26. Mee

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="lb">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>lbwiki</dbname>
    <base>https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spezial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskussioun</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Benotzer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Benotzer Diskussioun</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia Diskussioun</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fichier</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fichier Diskussioun</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki Diskussioun</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Schabloun</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Schabloun Diskussioun</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hëllef</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hëllef Diskussioun</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategorie Diskussioun</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul Diskussioun</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Veranstaltung</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Veranstaltung Diskussion</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>26. Mee</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1828</id>
    <revision>
      <id>2710336</id>
      <parentid>2708863</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:09:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */</comment>
      <origin>2710336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5913" sha1="5al1jxyonxamkcbwf7wyfqmj56dy3iy" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
De '''26. [[Mee]]''' ass den 146. Dag vum Joer (147. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1966]]: [[Guyana]] gëtt vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] onofhängeg.

=== Lëtzebuerg ===
[[Fichier:Einweihung des Mosel-Schifffahrtsweges 1964-HB9889 RGB.jpg|thumb|150px]]
* [[1908]]: [[Chamberwale vum 26. Mee 1908]].
* [[1964]]: D'[[Kanaliséierung vun der Musel]] gëtt ageweit.
* [[1974]]: [[Chamberwale vum 26. Mee 1974]].
* [[2019]]: [[Wale fir d'Europäescht Parlament 2019 (Lëtzebuerg)|Wale fir d'Europäescht Parlament 2019]].

==Sport==
* [[1923]]: Déi éischt Editioun vun de [[24-Stonne vu Le Mans]] gëtt gefuer.
* [[1977]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1978]], 0:1 géint Finnland.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=12564 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Finnland de 26. Mee 1977 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[2014]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Genk]] 1:5 géint d'Belsch, de Gol fir d'Lëtzebuerger huet den [[Aurélien Joachim]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/sport/539077.html 1:5 verléieren d^Rout Léiwe géint déi Rout Däiwelen] op rtl.lu&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:John wayne challenge of ideas screenshot 2.jpg|John Wayne
Fichier:Miles Davis by Palumbo cropped.jpg|Miles Davis
Fichier:NHØP.jpg|NHØP
Fichier:Helena Bonham Carter 2011 AA.jpg|Helena Bonham Carter
Fichier:Royal Wedding Stockholm 2010 Crown Prince Frederik.jpg|Frederik vun Dänemark
&lt;/gallery&gt;

* [[1650]]: [[John Churchill, 1. Herzog vu Marlborough]], englesche Feldhär.
* [[1771]]: [[Friedrich Wilhelm von Goedecke]], däitsche Militär a Politiker zu Lëtzebuerg.
* [[1822]]: [[Edmond de Goncourt]], franséische Schrëftsteller.
* [[1826]]: [[Richard Christopher Carrington]], britteschen Astronom.
* [[1867]]: [[Ernest Feltgen]], lëtzebuergeschen Dokter.
* [[1871]]: [[Camille Huysmans]], belsche Politiker.
* [[1873]]: [[Félix Servais]], lëtzebuergesche Jurist an Auteur.
* [[1882]]: [[Claus Cito]], lëtzebuergesche Sculpteur.
* [[1885]]: [[Maurice Dekobra]], franséische Schrëftsteller, Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[1893]]: [[Eugène Aynsley Goossens]], englesche Komponist an Dirigent.
* [[1894]]: [[Paul Lukas]], ungaresch-US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1895]]: [[Dorothea Lange]], US-amerikanesch Fotografin.
* [[1900]]: [[Lesley Selander]], amerikanesche Filmregisseur.
* [[1907]]: [[John Wayne]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1908]]: [[Robert Morley]], englesche Schauspiller.
* [[1912]]: [[János Kádár]], ungaresche Politiker.
* [[1913]]: [[Peter Cushing]], englesche Schauspiller.
* [[1915]]: [[Félix Hulsemann]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1918]]: [[John Dall]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1922]]: [[Jacques Hilling]], franséische Schauspiller.
* [[1923]]: [[Horst Tappert]], däitsche Schauspiller.
* [[1926]]: [[Miles Davis]], amerikaneschen Jazz-Trompettist, Komponist a Bandleader.
* [[1927]]: [[Jacques Bergerac]],franséische Schauspiller.
* [[1929]]: [[François Leterrier]], franséische Filmregisseur a Filmschauspiller. 
* [[1930]]: [[Claude Bernard-Aubert]], franséische Filmregisseur.
* [[1932]]: [[Frank Beyer]], däitsche Filmregisseur.
* [[1935]]: [[Richard Harrison]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 1935: [[Giancarlo Romitelli]], italieenesche Schauspiller.
* [[1946]]: [[René Féret]], franséische Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmregisseur.
* 1946: [[Niels-Henning Ørsted Pedersen]], dänesche Bassist.
* 1946: [[Nicola Piovani]], italieenesche Komponist an Dirigent.
* [[1948]]: [[Dayle Haddon]], kanadesch Schauspillerin.
* [[1955]]: [[Doris Dörrie]], däitsch Regisseurin.
* [[1958]]: [[Félix Molitor]], lëtzebuergesche Lyriker.
* [[1961]]: [[Ben Homan]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[1966]]: [[Helena Bonham Carter]], brittesch Schauspillerin.
* [[1967]]: [[Tilly Metz]], lëtzebuergesch Politikerin.
* [[1968]]: Krounprënz [[Frederik vun Dänemark]].

== Gestuerwen ==
* [[1774]]: [[Wilhelm Reinhard Grof vun Neipperg]], éisträichesche Krichsmann, Kommandant vun der [[Festung Lëtzebuerg]].
* [[1882]]: [[Jean Joseph Georges Faber]], lëtzebuergesche Gierwer a Buergermeeschter vu Wolz.
* [[1884]]: [[Wilhelm Achtermann]], däitsche Sculpteur.
* [[1904]]: [[Louis Fuchs]], belsche Landschaftsarchitekt.
* [[1925]]: [[Pol Clemen]], lëtzebuergeschen Auteur.
* [[1922]]: [[Ernest Solvay]], belsche Cheemiker an Industriellen.
* [[1929]]: [[Richard Heintz]], belsche Moler.
* [[1966]]: [[Edmond T. Gréville]], franséische Filmregisseur.
* [[1969]]: [[François Lang]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1976]]: [[Martin Heidegger]], däitsche Philosoph.
* [[1979]]: [[Emile Donckel]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Kierchenhistoriker.
* [[1986]]: [[Gunnar Björnstrand]], schweedesche Schauspiller.
* [[1991]]: [[Claudine Dupuis]], franséisch Schauspillerin.
* [[2003]]: [[Pierre Duncan]], franséische Schauspiller. 
* [[2004]]: [[Nikolai Stepanowitsch Tschernych]], russeschen Astronom.
* [[2008]]: [[Sydney Pollack]], US-amerikanesche Regisseur a Schauspiller.
* [[2011]]: [[Fritz Klein (Historiker)|Fritz Klein]], däitschen Historiker.
* [[2015]]: [[Robert Paul Kraft]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[2017]]: [[Zbigniew Brzezinski]], polnesch-amerikanesche Politikwëssenschaftler.
* [[2018]]: [[Pierre Bellemare]], franséischen Auteur an Televisiounsmoderateur.
* 2018: [[Jules Meurisse]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[2020]]: [[Irm Hermann]], däitsch Schauspillerin.
* [[2022]]: [[Andrew Fletcher]], brittesche Museker.
* 2022: [[Ray Liotta]], US-amerikanesche Schauspiller.

== Feierdeeg ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|26 May|{{PAGENAME}}}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Dag am Mee| 26]]</text>
      <sha1>5al1jxyonxamkcbwf7wyfqmj56dy3iy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>18. September</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2102</id>
    <revision>
      <id>2710335</id>
      <parentid>2644373</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:09:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */</comment>
      <origin>2710335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6035" sha1="89xs5y1e1eft3ma17u25st9j8jxq4ul" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''18. September''' ass den 261. Dag (262. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1814]]: De [[Wiener Kongress]], op deem Europa no der Néierlag vum [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] nei organiséiert soll ginn, fänkt un.
* [[1851]]: D'Zeitung ''[[The New York Times]]'' gëtt gegrënnt.

==Sport==
* [[1938]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gewënnt an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 2:1 géint Schwäiz. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de [[Camille Meyer]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=94 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz den 18. September 1938 op der Websäit vum European Football]&lt;/ref&gt;
* [[1949]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1950]], 2:3 géint Schwäiz. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Armand Müller]] a [[Jim Kremer]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=6628 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz den 18. September 1949 op der Websäit vum European Football]&lt;/ref&gt;
* [[2005]]: De [[Kim Kirchen]] gewënnt den 62. Tour duerch [[Polen]].

== Wëssenschaft an Technik ==
=== Astronomie ===
* [[1784]]: Den däitsch-britteschen Astronom Friedrich [[Wilhelm Herschel]] entdeckt d[[Spiralgalaxie]] [[NGC 52]].
* [[1786]]: Den däitsch-britteschen Astronom [[Wilhelm Herschel]] entdeckt déi [[irregulär Galaxie]] [[NGC 14]].
* [[1857]]: Den ireschen Astronom [[William Parsons]] entdeckt déi [[lënsefërmeg Galaxie]] [[NGC 6]]. Dës Galaxie ass identesch mat der [[NGC 20]].

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Trajan-Xanten.JPG|Trajan
Fichier:Kloppnico1.jpg|Nico Klopp
Fichier:Greta_Garbo_1924_1.jpg|Greta Garbo
Fichier:Jorge Sampaio.jpg|Jorge Sampaio
Fichier:JamesGandolfiniSept11TIFF.jpg|James Gandolfi
&lt;/gallery&gt;

* {{0}}{{0}}[[53]]: [[Trajan]], réimesche Keeser.
* [[1754]]: [[François Roeser]], Geschäftsmann a Buergermeeschter vun der Stad Lëtzebuerg.
* [[1891]]: [[Thérèse Dorny]], franséisch Schauspillerin.
* [[1894]]: [[Nico Klopp]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1895]]: [[Eugène Rodenbourg]], lëtzebuergesche Magistrat.
* [[1904]]: [[Jean Dasté]], franséische Schauspiller an Theaterregisseur.
* [[1905]]: [[Greta Garbo]], schweedesch Filmschauspillerin.
* [[1908]]: [[Viktor Hambarzumjan]], armeeneschen Astrophysiker an Astronom.
* [[1910]]: [[Fernand Sardou]], franséische Schauspiller a Sänger.
* [[1914]]: [[Léon Mart]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1915]]: [[Maria Jacoby]], lëtzebuergesch Molerin an Olympionickin.
* [[1916]]: [[Rossano Brazzi]], italieenesche Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmregisseur.
* [[1921]]: [[Guy Tréjan]], franséische Schauspiller.
* [[1924]]: [[Bert Fortell]], éisträichesche Schauspiller.
* [[1925]]: [[Georges Als]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Jurist.
* [[1928]]: [[Philippe Avron]], franséische Schauspiller.
* [[1937]]: [[George Martin]], spuenesche Schauspiller.
* 1937: [[Geert Müller-Gerbes]], däitsche Journalist an Tëleesmoderator.
* [[1939]]: [[Jorge Sampaio]], portugisesche Politiker.
* [[1940]]: [[Frankie Avalon]], US-amerikanesche Sänger a Schauspiller. 
* [[1942]]: [[Wolfgang Schäuble]], däitsche Politiker. 
* [[1944]]: [[Veronica Carlson]], englesch Schauspillerin.
* 1944: [[Fons Kontz]], lëtzebuergesche Sänger, Schauspiller, Theaterregisseur an Auteur vun Theaterstécker.
* [[1961]]: [[James Gandolfini]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1967]]: [[Tara Fitzgerald]], englesch Schauspillerin.
* [[1971]]: [[Lance Armstrong]], US-amerikanesch Vëlossportler.
* [[1974]]: [[Georges Mischo]], lëtzebuergesche Politiker.
* 1974: [[Xzibit]], US-amerikanesche Rapper, Showmaster a Schauspiller.
* [[1986]]: [[Charles Weiler]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1990]]: [[Massimo Martino]], lëtzebuergesche Foussballspiller.

== Gestuerwen ==
* {{0}}{{0}}[[96]]: [[Domitian]], réimesche Keeser.
* [[1180]]: [[Louis VII. (Frankräich)|Louis VII.]], Kinnek vu Frankräich¨.
* [[1783]]: [[Leonhard Euler]], Schwäizer Mathematiker a Physiker.
* [[1922]]: [[Philippe Barbier]], franséische Cheemiker.
* [[1953]]: [[Charles de Tornaco (Autospilot)|Charles de Tornaco]], belschen Autospilot.
* [[1961]]: [[Dag Hammarskjöld]], schweedesche Politiker an UNO-Generalsekretär.
* [[1964]]: [[Sean O'Casey]], ireschen Theaterschrëftsteller.
* [[1968]]: [[Franchot Tone]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1970]]: [[Jimi Hendrix]], US-amerikanesche Blues-/Rockmuseker.
* [[1974]]: [[Edna Best]], englesch Schauspillerin.
* [[1975]]: [[Felix Weil]], däitsch-argentinesche Mäzen.
* [[1980]]: [[Joseph Haupert]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1982]]: [[Jacqueline Gauthier]], franséisch Schauspillerin.
* [[1996]]: [[Annabella|Annabella (Suzanne Georgette Charpentier)]], franséisch Schauspillerin.
* [[1999]]: [[Nic Scheitler]], lëtzebuergesche Gewiichtshiewer an Olympionik.
* [[2001]]: [[Philippe Clévenot]], franséische Schauspiller an Theaterregisseur.
* [[2004]]: [[Russ Meyer]], US-amerikanesche Regisseur.
* [[2008]]: [[Florestano Vancini]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[2010]]: [[Egon Klepsch]], däitsche Politiker.
* [[2011]]: [[Jean-Christophe Massinon]], franséische Moler a Sculpteur.
* [[2013]]: [[Marcel Reich-Ranicki]], däitsche Literaturkritiker.
* 2013: [[Richard C. Sarafian]], US-amerikanesche Filmregisseur, Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmproduzent.
* [[2020]]: [[Ruth Bader Ginsburg]], US-amerikanesch Juristin.
* [[2021]]: [[Chris Anker Sørensen]], dänesche Vëlossportler.
* [[2021]]: [[Mario Camus]], spuenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[2024]]: [[Michel Think]], lëtzebuergesche Schéisser.
* 2024: [[Rolf Wolfshohl]], däitsche Vëlossportler.
* [[2026]]: [[Richard Harrison]], US-amerikanesche Schauspiller.

== Feierdeeg ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|18 September|{{PAGENAME}}}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Dag am September]]</text>
      <sha1>89xs5y1e1eft3ma17u25st9j8jxq4ul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>27. September</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2111</id>
    <revision>
      <id>2710344</id>
      <parentid>2704573</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:19:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gestuerwen */ Bernard Verley</comment>
      <origin>2710344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5674" sha1="1xkh4kjc14lquuk2muv6vpimuxi0p1q" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
De '''27. September''' ass den 270. Dag (271. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1825]]: Déi éischt ëffentlech [[Eisebunn]]slinn vun der Welt gëtt tëscht [[Stockton-on-Tees (England)|Stockton]] an [[Darlington]] ageweit.
* [[1936]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Krefeld]] 2:7 géint Däitschland. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de [[Gusty Kemp]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=5948 D'Detailer vum Foussballlännermatch Däitschland-Lëtzebuerg de 27. September 1936 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[1940]]: Den [[Dräierpakt]] tëscht [[Däitschland]], [[Italien]] a [[Japan]] ass offiziell ënnerschriwwe ginn.
* [[1998]]: Den [[Helmut Kohl]] verléiert d'Walen an Däitschland, de [[Gerhard Schröder]] gëtt Kanzler.

== Wëssenschaft an Technik ==
=== Astronomie ===
* [[1865]]: Den däitsch-balteschen Astronom [[Otto Wilhelm von Struve]] entdeckt d'[[Spiralgalaxie]] [[NGC 9]].

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Louis XIII.jpg|Louis XIII.
Fichier:Freddy Quinn Hamburg 1971 003.jpg|Freddy Quinn
Fichier:Gwyneth Paltrow avp Iron Man 3 Paris.jpg|Gwyneth Paltrow
&lt;/gallery&gt;

* [[1271]]: [[Wenzel II. (Béimen)|Wenzel II.]], Kinnek vu Béimen a vu Polen.
* [[1601]]: [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]], Kinnek vu Frankräich.
* [[1809]]: [[Charles Mathias André]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* [[1814]]: [[Daniel Kirkwood]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[1824]]: [[Benjamin Apthorp Gould]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[1844]]: [[Jacques Meyers (Professer)|Jacques Meyers]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Professer.
* [[1849]]: [[Émile Claus]], belsche Moler.
* [[1863]]: [[Jean Schwindt]], lëtzebuergeschen Historiker.
* [[1866]]: [[Théodore Klees]], lëtzebuergesche Geschäftsmann a Politiker.
* [[1887]]: [[Minnie Vautrin]], US-amerikanesch Missionnairin.
* [[1914]]: [[Pierre Reysenn]], amerikanesche Geheimagent.
* [[1916]]: [[Léon Bartimes]], Buergermeeschter vu Beefort.
* [[1918]]: [[Martin Ryle]], brittesche Radioastronom a Physik-Nobelpräisdréier.
* [[1920]]: [[Willy Wenkin]], lëtzebuergesche Resistenzler.
* [[1921]]: [[Miklós Jancsó]], ungaresche Filmregisseur.
* [[1922]]: [[Arthur Penn]], US-amerikanesche Regisseur.
* [[1925]]: [[Robert Edwards]], brittesche Physiolog.
* [[1928]]: [[Ariel Scharon]], israeelesche Politiker.
* [[1930]]: [[Paul Kemp (Foussballspiller)|Paul Kemp]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1931]]: [[Freddy Quinn]], däitsche Schlagersänger.
* 1931: [[Edward Meeks]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1937]]: [[Georges Penning]], lëtzebuergeschen Auteur, Ekonomiste an Enseignant.
* [[1939]]: [[Renate Schroeter]], däitsch Schauspillerin.
* [[1940]]: [[Roger Van Hool]], belsche Schauspiller.
* [[1946]]: [[Nikos Anastasiades]], zypriotesche Politiker.
* 1946: [[Marie-Christine Faber]], lëtzebuergesch Schauspillerin.
* [[1947]]: [[Harry Baer]], däitsche Schauspiller an Auteur.
* 1947: [[Pol Leurs]], lëtzebuergesche Cartoonist.
* 1947: [[Meat Loaf]], US-amerikanesche Rocksänger.
* [[1952]]: [[André Viger]], kanadesche Rennrollstullfuerer.
* 1952: [[Jean Zuang]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 1952: [[Bjarne Slot Christiansen]], dänesche Sportstrainer.
* [[1958]]: [[Rainer Klump]], däitschen Ekonomist.
* [[1963]]: [[Pierre Beccu]], franséische Filmregisseur.
* [[1965]]: [[Maria Schrader]], däitsch Schauspillerin.
* [[1968]]: [[Mari Kiviniemi]], finnesch Politikerin.
* [[1972]]: [[Gwyneth Paltrow]], amerikanesch Sängerin a Schauspillerin.
* [[1976]]: [[Francesco Totti]], italieenesche Foussballspiller.
* [[1978]]: [[Ani Lorak]], ukrainesch Sängerin.
* [[1979]]: [[Jérôme Jaminet]], lëtzebuergeschen Auteur a Literaturkritiker.
* [[1984]]: [[Wouter Weylandt]], belsche Vëlossportler.
* 1984: [[Avril Lavigne]], kanadesch Sängerin.
* [[1996]]: [[Luca Distefano]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.

== Gestuerwen ==
* [[1681]]: [[Jacob Masen]], däitsche Jesuitt, Theolog an Dichter.
* [[1780]]: [[Jean-Pierre Sauvage]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1917]]: [[Edgar Degas]], franséische Moler a Sculpteur.
* [[1926]]: [[Bernard Kohn]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur.
* [[1932]]: [[Jean Schoenberg]], lëtzebuergeschen Architekt.
* [[1941]]: [[Nicolas Liez (Redakter)|Nicolas Liez]], lëtzebuergeschen Zeitungsredakter an Auteur.
* [[1942]]: [[Victor Ferrant]], lëtzebuergeschen Naturfuerscher a -moler.
* [[1944]]: [[Sergei Michailowitsch Prokudin-Gorski]], russesche Fotograf[[.1951|.]]
* [[1951]]: [[Pierre Godart]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker.
* [[1960]]: [[Paul Noesen]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Schrëftsteller.
* [[1970]]: [[Jean-Pierre Feydeau]], franséische Filmregisseur.
* [[1976]]: [[Pierre Strauss]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[1978]]: [[Georges Schmit (Sportler)|Georges Schmit]], lëtzebuergesche Liichtathleet an Olympionik.
* [[1991]]: [[Karl-Heinz Köpcke]], däitschen Noriichte-Speaker.
* [[2003]]: [[Donald O'Connor]], US-amerikanesche] Schauspiller, Sänger an Dänzer.
* [[2005]]: [[Roger Tréville]], franséische Schauspiller.
* [[2012]]: [[Herbert Lom]], tschechesch/brittesche Schauspiller.
* [[2015]]: [[John Guillermin]], englesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[2017]]: [[Hugh Hefner]], US-amerikaneschen Editeur.
* [[2024]]: [[Maggie Smith]], brittesch Schauspillerin.
* 2024: [[Hassan Nasrallah]], libaneesesche Kleriker a Politker.
* [[2026]]: [[Bernard Verley]], franséische Schauspiller.

== Feierdeeg ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|27 September|{{PAGENAME}}}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Dag am September]]</text>
      <sha1>1xkh4kjc14lquuk2muv6vpimuxi0p1q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1982</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2405</id>
    <revision>
      <id>2710352</id>
      <parentid>2710305</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T19:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */</comment>
      <origin>2710352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15073" sha1="5b8bc4wb5esyi9j9ri6tesotoaxy9x3" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}
D'Joer '''1982''' huet op engem [[Freideg]] ugefaangen. Et war kee Schaltjoer.

== Evenementer ==
=== Europa ===
* {{1. Oktober}}: [[Däitschland]]: Den [[Helmut Kohl]] gëtt [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]].
* [[18. Oktober]]: Zwielef Doudeger an ee Blesséierte bei enger Explosioun vu 4 Fruucht-Siloen am Bannenhafe vu [[Metz]].
* [[12. November]]: [[UdSSR]]: De [[Jurij Andropow]] gëtt Nofollger vum [[Leonid Breschnew]].
====Lëtzebuerg====
* {{1. Januar}}: [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]: D'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] kritt eng nei Buergermeeschtesch: D'[[Lydie Polfer]].
* [[22. Februar]]: [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]/[[Belsch]]: De [[UEBL|belsch-lëtzebuergesche Frang]] gëtt ëm 8,5&amp;nbsp;% ofgewäert.
* {{8. Abrëll}}: D'Chamber stëmmt e Gesetz iwwer en ''Nationalen Investitiounsbäitrag'' (''Contribution nationale d'investissement''), och &quot;Solidaritéitssteier&quot; genannt, dat iwwer d'Steieren opgehuewe gëtt, fir der Stolindustrie ënner d'Äerm ze gräifen.
* [[27. Mäerz]]: [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]: 40.000 Leit bedeelege sech un engem Warnstreik zu Lëtzebuerg géint d'Regierungspolitik.
* [[29. September]]: Eng sowjetesch [[Iljuschin Il-62|Iljuschin 62]] um [[Aeroflot Fluch 343]] verongléckt bei der Landung um [[Fluchhafe Lëtzebuerg]], 7 Leit kommen ëm d'Liewen.
* [[21. Dezember]]: Bei enger Regierungsëmbildung gëtt de [[Jean-Claude Juncker]] zum neie Staatssekretär fir Aarbecht a sozial Sécherheet ernannt a kritt domat säin éischt politescht Mandat.

=== Afrika ===

=== Amerika ===

==== USA ====

==== Südamerika ====
* {{2. Abrëll}}: [[Argentinien|Argentinie]] besetzt déi brittesch Krounkolonie vun de [[Falklandinselen]]; Ufank vum [[Falklandkrich]].

=== Asien ===

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt ===
* [[13. Juni]]: Nom Doud vu sengem Hallefbrudder [[Chalid ibn Abd al-Aziz|Chalid]] gëtt de [[Fahd ibn Abd al-Aziz|Fahd]] Kinnek vu Saudi-Arabien.
== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===
* [[Edmond Dune]], ''Théâtre, oeuvres complètes tome 1''.

=== Musek ===
* [[24. Abrëll]]: D'[[Nicole (Sängerin)|Nicole]] gewënnt fir [[Däitschland]] mam Lidd ''[[Ein bißchen Frieden]]'' de [[Eurovision Song Contest 1982|27. Eurovision Song Contest]] zu [[Harrogate]].

=== Film ===
* ''[[La nuit de Varennes]]''.
* [[ET]] vum [[Steven Spielberg]].

== Wëssenschaft an Technik ==

== Sport ==
* Den [[Avenir Beggen]] gëtt Landesmeeschter am Foussball.
* [[27. Abrëll]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Esch-Uelzecht]] 0:1 géint Frankräich.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=234 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich de 27. Abrëll 1982 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* {{9. Oktober}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1984]], 0:2 géint Griicheland.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=7889 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Griicheland den 9. Oktober 1982 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[10. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1984, 1:2 géint Dänemark. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Marcel Di Domenico]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=7877 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Dänemark den 10. November 1982 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[15. Dezember]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[London]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1984, 0:9 géint England.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=7859 D'Detailer vum Foussballlännermatch England-Lëtzebuerg de 15. Dezember 1982 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
*{{Eidelt Joer}}[[Ann Cotten]], Schrëftstellerin
*{{Eidelt Joer}}[[Sophie Jung]], lëtzebuergesch Kënschtlerin.
* {{5. Januar}}: [[Janica Kostelić]], kroatesch Alpinschileeferin.
* {{6. Januar}}: [[Ana Petrova]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* {{8. Januar}}: [[Joel Holtzem]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* [[19. Januar]]: [[Cristina Da Silva Correia]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[31. Januar]]: [[Yukimi Nagano]], schweedesch Sängerin.
* {{3. Februar}}: [[Stéphanie Hinger]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* {{4. Februar}}: [[Elise Schmit]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin a Literaturkritikerin.
* [[15. Februar]]: [[Élodie Frégé]], franséisch Sängerin.
* [[21. Februar]]: [[Christophe Hansen]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{0}}[[5. Mäerz]]: [[Serge Ecker]],  lëtzebuergesche Sculpteur an Installatiounskënschtler.
* {{9. Mäerz}}: [[Lynn Elouardi]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* [[15. Mäerz]]: [[Sven Di Domenico]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[18. Mäerz]]: [[Timo Glock]], F1-Pilot.
* [[20. Mäerz]]: [[Roman Richtarik]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* [[21. Mäerz]]: [[Rosangela Settanni]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[31. Mäerz]]: [[Chloé Zhao]], chineesesch Filmregisseurin, Dréibuchautorin, Filmediteurin a Filmproduzentin.
* {{7. Abrëll}}: [[Anne Ludivig]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* [[20. Abrëll]]: [[Pascal Schweitzer]],lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* 20. Abrëll: [[Gregory Speck]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* [[22. Abrëll]]: [[Kaká]], brasilianesche Foussballspiller.
*[[24. Abrëll]]: [[Joseph Colabianchi]], lëtzebuergesche Schräiner.
* {{3. Mee}}: [[Rebecca Hall]], brittesch Schauspillerin.
* {{6. Mee}}: [[Serge Wilmes]], lëtzebuergesche Politiker an Historiker.
* {{7. Mee}}: [[Sally Barthel]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* [[10. Mee]]: [[Jean De Marchi|Jean de Marchi]], lëtzebuergesche Basketballspiller.
* [[12. Mee]]: [[Marcel Ewen]], lëtzebuergesche Reider.
* [[17. Mee]]: [[Vjosa Osmani]], kosovaresch Staatspresidentin.
* {{1. Juni}}: [[Justine Henin]], belsch Tennisspillerin.
* {{1. Juli}}: [[Dan Ley]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* {{3. Juli}}: [[Véronique Kohnen]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* {{6. Juli}}: [[Barbara Agostino]], lëtzebuergesch Geschäftsfra a Politikerin.
* [[14. Juli]]: [[Maciek Majchrzak]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* [[16. Juli]]: [[André Greipel]], däitsche Vëlossportler.
* [[17. Juli]]: [[René Herms]], däitschen 800-Meter Leefer.
* 17. Juli: [[Jonathan Proietti]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[31. Juli]]: [[Mira Craig]], norwegesch-US-amerikanesch Sängerin.
* {{2. August}}: [[Elena Berlato]], italieenesch Vëlossportlerin.
* {{5. August}}: [[Tobias Regner]], däitsche Rocksänger.
* [[10. August]]: [[David Kraus]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* [[25. August]]: [[Alain Kohl]], lëtzebuergesche professionellen Daucher.
* {{8. September}}: [[Joëlle Leuchter]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* {{0}}8. September: [[Pierre Hoffmann]], lëtzebuergesche Basketballspiller.
* [[11. September]]: [[Michel Reis]], lëtzebuergeschen Jazz-Pianist.
* [[23. September]]: [[Han Han]], chineesesche Rallyefuerer a Blogger.
* {{3. Oktober}}: [[Emma Pooley]], englesch Vëlossportlerin.
* [[30. Oktober]]: [[Chimène Badi]], franséisch Sängerin.
* {{3. November}}: [[Max Steffen]], lëtzebuergesche Moler an Industriedesigner.
* {{6. November}}: [[Marc Oberweis]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[12. November]]: [[Anne Hathaway]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[19. November]]: [[Carina Alves Nogueira]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[22. November]]: [[Taina Bofferding]], lëtzebuergesch Politikerin.
* {{6. Dezember}}: [[Alberto Contador]], spuenesche Vëlossportler.
* [[28. Dezember]]: [[Patrick Lassine]], lëtzebuergesche Foussballspiller.

== Gestuerwen ==
{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1=Thelonious Monk, Minton's Playhouse, New York, N.Y., ca. Sept. 1947 (William P. Gottlieb 06191).jpg
 | Text1=Thelonious Monk
 | Bild2 = John Belushi at the 32nd Annual Radio and Television Correspondents Association Dinner - NARA - 30805929.jpg
 | Text2 =  John Belushi
 | Bild3 = Walter Hallstein 1957 (cropped2).jpg
 | Text3 = Walter Hallstein
 | Bild4= RomySchneider-StudioHarcourt-1960.png
 | Text4 =Romy Schneider
 | Bild5= Schauspieler Curd Jürgens (Kiel 68 409).jpg
 | Text5 =Curd Jürgens
 | Bild7= Dewaere-portrait.jpg
 | Text7= Patrick Dewaere
 | Bild8= Ingrid Bergman The Constant Wife 1975 (cropped).JPG
 | Text8= Ingrid Bergman
 | Bild9= Grace Kelly MGM photo2.jpg
 | Text9= Grace Kelly
 | Bild10=Glenn Gould 1961 (cropped).jpg
 | Text10= Glenn Gould
 }}{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1=Leonid Brezjnev, leider van de Sovjet-Unie, Bestanddeelnr 925-6564.jpg
 | Text1= Leonid Breschnew
 | Bild2 = Paul Elvinger 1959 (cropped).jpg
 | Text2 = Paul Elvinger
 | Bild3 = Portrait Aragon (cropped).jpg
 | Text3 =  Louis Aragon
 }}
* {{eidelt Joer}}[[Richard Hengst]]: däitschen NSDAP-Politiker a Jurist, an 'Oberbürgermeister der Stadt Luxemburg'.

* {{1. Januar}}: [[Estella Blain]], franséisch Schauspillerin.
* {{5. Januar}}: [[Pierre Becker (Foussballspiller)|Pierre Becker]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{8. Januar}}: [[Grégoire Aslan]], armeenesche Schauspiller.
* [[11. Januar]]: [[Ronald Lewis]], walisesche Schauspiller.
* [[13. Januar]]: [[Marcel Camus]], franséische Filmregisseur.
* [[15. Januar]]: [[Robert Lynn]], brittesche Filmregisseur.
* {{7. Februar}}: [[Joseph Reinhardt]], franséische Gittarist.
* [[14. Februar]]: [[Jean Backes]], lëtzebuergesche Politiker a Gewerkschaftler.
* [[17. Februar]]: [[Thelonious Monk]], US-amerikaneschen Jazz-Museker.
* [[18. Februar]]: [[Ferdinand Wirtgen]], lëtzebuergesche Jurist a President vum Staatsrot.
* [[20. Februar]]: [[Karl Heinrich Fielitz]], däitsche Jurist an am 2. Weltkrich &quot;Landrat&quot; zu Lëtzebuerg.
* {{3. Mäerz}}: [[Georges Perec]], franséische Schrëftsteller.
* {{5. Mäerz}}: [[John Belushi]], US-amerikanesche Schauspiller a Sänger.
* [[19. Mäerz]]: [[Randy Rhoads]], US-amerikanesche Gittarist.
* 19. Mäerz: [[Alan Badel]], briotesche Schauspiller.
* [[22. Mäerz]]: [[Nicolas Farkas]], ungaresche Kameramann, Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. 
* [[29. Mäerz]]: [[Walter Hallstein]], däitsche Politiker.
* 29. Mäerz: [[Carl Orff]], däitsche Pedagog a Komponist.
* [[30. Mäerz]]: [[Sergio Grieco]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* {{2. Abrëll}}: [[Max de Vaucorbeil]], belsch-franséische Filmregisseur.
* {{3. Abrëll}}: [[Warren Oates]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[29. Abrëll]]: [[Raymond Bussières]], franséische Schauspiller.
* {{5. Mee}}: [[Irmgard Keun]], däitsch Schrëftstellerin.
* {{7. Mee}}: [[Alfred Adam]], franséische Schauspiller.
* [[13. Mee]]: [[Albert Moes]], lëtzebuergeschen Akkordeonist a Komponist.
* [[22. Mee]]: [[Léon Schaus]], Direkter vun der Steierverwaltung a Member vum Staatsrot.
* [[29. Mee]]: [[Romy Schneider]], éisträichesch Schauspillerin.
* {{7. Juni}}: [[Raymond Lamy]], franséische Filmediteur a -regisseur. 
* [[10. Juni]]: [[Rainer Werner Fassbinder]], däitsche Regisseur.
* [[13. Juni]]: [[Chalid ibn Abd al-Aziz]], Kinnek vu Saudi-Arabien.
* [[17. Juni]]: [[Roberto Calvi]], italieenesche Geschäftsmann.
* [[18. Juni]]: [[Curd Jürgens]], däitsch-éisträichesche Filmregisseur a Schauspiller.
* {{1. Juli}}: [[Michel Delleré]], lëtzebuergesche Professer a Literat.
* {{5. Juli}}: [[Henri Pleger]], lëtzebuergeschen Héich- a Wäitsprénger an Olympionik.
* [[12. Juli]]: [[Raymond Borderie]], franséische Filmproduzent.
* [[12. Juli]]: [[Kenneth More]], englesche Filmschauspiller.
* [[13. Juli]]: [[Alfred Loesch]], lëtzebuergeschen Affekot.
* [[16. Juli]]: [[Patrick Dewaere]], franséische Schauspiller.
* [[20. Juli]]: [[Paul Rouster (Foussballspiller)|Paul Rouster]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 20. Juli: [[Jean Girault]], franséische Filmregisseur.
* [[29. Juli]]: [[Victor Kips]], lëtzebuergesche Resistenzler.
* {{5. August}}: [[Dieter Borsche]], däitsche Schauspiller.
* {{6. August}}: [[Théophile Speicher]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.
* [[10. August]]: [[José Nieto (Schauspiller)|José Nieto]], spuenesche Schauspiller.
* [[12. August]]: [[Henry Fonda]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[18. August]]: [[Jacques Riberolles]], franséische Schauspiller.
* [[19. August]]: [[Pierre Mingand]], franséische Schauspiller, Sänger a Pianist.
* 19. August: [[M. K. Vainu Bappu]], indeschen Astronom.
* [[20. August]]: [[Ulla Jacobsson]], schweedesch-éisträichesch Schauspillerin.
* [[23. August]]: [[Alberto Cavalcanti]], Filmregisseur.
* [[24. August]]: [[Giorgio Abetti]], italieeneschen Astronom.
* [[25. August]]: [[Hans van Tongeren]], hollännesche Schauspiller.
* [[29. August]]: [[Ingrid Bergman]], schweedesch Schauspillerin.
* {{7. September}}: [[Henri Kass]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* {{9. September}}: [[Adolf Patek]], éisträicheschen Trainer vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp.
* [[11. September]]: [[Albert Soboul]], franséischen Historiker.
* [[14. September]]: [[Grace Kelly]], US-amerikanesch Schauspillerin, spéider Prinzessin Gracia Patricia vu Monaco.
* [[18. September]]: [[Jacqueline Gauthier]], franséisch Schauspillerin.
* {{4. Oktober}}: [[Glenn Gould]], kanadesche Komponist a Pianist.
* [[12. Oktober]]: [[John Brahm]], Filmregisseur.
* [[16. Oktober]]: [[Paolo Heusch]], italieenesche Filmregisseur.
* 16. Oktober: [[Joé Treinen]], lëtzebuergesche Kanut an Olympionik.
* [[18. Oktober]]: [[Pierre Mendès France]], franséische Politiker.
* {{1. November}}: [[King Vidor]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* {{4. November}}: [[Alicia Penalba]], Sculptrice.
* {{0}}4. November: [[Jacques Tati]], franséische Filmregisseur a -schauspiller.
* {{5. November}}: [[Yves Ciampi]], franséische Filmregisseur.
* [[10. November]]: [[Leonid Breschnew]], Politiker aus der Unioun vun de sozialistesche Sowjetrepublicken.
* 10. November: [[Gustave Goerens]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[14. November]]: [[Lucien Bidinger]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* {{1. Dezember}}: [[Paul Elvinger]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{0}}1. Dezember: [[Albert Goedert]], lëtzebuergesche Lycéesprofesser a Member vum Staatsrot.
* {{9. Dezember}}: [[Fritz Usinger]], däitsche Schrëftsteller, Lyriker, Essayist an Iwwersetzer.
* [[10. Dezember]]: [[Aloyse Weber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[11. Dezember]]: [[Auguste Schleck]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[13. Dezember]]: [[André Prost]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* [[20. Dezember]]: [[Arthur Rubinstein]], US-amerikanesche Pianist.
* [[24. Dezember]]: [[Louis Aragon]], franséische Schrëftsteller an Dichter.
* 24. Dezember: [[Maurice Biraud]], franséische Radiosspeaker a Schauspiller.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}</text>
      <sha1>5b8bc4wb5esyi9j9ri6tesotoaxy9x3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1989</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2418</id>
    <revision>
      <id>2710357</id>
      <parentid>2703794</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gestuerwen */ biller</comment>
      <origin>2710357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18403" sha1="juqse8rj5rmcii75tv6zd1dhydc6ueg" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}
D'Joer '''1989''' huet op engem [[Sonndeg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]].

== Evenementer ==
=== Europa ===
* {{6. Februar}}: ''[[Ronnen Dësch]]'' a [[Polen]]; [[Solidarność]] soll nees zougelooss ginn, d'Zensur ofgeschaf, an eng zweet Kummer, de Senat, dee fräi gewielt soll ginn, soll geschaf ginn.
* {{2. Mee}}: [[Ungarn]] fänkt domat un, d'Grenzspären no Éisträich ofzebauen.
* {{8. Mee}}: Éischt Nummer vun der ''[[Gazeta Wyborcza]]'', der éischter legaler Oppositiounszeitung am [[Ostblock]].
* {{9. Mee}}: De [[Slobodan Milošević]] gëtt Staatspresident vu [[Serbien]].
* {{4. Juni}}: Demokratesch Parlamentswalen a Polen: '''Solidaritéit'' kritt 99 vun 100 Sëtz am Senat.
* {{7. Juli}}: De Sommet vum [[Warschauer Pakt]] zu [[Bukarest]] decidéiert d'&quot;Recht vun all Vollek op Selbstbestëmmung&quot;.
* [[19. Juli]]: De [[Wojciech Jaruzelski]] gëtt mat just enger Stëmm Majoritéit zum Staatspresident a Pole gewielt, den [[Tadeusz Mazowiecki]] (Solidarność) gëtt de [[24. August]] den éischten net-kommunistische Ministerpresident.
* [[19. August]]: Beim &quot;Paneuropäesche Picknick&quot; zu [[Sopron]] an Ungarn maache sech Honnerte vun DDR-Bierger iwwer d'Grenz an Éisträich.
* [[23. August]]: Iwwer 1 Millioun Leit maachen eng Mënschekette vu 560&amp;nbsp;km op der ''Via Baltica'' tëscht [[Vilnius]] a [[Lettland]] an [[Tallinn]] an [[Estland]].
* {{7. Oktober}}: D'Ungaresch Sozilistesch Aarbechterpartei nennt sech an Ungaresch Sozialitesch Partei ëm an entmuecht sech gréisstendeels.
* {{9. Oktober}}: Zu [[Leipzig]] gi bei der &quot;Montagsdemonstration&quot; trotz Verbuet 70.000 Leit op d'Strooss fir fir Reformen a Fräiheet ze demonstréieren; déi Woch drop sinn et der 120.000, nach eng méi spéit 300.000.
* [[18. Oktober]]: Den [[Erich Honecker]] trëtt als President vum Staatsrot vun der [[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] zeréck, den [[Egon Krenz]] gëtt säin Nofollger.
* [[23. Oktober]]: An [[Ungarn]] trëtt déi nei Constitutioun a Kraaft: Ungarn ass eng Republik a keng &quot;Volleksrepublik&quot; méi.
[[Fichier:Bundesarchiv Bild 183-1989-1110-018, Berlin, Checkpoint Charlie, Nacht des Mauerfalls.jpg|thumb|180px|Den Checkpoint Charlie zu Berlin, an der Nuecht op den 10. November]]
* {{4. November}}: Eng hallef Millioun Leit manifestéieren zu [[Ost-Berlin]] fir Reformen, Demokratie a Fräiheet.
* {{9. November}}: D'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] mécht d'Grenzen zu [[Westdäitschland]] op. Honnertdausende vu Leit kënne fir d'éischt Kéier no 28 Joer an de Westen.
* [[10. November]]: De [[Bulgarien|bulgaresche]] Staats- a Parteichef [[Todor Schivkov]] gëtt gestierzt.
* [[13. November]]: De Prënz [[Hans-Adam II. vu Liechtenstein]] gëtt Staatschef vu [[Liechtenstein]].
* [[17. November]]: Zu [[Prag]] gëtt e Commémoratiounscortège vun der Police auserneegebeetscht; Ufank vun der ''[[Samette Revolutioun|Samettener Revolutioun]]''.
* [[18. November]]: Den [[Hans Modrow]] gëtt neie Ministerpresident vun der DDR.
* [[25. Dezember]]: De gestierzte [[Rumänien|rumäneschen]] Diktator [[Nicolae Ceausescu|Nicolae Ceauşescu]] a seng Fra Elena ginn higeriicht.
* [[29. Dezember]]: A [[Polen]] gëtt d'Constitutioun geännert.
* [[29. Dezember]]: Als Suite vun der ''[[Samette Revolutioun|Samettener Revolutioun]]'' gëtt de [[Václav Havel]] President vun der [[Tschechoslowakei]].

==== Lëtzebuerg ====
* [[18. Juni]]: [[Chamberwale vum 18. Juni 1989|Chamber-]] an [[Wale fir d'Europäescht Parlament 1989 (Lëtzebuerg)|Europawalen]]. Bei de Chamberwale kritt d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] 22 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] der 18, d'[[Demokratesch Partei|DP]] der 11, d'[[GLEI]] an d'[[GAP]] der jee 2, den [[ADR|Aktiounskomitee 5/6]] der 4 an d'[[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] 1. Bei den Europawale ginn 3 Sëtz un d'CSV, 2 un d'LSAP an 1 un d'DP.
* [[14. Juli]]: D'[[Regierung Santer-Poos II]], eng [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]-Koalitioun, gëtt vereedegt.
* ? Prozess ëm d'[[Waldbëlleger Affär]].

&lt;gallery&gt;
Fichier:Composition Chambre des députés du Luxembourg 18-06-1989.svg|Sëtzverdeelung no de Chamberwale vum 18. Juni
File:Santer Poos EP 1989.jpg|[[Jacques Santer]] a [[Jacques Poos]]&lt;/gallery&gt;

=== Afrika ===
* [[13. September]]: De [[Frederik de Klerk]] gëtt President vu [[Südafrika]] a leet Schrëtter an, fir d'[[Apartheid]] ofzeschafen.
=== Amerika ===
==== USA ====
* {{1. Januar}}: E Fräihandelsofkommes tëscht den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] a [[Kanada]] trëtt a Kraaft.
* [[24. Mäerz]]: De [[Äerdueleg|Pëtrol]]stanker ''Exxon Valdez'' leeft am ''Prince William Sound'' virun der Küst vun [[Alaska]] aus; zegdausend Tonne [[Äerdueleg|Pëtrol]] verknaschten eng 2000 Kilometer Côte.

==== Mëttel- a Südamerika ====
* {{3. Februar}}: Am [[Paraguay]] gëtt den Diktator [[Alfredo Stroessner]] ofgesat.
* [[20. Dezember]]: [[Panama]]: Ufank vun enger militärescher Invasioun duerch d'USA, fir den Diktator [[Manuel Noriega]] gefaangen ze huelen.

=== Asien ===
* [[14. Abrëll]]: D'sowjetesch Truppen zéie sech aus dem [[Afghanistan]] zeréck.
* {{4. Juni}}: [[China]]: Massaker op der &quot;[[Plaz vum Himmlesche Fridden]]&quot; zu [[Peking]].

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt ===
* {{4. Juni}}: [[Iran]]: Doud vum [[Ruhollah Chomeini|Ayatollah Khomeini]]. Den [[Seyyed Ali Chamene'i|Ayatollah Chamene'i]] gëtt säin Nofollger.

== Konscht a Kultur ==
* [[29. Mäerz]]: D'Pyramid vum [[Louvre]] gëtt zu Paräis ageweit.
* [[13. Juli]]: D'[[Opéra de la Bastille]] gëtt zu Paräis ageweit.

=== Molerei ===

=== Literatur ===

=== Musek ===
* {{6. Mee}}: D'Grupp [[Riva]] gewënnt fir [[Jugoslawien]] mam Lidd ''[[Rock Me]]'' de [[Eurovision Song Contest 1989|34. Eurovision Song Contest]] zu [[Lausanne]].

=== Film ===
* ''[[Driving Miss Daisy]]'' kritt den Oscar fir de beschte Film.
* ''[[Sex, lies and videotapes]]'' kritt d'Gëlle Palm zu Cannes.
* ''[[Camille Claudel (Film)|Camille Claudel]]'' kritt de César fir de beschte Film.

==== Lëtzebuerg ====
* ''[[A Wopbopaloobop A Lopbamboom]]'' vum [[Andy Bausch]].
* ''[[Mumm Sweet Mumm]]'' vum [[Paul Scheuer]], [[Georges Fautsch]] a [[Maisy Hausemer]].
* ''[[De falschen Hond]]'' vum [[Menn Bodson]], [[Gast Rollinger]] a [[Marc Olinger]].

== Wëssenschaft an Technik ==

== Sport ==
* [[1. Juli|1.]]-[[3. Juli]]: De Prolog, déi 1. an déi 2. Etapp, souwéi den Depart vun der 3. Etapp vum [[Tour de France 1989|Tour de France]] sinn zu Lëtzebuerg. De [[Greg LeMond]] gewënnt am Generalklassement 8 Sekonne virum [[Laurent Fignon]].
===Fousball===
* {{9. Mee}}: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Prag]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1990]], 0:4 géint Tschechoslowakei.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=9061 D'Detailer vum Foussballlännermatch Tschechoslowakei-Lëtzebuerg den 9. Mee 1989 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* {{1. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Lille]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1990, 0:5 géint Belsch.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=9177 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch den 1. Juni 1989 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[11. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Saarbrécken]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1990, 0:3 géint Portugal.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=9126 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Portugal den 11. Oktober 1989 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[25. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Bréissel]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1990, 1:1 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Guy Hellers]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=9120 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg de 25. Oktober 1989 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[15. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[St. Gallen]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1990]], 1:2 géint Schwäiz. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den [[Théo Malget]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=9149 D'Detailer vum Foussballlännermatch Schwäiz-Lëtzebuerg de 15. November 1989 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
* {{1. Januar}}: [[Tornike Sanikidse]], georgesche Schachgroussmeeschter.
* [[10. Januar]]: [[Fiona Steil-Antoni]], lëtzebuergesch Schachspillerin.
* [[13. Januar]]: [[Claire Delcourt]], lëtzebuergesch Politikerin.
* [[19. Januar]]:[[Sven Clement]], lëtzebuergesche Politiker.
* 19. Januar: [[Nick Clesen (Vëlossportler)|Nick Clesen]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[16. Mäerz]]: [[Gabriel Attal]], franséische Politiker.
* [[31. Mäerz]]: [[Gilles Bettmer]], lëtzebuergesch Foussballspiller.
* 31. Mäerz: [[Samanta Tīna]], lettesch Sängerin.
* [[21. Abrëll]]: [[Anouk Wagener (Basketballspillerin)|Anouk Wagener]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* {{1. Mee}}: [[Charlotte Bettendorf]], lëtzebuergesch Reiderin.
* [[19. Juni]]: [[Samirah Frisch]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* [[20. Juni]]: [[Pitt Koster]], lëtzebuergesche Basketballspiller.
* [[21. Juni]]: [[Kevin Krecke]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* [[29. Juni]]: [[Thierry Hensen]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* {{2. Juli}}: [[Michel Kettenmeyer]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{5. Juli}}: [[Janine Hansen]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[16. Juli]]: [[Gilles Mangen]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* [[23. Juli]]: [[Daniel Radcliffe]], englesche Schauspiller.
* [[24. Juli]]: [[Frantizek Vosahlo]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* {{2. August}}: [[Nacer Chadli]], belsch-marokkanesche Foussballspiller.
* [[28. August]]: [[Claude Mossong]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* 30. August: [[Danira Mustafić]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* {{2. September}}: [[Andy May]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[28. September]]: [[Raul Birenbaum]], lëtzebuergesche Basketballspiller.
* {{7. Oktober}}: [[Erik Akkersdijk]], hollännesche Champion am Rubik's Cube.
* [[14. Oktober]]: [[Mia Wasikowska]], australesch Schauspillerin.
* [[17. Oktober]]: [[Laurent Carnol]], lëtzebuergesche Schwëmmer.
* [[13. November]]: [[Ben Polidori]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker
* [[18. November]]: [[Eric Schroeder]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* [[19. November]]: [[Amel Cosic]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[21. November]]: [[Maxime Chanot]], franséisch-lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{8. Dezember}}: [[Noémie Raths]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[13. Dezember]]: [[Taylor Swift]], US-amerikanesch Sängerin.
* [[27. Dezember]]: [[Kateryna Lahno]], ukrainesch Schachspillerin.
* [[28. Dezember]]: [[Salvador Sobral]], portugisesche Sänger.

== Gestuerwen ==
{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1=Emperor Showa 1956-11-face (cropped).jpg
 | Text1=Hirohito (Showa)
 | Bild2 = Salvador Dali NYWTS.jpg
 | Text2 =  Salvador Dali
 | Bild4= Blier-1951-Harcourt.jpg
 | Text4 =Bernard Blier
 | Bild5= Young Daphne du Maurier black and white.jpg
 | Text5 =Daphne du Maurier
 | Bild7= Ruhollah Khomeini portrait 2 (cropped).jpg
 | Text7= Ruhollah Khomeini
 | Bild9= Lord Olivier 6 Allan Warren.jpg
 | Text9= Laurence Olivier
 | Bild10=Herbert Von Karajan, Fundo Correio da Manhã - 2 (cropped).tif
 | Text10= Herbert von Karajan
 }}{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1=Lily Unden (1908-1989).jpg
 | Text1= Lily Unden
 | Bild2 = BetteDavis1935.jpg
 | Text2 = Bette Davis
 | Bild3 = Silvana Mangano 1958.jpg
 | Text3 = Silvana Mangano
 | Bild4 = Samuel Beckett, Pic, 1 (cropped).jpg
 | Text4 = Samuel Beckett
 | Bild5 = Nicolae Ceaușescu (3x4 close cropped).jpg 
 | Text5 = Nicolae Ceaușescu
 }}
* {{Eidelt Joer}}[[Theo Makowsky]], däitschen Jazzbatteur.
* {{7. Januar}}: Keeser [[Hirohito]] vu Japan.
* [[13. Januar]]: [[Joe Spinell]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[20. Januar]]: [[Wenzel Profant]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur.
* [[23. Januar]]: [[Salvador Dalí]], spuenesche Moler a Schrëftsteller (''Surrealismus'').
* [[24. Januar]]:  [[Suzet Maïs]], franséisch Schauspillerin.
* {{3. Februar}}: [[John Cassavetes]], US-amerikanesche Schauspiller a Filmregisseur.
* {{6. Februar}}: [[André Cayatte]], Filmregisseur.
* {{0}}6. Februar: [[Jean-Pierre Koltz]], lëtzebuergeschen Historiker.
* [[12. Februar]]: [[Thomas Bernhard]], éisträichesche Schrëftsteller.
* [[14. Februar]]: [[James Bond (Ornitholog)|James Bond]], US-amerikaneschen Ornitholog.
* [[25. Februar]]: [[Margo Lion]], franséisch Schauspillerin.
* [[20. Februar]]: [[Betty Mars]], franséisch Sängerin.
* [[27. Februar]]: [[Konrad Lorenz]], éisträichesche Verhalensfuerscher an Nobelpräisdréier.
* 27. Februar: [[Christiane Schlechter-Wirtz]], lëtzebuergesch Kabarettistin.
* 27. Februar: [[Paul Oswald Ahnert]], däitschen Astronom
* {{5. Mäerz}}: [[Arsène Soreil]], belsche Schrëftsteller a Journalist.
* {{6. Mäerz}}: [[Harry Andrews]], englesche Schauspiller.
* [[21. Mäerz]]: [[Fernand Schons]], lëtzebuergesche Wënzer a Moler.
* [[29. Mäerz]]: [[Bernard Blier]], franséische Schauspiller.
* {{4. Abrëll}}: [[Jean Meylender]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[10. Abrëll]]: [[Joan Barry]], englesch Schauspillerin.
* [[12. Abrëll]]: [[Tilda Thamar]], argentinesch Schauspillerin.
* [[15. Abrëll]]: [[Charles Vanel]], franséische Schauspiller.
* [[18. Abrëll]]: [[Jean Hientgen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[19. Abrëll]]: [[Daphne du Maurier]], brittesch Schrëftstellerin.
* [[23. Abrëll]]: [[Marcel Schumann]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.
* [[25. Abrëll]]: [[Ernie Reitz]], lëtzebuergesch Resistenzlerin.
* [[26. Abrëll]]: [[Lucille Ball]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* 26. Abrëll: [[Judith Dornys]], kanadesch Schauspillerin.
* [[28. Abrëll]]: [[Géza von Cziffra]], ungaresche Filmregisseur an (Dréibuch)auteur.
* [[30. Abrëll]]: [[Sergio Leone]], italieenesche Filmregisseur.
* [[17. Mee]]: [[Walter Gross]], däitsche Schauspiller, Kabarettist a Synchronspriecher.
* [[20. Mee]]: [[Anton Diffring]], däitsche Schauspiller.
* [[22. Mee]]: [[Gerd Oswald]], däitsch-US-amerikanesche Filmregisseur, Filmproduzent an Dréibuchauteur.
* {{3. Juni}}: Ayatollah [[Ruhollah Khomeini]], iranesche Reliounschef.
* {{5. Juni}}: [[André Michel]], franséische Filmregisseur.
* {{9. Juni}}: [[Antoine Bommertz]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[16. Juni]]: [[Antonio Román]], spuenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[26. Juni]]: [[François Mergen]], lëtzebuergesche Bësch-Expert.
* [[27. Juni]]: [[Michele Lupo]], italieenesche Filmregisseur.
* {{2. Juli}}: [[Franklin J. Schaffner]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* {{6. Juli}}: [[János Kádár]], ungaresche Politiker.
* {{0}}6. Juli: [[Jean Bouise]], franséische Schauspiller.
* {{7. Juli}}: [[Félix Unden]], lëtzebuergesche Waasserballspiller an Olympionik.
* [[10. Juli]]: [[Andrex]], franséische Schauspiller a Sänger.
* [[11. Juli]]: [[Laurence Olivier]], brittesche Schauspiller a Regisseur.
* [[13. Juli]]: [[Thers Bodé]], lëtzebuergesch Journalistin, Psychologin, Politikerin a Fraerechtlerin.
* [[16. Juli]]: [[Herbert von Karajan]], éisträichesche Dirigent.
* [[18. Juli]]: [[René Kohn]], lëtzebuergesche Schwëmmer an Olympionik.
* [[19. Juli]]: [[Carl-Heinz Schroth]], àisträichesch-däitsche Schauspiller a Regisseur.
* [[30. Juli]]: [[Evy Friedrich]], lëtzebuergesche Cinéast a Filmkritiker.
* [[16. August]]: [[Jemp Michels]], lëtzebuergeschen Architekt, Moler a Sculpteur.
* [[25. August]]: [[Jacques Castelot]], belsch-franséische Schauspiller.
* {{4. September}}: [[Georges Simenon]], belsche Schrëftsteller.
* {{0}}4. September: [[Colin Clark]], engleschen Ekonomist.
* {{5. September}}: [[Lily Unden]], lëtzebuergesch Molerin, Schrëftstellerin a Resistenzlerin.
* [[14. September]]: [[Pérez Prado]], kubanesche Museker a Komponist.
* [[17. September]]: [[Marie-Louise Tidick-Ulveling]], lëtzebuergesch Autorin.
* [[26. September]]: [[Albert Hames]], lëtzebuergesche Sculpteur.
* [[28. September]]: [[Francis Claude]], franséische Schauspiller.
* 28. September: [[Ferdinand Marcos]], President vun de Philippinnen.
* [[29. September]]: [[Edmond Cigrang]], lëtzebuergesche Komponist a Musekpedagog.
* {{4. Oktober}}: [[Graham Chapman]], englesche Komiker.
* {{0}}4. Oktober: [[Noël-Noël]], franséische Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmregisseur.
* {{6. Oktober}}: [[Bette Davis]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* {{0}}6. Oktober: [[Jacques Doniol-Valcroze]], Filmregisseur.
* {{9. Oktober}}: [[Fernand Ciatti]], lëtzebuergesche Boxer an Olympionik.
* [[16. Oktober]]: [[Cornel Wilde]], US-amerikanesche Schauspiller a Filmregisseur.
* [[20. Oktober]]: [[Anthony Quayle]], englesche Schauspiller.
* [[21. Oktober]]: [[Solange Frégnac]], franséisch-lëtzebeurgesch Molerin.
* {{4. November}}: [[Robert Dupont]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{6. November}}: [[Margarete Buber-Neumann]], däitsch Publizistin a Schrëftstellerin.
* {{6. Dezember}}: [[Joseph Herr]], lëtzebuergesche Politiker an Historiker.
* {{9. Dezember}}: [[R. G. Springsteen]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[14. Dezember]]: [[Andrei Sacharow]], russesche Friddensnobelpräisdréier a Physiker.
* [[16. Dezember]]: [[Lee Van Cleef]], amerikanesche Schauspiller.
* 16. Dezember: [[Silvana Mangano]], italieenesch Schauspillerin.
* [[17. Dezember]]: [[Luciano Salce]], italieenesche Filmregisseur.
* [[18. Dezember]]: [[Norbert Staudt]], lëtzebuergesche Waasserballspiller an Olympionik.
* 18. Dezember: [[Jean Strauss]], lëtzebuergesche Kanut an Olympionik.
* [[22. Dezember]]: [[Samuel Beckett]], iresche Schrëftsteller an Nobelpräisdréier.
* 22. Dezember: [[Massimo Serato]], italieenesche Schauspiller.
* [[24. Dezember]]: [[Roger Pigaut]], franséische Schauspiller a Regisseur.
* [[25. Dezember]]: [[Nicolae Ceausescu]], rumäneschen Diktator.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}</text>
      <sha1>juqse8rj5rmcii75tv6zd1dhydc6ueg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benotzer:MartinaRoell</title>
    <ns>2</ns>
    <id>2599</id>
    <revision>
      <id>2710417</id>
      <parentid>2487286</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:11:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MartinaRoell</username>
        <id>44</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dresden!</comment>
      <origin>2710417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1697" sha1="8xw0gg95kmq1wlno93thtu3w6pynpyu" xml:space="preserve">Ech sinn zu Lëtzebuerg gebuer, a liewen zu [[Dresden]] an [[Däitschland]].

Ech sin op'd [[Europäesch Schoul|Europaschoul]] um Kirchbierg gaang an hun ni lëtzebuergesch schreiwe geléiert. Sidd w.e.g. sou leiw a korrigéiert meng Feeler a sot mir Bescheed, wann et ze schlëmm ass!

Kuckt och op [http://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:MartinaRoell, meng Säit an der däitscher Wikipedia].

Meng éischt Säit an der Lëtzebuerger Wikipedia: [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer|Lëtzebuergesche Film]]. 

Säiten, dei ech an der däitscher Wikipedia ungefaang hun: [[:de:Jean-Claude Juncker]], [[:de:Luxemburgischer Film]], [[:de:Solfège]], [[:de:Vorlage:Benutzer aus Luxemburg]], [[:de:Tageblatt]], [[:de:Jean Asselborn]], [[:de:D'Coque]], [[:de:RESTENA]], [[:de:Moutarderie de Luxembourg]], [[:de:Made in Luxembourg]], [[:de:Superjhemp]], [[:de:Luxlait]], [[:de:D'Lëtzebuerger Land]], [[:de:Cactus (Supermarkt)]], [[:de:Cegedel]], [[:de:Fanfare (Orchesterform)]], [[:de:Tango (Mobilfunk)]], [[:de:Brezelsonntag]], [[:de:Hämmelsmarsch]], [[:de:Syren]], [[:de:Burgbrennen]], [[:de:Luxemburgischer Nationalfeiertag]], [[:de:Gefängnis Schrassig]]

Check &amp; Wonschlescht: [[Jean-Claude Juncker]], [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer|Lëtzebuergesche Film]], [[Solfège]], [[Tageblatt]], [[Jean Asselborn]], [[Coque|D'Coque]], [[RESTENA]], [[Moutarderie de Luxembourg]], [[Made in Luxembourg]], [[Superjhemp]], [[Luxlait]], [[D'Lëtzebuerger Land]], [[Cactus]], [[Cegedel]], [[Fanfare]], 


==== Bookmarken ====
* [[Wikipedia:Eis Schreifweis]]

* http://en.wikipedia.org/wikistats/DE/ChartsWikipediaLB.htm
* [[Wikipedia:Ierbessenzielereien]]

[[de:User:MartinaRoell]]
[[en:User:MartinaRoell]]</text>
      <sha1>8xw0gg95kmq1wlno93thtu3w6pynpyu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lëtzebuerger Kantonen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2836</id>
    <revision>
      <id>2710377</id>
      <parentid>2704967</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T06:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Update amgaang</comment>
      <origin>2710377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11818" sha1="0d1uudlpm0nb7f1uww650xj0ngegbbj" xml:space="preserve">{{EnCours|GilPe}}
Dës '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Kantonen''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]].

[[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun de Kantonen]]
{{Div col|cols=3|colwidth=135px}}
# [[Kanton Dikrech|Dikrech]]
# [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]]
# [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
# [[Kanton Iechternach|Iechternach]]
# [[Kanton Capellen|Capellen]]
# [[Kanton Clierf|Clierf]]
# [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
# [[Kanton Miersch|Miersch]]
# [[Kanton Réiden|Réiden]]
# [[Kanton Réimech|Réimech]]
# [[Kanton Veianen|Veianen]]
# [[Kanton Wolz|Wolz]]
{{Div col end}}
== Geschicht ==
D'Kantone sinn eng Kreatioun vun der [[Frankräich|franséischer]] [[Franséisch Revolutioun|revolutionärer]] Herrschaft. Duerch e Beschloss vum 31. August 1795 si 37 Kantonen entstanen, dovun der 24 op d'mannst deelweis um haitege Staatsgebitt. Den 11. September 1795 koum awer schonn eng Reduktioun op 27 Kantonen, dovun der 12 op deem haitege Staatsterritoire. Den 22. Oktober 1796 an de 6. Mäerz 1802 koume weider Ännerungen, déi dunn awer scho relativ no bei deenen haitege louchen. No 1839 hunn déi zu Lëtzebuerg geschloe Gemenge vum Kanton Arel mat deene vum Kanton Käerjeng zum [[Kanton Capellen]] fusionéiert, de Kanton Beetebuerg gouf mat Deeler vum Kanton [[Messancy]] mä ouns d'[[Gemeng Dippech]] de [[Kanton Esch-Uelzecht]], de Kanton vu [[Rued-Sir|Rued]] respektiv [[Betzder]] gouf vum [[Kanton Gréiwemaacher]] absorbéiert, an aus dem Kanton [[Osper]] gouf de [[Kanton Réiden]]&lt;ref&gt;Raymond Dhur, ''D'Andeelung vum Groussherzogtum an Distrikter, Geriichtsbezierker a Kantonen'', in [http://www.act.public.lu/fr/publications/brochures/newsletter_5/newsletter_5.pdf Newsletter ACTuel Nr 5]&lt;/ref&gt;.

Vun [[1857]] bis [[1867]] hunn d'Kantone Miersch a Réiden zum [[Distrikt Miersch]] gehéiert, deen 1867 ofgeschaaft gouf&lt;ref&gt;''Kinneklech-Groussherzoglech Veruerdnung vum 30. Mee 1857, iwwer d'Erriichte vun engem Distriktcommissariat zu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo Memorial N° 16, éischten Deel, vum 3. Juni 1857, S. 153]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Gesetz vum 4. Mee 1867, iwwer d'Suppressioun vum Distriktcommissariat vu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo Memorial N° 17, éischten Deel, vum 15. Juni 1887, S. 125]&lt;/ref&gt;.

Duerch d'Gemengefusioune kënnen d'Kantonsgrenzen änneren. Dat war de Fall, wéi d'Gemenge [[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]] a [[Gemeng Furen|Furen]] zur neier [[Gemeng Tandel]]&lt;ref&gt;[http://memab.legitech.lu/memab/bridge2server?action=getPDFFromDoc&amp;refpub=2004A39241 Fusiounsgesetz vun der Gemeng Tandel]&lt;/ref&gt; fusionéiert hunn: De [[Kanton Veianen]] ass e wéineg méi grouss ginn an de [[Kanton Dikrech]] e wéineg méi kleng.

== Verwaltungseenheeten ==

Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantone keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. Just d'Stroossebauverwaltung huet an all Kanton eng Néierloossung, an den Enregistrement huet bis op Veianen iwwerall e Büro.

Dat war awer net ëmmer sou. Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972&lt;ref&gt;''Gesetz vum 12. Abrëll 1972 iwwer d'Reorganisatioun vun de Friddengeriichter'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo Mémorial A N° 32, vum 28. Mee 1972, S. 954]&lt;/ref&gt; war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn&lt;ref&gt;''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Juli 1846, Nr. 1527, iwwer eng nei Andeelung vun de Milizkantonen'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo Mémorial N° 48 vun 1846, S. 451]&lt;/ref&gt;, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten.

==Kantonstabell==
&lt;div style=&quot;overflow-x:auto;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg
|-
! scope=&quot;col&quot; | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code
! scope=&quot;col&quot; | Numm
! scope=&quot;col&quot; | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]]
! scope=&quot;col&quot; | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]]
! scope=&quot;col&quot; | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]]
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
! scope=&quot;col&quot; | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]]
|-
! LU-01
| [[Kanton Capellen|Capellen]]
| [[Capellen]]
| [[Walbezierk Süden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q397678|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q397678|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 9
|-
! LU-02
| [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]]
| [[Esch-Uelzecht]]
| [[Walbezierk Süden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q188283|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q188283|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 14
|-
! LU-03
| [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
| [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]
| [[Walbezierk Zentrum]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691741|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691741|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 11
|-
! LU-04
| [[Kanton Miersch|Miersch]]
| [[Miersch]]
| [[Walbezierk Zentrum]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q753917|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q753917|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 10
|-
! LU-05
| [[Kanton Clierf|Clierf]]
| [[Clierf]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691793|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691793|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 5
|-
! LU-06
| [[Kanton Dikrech|Dikrech]]
| [[Dikrech]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691842|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691842|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 10
|-
! LU-07
| [[Kanton Réiden|Réiden]]
| [[Réiden op der Atert]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q835980|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q835980|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 9
|-
! LU-08
| [[Kanton Wolz|Wolz]]
| [[Wolz]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q550021|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q550021|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 7
|-
! LU-09
| [[Kanton Veianen|Veianen]]
| [[Veianen]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q845600|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q845600|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 3
|-
! LU-10
| [[Kanton Iechternach|Iechternach]]
| [[Iechternach]]
| [[Walbezierk Osten]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q720221|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q720221|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 7
|-
! LU-11
| [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
| [[Gréiwemaacher]]
| [[Walbezierk Osten]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q836002|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q836002|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 8
|-
! LU-12
| [[Kanton Réimech|Réimech]]
| [[Réimech]]
| [[Walbezierk Osten]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691781|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691781|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 7
|}
&lt;/div&gt;
== Kuckt och ==

* [[Kanton|Kanton (Homonymie)]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''.

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]]
[[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]]

[[nl:Kantons van Luxemburg]]</text>
      <sha1>0d1uudlpm0nb7f1uww650xj0ngegbbj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710382</id>
      <parentid>2710377</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Update Forêts</comment>
      <origin>2710382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12895" sha1="fddjyj38f77xhec9wjhmj0gzhy10bdy" xml:space="preserve">{{EnCours|GilPe}}
Dës '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Kantonen''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]].

[[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun de Kantonen]]
{{Div col|cols=3|colwidth=135px}}
# [[Kanton Dikrech|Dikrech]]
# [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]]
# [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
# [[Kanton Iechternach|Iechternach]]
# [[Kanton Capellen|Capellen]]
# [[Kanton Clierf|Clierf]]
# [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
# [[Kanton Miersch|Miersch]]
# [[Kanton Réiden|Réiden]]
# [[Kanton Réimech|Réimech]]
# [[Kanton Veianen|Veianen]]
# [[Kanton Wolz|Wolz]]
{{Div col end}}
== Geschicht ==
D'Kantone sinn eng Kreatioun vun der [[Frankräich|franséischer]] [[Franséisch Revolutioun|revolutionärer]] Herrschaft. 

Eng éischt provisoresch Kantonsandeelung ass mam ''Arrêté du 14 fructidor an III'' (31. August 1795) festgeluecht ginn an huet 37 Kantonen virgesinn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://act.public.lu/dam-assets/fr/publications/brochures/brochure-200-joer-kadaster.pdf|Titel=Administration du cadastre et de la topographie 1820-2020|Gekuckt=30.09.2026|Datum=Juli 2020|Wierk=Arrêté du 14 fructidor an III (31 août 1795)|Editeur=Administration du cadastre et de la topographie|Sprooch=fr|Zitat=« L'arrêté du Comité de Salut public du 31 août 1795 partage le département des Forêts en 37 cantons »}}&lt;/ref&gt;, wouvun der 24 op d'mannst deelweis um haitege Staatsgebitt louchen. Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://agatha.arch.be/en/data/ead/BE-A0525_716875_800585/annexes/BE-A0525_716875_800585_fre.ead.pdf|Titel=Inventaire des archives de la Justice de paix et Tribunal de police de Sugny (1792-1795)|Gekuckt=30.09.2026|Wierk=agatha.arch.be|Editeur=Archives de l'État en Belgique|Säiten=Foussnott 6, S. 7|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. Den 11. September 1795 koum awer schonn eng Reduktioun op 27 Kantonen, dovun der 12 op deem haitege Staatsterritoire. D'Kantonsgrenze goufen duerno mam ''Arrêté du 1&lt;sup&gt;er&lt;/sup&gt; brumaire an V'' (22. Oktober 1796) fir den [[Departement Forêts|Département des Forêts]] nei gereegelt. No där Ännerung war d'Situatioun awer scho relativ no bei den haitege Kantonen.

No 1839 hunn déi zu Lëtzebuerg geschloe Gemenge vum Kanton Arel mat deene vum Kanton Käerjeng zum [[Kanton Capellen]] fusionéiert, de Kanton Beetebuerg gouf mat Deeler vum Kanton [[Messancy]] mä ouns d'[[Gemeng Dippech]] de [[Kanton Esch-Uelzecht]], de Kanton vu [[Rued-Sir|Rued]] respektiv [[Betzder]] gouf vum [[Kanton Gréiwemaacher]] absorbéiert, an aus dem Kanton [[Osper]] gouf de [[Kanton Réiden]]&lt;ref&gt;Raymond Dhur, ''D'Andeelung vum Groussherzogtum an Distrikter, Geriichtsbezierker a Kantonen'', in [http://www.act.public.lu/fr/publications/brochures/newsletter_5/newsletter_5.pdf Newsletter ACTuel Nr 5]&lt;/ref&gt;.

Vun [[1857]] bis [[1867]] hunn d'Kantone Miersch a Réiden zum [[Distrikt Miersch]] gehéiert, deen 1867 ofgeschaaft gouf&lt;ref&gt;''Kinneklech-Groussherzoglech Veruerdnung vum 30. Mee 1857, iwwer d'Erriichte vun engem Distriktcommissariat zu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo Memorial N° 16, éischten Deel, vum 3. Juni 1857, S. 153]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Gesetz vum 4. Mee 1867, iwwer d'Suppressioun vum Distriktcommissariat vu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo Memorial N° 17, éischten Deel, vum 15. Juni 1887, S. 125]&lt;/ref&gt;.

Duerch d'Gemengefusioune kënnen d'Kantonsgrenzen änneren. Dat war de Fall, wéi d'Gemenge [[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]] a [[Gemeng Furen|Furen]] zur neier [[Gemeng Tandel]]&lt;ref&gt;[http://memab.legitech.lu/memab/bridge2server?action=getPDFFromDoc&amp;refpub=2004A39241 Fusiounsgesetz vun der Gemeng Tandel]&lt;/ref&gt; fusionéiert hunn: De [[Kanton Veianen]] ass e wéineg méi grouss ginn an de [[Kanton Dikrech]] e wéineg méi kleng.

== Verwaltungseenheeten ==

Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantone keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. Just d'Stroossebauverwaltung huet an all Kanton eng Néierloossung, an den Enregistrement huet bis op Veianen iwwerall e Büro.

Dat war awer net ëmmer sou. Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972&lt;ref&gt;''Gesetz vum 12. Abrëll 1972 iwwer d'Reorganisatioun vun de Friddengeriichter'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo Mémorial A N° 32, vum 28. Mee 1972, S. 954]&lt;/ref&gt; war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn&lt;ref&gt;''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Juli 1846, Nr. 1527, iwwer eng nei Andeelung vun de Milizkantonen'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo Mémorial N° 48 vun 1846, S. 451]&lt;/ref&gt;, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten.

==Kantonstabell==
&lt;div style=&quot;overflow-x:auto;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg
|-
! scope=&quot;col&quot; | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code
! scope=&quot;col&quot; | Numm
! scope=&quot;col&quot; | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]]
! scope=&quot;col&quot; | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]]
! scope=&quot;col&quot; | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]]
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
! scope=&quot;col&quot; | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]]
|-
! LU-01
| [[Kanton Capellen|Capellen]]
| [[Capellen]]
| [[Walbezierk Süden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q397678|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q397678|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 9
|-
! LU-02
| [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]]
| [[Esch-Uelzecht]]
| [[Walbezierk Süden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q188283|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q188283|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 14
|-
! LU-03
| [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
| [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]
| [[Walbezierk Zentrum]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691741|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691741|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 11
|-
! LU-04
| [[Kanton Miersch|Miersch]]
| [[Miersch]]
| [[Walbezierk Zentrum]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q753917|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q753917|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 10
|-
! LU-05
| [[Kanton Clierf|Clierf]]
| [[Clierf]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691793|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691793|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 5
|-
! LU-06
| [[Kanton Dikrech|Dikrech]]
| [[Dikrech]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691842|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691842|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 10
|-
! LU-07
| [[Kanton Réiden|Réiden]]
| [[Réiden op der Atert]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q835980|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q835980|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 9
|-
! LU-08
| [[Kanton Wolz|Wolz]]
| [[Wolz]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q550021|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q550021|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 7
|-
! LU-09
| [[Kanton Veianen|Veianen]]
| [[Veianen]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q845600|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q845600|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 3
|-
! LU-10
| [[Kanton Iechternach|Iechternach]]
| [[Iechternach]]
| [[Walbezierk Osten]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q720221|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q720221|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 7
|-
! LU-11
| [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
| [[Gréiwemaacher]]
| [[Walbezierk Osten]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q836002|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q836002|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 8
|-
! LU-12
| [[Kanton Réimech|Réimech]]
| [[Réimech]]
| [[Walbezierk Osten]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691781|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691781|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 7
|}
&lt;/div&gt;
== Kuckt och ==

* [[Kanton|Kanton (Homonymie)]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''.

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]]
[[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]]

[[nl:Kantons van Luxemburg]]</text>
      <sha1>fddjyj38f77xhec9wjhmj0gzhy10bdy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710410</id>
      <parentid>2710382</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <origin>2710410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13522" sha1="54scrk3fxunth6d7klym74tzjqgm84b" xml:space="preserve">{{EnCours|GilPe}}
Dës '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Kantonen''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]].

[[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun de Kantonen]]
{{Div col|cols=3|colwidth=135px}}
# [[Kanton Dikrech|Dikrech]]
# [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]]
# [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
# [[Kanton Iechternach|Iechternach]]
# [[Kanton Capellen|Capellen]]
# [[Kanton Clierf|Clierf]]
# [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
# [[Kanton Miersch|Miersch]]
# [[Kanton Réiden|Réiden]]
# [[Kanton Réimech|Réimech]]
# [[Kanton Veianen|Veianen]]
# [[Kanton Wolz|Wolz]]
{{Div col end}}
== Geschicht ==
D'Kantone sinn eng Kreatioun vun der [[Frankräich|franséischer]] [[Franséisch Revolutioun|revolutionärer]] Herrschaft. 

Eng éischt provisoresch Kantonsandeelung ass mam ''Arrêté du 14 fructidor an III'' (31. August 1795) festgeluecht ginn an huet 37 Kantonen virgesinn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://act.public.lu/dam-assets/fr/publications/brochures/brochure-200-joer-kadaster.pdf|Titel=Administration du cadastre et de la topographie 1820-2020|Gekuckt=30.09.2026|Datum=Juli 2020|Wierk=Arrêté du 14 fructidor an III (31 août 1795)|Editeur=Administration du cadastre et de la topographie|Sprooch=fr|Zitat=« L'arrêté du Comité de Salut public du 31 août 1795 partage le département des Forêts en 37 cantons »}}&lt;/ref&gt;, wouvun der 24 op d'mannst deelweis um haitege Staatsgebitt louchen. Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://agatha.arch.be/en/data/ead/BE-A0525_716875_800585/annexes/BE-A0525_716875_800585_fre.ead.pdf|Titel=Inventaire des archives de la Justice de paix et Tribunal de police de Sugny (1792-1795)|Gekuckt=30.09.2026|Wierk=agatha.arch.be|Editeur=Archives de l'État en Belgique|Säiten=Foussnott 6, S. 7|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. Den 11. September 1795 koum awer schonn eng Reduktioun op 27 Kantonen, dovun der 12 op deem haitege Staatsterritoire. D'Kantonsgrenze goufen duerno mam ''Arrêté du 1&lt;sup&gt;er&lt;/sup&gt; brumaire an V'' (22. Oktober 1796) fir den [[Departement Forêts|Département des Forêts]] nei gereegelt. No där Ännerung war d'Situatioun awer scho relativ no bei den haitege Kantonen.

No 1839 hunn déi zu Lëtzebuerg geschloe Gemenge vum Kanton Arel mat deene vum Kanton Käerjeng zum [[Kanton Capellen]] fusionéiert, de Kanton Beetebuerg gouf mat Deeler vum Kanton [[Messancy]] mä ouns d'[[Gemeng Dippech]] de [[Kanton Esch-Uelzecht]], de Kanton vu [[Rued-Sir|Rued]] respektiv [[Betzder]] gouf vum [[Kanton Gréiwemaacher]] absorbéiert, an aus dem Kanton [[Osper]] gouf de [[Kanton Réiden]]&lt;ref&gt;Raymond Dhur, ''D'Andeelung vum Groussherzogtum an Distrikter, Geriichtsbezierker a Kantonen'', in [http://www.act.public.lu/fr/publications/brochures/newsletter_5/newsletter_5.pdf Newsletter ACTuel Nr 5]&lt;/ref&gt;.

Vun [[1857]] bis [[1867]] hunn d'Kantone Miersch a Réiden zum [[Distrikt Miersch]] gehéiert, deen 1867 ofgeschaaft gouf&lt;ref&gt;''Kinneklech-Groussherzoglech Veruerdnung vum 30. Mee 1857, iwwer d'Erriichte vun engem Distriktcommissariat zu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo Memorial N° 16, éischten Deel, vum 3. Juni 1857, S. 153]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Gesetz vum 4. Mee 1867, iwwer d'Suppressioun vum Distriktcommissariat vu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo Memorial N° 17, éischten Deel, vum 15. Juni 1887, S. 125]&lt;/ref&gt;.

Duerch d'Gemengefusioune kënnen d'Kantonsgrenzen änneren. Dat war de Fall, wéi d'Gemenge [[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]] a [[Gemeng Furen|Furen]] zur neier [[Gemeng Tandel]]&lt;ref&gt;[http://memab.legitech.lu/memab/bridge2server?action=getPDFFromDoc&amp;refpub=2004A39241 Fusiounsgesetz vun der Gemeng Tandel]&lt;/ref&gt; fusionéiert hunn: De [[Kanton Veianen]] ass e wéineg méi grouss ginn an de [[Kanton Dikrech]] e wéineg méi kleng.

== Verwaltungseenheeten ==

Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantone keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. 2008 huet den deemolegen Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] ugekënnegt, datt d'Kantonen am Kader vun enger Territorialreform ofgeschaaft géifen&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2008/01-janvier/31-halsdorf.html|Titel=Jean-Marie Halsdorf présente les grands traits de la réforme territoriale du Luxembourg|Gekuckt=2026-09-30|Datum=2008-01-30|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;; dat ass bis haut nach net geschitt. Just d'[[Administration des ponts et chaussées|Stroossebauverwaltung]] huet an all Kanton (ausser Veianen) eng Néierloossung; den [[Administration de l'enregistrement, des domaines et de la TVA|Enregistrement]] war och bis …{{Wéini?}} bis op Veianen an all Kanton vertrueden.

Dat war awer net ëmmer sou. Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972&lt;ref&gt;''Gesetz vum 12. Abrëll 1972 iwwer d'Reorganisatioun vun de Friddengeriichter'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo Mémorial A N° 32, vum 28. Mee 1972, S. 954]&lt;/ref&gt; war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn&lt;ref&gt;''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Juli 1846, Nr. 1527, iwwer eng nei Andeelung vun de Milizkantonen'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo Mémorial N° 48 vun 1846, S. 451]&lt;/ref&gt;, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten.

==Kantonstabell==
&lt;div style=&quot;overflow-x:auto;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg
|-
! scope=&quot;col&quot; | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code
! scope=&quot;col&quot; | Numm
! scope=&quot;col&quot; | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]]
! scope=&quot;col&quot; | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]]
! scope=&quot;col&quot; | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]]
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
! scope=&quot;col&quot; | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]]
|-
! LU-01
| [[Kanton Capellen|Capellen]]
| [[Capellen]]
| [[Walbezierk Süden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q397678|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q397678|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 9
|-
! LU-02
| [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]]
| [[Esch-Uelzecht]]
| [[Walbezierk Süden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q188283|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q188283|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 14
|-
! LU-03
| [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
| [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]
| [[Walbezierk Zentrum]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691741|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691741|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 11
|-
! LU-04
| [[Kanton Miersch|Miersch]]
| [[Miersch]]
| [[Walbezierk Zentrum]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q753917|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q753917|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 10
|-
! LU-05
| [[Kanton Clierf|Clierf]]
| [[Clierf]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691793|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691793|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 5
|-
! LU-06
| [[Kanton Dikrech|Dikrech]]
| [[Dikrech]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691842|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691842|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 10
|-
! LU-07
| [[Kanton Réiden|Réiden]]
| [[Réiden op der Atert]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q835980|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q835980|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 9
|-
! LU-08
| [[Kanton Wolz|Wolz]]
| [[Wolz]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q550021|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q550021|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 7
|-
! LU-09
| [[Kanton Veianen|Veianen]]
| [[Veianen]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q845600|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q845600|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 3
|-
! LU-10
| [[Kanton Iechternach|Iechternach]]
| [[Iechternach]]
| [[Walbezierk Osten]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q720221|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q720221|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 7
|-
! LU-11
| [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
| [[Gréiwemaacher]]
| [[Walbezierk Osten]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q836002|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q836002|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 8
|-
! LU-12
| [[Kanton Réimech|Réimech]]
| [[Réimech]]
| [[Walbezierk Osten]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691781|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691781|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 7
|}
&lt;/div&gt;
== Kuckt och ==

* [[Kanton|Kanton (Homonymie)]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''.

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]]
[[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]]

[[nl:Kantons van Luxemburg]]</text>
      <sha1>54scrk3fxunth6d7klym74tzjqgm84b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1935</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3026</id>
    <revision>
      <id>2710337</id>
      <parentid>2690275</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:10:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */</comment>
      <origin>2710337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16762" sha1="0fnppm81ffosa0824txkyxyapdrhgr1" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}

== Evenementer ==
=== Europa ===
* [[13. Januar]]: An engem Referendum am [[Saarland|Saargebiet]] sinn 90,8&amp;nbsp;% fir e Bäitrëtt zum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Däitsche Räich]].
* [[16. Mäerz]]: Duerch d'''Gesetz für den Aufbau der [[Wehrmacht]]'' gëtt an Däitschland den [[Allgemenge Militärdéngscht]] nees agefouert.
[[Fichier:Nuremberg laws Racial Chart.jpg|thumb|Schema vun den Nürnberger Rassegesetzer]]
* {{7. Juni}}: De [[Pierre Laval]] gëtt Ministerpresident a [[Frankräich]].
* [[15. September]]: An Däitschland trieden d'[[Nürnberger Gesetzer|Nürnberger Rassegesetzer]] (''„Gesetz zum Schutze des deutschen Blutes und der deutschen Ehre“, „Blutschutzgesetz“, &quot;Reichsbürgergesetz&quot;'') a Kraaft, déi Bestietnesser oder sexuell Kontakter tëscht ''&quot;Arier&quot;'' an ''&quot;Net-Arier&quot;'' ënner Strof stellen.
* [[10. Oktober]]: De [[Griicheland|griichesche]] Ministerpresident [[Panagis Tsaldaris]] trëtt zeréck; e gëtt duerch de [[Georgios Kondylis]] ersat. Den [[3. November]] gëtt d'Republik opgeléist an de Kinnek [[Georgios II. vu Griicheland|Georgios II.]] kënnt hannescht op den Troun.

==== Lëtzebuerg ====
* {{0}}[[5. Oktober|5.]] a [[6. Oktober]]: Op engem Fluchmeeting um [[Fluchhafen Esch-Uelzecht|Escher Fluchfeld]] stierwen dräi Leit.
* {{7. Oktober}}: De &quot;[[Loschbur-Mann]]&quot;, e ronn 8000 Joer aalt mënschlecht Skelett, gëtt am Mëllerdall entdeckt.

=== Afrika ===
* {{3. Oktober}}: Italieenesch Truppe marschéieren an [[Keeserräich Abessinien|Abessinien]] an; Ufank vum Abessiniekrich.

=== Amerika ===

==== USA ====

==== Südamerika ====
* [[12. Juni]]: Enn vum &quot;Chaco-Krich&quot;, engem Grenzkrich tëscht [[Bolivien]] a [[Paraguay]].

=== Asien ===
* {{2. Mäerz}}: Den [[Thailand|thailännesche]] Kinnek [[Rama VII.]] dankt of, säin [[Neveu]] [[Ananda Mahidol|Rama VIII.]] gëtt neie Monarch.
* [[23. Mäerz]]: D'[[Philippinnen]] kréien eng Verfassung.
* [[30. Mee]]: An der Provënz [[Belutschistan]], Brittesch-Indien (haut [[Pakistan]]), stierwe bei engem Äerdbiewen eng 50.000 Mënschen.
* [[20. Oktober]]: De &quot;[[Laange Marsch]]&quot; vun der „[[Volleksbefreiungsarméi]]&quot; ënner dem [[Mao Zedong]] kënnt a [[China]] zu [[Yan'an]] op en Enn.

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt ===

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===

=== Musek ===

== Wëssenschaft an Technik ==
* [[28. Februar]]: De [[Wallace Hume Carothers]] erfënnt den [[Nylon]]. 
* [[22. Mäerz]]: Zu [[Berlin]] gëtt déi éischt regulär [[Televisioun]]semissioun ausgestraalt.

== Sport ==
* [[17. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gewënnt zu [[Nanzeg]] 5:1 géint Frankräich. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den [[Ernest Mengel]] (3) an den [[Dominique Wantz]] (2) geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=78 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg de 17. Mäerz 1935 op der Websäit vum European Football]&lt;/ref&gt;
* [[14. Abrëll]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 5:3 géint Belsch. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den Dominique Wantz (3), Ernest Mengel a [[Raymond Simonelli]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=79 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch de 14. Abrëll 1935 op der Websäit vum European Football]&lt;/ref&gt;
* [[28. Abrëll]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Arel]] 1:3 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Mathias Becker]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=80 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg den 28. Abrëll 1935 op der Websäit vum European Football]&lt;/ref&gt;
* [[16. Juni]] - [[23. Juni]]: De [[Mathias Clemens]] gewënnt den [[Tour de Luxembourg 1935]].
* [[18. August]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 0:1 géint Däitschland.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=5829 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Däitschland den 18. August 1935 op der Websäit vum European Football]&lt;/ref&gt;
* [[10. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Déifferdeng]] 2:2 géint Frankräich. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet den [[Oscar Stamet]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=81 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich den 10. November 1935 op der Websäit vum European Football]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
*{{Eidelt Joer}}[[André Biren]], lëtzebuergesche Galerist an Editeur.
* {{Eidelt Joer}}[[Carlo Loudvig]], lëtzebuergesche Fallschiermsprénger.
* {{1. Januar}}: [[Brian G. Hutton]], US-amerikanesche Filmregisseur a Schauspiller.
* {{2. Januar}}: [[David McKee]], brittesche Kannerbuchauteur an Illustrateur.
* {{8. Januar}}: [[Elvis Presley]], US-amerikanesche Museker.
* {{0}}8. Januar: [[Henri Rodesch]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Museksprofesser a Politiker.
* [[13. Januar]]: [[Leonora Ruffo]], italieenesch Schauspillerin.
* [[16. Januar]]: [[Inger Christensen]], dänesch Schrëftstellerin.
* [[17. Januar]]: [[Jean-Pierre Fiedler (Foussballspiller)|Jean-Pierre Fiedler]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[23. Januar]]: [[Paul Iby]], éisträichesche Geeschtlechen a Bëschof vun Eisenstadt.
* [[25. Januar]]: [[António Ramalho Eanes]], President vu Portugal.
* [[26. Januar]]: [[Friðrik Ólafsson]], islännesche Schachgroussmeeschter.
* [[28. Januar]]: [[John Davis Chandler]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[29. Januar]]: [[Luboš Kohoutek]], tschecheschen Astronom.
* [[30. Januar]]: [[Elsa Martinelli]], italieenesch Schauspillerin.
* [[31. Januar]]: [[Kenzaburō Ōe]], japanesche Schrëftsteller.
* 31. Januar: [[Joan Douglas-Dillon]], Wittfra vum [[Charles vu Lëtzebuerg (1927)|Prënz Charel]].
* {{2. Februar}}: [[Michel Subor]], franséische Schauspiller.
* {{0}}2. Februar: [[Elga Andersen]], däitsch Schauspillerin a Sängerin.
* {{0}}[[3. Februar]]: [[Johnny Guitar Watson|Johnny &quot;Guitar&quot; Watson]], US-amerikanesche Blues-, Soul- a Funk- Museker.
* {{9. Februar}}: [[Venant Arend]], lëtzebuergesche Sänger.
* [[20. Februar]]: [[Bitzi Konter]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[26. Februar]]: [[Brigitte Grothum]], däitsch Schauspillerin.
* {{3. Mäerz}}: [[Jeliu Jelew]], bulgaresche Politiker a Staatspresident.
* [[11. Mäerz]]: [[Nancy Kovack]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[13. Mäerz]]: [[René Steichen (Regisseur)|René Steichen]], lëtzebuergeschen TV-Regisseur, Pionéier vu Videoclippen.
* [[18. Mäerz]]: [[Joseph Groben]], lëtzebuergesche Literaturwëssenschaftler, Auteur a Professer.
* [[20. Mäerz]]: [[Felix Heuertz]], lëtzebuergesche Liichtathleet an Olympionik.
* [[21. Mäerz]]: [[Charles Lettal]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{2. Abrëll}}: [[Wandisa Guida]], italieenesch Schauspillerin.
* {{5. Abrëll}}: [[Donald Lynden-Bell]], britteschen Astronom an Astrophysiker.
* [[11. Abrëll]]: [[Pierre Kartner]], hollännesche Komponist a Sänger.
* [[14. Abrëll]]: [[Erich von Däniken]], Schwäizer Hotelier a Schrëftsteller.
* [[17. Abrëll]]: [[Theo Angelopoulos]], griichesche Filmregisseur.
* [[19. Abrëll]]: [[Dudley Moore]], englesche Schauspiller a Komiker.
* [[20. Abrëll]]: [[Mario Camus]], spuenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[21. Abrëll]]: [[Charles Grodin]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[25. Abrëll]]: [[Philip James Edwin Peebles]], kanadeschen Astrophysiker.
* [[28. Abrëll]]: [[Gino Santini]], italieenesche Realisateur an Fernseemoderator
*[[29. Abrëll]]: [[April Ashley]], brittesche Mannequin.
* {{5. Mee}}: [[Bernard Pivot]], franséische Journalist a Schrëftsteller.
* [[13. Mee]]: [[David Todd Wilkinson]], US-amerikaneschen Astrophysiker a Kosmolog.
* [[20. Mee]]: [[José Mujica]], uruguayesche Politiker.
* [[26. Mee]]:[[Richard Harrison]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 26. Mee: [[Giancarlo Romitelli]], italieenesche Schauspiller.
* [[27. Mee]]: [[Ramsey Lewis]], US-amerikaneschen Jazzpianist.
* {{0}}[[1. Juni]]: [[Percy Adlon]], däitsche Film- an Tëleesregisseur, Auteur a Produzent.
* {{0}}1. Juni: [[Norman Foster]], britteschen Architekt an Designer.
* {{3. Juni}}: [[Jacques Poos]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{4. Juni}}: [[Jacques Chabassol]], franséische Schauspiller.
* [[13. Juni]]: [[Christo]], bulgaresch-amerikanesche Kënschtler.
* 13. Juni: [[Jeanne-Claude]], franko-amerikanesch Kënschtlerin.
* 13. Juni: [[Marcel Reiser]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 13. Juni: [[Camille Studer]], lëtzebuergesche Geschäftsmann.
* 13. Juni: [[Ludmila Iwanowna Tschernychowa]], russesch Astronomin.
* [[15. Juni]]: [[Belinda Lee]], englesch Schauspillerin.
* [[20. Juni]]: [[Paul May (Foussballspiller)|Paul May]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[21. Juni]]: [[Françoise Sagan]], franséisch Schrëftstellerin.
* [[23. Juni]]: [[Jean Bichel]], lëtzebuergesche Schmadd a Sculpteur.
* [[27. Juni]]: [[Laurent Terzieff]], franséische Schauspiller.
* {{1. Juli}}: [[Lothar Koch]], däitschen Hautbois-Spiller.
* {{2. Juli}}: [[Ingeborg Schöner]], däitsch Schauspillerin.
* {{6. Juli}}: [[Tendzin Gyatsho]], 14. [[Dalai Lama]], tibeetesch reliéis Autoritéit.
* {{9. Juli}}: [[Wim Duisenberg]], hollänneschen Ekonomist.
* {{0}}9. Juli: [[Mercedes Sosa]], argentinesch Sängerin.
*[[10. Juli]]: [[Giya Kancheli]], sowjetesch-georgesche Komponist.
* [[14. Juli]]: [[Ei-ichi Negishi]], japanesche Cheemiker.
* [[15. Juli]]: [[Gianni Garko]], italieenesche Schauspiller.
* [[17. Juli]]: [[Donald Sutherland]], kanadesche Schauspiller.
* [[21. Juli]]: [[Norbert Blüm]], däitsche Politiker.
* [[24. Juli]]: [[Anne-Marie Peysson]], franséisch Speakerin a Journalistin.
* [[27. Juli]]: [[Pierre Massimi]], franséische Schauspiller.
* [[25. Juli]]: [[Barbara Harris]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[28. Juli]]: [[Lisa Gastoni]], italieenesch Schauspillerin.
* {{5. August}}: [[Michael Ballhaus]], däitsche Kameramann.
* {{8. August}}: [[Georg Westenfelder]], Uergelbaumeeschter a Besëtzer vun der Lëntgener Uergelfabrick.
* {{0}}8. August: [[Bruno Martinato]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[13. August]]: [[Roger Menghi]], lëtzebuergesche Fechter an Olympionik.
* [[15. August]]: [[Régine Deforges]], franséisch Schrëftstellerin an Editrice.
* [[16. August]]: [[Cyril Mar Baselios Malancharuvil]], indesche Bëschof.
* [[21. August]]: [[Jean Krier (Ekonomist)|Jean Krier]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Banquier.
* [[24. August]]: [[Lando Buzzanca]], italieenesche Schauspiller.
* 24. August: [[Ivan Govar]], belsche Filmregisseur a Schauspiller.
* [[29. August]]: [[William Friedkin]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* {{0}}[[5. September]]: [[Dieter Hallervorden]], däitsche Komiker, Schauspiller a Kabarettist.
* {{7. September}}: [[Abdou Diouf]], senegaleesesche Politiker.
* [[11. September]]: [[Camille Weiler]], lëtzebuergesche Politiker.
* 11. Septeber: [[Arvo Pärt]], estesche Komponist.
* 11. September: [[German Stepanowitsch Titow]], sowjetesche Kosmonaut.
* [[12. September]]: [[Liliane Heidelberger]], franséisch Sculptrice.
* [[14. September]]: [[Antonio Eceiza]], spuenesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.
* [[17. September]]: [[Serge Klarsfeld]], franséischen Affekot an Historiker.
* [[18. September]]: [[Heather Sears]], englesch Schauspillerin.
* [[21. September]]: [[Norma Bengell]], brasilianesch Schauspillerin a Filmregisseurin.
* [[23. September]]: [[Jules Wilhelm (Politiker)|Jules Wilhelm]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[25. September]]: [[Maj Sjöwall]], schweedesch Schrëftstellerin
* [[29. September]]: [[Mylène Demongeot]], franséisch Schauspillerin.
* 29. September: [[Jerry Lee Lewis]], US-amerikanesche Rock'n'Roll-Pionéier.
* {{1. Oktober}}: [[Julie Andrews]], brittesch Schauspillerin a Sängerin.
* {{6. Oktober}}: [[Leopold Hager]], éisträichesche Museker an Dirigent.
* [[11. Oktober]]: [[François Schortgen]], lëtzebuergesche Moler.
* [[12. Oktober]]: [[Luciano Pavarotti]], italieenesche Sänger.
* 12. Oktober: [[Berthe Lutgen]], lëtzebuergesch Molerin.
* [[18. Oktober]]: [[Jerry Darnelle]], lëtzebuergeschen Zauberkënschtler.
* [[19. Oktober]]: [[Robert Gliedner]], lëtzebuergeschen Informatiker an Auteur.
* [[24. Oktober]]: [[Anaid Iplicjian]], däitsch Schauspillerin.
* [[29. Oktober]]: [[Isao Takahata]], japanesche Regisseur a Produzent.
* [[30. Oktober]]: [[Michael Winner]], brittesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.
* {{6. November}}: [[Mathis Wildanger]], lëtzebuergesche Moler.
* {{8. November}}: [[Alain Delon]], franséische Filmschauspiller, -regisseur a -produzent.
* [[11. November]]: [[Bibi Andersson]], schweedesch Schauspillerin.
* [[12. November]]: [[Madeleine Fischer]], Schwäizer Filmschauspillerin.
* [[13. November]]: [[Adolphe Deville]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur.
* 13. November: [[Léon Klares]], lëtzebuergesche Kanut.
* [[14. November]]: [[Hussein I. vu Jordanien|Hussein I.]], tëscht 1952 an 1999 Kinnek vu Jordanien.
* [[17. November]]: [[Toni Sailer]], éisträichesche Schifuerer a Schauspiller.
* [[18. November]]: [[Alain Barrière]], franséische Sänger a Schauspiller.
* [[27. November]]: [[Aldo Maccione]], italieenesche Schauspiller.
* [[28. November]]: [[Urs Bitterli]], Schwäizer Historiker.
* {{1. Dezember}}: [[Woody Allen]], US-amerikanesche Filmregisseur, Schauspiller an Auteur.
* {{4. Dezember}}: [[Andréa Parisy]], franséisch Schauspillerin.
* {{8. Dezember}}: [[Hans-Jürgen Syberberg]], däitsche Filmregisseur.
* [[10. Dezember]]: [[Shūji Terayama]], japanesche Schrëftsteller a Filmregisseur.
* [[11. Dezember]]: [[Pranab Mukherjee]], indesche Politiker.
* [[14. Dezember]]: [[Lee Remick]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[16. Dezember]]: [[Nikos Sampson]], zypriotesche Politiker, President vun der Republik Zypern.
* [[17. Dezember]]: [[Arnaldo Ninchi]], italieenesche Schauspiller.
* [[20. Dezember]]: [[Théo Bohnenberger]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[21. Dezember]]: [[John G. Avildsen]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[26. Dezember]]: [[Gnassingbé Eyadéma]], togoleesesche Politiker a President.
* [[30. Dezember]]: [[Omar Bongo]], President vum Gabun.
* [[31. Dezember]]: [[Salman ibn Abd al-Aziz]], Kinnek vu Saudi-Arabien.

== Gestuerwen ==
* {{6. Januar}}: [[Pierre Charles Schoren]], lëtzebuergesche Fotograf an Editeur vu Postkaarten.
* {{8. Februar}}: [[Max Liebermann]], däitsche Moler a Graphiker.
* [[12. Februar]]: [[Jean-Pierre Bausch]], Biergaarbechter a Politiker.
* 12. Februar: [[Auguste Escoffier]], franséische Meeschterkach. 
* [[16. Mäerz]]: [[Aaron Nimzowitsch]], lettesche Schachgroussmeeschter.
* [[28. Mäerz]]: [[Léandre Lacroix]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.
* [[11. Abrëll]]: [[Robert Tudor]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{1. Mee}}: [[Henri Pélissier]], franséische Vëlossportler an Tour de France-Gewënner.
* {{9. Mee}}: [[Jean-Pierre Flohr]], lëtzebuergeschen Auteur an Haffkommissär.
* [[12. Mee]]: [[Joseph Glesener]], lëtzebuergeschen Industriellen.
* [[17. Mee]]: [[Paul Dukas]], franséische Komponist.
* [[21. Mee]]: [[Jane Addams]], US-amerikanesch Feministin, Soziologin a  Journalistin.
* 21. Mee: [[Eugène Knepper]], lëtzebuergeschen Nottär a Politiker.
* 21. Mee: [[Émile Mark]], lëtzebuergesche Véidokter a Politiker.
* [[31. Mee]]: [[Nicolas Meyers (1871)|Nicolas Meyers]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{5. Juni}}: [[Bernard Clasen (Affekot)|Bernard Clasen]], lëtzebuergeschen Affekot.
* [[24. Juni]]: [[Carlos Gardel]], Tango–Sänger a Komponist.
* {{3. Juli}}: [[André Citroën]], franséischen Autosconstructeur.
* {{5. Juli}}: [[Auguste Keiffer]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.
* [[12. Juli]]: [[Alfred Dreyfus]], franséischen Offizéier.
* [[29. August]]: [[Astrid vu Schweden|Astrid]], Kinnigin vun de Belsch.
* {{2. September}}: [[Léon Frédéricq]], belschen Naturwëssenschaftler a Moler.
* [[17. September]]: [[Eugène Hoffmann]], lëtzebuergesche Bauer a Politiker.
* [[25. September]]: [[Edward D. Swift]], US-amerikaneschen Astronom.
* {{3. Oktober}}: [[Armand Spoo]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker.
* {{9. Oktober}}: [[Pierre Nommesch]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Bëschof.
* [[25. Oktober]]: [[Henri Pirenne]], belschen Historiker.
* [[29. November]]: [[Peter Schroeder]], däitschen Heemechtsdichter.
* [[30. November]]: [[Fernando Pessoa]]. portugisesche Schrëftsteller.
* {{1. Dezember}}: [[Bernhard Schmidt (Optiker)]], däitschen op astronomesch Optik spezialiséierten Optiker.
* [[21. Dezember]]: [[Kurt Tucholsky]], däitschen Auteur.
* [[24. Dezember]]: [[Alban Berg]], éisträichesche Komponist.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}</text>
      <sha1>0fnppm81ffosa0824txkyxyapdrhgr1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1987</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3072</id>
    <revision>
      <id>2710353</id>
      <parentid>2708509</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T19:36:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gestuerwen */ biller</comment>
      <origin>2710353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16831" sha1="67z6muqtekw3pqz6kw80rjx8flmpq8j" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}
D'Joer '''1987''' huet op engem [[Donneschdeg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]].

== Evenementer ==
=== Europa ===
* [[25. Januar]]: D'[[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU/CSU]] mam [[Helmut Kohl]] gewënnt d'Walen an der [[Däitschland|Bundesrepublik Däitschland]].
* {{4. Mäerz}}: D'Pyramid vum [[Musée du Louvre|Louvre]] gëtt zu Paräis ageweit.
* {{6. Mäerz}}: D'brittesch Fär ''[[Herald of Free Enterprise]]'' geet viru [[Zeebrugge]] ënner, 193 Leit kommen ëm d'Liewen.
* [[28. Mee]]: Den däitsche [[Mathias Rust]] lant mat sengem Sportfliger op der [[Rout Plaz|Rouder Plaz]] zu [[Moskau]] a blaméiert d'[[Sowjetunioun|sowjetesch]] Fluchofwier.
* [[11. Juni]]: D'[[Konservativ Partei (Groussbritannien)|Konservativ Partei]] mat un der Spëtzt der [[Margaret Thatcher]] gewënnt d'Walen a [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]].
* {{1. Juli}}: Den [[Acte unique]] trëtt a Kraaft.
* [[19. Juli]]: D'[[Ssozial-demokratesch Partei (Portugal)|PSD]] gewënnt d'Parlamentswalen a [[Portugal]], den [[Anibal Cavaco Silva]] gëtt Premierminister.
* [[17. Dezember]]: De [[Gustáv Husák]] trëtt als Generalsekretär vun der [[Tschechoslowakesch Kommunistesch Partei|Tschechoslowakescher Kommunistescher Partei]] zeréck, bleift awer Staatspresident. Nofollger gëtt de [[Miloš Jakeš]].

==== Lëtzebuerg ====
* Mäerz: De [[Lift Gronn-Uewerstad]] gëtt a Betrib geholl.
* [[12. Mee]]: Den [[ADR|Aktiounscomité 5/6 Pensioun fir jiddereen]] gëtt gegrënnt.
* [[17. Juni]]: Per Gesetz gëtt d'[[Cour d'Assises]] ofgeschaaft.
* [[11. Oktober]]: [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewalen]].

=== Afrika ===
* Juli: [[Angolanesche Biergerkrich]]: Ufank vun der [[Schluecht vu Cuito Cuanavale]].
* [[15. Oktober]]: Staatsstreech am [[Burkina Faso]]. Den [[Thomas Sankara]] gëtt zu [[Ouagadougou]] ëmbruecht; de [[Blaise Compaoré]] gëtt säin Nofollger.
* {{7. November}}: An [[Tunesien]] gëtt de President [[Habib Bourguiba]] duerch de [[Zine el-Abidine Ben Ali]] fir ofgesat erkläert.
* [[10. November]]: Am [[Niger]] gëtt den [[Ali Saibou]] Nofollger vum verstuerwene [[Seyni Kountché]].

=== Amerika ===
==== USA ====
==== Südamerika ====

=== Asien ===
* [[13. Abrëll]]: Accord tëscht [[Portugal]] a [[China]], fir datt [[Macao]] [[1999]] u China zeréckgeet.
* [[14. Juni]]: De [[Võ Chí Công]] gëtt President am [[Vietnam]].
* [[18. Juni]]: De [[Phạm Hùng]] gëtt Premierminister am Vietnam.
* {{6. November}}: Den [[Noboru Takeshita]] gëtt Premierminister a [[Japan]].
* [[Dezember]]: De [[Roh Tae-woo]] gëtt zum President a [[Südkorea]] gewielt.

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===
* {{8. Dezember}}: De [[Ratu Sir Penaia Ganilau]] gëtt zum éischte President vu [[Fidji]] gewielt.

=== Noen Osten an Arabesch Welt ===
* [[Iran-Irak-Krich]]
* {{1. Juni}}: De [[Libanon|libaneesesche]] Premier [[Rachid Karamé]] gëtt doutgemaach.
* [[31. Juli]]: Bei Konfrontatioune mat der Arméi zu [[Mekka]] komme 402 Leit, dorënner 275 iranesch Pilger, ëm d'Liewen.
* {{9. Dezember}}: Ufank vun der [[Éischt Intifada|Éischter Intifada]], nodeem en israeelesche Camion an der [[Gazasträif]] an e palestinenseschen Taxi gerannt war a 4 Leit leie blouwen.

== Ekonomie ==
* [[19. Oktober]]: Den [[Dow Jones]] fält ëm 22&amp;nbsp;% an engem Dag.

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===
* [[Batty-Weber-Präis]] fir den [[Edmond Dune]].

=== Musek ===
* {{9. Mee}}: De [[Johnny Logan]] gewënnt fir [[Irland]] mam Lidd ''[[Hold Me Now]]'' den [[Eurovision Song Contest 1987|32. Eurovision Song Contest]] zu [[Bréissel]].

== Wëssenschaft an Technik ==

== Sport ==
* De [[Fonsy Grethen]] gëtt Weltmeeschter am [[Billard]] Kaderspill 47/1.
* De [[Marc Girardelli]] gëtt Weltmeeschter am Kombinatiouns-[[Schi]]laf.

===Foussball===
* D'[[Jeunesse Esch]] gewënnt den nationale Championnat, d'[[Union Lëtzebuerg]] d'Coupe de Luxembourg am Foussball.
* [[30. Abrëll]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1988]], 1:4 géint Bulgarien. De Gol fir d'Lëtzebuerger Huet de [[Roby Langers]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=8845 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Bulgarien den 30. Abrëll 1987 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[20. Mee]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Sofia]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1988, 0:3 géint Bulgarien.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=8812 D'Detailer vum Foussballlännermatch Bulgarien-Lëtzebuerg den 20. Mee 1987 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[28. Mee]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1988, 0:2 géint Irland.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=8818 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Irland den 28. Mee 1987 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* {{9. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Dublin]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1988, 1:2 géint Irland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den [[Armin Krings]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=8818 D'Detailer vum Foussballlännermatch Irland-Lëtzebuerg den 9. September 1987 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[23. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Castellón de la Plana]] 0:2 géint Spuenien.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=8715 D'Detailer vum Foussballlännermatch Spuenien-Lëtzebuerg den 23. September 1987 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[11. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Bréissel]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1988, 0:3 géint Belsch.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=8765 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg den 11. November 1987 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* {{2. Dezember}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Esch-Uelzecht]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1988, 0:0 géint Schottland.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=8753 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schottland den 2. Dezember 1987 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
* {{1. Januar}}: [[Nana Dsagnidse]], georgesch Schachgroussmeeschtesch.
* {{9. Januar}}: [[Christine Mailliet]], lëtzebuergesch Schwëmmerin.
* [[18. Januar]]: [[Johan Djourou]], schwäizeresch-ivoresche Foussballspiller.
* [[22. Januar]]: [[Michel Wirtz]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* [[25. Januar]]: [[Tim Laevaert]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* [[11. Februar]]: [[Ellen van Dijk]], hollännesch Vëlossportlerin.
* [[15. Februar]]: [[Vhils]], portugisesche Moler a Graffitikënschtler.
* [[18. Februar]]: [[Linda Oe]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[21. Februar]]: [[Anne-Lyse Dick]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[25. Februar]]: [[Christine Majerus]], lëtzebuergesch Vëlossportlerin.
* [[26. Februar]]: [[Tom Schumacher]], lëtzebuergesche Basketballspiller.
* {{8. Mäerz}}: [[Karim Guerfi]], franséische Boxer.
* [[12. Mäerz]]: [[Teymur Rəcəbov]], aserbaidjanesche Schachgroussmeeschter.
* [[23. Mäerz]]: [[Laure Diederich]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* [[25. Mäerz]]: [[Rob Jetten]], hollännesche Politiker.
* [[28. Mäerz]]: [[Dany Scholten]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* [[31. Mäerz]]: [[Humpy Koneru]], indesch Schachgroussmeeschterin.
* 31. Mäerz: [[Sammy Wagner]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{2. Abrëll}}: [[Kim Kintziger]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[27. Abrëll]]: [[Anne Bourg]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* 27. Abrëll: [[Ben Angelsberg]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* {{7. Mee}}: [[Laura Daco]], lëtzebuergesch Botanikerin a Volleyballspillerin.
* [[13. Mee]]: [[Marianne Vos]], hollännesch Vëlossportlerin a Weltmeeschterin.
* [[14. Mee]]: [[Frank Schram]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* [[22. Mee]]: [[Novak Đoković]], serbeschen Tennisspiller.
* {{1. Juni}}: [[Moon Geun Young]], koreanesch Schauspillerin.
* [[24. Juni]]: [[Lionel Messi]], spuenesch-argentinesche Foussballspiller.
* [[30. Juni]]: [[Arnaud Maroldt]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* {{3. Juli}}: [[Sebastian Vettel]], F1-Pilot.
* [[29. Juli]]: [[Julie Kremer]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* {{9. August}}: [[Martine Weber]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* {{7. September}}: [[Bianca Schmitz]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* {{9. September}}: [[Andrea Petkovic]], däitsch Tennisspillerin.
* [[13. September]]: [[Ricky Bentz]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* [[17. September]]: [[Augustus Prew]], brittesche Schauspiller.
* [[28. September]]: [[Hilary Duff]], US-amerikanesch Sängerin, Schauspillerin an Entreprenesch.
* [[14. Oktober]]: [[Claudio Lombardelli]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[15. Oktober]]: [[Marie Sebag]], franséisch Schachgroussmeeschterin.
* [[18. Oktober]]: [[Kim Bruck|KIm Bruck]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* [[27. Oktober]]: [[Susanna Scarano]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[30. Oktober]]: [[Chantal Hoffmann]], lëtzebuergesch Vëlossportlerin.
* [[12. November]]: [[Joël Kitenge]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[14. November]]: [[Ben Gastauer]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* 14. November: [[Ante Bukvić]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[22. November]]: [[Alain Breuskin]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* [[11. Dezember]]: [[Natalia Gordienko]], moldawesch Sängerin.
* [[16. Dezember]]: [[Isabelle Frisch]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* [[21. Dezember]]: [[Patrick Arbaut]], lëtzebuergesche Basketballspiller.

== Gestuerwen ==
{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1=Raymond Vouel EC Portrait 1976.jpg
 | Text1=Raymond Vouel
 | Bild2 = Andy Warhol at the Jewish Museum (by Bernard Gotfryd) – LOC.jpg
 | Text2 =  Andy Warhol
 | Bild3 = Anny Ondra 1926.jpg
 | Text3 = Anny Ondra
 | Bild4= RobertDalban-1952-Harcourt.png
 | Text4 =Robert Dalban
 | Bild5= Primo Levi.jpg
 | Text5 =Primo Levi
 | Bild7= Dalida 1974.jpg
 | Text7= Dalida
 | Bild8= Rita Hayworth Down to Earth 1947.png
 | Text8= Rita Hayworth
 | Bild9= Fred Astaire 1959 crop.jpg
 | Text9= Fred Astaire
 | Bild10=Lee marvin 1971.JPG
 | Text10= Lee Marvin
 }}{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1=LinoVentura-Italie-1975.jpg
 | Text1= Lino Ventura
 | Bild2 = Marguerite Yourcenar-Bailleul-1982.10.04.Bernhard De Grendel (10).jpg
 | Text2 = Marguerite Yourcenar
 | Bild3 = 
 | Text3 =  
 }}
*{{Eidelt Joer}}[[Henri Blackes]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Geschichtsfuerscher. 
* {{4. Januar}}: [[René Van Den Bulcke]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[11. Januar]]: [[Pierre-Louis (Schauspiller)|Pierre-Louis]], franséische Schauspiller
* [[14. Januar]]: [[Douglas Sirk]], dänesch-däitsche Filmregisseur.
* [[15. Januar]]: [[Rudolf Carl]], éisträichesche Schaupiller.
* [[17. Januar]]: [[Hugo Fregonese]], argentinesche Filmregisseur.
* [[31. Januar]]: [[Yves Allégret]], franséische Filmregisseur.
* {{1. Februar}}: [[Alessandro Blasetti]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* {{4. Februar}}: [[Georges Bauer]], lëtzebuergesche Waasserballspiller an Olympionik.
* {{6. Februar}}: [[Albert Leblanc]], Organist.
* [[12. Februar]]: [[Raymond Vouel]], lëtzebuergesche Journalist a Politiker.
* [[15. Februar]]: [[Jean Laviron]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[22. Februar]]: [[Andy Warhol]], Grënner a bedeitendste Kënschtler vum Pop-Art.
* [[22. Februar]]: [[Louis Biren (Resistenzler)|Louis Biren]], lëtzebuergesche Konschtschräiner, Woner, Kéifer a Resistenzler.
* [[23. Februar]]: [[Esmond Knight]], englesche Schauspiller.
* [[28. Februar]]: [[Anny Ondra]], Filmschauspillerin.
* {{2. Mäerz}}: [[Randolph Scott]], US-amerikanesche Schauspiller.
* {{3. Mäerz}}: [[Danny Kaye]], US-amerikanesche Schauspiller, Komiker a Sänger.
* {{9. Mäerz}}: [[Richard F. Kneip]], US-amerikanesche Politiker.
* [[10. Mäerz]]: [[Bernard Roland]], franséische Filmregisseur.
* [[13. Mäerz]]: [[Bernhard Grzimek]], Déierendokter a -fuerscher, Déierefilmmécher.
* [[23. Mäerz]]: [[Maurice Labro]], franséische Filmregisseur.
* [[28. Mäerz]]: [[Maria Augusta Trapp]], US-amerikanesch Sängerin a Schrëftstellerin.
* {{3. Abrëll}}: [[Robert Dalban]], franséische Schauspiller.
* {{0}}3. Abrëll: [[Anne Grey]], brittesch Schauspillerin.
* [[11. Abrëll]]: [[Primo Levi]], italieenesche Schrëftsteller a Cheemiker.
* [[17. Abrëll]]: [[Henri Koch (Politiker)|Henri Koch]], lëtzebuergesche Politiker an Direkter vum Escher Jongelycée.
* {{3. Mee}}: [[Dalida]], Schlagersängerin a Schauspillerin.
* {{7. Mee}}: [[Auguste Moneta]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* {{0}}7. Mee: [[Colin Blakely]], nordiresche Schauspiller.
* [[11. Mee]]: [[Nicolas Rasquin]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[14. Mee]]: [[Rita Hayworth]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[20. Mee]]: [[Franz Ehringer]], lëtzebuergesche Boxer an Olympionik.
* [[23. Mee]]: [[Lou Hemmer]], lëtzebuergesche Fluchpionéier.
* {{7. Juni}}: [[Aurelio Sabbatini]], lëtzebuergesche Sculpteur.
* [[13. Juni]]: [[François Trausch]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* 13. Juni: [[Geraldine Page]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[22. Juni]]: [[Fred Astaire]], US-amerikaneschen Dänzer, Sänger a Schauspiller.
* [[30. Juni]]: [[Théo Bohnenberger]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{4. Juli}}: [[Bengt Strömgren]], schweedeschen Astronom an Astrophysiker.
* [[12. Juli]]: [[Rudolf Lenz]], éisträichesche Schauspiller.
* [[15. Juli]]: [[Maurice Benoy]], lëtzebuergesche Moler a Graphiker.
* [[17. Juli]]: [[Janine Ronceray]], franséisch Schauspillerin.
* [[20. Juli]]: [[Alexis Wagner]], lëtzebuergesche Moler.
* [[26. Juli]]: [[Raymond Leboursier]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. 
* [[29. Juli]]: [[Nicolas Calmes]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{1. August}}: [[Pola Negri]], polnesch Schauspillerin.
* {{2. August}}: [[Berthe Tissen]], lëtzebuergesch Schauspillerin.
* {{7. August}}: [[Jeanne Boitel]], franséisch Schauspillerin.
* [[15. August]]: [[Benny Michaux]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.
* [[17. August]]: [[Rudolf Heß]], nationalsozialistesche Politiker.
* [[19. August]]: [[Chrétien Clement]], lëtzebuergesche Museker a Schrëftsteller.
* [[24. August]]: [[Michèle Alfa]], franséisch Schauspillerin.
* [[28. August]]: [[John Huston]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[29. August]]: [[Lee Marvin]], US-amerikanesche Schauspiller.
* {{4. September}}: [[Richard Marquand]], walisesche Filmregisseur.
* [[11. September]]: [[Lorne Greene]], kanadesche Schauspiller.
* 11. September: [[Peter Tosh]], jamaikanesche Sänger.
* [[17. September]]: [[François Eisenbarth]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.
* [[18. September]]: [[Américo Tomás]], Admirol, portugisesche Staatspresident (1958 bis 1974).
* [[23. September]]: [[Bob Fosse]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[25. September]]: [[Mary Astor]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* {{2. Oktober}}: [[Madeleine Carroll]], US-amerikanesch-englesch Schauspillerin.
* {{3. Oktober}}: [[Jean Anouilh]], franséische Schrëftsteller.
* [[11. Oktober]]: [[Uwe Barschel]], däitsche Politiker.
* 11. Oktober: [[Alfred Kieffer]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.
* [[19. Oktober]]: [[Marcel Paulus]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.
* [[22. Oktober]]: [[Roger Maul]], lëtzebuergesche Jurist.
* 22. Oktober: [[Lino Ventura]], italieenesche Catcher a Schauspiller.
* [[25. Oktober]]: [[Ketty Thull]], Auteur vu Kachbicher.
* {{4. November}}: [[Guill Schmitz]], lëtzebuergesche Sänger a Moler.
* {{5. November}}: [[Georges Franju]], franséische Filmregisseur.
* {{5. November}}: [[Carlos Ulrrico Cesco]], argentineschen Astronom.
* [[18. November]]: [[Jacques Anquetil]], franséische Cycliste.
* [[28. November]]: [[Wolfgang Liebeneiner]], däitsche Regisseur a Schauspiller.
* {{7. Dezember}}: [[Alphonse Arend]], lëtzebuergeschen Auteur.
* [[16. Dezember]]: [[Adolf Raderschall]], däitsche Jurist a Krichsverbriecher.
* [[17. Dezember]]: [[Marguerite Yourcenar]], belsch-franséisch Schrëftstellerin.
* [[19. Dezember]]: [[Victor Braun]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[22. Dezember]]: [[Gustav Fröhlich]], däitsche Schauspiller.
* [[24. Dezember]]: [[Joop den Uyl]], hollännesche Politiker.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}</text>
      <sha1>67z6muqtekw3pqz6kw80rjx8flmpq8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1988</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3073</id>
    <revision>
      <id>2710355</id>
      <parentid>2708203</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T19:52:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gestuerwen */ biller</comment>
      <origin>2710355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14234" sha1="glnztfb55zqgi1pq4r8zdxau2t8mtpd" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}
D'Joer '''1988''' huet op engem [[Freideg]] ugefaangen. Et war e [[Schaltjoer]].

== Evenementer ==
=== Europa ===
* [[28. August]]: Zu [[Ramstein]] knuppe bei enger Fluchshow 3 Fligeren aneneen, een dovu fält an de Public. 70 Leit, dorënner 3 Piloten, kommen dobäi oder un de Suiten dovun ëm d'Liewen.

==== Lëtzebuerg ====
* [[12. Mäerz]]: De [[Veräi fir biologesch-dynamesch Landwirtschaft]] gëtt gegrënnt.
* [[1. Mee]]: Dat neit [[Thermalbad Munneref|Termalbad vu Munneref]] gëtt a Betrib geholl.
* [[18. Juni]]: Den [[Tunnel René-Konen|Helleg-Geescht-Tunnel]] tëscht dem [[Al Bréck|Viaduc]] an dem Eecher Bierg geet fir de Verkéier op.
* [[1. Juli]]: De ''[[Centre national de l'audiovisuel]]'' zu [[Diddeleng]] mécht seng Diere fir de Publik op.
* [[8. Oktober]]: D'[[Bio-Bauere-Genossenschaft Lëtzebuerg]] gëtt gegrënnt.
* [[5. Dezember]]: De Grand-Duc [[Jean vu Lëtzebuerg|Jean]] an de belsche Kinnek [[Baudouin vun der Belsch|Baudouin]] maachen d'Autobunn [[Autobunn A4 (Belsch)|A4]]/[[Autobunn A6 (Lëtzebuerg)|A6]] tëscht Lëtzebuerg a [[Bréissel]] op.

=== Afrika ===

=== Amerika ===

==== USA ====
* {{8. November}}: De [[George H. W. Bush]] gëtt zum 41. President vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] gewielt.

==== Südamerika ====
* {{5. Oktober}}: [[Brasilien]] kritt eng demokratesch Verfassung.
* [[11. Dezember]]: Den éischte [[Satellit (Raumfaart)|Satellit]] vun der [[SES (Entreprise)|SES]], den ''Astra 1A'', gëtt vu [[Kourou]] ([[Guyane]]) aus mat enger [[Ariane IV]]-[[Rakéit]] op [[Orbit]] geschéckt.

=== Asien ===
* [[13. Mäerz]]: De [[Seikan-Tunnel]] a Japan, dunn dee längsten Eisebunnstunnel an dee längsten Tunnel ënnert dem Mier vun der Welt, gëtt a Betrib geholl. 
* [[15. Mee]]: D'[[Sowjetunioun]] fänkt un, hir Truppen aus dem [[Afghanistan]] zeréckzezéien.
* {{2. Oktober}}: Zu [[Seoul]] (Südkorea) fänken déi [[Olympesch Wanterspiller 1998|24. Olympesch Spiller]] un.

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt an Noen Osten ===
* [[16. Mäerz]]: D'[[irak]]esch Arméi gräift mat Gëftgas [[Kurden]] an [[Assyrer]] zu [[Halabdscha]] un; et gëtt eng 5.000 Doudeger an 10.000 Blesséierter. 
* [[20. August]]: Enn vum [[Éischte Golfkrich]] tëscht dem Iran an dem Irak.
* [[16. November]]: D'[[Benazir Bhutto]] gëtt Regierungscheffin a [[Pakistan]]. Si ass déi éischt gewielte Fra un der Spëtzt vun engem [[islam]]esche Staat.

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===

=== Musek ===
* [[30. Abrëll]]: D'[[Céline Dion]] gewënnt fir d'[[Schwäiz]] mam Lidd ''[[Ne partez pas sans moi]]'' den [[Eurovision Song Contest 1988|33. Eurovision Song Contest]] zu [[Dublin]].

== Wëssenschaft an Technik ==

== Sport ==
* [[Olympesch Wanterspiller 1988|XV. Olympesch Wanterspiller]] zu [[Calgary]].
* [[Olympesch Summerspiller 1988|XXIV. Olympesch Summerspiller]] zu [[Seoul]]/[[Südkorea]].
===Foussball===
*D'[[Jeunesse Esch]] gewënnt de Lëtzebuerger Championnat an och d'Coupe du Luxembourg am Foussball.
* [[27. Abrëll]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:3 géint Italien.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=8955 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Italien de 27. Abrëll 1988 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[25. Juni]]: Déi [[Hollännesch Foussballnationalekipp]] gewënnt mat 2:0 géint d'[[Sowjetunioun]] d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1988]].
* [[21. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1990]], 1:4 géint Schwäiz. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Roby Langers]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=8867 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz den 21. September 1988 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[18. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Esch-Uelzecht]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1990, 0:2 géint Tschechoslowakei.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=8878 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Tschechoslowakei den 18. Oktober 1988 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[16. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Porto (Portugal)|Porto]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1990]], 0:1 géint Portugal.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=8904 D'Detailer vum Foussballlännermatch Portugal-Lëtzebuerg de 16. November 1988 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
* [[15. Januar]]: [[Sonny John Moore]], US-amerikaneschen DJ a Museksproduzent.
* [[16. Januar]]: [[Sarah Schnell]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin
* [[26. Januar]]: [[KC Rebell]], däitsche Rapper.
* [[27. Januar]]: [[Liu Wen]], chineesescht Mannequin.
* [[29. Januar]]: [[Jessica Birkel]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* {{1. Februar}}: [[Nathalie Lamborelle]], lëtzebuergesch Vëlossportlerin.
* [[11. Februar]]: [[Chantal Gary]], lëtzebuergesch Politikerin.
* 11. Februar: [[Martin Müller (Handballspiller)|Martin Müller]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* [[12. Februar]]: [[Olivier De Castro]], lëtzebuergesch Volleyballspiller.
* [[15. Februar]]: [[Rui Patrício]], portugisesche Foussballspiller.
* [[18. Februar]]: [[Frank Muller (Basketballspiller)|Frank Muller]], lëtzebuergesche Basketballspiller.
* [[20. Februar]]: [[Rihanna]], Popsängerin vu Barbados.
* [[24. Februar]]: [[Clayton De Sousa Moreira]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[25. Februar]]: [[Chris Sagramola]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[26. Februar]]: [[Yannick Back]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* {{8. Mäerz}}: [[Christian Bock]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* [[15. Mäerz]]: [[Florent Obdeijn]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* [[16. Mäerz]]: [[Pascale Frising]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[11. Abrëll]]: [[Milton Casco]], argentinesche Foussballspiller.
* {{4. Mee}}: [[Gérard Geisbusch]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{5. Mee}}: [[Adele]], brittesch Sängerin a Songwriterin.
* [[12. Mee]]: [[Kristrún Frostadóttir]], islännesch Politikerin.
* [[13. Mee]]: [[Alexandra Schoos]], lëtzebuergesch Politikerin.
* {{8. Juni}}: [[Samy Picard]], lëtzebuergesche Basketballspiller.
* [[22. Juni]]: [[Tania Pedrosa]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* {{0}}1. August: [[Alice Sara Ott]], däitsch-japanesch Pianistin.
* {{0}}5. August: [[Fleur Maxwell]], lëtzebuergesch Äiskonschtleeferin.
* {{5. August}}: [[Annika Grosser]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* {{9. August}}: [[Liz Schmitz]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* [[11. August]]: [[Stefano Bensi]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[12. August]]: [[Cristiana Carvalho]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[21. August]]: [[Robert Lewandowski]], polnesche Foussballspiller.
* [[24. August]]: [[Rupert Grint]], brittesche Schauspiller.
* 24. August: [[Maximilian Reinelt]], däitsche Rudderer.
* [[28. August]]: [[Danielle Oesch]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* [[31. August]]: [[David Ospina]], kolumbianesche Foussballspiller.
* {{3. September}}: [[Jérôme Boateng]], däitsche Foussballspiller.
* {{4. September}}: [[Lynn Bei]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* {{8. September}}: [[Ben Payal]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{9. September}}: [[Dali Zhu]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{3. Oktober}}: [[Alicia Vikander]], schweedesch Schauspillerin.
* {{5. Oktober}}: [[Pol Christophory]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* [[11. Oktober]]: [[Joël Zangerlé]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[13. Oktober]]: [[Stefania Falasca]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[28. Oktober]]: [[Tom Quintus]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* {{3. November}}: [[Diane Faber]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* {{6. November}}: [[Tom Neuwirth]], éisträichesche Sänger.
* {{6. Dezember}}: [[Sabrina Ouazani]], franséisch Schauspillerin.
* {{7. Dezember}}: [[Tommaso Cosanti]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* [[25. Dezember]]: [[Steve Moreira]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* [[26. Dezember]]: [[Philippe Thelen]], lëtzebuergesche Schauspiller.
* [[30. Dezember]]: [[Jasmine Braun]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin.

{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1=Gaston Eyskens (1969).jpg
 | Text1=Gaston Eyskens
 | Bild2 = Edmond Dune en 1973.jpg
 | Text2 =  Edmond Dune
 | Bild3 = Memphis Slim.jpg
 | Text3 = Memphis Slim
 | Bild4= Lydie Schmit 1985 (cropped).jpg
 | Text4 =Lydie Schmit
 | Bild5= ChetBaker-StudioHarcourt-1955.png
 | Text5 =Chet Baker
 | Bild7= WP Brigitte Horney.jpg
 | Text7= Brigitte Horney
 | Bild9= General Muhammad Zia-Ul-Haq.jpg
 | Text9= Mohammad Zia ul-Haq
 | Bild10=Gert Fröbe in 1965.png
 | Text10= Gert Fröbe
 }}{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1=Franz Josef Strauß 1982 (cropped).jpg
 | Text1= Franz Josef Strauß
 | Bild2 = Roy Orbinson ontving gouden plaat voor Pretty Woman in Singel concertzaal, Roy, Bestanddeelnr 917-5752.jpg
 | Text2 = Roy Orbinson
 | Bild3 = 
 | Text3 =  
 }}
== Gestuerwen ==
* {{3. Januar}}: [[Gaston Eyskens]], belsche Politiker.
* {{0}}3. Januar: [[Franz Muxeneder]], éisträichesche Schauspiller.
* {{4. Januar}}: [[Jos Roller (Foussballspiller)|Jos Roller]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.
* {{7. Januar}}: [[Michel Auclair]], franséische Schauspiller.
* {{0}}7. Januar: [[Trevor Howard]], englesche Schauspiller.
* {{0}}7. Januar: [[Paul Mercey]], Schwäizer Schauspiller.
* [[18. Januar]]: [[Jean Mitry]], franséischen Auteur a Filmregisseur.
* [[26. Januar]]: [[Edmond Dune]], lëtzebuergesche Schrëftsteller.
* {{2. Februar}}: [[Marcel Bozzuffi]], franséische Schauspiller a Filmregisseur.
* [[14. Februar]]: [[Ivan Govar]], belsche Filmregisseur a Schauspiller.
* [[24. Februar]]: [[Memphis Slim]], US-amerikanesche Bluessänger a -pianist.
* {{0}}{{0}}&amp;nbsp;[[Februar]]: [[Cyril V. Jackson]], südafrikaneschen Astronom.
* {{7. Mäerz}}: [[Guido Celano]], italieenesche Schauspiller.
* [[13. Mäerz]]: [[Steno]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[24. Mäerz]]: [[Heinrich Aigner]], däitsche Politiker.
* [[27. Mäerz]]: [[Renato Salvatori]], italieenesche Schauspiller.
* [[30. Mäerz]]: [[Edgar Faure]], franséische Politiker.
* {{5. Abrëll}}: [[Joseph Kauffman]], lëtzebuergesche Jurist a Banquier.
* {{7. Abrëll}}: [[Lydie Schmit]], lëtzebuergesch Politikerin.
* [[18. Abrëll]]: [[Pierre Desproges]], franséischen Humorist, Auteur an Televisiouns-Kabarettist.
* [[21. Abrëll]]: [[I. A. L. Diamond]], US-amerikaneschen Dréibuchauteur.
* [[26. Abrëll]]: [[Guillermo Haro]], mexikaneschen Astronom.
* {{1. Mee}}: [[Paolo Stoppa]], italieenesche Schauspiller.
* {{3. Mee}}: [[Roger Dutoit]], franséische Schauspiller.
* {{6. Mee}}: [[Auguste Wampach]], lëtzebuergesche Paschtouer a Resistenzler.
* [[13. Mee]]: [[Chet Baker]], US-amerikaneschen Jazzmuseker, Sänger a Komponist.
* [[15. Mee]]: [[Andrew Duggan]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 15. Mee: [[Jean-Pierre Hoscheid]], lëtzebuergesche Foussballspiller, Olympionik a Foussballtrainer.
* [[19. Mee]]: [[Barbara Laage]], franséisch Schauspillerin.
* 19. Mee: [[Joseph Hanck]], lëtzebuergesche Journalist an Ekonomist.
* [[22. Mee]]: [[Jules Gales]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{9. Juni}}: [[Joseph Grandgenet]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker
* [[27. Juni]]: [[Rozel Le Gallais]], lëtzebuergesch Tennisspillerin an Olympionickin.
* {{7. Juli}}: [[Paul Mesnier]], franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.
* [[11. Juli]]: [[Michel Molitor]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter an Auteur.
* [[27. Juli]]: [[Brigitte Horney]], däitsch Schauspillerin.
* {{2. August}}: [[Raymond Carver]], US-amerikaneschen Auteur vu Kuerzgeschichten a Gedichter.
* [[11. August]]: [[Pauline Lafont]], franséisch Filmschauspillerin.
* [[14. August]]: [[Enzo Ferrari]], italieeneschen Auto-Pilot a Grënner vun der Autoconstructiounsfirma Ferrari.
* [[17. August]]: [[Mohammed Zia ul-Haq]], pakistanesche Generol a Staatspresident.
* [[24. August]]: [[Joseph Roeder]], lëtzebuergesche Paschtouer.
* [[25. August]]: [[Gilbert Gil]], franséische Schauspiller.
* {{5. September}}: [[Hans Albin]], däitsche Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmregisseur.
* {{0}}5. September: [[Gert Fröbe]], däitsche Schauspiller.
* {{4. September}}: [[Georges Kayser (Paschtouer)|Georges Kayser]], lëtzebuergesche Paschtouer an Archeolog.
* [[17. September]]: [[Hilde Güden]], éisträichesch Koloratursopranistin a Kammersängerin.
* [[21. September]]: [[Henry Koster]], däitsch-US-amerikanesche Filmregisseur.
* 21. September: [[Walter Vogt]], Schwäizer Psychiater a Schrëftsteller.
* {{2. Oktober}}: [[Jean Moulin (Liichtathleet)|Jean Moulin]], lëtzebuergesche Leefer an Olympionik.
* {{3. Oktober}}: [[Franz Josef Strauß]], däitsche Politiker.
* [[11. Oktober]]: [[Bonita Granville]], US-amerikanesch Schauspillerin a Filmproduzentin.
* [[13. Oktober]]: [[Melvin Frank]], US-amerikaneschen Dréibuchauteur a Filmregisseur.
* [[27. Oktober]]: [[Erika von Thellmann]], éisträichesch-däitsch Schauspillerin.
* {{7. November}}: [[Jacques de Casembroot]], franséische Filmregisseur.
* [[11. November]]: [[Carlo Hemmer]], lëtzebuergeschen Ekonom, Editeur an Auteur.
* [[18. November]]: [[Camille Kleber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[27. November]]: [[John Carradine]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[30. November]]: [[Jules Dentzer]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{6. Dezember}}: [[Roy Orbison]], US-amerikanesche Country- a Rock-Sänger.
* {{7. Dezember}}: [[Christopher Connelly]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[12. Dezember]]: [[Rudolf Schündler]], däitsche Schauspiller a Regisseur.
* [[18. Dezember]]: [[Joseph Maertz]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Historiker.
* [[26. Dezember]]: [[John Loder]], englesche Schauspiller.
* [[27. Dezember]]: [[Hal Ashby]], US-amerikanesche Filmregisseur.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}</text>
      <sha1>glnztfb55zqgi1pq4r8zdxau2t8mtpd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guy Helminger</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3433</id>
    <revision>
      <id>2710378</id>
      <parentid>2689324</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T06:38:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lyrik */ +1</comment>
      <origin>2710378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5793" sha1="au2q1tl9hqwq3n09qp6cxuo2bdlot77" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Guy Helminger''', gebuer den [[20. Januar]] [[1963]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass e lëtzebuergesche [[Schrëftsteller]]. Hie lieft zu [[Köln]].

==Liewen==
De Guy Helminger huet [[Germanistik]] a [[Philosophie]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], [[Heidelberg]] a [[Köln]] studéiert.

Hien huet als Barkeeper, Schauspiller, Regieassistent an 3D-Graphiker geschafft. Hie leet Seminairen, an deenen hien den Auteuren d'Virliesen an d'Virdroe vun hiren Texter méi no bréngt.

Hien huet ausserdeem laang Reesen duerch [[Afrika]], [[Asien]], d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] an [[Neiséiland]] gemaach.

2010 bis 2012 huet hie samschdes owes d'Sendung ''Kultur'' op [[RTL Télé Lëtzebuerg]] presentéiert, dono, vun 2012 bis 2017, d'Emissioun ''DNA'' iwwer Kriminalfäll.

De Guy Helminger ass de Brudder vum [[Nico Helminger]].

==Wierk==
===Lyrik===
* ''Die Gegenwartsspringer.'' (Gedichter), Verlag am Schluechthaus, Esch-Uelzecht, 1986.
* ''Entfernungen (in Zellophan).'' (Gedichter), Éditions Phi, Iechternach, 1998.
* ''Leib eigener Leib.'' (Gedichter), Éditions Phi, Iechternach, 2000.
* ''Ver- wanderung.'' (Gedichter), Éditions Phi, Esch-Uelzecht, 2002.
* ''Libellenterz. Gesammelte Gedichte''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101123012240/http://land.lu/index.php/direct/items/855.html&lt;!--http://www.land.lu/index.php/direct/items/855.html--&gt; Sprachschnittig], Rezensioun vum Elise Schmit, d'Lëtzebuerger Land, 19. November 2010&lt;/ref&gt;, mat CD, Éditions Phi, Déifferdeng, 2010, 506 S. ISBN 978-2-87962-284-2
* ''Die Tagebücher der Tannen''. Edition Rugerup, Berlin 2018, ISBN 978-3942955775.
* ''Gebäude für Breitengrade. Gedichte''. Elif Verlag 2026.

===Prosa===
* ''Die Ruhe der Schlammkröte'', Roman, Köln, 1994; nei erausginn a commentéiert vum [[Manuel Andrack]] bei KiWi, 2007.
* ''Rost.'' Echternach: Éditions Phi. ISBN 978-3-88865-202-8.
* ''Kurzgeschichten'', Iechternach, Éditions Phi, 2001
* ''Etwas fehlt immer'', Erzielungen, Suhrkamp Verlag, 2005
* ''Morgen war schon'', Roman, Suhrkamp, 2007
* ''[[Neubrasilien]]'', Roman, Eichborn, 2010
* ''[[Die Lombardi-Affäre]]'', Roman, Capybara Books, 2020. ISBN 978-99959-43-32-5
* ''[[Lärm]]'', Roman, Capybara Books, 2021.
* ''Die schwere Naht der Flüsse'', Reesnotizen, Capybara Books, 2022

===Kannerbicher===
* ''Eine Tasse für Nofretete Nilpferd.'' Illustréiert vum Manuela Olten. Bloomsbury, Berlin 2010.

===Lauschterspill===
* ''Habicht.'', SR, 1999.
* ''5 Sekunden Leben.'', WDR, 2001.
* ''Morgen ist Regen.'', WDR, 2001.
* ''Wasser.'', WDR, 2002.
* ''Nachbarn.'', HR, 2002.
* ''Fluggeräte.'', WDR, 2003.
* ''Rekonstruktion Kresch.'', WDR, 2005.

===Theater===
{{Kapitel Info feelt}}
* ''Wer noch glaubt.'', 1992.
* ''Venezuela.'', 2003.
*''Madame Köpenick'', 2022, Uropféierung den 12. Januar 2022 am [[Kasemattentheater]]

===Televisioun (als Schauspiller)===
* 2025: ''[[Marginal (Televisiounsserie)|Marginal]]'', Regie: [[Loïc Tanson]]

===Video-Installatiounen===
* ''Kuchen essen für Europa.'' (mam [[Martin Möller]]), 2002.

==Auszeechnungen==
* Hörspiel vum Mount Mäerz 2001 fir ''5 Sekunden Leben.''
* Fërderpräis fir Jugend-Theater vum Land Baden-Württemberg 2002.
* [[Prix Servais]] 2002 fir ''Rost''&lt;ref&gt;''Innersprachliche Suche nach der Einzigartigkeit des Augenblicks'': Prix Servais 2002 für Guy Helminger - mention spéciale an Prof. Joseph Groben / Jeff Baden In: LW. - n 156 (2002, 8 juillet), S. 5&lt;/ref&gt;
* 3sat-Präis, 2004.
* Dresdner Lyrikpreis 2016
* Gustav-Regler-Preis 2020&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1585469.html &quot;Den Auteur Guy Helminger kritt dëst Joer de Gustav-Regler-Präis.&quot;] rtl.lu, 25.09.2020 06:31.&lt;/ref&gt;
* Prix Servais 2022 fir ''Lärm''&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1907102.html &quot;Pris Servais 2022: De Präis geet un de Guy Helminger fir säi Roman 'Lärm'.&quot; rtl.lu, 02.05.2022.]&lt;/ref&gt;.
* Lyrikpreis Meran 2022&lt;ref&gt;[https://www.lyrikpreis-meran.org/ lyrikpreis-meran.org], gekuckt 2022-05-17&lt;/ref&gt;
* {{OMGLO| (Promotioun 2022)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/politik/die-letzebuerger-successstory-im-lichte-der-juengsten-krisen-62b44b6fde135b92363c6333|Titel=Die „Lëtzebuerger Success Story“ im Lichte der jüngsten Krisen|Gekuckt=23.06.2022|Datum=23.06.2022|Wierk=Luxemburger Wort - Deutsche Ausgabe|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;}}
* [[Batty-Weber-Präis]] 2026&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/communiques/2026/05-mai/22-mcult-batty-weber.html|Titel=Le Prix Batty Weber 2026 revient à Guy Helminger|Gekuckt=2026-05-22|Datum=2026-05-22|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

== Literatur ==
* Rolf Parr, Thomas Ernst, Claude D. Conter (Hgg.): ''Guy Helminger: Ein Sprachanatom bei der Arbeit.'' Synchron Wissenschaftsverlag der Autoren, Heidelberg 2014. ISBN 978-3-939381-69-3.
== Um Spaweck ==
* Offiziell Säit [https://web.archive.org/web/20041202125946/http://www.guyhelminger.de/ www.guyhelminger.de]
* De Guy Helminger op der Websäit vum [http://www.cnl.public.lu/functions/search/resultHighlight/index.php?linkId=1&amp;SID=e6f172c3cc114116dbc9d0b4e2ed5b18 Centre national de littérature]
* [http://www.philosophia-online.de/mafo/heft2005-6/Fu_Hel.htm Artikel aus dem &quot;Marburger Forum&quot; iwwer &quot;Etwas fehlt immer&quot;]
* [https://web.archive.org/web/20101014005901/http://video.zeit.de/video/604458838001 De Guy Helminger liest aus ''Neubrasilien'', op zeit.de (Video).]
{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Helminger Guy}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Gebuer 1963]]
[[Kategorie:Däitschsproocheg Auteuren]]
[[Kategorie:Prix de la fondation Servais]]
[[Kategorie:Officier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]]
[[Kategorie:Membere vun der A:LL Schrëftsteller*innen]]</text>
      <sha1>au2q1tl9hqwq3n09qp6cxuo2bdlot77</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710379</id>
      <parentid>2710378</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T06:43:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Lauschterspill */</comment>
      <origin>2710379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5823" sha1="bkr65aj891r7y19u0p80afg4f31sja1" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Guy Helminger''', gebuer den [[20. Januar]] [[1963]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass e lëtzebuergesche [[Schrëftsteller]]. Hie lieft zu [[Köln]].

==Liewen==
De Guy Helminger huet [[Germanistik]] a [[Philosophie]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], [[Heidelberg]] a [[Köln]] studéiert.

Hien huet als Barkeeper, Schauspiller, Regieassistent an 3D-Graphiker geschafft. Hie leet Seminairen, an deenen hien den Auteuren d'Virliesen an d'Virdroe vun hiren Texter méi no bréngt.

Hien huet ausserdeem laang Reesen duerch [[Afrika]], [[Asien]], d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] an [[Neiséiland]] gemaach.

2010 bis 2012 huet hie samschdes owes d'Sendung ''Kultur'' op [[RTL Télé Lëtzebuerg]] presentéiert, dono, vun 2012 bis 2017, d'Emissioun ''DNA'' iwwer Kriminalfäll.

De Guy Helminger ass de Brudder vum [[Nico Helminger]].

==Wierk==
===Lyrik===
* ''Die Gegenwartsspringer.'' (Gedichter), Verlag am Schluechthaus, Esch-Uelzecht, 1986.
* ''Entfernungen (in Zellophan).'' (Gedichter), Éditions Phi, Iechternach, 1998.
* ''Leib eigener Leib.'' (Gedichter), Éditions Phi, Iechternach, 2000.
* ''Ver- wanderung.'' (Gedichter), Éditions Phi, Esch-Uelzecht, 2002.
* ''Libellenterz. Gesammelte Gedichte''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101123012240/http://land.lu/index.php/direct/items/855.html&lt;!--http://www.land.lu/index.php/direct/items/855.html--&gt; Sprachschnittig], Rezensioun vum Elise Schmit, d'Lëtzebuerger Land, 19. November 2010&lt;/ref&gt;, mat CD, Éditions Phi, Déifferdeng, 2010, 506 S. ISBN 978-2-87962-284-2
* ''Die Tagebücher der Tannen''. Edition Rugerup, Berlin 2018, ISBN 978-3942955775.
* ''Gebäude für Breitengrade. Gedichte''. Elif Verlag 2026.

===Prosa===
* ''Die Ruhe der Schlammkröte'', Roman, Köln, 1994; nei erausginn a commentéiert vum [[Manuel Andrack]] bei KiWi, 2007.
* ''Rost.'' Echternach: Éditions Phi. ISBN 978-3-88865-202-8.
* ''Kurzgeschichten'', Iechternach, Éditions Phi, 2001
* ''Etwas fehlt immer'', Erzielungen, Suhrkamp Verlag, 2005
* ''Morgen war schon'', Roman, Suhrkamp, 2007
* ''[[Neubrasilien]]'', Roman, Eichborn, 2010
* ''[[Die Lombardi-Affäre]]'', Roman, Capybara Books, 2020. ISBN 978-99959-43-32-5
* ''[[Lärm]]'', Roman, Capybara Books, 2021.
* ''Die schwere Naht der Flüsse'', Reesnotizen, Capybara Books, 2022

===Kannerbicher===
* ''Eine Tasse für Nofretete Nilpferd.'' Illustréiert vum Manuela Olten. Bloomsbury, Berlin 2010.

===Lauschterspill===
* ''Habicht.'', SR, 1999.
* ''5 Sekunden Leben.'', WDR, 2001.
* ''Morgen ist Regen.'', WDR, 2001.
* ''Wasser.'', WDR, 2002.
* ''Nachbarn.'', HR, 2002.
* ''Fluggeräte.'', WDR, 2003.
* ''Rekonstruktion Kresch.'' WDR, 2005.
* ''Frau Gantner.'' WDR, 2010.

===Theater===
{{Kapitel Info feelt}}
* ''Wer noch glaubt.'', 1992.
* ''Venezuela.'', 2003.
*''Madame Köpenick'', 2022, Uropféierung den 12. Januar 2022 am [[Kasemattentheater]]

===Televisioun (als Schauspiller)===
* 2025: ''[[Marginal (Televisiounsserie)|Marginal]]'', Regie: [[Loïc Tanson]]

===Video-Installatiounen===
* ''Kuchen essen für Europa.'' (mam [[Martin Möller]]), 2002.

==Auszeechnungen==
* Hörspiel vum Mount Mäerz 2001 fir ''5 Sekunden Leben.''
* Fërderpräis fir Jugend-Theater vum Land Baden-Württemberg 2002.
* [[Prix Servais]] 2002 fir ''Rost''&lt;ref&gt;''Innersprachliche Suche nach der Einzigartigkeit des Augenblicks'': Prix Servais 2002 für Guy Helminger - mention spéciale an Prof. Joseph Groben / Jeff Baden In: LW. - n 156 (2002, 8 juillet), S. 5&lt;/ref&gt;
* 3sat-Präis, 2004.
* Dresdner Lyrikpreis 2016
* Gustav-Regler-Preis 2020&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1585469.html &quot;Den Auteur Guy Helminger kritt dëst Joer de Gustav-Regler-Präis.&quot;] rtl.lu, 25.09.2020 06:31.&lt;/ref&gt;
* Prix Servais 2022 fir ''Lärm''&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1907102.html &quot;Pris Servais 2022: De Präis geet un de Guy Helminger fir säi Roman 'Lärm'.&quot; rtl.lu, 02.05.2022.]&lt;/ref&gt;.
* Lyrikpreis Meran 2022&lt;ref&gt;[https://www.lyrikpreis-meran.org/ lyrikpreis-meran.org], gekuckt 2022-05-17&lt;/ref&gt;
* {{OMGLO| (Promotioun 2022)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/politik/die-letzebuerger-successstory-im-lichte-der-juengsten-krisen-62b44b6fde135b92363c6333|Titel=Die „Lëtzebuerger Success Story“ im Lichte der jüngsten Krisen|Gekuckt=23.06.2022|Datum=23.06.2022|Wierk=Luxemburger Wort - Deutsche Ausgabe|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;}}
* [[Batty-Weber-Präis]] 2026&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/communiques/2026/05-mai/22-mcult-batty-weber.html|Titel=Le Prix Batty Weber 2026 revient à Guy Helminger|Gekuckt=2026-05-22|Datum=2026-05-22|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

== Literatur ==
* Rolf Parr, Thomas Ernst, Claude D. Conter (Hgg.): ''Guy Helminger: Ein Sprachanatom bei der Arbeit.'' Synchron Wissenschaftsverlag der Autoren, Heidelberg 2014. ISBN 978-3-939381-69-3.
== Um Spaweck ==
* Offiziell Säit [https://web.archive.org/web/20041202125946/http://www.guyhelminger.de/ www.guyhelminger.de]
* De Guy Helminger op der Websäit vum [http://www.cnl.public.lu/functions/search/resultHighlight/index.php?linkId=1&amp;SID=e6f172c3cc114116dbc9d0b4e2ed5b18 Centre national de littérature]
* [http://www.philosophia-online.de/mafo/heft2005-6/Fu_Hel.htm Artikel aus dem &quot;Marburger Forum&quot; iwwer &quot;Etwas fehlt immer&quot;]
* [https://web.archive.org/web/20101014005901/http://video.zeit.de/video/604458838001 De Guy Helminger liest aus ''Neubrasilien'', op zeit.de (Video).]
{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Helminger Guy}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Gebuer 1963]]
[[Kategorie:Däitschsproocheg Auteuren]]
[[Kategorie:Prix de la fondation Servais]]
[[Kategorie:Officier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]]
[[Kategorie:Membere vun der A:LL Schrëftsteller*innen]]</text>
      <sha1>bkr65aj891r7y19u0p80afg4f31sja1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710380</id>
      <parentid>2710379</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T06:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Lyrik */</comment>
      <origin>2710380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5874" sha1="gvxy8e7h0pzx7tlg3elox8c5q836dq8" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Guy Helminger''', gebuer den [[20. Januar]] [[1963]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass e lëtzebuergesche [[Schrëftsteller]]. Hie lieft zu [[Köln]].

==Liewen==
De Guy Helminger huet [[Germanistik]] a [[Philosophie]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], [[Heidelberg]] a [[Köln]] studéiert.

Hien huet als Barkeeper, Schauspiller, Regieassistent an 3D-Graphiker geschafft. Hie leet Seminairen, an deenen hien den Auteuren d'Virliesen an d'Virdroe vun hiren Texter méi no bréngt.

Hien huet ausserdeem laang Reesen duerch [[Afrika]], [[Asien]], d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] an [[Neiséiland]] gemaach.

2010 bis 2012 huet hie samschdes owes d'Sendung ''Kultur'' op [[RTL Télé Lëtzebuerg]] presentéiert, dono, vun 2012 bis 2017, d'Emissioun ''DNA'' iwwer Kriminalfäll.

De Guy Helminger ass de Brudder vum [[Nico Helminger]].

==Wierk==
===Lyrik===
* ''Die Gegenwartsspringer.'' (Gedichter), Verlag am Schluechthaus, Esch-Uelzecht, 1986.
* ''Entfernungen (in Zellophan).'' (Gedichter), Éditions Phi, Iechternach, 1998.
* ''Leib eigener Leib.'' (Gedichter), Éditions Phi, Iechternach, 2000.
* ''Ver- wanderung.'' (Gedichter), Éditions Phi, Esch-Uelzecht, 2002.
* ''Libellenterz. Gesammelte Gedichte''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101123012240/http://land.lu/index.php/direct/items/855.html&lt;!--http://www.land.lu/index.php/direct/items/855.html--&gt; Sprachschnittig], Rezensioun vum Elise Schmit, d'Lëtzebuerger Land, 19. November 2010&lt;/ref&gt;, mat CD, Éditions Phi, Déifferdeng, 2010, 506 S. ISBN 978-2-87962-284-2
* ''Nördlich der Ferne'' (mam [[Robert Brandy]]).
* ''Die Tagebücher der Tannen''. Edition Rugerup, Berlin 2018, ISBN 978-3942955775.
* ''Gebäude für Breitengrade. Gedichte''. Elif Verlag 2026.

===Prosa===
* ''Die Ruhe der Schlammkröte'', Roman, Köln, 1994; nei erausginn a commentéiert vum [[Manuel Andrack]] bei KiWi, 2007.
* ''Rost.'' Echternach: Éditions Phi. ISBN 978-3-88865-202-8.
* ''Kurzgeschichten'', Iechternach, Éditions Phi, 2001
* ''Etwas fehlt immer'', Erzielungen, Suhrkamp Verlag, 2005
* ''Morgen war schon'', Roman, Suhrkamp, 2007
* ''[[Neubrasilien]]'', Roman, Eichborn, 2010
* ''[[Die Lombardi-Affäre]]'', Roman, Capybara Books, 2020. ISBN 978-99959-43-32-5
* ''[[Lärm]]'', Roman, Capybara Books, 2021.
* ''Die schwere Naht der Flüsse'', Reesnotizen, Capybara Books, 2022

===Kannerbicher===
* ''Eine Tasse für Nofretete Nilpferd.'' Illustréiert vum Manuela Olten. Bloomsbury, Berlin 2010.

===Lauschterspill===
* ''Habicht.'', SR, 1999.
* ''5 Sekunden Leben.'', WDR, 2001.
* ''Morgen ist Regen.'', WDR, 2001.
* ''Wasser.'', WDR, 2002.
* ''Nachbarn.'', HR, 2002.
* ''Fluggeräte.'', WDR, 2003.
* ''Rekonstruktion Kresch.'' WDR, 2005.
* ''Frau Gantner.'' WDR, 2010.

===Theater===
{{Kapitel Info feelt}}
* ''Wer noch glaubt.'', 1992.
* ''Venezuela.'', 2003.
*''Madame Köpenick'', 2022, Uropféierung den 12. Januar 2022 am [[Kasemattentheater]]

===Televisioun (als Schauspiller)===
* 2025: ''[[Marginal (Televisiounsserie)|Marginal]]'', Regie: [[Loïc Tanson]]

===Video-Installatiounen===
* ''Kuchen essen für Europa.'' (mam [[Martin Möller]]), 2002.

==Auszeechnungen==
* Hörspiel vum Mount Mäerz 2001 fir ''5 Sekunden Leben.''
* Fërderpräis fir Jugend-Theater vum Land Baden-Württemberg 2002.
* [[Prix Servais]] 2002 fir ''Rost''&lt;ref&gt;''Innersprachliche Suche nach der Einzigartigkeit des Augenblicks'': Prix Servais 2002 für Guy Helminger - mention spéciale an Prof. Joseph Groben / Jeff Baden In: LW. - n 156 (2002, 8 juillet), S. 5&lt;/ref&gt;
* 3sat-Präis, 2004.
* Dresdner Lyrikpreis 2016
* Gustav-Regler-Preis 2020&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1585469.html &quot;Den Auteur Guy Helminger kritt dëst Joer de Gustav-Regler-Präis.&quot;] rtl.lu, 25.09.2020 06:31.&lt;/ref&gt;
* Prix Servais 2022 fir ''Lärm''&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1907102.html &quot;Pris Servais 2022: De Präis geet un de Guy Helminger fir säi Roman 'Lärm'.&quot; rtl.lu, 02.05.2022.]&lt;/ref&gt;.
* Lyrikpreis Meran 2022&lt;ref&gt;[https://www.lyrikpreis-meran.org/ lyrikpreis-meran.org], gekuckt 2022-05-17&lt;/ref&gt;
* {{OMGLO| (Promotioun 2022)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/politik/die-letzebuerger-successstory-im-lichte-der-juengsten-krisen-62b44b6fde135b92363c6333|Titel=Die „Lëtzebuerger Success Story“ im Lichte der jüngsten Krisen|Gekuckt=23.06.2022|Datum=23.06.2022|Wierk=Luxemburger Wort - Deutsche Ausgabe|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;}}
* [[Batty-Weber-Präis]] 2026&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/communiques/2026/05-mai/22-mcult-batty-weber.html|Titel=Le Prix Batty Weber 2026 revient à Guy Helminger|Gekuckt=2026-05-22|Datum=2026-05-22|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

== Literatur ==
* Rolf Parr, Thomas Ernst, Claude D. Conter (Hgg.): ''Guy Helminger: Ein Sprachanatom bei der Arbeit.'' Synchron Wissenschaftsverlag der Autoren, Heidelberg 2014. ISBN 978-3-939381-69-3.
== Um Spaweck ==
* Offiziell Säit [https://web.archive.org/web/20041202125946/http://www.guyhelminger.de/ www.guyhelminger.de]
* De Guy Helminger op der Websäit vum [http://www.cnl.public.lu/functions/search/resultHighlight/index.php?linkId=1&amp;SID=e6f172c3cc114116dbc9d0b4e2ed5b18 Centre national de littérature]
* [http://www.philosophia-online.de/mafo/heft2005-6/Fu_Hel.htm Artikel aus dem &quot;Marburger Forum&quot; iwwer &quot;Etwas fehlt immer&quot;]
* [https://web.archive.org/web/20101014005901/http://video.zeit.de/video/604458838001 De Guy Helminger liest aus ''Neubrasilien'', op zeit.de (Video).]
{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Helminger Guy}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Gebuer 1963]]
[[Kategorie:Däitschsproocheg Auteuren]]
[[Kategorie:Prix de la fondation Servais]]
[[Kategorie:Officier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]]
[[Kategorie:Membere vun der A:LL Schrëftsteller*innen]]</text>
      <sha1>gvxy8e7h0pzx7tlg3elox8c5q836dq8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710381</id>
      <parentid>2710380</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T06:48:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Lyrik */</comment>
      <origin>2710381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5874" sha1="hsp9y0vpvdf4oms7vhw2sqqd51ok6ya" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Guy Helminger''', gebuer den [[20. Januar]] [[1963]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass e lëtzebuergesche [[Schrëftsteller]]. Hie lieft zu [[Köln]].

==Liewen==
De Guy Helminger huet [[Germanistik]] a [[Philosophie]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], [[Heidelberg]] a [[Köln]] studéiert.

Hien huet als Barkeeper, Schauspiller, Regieassistent an 3D-Graphiker geschafft. Hie leet Seminairen, an deenen hien den Auteuren d'Virliesen an d'Virdroe vun hiren Texter méi no bréngt.

Hien huet ausserdeem laang Reesen duerch [[Afrika]], [[Asien]], d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] an [[Neiséiland]] gemaach.

2010 bis 2012 huet hie samschdes owes d'Sendung ''Kultur'' op [[RTL Télé Lëtzebuerg]] presentéiert, dono, vun 2012 bis 2017, d'Emissioun ''DNA'' iwwer Kriminalfäll.

De Guy Helminger ass de Brudder vum [[Nico Helminger]].

==Wierk==
===Lyrik===
* ''Die Gegenwartsspringer.'' (Gedichter), Verlag am Schluechthaus, Esch-Uelzecht, 1986.
* ''Entfernungen (in Zellophan).'' (Gedichter), Éditions Phi, Iechternach, 1998.
* ''Leib eigener Leib.'' (Gedichter), Éditions Phi, Iechternach, 2000.
* ''Ver- wanderung.'' (Gedichter), Éditions Phi, Esch-Uelzecht, 2002.
* ''Libellenterz. Gesammelte Gedichte''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101123012240/http://land.lu/index.php/direct/items/855.html&lt;!--http://www.land.lu/index.php/direct/items/855.html--&gt; Sprachschnittig], Rezensioun vum Elise Schmit, d'Lëtzebuerger Land, 19. November 2010&lt;/ref&gt;, mat CD, Éditions Phi, Déifferdeng, 2010, 506 S. ISBN 978-2-87962-284-2
* ''Nördlich der Ferne'' (mam [[Robert Brandy]]).
* ''Die Tagebücher der Tannen''. Edition Rugerup, Berlin 2018, ISBN 978-3942955775.
* ''Gebäude für Breitengrade. Gedichte''. Elif Verlag 2025.

===Prosa===
* ''Die Ruhe der Schlammkröte'', Roman, Köln, 1994; nei erausginn a commentéiert vum [[Manuel Andrack]] bei KiWi, 2007.
* ''Rost.'' Echternach: Éditions Phi. ISBN 978-3-88865-202-8.
* ''Kurzgeschichten'', Iechternach, Éditions Phi, 2001
* ''Etwas fehlt immer'', Erzielungen, Suhrkamp Verlag, 2005
* ''Morgen war schon'', Roman, Suhrkamp, 2007
* ''[[Neubrasilien]]'', Roman, Eichborn, 2010
* ''[[Die Lombardi-Affäre]]'', Roman, Capybara Books, 2020. ISBN 978-99959-43-32-5
* ''[[Lärm]]'', Roman, Capybara Books, 2021.
* ''Die schwere Naht der Flüsse'', Reesnotizen, Capybara Books, 2022

===Kannerbicher===
* ''Eine Tasse für Nofretete Nilpferd.'' Illustréiert vum Manuela Olten. Bloomsbury, Berlin 2010.

===Lauschterspill===
* ''Habicht.'', SR, 1999.
* ''5 Sekunden Leben.'', WDR, 2001.
* ''Morgen ist Regen.'', WDR, 2001.
* ''Wasser.'', WDR, 2002.
* ''Nachbarn.'', HR, 2002.
* ''Fluggeräte.'', WDR, 2003.
* ''Rekonstruktion Kresch.'' WDR, 2005.
* ''Frau Gantner.'' WDR, 2010.

===Theater===
{{Kapitel Info feelt}}
* ''Wer noch glaubt.'', 1992.
* ''Venezuela.'', 2003.
*''Madame Köpenick'', 2022, Uropféierung den 12. Januar 2022 am [[Kasemattentheater]]

===Televisioun (als Schauspiller)===
* 2025: ''[[Marginal (Televisiounsserie)|Marginal]]'', Regie: [[Loïc Tanson]]

===Video-Installatiounen===
* ''Kuchen essen für Europa.'' (mam [[Martin Möller]]), 2002.

==Auszeechnungen==
* Hörspiel vum Mount Mäerz 2001 fir ''5 Sekunden Leben.''
* Fërderpräis fir Jugend-Theater vum Land Baden-Württemberg 2002.
* [[Prix Servais]] 2002 fir ''Rost''&lt;ref&gt;''Innersprachliche Suche nach der Einzigartigkeit des Augenblicks'': Prix Servais 2002 für Guy Helminger - mention spéciale an Prof. Joseph Groben / Jeff Baden In: LW. - n 156 (2002, 8 juillet), S. 5&lt;/ref&gt;
* 3sat-Präis, 2004.
* Dresdner Lyrikpreis 2016
* Gustav-Regler-Preis 2020&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1585469.html &quot;Den Auteur Guy Helminger kritt dëst Joer de Gustav-Regler-Präis.&quot;] rtl.lu, 25.09.2020 06:31.&lt;/ref&gt;
* Prix Servais 2022 fir ''Lärm''&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1907102.html &quot;Pris Servais 2022: De Präis geet un de Guy Helminger fir säi Roman 'Lärm'.&quot; rtl.lu, 02.05.2022.]&lt;/ref&gt;.
* Lyrikpreis Meran 2022&lt;ref&gt;[https://www.lyrikpreis-meran.org/ lyrikpreis-meran.org], gekuckt 2022-05-17&lt;/ref&gt;
* {{OMGLO| (Promotioun 2022)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/politik/die-letzebuerger-successstory-im-lichte-der-juengsten-krisen-62b44b6fde135b92363c6333|Titel=Die „Lëtzebuerger Success Story“ im Lichte der jüngsten Krisen|Gekuckt=23.06.2022|Datum=23.06.2022|Wierk=Luxemburger Wort - Deutsche Ausgabe|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;}}
* [[Batty-Weber-Präis]] 2026&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/communiques/2026/05-mai/22-mcult-batty-weber.html|Titel=Le Prix Batty Weber 2026 revient à Guy Helminger|Gekuckt=2026-05-22|Datum=2026-05-22|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

== Literatur ==
* Rolf Parr, Thomas Ernst, Claude D. Conter (Hgg.): ''Guy Helminger: Ein Sprachanatom bei der Arbeit.'' Synchron Wissenschaftsverlag der Autoren, Heidelberg 2014. ISBN 978-3-939381-69-3.
== Um Spaweck ==
* Offiziell Säit [https://web.archive.org/web/20041202125946/http://www.guyhelminger.de/ www.guyhelminger.de]
* De Guy Helminger op der Websäit vum [http://www.cnl.public.lu/functions/search/resultHighlight/index.php?linkId=1&amp;SID=e6f172c3cc114116dbc9d0b4e2ed5b18 Centre national de littérature]
* [http://www.philosophia-online.de/mafo/heft2005-6/Fu_Hel.htm Artikel aus dem &quot;Marburger Forum&quot; iwwer &quot;Etwas fehlt immer&quot;]
* [https://web.archive.org/web/20101014005901/http://video.zeit.de/video/604458838001 De Guy Helminger liest aus ''Neubrasilien'', op zeit.de (Video).]
{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Helminger Guy}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Gebuer 1963]]
[[Kategorie:Däitschsproocheg Auteuren]]
[[Kategorie:Prix de la fondation Servais]]
[[Kategorie:Officier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]]
[[Kategorie:Membere vun der A:LL Schrëftsteller*innen]]</text>
      <sha1>hsp9y0vpvdf4oms7vhw2sqqd51ok6ya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Biermereng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4274</id>
    <revision>
      <id>2710365</id>
      <parentid>2690505</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:40:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Date vu Wikidata</comment>
      <origin>2710365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4771" sha1="k2wf0auoqxoirdmjimsaqurqtk4nly6" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
|Integratiounsgemeng = {{Schengen}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|29|8|N|6|19|21|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''Gemeng Biermereng''' war bis Enn 2011 eng lëtzebuergesch [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] am [[Kanton Réimech]]. Si huet du mat de Gemenge Schengen a [[Gemeng Welleschten|Welleschten]], zu der vergréisserter Gemeng Schengen fusionéiert.

== Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng ==
* [[Biermereng]]
* [[Elweng]] (''fr: Elvange'')
* [[Éimereng]] (''fr: Emerange'')
* [[Froumillen]]
* [[Weidemillen]]

== Geschicht ==
Biermereng gouf fir d'éischt Kéier [[842]] als ''Boinbringas'' an engem Dokument vum Keeser [[Lothaire I.|Lothar]] ernimmt. Elweng gouf [[739]] fir d'éischt ''Aigevingen'' genannt. Éimereng gouf 907 fir d'éischt ''Ombringas'' genannt.

Tëscht [[1659]] an [[1769]] war Biermereng ënner franséischer Herrschaft, zesummen ë.&amp;nbsp;a. mat [[Gemeng Munneref|Munneref]], [[Gemeng Duelem|Duelem]] a [[Gemeng Bous|Bous]], am Géigesaz zum Rescht vum Land, wat als [[Herzogtum Lëtzebuerg]] (ofwiesselend ënner spuenescher, franséischer an éisträichescher Herrschaft) existéiert huet.&lt;ref&gt;Source:[http://www.burmerange.lu/ Websäit vun der Gemeng Biermereng]&lt;/ref&gt;

{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms burmerange luxbrg.svg|100px]]&lt;br&gt;
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 63}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;''Burelé d'or et de gueules au pal d'azur chargé d'une croix pattée d'argent accompagnée en chef et en pointe d'une fleur de lis d'or''
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[24. August]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[29. November]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 1024 - Projet: [[Marcel Lenertz]] (1984)}}

D'Sträifen (fr. ''burrelé'') am Wope si vun der Famill Grandpré, den éischte Grofe vu [[Roussy-le-Village|Rëttgen]] (''burelé d'or et de gueules''), déi vill Rechter um Territoire vun der Gemeng Biermereng haten, sief et eleng, wéi och als Vasale vun der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Saint Maximin]] vun Tréier.

De bloe Poul (fr. ''pal'') an der Mëtt mat de [[Lilien]], verweist op de Wope vu Frankräich: de Gemengenterritoire war vu 1643 bis 1769 en Deel vum [[Frankräich#Geschicht|Kinnekräich Frankräich]].

D'Kräiz erënnert un d'Abteie vun Tréier, Iechternach a Munster, déi iwwer d'Joerhonnerte verschidde Rechter um Territoire vun der Gemeng Biermereng haten.
|}

=== Fusioun 2012 ===
De 27. Januar 2010 haten d'[[Gemengerot|Gemengeréit]] vu [[Gemeng Schengen|Schengen]], Biermereng a [[Gemeng Welleschten|Welleschten]] zougestëmmt, eng Prozedur an d'Weeër ze leeden, fir hir Gemengen ze fusionéieren. Den 10. Oktober 2010 hunn an engem [[Gemengereferendum zu Lëtzebuerg|Referenden]] dozou d'Majoritéit vun de Leit an deene betraffene Gemengen enger Fusioun 2012 zougestëmmt.&lt;ref&gt;Zu Schengen ware 55 % vun de Leit dofir, zu Biermereng 76 % an zu Welleschten hu 69 % mat Jo gestëmmt. Vgl.:[http://news.rtl.lu/news/national/81667.html &quot;Referendum: Fir Fusioun vu Schengen, Welleschten, Biirmereng.&quot;] rtl.lu 10.10.2010, 08:40 - Fir d'lescht aktualiséiert: 10.10.2010, 17:54.&lt;/ref&gt;

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols=2}}
* 1843 - 1847: M. Klein&lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/kszp2r/pages/4/articles/DTL59 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933]. In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 75 (30.03.1934), p. 4 [Digitised by the National Library of Luxembourg.&lt;/ref&gt;
* 1847 - 1849: P. Kons
* 1849 - 1849: P. Thomé
* 1849 - 1854: Fr. Kons 
* 1854 - 1861: J. Hansen
* 1861 - 1867: J. Rodius
* 1867 - 1873: Fr. Klein
* 1873 - 1885: J. Gloden
* 1885 - 1888: N. Wiltzius
* 1888 - 1902: L. Kons
* 1902 - 1908: N. Thomé
* 1908 - 1915: J. Wiltzius
* 1915 - 1920: Julien Ernst
* 1920 - [≥ 1934]: [[Pierre Diederich]]&lt;ref name=BMs/&gt;
* ...
* 1946 - 1970: [[Joseph Kayser]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/2wnx9tzdj/pages/6/articles/DIVL499 Ehrung in Bürmeringen.] In: Luxemburger Wort, 123. Jg., n° 34 (03.02.1970), p. 6 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1970 - 1975: [[Jules Bravy]]
* 1976 - 1997: [[Will Bertrand]]
* ...
* 2005 - 2011: [[Ben Homan]]
{{Div col end}}

== Kuckt och ==
* [[D'Maus Ketti|Maus Ketti]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.burmerange.lu/ Websäit vun der Gemeng Biermereng]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemeng Biermereng| ]]
[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Biermereng]]</text>
      <sha1>k2wf0auoqxoirdmjimsaqurqtk4nly6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Punesch Kricher</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7063</id>
    <revision>
      <id>2710312</id>
      <parentid>2688076</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:21:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>mam Schlawitche</comment>
      <origin>2710312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4965" sha1="hojaylmsjgrg0wk495uf1yjhpxsp5xg" xml:space="preserve">[[Fichier:218BCMAPMEDITERRANEAN.jpg|thumb|Kaart vum Mëttelmierraum am 218 v. Chr.]]
[[Fichier:Domain changes during the Punic Wars BC.gif|thumb|D'Gebidder, déi de Besëtz wärend den dräi Punesche Kricher tëscht Roum (gréng) a Karthago (orange) gewiesselt hunn.]]
Als '''Punesch Kricher''' bezeechent een déi dräi Kricher, déi tëscht [[Karthago]] a [[Réimescht Räich|Roum]] vun [[264 v. Chr.|264]] bis [[146 v. Chr.|146]] viru Christus ausgedroe goufen. D'Karthager, och Punier genannt, sinn d'Phönizier.

== Éischte Punesche Krich (264-241 v. Chr.) ==

Den éischte Punesche Krich gouf laangfristeg ausgeléist duerch de Sträit vun de Réimer, déi hir Söldnerarméi um Festland agesat hunn, an de Karthager, déi op d'Schëfffahrt spezialiséiert waren.

Griichen hu sech op Sizilien vill Jore virdrun niddergelooss. Zu [[Messina]] koum et zu Problemer tëscht de Griichen. Déi eng hunn d'Réimer zu Hëllef geruff, déi aner d'Karthager.

=== 260 v. Chr. ===

Bis zu deem Zäitpunkt haten d'réimesch Genereel hir Legiounen ni baussent Italie gefouert. Mä dunn hu se d'Awunner vu Syracus, Alliéierter vun de Karthager, besiigt. Op der anerer Säit hunn d'Karthager um Mëttelmier mat hire Schëffer geglänzt. D'Réimer, déi ni mat Schëffer an de Kampf gaange waren, hunn entschloss elo awer Schëffer ze bauen. Als Modell hu se e Schëff vun de Karthager geholl, wat enges Daags u réimeschen Territoire gespullt gouf. D'Réimer hunn honnert där Schëffer gebaut; als Erfindung vun hinnen koum de sougenanntene ''corvi'' ([[Kueb (Entersystem)|Kueb]]) derbäi. D'''Kuebe'' ware Passerelle mat enger laanger Pick op der ënneschter Säit. Sou konnt e Schëff geentert ginn.

De Konsul Caius Duilius huet dunn e grousse Kampf gemaach an huet dobäi 60 Schëffer vun de Karthager &quot;mam Schlawitche&quot; geholl an zerstéiert. Als Erënnerung un déi Victoire hunn d'Réimer eng Siegessail um Forum opgeriicht.

=== 255 v. Chr. ===

Duerno hunn d'Senatoren déi zwéi Konsule Regulus a Manlius an Afrika geschéckt. No enger grousser Victoire huet de Manlius vill Krichsgefaangener a vill erbeitet Saachen op Roum geschéckt. Aus de Gefaangene goufe wuel Sklaven, sou wéi dat an der réimescher Zivilisatioun Brauch war. Elo ass et de Karthager duergaangen: Si hunn e berüümte Krichschef, de Griich Xanthippus, ëm Hëllef gefrot. Hien huet d'Truppen mat grousser Wäisheet gefouert. Elefante ware genee wéi am zweete Punesche Krich och mat vun der Parti. D'Réimer hunn et mat der Angscht ze di kritt beim Ubléck vun deene riisegen Déckhäiter. Net vill Leit hunn iwwerlieft, souguer de Regulus gouf gefaange geholl.

An dat war och irgendwéi gutt: D'Karthager soten him, hie soll op Roum goen an als Ambassadeur virun de Senat goen. Falls d'Réimer all gefaange Karthager géife fräiloossen, sou wier hie selwer fräi an e kéint zeréck an Italien. Mä hie misst zeréck op Karthago kommen, a wann d'Réimer net jiddwer Karthager géife fräiloossen, da géif hien op éiweg selwer Gefaange bleiwen. De Regulus huet geschwuer, mä sou bal hien zu Roum war, huet en zu de Senatore gesot, se däerften d'Karthager net fräiloossen, well et si jonk Mënschen a gutt Krichscheffen. Allerdéngs wier hie schonn en ale Mann. Hie misst zeréck op Karthago, well hien dat geschwuer hat. Weeder d'Léift zur Heemecht nach déi zur Fra oder d'Wierder vun den Eltere konnten hien emstëmmen. Zeréck an Afrika gouf hien ermuert.

=== 241 v. Chr. === 

De Konsul Caius Lutatius huet dunn e Séikampf bei den ''Iles Egates'', déi an der Géigend vu Sizilien leien, engagéiert. Victoire vun de Réimer war de Schluss vum éischte Punesche Krich no 24 Joer. Karthager hu kapituléiert, a Sizilien souwéi 80 Tonne Sëlwer un d'Réimer ofginn.

Zur finanzieller Verwaltung vun dëser neier Insel hunn d'Réimer ''Zöllner'' agesat. Déi hunn d'Inselbewunner wuel ausgequetscht: Si hunn de Bewunner méi héich Zomme gefrot, wéi s'am Fong hätte missen u Roum ofginn. Doduerch hunn déi ''Zöllner'' sech eng gëlle Nues verdéngt. Dunn huet en Opstand vun de Söldner zu Karthago fir Onfridde gesuergt. Roum profitéiert, besetzt Sardinien a Korsika a kasséiert och nach 30 weider Tonne Sëlwer. Karthago sicht dofir Ersatz a Spuenien. Den Lutatius-Traité trennt d'Interessegebidder. Alles südlech vum Ebro war also Gebitt vun de Karthager. D'Réimer hunn am zweete Punesche Krich dem Hannibal virgehäit, hien hätt géint den Traité verstouss wéi e Sagunt ageholl huet. Mä Sagunt läit däitlech südlech vum Ebro. Dat war d'Ursaach fir den zweete Punesche Krich.

== Zweete Punesche Krich ==
{{Kapitel Info feelt}}
Am Fréijoer [[217 v. Chr.|217]] v. Chr. koum et zur [[Schluecht beim Trasimeno-Séi]], bei där de karthagesche Feldhär [[Hannibal]] d'Réimer geschloen huet.

== Drëtte Punesche Krich ==
{{Kapitel Info feelt}}
{{LinkPortalRéimescht Räich}}
== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Carthaginian wars}}

[[Kategorie:Punesch Kricher| ]]</text>
      <sha1>hojaylmsjgrg0wk495uf1yjhpxsp5xg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Departement Forêts</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7319</id>
    <revision>
      <id>2710384</id>
      <parentid>2684032</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:44:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Upassungen</comment>
      <origin>2710384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5951" sha1="0gdtpc52hqb8p7azad2vcfukcynryba" xml:space="preserve">[[Fichier:Departments of French Empire North 1811-fr.svg|thumb|380px|Lag vum Département des Forêts op enger historescher Kaart.]]

D''''Departement Forêts''' (fr.: ''Département des Forêts''), war vum [[24. Oktober]] [[1795]] bis [[1814]] e franséischt [[Franséisch Departementer|Departement]] an der éischter franséischer Republik an duerno am éischte franséische Keeserräich.

==Geschicht==
Den Dekreet vun der ''[[Convention nationale]]'' vum 1. Oktober 1795&lt;ref&gt;Den 1. Oktober 1795 entsprécht dem ''9 vendémiaire an IV'' am «&amp;nbsp;''[[Republikanesche Kalenner|calendrier républicain français]]''&amp;nbsp;».&lt;/ref&gt; huet d'Annexioun&lt;ref&gt;Dës Annexioun gouf eréischt [[1797]] duerch den [[Traité vu Campo-Formio]] international unerkannt. Den [[Traité vu Lunéville]] huet 1801 nach emol dës territorial Uspréch vu Frankräich bestätegt.&lt;/ref&gt; vun de fréieren [[Éisträichesch Nidderlanden|éisträicheschen Nidderlanden]] a vum [[Prënzbistum Léck]] proklaméiert. Am Dekreet war d'Opsplécke vum Gebitt an néng Departementer virgesinn, deenen hir Limitten duerch franséisch Kommissäre festzeleeë waren. Den Dekreet huet och nach virgesinn, datt d'Verwaltungsstrukturen op allen Niveaue séier ageriicht sollte ginn: d'Verwaltunge vun den Departementer, d'Verwaltunge vun de Gemengen an d'Geriichter. All d'Beamte sollte konform zur [[Constitutioun vum Joer III]] gewielt ginn.

De 24. Oktober gëtt d'''Département des Forêts'' offiziell ageriicht. Et entsprécht dem Gros (~ 2/3) vum [[Herzogtum Lëtzebuerg]], dat elo verschwënnt. De Rescht vum fréieren Herzogtum Lëtzebuerg kënnt bei d'Departementer [[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]] (Haaptuert: [[Namouer|Namour]]) an [[Departement Ourthe|Ourthe]] (Haaptuert: [[Léck]]). Am Weste vum Departement Forêts kënnt e Stéck vum fréieren [[Herzogtum Bouillon]] bäi.

1798 kënnt et zum Volleksopstand souwuel an de &quot;germaneschen&quot; wéi och an de &quot;romaneschen&quot; Deeler vum Departement, deen ënner den Numm [[Klëppelkrich]] (''Guerre des gourdins'') an der kollektiver Erënnerung bleift.&lt;ref name=Trausch1967&gt;Cf. Trausch 1967 an der Literatur.&lt;/ref&gt;

==Den Numm ''Forêts''==
Een Ament huet et sou ausgesinn, wéi wann dat Departement ''Département des Ardennes orientales'' sollt heeschen. Awer, wéinst de ville Bëscher, déi de gréissten Deel vu sengem Territoire bedeckt hunn, huet sech dach den Numm ''Forêts'' duerchgesat.

==Geographie==
D'Departement Forêts huet haaptsächlech aus dem gréissten Deel vum deemolegen [[Herzogtum Lëtzebuerg]] an engem Deel vum Herzogtum [[Bouillon (Belsch)|Bouillon]] bestanen, wat engem groussen Deel vun der haiteger [[Provënz Lëtzebuerg]], dem [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]] an dem Weste vu [[Rheinland-Pfalz]] entsprécht.

D'Departement hat eng Fläch vu 6.910,35 {{Km2}} an et hu sengerzäit 246.333 Leit do gewunnt.&lt;ref&gt;Almanach impérial 1810&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=cuIaAAAAYAAJ&amp;dq=almanach%20imperial%201810&amp;hl=fr&amp;pg=PA77#v=onepage&amp;q&amp;f=false Almanach Impérial, 1811, Säit 400]&lt;/ref&gt;

Eng qualitativ héichwäerteg Kaart vum ''Département des Forêts'' fënnt een als Bäilag vum [[Gilbert Trausch]] senger Publikatioun ''La répression du « Klepelkrich »''.&lt;ref name=Trausch1967 /&gt;

===Ënnerdeelung===
D'Departement war a 4 [[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissementer]] (Verwaltungsbezierker) an 28 [[Franséisch Kantonen|Kantonen]] ënnerdeelt.&lt;ref&gt;An enger éischter Phas waren et 5 Arrondissementer a 26 Kantonen. Cf. Kreins 1996 an der Literatur.&lt;/ref&gt; An all Kanton war ausserdeem e [[Friddensgeriicht]].

{| class=&quot;prettytable&quot;
!Arrondissementer
!Kantonen (haut Lëtzebuerg)
!Kantonen (haut Belsch)
!Kantonen (haut Däitschland)
|-
| valign=&quot;top&quot; | [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
| valign=&quot;top&quot; | Käerjeng, Gréiwemaacher, Hesper (1795-1802), Lëtzebuerg-Stad, Lëtzebuerg-Land, Miersch, Réimech, Rued-Sir
| valign=&quot;top&quot; | Arel, Messancy
|
|-
| valign=&quot;top&quot; | Béibreg
| valign=&quot;top&quot; | Iechternach
|
|Arzfeld, Béibreg, Dudeldorf, Neuerburg
|-
| valign=&quot;top&quot; | Dikrech
|Clierf, Dikrech, Osper, Veianen, Wolz
|
|
|-
| valign=&quot;top&quot; | Neufchâteau
|
|Baaschtnech, Chenogne, Étalle, Fauvillers, Florenville, Houffalize, Neufchâteau, Paliseul, Virton
|
|-
|}

== Lëscht vun de Prefekten ==
* [[Johannes Birnbaum]] (1763-1832): 2. Mäerz 1800 - 1800
* [[Jean-Baptiste Lacoste]] (?-1821): 30. November 1800 - 1808
* [[André Joseph Jourdan]] (1757-1831): 18. Mee 1808 - 1814

== Kuckt och==
*[[Vereenegt Departementer]]
*[[Geschicht vun der Belsch]]

== Literatur ==
* [[Edouard Marc Kayser|Kayser, Edouard Marc]], 1994. Du Grand-Duché de Belgique mort-né [1790] au Grand-Duché de Luxembourg partagé [1839] - Aspects méconnus du passé belgo-luxembourgeois de la fin de l'Ancien Régime au milieu du XIXe siècle. ''récré'' 10: 169-188. Dikrech (APESS).
* [[Jean-Marie Kreins|Kreins, Jean-Marie]], 1996. Histoire du Luxembourg. 2è. edition, 128 p.&amp;nbsp;Collection ''Que sais-je?''. Paris: Presses Universitaires de France. ISBN 2-13-047586-8.
* Lasius, Albrecht Friedrich Ludolf, 1813. Der französische Kayser-Staat unter der Regierung des Kaysers Napoleon des Großen im Jahre 1812. Ein historisches-Handbuch, Erste Abteilung, Osnabrück bey Johann Gottfried Kißling. (S. 234)
* [[Alfred Lefort|Lefort Alfred]], 1905. Histoire du Département des Forêts. (Le Duché de Luxembourg de 1795 à 1814). Deel I, Lëtzebuerg, Imprimerie P. Worré-Mertens.
* [[Gilbert Trausch|Trausch, Gilbert]], 1967. À propos du «&amp;nbsp;Klepelkrich&amp;nbsp;»&amp;nbsp;: la répression des soulèvements paysans de 1798 dans le Département des Forêts (Aspects et problèmes). ''Publications de la Section historique de l'Institut grand-ducal de Luxembourg'' Vol. 82: 7-245.

{{Referenzen}}

{{Departementer Premier Empire}}

[[Kategorie:Geschicht vu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Departement Forêts| ]]
[[Kategorie:Geschicht vun der Belsch]]</text>
      <sha1>0gdtpc52hqb8p7azad2vcfukcynryba</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710386</id>
      <parentid>2710384</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6020" sha1="bn6qdylisciwyi72q1uqqjo433dcog4" xml:space="preserve">[[Fichier:Departments of French Empire North 1811-fr.svg|thumb|380px|Lag vum Département des Forêts op enger historescher Kaart.]]

D''''Departement Forêts''' (fr.: ''Département des Forêts''), war vum [[24. Oktober]] [[1795]] bis [[1814]] e franséischt [[Franséisch Departementer|Departement]] an der éischter franséischer Republik an duerno am éischte franséische Keeserräich.

==Geschicht==
Den Dekreet vun der ''[[Convention nationale]]'' vum 1. Oktober 1795&lt;ref&gt;Décret de la Convention nationale du 9 vendémiaire an IV&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Den 1. Oktober 1795 entsprécht dem ''9 vendémiaire an IV'' am «&amp;nbsp;''[[Republikanesche Kalenner|calendrier républicain français]]''&amp;nbsp;».&lt;/ref&gt; huet d'Annexioun&lt;ref&gt;Dës Annexioun gouf eréischt [[1797]] duerch den [[Traité vu Campo-Formio]] international unerkannt. Den [[Traité vu Lunéville]] huet 1801 nach emol dës territorial Uspréch vu Frankräich bestätegt.&lt;/ref&gt; vun de fréieren [[Éisträichesch Nidderlanden|éisträicheschen Nidderlanden]] a vum [[Prënzbistum Léck]] proklaméiert. Am Dekreet war d'Opsplécke vum Gebitt an néng Departementer virgesinn, deenen hir Limitten duerch franséisch Kommissäre festzeleeë waren. Den Dekreet huet och nach virgesinn, datt d'Verwaltungsstrukturen op allen Niveaue séier ageriicht sollte ginn: d'Verwaltunge vun den Departementer, d'Verwaltunge vun de Gemengen an d'Geriichter. All d'Beamte sollte konform zur [[Constitutioun vum Joer III]] gewielt ginn.

De 24. Oktober gëtt d'''Département des Forêts'' offiziell ageriicht. Et entsprécht dem Gros (~ 2/3) vum [[Herzogtum Lëtzebuerg]], dat elo verschwënnt. De Rescht vum fréieren Herzogtum Lëtzebuerg kënnt bei d'Departementer [[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]] (Haaptuert: [[Namouer|Namour]]) an [[Departement Ourthe|Ourthe]] (Haaptuert: [[Léck]]). Am Weste vum Departement Forêts kënnt e Stéck vum fréieren [[Herzogtum Bouillon]] bäi.

1798 kënnt et zum Volleksopstand souwuel an de &quot;germaneschen&quot; wéi och an de &quot;romaneschen&quot; Deeler vum Departement, deen ënner den Numm [[Klëppelkrich]] (''Guerre des gourdins'') an der kollektiver Erënnerung bleift.&lt;ref name=Trausch1967&gt;Cf. Trausch 1967 an der Literatur.&lt;/ref&gt;

==Den Numm ''Forêts''==
Een Ament huet et sou ausgesinn, wéi wann dat Departement ''Département des Ardennes orientales'' sollt heeschen. Awer, wéinst de ville Bëscher, déi de gréissten Deel vu sengem Territoire bedeckt hunn, huet sech dach den Numm ''Forêts'' duerchgesat.

==Geographie==
D'Departement Forêts huet haaptsächlech aus dem gréissten Deel vum deemolegen [[Herzogtum Lëtzebuerg]] an engem Deel vum Herzogtum [[Bouillon (Belsch)|Bouillon]] bestanen, wat engem groussen Deel vun der haiteger [[Provënz Lëtzebuerg]], dem [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]] an dem Weste vu [[Rheinland-Pfalz]] entsprécht.

D'Departement hat eng Fläch vu 6.910,35 {{Km2}} an et hu sengerzäit 246.333 Leit do gewunnt.&lt;ref&gt;Almanach impérial 1810&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=cuIaAAAAYAAJ&amp;dq=almanach%20imperial%201810&amp;hl=fr&amp;pg=PA77#v=onepage&amp;q&amp;f=false Almanach Impérial, 1811, Säit 400]&lt;/ref&gt;

Eng qualitativ héichwäerteg Kaart vum ''Département des Forêts'' fënnt een als Bäilag vum [[Gilbert Trausch]] senger Publikatioun ''La répression du « Klepelkrich »''.&lt;ref name=Trausch1967 /&gt;

===Ënnerdeelung===
D'Departement war a 4 [[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissementer]] (Verwaltungsbezierker) an 28 [[Franséisch Kantonen|Kantonen]] ënnerdeelt.&lt;ref&gt;An enger éischter Phas waren et 5 Arrondissementer a 26 Kantonen. Cf. Kreins 1996 an der Literatur.&lt;/ref&gt; An all Kanton war ausserdeem e [[Friddensgeriicht]].

{| class=&quot;prettytable&quot;
!Arrondissementer
!Kantonen (haut Lëtzebuerg)
!Kantonen (haut Belsch)
!Kantonen (haut Däitschland)
|-
| valign=&quot;top&quot; | [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
| valign=&quot;top&quot; | Käerjeng, Gréiwemaacher, Hesper (1795-1802), Lëtzebuerg-Stad, Lëtzebuerg-Land, Miersch, Réimech, Rued-Sir
| valign=&quot;top&quot; | Arel, Messancy
|
|-
| valign=&quot;top&quot; | Béibreg
| valign=&quot;top&quot; | Iechternach
|
|Arzfeld, Béibreg, Dudeldorf, Neuerburg
|-
| valign=&quot;top&quot; | Dikrech
|Clierf, Dikrech, Osper, Veianen, Wolz
|
|
|-
| valign=&quot;top&quot; | Neufchâteau
|
|Baaschtnech, Chenogne, Étalle, Fauvillers, Florenville, Houffalize, Neufchâteau, Paliseul, Virton
|
|-
|}

== Lëscht vun de Prefekten ==
* [[Johannes Birnbaum]] (1763-1832): 2. Mäerz 1800 - 1800
* [[Jean-Baptiste Lacoste]] (?-1821): 30. November 1800 - 1808
* [[André Joseph Jourdan]] (1757-1831): 18. Mee 1808 - 1814

== Kuckt och==
*[[Vereenegt Departementer]]
*[[Geschicht vun der Belsch]]

== Literatur ==
* [[Edouard Marc Kayser|Kayser, Edouard Marc]], 1994. Du Grand-Duché de Belgique mort-né [1790] au Grand-Duché de Luxembourg partagé [1839] - Aspects méconnus du passé belgo-luxembourgeois de la fin de l'Ancien Régime au milieu du XIXe siècle. ''récré'' 10: 169-188. Dikrech (APESS).
* [[Jean-Marie Kreins|Kreins, Jean-Marie]], 1996. Histoire du Luxembourg. 2è. edition, 128 p.&amp;nbsp;Collection ''Que sais-je?''. Paris: Presses Universitaires de France. ISBN 2-13-047586-8.
* Lasius, Albrecht Friedrich Ludolf, 1813. Der französische Kayser-Staat unter der Regierung des Kaysers Napoleon des Großen im Jahre 1812. Ein historisches-Handbuch, Erste Abteilung, Osnabrück bey Johann Gottfried Kißling. (S. 234)
* [[Alfred Lefort|Lefort Alfred]], 1905. Histoire du Département des Forêts. (Le Duché de Luxembourg de 1795 à 1814). Deel I, Lëtzebuerg, Imprimerie P. Worré-Mertens.
* [[Gilbert Trausch|Trausch, Gilbert]], 1967. À propos du «&amp;nbsp;Klepelkrich&amp;nbsp;»&amp;nbsp;: la répression des soulèvements paysans de 1798 dans le Département des Forêts (Aspects et problèmes). ''Publications de la Section historique de l'Institut grand-ducal de Luxembourg'' Vol. 82: 7-245.

{{Referenzen}}

{{Departementer Premier Empire}}

[[Kategorie:Geschicht vu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Departement Forêts| ]]
[[Kategorie:Geschicht vun der Belsch]]</text>
      <sha1>bn6qdylisciwyi72q1uqqjo433dcog4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gaston Eyskens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13891</id>
    <revision>
      <id>2710354</id>
      <parentid>2623294</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T19:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1277" sha1="5g4xslga3upss1vnnvpz78s2uneu9xl" xml:space="preserve">{{SkizzPolitiker}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Gaston Eyskens''', gebuer den [[1. Abrëll]] [[1905]] zu [[Lierre]], a gestuerwen den [[3. Januar]] [[1988]] zu [[Louvain]], war e belsche Politiker an zäitweis [[Premierminister]].

== Gielercher ==
* {{OCCGC| (Promotioun 1949)&lt;ref&gt;[https://www.gouvernement.lu/1823617/BID_1949_12.pdf BULLETIN D'INFORMATION N°12 vum 31 Dezember 1949] vum Service Information et presse vum Ministère d'Etat Säit n° 329 (Säit 21)&lt;/ref&gt;}}
*[[Fichier:AUT Honour for Services to the Republic of Austria - 2nd Class BAR.png|60px]] ''Großes Goldenes Ehrenzeichen am Bande für Verdienste um die Republik Österreich''&lt;ref&gt;[https://www.parlament.gv.at/PAKT/VHG/XXIV/AB/AB_10542/imfname_251156.pdf Lëscht vun de Persounen déi tëscht 1952 an 2012 d'''Ehrenzeichen für Verdienste um die Republik Österreich'' kruten]&lt;/ref&gt;.
{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Premierministere vun der Belsch}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Eyskens Gaston}}
[[Kategorie:Gebuer 1905]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1988]]
[[Kategorie:Premierministere vun der Belsch]]
[[Kategorie:Belsch Ministeren]]
[[Kategorie:Grand-croix de l'ordre de la couronne de chêne]]
[[Kategorie:Großes Goldenes Ehrenzeichen am Bande für Verdienste um die Republik Österreich (1952)]]</text>
      <sha1>5g4xslga3upss1vnnvpz78s2uneu9xl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bertrix</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15394</id>
    <revision>
      <id>2710356</id>
      <parentid>2691044</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:08:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2710356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3589" sha1="nfzj6yitnwuapl9r5wrooqw9x13s63m" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Belsch
 | Numm = Bertrix
 | Wopen = Blason ville be Bertrix (Luxembourg).svg
 | Regioun = {{Wallounien}}
 | Communautéit = [[Franséisch Communautéit vun der Belsch|Franséisch Communautéit]]
 | Provënz = {{Provënz Lëtzebuerg}}
 | Arrondissement = [[Arrondissement Neufchâteau (B)|Neufchâteau]]
 | Gemeng = 
 | Telefonszon = 061
 | Postcode = 6880
 | Koordinaten = {{coor dms|49|51|15|N|05|15|09|O|Haaptkoordinaten=jo}}
 | Fläch = 13 770
 | Bevëlkerung = 8 211
 | Bevëlkerungsdatum = ''(1. Jan. 2008)''
 }}
[[Fichier:Bertrix JPG02.jpg|thumb|D'Gemengenhaus]]
'''Bertrix''' op Wallounesch ''Bietris'', ass eng [[belsch]] Uertschaft a Gemeng an der [[Provënz Lëtzebuerg]].

Déi haiteg Gemeng Bertrix ass bei der [[Belsch Gemengefusiounen 1977|belscher Gemengereform]] vun [[1977]] entstanen duerch Fusioun vu Bertrix mat de fréiere Gemengen [[Auby-sur-Semois]], [[Cugnon]], [[Jehonville]] an [[Orgeo]].

Zur Gemeng gehéiere follgend Uertschaften a [[Lieu-dit]]en:

*Sektioun '''[[Auby-sur-Semois]]''' mat: Biarde a [[La Géripont]].
*Sektioun '''Bertrix''' mat: Blézy, Bohémont, Burhémont, Corettes, Courbeure, Culot, Cumine, Fèche, Flèche de Burhémont, Flèche de Renaumont, Glaumont, Haut-Bi, Lignery, Linglé, Maljoyeuse, Maugires, Neufmoulin, Onnou, Palichamps, Pirou, Renaumont, Rochettes, Rosais, Rouvroux, Tannerie, Wez-des-Rules a Wibeauroche.
*Sektioun '''[[Cugnon]]''' mat: Champs Lorrain, Château des Fées, Ilions, Linglé, Mergyre, [[Mortehan]], Thibeauroche an Tônhaye.
*Sektioun '''[[Jehonville]]''' mat: [[Acremont]], [[Assenois (Bertrix)|Assenois]], [[Blancheoreille]], Bois Bolle, Champai, Clappes, Derrière les Cortils, Falizules, Géronde, [[La Girgaine]], [[Glaumont]], Gribomont, Gurhaumont, Luchy, Milleumont, Pérauwé, Raspail, [[Sart (Bertrix)|Sart]] a Sto.
*Sektioun '''[[Orgeo]]''' mat: Biolette, [[Biourge]], Bosémont, Ferrues, Fond de Lavau, Fontenelle, Haute-Flèche, Huilerie, Jausset, Justice, Larfai, Maison Alexandre, Miaumont, Maye, [[Nevraumont]], Pré Grand-Mère, [[Rossart]], Saupont, Sous la Rochette, Sur la Chapelle, Voiries, Waillimont a Willechauve.
 
De Wopen, (''D'argent à trois fers d'âne mal ordonnés de sable, cloutés d'or, tournés en barre.'') ass dee vun der Gemeng Bertrix wéi déi en [[1932]]&lt;ref&gt;DC 11.7.1931 - AR 1.2.1932 - MB 3.3.1932&lt;/ref&gt; autoriséiert krut, a wéi en [[2003]] fir déi nei Gemeng confirméiert gouf.&lt;ref&gt;DC 14.9.2000 - AE 15.7.2003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;DC = Decisioun communale &lt;br&gt;AR = Arrêté royal &lt;br&gt;MB = Moniteur belge&lt;br&gt;AE = Arrêté de l'Exécutif de la Communauté française&lt;/ref&gt; D'Houfeise vum Iesel sollen un e Meeschterstéck vun engem Awunner vu Bertrix erënneren, deen en Iesel eschoss hat, well en e mat engem Hues verwiesselt hat. D'Awunner vu Bertrix kruten dofir de Spëtznumm ''Baudets''.

== Gebaier==
* D'Kierch ''St. Etienne'', gouf tëscht [[1894]] an [[1898]] op engem Terrain opgericht deen d'Gemeng dofir kaaft hat. Gesetzlech gouf de Bau an engem ''Arrêté Royal'' vum [[4. Abrëll]] [[1893]] festgehalen. [[1960]] krut d'Kierch eng nei [[Uergel]].
* D'Paschtoueschhaus gouf vun der Gemeng tëscht [[1855]] an [[1857]] baue gelooss.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20080708004617/http://www.bertrix.be/ Offiziell Säit vun der Gemeng]
[[Fichier:Bertrix JPG01.jpg|thumb|left|D'Kierch Saint-Etienne]]

{{Navigatioun Stied a Gemengen an der Provënz Lëtzebuerg}}

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Uertschaften an der Provënz Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemengen an der Provënz Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Bertrix| ]]</text>
      <sha1>nfzj6yitnwuapl9r5wrooqw9x13s63m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mosteiro dos Jerónimos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17260</id>
    <revision>
      <id>2710325</id>
      <parentid>2441301</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kent Wang</username>
        <id>73388</id>
      </contributor>
      <comment>D’Bild vu Wikidata benotzen</comment>
      <origin>2710325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1332" sha1="ddmodoprtox3n5s3qlcd8yi9rt72b28" xml:space="preserve">{{skizzRelGebai}}
[[Fichier:{{#property:P18}}|thumb|300px|D'Hieronymusklouschter zu Lissabon]]
De '''Mosteiro dos Jerónimos''' oder ''Hieronymusklouschter'', ass e Gebai zu [[Lissabon]] a [[Portugal]] dat am ''Manuelinik''-Stil gebaut ass. Dat ass déi portugisesch Variant vum spéit[[gotik|gotesche]] Stil, an deem een och Elementer erëmfënnt, déi op d'[[Renaissance]] zeréckzeféiere sinn.

Et ass en 300 m laangt Gebai, bei deem déi räich Dekoratiounen aus [[Kalleksteen]] op der [[Fassad]] gutt erauskommen. An de Säitefligele sinn haut de Marinemusée an den archeologesche Musée ënnerbruecht. Dëst herrlecht Bauwierk ass vun der [[UNESCO]] op d'Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]] gesat ginn. Et läit direkt beim [[Tuerm vu Belém]], deem Tuerm, dee fir Portugal eng symbolesch Bedeitung huet.
[[Fichier:Lisboa Monasterio de los Jerónimos.JPG|250px|left]]

== Geschicht ==
Den [[13. Dezember]] [[2007]] gouf do den [[Traité vu Lissabon]] ënnerschriwwen.
== Literatur ==

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun de Weltierwen (Europa)]]

== Um Spaweck ==
[http://whc.unesco.org/fr/list/ Säit vun der UNESCO mat der Lëscht iwwer d'Weltierwen]

{{Commonscat|Mosteiro dos Jerónimos|de Mosteiro dos Jerónimos}}

[[Kategorie:Lissabon]]
[[Kategorie:Weltkulturierwen a Portugal]]
[[Kategorie:Reliéis Gebaier a Portugal]]</text>
      <sha1>ddmodoprtox3n5s3qlcd8yi9rt72b28</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710341</id>
      <parentid>2710325</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:11:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>+Infobox; Upassungen an eng Fro</comment>
      <origin>2710341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1340" sha1="m4wftis4eb79pvbgc0xlp1tvcp31vmt" xml:space="preserve">{{skizzRelGebai}}
{{Infobox Gebai}}
[[File:Monasterio de los Jerónimos, Lisboa, Portugal, 2022-07-24, DD 38-40 HDR.jpg|thumb|260px|Bannen am Klouschter]]
De '''Mosteiro dos Jerónimos''' oder ''Hieronymusklouschter'', ass e Gebai zu [[Lissabon]] a [[Portugal]] dat am ''Manuelinik''-Stil gebaut ass. Dat ass déi portugisesch Variant vum spéit[[gotik|gotesche]] Stil, an deem een och Elementer erëmfënnt, déi op d'[[Renaissance]] zeréckzeféiere sinn.

Et ass en 300 m laangt Gebai, bei deem déi ausféierlech Dekoratiounen aus [[Kalleksteen]] op der [[Fassad]] gutt erauskommen. An de Säitefligele sinn haut de Musée vun der [[Marinn]] an den [[Archeologie|archeologesche]] Musée. 

D'Hieronymusklouschter steet op der [[UNESCO]]-Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]]. Et läit direkt beim [[Tuerm vu Belém]], deem Tuerm, dee fir Portugal eng symbolesch Bedeitung huet.

== Geschicht ==
Den [[13. Dezember]] [[2007]] gouf do{{Wou?}}&lt;!-- am Klouschter oder am Tuerm vu Belém?--&gt; den [[Traité vu Lissabon]] ënnerschriwwen.

== Literatur ==

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun de Weltierwen (Europa)]]

== Um Spaweck ==
[http://whc.unesco.org/fr/list/ Säit vun der UNESCO mat der Lëscht iwwer d'Weltierwen]

{{Commonscat}}

[[Kategorie:Lissabon]]
[[Kategorie:Weltkulturierwen a Portugal]]
[[Kategorie:Reliéis Gebaier a Portugal]]</text>
      <sha1>m4wftis4eb79pvbgc0xlp1tvcp31vmt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>New York City</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19469</id>
    <revision>
      <id>2710308</id>
      <parentid>2710307</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:10:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Andeelungen */  .....</comment>
      <origin>2710308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14859" sha1="2g7wt1kny4ucrz1o9dmzdya8d8c9lqs" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft USA
 | Spëtznumm = Big Apple
 | Foto = NYC Montage 2011.jpg
}}
'''New York''' ass mat méi wéi 8 Milliounen Awunner bevëlkerungsméisseg déi gréisst Stad vun de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staaten]]. Fir se vum Bundesstaat [[New York (Bundesstaat)|New York]], zu deem si gehéiert, z'ënnerscheeden, gëtt se och nach ''New York City'' genannt.

Hiert Gebitt vun 800,31 Quadratkilometer begräift déi fënnef Stadbezierker (&quot;boroughs&quot;) [[Manhattan]], [[Bronx]], [[Brooklyn]], [[Queens]] a [[Staten Island]]. D'[[Metropolregioun]] New York ass mat iwwer 20 Milliounen Awunner op 27.084 Quadratkilometer ee vun de wichtegste Wirtschaftsraim vun der Welt. D'Stad huet vill kuckeswäert Plazen a Gebaier, 500 Gallerien, ronn 150 Muséeën, méi wéi 100 Theateren, an eppes méi wéi 17.000 Restauranten.

Et ass eng vun de gréissten Handelsplaze vun der Welt an ass de Sëtz vu villen internationale Konzernen an internationalen Organisatiounen, wéi d'[[Vereent Natiounen]]. Si huet e groussen Hafen a genéisst Weltruff als Stad vun der Konscht an der Kultur.

== Geschicht ==
{{Iwwerschaffen|Grammatik, Orthographie (Schéngt eng Maschinneniwwersetzung ze sinn); keng Interwikilinken; keng Ënnerdeelungen (schwéier ze liesen); Chronologie klappt net; …}}
Déi éischt gebierteg New Yorker waren d'Lenape, en Algonquin-Vollek, dat an der Géigend tëschent dem Delaware- an dem Hudson-Floss gejot, gefëscht a Landwirtschaft bedriwwen huet. D'Europäer hunn ugefaangen d'Regioun am Ufank vum 16. Joerhonnert ze erforschen – zu deenen éischten hat den Giovanni da Verrazzano gehéiert, en Italier, deen d'Atlantikküst op an of gefuer ass op der Sich no engem Wee an Asien –, mä keen huet sech do néiergelooss bis 1624. An deem Joer huet d'Hollännesch Westindien-Kompanie eng 30 Famillen geschéckt fir an enger klenger Siidlung op „Nutten Island“ (dat haitegt Governors Island) ze wunnen an ze schaffen an déi si Nei-Amsterdam genannt hunn. 1626 huet de Generalgouverneur vun der Siidlung, de Peter Minuit, déi vill méi grouss Manhattan-Insel vun den Naturvölker fir 60 Gulden an Handelmëttel wéi Geschier, landwirtschaftlech Ausrüstung, Stoff a Wampum (Muschelekierzen) ofgekaaft. Manner wéi 300 Leit hu an Nei-Amsterdam gewunnt, wéi d'Siidlung op Manhattan plënnert ass. Si ass awer séier gewuess, an 1760 huet d'Stad (déi elo New York City genannt gouf; Bevëlkerung 18.000) de Boston iwwertraff fir déi zweetgréisst Stad an den amerikanesche Kolonien ze ginn. Fofzeg Joer méi spéit, mat enger Bevëlkerung vun 202.589, gouf si déi gréisst Stad an der westlecher Hemisphär. Haut liewen méi wéi 8 Millioune Mënschen an de fënnefbezierker vun der Stad.
1664 hunn d'Britten Nei-Amsterdam vun den Hollänner ageholl an hir en neien Numm ginn: New York. Fir d'Joerhonnert duerno ass d'Bevëlkerung vun New York  méi grouss a méi divers ginn: Si huet Immigranten aus Holland, England, Frankräich an Däitschland ëmfaasst; Ierfdénger; an afrikanesch Sklaven.
An den 1760er an 1770er Joren war d'Stad en Zenter vun anti-brittescher Aktivitéit – zum Beispill hunn d'New Yorker, nodeems dat brittescht Parlament d'Stempelgesetz (Stamp Act) 1765 ugeholl hat, hir Geschäfter als Protest zougemaach an de kinneklechen Gouverneur a Effigie verbrannt. D'Stad war awer och strategesch wichteg, an d'Briten hunn probéiert si ze iwwerhuelen bal sou séier wéi den Onofhängegkeetskrich ugefaangen hat. Den 9. Juli 1776, nodeems d'Onofhängegkeetserklärung de Leit vun New York City virgelies ginn war, sinn si an de Bowling Green gestiermt, wou eng Statu vum Kinnek Georg III. stoung, déi vir vu sechs Joer opgeriicht gi war fir d'Opschafung vum Stempelgesetz ze feieren. D'Amerikaner sinn du vurdrun gaangen Seeler un d'Statu vum Kinnek Georg III. ze bannen an hunn si erofgerappt, fir si duerno an 42.000 Musketekugel fir d'Kontinentalarméi ze schmelzen. Am August 1776, trotz de beschte Beméiunge vun der Kontinentalarméi vum George Washington zu Brooklyn an Harlem Heights, ass New York City un d'Briten gefall. Si huet bis 1783 als eng brittesch Militärbasis gedéngt, wéi d'Briten d'Stad um Enn vum Krich evakuéiert hunn. Vu 1785 bis 1790 war New York City d'Haaptstad vun den Vereenegte Staate virun hirer Verleeung op Philadelphia am Joer 1790, an du schliisslech op Washington DC am Joer 1800.
D'Stad huet sech séier vum Krich erholl, an bis 1810 war si ee vun de wichtegsten Häfen vun der Natioun. Si huet eng besonnesch bedeitend Roll an der Kotengswirtschaft gespillt: Südlech Plantagenbesiitzer hunn hir Ernte un d'Ostfloss-Quai geschéckt, wou si an d'Spinnereie vu Manchester an aner englesch Industriestied geschëfft gouf. Dunn hunn Textilhersteller hir fäerdeg Wueren zeréck op New York geschéckt.
Mä et gouf kee einfache Wee fir Wueren hin an hier ze droen vun den wuessenden landwirtschaftleche Grenzgebidder am Norden a Westen bis 1817, wéi d'Aarbechten op engem 363-Meile-Kanal vum Hudson-Floss zum Erie-Séi ugefaangen hunn. Den Erie-Kanal gouf 1825 fäerdeggestallt. Endlech war New York City d'Handelshaaptstad vun der Natioun.
Wéi d'Stad gewuess ass, huet si aner infrastrukturell Verbesserunge gemaach. 1811 huet de „Commissioner's Plan“ en uerdentlecht Gitter vu Stroossen an Alleeën fir déi onentwéckelt Deeler vu Manhattan nërdlech vun der Houston Street etabléiert. 1837 huet den Bau vum Croton-Aquädukt ugefaangen, deen proppert Waasser fir déi wuessend Bevëlkerung vun der Stad zur Verfügung gestallt huet. Siwe Joer duerno huet d'Stad hir éischt kommunal Agence gegrënnt: d'Police Departement vun New York City (NYPD).
Mëttlerweil huet eng ëmmer méi grouss Zuel vun Immigranten, fir d'éischt aus Däitschland an Irland an den 1840er an 50er an du vun Süd- an Ostdäitschland [sic, Osteuropa], d'Gesiicht vun der Stad verännert. Si hunn sech a markanten etnesche Quartieren néiergelooss, Geschäfter ugefaangen, Gewerkschaften a politesch Organisatiounen bäigetrueden a Kierchen a Sozialveräiner gebaut. Zum Beispill ass den iresch-amerikaneschen demokratesche Veräi bekannt als Tammany Hall déi mächtegst politesch Maschinn vun der Stad ginn duerch den Tausch vu Faveuren wéi Aarbechtsplazen, Servicer an aner Aarte vun Hëllef fir Stëmmen. Tëschent 1875 an 1884 gouf eng grouss Statu gebaut, déi déi réimesch Gëttin vun der Fräiheet, Libertas, duerchstellt, a Frankräich fir New York City fir d'Hundertjoresfeier vun der amerikanescher Onofhängegkeet souwéi dem Frankräich senger laangjäreger Allianz mat den Vereenegte Staaten ze feieren; no der Fäerdegstellung vun der Statu 1884 gouf si 1885 op New York bruecht an op der Bedloe's Island (haut bekannt als Liberty Island) nees zesummegebaut an opgeriicht an 1886 ageweit, mir kennen dës Statu haut als d'Fräiheetsstatu (Statue of Liberty).
Um Ufank vum 20. Joerhonnert gouf New York City d'Stad, déi mir haut kennen. 1895 hunn d'Awunner vu Queens, der Bronx, Staten Island a Brooklyn – all onofhängeg Stied zu där Zäit – gestëmmt fir mat Manhattan ze „konsolidéieren“ fir e fënnefbezierklecht „Greater New York“ ze bilden. Als Resultat huet New York City den 31. Dezember 1897 eng Fläch vu 60 Quadratmeilen an eng Bevëlkerung vun e bësse méi wéi 2 Millioune Leit gehat; den 1. Januar 1898, wéi de Konsolidéierungsplang a Kraaft getrueden ass, huet New York City eng Fläch vun 360 Quadratmeilen an eng Bevëlkerung vun ongeféier 3.350.000 Leit gehat.
Dat 20. Joerhonnert war eng Ära vu groussem Kampf fir amerikanesch Stied, an New York war keng Ausnam. Den Bau vun Interstate-Autobunnen a Virstädt nom Zweete Weltkrich huet räich Leit encouragéiert d'Stad ze veroossen, wat sech mat der Deindustrialiséierung an anere wirtschaftleche Verännerungen kombinéiert huet fir d'Steierbasis ze senken an d'ëffentlech Servicer ze reduzéieren. Dëst huet am Tour zu méi Out-Migration an „white flight“ gefouert. De Hart-Cellar Imigratiouns- an Nationalitéitsgesetz vun 1965 huet et awer méiglech gemaach fir Immigranten aus Asien, Afrika, der Karibik a Lateinamerika an d'Vereenegt Staaten ze kommen. Vill vun dësen Neierwen hunn sech an New York City néiergelooss an vill Quartiere revitaliséiert. Vu 1908 bis 1974 goufen aacht Gebaier an New York City gebaut, déi de Rekord fir dat héchst Gebai vun der Welt an enger Rei gehalen hunn: de Singer Building (1908), de Metropolitan Life Tower (1909), de Woolworth Building (1913), 40 Wall Street (1930), den Chrysler Building (1930), den Empire State Building (1931), an d'Twin Towers vum World Trade Center (1973). Dem New York seng Rekordserie vum „weltwäit héchsten Gebai“ gouf 1974 gebrach, wéi de Sears Tower (haut bekannt als Willis Tower) zu Chicago fir d'Public opgaang ass.
Den 11. September 2001 huet New York City den déidlechsten terroristeschen Ugrëff an der Geschicht vun den Vereenegte Staate gelidden, wéi eng Grupp vun Terroristen zwee gehatschte Jet op déi héchst Gebaier vun der Stad gesteiert hunn: d'Twin Towers vum World Trade Center. D'Gebaier goufen zerstéiert a bal 3.000 Leit goufen ëm d'Liewe bruecht. Am Wake vun der Katastroph ass d'Stad e grousse Finanzkapital an Touristemagnet bliwwen, mat iwwer 40 Millioune Touristen, déi d'Stad all Joer besichen. De World Trade Center gouf och méi spéit nees opgebaut, wou säin Haaptgebai, One World Trade Center (och bekannt als Freedom Tower) 2014 fir d'Public opgaang ass. Et huet dem Chicago sengem Willis Tower säin Titel als dat héchst Gebai an den Vereenegte Staate enthroont (ironesch, datt de Willis Tower ursprénglech gebaut gouf fir d'Héicht vum ursprénglechen World Trade Center z'iwwertreffen, nëmme fir vu der Héicht vum neie World Trade Center just véierzeg Joer méi spéit iwwertraff ze ginn), souwéi dat zweet héchst Gebai an den Amerikas, nëmme vum CN Tower zu Toronto, Ontario, Kanada iwwertraff.
Haut liewen méi wéi 8 Millioune New Yorker an de fënnefbezierker – méi wéi een Drëttel vun hinnen si ausserhalb vun den Vereenegte Staate gebuer. Dank der Diversitéit an dem liewegen intellektuelle Liewen vun der Stad bleift si d'kulturell Haaptstad vun den Vereenegte Staaten.

== Geographie ==
=== Andeelungen ===
[[Fichier:5 Boroughs Labels New York City Map.png|thumb|Déi 5 ''boroughs'' vun New York:&lt;br&gt;&lt;span style=color:blue&gt;●&lt;/span&gt; (1) [[Manhattan]],&lt;br&gt;&lt;span style=color:yellow&gt;●&lt;/span&gt; (2) [[Brooklyn]],&lt;br&gt;&lt;span style=color:orange&gt;●&lt;/span&gt; (3) [[Queens]],&lt;br&gt;&lt;span style=color:red&gt;●&lt;/span&gt; (4) [[Bronx|The Bronx]],&lt;br&gt;&lt;span style=color:purple&gt;●&lt;/span&gt; (5) [[Staten Island]]]]
D'Stad ass a fënnef Bezierker agedeelt: Manhattan, Brooklyn, Queens, Bronx, Staten Island.

[[Manhattan]] (New York County) huet 1.564.798 Awunner an eng Landfläch vu 59,5&amp;nbsp;km². D'Gemeng besteet haaptsächlch aus der Insel ''Manhattan Island''(déi vum [[Hudson River]] am Westen, vum [[East River]] am Osten und vum [[Harlem River]] am Nordosten ëmfloss gëtt), wéi och kleng Inselen, [[Roosevelt Island]], [[Belmont Island]], [[Governors Island]], an engem klenge Stéck Festland, ''Marble Hill''. Marble Hill war bis zum Bau vum ''Harlem River Ship Canal'' am 19. Joerhonnert en Deel vu ''Manhattan Island''.

Brooklyn (Kings County) huet 2.472.523 Awunner an ass domat déi meeschtbevëlkert Gemeng an New York. Si läit am Südoste vun der Stad, um westlechen Enn vu [[Long Island]] an huet eng Fläch vun 182,9&amp;nbsp;km². De Staddeel Brooklyn ass no der hollännescher Stad [[Breukelen]] genannt a gouf 1898 bei New York City agemengt.

[[Queens]] (Queens County) huet 2.225.486 Awunner an huet eng Fläch vun 282,9&amp;nbsp;km², de fënneftgréisste Staddeel vun New York. Et läit am Weste vun der Insel [[Long Island]]. Queens gouf den 1. November 1683 gegrënnt, wéi d'Kolonie New York a Countryen agedeelt gouf. 1898 koum dëse Staddeel bei d'Gemeng New York bäi. Ënner anerem leien do déi zwéi gréisst Fluchhäfe vun New York, den [[John F. Kennedy International Airport]] an de [[LaGuardia Airport]].

[[Bronx]] (Bronx County) huet 1.363.198 Awunner an huet eng Fläch vun 108,9&amp;nbsp;km². Déi fréier eegestänneg Stad ass zanter dem 1. Januar 1874 déi nërdlechst Gemeng vun New York. D'Bronx gouf nom [[Jonas Bronck]], engem Auswanderer aus dem haitege [[Schweden]] an den éischte Siidler an deem Gebitt, benannt. Bronx ass den eenzegen Deel vun New York deen um Festland läit.

[[Staten Island]] (Richmond County) huet 459.737 Awunner an huet eng Landfläch vun 151,5&amp;nbsp;km². Et läit am Südweste vun der Insel Manhattan a westlech vu Brooklyn. D'Insel ass mat Brooklyn iwwer d'[[Verrazano-Narrows-Bréck]] verbonnen. Am Norde gëtt d'Insel vum schmuelen ''Arthur Kill'' a vum ''Kill van Kull'' vum Bundesstaat [[New Jersey]] getrennt. Den héchste Punkt op der Insel ass den ''Todt Hill'' an ass och zugläich den héchste Punkt a ganz New York.

=== Klima ===
D'Stad läit an der [[Temperéiert Klimazon|temperéierter Klimazon]]. D'Wieder gëtt staark vun de kontinentale Landmassen am Weste beaflosst. De Summer ass allgemeng tropesch waarm an de Wanter kal.

D'Temperatur geet am Juli an August dacks iwwer 30&amp;nbsp;°C, dozou kënnt eng héich Loftfiichtechkeet mat dacks Schliet oder Wiederen, déi d'Summerwieder dacks ganz onangenehm maachen. Am Januar kënnen d'Wäerter op bis zu -20&amp;nbsp;°C falen, woubäi et dacks zimmlech sonneg ass. Heiansdo bréngt Mieresloft (the Northeasters – den Nordostwand) Fiichtechkeet vum [[Atlanteschen Ozean]] mat, sou wéi och staarke Wand an heftege Reen a Schnéi.

D'durchschnëttlech Jorestemperatur läit bei 12.5&amp;nbsp;°C an et falen an der Moyenne 1.071 Millimeter Reen. De wäermste Mount am Joer ass de Juni mat durchschnëttlech 24,7&amp;nbsp;°C and de keelsten ass de Januar mat durchschnëttlechen -0.4&amp;nbsp;°C. Dee meeschte Reen fält am Juli mat 104&amp;nbsp;mm am Durchschnëtt an de Mount mam mannste Reen ass de Januar mat 81&amp;nbsp;mm am Durchschnëtt.

Déi héchst jee gemoossen Temperatur läit bei 41&amp;nbsp;°C an déi deifst bei -26&amp;nbsp;°C.

D'Waassertemperatur op der New Yorker Küst schwankt tëscht durchschnëttlech 3&amp;nbsp;°C an 23&amp;nbsp;°C.

==Biller==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Nyfräiheetstatu.jpg|D'[[Fräiheetsstatu]]
Fichier:Aster newyorkcity lrg.jpg|Satellittebild vun New York
Fichier:Nyworldtradecenter.jpg|De [[World Trade Center]] virun den [[Terroruschléi vum 11. September 2001 an den USA|Terroruschléi vum 11. September 2001]]
Fichier:Manhattan Bridge view toward Brooklyn.jpg|D'George Washington Bréck
Fichier:New york times square-terabass.jpg|Den Times Square
Fichier:NYC - Guggenheim Museum.jpg|De [[Solomon R. Guggenheim Museum|Guggenheim-Musée]]
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.nyc.gov www.nyc.gov]

[[Kategorie:Uertschaften am Bundesstaat New York]]
[[Kategorie:Stad New York]]</text>
      <sha1>2g7wt1kny4ucrz1o9dmzdya8d8c9lqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Real Madrid</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25445</id>
    <revision>
      <id>2710411</id>
      <parentid>2524290</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>35893</id>
      </contributor>
      <origin>2710411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6405" sha1="9wpmga14ev28rew23pb0gf5l8upopxu" xml:space="preserve">{{skizzSport}}
{{Infobox Foussballclub
 | Numm = Real Madrid
 | Logo = [[Fichier:Logo Real Madrid.svg|100px]]
 | Offiziellen Numm = Real Madrid Club de Fútbol
 | Spëtznumm = ''Los Blancos'' (Déi Wäiss)&lt;br&gt;''Los Merengues''
 | Veräinsfaarwen = 
 | Grënnung = [[6. Mäerz]] [[1902]]
 | Opgeléist =
 | Stadion = [[Santiago-Bernabéu-Stadion|Estadio Santiago Bernabéu]]
 | Plazen = 80.162
 | President = [[Florentino Peréz]]
 | Trainer = Carlos Anchelotti
 | Liga = [[Primera División (Spanien)|Primera División]]
 | Saison = 2025/26
 | Positioun = 2. Plaz
| pattern_la1 = _realmadrid1920h
| pattern_b1 = _realmadrid1920h
| pattern_ra1 = _realmadrid1920h
| pattern_sh1 = _realmadrid1920h
| pattern_so1 = _realmadrid1920h
| leftarm1 = FFFFFF
| body1 = FFFFFF
| rightarm1 = FFFFFF
| shorts1 = FFFFFF
| socks1 = FFFFFF
| pattern_la2 = _realmadrid1920a
| pattern_b2 = _realmadrid1920a
| pattern_ra2 = _realmadrid1920a
| pattern_sh2 = _realmadrid1920a
| pattern_so2 = _realmadrid1920a
| leftarm2 = 021748
| body2 = 021748
| rightarm2 = 021748
| shorts2 = 021748
| socks2 = 021748
| pattern_la3 = _realmadrid1920t
| pattern_b3 = _realmadrid1920t
| pattern_ra3 = _realmadrid1920t
| pattern_sh3 = _rmcf201920t
| pattern_so3 = _rmcf201920t
| leftarm3 = 00CC99 
| body3 = 00CC99
| rightarm3 = 00CC99
| shorts3 = 00AA80
| socks3 = 00CC99
}}

De Foussballclub '''Real Madrid Club de Fútbol''' ass ee vun de bekanntste Foussballclibb op der Welt.

Mat néng Erfolleger an der [[UEFA Champions League]] an zwéin am [[UEFA-Cup]] ass en deen erfollegräichste Veräin vun Europa.

== Geschicht ==

== Presidenten ==
# [[Julián Palacios]]: [[1900]]-[[1900|02]], Español de Madrid
# [[Juan Padrós]]: [[1902]]-[[1904|04]] Madrid FC
# [[Carlos Padrós]]: [[1904]]-[[1908|08]]
# [[Adolfo Meléndez]]: [[1908]]-[[1916|16]]
# [[Pedro Parages]]: [[1916]]-[[1925|25]] Real Madrid CF
# [[Luis de Urquijo]]: [[1926]]-[[1929|29]]
# [[Luis Usera Bugallal]]: [[1929]]-[[1935|35]]
# [[Rafael Sánchez Guerra]]: [[1935]]-[[1939|39]]
# [[Adolfo Meléndez]]: [[1939]]-[[1940|40]]
# [[Antonio Santos Peralba]]: [[1940]]-[[1943|43]]
# [[Santiago Bernabéu]]: [[1943]]-[[1978|78]]
# [[Luis de Carlos]]: [[1978]]-[[1985|85]]
# [[Ramón Mendoza]]: [[1985]]-[[1995|95]]
# [[Lorenzo Sanz]]: [[1995]]-[[2000]]
# [[Florentino Pérez]]: [[2000]]–[[2006]]
# [[Fernando Martín Álvarez]]: [[2006]]-[[2006]]
# [[Luis Gómez-Montejano]]: [[2006]]-[[2006]]
# [[Ramón Calderón]]: [[2006]]-[[2009]]
# [[Florentino Pérez]]: [[2009]]–

== Trainer ==
{{Div col|cols=4}} 
* [[Arthur Johnson]]: 1902-1920
* [[Juan de Carcer]]: 1920-1926
* [[Pedro Llorente]]: 1926
* [[José Berraondo]]: 1927-1929
* [[José Quirante]]: 1929-1930
* [[Lippo Hertza]]: 1930-1932
* [[Pedro Llorente]], [[Santiago Bernabéu]]: 1932
* [[Robert E. Firth]]: 1932-1933
* [[Paco Bru]]: 1934-1941
* [[Juanito Armet]]: 1941-1943
* [[Ramón Encinas]]: 1943-1945
* [[Pablo Hernández Coronado]]: 1945
* [[Jacinto Quincoces]]: 1945-1946
* [[Baltasar Albéniz]]: 1946-1948
* [[Michael A. Keeping]]: 1948-1950
* [[Héctor Scarone]]: 1951-1952
* [[Juan Antonio Ipiña]]: 1952-1953
* [[Enrique Fernández]]: 1953-1955
* [[José Villalonga Llorente]]: 1955-1957
* [[Luis Carniglia]]: 1957-1959
* [[Fleitas Solich]]: 1959-1960
* [[Miguel Muñoz]]: 1960-1974
* [[Luis Molowny]]: 1974
* [[Miljan Miljanic]]: 1974-1977
* [[Luis Molowny]]: 1977-1979
* [[Vujadin Boskov]]: 1979-1982
* [[Luis Molowny]]: 1982
* [[Alfredo di Stefano|Alfredo Di Stéfano]]: 1982-1983
* [[Amancio Amaro]]: 1983-1984
* [[Luis Molowny]]: 1984-1986
* [[Leo Beenhakker]]: 1986-1989
* [[John Toshack]]: 1989-1990
* [[Alfredo di Stefano|Alfredo Di Stéfano]], [[José Antonio Camacho]]: 1990-1991
* [[Radomir Antic]]: 1991-1992
* [[Leo Beenhakker]]: 1992
* [[Benito Floro]]: 1992-1994
* [[Vicente del Bosque]]: 1994
* [[Jorge Valdano]]: 1994-1996
* [[Arsenio Iglesias]]: 1996
* [[Fabio Capello]]: 1996 - 30. Juni 1997
* [[Jupp Heynckes]]: 1. Juli 1997 - 28. Mee 1998
* [[José Antonio Camacho]]: Juni 1998 - 9. Juli 1998
* [[Guus Hiddink]]: Juli 1998 - 24. Februar 1999
* [[John Toshack]]: 25. Februar 1999 - 17. November 1999
* [[Vicente del Bosque]]: 17. November 1999 - 30. Juni 2003
* [[Carlos Queiróz]]: 1. Juli 2003 - 30. Juni 2004
* [[José Antonio Camacho]]: 1. Juli 2004 - 19. September 2004
* [[Mariano García Remón]]: 19. September 2004 - 29. Dezember 2004
* [[Vanderlei Luxemburgo]]: 30. Dezember 2004 - 4. Dezember 2005
* [[Juan Ramon Lopez Caro]]: 4. Dezember 2005 - 31. Mee 2006
* [[Fabio Capello]]: 2006 - 2007
* [[Bernd Schuster]]: 2007 - 2008
* [[Juande Ramos]]: 2008–2009	 
* [[Manuel Pellegrini]]: 2009–2010	 
* [[José Mourinho]]: 2010–2013	 
* [[Carlo Ancelotti]]: 2013–2015	 
* [[Rafael Benítez]]: 2015–2016	 
* [[Zinedine Zidane]]: zënter 2016
{{Div col end}}
== Palmarès ==
{{update}}
* '''Néng Erfolleger an der [[UEFA Champions League]]:'''
** 1955/56 4-3 gg. [[Stade de Reims]]
** 1956/57 2-0 gg. [[AC Florenz|AC Fiorentina]]
** 1957/58 3-2 gg. [[Associazione Calcio Milan|AC Mailand]]
** 1958/59 2-0 gg. [[Stade Reims]]
** 1959/60 7-3 gg. [[Eintracht Frankfurt]]
** 1965/66 2-1 gg. [[FK Partizan Belgrad|Partizan Belgrad]]
** 1997/98 1-0 gg. [[Juventus Turin]]
** 1999/00 3-0 gg. [[FC Valencia|Valencia C.F.]]
** 2001/02 2-1 gg. [[Bayer Leverkusen]]
* '''Zwéin Erfolleger am [[UEFA Cup]]:'''
** 1984/85
** 1985/86
* '''Dräi Erfolleger am [[Weltpokal]]:'''
** 1960
** 1998
** 2002
* '''Een Erfolleg am [[Supercup|europäesche Supercup]]:'''
** 2002
* '''29 [[Spuenesche Fussball-Meeschter|spuenesch Meeschtertitelen]]:'''
** 1931/32, 1932/33, 1953/54, 1954/55, 1956/57, 1957/58, 1960/61, 1961/62, 1962/63, 1963/64, 1964/65, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1971/72, 1974/75, 1975/76, 1977/78, 1978/79, 1979/80, 1985/86, 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1989/90, 1994/95, 1996/97, 2000/01, 2002/03, 2007/08
* '''17 Erfolleger am [[Copa del Rey|spuenesche Pokal]]:'''
** 1904/05, 1905/06, 1906/07, 1907/08, 1916/17, 1933/34, 1935/36, 1945/46, 1946/47, 1961/62, 1969/70, 1973/74, 1974/75, 1979/80, 1981/82, 1988/89, 1992/93
* '''Siwen Erfolleger am [[Supercopa de España|spuenesche Supercup]]:'''
** 1988, 1989, 1990, 1993, 1997, 2001, 2003
* '''Een Erfolleg am [[Copa del la Liga|spuenesche Ligapokal]]:'''
** 1984/85
* '''Zwéin Erfolleger an der [[Copa Latina]]:'''
** 1955
** 1957

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

[[Kategorie:Spuenesch Foussballclibb]]
[[Kategorie:Madrid]]</text>
      <sha1>9wpmga14ev28rew23pb0gf5l8upopxu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710412</id>
      <parentid>2710411</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:37:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>35893</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>José Mourinho</comment>
      <origin>2710412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6402" sha1="lo4mjvp4ggpaou16k30umbpm4e7cmna" xml:space="preserve">{{skizzSport}}
{{Infobox Foussballclub
 | Numm = Real Madrid
 | Logo = [[Fichier:Logo Real Madrid.svg|100px]]
 | Offiziellen Numm = Real Madrid Club de Fútbol
 | Spëtznumm = ''Los Blancos'' (Déi Wäiss)&lt;br&gt;''Los Merengues''
 | Veräinsfaarwen = 
 | Grënnung = [[6. Mäerz]] [[1902]]
 | Opgeléist =
 | Stadion = [[Santiago-Bernabéu-Stadion|Estadio Santiago Bernabéu]]
 | Plazen = 80.162
 | President = [[Florentino Peréz]]
 | Trainer = José Mourinho
 | Liga = [[Primera División (Spanien)|Primera División]]
 | Saison = 2025/26
 | Positioun = 2. Plaz
| pattern_la1 = _realmadrid1920h
| pattern_b1 = _realmadrid1920h
| pattern_ra1 = _realmadrid1920h
| pattern_sh1 = _realmadrid1920h
| pattern_so1 = _realmadrid1920h
| leftarm1 = FFFFFF
| body1 = FFFFFF
| rightarm1 = FFFFFF
| shorts1 = FFFFFF
| socks1 = FFFFFF
| pattern_la2 = _realmadrid1920a
| pattern_b2 = _realmadrid1920a
| pattern_ra2 = _realmadrid1920a
| pattern_sh2 = _realmadrid1920a
| pattern_so2 = _realmadrid1920a
| leftarm2 = 021748
| body2 = 021748
| rightarm2 = 021748
| shorts2 = 021748
| socks2 = 021748
| pattern_la3 = _realmadrid1920t
| pattern_b3 = _realmadrid1920t
| pattern_ra3 = _realmadrid1920t
| pattern_sh3 = _rmcf201920t
| pattern_so3 = _rmcf201920t
| leftarm3 = 00CC99 
| body3 = 00CC99
| rightarm3 = 00CC99
| shorts3 = 00AA80
| socks3 = 00CC99
}}

De Foussballclub '''Real Madrid Club de Fútbol''' ass ee vun de bekanntste Foussballclibb op der Welt.

Mat néng Erfolleger an der [[UEFA Champions League]] an zwéin am [[UEFA-Cup]] ass en deen erfollegräichste Veräin vun Europa.

== Geschicht ==

== Presidenten ==
# [[Julián Palacios]]: [[1900]]-[[1900|02]], Español de Madrid
# [[Juan Padrós]]: [[1902]]-[[1904|04]] Madrid FC
# [[Carlos Padrós]]: [[1904]]-[[1908|08]]
# [[Adolfo Meléndez]]: [[1908]]-[[1916|16]]
# [[Pedro Parages]]: [[1916]]-[[1925|25]] Real Madrid CF
# [[Luis de Urquijo]]: [[1926]]-[[1929|29]]
# [[Luis Usera Bugallal]]: [[1929]]-[[1935|35]]
# [[Rafael Sánchez Guerra]]: [[1935]]-[[1939|39]]
# [[Adolfo Meléndez]]: [[1939]]-[[1940|40]]
# [[Antonio Santos Peralba]]: [[1940]]-[[1943|43]]
# [[Santiago Bernabéu]]: [[1943]]-[[1978|78]]
# [[Luis de Carlos]]: [[1978]]-[[1985|85]]
# [[Ramón Mendoza]]: [[1985]]-[[1995|95]]
# [[Lorenzo Sanz]]: [[1995]]-[[2000]]
# [[Florentino Pérez]]: [[2000]]–[[2006]]
# [[Fernando Martín Álvarez]]: [[2006]]-[[2006]]
# [[Luis Gómez-Montejano]]: [[2006]]-[[2006]]
# [[Ramón Calderón]]: [[2006]]-[[2009]]
# [[Florentino Pérez]]: [[2009]]–

== Trainer ==
{{Div col|cols=4}} 
* [[Arthur Johnson]]: 1902-1920
* [[Juan de Carcer]]: 1920-1926
* [[Pedro Llorente]]: 1926
* [[José Berraondo]]: 1927-1929
* [[José Quirante]]: 1929-1930
* [[Lippo Hertza]]: 1930-1932
* [[Pedro Llorente]], [[Santiago Bernabéu]]: 1932
* [[Robert E. Firth]]: 1932-1933
* [[Paco Bru]]: 1934-1941
* [[Juanito Armet]]: 1941-1943
* [[Ramón Encinas]]: 1943-1945
* [[Pablo Hernández Coronado]]: 1945
* [[Jacinto Quincoces]]: 1945-1946
* [[Baltasar Albéniz]]: 1946-1948
* [[Michael A. Keeping]]: 1948-1950
* [[Héctor Scarone]]: 1951-1952
* [[Juan Antonio Ipiña]]: 1952-1953
* [[Enrique Fernández]]: 1953-1955
* [[José Villalonga Llorente]]: 1955-1957
* [[Luis Carniglia]]: 1957-1959
* [[Fleitas Solich]]: 1959-1960
* [[Miguel Muñoz]]: 1960-1974
* [[Luis Molowny]]: 1974
* [[Miljan Miljanic]]: 1974-1977
* [[Luis Molowny]]: 1977-1979
* [[Vujadin Boskov]]: 1979-1982
* [[Luis Molowny]]: 1982
* [[Alfredo di Stefano|Alfredo Di Stéfano]]: 1982-1983
* [[Amancio Amaro]]: 1983-1984
* [[Luis Molowny]]: 1984-1986
* [[Leo Beenhakker]]: 1986-1989
* [[John Toshack]]: 1989-1990
* [[Alfredo di Stefano|Alfredo Di Stéfano]], [[José Antonio Camacho]]: 1990-1991
* [[Radomir Antic]]: 1991-1992
* [[Leo Beenhakker]]: 1992
* [[Benito Floro]]: 1992-1994
* [[Vicente del Bosque]]: 1994
* [[Jorge Valdano]]: 1994-1996
* [[Arsenio Iglesias]]: 1996
* [[Fabio Capello]]: 1996 - 30. Juni 1997
* [[Jupp Heynckes]]: 1. Juli 1997 - 28. Mee 1998
* [[José Antonio Camacho]]: Juni 1998 - 9. Juli 1998
* [[Guus Hiddink]]: Juli 1998 - 24. Februar 1999
* [[John Toshack]]: 25. Februar 1999 - 17. November 1999
* [[Vicente del Bosque]]: 17. November 1999 - 30. Juni 2003
* [[Carlos Queiróz]]: 1. Juli 2003 - 30. Juni 2004
* [[José Antonio Camacho]]: 1. Juli 2004 - 19. September 2004
* [[Mariano García Remón]]: 19. September 2004 - 29. Dezember 2004
* [[Vanderlei Luxemburgo]]: 30. Dezember 2004 - 4. Dezember 2005
* [[Juan Ramon Lopez Caro]]: 4. Dezember 2005 - 31. Mee 2006
* [[Fabio Capello]]: 2006 - 2007
* [[Bernd Schuster]]: 2007 - 2008
* [[Juande Ramos]]: 2008–2009	 
* [[Manuel Pellegrini]]: 2009–2010	 
* [[José Mourinho]]: 2010–2013	 
* [[Carlo Ancelotti]]: 2013–2015	 
* [[Rafael Benítez]]: 2015–2016	 
* [[Zinedine Zidane]]: zënter 2016
{{Div col end}}
== Palmarès ==
{{update}}
* '''Néng Erfolleger an der [[UEFA Champions League]]:'''
** 1955/56 4-3 gg. [[Stade de Reims]]
** 1956/57 2-0 gg. [[AC Florenz|AC Fiorentina]]
** 1957/58 3-2 gg. [[Associazione Calcio Milan|AC Mailand]]
** 1958/59 2-0 gg. [[Stade Reims]]
** 1959/60 7-3 gg. [[Eintracht Frankfurt]]
** 1965/66 2-1 gg. [[FK Partizan Belgrad|Partizan Belgrad]]
** 1997/98 1-0 gg. [[Juventus Turin]]
** 1999/00 3-0 gg. [[FC Valencia|Valencia C.F.]]
** 2001/02 2-1 gg. [[Bayer Leverkusen]]
* '''Zwéin Erfolleger am [[UEFA Cup]]:'''
** 1984/85
** 1985/86
* '''Dräi Erfolleger am [[Weltpokal]]:'''
** 1960
** 1998
** 2002
* '''Een Erfolleg am [[Supercup|europäesche Supercup]]:'''
** 2002
* '''29 [[Spuenesche Fussball-Meeschter|spuenesch Meeschtertitelen]]:'''
** 1931/32, 1932/33, 1953/54, 1954/55, 1956/57, 1957/58, 1960/61, 1961/62, 1962/63, 1963/64, 1964/65, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1971/72, 1974/75, 1975/76, 1977/78, 1978/79, 1979/80, 1985/86, 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1989/90, 1994/95, 1996/97, 2000/01, 2002/03, 2007/08
* '''17 Erfolleger am [[Copa del Rey|spuenesche Pokal]]:'''
** 1904/05, 1905/06, 1906/07, 1907/08, 1916/17, 1933/34, 1935/36, 1945/46, 1946/47, 1961/62, 1969/70, 1973/74, 1974/75, 1979/80, 1981/82, 1988/89, 1992/93
* '''Siwen Erfolleger am [[Supercopa de España|spuenesche Supercup]]:'''
** 1988, 1989, 1990, 1993, 1997, 2001, 2003
* '''Een Erfolleg am [[Copa del la Liga|spuenesche Ligapokal]]:'''
** 1984/85
* '''Zwéin Erfolleger an der [[Copa Latina]]:'''
** 1955
** 1957

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

[[Kategorie:Spuenesch Foussballclibb]]
[[Kategorie:Madrid]]</text>
      <sha1>lo4mjvp4ggpaou16k30umbpm4e7cmna</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kueb (Gebai)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28469</id>
    <revision>
      <id>2710328</id>
      <parentid>2710271</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:26:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2694" sha1="5a8aa41jwo6k1fcn3ay79c8pofy2375" xml:space="preserve">{{Infobox Gebai}}
'''''Kueb''''' war de Spëtznumm, ënner deem de Bauprojet vun engem Gebai fir d'[[Europäescht Parlament]], deen offiziell '''''Centre 300''''' housch, zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] Enn vun den 1970er Joren allgemeng bekannt war.

Et hätt sollen um [[Kierchbierg]], op der haiteger [[Place de l'Europe (Stad Lëtzebuerg)|Place de l'Europe]], ongeféier do, wou haut d'[[Philharmonie Lëtzebuerg|Philharmonie]] ass, gebaut ginn. Zu där Zäit war d'[[Sëtz vun den europäeschen Institutiounen|Diskussioun ëm de Sëtz vun den Europäeschen Institutioune]] voll am Gaang, a Lëtzebuerg wollt säin Zécken aus den [[CECA]]-Zäiten nees guttmaachen, andeems e monumentale Büroskomplex mat engem Plenarsall fir d'Parlament sollt gebaut ginn.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/bz3b7t7x29/pages/9/articles/DIVL126  &quot;Kirchberg-Plan: Wie Luxemburg die Europäer halten will.&quot;] In: Revue, 33. Jg., nº 4 (28.01.1978), p. 9 (Digitised by the National Library of Luxembourg).&lt;/ref&gt;

Dem franséischen Architekt [[Roger Taillibert]] säi Projet ''Centre 300'' gouf zeréckgehalen. Wéinst senger Form - engem ovoide Plenarsall mat drun ugebaut en no uewe geschwongenen 142 Meter héijen Tuerm, deen e bëssen engem Villche mat laange Schwanzfiedere geglach huet - krut de Projet séier de Spëtznumm ''[[Kueb]]''&lt;ref&gt;Eng Maquette vum Projet ass am [[Geschichtsmusée vun der Stad Lëtzebuerg]] ausgestallt.&lt;/ref&gt;.

E war vun Ufank u kontrovers: ze grouss, ze deier, e géif d'Silhouett vun der Stad verschampléieren, waren déi heefegst Kriticken. No laangen Diskussiounen huet d'[[Regierung Thorn-Vouel-Berg|Regierung Thorn-Berg]] am September 1978 decidéiert, de Projet net weiderzeféieren.

=== De ''Klenge Kueb'' ===
E Plenarsall (''Hémicycle'') gouf awer trotzdeem gebaut - e gouf ''Klenge Kueb'' genannt, och wann d'Form heivun absolut näischt mat engem Kueb ze dinn huet - deen haut nach um Fouss vum [[Héichhaus um Kierchbierg]] steet. De ''Klenge Kueb'' ass e Wierk vum lëtzebuergeschen Architekt [[Pierre Bohler]].

D'Europäescht Parlament ass iwweregens just ganzer véiermol, tëscht Juni 1980 a Februar 1981, doran zesummekomm.

Haut ass de Sall Deel vum ''European Convention Centre''&lt;ref&gt;[https://eccl.lu/salle/hemicycle/ Hémicycle.] eccl.lu (nogekuckt: 30.09.2026.&lt;/ref&gt; a gëtt och vum [[Cour administrative (Lëtzebuerg)|Verwaltungsgeriicht]] genotzt.

== Literatur ==
* [https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/media/ons_stad_95-2010_50-51.pdf Simone Beck: Une photo et son histoire - Vom Centre 300 zum „klenge Kueb“] in: ''ons stad'' 95, 2010, S.50-51.

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gebaier an der Stad Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Kierchbierg]]</text>
      <sha1>5a8aa41jwo6k1fcn3ay79c8pofy2375</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710329</id>
      <parentid>2710328</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:44:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2710329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2697" sha1="5vdsunxyu5a0b2m3bbdvsexi1luvbwl" xml:space="preserve">{{Infobox Gebai}}
'''''Kueb''''' war de Spëtznumm, ënner deem de Bauprojet vun engem Gebai fir d'[[Europäescht Parlament]], deen offiziell '''''Centre 300''''' housch, zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] Enn vun den 1970er Joren allgemeng bekannt war.

Et hätt sollen um [[Kierchbierg]], op der haiteger [[Place de l'Europe (Stad Lëtzebuerg)|Place de l'Europe]], ongeféier do, wou haut d'[[Philharmonie Lëtzebuerg|Philharmonie]] ass, gebaut ginn. Zu där Zäit war d'[[Sëtz vun den europäeschen Institutiounen|Diskussioun ëm de Sëtz vun den Europäeschen Institutioune]] voll am Gaang, a Lëtzebuerg wollt säin Zécken aus den [[CECA]]-Zäiten nees guttmaachen, andeems e monumentale Büroskomplex mat engem Plenarsall fir d'Parlament sollt gebaut ginn.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/bz3b7t7x29/pages/9/articles/DIVL126  &quot;Kirchberg-Plan: Wie Luxemburg die Europäer halten will.&quot;] In: Revue, 33. Jg., nº 4 (28.01.1978), p. 9 (Digitised by the National Library of Luxembourg).&lt;/ref&gt;

Dem franséischen Architekt [[Roger Taillibert]] säi Projet ''Centre 300'' gouf zeréckgehalen. Wéinst senger Form - engem ovoide Plenarsall mat drun ugebaut en no uewe geschwongenen 142 Meter héijen Tuerm, deen e bëssen engem Villche mat laange Schwanzfiedere geglach huet - krut de Projet séier de Spëtznumm ''[[Kueb]]''&lt;ref&gt;Eng Maquette vum Projet ass am [[Geschichtsmusée vun der Stad Lëtzebuerg]] ausgestallt.&lt;/ref&gt;.

E war vun Ufank u kontrovers: ze grouss, ze deier, e géif d'Silhouett vun der Stad verschampléieren, waren déi heefegst Kriticken. No laangen Diskussiounen huet d'[[Regierung Thorn-Vouel-Berg|Regierung Thorn-Berg]] am September 1978 decidéiert, de Projet net weiderzeféieren.

=== De ''Klenge Kueb'' ===
E Plenarsall (''Hémicycle'') gouf awer trotzdeem gebaut - e gouf ''Klenge Kueb'' genannt, och wann d'Form heivun absolut näischt mat engem Kueb ze dinn huet - deen haut nach um Fouss vum [[Héichhaus um Kierchbierg]] steet. De ''Klenge Kueb'' ass e Wierk vum lëtzebuergeschen Architekt [[Pierre Bohler]].

D'Europäescht Parlament ass iwweregens just ganzer véiermol, tëscht Juni 1980 a Februar 1981, doran zesummekomm.

Haut ass de Sall en Deel vum ''European Convention Centre''&lt;ref&gt;[https://eccl.lu/salle/hemicycle/ Hémicycle.] eccl.lu (nogekuckt: 30.09.2026.&lt;/ref&gt; a gëtt och vum [[Cour administrative (Lëtzebuerg)|Verwaltungsgeriicht]] benotzt.

== Literatur ==
* [https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/media/ons_stad_95-2010_50-51.pdf Simone Beck: Une photo et son histoire - Vom Centre 300 zum „klenge Kueb“] in: ''ons stad'' 95, 2010, S.50-51.

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gebaier an der Stad Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Kierchbierg]]</text>
      <sha1>5vdsunxyu5a0b2m3bbdvsexi1luvbwl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:RIP</title>
    <ns>10</ns>
    <id>44169</id>
    <revision>
      <id>2710333</id>
      <parentid>2709608</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:08:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="814" sha1="ib5rdp1dkzj2vbjptqzyj7rew24hwdj" xml:space="preserve">&lt;!-- No Méiglechkeet net méi wéi 4-5 Zeilen, jee no Héicht vun der Foto (130px de breede Wee, 100px den héije Wee)  --- Setzt wa méiglech den Numm beim Datum a Joer vum Gebuerts- an Doudesdag bäi!--&gt; 
[[File:MarinaVlady-1955-Harcourt.png|100px|right|Maria Vlady]]
* [[24. September]]: '''[[Marina Vlady]]''', franséisch Schauspillerin.
* [[18. September]]: [[Richard Harrison]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[15. September]]: [[Ralf Richter]], däitsche Schauspiller.
* [[14. September]]: [[Catherine Ringer]], franséisch Rockmusekerin a Sängerin.
* [[12. September]]: [[Guy Marson]], lëtzebuergesche Mykolog.
{{Small|[[2026#Gestuerwen|Éischter am Joer]]  -}} [http://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Schabloun:RIP&amp;action=edit {{Small|änneren}}]
&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Haaptsäit]]&lt;noinclude /&gt;</text>
      <sha1>ib5rdp1dkzj2vbjptqzyj7rew24hwdj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710346</id>
      <parentid>2710333</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:22:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Bernard Verley</comment>
      <origin>2710346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="819" sha1="dg1cyun0gm8br5mxcculnjyl5lc5jc8" xml:space="preserve">&lt;!-- No Méiglechkeet net méi wéi 4-5 Zeilen, jee no Héicht vun der Foto (130px de breede Wee, 100px den héije Wee)  --- Setzt wa méiglech den Numm beim Datum a Joer vum Gebuerts- an Doudesdag bäi!--&gt; 
[[File:MarinaVlady-1955-Harcourt.png|100px|right|Maria Vlady]]
* [[24. September]]: [[Bernard Verley]], franséische Schauspiller.
* [[24. September]]: '''[[Marina Vlady]]''', franséisch Schauspillerin.
* [[18. September]]: [[Richard Harrison]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[15. September]]: [[Ralf Richter]], däitsche Schauspiller.
* [[14. September]]: [[Catherine Ringer]], franséisch Rockmusekerin a Sängerin.
{{Small|[[2026#Gestuerwen|Éischter am Joer]]  -}} [http://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Schabloun:RIP&amp;action=edit {{Small|änneren}}]
&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Haaptsäit]]&lt;noinclude /&gt;</text>
      <sha1>dg1cyun0gm8br5mxcculnjyl5lc5jc8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710349</id>
      <parentid>2710346</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:02:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="799" sha1="1j2tmppbgspoznfirzcxme1y7ls5c1u" xml:space="preserve">&lt;!-- No Méiglechkeet net méi wéi 4-5 Zeilen, jee no Héicht vun der Foto (130px de breede Wee, 100px den héije Wee)  --- Setzt wa méiglech den Numm beim Datum a Joer vum Gebuerts- an Doudesdag bäi!--&gt; 
[[File:MarinaVlady-1955-Harcourt.png|100px|right|Maria Vlady]]
* [[24. September]]: [[Bernard Verley]], franséische Schauspiller;  '''[[Marina Vlady]]''', franséisch Schauspillerin.
* [[18. September]]: [[Richard Harrison]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[15. September]]: [[Ralf Richter]], däitsche Schauspiller.
* [[14. September]]: [[Catherine Ringer]], franséisch Rockmusekerin a Sängerin.
{{Small|[[2026#Gestuerwen|Éischter am Joer]]  -}} [http://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Schabloun:RIP&amp;action=edit {{Small|änneren}}]
&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Haaptsäit]]&lt;noinclude /&gt;</text>
      <sha1>1j2tmppbgspoznfirzcxme1y7ls5c1u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710350</id>
      <parentid>2710349</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="820" sha1="qiv5t7nbvi7bxd7isyqc5z6j1vlsd5l" xml:space="preserve">&lt;!-- No Méiglechkeet net méi wéi 4-5 Zeilen, jee no Héicht vun der Foto (130px de breede Wee, 100px den héije Wee)  --- Setzt wa méiglech den Numm beim Datum a Joer vum Gebuerts- an Doudesdag bäi!--&gt; 
[[File:MarinaVlady-1955-Harcourt.png|100px|right|Maria Vlady]]
* [[27. September]]: [[Bernard Verley]], franséische Schauspiller.
* [[24. September]]:  '''[[Marina Vlady]]''', franséisch Schauspillerin.
* [[18. September]]: [[Richard Harrison]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[15. September]]: [[Ralf Richter]], däitsche Schauspiller.
* [[14. September]]: [[Catherine Ringer]], franséisch Rockmusekerin a Sängerin.
{{Small|[[2026#Gestuerwen|Éischter am Joer]]  -}} [http://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Schabloun:RIP&amp;action=edit {{Small|änneren}}]
&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Haaptsäit]]&lt;noinclude /&gt;</text>
      <sha1>qiv5t7nbvi7bxd7isyqc5z6j1vlsd5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Haaptsäit/WDS-Spënnchen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45363</id>
    <revision>
      <id>2710392</id>
      <parentid>2709921</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Wousst Dir schonn datt… */</comment>
      <origin>2710392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35939" sha1="8gj1h2byv7p5rvxd1ixaeq6nalto1s9" xml:space="preserve">{|
|bgcolor=#FFFFEE|
&lt;br&gt;'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&amp;nbsp;x&amp;nbsp;365 Sätz a Biller dohigesat ginn.

Wann der hei nach eng Kéier 365 neier zesummekomm sinn, kënnen déi da [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]].

Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn.
|}
----

== Wousst Dir schonn datt… ==
* … 
* … 
* …  de Kinnek a Keeser [[Sigismund vu Lëtzebuerg]] Zäit senges Liewens ni e Fouss op Lëtzebuerger Buedem gesat huet?
* … zu [[Holztem]] um Flouer ''Um Rank'' uganks den 2020er Joeren 141 réimesche Mënze [[Burgus vun Holztem|fonnt goufen]], mat Portraite vun 9 verschiddene [[lëscht vun de réimesche Keeser|réimesche Keeseren]] déi tëschent 364 an 408 regéiert hunn?
* … deen éischte Linnendéngscht um [[Fluchhafen Esch-Uelzecht]] mam Doppeldecker ''The Luxembourg Listener'' geflu gouf, an nieft Passagéier haaptsächlech Courrier vu [[Radio Luxembourg]] tëscht Croyden an Esch transportéiert huet?
* … d'Zich op der [[Eisebunnsbréck zu Waasserbëlleg]] e puer Meter ouni Stroum fueren, well do de Stroumsystem vu 25.000 Volt op der Lëtzebuerger Säit op 15.000 Volt op där däitscher wiesselt?
* … den [[Napoleonshutt bei Duelem|Napoleonshutt]] un zwéi Proprietéitswiesselen vun engem Bësch erënnert?
* … virun der [[Trinitarierkierch vu Veianen]] 2026 bei Ausgruewungen eng 150 Skeletter aus der Zäit vum Mëttelalter bis an d'18. Joerhonnert fonnt goufen?
* fir d'[[Risebibel vu Sankt-Maximin]] d'Hait vun 230 Ranner gebraucht goufen, déi zu [[Pergament]] verschafft goufen?
* … d'[[Piscine Tournesol]] an der [[Fiels]] déi eenzeg vun där Zort baussent Frankräich ass, déi nach besteet?
* …  am [[Rhäinesche Landesmusée Tréier|Rhäinesche Landesmusée zu Tréier]] ë.a. d'Original vum [[Neumagener Wäischëff]] an eng Kopie vun der [[Igeler Sail]] ze gesinn ass?
* … et 1999 zu Lëtzebuerg eng [[Partei vum Drëtten Alter]] gouf, déi am Süde bei de Chamberwale matgemaach huet, awer kee Sëtz krut?
* … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]?
* … de [[Mykologie|Mykolog]] [[Paul Wilwers]]  wärend dem Éischte Weltkrich, wéi Lëtzebuerg Honger gelidden huet, Konferenzen organiséiert huet, fir d'[[Pilzen]] als Fleesch-Ersatz bekannt ze maachen?
* … de [[Kiischpelter Sonnekrees]] deen eenzege [[Konfluenzpunkt]] vu Lëtzebuerg markéiert?
* … [[Funchal]] sou genannt gouf, well wéi d'Portugise s'entdeckt hunn, aussergewéinlech vill Fenchel do gewuess ass?
* … an der fréierer [[Synagog Ettelbréck|Synagog vun Ettelbréck]] 2021 eng gutt erhale [[Mikwe]] entdeckt gouf?
* … d'''[[Camponotus werthi]]'' déi eenzeg [[Seechomessen]]aart am  antarkteschen a subantarkteschen Naturgebitt ass?
* … et no de Chamberwalen 1914 zu enger antidäitscher Manifestatioun koum, bei där eng Popp, déi den Deputéierten [[Lamoral de Villers]] duerstelle sollt, op der Plëss d'Arem verbrannt gouf?
* …  d'[[Bierggorilla]]en déi Gorillaaart ass, déi am meeschten um Buedem an deemno am mannsten op Beem lieft?
* … d'[[Japanesch Kiischtebeem op der Kockelscheier]] 1981, zesumme mat am Ganzen 200 Beem vun dëser Aart, der Stad Lëtzebuerg  geschenkt goufen?
* … d'[[Jartell]] 1876 vun engem franséische Korsselismécher  uganks fir medezinesch Zwecker entworf gouf?
* … de [[Kammerwald]], e Bësch an Däitschland nërdlech vu [[Ruet op der Our]], tëscht 1949 an 1959 vu Lëtzebuerg annexéiert war?
* … d '&quot;[[Xiangqi|Elefantebrietspill]]&quot; eng an Ostasie gespillt Form vum [[Schach]] ass?
* … den héchste bekannten Offlosswäert vun der [[Our (Sauer)|Our]] 4.000-mol méi héich ass wéi den niddregsten? 
* … de Schrëftsteller [[Prosper Mérimée]] 1834 ugefaangen huet, en Inventaire vun de bemierkenswäerten architektonesche Monumenter a Frankräich z'erfaassen, an dofir déi elektronesch Datebank, an där se haut repertoriéiert sinn, no him genannt ass?
* … 6 Joer no der Aféierung vum System vun de [[Postleitzuel (Lëtzebuerg)|Postleitzuelen zu Lëtzebuerg]] nach ëmmer ee Véierel vun de Bréiwer ouni dee Code verschéckt goufen?
* … nom lëtzebuergeschen Dokter, Politiker a Resistenzler [[Charles Marx]] zu [[Quillan]] am [[Departement Aude]] eng Plaz genannt gouf?
*  … d'[[Fasaneninsel]] (es: ''Isla de los Faisanes'', fr: ''Île des Faisans'') am Floss [[Bidasoa]] dee klengste [[Kondominium]] vun der Welt ass?
* … tragesch Evenementer zu Paräis de [[Louis Armstrong]] um [[Belval]] [[Rue le Bataclan|ëm en Odonym bruecht]] hunn?
* … een [[Sir (Uertschaft)|am Sak]] dee westlechste Punkt vu Lëtzebuerg fënnt?
* … de [[François-Joachim de Pierre de Bernis]] duerch seng galant Versen  d'[[Madame de Pompadour]] kennegeléiert huet, wouduerch him eng kinneklech Rent vu 1500 Livres an en Appartement an den Tuilerien zougesprach goufen?
* … et vun de [[Lëscht vun de Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz|gosse Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz]], déi vun 1 bis 286 duerchnummeréiert sinn, der zwou gëtt mat der Nummer 1?
* ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Schachbriet (Päiperlek)|Schachbriet]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] zu Lëtzebuerg integral geschützt sinn?
* … de [[Belval]] administrativ zu zwou Gemenge gehéiert, op der Suessemer Säit als Deel vu [[Bieles]], an op der Escher Säit  als Quartier ''Universitéit''?
* … [[Bluttsëffer]] selwer kee [[Bluttkreeslaf]] hunn? 

=== 150 ===
* … den Architekt [[Jean-Pierre Koenig]] ë.&amp;nbsp;a. Pläng vun enger Maarthal um [[Knuedler]] entworf hat, déi net gebaut gouf?
* … vum [[Wuermwutz]] (Appendix) ugeholl gëtt, e Reservoir fir [[Daarmflora]] ze sinn, vu wou no enger [[Duerchfall]]erkrankung den [[Daarm]] séier mat Daarmbakteerien neibesidelt ka ginn?
* … bei de Gemengewalen 1928 d'[[Action féminine]] zu Esch-Uelzecht eng reng Fraelëscht opgestallt hat, op där d'[[Catherine Schleimer-Kill]] gewielt gouf?
* … de Keeser vu [[Japan]] als direkten Nofollger vun der [[Amaterasu]], der wichtegster weiblecher Gottheet am [[Shintō]], gëllt? 
* … d'[[Christine Lagarde]], zanter 2019 Direktesch vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]], Member vun der franséischer Nationalekipp am Synchronschwamme war?
* … et vum Lidd ''[[Ech drénke gier mäi Pättchen]]'' iwwer 12 verschidden Opname ginn, dovun eng vun der irescher Band ''The Dubliners''?
*  … op de [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen|Wope vun de lëtzebuergesche Gemengen]] net nëmme Léiwen, Aadler, Bieren, Wëllschwäin oder Fësch ze fanne sinn, ma och Schleisepaarten, Biergaarbechter oder Fligere mat véier Düsen?
* … d'[[Bibliothèque nationale de France]] scho 1537 als éischt Institutioun den Optrag fir den [[Dépôt légal]] krut?
* … de [[Centre pénitentiaire de Givenich]] op engem Terrain vun 140 Hektar entstanen ass, deen de [[Mathias Theysen|Mathias Theisen]] dem Lëtzebuerger Staat 1893 geschenkt hat?
* … de laténgeschen Numm vun der [[Krippchen]] (os coccygis) vum [[algriichesch]]e Wuert fir de [[Guckuck]] kënnt, wéinst engem Glach mat deem sengem Schniewel?
* …  de [[Oh My Darling, Clementine|Goldsicher ''Miner Forty-Niner'']] [[un der Atert]] zum Bauer ''Péitche Lauer'' mutéiert ass?
* … bis an d'Mëtt vun den 1950er Joren zu Lëtzebuerg [[Keelebouf|Keelebouwen]] zum Asaz koumen, fir op de [[Keelespill|Keelebunnen]] d'Keelen nees opzeriichten an d'Klatze bei d'Spiller rullen ze doen, ier Maschinnen dës Aarbecht iwwerholl hunn?
* … den [[Elbling]] viraals wéinst senger Saier net nëmme fir d'Wäiproduktioun, mä och fir d'Desinfektioun vun Drénkwaasser geholl gouf?
* … [[Virus]]sen all Forme vum Liewen infizéiere kënnen, bis hin zu Mikroorganisme wéi [[Bakteerien]] an [[Archaeën]]?
* … d'Figur vum [[Kropemann]], déi kleng Kanner sollt virun oppene Waasserplazen Angscht maachen an se dovun ewechhalen, haut nach a Sprangbueren, [[Kropemann (Film)|Filmer]] an [[Kropemann-Info|Zäitschrëfte]] ronderëmgeeschtert?
* … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt?
* … ''[[Tumulus bei der Tonn|bei der Tonn]]'' dee gréisste réimesche [[Tumulus|Grafhiwwel]] zu Lëtzebuerg ze fannen ass?
* … ''[[The Pond—Moonlight]]'' eng Foto vum [[Edward Steichen]] vun 1904, op enger Stee 2006 fir den héchste Präis, dee bis do jeemools fir eng Foto bezuelt gi war, iwwergaangen ass?
* … de fréieren Diktator vun Turkmenistan [[Saparmyrat Nyýazow]] d'Méint Januar a Mee no sech an no senger Mamm ëmnenne gelooss hat?
* … d'[[Bank Handlowy International]] déi eenzeg Bank aus dem [[Ostblock|kommunisteschen Osteuropa]] war, déi sech zu Lëtzebuerg niddergelooss hat?
* … de [[Wood-Effekt]] e Phenomeen vun der [[Infraroutfotografie]] ass, bei deem de Chlorophyll vu Planzen am noen Infrarout stralend wäiss erschéngt?
* … eng Grenzbaach tëscht Lëtzebuerg a Frankräich, déi zu Lëtzebuerg [[Réierbaach]] oder [[Crosnière]] genannt gëtt, op franséischen a belsche Kaarten den Numm [[Ruisseau de la Côte Rouge]] huet?
* … e japanesche Fligerugrëff op [[Darwin (Australien)|Darwin]] am Februar 1942 den éischten Ugrëff op [[Australien|australeschen]] Territoire zanter der Staatsgrënnung war? 
* … d'[[Explosioun am Pafendall]] 1976 net, wéi ufanks ugeholl, op eng Gasfuite zeréckzeféierewar, mä op eng grouss Quantitéit Bensinn, déi iertemlecherweis an d'Kanalisatioun lafe gelooss gouf?
* … [[Karatschai-balkaresch]], dat zum kiptschakeschen Aascht vun den tierkesche Sprooche gehéiert, déi [[offiziell Sprooch]] an de russesche Republicke Kabardino-Balkarien a Karatschai-Tscherkessien ass a vu ronn 305.500 Leit als Mammesprooch geschwat gëtt? 
* … d'Naturschutzgebidder [[Naturschutzgebitt Fënsterdall|Fënsterdall]] an [[Naturschutzgebitt Telpeschholz|Telpeschholz]] als déi zwee éischt [[Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder|Naturschutzgebidder zu Lëtzebuerg]] gëllen?
* … ''Lasst froh uns sein'' den ofgeännerten Titel bei der éischter Publikatioun vum [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] sengem sechsstëmmege Kanon vu 1782 war, deem hie selwer den Titel '' [[Leck mich im Arsch]]'' ginn hat?
* … d'Motiv vum '[[Feierstëppeler]]' op de [[Lëtzebuerger Frang|Frang-Mënzen]] op eng Zeechnung vum [[Auguste Trémont]] vun engem [[Diddelenger Schmelz|Diddelenger Schmelzenaarbechter]] zeréckgeet?
* … [[Jodhpur-Stiwwel]]e meeschtens vu Reider benotzt ginn?
* … dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf?
* … de [[Johann Wolfgang von Goethe]] faszinéiert war vum ''Shakuntala'', engem Wierk vum [[Kalidasa]], engem indescher Sanskritlyriker, deen ëm 400 gelieft huet?
* … fir d'[[Oscar]]-Präisverdeelung 2004 eng éischt Kéier lëtzebuergesch Koproduktiounen nominéiert waren, nämlech ''[[De tweeling (Film 2002)|De Tweeling]]'' a ''[[Girl with a Pearl Earring (Film)|Girl with a Pearl Earring]]''?
* … d'[[Laola-Well]] sproochlech gesinn e [[Pleonasmus]] ass?
* … ''[[The Bitter Years 1935-1941]]'', eng Fotosausstellung, déi vum [[Edward Steichen]] 1946 zu New York zesummegestallt gouf, zanter 2012 am [[Waassertuerm + Pomhouse|fréiere Waassertuerm vun der Diddelenger Schmelz]] ausgestallt ass?
* … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee „kuerzen, maansen, angelsächseschen“ Numm vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet?
* … an der [[Kierch Eschweiler|Kierch vun Eschweiler]] den [[George Mergenthaler]], en US-Zaldot, deen an der [[Ardennenoffensiv]] zu [[Eeschweller]] gefall war, op enger Wandmolerei als ee vun den Apostele gemoolt gouf? 
* … [[Bournak]]en aus dënne Käschtereiser getrëtzt, an da mat Kéidreck zougeschmiert goufen?
* … de [[Naturschutzgebitt Pällembierg|Pällembierg]] duerch seng besonnesch klimatesch Bedingungen (wéineg Reen an héich Temperaturen), seng Südost-Lag a seng Buedembeschafenheet (dréchene Kallekbuedem, dee sech séier erhëtzt) charakteristesch Kennzeeche vun enger mediterraner Géigend opweist?
* … bei enger [[Grumett]] déi Plaz, wou de Spläis ass, an dofir net däerf op engem Krop agehaange ginn, mat rouder Faarf markéiert ass?
* … de Lëtzebuerger Athleet [[Josy Barthel]] 1954 zu New York d'Course [[Wanamaker Mile]] gewonnen huet?
* … d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass?
* … d'Grënnung vun der [[Escher Bibliothéik|Escher Stadbibliothéik]] 1919 op eng Kollektioun vu Bicher zeréckgeet, déi de Schoulmeeschter [[Jean-Pierre Theisen]] zanter 1901 an Eegeninitiativ gesammelt hat?
* … [[Behemoth]] engem [[Nilpäerd]], engem [[Elefant]], engem [[Waasserbüffel]] an enger Geess gläiche soll, an an der [[Bibel]] als ''éischt Wierk Gottes'' bezeechent gëtt?
* … de [[Beneluxzuch]], deen 1957 a Betrib geholl gouf, fir déi dräi Haaptstied vun de [[Benelux]]-Länner ze verbannen, just tëscht [[Bréissel]] an [[Amsterdam]] gefuer ass, et awer, ier d'Linn 2024 agestallt gouf, ni bis an d'[[Stad Lëtzebuerg]] gepackt hat? 
* … d'[[Bandikuraten|Indesch Pescht- oder Maulefsrat]] (''Bandicota bengalensis'') andauernd vun der [[Pescht]] infizéiert ass?
* … d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg]] tëscht 2019 an 2027 hir ganz Busflott op elektresch ugedriwwe Gefierer ëmgestallt hunn?
* … déi bekannt Statu vun der [[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen?
* … d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval?
* … d'[[Athinganen]], eng gnostesch Sekt déi am 9. Joerhonnert a Phrygien, dem haitege West-[[Anatolien]] gelieft huet, keng Leit vun engem anere Glawen huet dierfe beréieren, oder sech vun deenen upake loossen?
* … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit?

===100 ===
* … de [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn?
* … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, &quot;[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg&quot;, hire Grënner?
* … [[Knorpelbarock]] och alt ''Ouermuschelstil'' genannt gëtt?
* … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit?
* … et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf?
* … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf?
* … d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass?
* … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut?
* … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass?
* … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass?
* … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war?
* … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet?
* … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet?
* … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet?
* … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet?
* … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat?
* … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren?
* … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen?
* … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren?
* … d'[[Diddelenger Schmelz]] déi éischt Schmelz zu Lëtzebuerg war, an där [[Sidney Thomas|Thomas-Stol]] produzéiert gouf?
* … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat?
* … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen?
* … am [[Ancien Régime]] den Empfänger vun enger ''[[Lettre de cachet]]'' direkt huet missen an de Prisong goen?
* … en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] ze gesi war?
* … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen?
* … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf?
* … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an zwou Aarte vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen?
* … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass?
* … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit?
* … een um „[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg“]] sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum?
* … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war?
* … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut?
* … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren?
* … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass?
* … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht?
* … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen?
* … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? 
* … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn?
* … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf?
* … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war?
* … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war?
* … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt?
* … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhasselt]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass?
* … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? 
* … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass?
* … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsseli wier?
* … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]?
* … [[Bonne note|Bonne-notë]] fréier e schoulpedagogescht Mëttel waren, fir Kanner duerch Belounung ze motivéieren, haut awer éischter ironesch gebraucht ginn?
* … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass?
* … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn?

===50===
* … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf?
* … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war?
* … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf?
* … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf?
* … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat?
* … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf?
* … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen?
* … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatioun am Mali, no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf?
* … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen?
* … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf?
* … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert?
* … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen?
* … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn?
* … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war?
* … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit?
* … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren?
* … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf?
* … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''&quot;erstaunleche Publikumserfolleg&quot;'' war, absënns ënnert de „''virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia'“''? 
* … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf?
* … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum?
* … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut?
* … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass?
* … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt?
* … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet?
* … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren?
* … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen?
* … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet?
* … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn?
* … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut&lt;!-- Stand 2023--&gt; just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält?
* … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert?
[[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] 
* … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren?
* … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass?
* … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?&lt;!-- Stand Nov. 2022--&gt;
* … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf?
* … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn?
* … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf?
* … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]?
* … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf?
* ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt?
* … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen?
* … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? 
* … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt?
* … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass?
* … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt?
* … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war?
* … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll?
* … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung?
* … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&amp;nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet?
* … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass?
* … et zu Lëtzebuerg [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|eng Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]?


===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''===
* ... de [[Groussen Äisvull]] an de [[Pohunn (Päiperlek)|Pohunn]] zwar Flilleken hunn, awer keng Plommen, an de [[Bleeche Bëschvillchen]] weeder nach? 
* ...  d'[[Our (Lesse)|Our]], déi duerch [[Our (...)|Our]] leeft, net an d'[[Sauer]], ma an d'[[Lesse (Floss)|Lesse]] leeft? 
* ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren?
* ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass?
* ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren?
* ... [[Uewerkuer]], dem Titel vun engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''&quot;eng kleng Uertschaft&quot;'' ass?
* … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]])
* … an Däitschland zwéi Beem – d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn?
* … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet?
* … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn?
* … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf?
* … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn?
* … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war?
*… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? 
* … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn?
* … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war?
* … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]-[[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit?
* … de Markennumm [[Elle &amp; Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt?
* … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat?
* … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war?
* … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf?
* … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war?
* … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen?
* … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]?
* … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? 
* … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees?
* … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war?
* … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat?
* … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn?
* … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen?
* … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen?
* … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Aperitif [[Kir]] den Numm ginn huet?
[[Kategorie:WDS]]</text>
      <sha1>8gj1h2byv7p5rvxd1ixaeq6nalto1s9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lëtzebuerger Kannerduerf Miersch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45663</id>
    <revision>
      <id>2710414</id>
      <parentid>2267009</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:55:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52561-22</username>
        <id>73405</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wéi et zu engem Kannerduerf zu Lëtzebuerg koum */  .....</comment>
      <origin>2710414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1755" sha1="ey8rvuwnbrgd0hrzee9hmaoojlgyniv" xml:space="preserve">{{Skizz}}
[[Fichier:Kannerduerf-Schëld--w.jpg|thumb|390px|Schëld beim Kannerduerf zu Miersch]]
D''''Lëtzebuerger Kannerduerf [[Miersch]]''' ass Member vun der [[SOS Kinderdorf International]], enger internationaler Organisatioun, déi SOS-Kannerdierfer an 132 Länner koordinéiert.

== Den Numm ==
De Veräin &quot;SOS-Kinderdorf&quot; gouf [[1949]] vum Éisträicher [[Hermann Gmeiner]] gegrënnt. Den &quot;SOS&quot; steet fir &quot;Societas Socialis&quot;.

== Geschichtleches ==

== Wéi et zu engem Kannerduerf zu Lëtzebuerg koum ==
[[Fichier:Kannerduerf-Miersch--w.jpg|thumb]]
De [[Marcel Nilles]], e Member vun der [[Hellege-Vinzenz-Konferenz]] huet sech an der Par Rodange  tëscht 1955-61 ëm Kanner bekëmmert, déi an Nout waren. 1961 ass hien an d'Vakanz op [[Imst]] an [[Tiroul]] gaangen a krut do eppes mat vum Buch vum Hermann Gmeiner iwwer d'Kannerdierfer.&lt;ref&gt;''95. Gebuertsdag vum Marcel Nilles'' an der Annonce vum SOS Kannerduerf Lëtzebuerg am [[Luxemburger Wort]] vum 27. Mäerz 2020, S.7&lt;/ref&gt;

== D'Kannerduerfsmamm ==

== D'Famill==

== D'Haus ==

== D'Duerf ==

== De Foyer Cales an de Foyer Leir ==

== De Foyer du Nord ==
De Foyer du Nord zu [[Miersch]] hëlt 22 Kanner vum Alter vun dräi Joer un an zwou Wunngruppen op.

== De &quot;Schneiderhaff&quot; zu Alzeng ==

== D'Suen ==
D'Lëtzebuerger Kannerduerf ass finanziell onofhängeg vun SOS-Kinderdorf International. Et huet eng Konventioun mam Familljeministère ënnerschriwwen. Op déi Manéier ass et de Staat, deen 80 % vun de Käschten dréit. De Rescht kënnt duerch Donen eran.

== Kuckt och ==
* [[SOS Villages d'Enfants Monde]]

== Um Spaweck ==
[https://www.kannerduerf.lu/ Websäit vum SOS Kannerduerf zu Miersch]

{{Referenzen}}
[[Kategorie:Hëllefsorganisatiounen]]
[[Kategorie:Gemeng Miersch]]</text>
      <sha1>ey8rvuwnbrgd0hrzee9hmaoojlgyniv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Flecht</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50920</id>
    <revision>
      <id>2710310</id>
      <parentid>2536727</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:17:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>abom</comment>
      <origin>2710310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1458" sha1="o5qwhllszkr1dq8ndq7rnj51h9mhcsb" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|d'Liewensform Flechten|d'Handaarbecht|Flechten (Handaarbecht)}}
{{Skizz}}
[[Fichier:Rhizocarpon geographicum op Quartz--w.jpg|thumb|400px|Eng Landkaarteflecht, ''Rhizocarpon geographicum'', op engem [[Quartz]]steen aus der [[Steiermark]]]]
Eng '''Flecht''' (Lichen) ass e [[Symbios|symbiotescht]] lieweslaang Zesummeliewen tëscht engem [[Fungi|Pilz]] an engem oder méi &quot;Partner&quot;, dee sech ëm d'[[Fotosynthes]] këmmert. De &quot;Partner&quot;, ''Fotobiont'' oder och ''Phytobiont'' genannt, ass meeschtens eng [[Gréngalg]] (''Chlorophyta''), oder et si [[Cyanobakterien]].

Eréischt, wa se eng Flecht sinn, also wa se &quot;zesummesinn&quot;, entwéckele sech déi typesch Forme vun de Flechten.

[[Biologie|Biologesch]] gehéieren d'Flechten zu de [[Fungi|Pilzen]], also weeder zu de [[Planzen]] nach zu den [[Déieren]].

[[Fichier:Cladonia.gracilis.closeup.jpg|thumb|left|400px|Eng Strauchflecht mat roude Fruuchtkierper, ''Cladonia macilenta'' Hoffm.]]

&lt;div style=&quot;clear: both&quot;&gt;

== Literatur ==

* Sérusiaux, Emmanuël, [[Paul Diederich]] &amp; Jacques Lambinon, 2004. - Les macrolichens de Belgique, du Luxembourg et du nord de la France - Clés de détermination. [[Ferrantia]] 40, [[Nationalmusée fir Naturgeschicht|Musée national d'histoire naturelle]], Luxembourg.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Lecanorales|Flechten}}
* [http://www.lichenology.info Lichens of Belgium, Luxembourg and northern France]

&lt;/div&gt;

[[Kategorie:Flechten| ]]</text>
      <sha1>o5qwhllszkr1dq8ndq7rnj51h9mhcsb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710311</id>
      <parentid>2710310</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:19:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1472" sha1="bx3bv5un1y95nkuainchk51ii6q269c" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|der Liewensform Flechten|d'Zesummebrénge vu Materialien|Flechten (Technik)}}
{{Skizz}}
[[Fichier:Rhizocarpon geographicum op Quartz--w.jpg|thumb|400px|Eng Landkaarteflecht, ''Rhizocarpon geographicum'', op engem [[Quartz]]steen aus der [[Steiermark]]]]
Eng '''Flecht''' (Lichen) ass e [[Symbios|symbiotescht]] lieweslaang Zesummeliewen tëscht engem [[Fungi|Pilz]] an engem oder méi &quot;Partner&quot;, dee sech ëm d'[[Fotosynthes]] këmmert. De &quot;Partner&quot;, ''Fotobiont'' oder och ''Phytobiont'' genannt, ass meeschtens eng [[Gréngalg]] (''Chlorophyta''), oder et si [[Cyanobakterien]].

Eréischt, wa se eng Flecht sinn, also wa se &quot;zesummesinn&quot;, entwéckele sech déi typesch Forme vun de Flechten.

[[Biologie|Biologesch]] gehéieren d'Flechten zu de [[Fungi|Pilzen]], also weeder zu de [[Planzen]] nach zu den [[Déieren]].

[[Fichier:Cladonia.gracilis.closeup.jpg|thumb|left|400px|Eng Strauchflecht mat roude Fruuchtkierper, ''Cladonia macilenta'' Hoffm.]]

&lt;div style=&quot;clear: both&quot;&gt;

== Literatur ==

* Sérusiaux, Emmanuël, [[Paul Diederich]] &amp; Jacques Lambinon, 2004. - Les macrolichens de Belgique, du Luxembourg et du nord de la France - Clés de détermination. [[Ferrantia]] 40, [[Nationalmusée fir Naturgeschicht|Musée national d'histoire naturelle]], Luxembourg.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Lecanorales|Flechten}}
* [http://www.lichenology.info Lichens of Belgium, Luxembourg and northern France]

&lt;/div&gt;

[[Kategorie:Flechten| ]]</text>
      <sha1>bx3bv5un1y95nkuainchk51ii6q269c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710338</id>
      <parentid>2710311</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:15:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2710338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1471" sha1="jw21ibelczotrdynx4etey42x9fu7ic" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|der Liewensform Flechten|d'Zesummebrénge vu Materialien|Flechten (Technik)}}
{{Skizz}}
[[Fichier:Rhizocarpon geographicum op Quartz--w.jpg|thumb|400px|Eng Landkaarteflecht, ''Rhizocarpon geographicum'', op engem [[Quartz]]steen an der [[Steiermark]]]]
Eng '''Flecht''' (Lichen) ass e [[Symbios|symbiotescht]] lieweslaang Zesummeliewen tëscht engem [[Fungi|Pilz]] an engem oder méi &quot;Partner&quot;, dee sech ëm d'[[Fotosynthes]] këmmert. De &quot;Partner&quot;, ''Fotobiont'' oder och ''Phytobiont'' genannt, ass meeschtens eng [[Gréngalg]] (''Chlorophyta''), oder et si [[Cyanobakterien]].

Eréischt, wa se eng Flecht sinn, also wa se &quot;zesummesinn&quot;, entwéckele sech déi typesch Forme vun de Flechten.

[[Biologie|Biologesch]] gehéieren d'Flechten zu de [[Fungi|Pilzen]], also weeder zu de [[Planzen]] nach zu den [[Déieren]].

[[Fichier:Cladonia.gracilis.closeup.jpg|thumb|left|400px|Eng Strauchflecht mat roude Fruuchtkierper, ''Cladonia macilenta'' Hoffm.]]

&lt;div style=&quot;clear: both&quot;&gt;

== Literatur ==

* Sérusiaux, Emmanuël, [[Paul Diederich]] &amp; Jacques Lambinon, 2004. - Les macrolichens de Belgique, du Luxembourg et du nord de la France - Clés de détermination. [[Ferrantia]] 40, [[Nationalmusée fir Naturgeschicht|Musée national d'histoire naturelle]], Luxembourg.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Lecanorales|Flechten}}
* [http://www.lichenology.info Lichens of Belgium, Luxembourg and northern France]

&lt;/div&gt;

[[Kategorie:Flechten| ]]</text>
      <sha1>jw21ibelczotrdynx4etey42x9fu7ic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sauer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68418</id>
    <revision>
      <id>2710374</id>
      <parentid>2704157</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2710374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6775" sha1="bqtxmpuh709gwwf6sbtst2jko2s2yrh" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen|dem Floss}}
{{Infobox Floss
|Numm = Sauer
|Bild = Mautlindje seure wi.jpg
|Bildtext = D'Sauer bei Maartel
|Numm (Franséisch) = Sûre
|Numm (Däitsch) = Sauer
|Längt = 206 km
|Baseng = [[Rhäin]]
|Debit =
|Originn = [[Quell (Hydrologie)|Quell]]
|Plaz Quell = [[Vaux-lez-Rosières]]
|Héicht Quell = 510 m
|Koordinate Quell = {{Coor dms|49|55|3.76|N|5|30|48.49|O}}
|Leeft an = d'[[Musel]]
|Plaz Konfluenz = [[Waasserbëlleg]]
|Héicht Konfluenz = 129 m
|Koordinate Konfluenz = {{Coor dms|49|42|48.4|N|06|30|24|O}}
|Haaptnieweflëss = [[Wolz (Sauer)|Wolz (Wiltz)]], [[Uelzecht]], [[Wäiss Iernz]], &lt;br&gt;[[Our (Sauer)|Our]], [[Schwaarz Iernz]]
|Land = {{BEL}}&lt;br&gt;{{LUX}}&lt;br&gt;{{DEU}}
|Uertschaften = [[Martelange]], [[Esch-Sauer]], &lt;br&gt;[[Ettelbréck]], [[Dikrech]], [[Reisduerf]], &lt;br&gt;[[Iechternach]], [[Waasserbëlleg]]
}}
[[Fichier:Vaux-sur-Sûre, Planchipont (101).jpg|thumb|280px|Weier direkt ënnerzeg vun der Quell.]]
D''''Sauer''' ass e Floss an der Belsch, zu Lëtzebuerg an an Däitschland, et ass e lénksen Niewefloss vun der [[Musel]].

== Geographie ==
Si entspréngt beim Haff ''Planchipont''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://geoportail.wallonie.be/walonmap#SHARE=C5C14AD661F43CB5E053D0AFA49D6CBB|Titel=WalOnMap|Gekuckt=27.06.2021|Wierk=geoportail.wallonie.be|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt; an der Sektioun [[Vaux-lez-Rosières]] vun der Gemeng [[Vaux-sur-Sûre]], am Südoste vun der [[Belsch]].

Vu [[Roumecht]] un op enger 4&amp;nbsp;km no Norden mécht si d'Grenz tëscht Lëtzebuerg an der Belsch, ier se da queesch duerch d'[[Éislek]] leeft. Zu [[Esch-Sauer]] gëtt si zu engem [[Stauséi Uewersauer|Stauséi]] gestaut. Dësen ass den Zentrum vum [[Naturpark Uewersauer]], an am Summer eng beléifte Vakanzeplaz. An éischter Linn ass en awer virun allem en Drénkwaasserreservoir. Zu [[Wallenduerfer Bréck]] geet d'Sauer da Richtung Süde bis op [[Waasserbëlleg]] a mécht op där Streck, als [[Kondominium]], d'Grenz tëscht Lëtzebuerg an [[Däitschland]].

Zu Waasserbëlleg &quot;[[Op der Spatz]]&quot;, deem déifste Punkt vum Land, fléisst d'Sauer an d'[[Musel]].

D'Sauer ass 206&amp;nbsp;km laang, dovu sinn 136&amp;nbsp;km op Lëtzebuerger Territoire. Se zielt zu de primäre [[Waasserlaf|Waasserleef]] vu Lëtzebuerg déi en [[Anzuchsgebitt]] vun iwwer 70&amp;nbsp;km² hunn&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201001074817/https://www.geoportail.lu/Portail/menuAction.do?lang=de&amp;dispatch=load&amp;menuToLoad=inspireViewMetadataExt&amp;uid=f46ab9d4-a6dd-414b-a333-f2acfb126537 www.geoportail.lu], déi offiziell Plattform fir geographesch Donnéeën a Servicer vun der [[Administration du cadastre et de la topographie]]&lt;/ref&gt;.

== Uertschaften op der Sauer ==
=== Belsch ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Vaux-lez-Rosières]]
* [[Sûre]]
* [[Winville]]
* [[Bodange]]
* [[Wisembach]]
* [[Radelange]]
* [[Martelange]]
* [[Grumelange]]
* [[Tintange]]
{{Div col end}}

=== Lëtzebuerg ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Roumecht]]
* [[Sir (Uertschaft)|Sir]]
* [[Bauschelt]] (Millen)
* [[Bungeref]] (Millen)
* [[Ënsber]]
* [[Lëlz]]
* [[Esch-Sauer]]
* [[Heischtergronn]]
* [[Giewelsmillen]]
* [[Schlënnermanescht]]
* [[Buerschter Millen]]
* [[Méchela]]
* [[Ierpeldeng (Ettelbréck)|Ierpeldeng]]
* [[Ettelbréck]]
* [[Angelduerf]]
* [[Dikrech]]
* [[Gilsdref]]
* [[Bleesbréck]]
* [[Bettenduerf]]
* [[Méischtref]]
* [[Reisduerf]]
* [[Wallenduerfer Bréck]]
* [[Déiljen]]
* [[Grondhaff]]
* [[Bollenduerfer Bréck]]
* [[Iechternach]]
* [[Steenem]]
* [[Rouspert]]
* [[Hénkel]]
* [[Bur (Rouspert-Mompech)|Bur]]
* [[Méischdref]]
* [[Waasserbëlleg]]
{{Div col end}}

=== Däitschland ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Wallendorf (Äifel)|Wallendorf]]
* [[Bollendorf]]
* [[Weilerbach (Bollendorf)|Weilerbach]]
* [[Echternacherbrück]]
* [[Mennen]] (de: Minden)
* [[Edingen]]
* [[Godendorf]]
* [[Wintersdorf]]
* [[Metzdorf]]
* [[Laser (Däitschland)|Laser]] (de: Langsur)
* [[Bëllegerbréck]] (de:Wasserbilligerbrück)
{{Div col end}}

== Et lafen an d'Sauer (dem Waasserlaf no) ==

=== An der Belsch ===
{{Div col|cols=5}}
* Ruisseau du Wé (riets)
* Ruisseau du Bultai (riets)
* Ruisseau du Grand-Pré (lénks)
* Ruisseau de la Fagne de Lescheret (riets)
* Geronne (riets)
* [[Moyémont]] (riets)
* Chiehet (riets)
* [[Ruisseau de Lipré]] (lénks)
* [[Strange]] lénks
* Ruisseau de Geronval (riets)
* Ruisseau de Savipré (lénks)
* Ruisseau de Tranquebois (riets)
* Wissbich (riets)
* Kleppelbaach (riets)
* Molscht (lénks)
{{Div col end}}
=== Zu Lëtzebuerg ===
{{Div col|cols=5}}
* [[Froumicht]]
* [[Syrbaach]]
* [[Bëllerbaach]]
* [[Schwärzerbaach]]
* [[Bauschelbaach]]
* [[Braaschter Flass]]
* [[Hämichterbaach]]
* [[Béiwener Baach]]
* [[Ningser Baach]]
* [[Dirbech]]
* [[Fënsterbaach]]
* [[Rackebaach]]
* [[Pëtzbech]]
* [[Schlirbech (Sauer)|Schlirbech]]
* [[Heesbech]]
* [[Woschenterbaach]]
* [[Toodler Baach]]
* [[Boukelsser Baach]]
* [[Haarderbaach]]
* [[Rensbaach]]
* [[Rannerbaach]]
* [[Wolz (Sauer)|Wolz (Wiltz)]]
* [[Wëlzerbaach]]
* [[Dideschbaach]]
* [[Schlënner]]
* [[Kuelebaach]]
* [[Uelbech]]
* [[Wëlschterbaach]]
* [[Heemicht]]
* [[Doudeslach]]
* [[Holzbaach]]
* [[Méchelbaach (Sauer)|Méchelbaach]]
* [[Uelzecht]]
* [[Tirelbaach]]
* [[Blees]]
* [[Wäiss Iernz]]
* [[Our (Sauer)|Our]]
* [[Kuerbaach]]
* [[Schwaarz Iernz]]
* [[Äsbech]]
* [[Lauterbuererbaach]]
* [[Aleferbaach]]
* [[Girsterbaach]]
* [[Kauzebaach]]
* [[Sernigerbaach]]
{{Div col end}}

=== An Däitschland ===
{{Div col|cols=4}}
* [[Gaybach]]
* [[Weilerbach (Baach)|Weilerbach]]
* [[Gutenbach]]
* [[Fölkenbach]]
* [[Halbach]]
* [[Prüm (Floss)]]
* [[Klingerbach]]
* [[Olkerbach]]
* [[Stegbach]]
{{Div col end}}

== Biller==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Vaux-sur-Sûre, Planchipont (104).jpg|D'Sauer knapp 150 m hannert der Quell…
Sauer bei Vaux-les-Rozières.JPG|bei Winville…
Sauer bei der Millen zu Oeil.jpg|bei der Mille vun Oeil.
Sauer river.JPG|Den Uewersauerstauséi.
SauEschSau.JPG|D'Sauer zu Esch-Sauer…
Sauer Heischtergronn.jpg|am Heischtergronn…
Sauer Toodlermillen.jpg|op der Toodlermillen.
Sauer Wotz.jpg|Zesummefloss vu Sauer a Wolz op der Giewelsmillen, lénks d'Sauer ënner der Bréck d'Wolz.
Wallendorf 097.jpg|D'Sauer bei [[Wallenduerf]]…
Sauer virun Iechternach.JPG|virun Iechternach.
SaueMusBr.JPG|D'Sauer leeft an d'Musel. Iwwer der Sauer d'Eisebunnsbréck an hannendrun d'Bréck fir den normale Verkéier - déi zwou Brécke verbanne Lëtzebuerg mat Däitschland.
&lt;/gallery&gt;

== Kuckt och ==
{{Lëschte vun de Waasserleef zu Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Sûre|Sauer}}
* [https://web.archive.org/web/20160210042943/http://www.deutsch-luxemburgischer-naturpark.info/ Deutsch-Luxemburgischer-Naturpark]
* [http://www.naturpark-sure.lu/ Naturpark Uewersauer]
* [http://www.echternach.lu/ Gemeng Iechternach]

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Sauer| ]]</text>
      <sha1>bqtxmpuh709gwwf6sbtst2jko2s2yrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Béiwen-Atert</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72034</id>
    <revision>
      <id>2710371</id>
      <parentid>2704803</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Date vu Wikidata</comment>
      <origin>2710371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8507" sha1="gcfmkfla6dlq7blef5nsxjsco6n55a1" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | |Integratiounsgemeng = {{Helperknapp}}
 | Koordinaten =  {{coor dms|49|46|32|N|06|00|46|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''Gemeng Béiwen-Atert''' war bis den 31. Dezember 2017 eng [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] zum [[Lëtzebuerg (Land)| Lëtzebuerg]].

Den 1. Januar 2018 huet se mat der [[Gemeng Tënten]] zu der [[Gemeng Helperknapp]] fusionéiert.

== Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Béiwen-Atert]]
* [[Bëschdref]]
* [[Bill]]
* [[Bruch (Miersch)|Bruch]]
* [[Fënsterdall]]
* [[Gréiweknapp]]
* [[Openthalt]]
{{Div col end}}

=== Lieu-diten ===
* [[Bricher Millen]]
* [[Fënsterdallerhéicht]]
* [[Helperknapp]]

==Geschicht==
{{Kapitel Info feelt}}
Béiwen-Atert war eng vun den historesche Gemengen, déi am Ufank vum [[19. Joerhonnert]] gegrënnt goufen&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot; /&gt;; se ass 1822 entstanen, wéi d'[[Gemeng Bëschdref]] mat där vu Béiwen-Atert fusionéiert huet.
...
=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms boevange attert luxbrg.svg|123x123px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 55}}&lt;/ref&gt;:

''Burelé d'argent et de gueules, les burelles de la pointe cachées par un mont de sinople mouvant de la pointe, chargé de trois besants mal ordonnés d'or, et surmontée d'une croix tréflée de même.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[28. Abrëll]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[9. Juni]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 722 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1983.}}&lt;br&gt;
Déi dräi Uertschafte Béiwen, Bruch a Bëschdref ware fréier en Deel vun der [[Probstei]] vun [[Useldeng]], där hir Hären Nofollger vun deene vun Esch-Sauer waren an deselwechte Wope gedroen hunn (''burelé d'argent et de gueules''). Dofir war d'Basis vum Béiwener Gemengewope e Feld aus sëlwere Sträifen.
Den Hiwwel symboliséiert den [[Helperknapp]], dee fréier de reliéisen a kommerziellen Zentrum vun der Regioun war a wou all Joer e Maart ofgehale gouf. Um Wope sinn deemno e Kräiz als reliéist Symbol a Rondelen, Symboler vum Handel.
|}

===Fusioun mat Tënten===
Den 1. Januar 2018 huet d'Gemeng Béiwen-Atert mat der [[Gemeng Tënten]] fusionéiert. D'Fusioun gouf de 25. Mee 2014 an engem Referendum mat 69,5 % zu Béiwen a mat 64,5 zu Tënten gutgeheescht.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/538604.html &quot;Fusioun begréisst: Béiwen mat 69,5 an Téinten mat 64,5 % Jo!&quot;] rtl.lu, 25.05.2014, 16:33:23.&lt;/ref&gt; De 24. Februar 2016 huet d'[[Chamber]] eestëmmeg dem Gesetz fir déi Fusioun, zum 1. Januar 2018, zougestëmmt. Den Numm vun der neier Gemeng ass &quot;[[Gemeng Helperknapp]]&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/880324.html &quot;Béiwen an Tënten fusionéieren an Habscht a Simmer och.&quot;] rtl.lu, 24.02.2016, 17:44:16.&lt;/ref&gt; An enger éischter Phas war geplangt, datt och d'[[Gemeng Sëll]] sollt mat fusionéieren, déi schlussendlech awer een anere Wee gaangen ass.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/537878.html &quot;Referendum um Sonndeg zu Béiwen un der Attert an Téinten.&quot;] rtl.lu, 23.05.2014, 12:30:38.&lt;/ref&gt;
&lt;gallery&gt;
Fichier:Boevange-sur-Attert locator map.png|Béiwen...
Fichier:Tuntange locator map.png|an Tënten...
Fichier:Helperknapp map.svg|fusionéieren zu Helperknapp
&lt;/gallery&gt;

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
 |bis = 2017
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

===Awunner pro Uertschaft (1998 – 2012)===
{|align=&quot;center&quot; border=&quot;5&quot; width=&quot;800&quot;
! align=&quot;right&quot; |Uertschaft
! align=&quot;center&quot;|1998
! align=&quot;center&quot;|1999
! align=&quot;center&quot;|2000
! align=&quot;center&quot;|2001
! align=&quot;center&quot;|2002
! align=&quot;center&quot;|2003
! align=&quot;center&quot;|2004
! align=&quot;center&quot;|2005
! align=&quot;center&quot;|2006
! align=&quot;center&quot;|2007
! align=&quot;center&quot;|2008
! align=&quot;center&quot;|2012
|-
|align=&quot;right&quot; | '''Béiwen'''
|align=&quot;right&quot; | 557
|align=&quot;right&quot; | 557
|align=&quot;right&quot; | 550
|align=&quot;right&quot; | 543
|align=&quot;right&quot; | 545
|align=&quot;right&quot; | 531
|align=&quot;right&quot; | 560
|align=&quot;right&quot; | 564 
|align=&quot;right&quot; | 567 
|align=&quot;right&quot; | 589 
|align=&quot;right&quot; | 603
|align=&quot;right&quot; | 748
|-
|align=&quot;right&quot; | '''Bill'''
|align=&quot;right&quot; | 1 
|align=&quot;right&quot; | 1
|align=&quot;right&quot; | 1
|align=&quot;right&quot; | 1
|align=&quot;right&quot; | 1
|align=&quot;right&quot; | 1
|align=&quot;right&quot; | 1
|align=&quot;right&quot; | 1
|align=&quot;right&quot; | 1
|align=&quot;right&quot; | 1
|align=&quot;right&quot; | 1
|align=&quot;right&quot; | 5
|-
|align=&quot;right&quot; | '''Bruch'''
|align=&quot;right&quot; | 627
|align=&quot;right&quot; | 629
|align=&quot;right&quot; | 637
|align=&quot;right&quot; | 650
|align=&quot;right&quot; | 644
|align=&quot;right&quot; | 634
|align=&quot;right&quot; | 670
|align=&quot;right&quot; | 682
|align=&quot;right&quot; | 681
|align=&quot;right&quot; | 687
|align=&quot;right&quot; | 700
|align=&quot;right&quot; | 740
|-
|align=&quot;right&quot; | '''Bëschdref'''
|align=&quot;right&quot; | 368
|align=&quot;right&quot; | 383
|align=&quot;right&quot; | 380
|align=&quot;right&quot; | 382
|align=&quot;right&quot; | 383
|align=&quot;right&quot; | 388
|align=&quot;right&quot; | 392
|align=&quot;right&quot; | 407
|align=&quot;right&quot; | 439
|align=&quot;right&quot; | 462
|align=&quot;right&quot; | 460
|align=&quot;right&quot; | 478
|-
|align=&quot;right&quot; | '''Fënsterdall'''
|align=&quot;right&quot; | 24
|align=&quot;right&quot; | 28
|align=&quot;right&quot; | 29
|align=&quot;right&quot; | 34
|align=&quot;right&quot; | 42
|align=&quot;right&quot; | 38
|align=&quot;right&quot; | 41
|align=&quot;right&quot; | 32 
|align=&quot;right&quot; | 35 
|align=&quot;right&quot; | 35 
|align=&quot;right&quot; | 35
|align=&quot;right&quot; | 11
|-
|align=&quot;right&quot; | '''Gréiweknapps'''
|align=&quot;right&quot; | 133
|align=&quot;right&quot; | 148
|align=&quot;right&quot; | 147
|align=&quot;right&quot; | 152
|align=&quot;right&quot; | 164
|align=&quot;right&quot; | 157
|align=&quot;right&quot; | 163
|align=&quot;right&quot; | 167 
|align=&quot;right&quot; | 170
|align=&quot;right&quot; | 178 
|align=&quot;right&quot; | 178
|align=&quot;right&quot; | 209
|-
|align=&quot;right&quot; | '''Openthalt'''
|align=&quot;right&quot; | 20
|align=&quot;right&quot; | 20
|align=&quot;right&quot; | 19
|align=&quot;right&quot; | 18
|align=&quot;right&quot; | 17
|align=&quot;right&quot; | 17
|align=&quot;right&quot; | 18
|align=&quot;right&quot; | 18
|align=&quot;right&quot; | 20
|align=&quot;right&quot; | 20
|align=&quot;right&quot; | 18
|align=&quot;right&quot; | 20
|-
|align=&quot;right&quot; | '''Total'''
|align=&quot;right&quot; | 1.740
|align=&quot;right&quot; | 1.766
|align=&quot;right&quot; | 1.763
|align=&quot;right&quot; | 1.780
|align=&quot;right&quot; | 1.796
|align=&quot;right&quot; | 1.766
|align=&quot;right&quot; | 1.845
|align=&quot;right&quot; | 1.871
|align=&quot;right&quot; | 1.913
|align=&quot;right&quot; | 1.972
|align=&quot;right&quot; | 1.995
|align=&quot;right&quot; | 2.211
|}

==Politik==
=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 3}}
* 1798 – 1808: [[Jean Flammant]]
* 1808 – 1813: [[Mathias Driessel]]
* 1813 – 1825: [[Pierre Reding]]
* 1825 – 1836: [[Michel Reding]]
* 1836 – 1839: [[Pierre Sinner]]
* 1839 – 1843: [[Antoine Donnersbach]]
* 1844 – 1847: [[Michel Klein (Politiker)|Michel Klein]]&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [http://data.legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1844/a3/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1844-a3-fr-pdf.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160305202600/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1847/0050/a050.pdf#page=4 Memorial N°50 vun 1847] mam ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 25 juillet 1847, n° 1664b, portant nomination du sieur Nemmers aux fonctions de bourgmestre de la commune de Boevange (Luxembourg)&lt;/ref&gt;
* 1847 – 1857: [[Nicolas Nemmers]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* 1858 – 1860: [[Jean Knepper]]
* 1861 – 1866: [[Nicolas Loos]]
* 1867 – 1878: [[Jacques Wester]]
* 1879 – 1896: [[Jacques Biver]]
* 1897 – 1945: [[François Nemers]]
* 1946 – 1947: [[Michel Muller]]
* 1948 – 1951: [[Pierre Adam]]
* 1952 – 1963: [[Nicolas Rasqui]]
* 1964 – 1968: [[Jean Joseph Muller]]
* 1968 – 1975: [[Valentin Winandy]]
* 1976 – 1981: [[Raymond Biver]]
* 1982 – 1987: [[Gilbert Muller]]
* 1988 – 1993: [[Théo Hansen]]
* 1994 – 1996: [[Jos Glod]]
* 1997 – 2005: [[Jean-Claude Mathekowitsch]]
* 2005 – 2011: [[Anny Quintus-Thillen]]
* 2011 – 2017: [[Paul Mangen]]
{{div col end}}

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
* [http://www.boevange-attert.lu/ Offiziell Säit vun der fréierer Gemeng Béiwen-Atert]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/boevange-attert D'Gemeng Béiwen-Atert op der Websäit vum Syvicol]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Beiwen-Atert}}
[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemeng Béiwen-Atert| ]]</text>
      <sha1>gcfmkfla6dlq7blef5nsxjsco6n55a1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Mompech</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72524</id>
    <revision>
      <id>2710369</id>
      <parentid>2702236</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:48:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Date vu Wikidata</comment>
      <origin>2710369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3393" sha1="m07vokhdrfx2ms50pv61rko6oh7ia5z" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | |Integratiounsgemeng = {{Rouspert-Mompech}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|45|05|N|06|27|49|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''Gemeng Mompech''' war bis Enn 2017 eng vun den deemools 105 [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en.

== Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Bur (Rouspert-Mompech)|Bur]] (''Born'')
* [[Buerschdref]] (''Boursdorf'')
* [[Giwenech]] (''Givenich'')
* [[Hierber]] (''Herborn'')
* [[Méischdref]] (''Moersdorf'')
* [[Mompech]] (''Mompach'')

=== Lieu-diten ===
* [[Liljen]] (''Lilien'')

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

1823 ass d'[[Gemeng Bur]] mat der Gemeng Mompech fusionéiert.
...

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mompach luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''écartelé: aux I et IV bandé d'or et d'azur de six pièces à la croix ancrée de gueules brochante; aux II et III d'argent au lion de sable armé et lampassé de gueules''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[18. Juli]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[18. Oktober]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 993 - Projet: 1984 [[Marcel Lenertz]]}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
 |bis = 2017
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 2}}
*1843 – 1849: [[Mathias Braun]]&lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/c3fjgf/pages/2/articles/DTL53 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 87, Erstes Blatt (14.04.1934), p. 2 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1849 – 1854: V. Trierweiler
* 1854 – 1861: M. Theisen
* 1861 – 1873: V. De Villers
* 1873 – 1879: P. Theisen
* 1879 – 1885:  M. Pletschet
* 1885 – 1894: Fr. Larue
* 1894 – 1921: H. Donckel&lt;ref name=BMs/&gt;
* 1921 – 1963: [[Mathias Wirtz]]
* 1963 – 1975: Chrétien Weydert
* 1976 – 1988: Marcel Schomer
* 1988 – 2011: [[Irma Krippes-Dahm]]
* 2011 – 2017: [[Joseph Schoellen]]
{{Div col end}}

=== Fusioun 2018 ===
Am Oktober 2015 goufe Pläng vun enger méiglecher Fusioun tëscht de Gemenge [[Gemeng Rouspert|Rouspert]] a Mompech bekannt gemaach.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/726616.html &quot;Referendum geplangt: Rouspert a Mompech kéinte fusionéieren.&quot;] rtl.lu, Update: 28.10.2015, 13:26:52.&lt;/ref&gt; De 24. Abrëll 2016 hunn d'Bierger aus den zwou Gemengen an engem Gemengereferendum, mat grousser Majoritéit fir d'Fusioun gestëmmt (80,07 Prozent zu Rouspert, 65,18 Prozent zu Mompech). Als zukünftegen Numm gouf &quot;[[Gemeng Rouspert-Mompech]]&quot; zeréckbehalen.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160427073829/http://www.wort.lu/de/lokales/referendum-in-rosport-und-mompach-ein-klares-ja-571cd4181bea9dff8fa76a0d &quot;Referendum in Rosport und Mompach - Ein klares Ja!&quot;] op wort.lu vum 24 Abrëll 2016&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.mompach.lu/referendum-fusion-mompach-rosport |Titel=Informatioun iwwer de Referendun op der Websäit vun der Gemeng Mompech |Gekuckt=03.03.2016|Archiv-Datum=24.04.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160424112438/http://www.mompach.lu/referendum-fusion-mompach-rosport }}&lt;/ref&gt;

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemeng Mompech| ]]
[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Mompech]]</text>
      <sha1>m07vokhdrfx2ms50pv61rko6oh7ia5z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Eschweiler</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72525</id>
    <revision>
      <id>2710367</id>
      <parentid>2710199</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Date vu Wikidata</comment>
      <origin>2710367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4356" sha1="0e4j3v73ibckwci3lkn68vdoe4y6qi8" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
||Integratiounsgemeng = {{Wolz}}
}}
Déi fréier '''Gemeng Eschweiler''' (''Eeschwëller'' fir d'Awunner), war bis Enn 2014 eng eege Gemeng, ier se op den 1. Januar 2015 mat der [[Gemeng Wolz]] fusionéiert huet.

== Geographie ==
D'Gemeng Eschweiler huet am Nordweste vum Land geleeën. Nopeschgemenge ware [[Gemeng Wolz|Wolz]] am Süden, [[Gemeng Wanseler|Wanseler]] am Südwesten, [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] am Nordwesten an Norden, [[Gemeng Clierf|Clierf]] am Norden an Nordosten a [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] am Osten. D'Gemeng Eschweiler louch am [[Kanton Wolz]] an am [[Distrikt Dikrech]].

== Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng ==
* '''Uertschaften'''
** [[Eschweiler (Wolz)|Eschweiler]]
** [[Ierpeldeng (Wolz)|Ierpeldeng]]
** [[Knapphouschent]] 
** [[Selschent]]
* '''Lieu-diten'''
** [[Café Halte]]
** [[Klenghouschent]]

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}&lt;ref name=&quot;:Armorial2&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 99}}&lt;/ref&gt;

De 24. Februar 2014 hunn d'Gemengeréit vu Wolz an Eschweiler zu enger Fusioun vun deenen zwou Gemenge gréng Luucht ginn.&lt;ref&gt;[http://www.wort.lu/de/lokales/eschweiler-und-wiltz-schmieden-eifrig-an-hochzeitsplaenen-530ba00de4b0b50317aaf4ad ''Eschweiler und Wiltz schmieden eifrig an Hochzeitsplänen''] wort.lu 24.2.2014 20:39&lt;/ref&gt; De 25. Mee 2014 gouf an deenen zwou Gemengen e [[Gemengereferendum zu Lëtzebuerg|Gemengereferendum]] doriwwer ofgehalen. Zu Wolz hu sech ronn 77 Prozent vun de Leit fir eng Fusioun mat Eschweiler ausgeschwat, zu Eschweiler ware just eng 54&amp;nbsp;% fir eng Fusioun.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200330094604/http://www.wort.lu/de/lokales/referenden-zu-fusionen-in-den-gemeinden-ja-aus-simmern-boewingen-tuentingen-eschweiler-und-wiltz-5381e91eb9b398870802ae9e ''Referenden zu Fusionen in den Gemeinden''] wort.lu, 25.5.2014 14:59&lt;/ref&gt; De Gesetzesentworf fir d'Fusioun gouf de 17. Dezember 2014 eestëmmeg an der Chamber gestëmmt.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20141217202639/http://www.wort.lu/de/politik/aus-dem-parlament-fusion-von-wiltz-und-eschweiler-ist-perfekt-549182790c88b46a8ce48d88 Fusion von Wiltz und Eschweiler ist perfekt] wort.lu 17.12.2014 13:36&lt;/ref&gt; D'Gesetz ass den 19. Dezember gestëmmt ginn an den 1. Januar 2015 a Kraaft getrueden&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2014/12/19/n8|Titel=Loi du 19 décembre 2014 portant fusion des communes d'Eschweiler et de Wiltz|Gekuckt=22.06.2026|Datum=19.12.2014|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery&gt;
Fichier:Eschweiler locator map.png|Eschweiler...
Fichier:Map Wiltz 2012-2014.png|... a Wolz
Fichier:Wiltz map.svg|...fusionéieren zu Wolz
&lt;/gallery&gt;

== Wopen ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms eschweiler luxbrg.svg|110x110px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial2&quot; /&gt;:
''D'or à quatre bandes de sable, au chef de gueules chargé d'un chien braque d'argent colleté de sable.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 22. Dezember 1981 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] 2. Abrëll 1982 - Mémorial B 1982, Säit 453 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1981}}&lt;br&gt;

Dat Gëllent an dat Rout am Wopen erënneren un d'Herrschaft (duerno d'''Baronie'' a nach méi spéit d'Grofschaft) vu Wolz (''d'or au chef de gueules''), vun där Eschweiler an Ierpeldeng ofgestaamt hunn; déi schwaarz Bänner weisen op d'[[Probstei]] vu [[Baaschtnech]] (''d'or à quatre bandes de sable'') hin, zu där Knapphouschent a Selschent gehéiert hunn.

Déi [[franséisch Braque]] kënnt aus dem Wope vun der Famill vun Eschweiler (''de …'' (warscheinlech ''d'or'') ''au chef de...'' (warscheinlech ''de gueules'') ''chargé d'un chien braque'' (oder ''d'un lévrier'') ''de …'' (warscheinlech ''d'argent'')), den Nokommen oder Vasallen vun der Famill vu Wolz.
|}

== Politik ==
=== Buergermeeschteren ===
*...
* 1979 - 1987: Jean-Pierre Strotz
*.... - 1999:
* 1999 - 2005:
* 2005 - 2014: François Rossler

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Eschweiler]]
[[Kategorie:Kanton Wolz]]
[[Kategorie:Gemeng Eschweiler| ]]</text>
      <sha1>0e4j3v73ibckwci3lkn68vdoe4y6qi8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Iermsdref</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72629</id>
    <revision>
      <id>2710368</id>
      <parentid>2690427</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:46:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Date vu Wikidata</comment>
      <origin>2710368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4785" sha1="mqicwv8qbkbvrkreeezxuay72dij33t" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | |Integratiounsgemeng = {{ Ärenzdall}}
 }}
D''''Gemeng Iermsdref''' war eng fréier [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] am [[Kanton Dikrech]], déi bis Enn 2011, wéi se mat der [[Gemeng Miedernach]] zu der [[Ärenzdallgemeng]] fusionéiert huet, bestanen huet.

==Geographie==
D'Landschaftsbild vun der fréierer Gemeng Iermsdref ass gréisstendeels vu landwirtschaftlechen Aktivitéiten (Wisen a Felder an enger oppener Gewan) markéiert. Ronderëm ware praktesch iwwerall Bëscher, déi awer zu 90 % um Territoire vun den Nopeschgemenge louchen. D'[[Wäiss Iernz]], déi vu Süden no Norden derduerch leeft, huet d'Gemeng an zwou topographesch verschidde Géigende gespléckt, mat am Westen, dem méi oder manner flaache Plateau vu [[Steeën]] a [[Folkendeng]], an am Osten, vum Uwänner vun der Iernz un, der koppeger Géigend tëscht [[Iermsdref]] an [[Eppelduerf]]. Do war och, op enger flaacher Kopp, eng ronn 400 m nërdlech vum [[Gréiwenhaff]], mat 420 Meter déi héchst Plaz an der Gemeng ze fannen. Déi déifst Plaz war op der [[Hessemillen]] op ongeféier 210 Meter, do, wou d'[[Kriibsebaach (Wäiss Iernz)|Kriibsebaach]] an d'Wäiss Iernz leeft.

== Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng ==
'''Uertschaften:'''
{{Div col|cols=2}}
* [[Eppelduerf]]
* [[Iermsdref]]
* [[Folkendeng]]
* [[Keiwelbaach (Iermsdref)|Keiwelbaach]]
* [[Steeën]]
{{Div col end}}
'''Lieu-diten:'''
{{Div col|cols=5}}
* [[Bakesmillen]]
* [[Bricherheck]]
* [[Bricherhaff (Iermsdref)|Bricherhaff]]
* [[Gilcher]]
* [[Hessemillen]]
* [[Hoossebierg]]
* [[Moderhaff]]
* [[Neimillen (Iermsdref)|Neimillen]]
* [[Reisermillen]]
* [[Spierberich]]
* [[Webeschhaff]]
{{Div col end}}
== Geschicht ==
Den [[21. Mäerz]] [[2010]] hunn d'Bierger vun de Gemengen Iermsdref a Miedernach an engem [[Gemengereferendum zu Lëtzebuerg|Referendum]] sech z'iwwer 83&amp;nbsp;% fir dës Fusioun ausgeschwat. No dem Vott vum Gemengerot de [[6. Abrëll]] 2010 war d'Entscheedung definitiv: d'Fusiounsgemeng sollt '''[[Ärenzdall]]''' heeschen a vum [[1. Januar]] [[2012]] u bestoen.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms ermsdorf luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref&gt;Mémorial B – Recueil de législation,  7. Mee 1986, digitaliséiert op Wikimedia Commons: [[c:File:Mémorial B 1986-05-07 Ermsdorf.jpg|commons:Mémorial B 1986-05-07 Ermsdorf.jpg]].&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Burelé d'or et d'azur à la croix ancrée de gueules, chargée d'une croix alésée d'argent et accompagnée de trois fleurs de lis de sable, deux en chef, une en pointe.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[9. September]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[7. Mee]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 574 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1986 }}

De Wopen ass zesummegesat aus de Wope vun den Häerschaften déi Meeschter iwwer d'Dierfer aus der Gemeng waren.

Déi gëllen a blo Sträife sinn aus dem Wope vun der Vogtei vun [[Dikrech]] zu där Iermsdref gehéiert huet, d'Ankerkräiz, kënnt aus dem Wope vun den Hären aus der [[Fiels]], deene Steeën gehéiert huet, dat sëlwer Kräiz ass vun der [[Abtei Iechternach]], zu där Eppelduerf gehéiert huet, an déi dräi Lilie sinn aus dem Wope vun den Häre vu [[Folkendeng]].
|}
==Politik==
=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
* ....
* ? - 1928: xxx Lambert
* 1929 - 1964: [[Urbain Lambert (Iermsdref)|Urbain Lambert]]
* ....
* 1976 - 1981: [[René Hoffmann (1926)|René Hoffmann]]
* ...
* 1988 - 1999: Albert Feyder&lt;ref&gt;Doudesannonce am Luxemburger Wort vum 24. August 2020&lt;/ref&gt;
* ...

== Veräiner an der Gemeng ==
{|
|
* D'''Steeëner Pompjeeën''
* D'''Eppelduerfer Pompjeeën''
* De ''Club des Jeunes vu Steeën''
|
* D'''Eppelduerfer Jugend''
* D'''Iermsdrefer Fliedermais''
* De ''Club des Jeunes vun Iermsdref''
|}

== Gemengeblat ==
D'Gemengeblat vun Iermsdref housch „De Bannhidder“.

== Syndikater ==
D'Gemeng Iermsdref Member war a follgende Syndikater:
* [[SIDEC]] - [[SIDEN]] - [[SYVICOL]]
* Zentralschoul, zesumme mat [[Gemeng Miedernach|Miedernach]]

== Bibliographie ==
* ''Iermsdrëfer Uergel: geweit den 21. Oktober 2001''. - Ermsdorf: Iermsdrëfer Uergelfrënn, [2001] (Bertrange: Rapidpress). - 83 p.: ill. ; 21&amp;nbsp;cm
&lt;!--W.e.g. näischt un der Bibliographie änneren, et ass een Originaltext--&gt;

== Kuckt och ==
{{LNM}}

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20120322110948/http://www.ermsdorf.lu/ Websäit vun der Gemeng]
* [http://www.ermsdorf.lu/baanhidder.html &quot;De Baanhidder&quot; fir erofzelueden]
* [http://www.syvicol.lu/ Syvicol]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemeng Iermsdref| ]]
[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Iermsdref]]</text>
      <sha1>mqicwv8qbkbvrkreeezxuay72dij33t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Simmer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72836</id>
    <revision>
      <id>2710360</id>
      <parentid>2704799</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:17:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Date vu Wikidata</comment>
      <origin>2710360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6913" sha1="qu1vd3abjnax3l3shmdgts5fs0240eb" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Kanton = {{Kanton Capellen}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|42|01|N|05|57|57|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''Gemeng Simmer''' war vun 1843 bis Enn 2017 eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] am [[Kanton Capellen]], am [[Äischdall]]. Den 1. Januar 2018 ass si mat der [[Gemeng Habscht]] zu enger vergréisserter Gemeng Habscht fusinéiert.

== Uertschaften an der fréierer Gemeng ==
* '''Uertschaften:'''
** [[Gräisch]]
** [[Rued (Simmer)|Rued]]
** [[Simmer]]
** [[Simmerfarm]]
** [[Simmerschmelz]]
** [[Léisbech (Simmer)|Léisbech]]

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

1843 huet d'Gemeng sech ëm den Territoire vun de fréiere Gemenge [[Rued (Simmer)|Rued]] a [[Gräisch]] vergréissert, mat deene se fusionéiert huet&lt;ref&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/abschied-von-der-gemeinde-simmern-abschied-und-neuanfang-59fcb14bc1097cee25b76af2 Abschied und Neuanfangg] - [https://www.wort.lu/de/lokales/abschied-von-der-gemeinde-simmern-abschied-und-neuanfang-59fcb14bc1097cee25b76af2 Der letzte Bürgermeister von Simmern, Yves Ewen, blickt zurück und nach vorn] op wort.lu de 5. November 2017, gekuckt de 5. November 2017&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms septfontaines luxbrg.svg|110x110px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 233}}&lt;/ref&gt;:

''De gueules à la croix ancrée d'argent chargée en abîme d'une tour crénelée et ouverte de gueules ajourée et maçonnée de sable.'' &lt;br&gt; {{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[27. Juli]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[4. Oktober]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1144 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1983}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
 |bis = 2017
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

===Fusioun am zweeten Ulaf===
2010 goufe Pläng fir eng Fusioun mat der [[Gemeng Käerch]] vun deenen zwéi betraffene Gemengeréit guttgeheescht. Déi Pläng goufen awer an engem Referendum, de 24. Oktober 2010, vun enger Majoritéit vun de Käercher Wieler net ugeholl (zu Simmer waren 79 % dofir).&lt;ref&gt;[http://news.rtl.lu/news/national/83023.html &quot;Iwwerraschende Vote: Keng Fusioun vu Käerch a Simmer.&quot;] rtl.lu, RTL - 24.10.2010, 08:24 - Fir d'lescht aktualiséiert: 24.10.2010, 16:26.&lt;/ref&gt;

2013 hunn d'Buergermeeschtere vu Simmer an [[Gemeng Habscht|Habscht]] bekannt gemaach, e Gemengereferendum iwwer d'Fusioun vun hiren zwou Gemengen z'organiséieren. Nodeems de 25. Mee 2014 an engem Referendum an der Gemeng Simmer 59,75 Prozent vun de Wieler fir eng Fusioun gestëmmt haten,&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/538599.html &quot;Fusioun mat Habscht? Simmer seet jo!&quot;] rtl.lu, 25.05.2014, 16:26:52.&lt;/ref&gt; hu sech den 9. November 2014 och an der Gemeng Habscht bei sou engem Referendum 59,3 % vun de Wieler dofir ausgeschwat.&lt;ref&gt;[http://rtl.lu/letzebuerg/581769.html &quot;Habscht: 59,73% fir eng Fusioun mat der Gemeng Simmer.&quot;] rtl.lu, Leschten Update: 10.11.2014, 10:43:15.&lt;/ref&gt; De 24. Februar 2016 huet d'[[Chamber]] eestëmmeg dem Gesetz fir déi Fusioun, op den 1. Januar 2018, zougestëmmt&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/880324.html &quot;Béiwen an Tënten fusionéieren an Habscht a Simmer och.&quot;] rtl.lu, 24.02.2016, 17:44:16.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2016/04/15/n1/jo Loi du 15 avril 2016 portant fusion des communes de Hobscheid et de Septfontaines] Mémorial A 69 / 2016, op www.legilux.lu, gekuckt de 5. November 2017&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130929202040/http://www.wort.lu/de/view/neue-gemeng-habscht-ab-2018-5245680ce4b0ca64e0e521c3 &quot;Neue &quot;Gemeng Habscht&quot; ab 2018?&quot;] wort.lu, Veröffentlicht am 27.09.13 13:12.&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt;
Fichier:Hobscheid locator map.png|Habscht...
Fichier:Septfontaines locator map.png| a Simmer...
Fichier:Habscht map.svg|fusionéieren zu Habscht
&lt;/gallery&gt;

==Politik==
[[Fichier:Märei Simmer.jpg|thumb|d'fréiert Gemengenhaus zu Simmer.]]
=== Buergermeeschteren ===
* ...
* 1844: Jacques Huberty&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://data.legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1844/a3/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1844-a3-fr-pdf.pdf Arrêté royal grand-ducal du 29 décembre 1843, N° 2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché] Mémorial 2926f / 1844, S. 18, op www.legilux.lu, gekuckt de 5. November 2017&lt;/ref&gt;
* 1849: Jean-Baptiste Jacoby&lt;ref&gt;[http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1849/01/22/n1/jo Arrêté royal grand-ducal du 22 janvier 1849, N° 6, portant nomination de bourgmestres] Mémorial 6 / 1849, S. 84, op www.legilux.lu, gekuckt de 5. November 2017&lt;/ref&gt;
*...
* 1945: Jean Mamer&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=04.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
*....
*.... – 1993: Raymond Ewen
* 1993 – 2003: Arthur Decker&lt;ref&gt;''Dem Buergermeeschter Arthur Decker vu Simmer zum Gedenken'' am [[Luxemburger Wort]] vum 8. Juli 2003, S.17&lt;/ref&gt;
* 2003 – 2011: Marie-Josée Gressnich-Weiler
* 2011 – 2014: Marco Boly
* 2014 – 2017: Yves Ewen

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Simmer war Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[HIS]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICA]]
* [[SIDERO]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]

== Aner Associatiounen ==
* Association des Communes et des Syndicats d'Initiative des vallées de l'Eisch, de la Mamer et de l'Attert ([[assivema.lu]])

== Literatur ==
* [[Michel Polfer]]: ''Das gallorömische Brandfeldergrab und der dazugehörige Verbrennungsplatz von Septfontaines-Dëckt'', Verkaf op der Simmer Gemeng
* [[Jacques Dollar]]: ''La Simmerschmelz et les Forges d'Ansembourg'', Verkaf op der Simmer Gemeng
* [[Jean-Pierre Kunnert|Jemp Kunnert]]: ''Die Bevölkerungsentwicklung der Gemeinde Simmern von 1821 bis 1999'', in: 50ème anniversaire FC Iska Boys Simmern. - Septfontaines: Football Club Iska Boys ; [2005]. - P. 143-145, ill., fig.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.septfontaines.lu Offiziell Säit vun der fréierer Gemeng Simmer]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/capellen/septfontaines Déi fréier Gemeng Simmer op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Simmer]]
[[Kategorie:Gemeng Simmer| ]]</text>
      <sha1>qu1vd3abjnax3l3shmdgts5fs0240eb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Welleschten</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72857</id>
    <revision>
      <id>2710361</id>
      <parentid>2702965</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:22:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Date vu Wikidata</comment>
      <origin>2710361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3455" sha1="oy4ompur9jfyrnjf1bat9spouxiehn1" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg}}
[[Fichier:WellesteenUertschaft2415.jpg|thumb|350px|Welleschten aus de Wéngerte gesinn.]]
D''''Gemeng Welleschten''' war bis Enn 2011 eng lëtzebuergesch [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] am [[Kanton Réimech]], ier se du mat de Gemenge [[Gemeng Biermereng|Biermereng]] a [[Gemeng Schengen|Schengen]] zu der Gemeng Schengen fusionéiert huet. D'Gemengenhaus stoung zu [[Bech-Maacher]], hiren Numm hat se vun der Uertschaft [[Welleschten]].

==Geographie==
Welleschten war eng typesch Wënzergemeng am [[Musel]]dall. Um ënneschte flaachen Deel laanscht Musel sinn tëscht de Wéngerten Uebstplantagen, meeschtens mat Äppelbeem. Am Weste vun den Uertschafte vnu der fréierer Gemeng, op den Häng stinn d'Wéngerten, an op de Koppen, op der Grenz mat de Gemengen [[Gemeng Duelem|Duelem]], [[Gemeng Munneref|Munneref]] a [[Gemeng Biermereng|Biermereng]] sti Bëscher.

Déi héchst Plaz an der deemoleger Gemeng ass am ''Kapebësch'', westlech vu Welleschten, um Tracé vun der [[Nationalstrooss 16|N16]] eng ronn 100 Meter vun der Gemengegrenz Welleschten-Munneref-Biermereng, mat 292 Meter, an déi déifst ass op der Musel mat 140,50 Meter.

== Uertschaften an der fréierer Gemeng ==

* [[Bech-Maacher]] (Bech-Kleinmacher)
* [[Schwéidsbeng]] (Schwebsange)
* [[Welleschten]] (Wellenstein)

==Geschichtleches==
=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms wellenstein luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
{{Kapitel Info feelt}}&lt;!--''Texte français''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[xx]] [[19xx]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[xx]] [[19xx]] - Mémorial B 19xx, Säit xxx - Projet: xxx}}--&gt;

|}

== Politik ==
===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
* ...
* 1952 - 1973: [[Albert Ruppert]]
* 1974 - ... : [[Norbert Risch]]
* ...
* 1982 - 2005: [[Nicolas Strotz]]
* ...

==Fusioun 2012==
De 27. Januar 2010 haten d'[[Gemengerot|Gemengeréit]] vu [[Gemeng Schengen|Schengen]], [[Gemeng Biermereng|Biermereng]] a Welleschten zougestëmmt, eng Prozedur an d'Weeër ze leeden, fir hir Gemengen ze fusionéieren. Den 10. Oktober 2010 hunn an engem [[Gemengereferendum zu Lëtzebuerg|Referendum]] dozou och d'Majoritéit vun de Leit an deene betraffene Gemengen enger Fusioun 2012 zougestëmmt.&lt;ref&gt;Zu Schengen ware 55 % vun de Leit dofir, zu Biermereng 76 % an zu Welleschten hu 69 % mat Jo gestëmmt. Vgl: [http://news.rtl.lu/news/national/81667.html &quot;Referendum: Fir Fusioun vu Schengen, Welleschten, Biirmereng.&quot;] rtl.lu 10.10.2010, 08:40 - Fir d'lescht aktualiséiert: 10.10.2010, 17:54.&lt;/ref&gt;

Den Numm vun der vergréisserter Gemeng ass &quot;Schengen&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.wort.lu/wort/web/letzebuerg/artikel/70796/schengen-und-wellenstein-sagen-ja-zur-fusion.php &quot;Aus drei mach Schengen.&quot;] ''wort.lu'' 27.01.2010 15:23, aktualiséiert 27.01.2010 18:32.&lt;/ref&gt;

==Tourismus a Fräizäit==

=== Kuckeswäertes ===
* [[Naturschutzgebitt Kuebendällchen]]
* [[Grenzmaark vu Bech-Maacher]] vun 1816, eng vun den dräi eenzegen déi nach am Land bekannt sinn.

=== Literatur ===
* [[Joseph Schumacher]]: ''Chronik der Gemeinde Wellenstein, der Hof und die Meierei Remich, von den Anfängen bis 1815''.

== Kuckt och ==
* [[Joseph Schumacher]], Éierebierger vun der Gemeng

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Welleschten]]
[[Kategorie:Gemeng Welleschten| ]]</text>
      <sha1>oy4ompur9jfyrnjf1bat9spouxiehn1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Heischent</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72980</id>
    <revision>
      <id>2710359</id>
      <parentid>2702229</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:15:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>vu Wikidata</comment>
      <origin>2710359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8773" sha1="hcrczo6wqlaxxzhdkchr16qvffosrqr" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| Koordinaten = {{coor dms|49|53|16|N|05|58|39|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''Gemeng Heischent''' war bis den 31. Dezember 2011 eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] am [[Kanton Wolz]]. Den Haaptuert war d'Uertschaft [[Heischent]]. Zanterhier huet Heischent, wéi och d'[[Gemeng Néngsen]], an Esch-Sauer zu der neier [[Gemeng Esch-Sauer]] fusionéiert.

D'Gemengenhaus stoung zu Eschduerf (an ass haut d'Gemengenhaus vun der Gemeng Esch-Sauer).

== Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng ==
* '''Uertschaften:'''
** [[Dierbech]]
** [[Eschduerf]]
** [[Heischent]]
** [[Heischtergronn]]
** [[Mëtscheed]]
** [[Réngel]]
** [[Toodler]]
* '''Lieu-diten:'''
** [[Hierheck]]

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

Mam kinneklechen Dekreet vum 15. Dezember 1827 sinn d'Limitte vun der Gemeng ugepasst ginn andeems d'Uertschaft Eschduerf an d'Gemeng integréiert an d'[[Gemeng Eschduerf]] ofgeschaaft gouf. D'Gemeng Heischent bestoung vun do un aus de [[Kadastersektioun|Sektiounen]] Heischent (Chef-lieu), Dierbech, Eschduerf'','' ''Kalbergrund'', dem Haff Réngel, dem Heischtergronn, Réngel, Toodler a Mëtscheed.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/rscq1b5v1m/pages/16/articles/DIVL501|Titel=(N°. 90.) Nachricht an die Munizipal-Verwaltungen, in Betreff der Errichtung der Gemeinde Neunhausen|Gekuckt=14.07.2026|Datum=18.04.1828|Wierk=In: Mémorial administratif du Grand-Duché de Luxembourg = Verwaltungs-Memorial des Groß-herzogthums Luxemburg, Digitised by the National Library of Luxembourg,|Säiten=nº 22, S. 328.|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

Den 11. Januar 1957 si verschidde Parzelle vun der Gemeng ofgespléckt an an déi deemoleg [[Gemeng Wal]] integréiert ginn.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1957/01/11/n1|Titel=Loi du 11 janvier 1957, portant incorporation dans le territoire de la commune de Wahl de certains terrains appartenant aux communes de Heiderscheid et de Grosbous|Gekuckt=14.07.2026|Datum=11.01.1957|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

Op Basis vum Gesetz vum 24. Mee 2011 ass d'Gemeng Heischent op den 31. Dezember 2011 ofgeschaaft an zesumme mat der fréierer d'Gemeng Néngsen an déi nei Gemeng Esch-Sauer integréiert ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2011/05/24/n8|Titel=Loi du 24 mai 2011 portant fusion des communes d'Esch-sur-Sûre, de Heiderscheid et de Neunhausen|Gekuckt=14.07.2026|Datum=24.05.2011|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms heiderscheid luxbrg.svg|110x110px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 125}}&lt;/ref&gt;:
''burelé d'argent et de gueules au sanglier rampant de sable, langué de gueules, défendu d'argent.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 9. Dezember 1988 - &lt;!--[[Arrêté ministériel|A.M.]] [[1. Januar]] [[1900]] - Mémorial B 0000, Säit 000--&gt; - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983.}}
|}

== Gemengewalen ==
=== 1945 ===
Gemengewale vun [[1945]]:
* Sektioun [[Eschduerf]]: Pierre Berg, Guillaume Braas, Mathias Kesseler, Martin Lorang
* Sektioun [[Heischent]]: Michel Schaul, Théodore Simon, Nicolas Turpel
* Sektioun [[Mëtscheed]]: Nicolas Stoltz
* Sektioun [[Toodler]]/[[Réngel]]: Jean Schiltz

De Michel Schaul ass zeréckgetrueden a gouf mam Jean Winandy ersat, dee bei Komplementarwale vum 21. Dezember 1947 déi meescht Stëmme krut.

=== 1951 ===
Gemengewale vun [[1951]]:
* Sektioun [[Eschduerf]]: Guillaume Braas, Mathias Kesseler, Antoine Lanners, Martin Lorang
* Sektioun [[Heischent]]: Jean-Pierre Keiser, Nicolas Turpel, Jean Winandy
* Sektioun [[Mëtscheed]]: Emile Etgen
* Sektioun [[Toodler]]/[[Réngel]]: Jean Schiltz

=== 1957 ===
Gemengewale vun [[1957]]:
* Sektioun [[Eschduerf]]: Guillaume Braas, Mathias Kesseler, Antoine Lanners, Guillaume Schaack
* Sektioun [[Heischent]]: Jean-Pierre Keiser, Nicolas Turpel, Jean Winandy
* Sektioun [[Mëtscheed]]: Emile Etgen
* Sektioun [[Toodler]]/[[Réngel]]: Jean Schiltz

No sengem Doud gouf de Mathias Kesseler vum Jean-Pierre Fautsch ersat, dee bei Komplementarwale vum 15. Juni 1958 déi meescht Stëmme krut.
De Jean-Pierre Fautsch ass kuerz duerno zeréckgetrueden a gouf vum Joseph Theis ersat, dee bei Komplementarwale vum 24. August 1958 déi meescht Stëmme krut.
No sengem Doud gouf de Jean Schiltz vum de Joseph Hermes ersat, dee bei Komplementarwale vum 2. Juli 1961 déi meescht Stëmme krut.

=== 1963 ===
Gemengewale vun [[1963]]:
* Sektioun [[Eschduerf]]: Guillaume Braas, Antoine Lanners, Guillaume Schaack, Joseph Theis
* Sektioun [[Heischent]]: Nicolas Turpel, Joseph Wallers, Jean Winandy
* Sektioun [[Mëtscheed]]: Emile Etgen
* Sektioun [[Toodler]]/[[Réngel]]: Joseph Hermes

=== 1969 ===
Gemengewale vun [[1969]]:
* Sektioun [[Eschduerf]]: Joseph Brack, Antoine Lanners, Joseph Origer, Joseph Theis
* Sektioun [[Heischent]]: Joseph Wallers, Michel Welter, Jean Winandy
* Sektioun [[Mëtscheed]]: Joseph Robert
* Sektioun [[Toodler]]/[[Réngel]]: Joseph Hermes

No sengem Doud gouf den Antoine Lanners vum Jean Biever ersat, dee bei de Komplementarwale vum 19. September 1971 déi meescht Stëmme krut.

=== 1975 ===
Gemengewale vun [[1975]]:
* Sektioun [[Eschduerf]]: Jean Biever, Joseph Origer, Joseph Theis
* Sektioun [[Heischent]]: Paul Turpel, Joseph Wallers
* Sektioun [[Mëtscheed]]: Lucien Eicher
* Sektioun [[Toodler]]/[[Réngel]]: Jean Glodé

=== 1981 ===
Gemengewale vun [[1981]]:
* Sektioun [[Eschduerf]]: Emile Braas, Robert Everling, Marco Schank
* Sektioun [[Heischent]]: Paul Turpel, Joseph Wallers
* Sektioun [[Mëtscheed]]: Lucien Eicher
* Sektioun [[Toodler]]/[[Réngel]]: Jean Glodé

No sengem Doud gouf de Joseph Wallers vum Robert Feinen ersat, dee bei de Komplementarwale vum 25. Mee 1986 déi meescht Stëmme krut.

=== 1987 ===
Gemengewale vun [[1987]]:
* Sektioun [[Eschduerf]]: Emile Braas, Robert Everling, Marco Schank
* Sektioun [[Heischent]]: Robert Feinen, Fernand Kirsch
* Sektioun [[Mëtscheed]]: Lucien Eicher
* Sektioun [[Toodler]]/[[Réngel]]: Jean Glodé

=== 1993 ===
Gemengewale vun [[1993]]:
* Sektioun [[Eschduerf]]: Nico Brack, Robert Everling, Sonja Muller, Marco Schank
* Sektioun [[Heischent]]: René Bissen, Paul Brack a Julien Turpel
* Sektioun [[Mëtscheed]]: Lucien Eicher
* Sektioun [[Toodler]]/[[Réngel]]: Jean Glodé

=== 1999 ===
Gemengewale vun [[1999]]:
* Sektioun [[Eschduerf]]: Nico Brack, Robert Everling a Marco Schank
* Sektioun [[Heischent]]: René Bissen, Paul Brack, Marc Lahire a Julien Turpel
* Sektioun [[Mëtscheed]]: Lucien Eicher
* Sektioun [[Toodler]]/[[Réngel]]: Jean Glodé

Well de Marc Lahire aus der Gemeng Heischent geplënnert ass, gouf hie vum den Henri Léon Kloos ersat, dee bei de Komplementarwale vum [[9. November]] [[2003]] déi meescht Stëmme krut. Eng Ännerung vum Walgesetz huet ënner anerem mat sech bruecht, datt et keng Sektiounen a kee Ballotage méi bei de Gemengewale gëtt.

=== 2005 ===
Bei de Gemengewale vum [[9. Oktober]] [[2005]] si follgend Leit an den Heischter Gemengerot gewielt ginn: Marc Binsfeld, Nico Brack, Robert Everling, Christiane Ferber (bestuet Weiler), Rom Grethen, Marco Schank, John Sliepen, Jules Turpel an Emile Zeien.

==Buergermeeschtere vun der fréierer Gemeng Heischent==
* [[Jean-Baptiste Krack]] (ëm 1848)&lt;ref&gt;[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/cmin/1848/04/22/n1/jo Circulaire du 22 avril 1848 N° 4984-136 concernant la publication de la liste des députés élus lors des élections du 19 avril courant.] legilux.public.lu.&lt;/ref&gt;
* [[Michel Fallis]] (ëm 1859)&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/61rzvx/pages/3/articles/DTL89 Canton de Wiltz.] In: COURRIER DU GRAND-DUCHÉ DE LUXEMBOURG., 16. Jg., nº 41 (06.04.1859), p. 3 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* Michel-Mathias Kesseler; vun [[1881]] bis [[1918]]
* Pierre Theis; vun [[1918]] bis [[1945]]
* [[Mathias Kesseler]]; vun [[1945]] bis [[1958]]
* [[Joseph Theis (1916)|Joseph Theis]]; tëscht dem [[22. September]] [[1958]] an dem [[31. Dezember]] [[1981]]
* [[Emile Braas]]; tëscht dem [[1. Januar]] [[1982]] an dem [[31. Dezember]] [[1993]]
* [[Marco Schank]]; tëscht dem [[1. Januar]] [[1994]] an dem [[22. Juli]] [[2009]]
* [[Robert Everling]]; vum [[7. August]] 2009 bis d'Gemengewale vum 8. Oktober 2011

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kanton Wolz]]
[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Heischent]]
[[Kategorie:Gemeng Heischent| ]]</text>
      <sha1>hcrczo6wqlaxxzhdkchr16qvffosrqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Hengescht</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73032</id>
    <revision>
      <id>2710363</id>
      <parentid>2693181</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Date vu Wikidata</comment>
      <origin>2710363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4313" sha1="67b8y7eqj9i6rm2ra7np74l6vfzyw5a" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Koordinaten = {{coor dms|50|5|44|N|6|5|16|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''Gemeng Hengescht''', oder '''''Hengischt''''', wéi d'Leit aus där Géigend soen, war bis de [[5. Dezember]] [[2011]] eng vun den deemools 116 [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en am [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]]. Hiren Numm hat se vun der Uertschaft [[Hengescht]].

== Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng ==
* '''Uertschaften an der fréierer Gemeng:'''
** [[Fëschbech (Hengescht)|Fëschbech]] (Fischbach)
** [[Grandsen]] (Grindhausen)
** [[Hengescht]] (Heinerscheid)
** [[Hëpperdang]] (Hupperdange)
** [[Kaalber]] (Kalborn)
** [[Léiler]] (Lieler)
* '''Lieu-diten an der fréierer Gemeng:'''
**[[Fossen]]haff
** [[Kéisfuert (Clierf)|Kéisfuert]] (Kaesfurt)
** [[Kaalber Millen]]
** [[Lausduer]] (Lausdorn) - deelweis mat der [[Gemeng Wäiswampech]] gedeelt
** [[Tëntesmillen]] (Tintesmühle)

== Geographie ==
D'Gemeng Hengescht huet am nordëstlechen [[Éislek]] am Kanton [[Clierf (Kanton)|Clierf]] geleeën, matzen am [[Naturpark Our]] mat engem Héichtenënnerscheed vun 266 m tëscht dem besiidelte Plateau (542 m) an dem [[Our (Sauer)|Ourdall]] (276 m). Zu [[Léiler]] huet d'Gemeng um Lieu-dit ''Trois-frontières'' d'Grenz mat der [[Belsch]] an [[Däitschland]] gemaach, a ronderëm louchen d'Gemenge [[Gemeng Clierf|Clierf]], [[Gemeng Munzen|Munzen]], [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] a [[Gemeng Wëntger|Wëntger]].

== Gemengefusioun 2012 ==
Am Joer [[2002]] hunn d'[[Schäfferot|Schäfferéit]] vun de Gemenge [[Gemeng Clierf|Clierf]], Hengescht a [[Gemeng Munzen|Munzen]] sech bei deem deemolegen Inneminister [[Michel Wolter]] fir eng méi enk Zesummenaarbecht staark gemaach. De 4. Mee [[2006]] hunn déi dräi Schäfferéit dem Inneminister hir Absicht matgedeelt fir ze fusionéieren. Doropshi gouf zesumme mam [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] en Investitiounsprogramm op d'Bee gesat, deen am Kader vun der Fusioun soll ëmgesat ginn. Et gouf en Informatiounsdokument fir d'Bevëlkerung erstallt, an de Fusiounsprojet gouf de 25. September [[2008]] a Presenz vum Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] de Leit aus den dräi betraffene Gemengen zu Clierf virgestallt.

Den 12. Oktober [[2008]] ass an deenen dräi Gemengen e [[Gemengereferendum zu Lëtzebuerg|Referendum]] organiséiert ginn, an dee Referendum ass och zu Gonschte vun där Fusioun ausgaangen. D'[[Gemengerot|Gemengeréit]] vu Clierf, Hengescht a Munzen hu sech Enn 2008 definitiv fir déi geplangt Fusioun ausgeschwat an hunn enger entspriechender Konventioun mam Lëtzebuerger Staat zougestëmmt. Dës Konventioun gouf de 16. Januar [[2009]] vun de betraffene [[Regierung]]smemberen ënnerschriwwen.

De 17. Februar 2009 huet den Inneminister de Gesetzesprojet iwwer déi geplangt Fusioun an der [[Chamber]] deposéiert. De [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] huet säin Avis den 21. Abrëll 2009 ginn, an d'Gesetz iwwer d'Fusioun vun de Gemenge Clierf, Hengescht a Munzen ass de 7. Mee 2009 eestëmmeg an der Chamber guttgeheescht ginn.

D'Fusioun vun de Gemenge Clierf, Hengescht a Munzen zu enger neier Gemeng mam Numm ''' Gemeng Clierf''' ass de 5. Dezember 2011 rechtsgülteg gi wéi deen nei gewielte Gemengerot no de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewale]] vum 9. Oktober [[2011]] vum [[Buergermeeschter]] vereedegt gouf. De Buergermeeschter an déi dräi [[Schäffen|Schäffe]] goufen de [[24. November]] 2011 vum Inneminister Jean-Marie Halsdorf vereedegt.

== Schoulinfrastruktur ==
D'Kanner vun der Gemeng Hengescht sinn op [[Reiler]] an déi deemoleg interkommunal Grondschoul vun de Gemenge [[Gemeng Clierf|Clierf]], Hengescht a [[Gemeng Munzen|Munzen]] gaangen.

== Buergermeeschteren ==
{{Kapitel Info feelt}}
* ...
* 24.11.2005 - 05.12.2011: Raymond Thielen
* 13.02.1996 - 23.11.2005: Camille Eilenbecker&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/46gn1f/pages/38/articles/DTL373 Norden; Ende des Sonderwegs.] In: d'Lëtzebuerger Land, 52. Jg., nº 41 (14.10.2005), p. 10 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 01.08.1989 - 05.12.1995: Jean Lentz
* 01.01.1970 - 01.06.1989: Bernard Linckels
* ...

== Kuckt och ==
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Hengescht]]</text>
      <sha1>67b8y7eqj9i6rm2ra7np74l6vfzyw5a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710364</id>
      <parentid>2710363</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:34:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Update</comment>
      <origin>2710364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4658" sha1="0wzelyqsvqodqpv1k7dx2540wwyt1lj" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| |Integratiounsgemeng = {{Clierf}}
 | Koordinaten = {{coor dms|50|5|44|N|6|5|16|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''Gemeng Hengescht''', oder '''''Hengischt''''', wéi d'Leit aus där Géigend soen, war bis de [[5. Dezember]] [[2011]] eng vun den deemools 116 [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en am [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]]. Hiren Numm hat se vun der Uertschaft [[Hengescht]].

== Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng ==
* '''Uertschaften an der fréierer Gemeng:'''
** [[Fëschbech (Hengescht)|Fëschbech]] (Fischbach)
** [[Grandsen]] (Grindhausen)
** [[Hengescht]] (Heinerscheid)
** [[Hëpperdang]] (Hupperdange)
** [[Kaalber]] (Kalborn)
** [[Léiler]] (Lieler)
* '''Lieu-diten an der fréierer Gemeng:'''
**[[Fossen]]haff
** [[Kéisfuert (Clierf)|Kéisfuert]] (Kaesfurt)
** [[Kaalber Millen]]
** [[Lausduer]] (Lausdorn) - deelweis mat der [[Gemeng Wäiswampech]] gedeelt
** [[Tëntesmillen]] (Tintesmühle)

== Geographie ==
D'Gemeng Hengescht huet am nordëstlechen [[Éislek]] am Kanton [[Clierf (Kanton)|Clierf]] geleeën, matzen am [[Naturpark Our]] mat engem Héichtenënnerscheed vun 266 m tëscht dem besiidelte Plateau (542 m) an dem [[Our (Sauer)|Ourdall]] (276 m). Zu [[Léiler]] huet d'Gemeng um Lieu-dit ''Trois-frontières'' d'Grenz mat der [[Belsch]] an [[Däitschland]] gemaach, a ronderëm louchen d'Gemenge [[Gemeng Clierf|Clierf]], [[Gemeng Munzen|Munzen]], [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] a [[Gemeng Wëntger|Wëntger]].

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

=== Gemengefusioun 2012 ===
Am Joer [[2002]] hunn d'[[Schäfferot|Schäfferéit]] vun de Gemenge [[Gemeng Clierf|Clierf]], Hengescht a [[Gemeng Munzen|Munzen]] sech bei deem deemolegen Inneminister [[Michel Wolter]] fir eng méi enk Zesummenaarbecht staark gemaach. De 4. Mee [[2006]] hunn déi dräi Schäfferéit dem Inneminister hir Absicht matgedeelt fir ze fusionéieren. Doropshi gouf zesumme mam [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] en Investitiounsprogramm op d'Bee gesat, deen am Kader vun der Fusioun soll ëmgesat ginn. Et gouf en Informatiounsdokument fir d'Bevëlkerung erstallt, an de Fusiounsprojet gouf de 25. September [[2008]] a Presenz vum Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] de Leit aus den dräi betraffene Gemengen zu Clierf virgestallt.

Den 12. Oktober [[2008]] ass an deenen dräi Gemengen e [[Gemengereferendum zu Lëtzebuerg|Referendum]] organiséiert ginn, an dee Referendum ass och zu Gonschte vun där Fusioun ausgaangen. D'[[Gemengerot|Gemengeréit]] vu Clierf, Hengescht a Munzen hu sech Enn 2008 definitiv fir déi geplangt Fusioun ausgeschwat an hunn enger entspriechender Konventioun mam Lëtzebuerger Staat zougestëmmt. Dës Konventioun gouf de 16. Januar [[2009]] vun de betraffene [[Regierung]]smemberen ënnerschriwwen.

De 17. Februar 2009 huet den Inneminister de Gesetzesprojet iwwer déi geplangt Fusioun an der [[Chamber]] deposéiert. De [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] huet säin Avis den 21. Abrëll 2009 ginn, an d'Gesetz iwwer d'Fusioun vun de Gemenge Clierf, Hengescht a Munzen ass de 7. Mee 2009 eestëmmeg an der Chamber guttgeheescht ginn.

D'Fusioun vun de Gemenge Clierf, Hengescht a Munzen zu enger neier Gemeng mam Numm ''' Gemeng Clierf''' ass de 5. Dezember 2011 rechtsgülteg gi wéi deen nei gewielte Gemengerot no de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewale]] vum 9. Oktober [[2011]] vum [[Buergermeeschter]] vereedegt gouf&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2009/05/28/n3|Titel=Loi du 28 mai 2009 portant fusion des communes de Clervaux, de Heinerscheid et de Munshausen|Gekuckt=29.09.2026|Datum=28.05.2009|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. De Buergermeeschter an déi dräi [[Schäffen|Schäffe]] goufen de [[24. November]] 2011 vum Inneminister Jean-Marie Halsdorf vereedegt.

== Schoulinfrastruktur ==
D'Kanner vun der Gemeng Hengescht sinn op [[Reiler]] an déi deemoleg interkommunal Grondschoul vun de Gemenge [[Gemeng Clierf|Clierf]], Hengescht a [[Gemeng Munzen|Munzen]] gaangen.

== Buergermeeschteren ==
{{Kapitel Info feelt}}
* …
* 01.01.1970 - 01.06.1989: Bernard Linckels
* 01.08.1989 - 05.12.1995: Jean Lentz
* 13.02.1996 - 23.11.2005: Camille Eilenbecker&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/46gn1f/pages/38/articles/DTL373 Norden; Ende des Sonderwegs.] In: d'Lëtzebuerger Land, 52. Jg., nº 41 (14.10.2005), p. 10 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 24.11.2005 - 05.12.2011: Raymond Thielen

== Kuckt och ==
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Hengescht]]</text>
      <sha1>0wzelyqsvqodqpv1k7dx2540wwyt1lj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Miedernach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73566</id>
    <revision>
      <id>2710366</id>
      <parentid>2693202</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:42:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Date vu Wikidata</comment>
      <origin>2710366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1561" sha1="1uwi5fk5kdsigz786edxcndrq368cop" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 |Integratiounsgemeng = {{Ärenzdall}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|48|35|N|06|13|02|O|Haaptkoordinaten=jo}}
 }}
D''''Gemeng Miedernach''' ass eng fréier [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] am [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]]. Si huet Enn 2011 mat der [[Gemeng Iermsdref]] zu der [[Ärenzdallgemeng]] fusionéiert.

== Uertschaften an der fréierer Gemeng ==
* [[Miedernach]]
* [[Marxbierg (Miedernach)|Marxbierg]]
* [[Ousterbuer (Miedernach)|Ousterbuer]]
* [[Pletschette]]
* [[Suewelbuer]], ausser engem Bauerenhaff, deen zur Gemeng [[Waldbëlleg]] gehéiert
* [[Kitzebuer]]

== Geographie ==
== Geschicht ==
An der Zäit vum [[Ancien Régime]] hunn d'Lännereie vun der Gemeng zur Härschaft vu Méistref gehéiert, an am Ufank vum [[19. Joerhonnert]] war eng vun de Gemengen déi deemools gegrënnt goufen.

Den [[21. Mäerz]] [[2010]] hunn d'Bierger vun de Gemengen Iermsdref a Miedernach an engem [[Gemengereferendum zu Lëtzebuerg|Referendum]] sech z'iwwer 83% fir dës Fusioun ausgeschwat. No dem Vote vum Gemengerot de [[6. Abrëll]] 2011 war d'Entscheedung definitiv: d'Fusiounsgemeng sollt '''[[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]''' heeschen an ab dem [[1. Januar]] [[2012]] bestoen.

== Politik ==
=== Buergermeeschteren ===
* - Nov. 2005: 
* Nov. 2005 - Okt. 2008: [[Fernand Stein]]
* Okt. 2008 - :

== Kuckt och ==
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==

{{Referenzen an Notten}}

[[be-x-old:Мэдэрнах]]

[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Miedernach]]</text>
      <sha1>1uwi5fk5kdsigz786edxcndrq368cop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Munzen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73789</id>
    <revision>
      <id>2710362</id>
      <parentid>2693206</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:23:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Date vu Wikidata</comment>
      <origin>2710362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4941" sha1="sowheg94ex5d4im1xkuolwoezn5w2ub" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| Koordinaten = {{coor dms|50|01|59|N|06|02|15|O|Haaptkoordinaten=jo}}
 }}
Déi fréier '''Gemeng Munzen''' war bis de [[5. Dezember]] [[2011]] eng [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] am Nordoste vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Hiren Numm hat se vun der Uertschaft [[Munzen]].

== Geographie ==
Nopeschgemenge waren [[Gemeng Housen|Housen]] am Süden, [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] an [[Gemeng Eschweiler|Eschweiler]] am Südwesten, [[Gemeng Clierf|Clierf]] am Nordwesten an [[Gemeng Hengescht|Hengescht]] am Norden. Am Osten huet de Floss [[Our (Sauer)|Our]] d'Grenz mat der Bundesrepublik [[Däitschland]] gemaach. D'Gemeng Munze louch am [[Kanton Clierf]] an am Distrikt Dikrech.

== Uertschaften an der fréierer Gemeng ==
* [[Draufelt]] (Drauffelt)
* [[Maarnech]] (Marnach)
* [[Munzen]] (Munshausen)
* [[Rueder]] (Roder)
* [[Siwwenaler]] (Siebenaler)

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}} Am Ufank hunn ausser Munzen nach 6 Dierfer zur Gemeng gehéiert: Siwwenaler, Maarnech, Rueder, [[Näidsen]], [[Reiler]] an [[Ischpelt]]. [[1813]] koum Näidsen bei d'Gemeng Housen. [[1823]] koumen d'Dierfer Reiler an Ischpelt bei déi nei Gemeng Clierf, déi no der Opléisung vun der Gemeng [[Wäicherdang]] entstanen ass. Draufelt, dat bis dohin zur Gemeng Wäicherdang gehéiert huet, koum bei d'Gemeng Munzen, déi bis de 5. Dezember 2011 onverännert blouf.

=== Gemengefusioun 2012 ===
Am Joer [[2002]] hunn d'[[Schäfferot|Schäfferéit]] vun de Gemenge [[Gemeng Clierf|Clierf]], [[Gemeng Hengescht|Hengescht]] a Munze sech bei deem deemolegen Inneminister [[Michel Wolter]] fir eng méi enk Zesummenaarbecht staark gemaach. De 4. Mee [[2006]] hunn déi dräi Schäfferéit dem Inneminister hir Absicht matgedeelt fir ze fusionéieren. Doropshi gouf zesumme mam [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] en Investitiounsprogramm op d'Bee gesat, deen am Kader vun der Fusioun soll ëmgesat ginn. Et gouf en Informatiounsdokument fir d'Bevëlkerung erstallt, an de Fusiounsprojet gouf de 25. September [[2008]] a Presenz vum Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] de Leit aus den dräi betraffene Gemengen zu Clierf virgestallt.

Den 12. Oktober [[2008]] ass an deenen dräi Gemengen e [[Gemengereferendum zu Lëtzebuerg|Referendum]] organiséiert ginn, an dee Referendum ass och zu Gonschte vun där Fusioun ausgaangen. D'[[Gemengerot|Gemengeréit]] vu Clierf, Hengescht a Munzen hu sech Enn 2008 definitiv fir déi geplangt Fusioun ausgeschwat an hunn enger entspriechender Konventioun mam Lëtzebuerger Staat zougestëmmt. Dës Konventioun gouf de 16. Januar [[2009]] vun de betraffene [[Regierung]]smemberen ënnerschriwwen.

De 17. Februar 2009 huet den Inneminister de Gesetzesprojet iwwer déi geplangt Fusioun an der [[Chamber]] deposéiert. De [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] huet säin Avis den 21. Abrëll 2009 ginn, an d'Gesetz iwwer d'Fusioun vun de Gemenge Clierf, Hengescht a Munzen ass de 7. Mee 2009 eestëmmeg an der Chamber guttgeheescht ginn.

D'Fusioun vun de Gemenge Clierf, Hengescht a Munzen zu enger neier Gemeng mam Numm ''' Gemeng Clierf''' ass de 5. Dezember 2011 rechtsgëlteg gi wéi deen nei gewielte Gemengerot no de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewale]] vum 9. Oktober [[2011]] vum [[Buergermeeschter]] vereedegt gouf. De Buergermeeschter an déi dräi [[Schäffen|Schäffe]] goufen de [[24. November]] 2011 vum Inneminister Jean-Marie Halsdorf vereedegt.

=== Buergermeeschtere bis 2011 ===
* 1797 - 1813: [[Pierre Gierrens]]
* 1813 - 1823: [[Jean Molitor]]
* 1823 - 1835: [[Damien Bocholtz]]
* 1835 - 1849: [[Jean-Pierre Hamus]]
* 1849: Nicolas Linckels&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081209051903/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1849/0016/a016.pdf#page=1 Memorial N°16 vun 1849 mat dem ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 13 février 1849, n°12,] portant nomination de bourgmestres&lt;/ref&gt;
* 1849 - 1857: [[Paul Meyers (Munzen)|Paul Meyers]]{{Source?}}
* 1858 - 1887: [[Jean-Pierre Linckels]]
* 1888 - 1896: [[Pierre Linden]]
* 1897 - 1900: [[Mathias Hamus]]
* 1900 - 1908: [[Pierre Freichel]]
* 1909 - 1931: [[Théodore Boever]]
* 1932 - 1940: [[Pierre Freichel]]
* 1945: [[Joseph Thelen]]
* 1946 - 1957: [[François Kneip]]
* 1958 - 1969: [[François Hamus]]
* 1969 - 1971: [[Jean-Pierre Boever]]
* 1971 - 1973: [[Pierre Boever (Buergermeeschter)|Pierre Boever]]
* 1973 - 1975: [[Jules Blasen]]
* 1976 - 1993: [[Jean-Baptiste Stempel]]
* 1994 - 2011: [[Emile Eicher]]

== Wopen ==
De Wope vun der Gemeng Munzen gouf den 21. Oktober 1983 vum Gemengerot vu Munzen ugeholl.

Den Entworf ass vum [[Jean-Claude Loutsch]]. D'Beschreiwung vum Wopen ass &quot;op gëllenem Fong e rouden Hirschkapp mat engem schwaarze Kräiz driwwer; um Kapp rout mat dräi sëlwere klenge Märelen&quot;.&lt;!--an der Originalbeschreiwung steet näischt vun ouni Schniewel a Patten --&gt;

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemeng Munzen| ]]
[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Munzen]]</text>
      <sha1>sowheg94ex5d4im1xkuolwoezn5w2ub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Tënten</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74135</id>
    <revision>
      <id>2710370</id>
      <parentid>2704812</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:51:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Date vu Wikidata</comment>
      <origin>2710370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4557" sha1="j9gbuwtfjy15aocq37yl3pp9oo3p1s0" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 |Integratiounsgemeng = {{Helperknapp}}
 | Koordinaten = {{Coor dms|49|43|02|N|06|00|38|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
Déi fréier '''Gemeng Tënten''' war bis den 31. Dezember 2017 eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] am [[Äischdall]], am [[Kanton Miersch]].

Den 1. Januar 2018 ass si mat der [[Gemeng Béiwen-Atert]] zu der neier [[Gemeng Helperknapp]] fusionéiert.

== Geographie ==
Um ëstlechsten Deel vun der deemoleger Gemeng steet de ''Klaushaff'', dee westlechste Punkt läit um ''Krécklesbierg'' hanner [[Rued (Simmer|Rued]], deen nërdlechste bei der ''Maandelbaach''. No bei der Bréck bei der N12 ass dee Südlechsten ze fannen.

Déi déifst Plazen an der fréierer Gemeng si laanscht d'[[Äisch]], déi zu [[Buer (Helperknapp)|Buer]] op enger Héicht vun 246&amp;nbsp;m leeft, zu [[Aansebuerg]] 236&amp;nbsp;m an am [[Mariendall]] 236&amp;nbsp;m.

== Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng==
=== Uertschaften ===
* [[Aansebuerg]]
* [[Buer (Helperknapp)|Buer]]
* [[Huelmes]]
* [[Mariendall]]
* [[Tënten]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Klaushaff (Helperknapp)|Klaushaff]]
* [[Kuelbecherhaff]]
* [[Märjendaller Haff]]

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[File:Coat of arms tuntange luxbrg.svg|110x110px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 245}}&lt;/ref&gt;:

''De gueules au fermail en losange d'argent, l'aiguillon vers le chef, au chef cousu d'azur chargé de trois châteaux d'argent, à deux tours crénelées et au donjon plus élevé au toit pointu.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[22. Dezember]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[25. Januar]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 308 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1982}} 
|}


=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
 |bis = 2017
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

===Fusioun===
Den 1. Januar 2018 huet d'Gemeng Tënten mat der [[Gemeng Béiwen-Atert]] fusionéiert. Dës Fusioun de 25. Mee 2014 an engem Referendum mat 69,5 % zu Béiwen a mat 64,5 zu Tënten guttgeheescht&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/538604.html &quot;Fusioun begréisst: Béiwen mat 69,5 an Téinten mat 64,5 % Jo!&quot;] rtl.lu, 25.05.2014, 16:33:23.&lt;/ref&gt;. De 24. Februar 2016 huet d'[[Chamber]] eestëmmeg dem Gesetz fir déi Fusioun, zum 1. Januar 2018, zougestëmmt. Den Numm vun der neier Gemeng ass &quot;[[Gemeng Helperknapp]]&quot;&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/880324.html &quot;Béiwen an Tënten fusionéieren an Habscht a Simmer och.&quot;] rtl.lu, 24.02.2016, 17:44:16.&lt;/ref&gt;. An enger éischter Phas war geplangt, datt och d'[[Gemeng Sëll]] sollt mat fusionéieren, déi schlussendlech awer een anere Wee gaangen ass&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/537878.html &quot;Referendum um Sonndeg zu Béiwen un der Attert an Téinten.&quot;] rtl.lu, 23.05.2014, 12:30:38.&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery&gt;
Fichier:Boevange-sur-Attert locator map.png|Béiwen...
Fichier:Tuntange locator map.png|an Tënten...
Fichier:Helperknapp map.svg|fusionéieren zu Helperknapp
&lt;/gallery&gt;

==Politik==
=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
*...
* 1844: Michel Frank&lt;ref&gt;Arrêté royal Grand-Ducal vum 29. Dezember 1843, n°2926f, iwwer d'Nominatioun vu Buergermeeschteren, am [http://data.legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1844/a3/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1844-a3-fr-pdf.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
*...
* 1956 – ...: Jean-Pierre Jaminet&lt;ref&gt;Arrêté Grand-Ducal vum 18. Januar 1956 iwwer d'Nominatioun vu Buergermeeschteren, am [http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1956-7-fr-pdf.pdf Mémorial N°7 vum 11. Februar 1956]&lt;/ref&gt;
*...
*... – 2011: Marcel Erpelding
* 2011 – 2017: Christiane Eicher-Karier

== Kuckt och ==
*{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20110817015840/http://www.tuntange.net/tuntange/index.php?id=19 Offiziell Säit vun der fréierer Gemeng Tënten] (am Internet Archive)
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/tuntange D'Gemeng Tënten op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Tenten}}
[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Tenten]]
[[Kategorie:Gemeng Tënten| ]]</text>
      <sha1>j9gbuwtfjy15aocq37yl3pp9oo3p1s0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pierre Becker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89371</id>
    <revision>
      <id>2710422</id>
      <parentid>1571489</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ Detail esou wéi am Artikel iwwer déi Persoun</comment>
      <origin>2710422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="315" sha1="h3mie7wj2ziqktvjrlu5iva5ph4pdm4" xml:space="preserve">{{Homonymie Persounen}}
Et gëtt verschidde Persounen déi '''Pierre Becker''' heeschen:
* [[Pierre Becker (Politiker)|Pierre Becker]] (1809-1879), lëtzebuergeschen Dokter a Politiker
* [[Pierre Becker (Foussballspiller)|Pierre Becker]] (1907-1982), lëtzebuergesche Foussballspiller

{{DEFAULTSORT:Becker Pierre}}</text>
      <sha1>h3mie7wj2ziqktvjrlu5iva5ph4pdm4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>HaaptsäitBléck/Reserv</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91074</id>
    <revision>
      <id>2710316</id>
      <parentid>2708581</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:37:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Dëst an dat vu Lëtzebuerg */</comment>
      <origin>2710316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12549" sha1="nnw0103hix1rvrgls8283o445m7nomy" xml:space="preserve">Hei kënne Virschléi fir Biller agedroe ginn, déi dann, [[HaaptsäitBléck/Archiver|via eng Schabloun]], spéider op der [[Haaptsäit]] als &quot;Bild vun der Woch&quot; gewise kënne ginn.

===Kategorie 'Alles Méigleches'===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
&lt;!-- Konscht --&gt;
&quot;The School of Athens&quot; by Raffaello Sanzio da Urbino.jpg
File:The Conjurer, ca. 1502.jpg
File:Les Joueurs de cartes, par Paul Cézanne.jpg
File:Vincent van Gogh - Irises (1889).jpg
File:Las Meninas, by Diego Velázquez, from Prado in Google Earth.jpg
File:Edgar Degas - Ballet (L'Étoile).jpg

File:Bewegungsstudie (Movement Study) 1925, black and white photograph by Rudolf Koppitz.jpg
&lt;!-- Musek --&gt;

&lt;!-- Astronomie --&gt;
Fichier:Pedra Azul Milky Way.jpg
Fichier:Hickson Compact Group 40 - Flickr - geckzilla.png
Fichier:Cartwheel_Galaxy_(NIRCam_and_MIRI_Composite_Image)_(weic2211a).jpeg
Fichier:PIA22946-Jupiter-RedSpot-JunoSpacecraft-20190212.jpg

Fichier:Space Shuttle Columbia launching.jpg

&lt;!-- Technik --&gt;
Fichier:Soldering_a_0805.jpg
Fichier:Emirates Airbus A380-861 A6-EER MUC 2015 04.jpg
File:Vienna U-Bahn - U4 metro line-Type V arriving far ar 16to10 PNr°1177.jpg

&lt;!-- Skizzen --&gt;
Fichier:Change in Average Temperature.svg
Fichier:Lateral head anatomy detail.jpg
Fichier:Structure_volcano_numbered.svg

&lt;!-- Elementer, Mineralien --&gt;
Fichier:Tantalum single crystal and 1cm3 cube.jpg
File:Molybdenum crystaline fragment and 1cm3 cube.jpg
File:Kobalt electrolytic and 1cm3 cube.jpg
Fichier:Ambre Moustique.jpg

&lt;!-- Déieren --&gt;
Fichier:Glaucus atlanticus 1 cropped.jpg
Fichier:Haeckel Arachnida.jpg
Fichier:Yellow mite (Tydeidae), Lorryia formosa.jpg
Fichier:Wegerich Scheckenfalter Duo auf Rotklee.jpg
File:Close wing Basking of Athyma perius (Linnaeus, 1758) - Common Sergeant (4) WLB.jpg 
Fichier:Gemeine Goldwespe.jpg

European_praying_mantis_%28Mantis_religiosa%29_green_female_Dobruja.jpg
Fichier:Sitting_Asian_elephant_(Elephas_maximus)_bathing_in_Tad_Lo_river,_Laos.jpg
File:014 Baby cape fur seal sleeping at Cape cross Photo by Giles Laurent.jpg
File:003 Cheetah hissing after a meal in Kalahari Desert Photo by Giles Laurent.jpg

Fichier:Mikadotrochus hirasei 01.jpg
Fichier:Haliotis clathrata 01.JPG
Fichier:Guildfordia triumphans 01.JPG 
File:Angaria melanacantha 01.JPG
&lt;!-- Tonne Gemuschels: https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Llez/Shells_by_H._Zell --&gt;
Fichier:2017.07.06.-48-Wendisch Rietz--Zauneidechse-Weibchen.jpg
File:Himalayan Monal at Sagarmatha National Park, Nepal.jpg
File:007a European bee-eater chasing an Aglais butterfly in flight in Pfyn-Finges Photo by Giles Laurent.jpg
File:Toco Toucan (Ramphastos toco) - 48153967707.jpg
Fichier:Jabirú africano (Ephippiorhynchus senegalensis), delta del Okavango, Botsuana, 2018-07-31, DD 10.jpg
Fichier:זריחה באגמון חולה בזמן נדידת העגורים.jpg
Fichier:Sword-billed hummingbird (male) at Guango Lodge, Ecuador (21310837273).jpg
Fichier:Gallina de Guinea (Numida meleagris), parque nacional Kruger, Sudáfrica, 2018-07-25, DD 42.jpg
File:Upupa epops (057A2126).jpg
Fichier:Petirrojo europeo (Erithacus rubecula), Tierpark Hellabrunn, Múnich, Alemania, 2012-06-17, DD 02 Crop.JPG

&lt;!-- Pilzen --&gt;
File:Tintenfischpilz 1a.JPG

&lt;!-- Planzen --&gt;
Fichier:Mangrove Reflection Wide Ashtamudi Kollam Kerala Mar22 A7C 01464.jpg
File:Dragonblood tree in Socotra 2.jpg
Fichier:Two Arecaceae in the fields viewed through a hole in a tree stump in Laos at sunrise.jpg

File:Pineapple 'Victoria' with slice.jpg
Fichier:Garlic_bulbs_and_cloves.jpg
Fichier:Almonds - in shell, shell cracked open, shelled, blanched.jpg
File:Ковила, Тарутинський степ, Україна.jpg

&lt;!-- Landschaften --&gt;
Fichier:Afternoon at Tennfjorden, Raftsundet, Hinnøya, Norway, 2015 September (02).jpg
File:006 Dune 45 in Sossusvlei at sunrise Photo by Giles Laurent.jpg
Fichier:Sommet de la Dune du Pilat.jpg

Fichier:Water reflection of sunset with gray and orange clouds and pirogues moored to the bank in Don Det Laos.jpg
Fichier:Water reflection of stringy gray and white clouds in a pond on a sand beach of Don Khon at sunrise in Laos.jpg
File:Кызылкуп на рассвете.jpg
Fichier:Озеро Дус-Холь вечером. Тес-Хемский кожуун.jpg
Fichier:Taal Volcano eruption on January 12, 2020.jpg
Fichier:AralSea1989 2014.jpg
Fichier:Flysch%20formation%20at%20Sakoneta%20Beach.jpg
File:Val Montanaia.jpg
Fichier:Khone Phapheng Falls, Si Phan Don, Laos, widest waterfall in the world.jpg

&lt;!-- Uertschaften, Gebaier, Brécken --&gt;
File:دماوند و دیر گلین.jpg
Fichier:Porta Nigra morgens (100MP).jpg
Fichier:Blenheim Palace south view 2016.jpg
File:Val Castle (15).jpg
Fichier:Tallinna vanalinn päikesetõusu ajal.jpg
File:Albarracín, Teruel, España, 2014-01-10, DD 051.JPG
Fichier:Atomium, Bruselas, Bélgica, 2021-12-15, DD 148-150 HDR.jpg
Fichier:Fishing huts reflected in the ice at Fisketången, Kungshamn.jpg
Fichier:Skyline of the Central Business District of Singapore with Esplanade Bridge.jpg
File:Basilica di San Marco at night-msu-2021-6406-6406.jpg
Fichier:Manarola_NW_Cinque_Terre_Sep23_A7C_07233.jpg
Fichier:วัดพระศรีรัตนศาสดาราม_8_(edited).jpg
File:Медресе Баракхан,Ташкент (Barakhan Madrasah, Baroqxon madrasasi).jpg
Fichier:Aerial_View_-_Landschaft_Markgr%C3%A4flerland1.jpg
Fichier:Jukung Pasar Terapung.jpg
File:Paro Taktsang, Bhutan (edited).jpg
File:Узор на потолке мечети Баланд 6.jpg
Fichier:Iglesia de Entoto Maryam, Adís Abeba, Etiopía, 2024-01-19, DD 02.jpg
File:Museum of contemporary art, Belgrade (Музеј савремене уметности Београд).jpg
File:Jinwan Arts Center dllu 01.jpg
Fichier:Castillo de Praga, Praga, República Checa, 2022-07-01, DD 23-25 HDR.jpg
Fichier:Plaza Mayor, Poznan, Polonia, 2014-09-18, DD 41.jpg
Fichier:Krakow - Wawel from Vistula - 4.jpg
File:Belcastel 4.jpg

&lt;!-- Geschicht --&gt;
Fichier:Flickr - DVIDSHUB - Giant standing Buddhas of Bamiyan still cast shadows (Image 2 of 8).jpg
Fichier:Magna Carta (British Library Cotton MS Augustus II.106).jpg|15. Juni
Fichier:Crécy - Grandes Chroniques de France.jpg|26. August
Fichier:Sitting Leo Belgicus - Visscher.jpg
Fichier:Trier_500_Millionen_Mark_Fritz_Quant.jpg
File:Hindenburg disaster, 1937.jpg
Fichier:Karte westwall.png|10. Mee
Fichier:Crowds_of_French_patriots_line_the_Champs_Elysees-edit2.jpg|26. Aug. 1944
Fichier:Raising the Flag on Iwo Jima, larger.jpeg|23.2.45

&lt;!-- Literatur Film--&gt;
File:Clementinum baroque library 2.jpg
File:Amazing Stories, November 1928.jpg
File:Jaws movie poster.jpg

&lt;!-- Persounen --&gt;
Fichier:Julia Margaret Cameron - John Herschel (Metropolitan Museum of Art copy, restored) levels.jpg
Fichier:Ansambel SkaMeika´.jpg
Fichier:Agence Rol, L’éclipse, gare Saint-Lazare, 1921.jpg

File:The Umbrella Workshop.jpg
Fichier:Masks in the rain.jpg
Fichier:Supreme Federal Court - Statue.jpg


&lt;!--Soss--&gt;
Fichier:Mycene gold mask 1 NAMA Athens Greece.jpg
Fichier:Ingredienti per il pesto Genovese (Ingridients for Pesto Genovese).jpg


File:Wooden spools of sewing thread in different colors 6.jpg
Fichier:Bicycle crankset Shimano 105 R7000 (chainring 50-34, length 172.5mm, 11 speed).jpg
Fichier:Dieselrainbow.jpg
File:Waldenbuch - Innenstadt - Stadtfriedhof - Parkplatz - Pflaster (1).jpg

&lt;/gallery&gt;

===Dëst an dat vu Lëtzebuerg===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;130&quot;&gt;
Fichier:Esch-Alzette, Gare Belval Université et P+R.jpg
File:Belval, Héichuewen A (110).jpg
Fichier:Former steel production site Metze Schmelz, later Arbed Esch-Schifflange, then ArcelorMittal 2022-05 ---31.jpg
Fichier:Grund, ciudad de Luxemburgo, Luxemburgo, 2023-12-16, DD 155-157 HDR.jpg
Fichier:Bahnhof Luxemburg.jpg
Fichier:Dusk in Luxembourg Grund (28998138111).jpg
File:Luxembourg, vue sur pont Adolphe (103).jpg
Fichier:Stierchen Bridge 2019-03-21.jpg
Fichier:Valley of Alzette river in Luxembourg City 02.jpg
File:Luxembourg, ravelin Beck-Jost (Paschtéitchen) (101).jpg
Fichier:2 Rue de la Boucherie in Luxembourg City.jpg
Fichier:Luxemburg BW 2016-09-15 11-46-49 stitch.jpg
Fichier:Hospicio de San Juan, ciudad de Luxemburgo, Luxemburgo, 2023-12-16, DD 26.jpg
Fichier:Rokoko Pavillon Echternach 2013-08 -- 5.JPG
Fichier:Schloss Weilerbach 16.jpg
File:Wellenstein, CR151 (103).jpg
Fichier:Luxembourg, Villa Louvigny intérieur (115).jpg|1929 - 100 Joer Radio Letzebuerg
Fichier:Philharmonie, Großer Konzertsaal.jpg
Fichier:Boulaide – Monument seconde guerre mondiale et morgue.jpg
Fichier:Meder-Haus Esch-sur-Alzette 2014-12 --1.jpg
Fichier:Portail Banque et caisse d'épargne de l'Etat place de Metz.jpg
Fichier:Luxembourg cimetière Notre-Dame platanes 01.jpg
Fichier:Kirche Goesdorf 02.jpg
Fichier:Ansembourg, Hinterer Schlosseingang 01.jpg

Fichier:CFL 212 Wiltz 01.jpg
Fichier:CFL 3608 Gare Luxembourg 01.jpg
Fichier:CFL 2400 Alstom Coradia Max.jpg

File:Bettembourg, gare CFL Bettembourg (116).jpg
Fichier:Luxembourg - CFL network 2025.svg
Fichier:Mondorf Thionville Railway Bellwald 696.jpg
Fichier:Traditional photo point on PC 12 near Eischen (47362529722).jpg

File:Wappen Peter Ernst von Mansfeld.jpg|2029
Fichier:Jan Brueghel le Jeune Bouquet de fleurs MNHA.jpg

Fichier:N-Liez hotel-du-gouvernement-a-luxembourg.png
Fichier:Michel Engels - 13 Les portes du Bock..jpg
Fichier:Paintings_-_Cathédrale_Notre-Dame_de_Luxembourg_-_DSC06046.JPG
Fichier:Vase with frogs, water lilies and dragonflies designed by Pierre Blanc for Villeroy &amp; Boch.jpg
File:Les filles de Loth.jpg

Fichier:Pg034 Antiquités romaines trouvées au camp de Dahlheim.jpg
Fichier:Remerschen, Op Mecheren (106).png
Fichier:Mosaik cweber entzerrt.jpg
Fichier:Diekirch Roman Necropolis and City Museum.jpg
File:Bible géante d'Echternach - BNL Ms264 f194v.jpg
Fichier:Wenceslaus johana.png|Wope vum [[Wenzel I. vu Lëtzebuerg]] a senger Fra [[Jeanne vu Brabant]].
Fichier:Balduineum Wahl Heinrich VII.jpg|27.11.1308
Fichier:Tod Heinrichs VII..jpg|24. August 1313
File:Arrigo-VII-monument-parts-museo-opera-pisa.jpg
Fichier:CrownBohemia1.jpg
File:Charles V accueillant Charles IV - Français 2813.jpg
Fichier:Wenceslaus IV, Charles IV, Jobst of Moravia.jpg
Fichier:Pisanello 024b.jpg|Sigismund vu Lëtzebuerg/HRR 15.2.1368 – 9.12.1437
Fichier:Portret van de heraut Nassau-Vianden - Portrait of the herald of Nassau-Vianden - Wapenboek Nassau-Vianden - KB 1900 A 016, folium 01v.jpg
Fichier:Duché de-Luxembourg Jean-Janson-1637-1693-Amsterdam.jpg
Fichier:LASB K Hellwig 0006.jpg
Fichier:De_Fer_Trier_1692.jpg
Fichier:Ducatus Lutzenburgi novissima et accuratissima delineatio - CBT 6611267.jpg|vum [[Nicolaes Visscher (1649–1702)|Nicolaes Visscher]].
Fichier:Van der Meulen Prise de Luxembourg.jpg|3.6.1684
Fichier:Luxemburg 1550 65 v Deventer.jpg
Fichier:LASB K Hellwig 0850.jpg
Fichier:Sol (1786) mnha53830 66387.jpeg
Fichier:10 Thaler Note BIL 1856.jpg|175 Joer 2031
Fichier:Compagnie des chemins de fer Prince-Henri (Aktie).jpg|1869
File:Reichs-Eisenbahnen in Elsass-Lothringen und Wilhelm-Luxemburg-Bahn. Personen und Gueter-Verkehr im Etats-Jahre 1878-79 - btv1b10224023c Lux.webp
Fichier:Luxembourg- Gendarmerie (NYPL b14896507-92751).jpg
File:Paul de Pidoll, Ruines du Château de Bourscheid, mnha11423 68789.jpg
Fichier:'Gare de Luxembourg', TEKA0112603.jpg
Fichier:05266-Luxemburg-1904-Pfaffenthal, Siechengas-Brück &amp; Sohn Kunstverlag.jpg
File:Luxembourg - Au Glacis by Charles Bernhoeft.jpg
Fichier:Luxembourg - Les 3 Glands - Die 3 Eicheln - PC Schoren.jpg
Fichier:Biermann, Plan Luxembourg en 1907.jpg
Fichier:Consdorf, portail cimetière Aujourd'hui nous... (102).jpg
Fichier:Luxembourg, place de la Constitution (016675) vers 1930.jpg
Fichier:Grand Duke boards PH-TGD, Schiphol, 11JUN56-102.jpg
File:Schleuse Grevenmacher-Mosel im Bau 1961-11 HB03673.jpg
Fichier:Einweihung des Mosel-Schifffahrtsweges 1964-HB9890 RGB.jpg
Fichier:De abdicatie en opvolging in Luxemburg, de hertogelijke familie, Bestanddeelnr 917-1168.jpg
File:Charly Gaul c1961-1963.jpg|2032
Fichier:Hinzert Memorial Nazi Concentration Camp 01.jpg|25. Februar
Fichier:Luxembourg City monument Guillaume II statue 2011.jpg|5. Nov. 1884 ageweit
Fichier:Larochette, Nommerleeën, Draachelee (104).jpg
Fichier:Zone protégée Brucherbierg-Lallengerbierg (113).jpg
Fichier:Bettembourg Bongert Altenhoven.jpg
Fichier:Kockelscheuer pond parking a.jpg
Fichier:DECEMBER AFTERNOON in Bech-Kleinmacher, LU.jpg
Fichier:SAINT DONAT CHAPEL in WORMELDANGE KOEPPCHEN, Luxembourg.jpg
&lt;/gallery&gt;

[[Kategorie:Haaptsäit Bléck]]</text>
      <sha1>nnw0103hix1rvrgls8283o445m7nomy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710393</id>
      <parentid>2710316</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:34:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Dëst an dat vu Lëtzebuerg */</comment>
      <origin>2710393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12600" sha1="nxm73rzul9ur2znnt9iswq56wbq9l4n" xml:space="preserve">Hei kënne Virschléi fir Biller agedroe ginn, déi dann, [[HaaptsäitBléck/Archiver|via eng Schabloun]], spéider op der [[Haaptsäit]] als &quot;Bild vun der Woch&quot; gewise kënne ginn.

===Kategorie 'Alles Méigleches'===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
&lt;!-- Konscht --&gt;
&quot;The School of Athens&quot; by Raffaello Sanzio da Urbino.jpg
File:The Conjurer, ca. 1502.jpg
File:Les Joueurs de cartes, par Paul Cézanne.jpg
File:Vincent van Gogh - Irises (1889).jpg
File:Las Meninas, by Diego Velázquez, from Prado in Google Earth.jpg
File:Edgar Degas - Ballet (L'Étoile).jpg

File:Bewegungsstudie (Movement Study) 1925, black and white photograph by Rudolf Koppitz.jpg
&lt;!-- Musek --&gt;

&lt;!-- Astronomie --&gt;
Fichier:Pedra Azul Milky Way.jpg
Fichier:Hickson Compact Group 40 - Flickr - geckzilla.png
Fichier:Cartwheel_Galaxy_(NIRCam_and_MIRI_Composite_Image)_(weic2211a).jpeg
Fichier:PIA22946-Jupiter-RedSpot-JunoSpacecraft-20190212.jpg

Fichier:Space Shuttle Columbia launching.jpg

&lt;!-- Technik --&gt;
Fichier:Soldering_a_0805.jpg
Fichier:Emirates Airbus A380-861 A6-EER MUC 2015 04.jpg
File:Vienna U-Bahn - U4 metro line-Type V arriving far ar 16to10 PNr°1177.jpg

&lt;!-- Skizzen --&gt;
Fichier:Change in Average Temperature.svg
Fichier:Lateral head anatomy detail.jpg
Fichier:Structure_volcano_numbered.svg

&lt;!-- Elementer, Mineralien --&gt;
Fichier:Tantalum single crystal and 1cm3 cube.jpg
File:Molybdenum crystaline fragment and 1cm3 cube.jpg
File:Kobalt electrolytic and 1cm3 cube.jpg
Fichier:Ambre Moustique.jpg

&lt;!-- Déieren --&gt;
Fichier:Glaucus atlanticus 1 cropped.jpg
Fichier:Haeckel Arachnida.jpg
Fichier:Yellow mite (Tydeidae), Lorryia formosa.jpg
Fichier:Wegerich Scheckenfalter Duo auf Rotklee.jpg
File:Close wing Basking of Athyma perius (Linnaeus, 1758) - Common Sergeant (4) WLB.jpg 
Fichier:Gemeine Goldwespe.jpg

European_praying_mantis_%28Mantis_religiosa%29_green_female_Dobruja.jpg
Fichier:Sitting_Asian_elephant_(Elephas_maximus)_bathing_in_Tad_Lo_river,_Laos.jpg
File:014 Baby cape fur seal sleeping at Cape cross Photo by Giles Laurent.jpg
File:003 Cheetah hissing after a meal in Kalahari Desert Photo by Giles Laurent.jpg

Fichier:Mikadotrochus hirasei 01.jpg
Fichier:Haliotis clathrata 01.JPG
Fichier:Guildfordia triumphans 01.JPG 
File:Angaria melanacantha 01.JPG
&lt;!-- Tonne Gemuschels: https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Llez/Shells_by_H._Zell --&gt;
Fichier:2017.07.06.-48-Wendisch Rietz--Zauneidechse-Weibchen.jpg
File:Himalayan Monal at Sagarmatha National Park, Nepal.jpg
File:007a European bee-eater chasing an Aglais butterfly in flight in Pfyn-Finges Photo by Giles Laurent.jpg
File:Toco Toucan (Ramphastos toco) - 48153967707.jpg
Fichier:Jabirú africano (Ephippiorhynchus senegalensis), delta del Okavango, Botsuana, 2018-07-31, DD 10.jpg
Fichier:זריחה באגמון חולה בזמן נדידת העגורים.jpg
Fichier:Sword-billed hummingbird (male) at Guango Lodge, Ecuador (21310837273).jpg
Fichier:Gallina de Guinea (Numida meleagris), parque nacional Kruger, Sudáfrica, 2018-07-25, DD 42.jpg
File:Upupa epops (057A2126).jpg
Fichier:Petirrojo europeo (Erithacus rubecula), Tierpark Hellabrunn, Múnich, Alemania, 2012-06-17, DD 02 Crop.JPG

&lt;!-- Pilzen --&gt;
File:Tintenfischpilz 1a.JPG

&lt;!-- Planzen --&gt;
Fichier:Mangrove Reflection Wide Ashtamudi Kollam Kerala Mar22 A7C 01464.jpg
File:Dragonblood tree in Socotra 2.jpg
Fichier:Two Arecaceae in the fields viewed through a hole in a tree stump in Laos at sunrise.jpg

File:Pineapple 'Victoria' with slice.jpg
Fichier:Garlic_bulbs_and_cloves.jpg
Fichier:Almonds - in shell, shell cracked open, shelled, blanched.jpg
File:Ковила, Тарутинський степ, Україна.jpg

&lt;!-- Landschaften --&gt;
Fichier:Afternoon at Tennfjorden, Raftsundet, Hinnøya, Norway, 2015 September (02).jpg
File:006 Dune 45 in Sossusvlei at sunrise Photo by Giles Laurent.jpg
Fichier:Sommet de la Dune du Pilat.jpg

Fichier:Water reflection of sunset with gray and orange clouds and pirogues moored to the bank in Don Det Laos.jpg
Fichier:Water reflection of stringy gray and white clouds in a pond on a sand beach of Don Khon at sunrise in Laos.jpg
File:Кызылкуп на рассвете.jpg
Fichier:Озеро Дус-Холь вечером. Тес-Хемский кожуун.jpg
Fichier:Taal Volcano eruption on January 12, 2020.jpg
Fichier:AralSea1989 2014.jpg
Fichier:Flysch%20formation%20at%20Sakoneta%20Beach.jpg
File:Val Montanaia.jpg
Fichier:Khone Phapheng Falls, Si Phan Don, Laos, widest waterfall in the world.jpg

&lt;!-- Uertschaften, Gebaier, Brécken --&gt;
File:دماوند و دیر گلین.jpg
Fichier:Porta Nigra morgens (100MP).jpg
Fichier:Blenheim Palace south view 2016.jpg
File:Val Castle (15).jpg
Fichier:Tallinna vanalinn päikesetõusu ajal.jpg
File:Albarracín, Teruel, España, 2014-01-10, DD 051.JPG
Fichier:Atomium, Bruselas, Bélgica, 2021-12-15, DD 148-150 HDR.jpg
Fichier:Fishing huts reflected in the ice at Fisketången, Kungshamn.jpg
Fichier:Skyline of the Central Business District of Singapore with Esplanade Bridge.jpg
File:Basilica di San Marco at night-msu-2021-6406-6406.jpg
Fichier:Manarola_NW_Cinque_Terre_Sep23_A7C_07233.jpg
Fichier:วัดพระศรีรัตนศาสดาราม_8_(edited).jpg
File:Медресе Баракхан,Ташкент (Barakhan Madrasah, Baroqxon madrasasi).jpg
Fichier:Aerial_View_-_Landschaft_Markgr%C3%A4flerland1.jpg
Fichier:Jukung Pasar Terapung.jpg
File:Paro Taktsang, Bhutan (edited).jpg
File:Узор на потолке мечети Баланд 6.jpg
Fichier:Iglesia de Entoto Maryam, Adís Abeba, Etiopía, 2024-01-19, DD 02.jpg
File:Museum of contemporary art, Belgrade (Музеј савремене уметности Београд).jpg
File:Jinwan Arts Center dllu 01.jpg
Fichier:Castillo de Praga, Praga, República Checa, 2022-07-01, DD 23-25 HDR.jpg
Fichier:Plaza Mayor, Poznan, Polonia, 2014-09-18, DD 41.jpg
Fichier:Krakow - Wawel from Vistula - 4.jpg
File:Belcastel 4.jpg

&lt;!-- Geschicht --&gt;
Fichier:Flickr - DVIDSHUB - Giant standing Buddhas of Bamiyan still cast shadows (Image 2 of 8).jpg
Fichier:Magna Carta (British Library Cotton MS Augustus II.106).jpg|15. Juni
Fichier:Crécy - Grandes Chroniques de France.jpg|26. August
Fichier:Sitting Leo Belgicus - Visscher.jpg
Fichier:Trier_500_Millionen_Mark_Fritz_Quant.jpg
File:Hindenburg disaster, 1937.jpg
Fichier:Karte westwall.png|10. Mee
Fichier:Crowds_of_French_patriots_line_the_Champs_Elysees-edit2.jpg|26. Aug. 1944
Fichier:Raising the Flag on Iwo Jima, larger.jpeg|23.2.45

&lt;!-- Literatur Film--&gt;
File:Clementinum baroque library 2.jpg
File:Amazing Stories, November 1928.jpg
File:Jaws movie poster.jpg

&lt;!-- Persounen --&gt;
Fichier:Julia Margaret Cameron - John Herschel (Metropolitan Museum of Art copy, restored) levels.jpg
Fichier:Ansambel SkaMeika´.jpg
Fichier:Agence Rol, L’éclipse, gare Saint-Lazare, 1921.jpg

File:The Umbrella Workshop.jpg
Fichier:Masks in the rain.jpg
Fichier:Supreme Federal Court - Statue.jpg


&lt;!--Soss--&gt;
Fichier:Mycene gold mask 1 NAMA Athens Greece.jpg
Fichier:Ingredienti per il pesto Genovese (Ingridients for Pesto Genovese).jpg


File:Wooden spools of sewing thread in different colors 6.jpg
Fichier:Bicycle crankset Shimano 105 R7000 (chainring 50-34, length 172.5mm, 11 speed).jpg
Fichier:Dieselrainbow.jpg
File:Waldenbuch - Innenstadt - Stadtfriedhof - Parkplatz - Pflaster (1).jpg

&lt;/gallery&gt;

===Dëst an dat vu Lëtzebuerg===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;130&quot;&gt;
Fichier:Esch-Alzette, Gare Belval Université et P+R.jpg
File:Belval, Héichuewen A (110).jpg
Fichier:Former steel production site Metze Schmelz, later Arbed Esch-Schifflange, then ArcelorMittal 2022-05 ---31.jpg
Fichier:Grund, ciudad de Luxemburgo, Luxemburgo, 2023-12-16, DD 155-157 HDR.jpg
Fichier:Bahnhof Luxemburg.jpg
Fichier:Dusk in Luxembourg Grund (28998138111).jpg
File:Luxembourg, vue sur pont Adolphe (103).jpg
Fichier:Stierchen Bridge 2019-03-21.jpg
Fichier:Valley of Alzette river in Luxembourg City 02.jpg
File:Luxembourg, ravelin Beck-Jost (Paschtéitchen) (101).jpg
Fichier:2 Rue de la Boucherie in Luxembourg City.jpg
Fichier:Luxemburg BW 2016-09-15 11-46-49 stitch.jpg
Fichier:Hospicio de San Juan, ciudad de Luxemburgo, Luxemburgo, 2023-12-16, DD 26.jpg
Fichier:Rokoko Pavillon Echternach 2013-08 -- 5.JPG
Fichier:Schloss Weilerbach 16.jpg
File:Wellenstein, CR151 (103).jpg
Fichier:Luxembourg, Villa Louvigny intérieur (115).jpg|1929 - 100 Joer Radio Letzebuerg
Fichier:Philharmonie, Großer Konzertsaal.jpg
Fichier:Boulaide – Monument seconde guerre mondiale et morgue.jpg
Fichier:Meder-Haus Esch-sur-Alzette 2014-12 --1.jpg
Fichier:Portail Banque et caisse d'épargne de l'Etat place de Metz.jpg
Fichier:Luxembourg cimetière Notre-Dame platanes 01.jpg
Fichier:Kirche Goesdorf 02.jpg
Fichier:Ansembourg, Hinterer Schlosseingang 01.jpg

Fichier:CFL 212 Wiltz 01.jpg
Fichier:CFL 3608 Gare Luxembourg 01.jpg
Fichier:CFL 2400 Alstom Coradia Max.jpg

File:Bettembourg, gare CFL Bettembourg (116).jpg
Fichier:Luxembourg - CFL network 2025.svg
Fichier:Mondorf Thionville Railway Bellwald 696.jpg
Fichier:Traditional photo point on PC 12 near Eischen (47362529722).jpg

File:Wappen Peter Ernst von Mansfeld.jpg|2029
Fichier:Jan Brueghel le Jeune Bouquet de fleurs MNHA.jpg

Fichier:N-Liez hotel-du-gouvernement-a-luxembourg.png
Fichier:Michel Engels - 13 Les portes du Bock..jpg
Fichier:Paintings_-_Cathédrale_Notre-Dame_de_Luxembourg_-_DSC06046.JPG
Fichier:Vase with frogs, water lilies and dragonflies designed by Pierre Blanc for Villeroy &amp; Boch.jpg
File:Les filles de Loth.jpg

Fichier:Pg034 Antiquités romaines trouvées au camp de Dahlheim.jpg
Fichier:Remerschen, Op Mecheren (106).png
Fichier:Mosaik cweber entzerrt.jpg
Fichier:Diekirch Roman Necropolis and City Museum.jpg
File:Codex aureus Epternacensis folio 18 verso.jpg
File:Bible géante d'Echternach - BNL Ms264 f194v.jpg
Fichier:Wenceslaus johana.png|Wope vum [[Wenzel I. vu Lëtzebuerg]] a senger Fra [[Jeanne vu Brabant]].
Fichier:Balduineum Wahl Heinrich VII.jpg|27.11.1308
Fichier:Tod Heinrichs VII..jpg|24. August 1313
File:Arrigo-VII-monument-parts-museo-opera-pisa.jpg
Fichier:CrownBohemia1.jpg
File:Charles V accueillant Charles IV - Français 2813.jpg
Fichier:Wenceslaus IV, Charles IV, Jobst of Moravia.jpg
Fichier:Pisanello 024b.jpg|Sigismund vu Lëtzebuerg/HRR 15.2.1368 – 9.12.1437
Fichier:Portret van de heraut Nassau-Vianden - Portrait of the herald of Nassau-Vianden - Wapenboek Nassau-Vianden - KB 1900 A 016, folium 01v.jpg
Fichier:Duché de-Luxembourg Jean-Janson-1637-1693-Amsterdam.jpg
Fichier:LASB K Hellwig 0006.jpg
Fichier:De_Fer_Trier_1692.jpg
Fichier:Ducatus Lutzenburgi novissima et accuratissima delineatio - CBT 6611267.jpg|vum [[Nicolaes Visscher (1649–1702)|Nicolaes Visscher]].
Fichier:Van der Meulen Prise de Luxembourg.jpg|3.6.1684
Fichier:Luxemburg 1550 65 v Deventer.jpg
Fichier:LASB K Hellwig 0850.jpg
Fichier:Sol (1786) mnha53830 66387.jpeg
Fichier:10 Thaler Note BIL 1856.jpg|175 Joer 2031
Fichier:Compagnie des chemins de fer Prince-Henri (Aktie).jpg|1869
File:Reichs-Eisenbahnen in Elsass-Lothringen und Wilhelm-Luxemburg-Bahn. Personen und Gueter-Verkehr im Etats-Jahre 1878-79 - btv1b10224023c Lux.webp
Fichier:Luxembourg- Gendarmerie (NYPL b14896507-92751).jpg
File:Paul de Pidoll, Ruines du Château de Bourscheid, mnha11423 68789.jpg
Fichier:'Gare de Luxembourg', TEKA0112603.jpg
Fichier:05266-Luxemburg-1904-Pfaffenthal, Siechengas-Brück &amp; Sohn Kunstverlag.jpg
File:Luxembourg - Au Glacis by Charles Bernhoeft.jpg
Fichier:Luxembourg - Les 3 Glands - Die 3 Eicheln - PC Schoren.jpg
Fichier:Biermann, Plan Luxembourg en 1907.jpg
Fichier:Consdorf, portail cimetière Aujourd'hui nous... (102).jpg
Fichier:Luxembourg, place de la Constitution (016675) vers 1930.jpg
Fichier:Grand Duke boards PH-TGD, Schiphol, 11JUN56-102.jpg
File:Schleuse Grevenmacher-Mosel im Bau 1961-11 HB03673.jpg
Fichier:Einweihung des Mosel-Schifffahrtsweges 1964-HB9890 RGB.jpg
Fichier:De abdicatie en opvolging in Luxemburg, de hertogelijke familie, Bestanddeelnr 917-1168.jpg
File:Charly Gaul c1961-1963.jpg|2032
Fichier:Hinzert Memorial Nazi Concentration Camp 01.jpg|25. Februar
Fichier:Luxembourg City monument Guillaume II statue 2011.jpg|5. Nov. 1884 ageweit
Fichier:Larochette, Nommerleeën, Draachelee (104).jpg
Fichier:Zone protégée Brucherbierg-Lallengerbierg (113).jpg
Fichier:Bettembourg Bongert Altenhoven.jpg
Fichier:Kockelscheuer pond parking a.jpg
Fichier:DECEMBER AFTERNOON in Bech-Kleinmacher, LU.jpg
Fichier:SAINT DONAT CHAPEL in WORMELDANGE KOEPPCHEN, Luxembourg.jpg
&lt;/gallery&gt;

[[Kategorie:Haaptsäit Bléck]]</text>
      <sha1>nxm73rzul9ur2znnt9iswq56wbq9l4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Holzkirchen (Würzburg)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100322</id>
    <revision>
      <id>2710409</id>
      <parentid>2526213</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:00:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>925</id>
      </contributor>
      <comment>[[File:DEU_Holzkirchen_(Unterfranken)_COA.svg]] gouf duerch [[File:DEU_Holzkirchen_(Würzburg)_COA.svg]] ersat (vum [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] deen als Grond uginn huet: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original up</comment>
      <origin>2710409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1126" sha1="7k55w9byebc0cerx7vovzh4q046gcd6" xml:space="preserve">{{SkizzGeo}}
{{Infobox Uertschaft Däitschland
| Numm = Holzkirchen
| Bild = 
| Bildtext = Holzkirchen
| Wopen = DEU Holzkirchen (Würzburg) COA.svg
| Bundesland = Bayern
| Regierungsbezierk = Ënnerfranken
| Landkrees = [[Landkrees Würzburg|Würzburg]] 
| Fläch = 8.42
| Héicht = 198 m
}}
'''Holzkirchen''' ass eng Gemeng am ënnerfränkesche [[Landkrees Würzburg]] a Member vun der [[Verwaltungsgemeinschaft Helmstadt]].

D'Gemeng besteet aus den Uertschaften [[Holzkirchen (Uertschaft)|Holzkirchen]] a [[Wüstenzell]].

== Nopeschgemengen ==
{| width=&quot;50%&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| width =&quot;33%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Triefenstein]]
| width =&quot;33%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Remlingen]]
| width =&quot;33%&quot; align=&quot;center&quot; | 
|-
| width =&quot;33%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Wertheim]]
| width =&quot;33%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Fichier:Compass card (de).svg|150px]]
| width =&quot;33%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Uettingen]]
|-
| width =&quot;33%&quot; align=&quot;center&quot; | 
| width =&quot;33%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Helmstadt]]
| width =&quot;33%&quot; align=&quot;center&quot; | 
|}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.holzkirchen-ufr.de/ Offiziell Websäit] {{de}}

[[Kategorie:Holzkirchen (Würzburg)]]</text>
      <sha1>7k55w9byebc0cerx7vovzh4q046gcd6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mars Orbiter Mission</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101357</id>
    <revision>
      <id>2710372</id>
      <parentid>2169524</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:10:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2710372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2605" sha1="qk9yg54dmpa85gztjhvqb5xw6d98dpt" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; width=&quot;300&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;1&quot; style=&quot;float:right; margin-left:0.5em; background:#FBBFFA;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Mars Orbiter Mission
|- bgcolor=&quot;#FFFAFA&quot;
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Fichier:Mars Orbiter Mission - India - ArtistsConcept.jpg|thumb|300px|center|Mars Orbiter Mission an der Marsëmlafbunn]]
|- bgcolor=&quot;#FFFAFA&quot;
| Typ|| Marssond
|- bgcolor=&quot;#FFFAFA&quot;
| Land || [[Indien]]
|- bgcolor=&quot;#FFFAFA&quot;
| Agentur || [[Indian Space Research Organisation|ISRO]]
|- bgcolor=&quot;#FFFAFA&quot;
| Zil|| [[Mars (Planéit)|Mars]]
|- bgcolor=&quot;#FFFAFA&quot;
| Startmass || ongeféier 500&amp;nbsp;kg
|- bgcolor=&quot;#FFFAFA&quot;
| Start|| [[5. November]] [[2013]], 09:08 UTC 
|- bgcolor=&quot;#FFFAFA&quot;
| Startplaz || [[Satish Dhawan Space Centre]], [[Indien]]
|- bgcolor=&quot;#FFFAFA&quot;
| Drorakéit || [[Polar Satellite Launch Vehicle|PLSV]] C-25
|- bgcolor=&quot;#FFFAFA&quot;
| Status|| aktiv
|}
D''''Mars Orbiter Mission''' ('''MOM'''), inoffiziell an de Medien och ''Mangalyaan'' ([[Hindi]]:मंगलयान - Mars-Reesenden) genannt, ass eng [[Raumsond]] vun der indescher Raumfaartagentur [[Indian Space Research Organisation|ISRO]], déi mat enger [[Polar Satellite Launch Vehicle|PSLV-Rakéit]] op de Wee zum [[Mars (Planéit)|Mars]] gestart gouf.

== Missioun ==
De Start war de [[5. November]] [[2013]] um 9:08 [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]]. De [[26. November]] [[2013]] soll d'Sond den Äerdorbit verloossen, fir dann den [[22. September]] [[2014]] de Mars z'erreechen a fir dann an e staark ellipteschen Orbit mat 500 × 80.000&amp;nbsp;km anzeschwenken. Déi indesch ISRO wier domat déi véiert Weltraumorganisatioun, déi no der Sowjetunion, den USA an Europa eng Sond op de Mars geschéckt hätt. Haaptaufgab vun der Missioun ass, d'Sond erfollegräich op de Mars ze bréngen.

== Instrumenter ==

Déi 15&amp;nbsp;kg Notzlaascht gliddert sech op a 5 Instrumenter:
* Mars Exospheric Neutral Composition Analyzer (MENCA) – Atmosphärenanalys
* Methane Sensor For Mars (MSM) – Atmosphärenanalys
* Mars Color Camera (MCC) – Faarfkamera
* Probe For Infrared Spectroscopy for Mars (PRISM) – Infraroutkamera 
* Lyman-alpha photometer – Fir d'Miessung vun atomarem Waasserstoff an der Marsatmosphär

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Portal:Astronomie}}
* [[Lëscht vun onbemannte Raumfaartmissiounen]]
* [[Chronologie vun de Marsmissiounen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Mars Orbiter Mission}}
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20120831120009/http://www.thehindu.com/sci-tech/science/article3775271.ece Manmohan formally announces India's Mars mission]

[[Kategorie:Marssonden]]
[[Kategorie:Indesch Raumfaart]]</text>
      <sha1>qk9yg54dmpa85gztjhvqb5xw6d98dpt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Becker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101371</id>
    <revision>
      <id>2710421</id>
      <parentid>2703831</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:28:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ Detailer esou wéi am Artikel iwwer déi 2 Persounen</comment>
      <origin>2710421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2773" sha1="fbr605b0xywjyqd3k4stwaj9nkhxo98" xml:space="preserve">{{Homonymie Familljennumm}}
'''Becker''' ass e [[Familljennumm]], deen op d'Beruffsbezeechnung vum [[Bäcker]] zeréckgeet.&lt;ref&gt;[http://lfa.uni.lu/index.php?search1=becker&amp;search2=&amp;search3=&amp;search4=&amp;ausschnitt=rmr&amp;search=Kartieren Fiche &quot;Becker&quot;] am Luxemburgischer Familiennamenatlas online; lfa.uni.lu (gekuckt 17.11.2013).&lt;/ref&gt;

Am Joer 1880 hunn zu Lëtzebuerg 543 Leit sou geheescht, 1930 waren et der 986 an 1981 der 1.159.&lt;ref&gt;Institut Grand-ducal, Section de linguistique, de folklore et de toponymie: ''Geographie der Luxemburger Familiennamen (nach der Volkszählung von 1930).'' Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde Nr. XVIII. Luxemburg 1989, S.424.&lt;/ref&gt;

Leit mat deem Numm sinn ë.&amp;nbsp;a.:
* [[Charles Becker]] (1881-1952), lëtzebuergeschen Auteur;
* [[Daniel Becker]] (1973), lëtzebuergesche Basketballspiller;
* [[Diane Becker]] (1976), lëtzebuergesch Basketballspillerin;
* [[Eugène Becker]] (1884-1939), lëtzebuergesche Foussballspiller;
* [[Gilbert Becker]], lëtzebuergesche Basketballspiller;
* [[Gilles Becker]] (1980), lëtzebuergesche Basketballspiller;
* [[Jacques Becker]] (1906-1960), franséische Filmregisseur;
* [[Jean Becker (Foussballspiller)|Jean Becker]] (1922-2009), lëtzebuergesche Foussballspiller;
* [[Jean Becker (Filmregisseur)|Jean Becker]] (1933), franséische Filmregisseur;
* [[Jean Becker (Cycliste)|Jean Becker]] (1946), lëtzebuergesche Vëlossportler;
* Jean oder Johann Becker (1860-1933), däitschen Illusionist, bekannt ënner sengem Kënschtlernumm ''[[Beckerelli]]'';
* [[Jean-Jacques Becker]] (1928-2023), franséischen Historiker;
* [[Jemmy Becker]], lëtzebuergesche Foussballspiller;
* [[Jessica Becker]] (1999), lëtzebuergesch Foussballspillerin;
* [[Julien Becker]] (1979), lëtzebuergesche Filmregisseur;
* [[Karl Becker]] (1834-1884), däitschen Auteur a Publizist vu satireschen Zäitschrëften;
* [[Liliane Becker]] (1942-1981), lëtzebuergesch Turnerin;
* [[Lily Becker]]-Krier (1898-1988), lëtzebuergesch Gewerkschaftlerin a Fraerechtlerin;
* [[Mathias Becker]] (1907-1952), lëtzebuergesche Foussballspiller;
* [[Max Becker]] (1978), lëtzebuergesche Vëlossportler;
* [[Nicolas-Édouard Becker]] (1842-1920), lëtzebuergeschen Auteur;
* [[Notker Heinrich Becker]] (1883-1978), däitsche Moler;
* [[Pascal Becker]] (1963), lëtzebuergesche Journalist a Filmregisseur;
* [[Pierre Becker (Politiker)|Pierre Becker]] (1809-1879), lëtzebuergeschen Dokter a Politiker;
* [[Pierre Becker (Foussballspiller)|Pierre Becker]] (1907-1982), lëtzebuergesche Foussballspiller;
* [[Théophile Becker]] (1906-1942), lëtzebuergesche Paschtouer a Resistenzler;
* [[Wolfgang Becker (1910-2005)]], däitsche Filmregisseur;
* [[Wolfgang Becker (1954-2024)]], däitsche Filmregisseur.
{{Referenzen}}</text>
      <sha1>fbr605b0xywjyqd3k4stwaj9nkhxo98</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Éditions Phi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101776</id>
    <revision>
      <id>2710418</id>
      <parentid>2591466</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:19:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Um Spaweck */ + Autoritéitskontroll + sozial medien</comment>
      <origin>2710418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1152" sha1="n48xva2i1qhkiu3todp0n2ywumraaxk" xml:space="preserve">{{Skizz}}
D&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;'''Éditions Phi s.a.''' ass e [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Verlag]], deen zanter 1980 Konschtbicher, Sachbicher a Literatur erausbréngt. Gegrënnt gouf e vum [[Francis Van Maele]].

==Geschicht== 
===Editions Phi 1980-2001===

{{Kapitel Info feelt}}
&lt;!-- E puer Sätz zu Phi ënner dem Van Maele, deen en ausseruerdentleche Bäitrag zur Publizistik zu Lëtzebuerg an den 1980er-90er Jore geleescht huet --&gt;

===2002 bis haut===
De Verlag a senger aktueller Struktur gouf den 8. Mäerz 2002 gegrënnt&lt;ref&gt;Cf. [http://www.etat.lu/memorial/2002/C/Pdf/c0978266.pdf#Page=30 Mémorial C 978:46926-46929 vum 26. Juni 2002].&lt;/ref&gt; an huet säi Sëtz zu [[Esch-Uelzecht]].

==Literatur==
* ''Un défi. 20 ans d'éditions Phi.'' Exposition et catalogue/Ausstellung und Katlog: Jean Delvaux, Jean-Philippe Janus, Pierre MArson. Mersch, Centre national de littérsture, 2002.

== Um Spaweck ==
* [https://web.archive.org/web/20140101121511/http://editionsphi.lu/ Websäit vun den Éditions Phi]
{{Autoritéitskontroll}}{{Sozial Medien}}{{Referenzen}}

[[Kategorie:Verlagshaiser an Editeuren zu Lëtzebuerg|Editions Phi]]</text>
      <sha1>n48xva2i1qhkiu3todp0n2ywumraaxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alexander Stubb</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113647</id>
    <revision>
      <id>2710358</id>
      <parentid>2710261</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:14:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2065" sha1="1535xezsdd9lzu4xym5ckmcilt07q2s" xml:space="preserve">{{Infobox Minister
| Funktioun1 = 13. President vu Finnland
| Amtszäit1 = 1. Mäerz 2024 –
| Virgänger1 = [[Sauli Niinistö]]
}}
De '''Cai-Göran Alexander Stubb''', gebuer den [[1. Abrëll]] [[1968]] zu [[Helsinki]], ass e [[Finnland|finnesche]] [[Politiker]] an zanter dem 1. Mäerz 2024 President vu sengem Land.

==Karriär==
Hie war vun 2000 bis 2008 Professer um [[Collège d'Europe]] zu [[Bruges]], vun 2004 bis 2008 Deputéierten am [[Europäescht Parlament|Europäesche Parlament]], dono Ausseminister (2008-2014) a Minister fir Aussenhandel (2011-2014) vu Finnland.

Vum Juni 2014 bis Mee 2015 war hie Premierminister vu Finnland. Dono gouf hie Finanzminister an der Regierung vum [[Juha Sipilä]].

2017 bis 2020 war hie Vizepresident vun der [[Europäesch Investitiounsbank|Europäescher Investitiounsbank]]. Dono war hien Direkter a Professer op der ''School of Transnational Governance'' vum ''European University Institute''.

Den 11. Februar 2024 gouf hien am zweeten Tour vun de Presidentschaftswalen zum neie President vu Finnland gewielt an den 1. Mäerz 2024 vereedegt.&lt;ref&gt;[https://www.tagesschau.de/ausland/finnland-wahl-praesident-100.html &quot;Konservativer Stubb wird neuer Präsident Finnlands.&quot;] tagesschau.de, 11.02.2024.&lt;/ref&gt;

Den 29. an den 30. September 2026 war hien op Staatsvisitt zu Lëtzebuerg.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/de-finnesche-staatspresident-alexander-stubb-ass-op-offizieller-visitt-zu-letzebuerg-1034759910|Titel=Fir zwee Deeg: De finnesche Staatspresident Alexander Stubb ass op offizieller Visitt zu Lëtzebuerg|Gekuckt=29.09.2026|Auteur=Joel Detaille|Datum=29.09.2026|Wierk=RTL Lëtzebuerg|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Presidente vu Finnland}}
{{Navigatioun Premierministere vu Finnland}}
{{Sozial Medien}}

{{DEFAULTSORT:Stubb Alexander}}
[[Kategorie:Gebuer 1968]]
[[Kategorie:Premierministere vu Finnland]]
[[Kategorie:Finnesch Europadeputéiert]]
[[Kategorie:Finnesch Finanzministeren]]
[[Kategorie:Presidente vu Finnland]]</text>
      <sha1>1535xezsdd9lzu4xym5ckmcilt07q2s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Op engem 23. September</title>
    <ns>10</ns>
    <id>114668</id>
    <revision>
      <id>2710351</id>
      <parentid>2304796</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="829" sha1="oovjaot00jlyewp8nfdi9czv9ko34eg" xml:space="preserve">
* [[1828]]: Gebuert vum lëtzebuergesche Geolog [[Pierre Mathias Siegen]].
* [[1846]]: De [[Johann Gottfried Galle]] an den [[Heinrich Louis d'Arrest]] entdecken de [[Planéit]] [[Neptun (Planéit)|Neptun]].
* [[1853]]: Déi Lëtzebuerger [[Regierung Simons]] gëtt vereedegt.[[Fichier:RomySchneider-StudioHarcourt-1960.png|Romy Schneider|100px|right]]
* [[1865]]: Déi franséisch Molerin [[Suzanne Valadon]] kënnt op d'Welt.
* [[1901]]: Den tschechoslowakeschen Dichter a Literaturnobelpräisdréier [[Jaroslav Seifert]] gëtt gebuer.
* [[1920]]: Gebuert vum US-amerikanesche Schauspiller [[Mickey Rooney]].
* [[1930]]: Den US-amerikanesche Sänger [[Ray Charles]] gëtt gebuer.
* [[1938]]: Déi däitsch Filmschauspillerin '''[[Romy Schneider]]''' kënnt op d'Welt.
&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Op engem September|23]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oovjaot00jlyewp8nfdi9czv9ko34eg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Op engem 29. September</title>
    <ns>10</ns>
    <id>114714</id>
    <revision>
      <id>2710331</id>
      <parentid>2467210</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:40:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>bild gewieselt</comment>
      <origin>2710331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="993" sha1="towo85731i2akhkq00kmv7x3o7l4der" xml:space="preserve">* {{0}}[[855]]: Doud vum réimesch-däitsche Keeser [[Lothaire I. (HRR)|Lothaire I.]]
* [[1547]]: Gebuert vum spuenesche Schrëftsteller [[Miguel de Cervantes]].
* [[1573]]: Den italieenesche Moler [[Michelangelo Merisi da Caravaggio]] kënnt op d'Welt.
* [[1758]]: De britteschen Admirol [[Horatio Nelson]] gëtt gebuer.
* [[1931]]: Gebuert vun der schweedescher Schauspillerin [[Anita Ekberg]].
* [[1938]]: D'[[Münchener Ofkommes]] gëtt ënnerschriwwen, mat deem Frankräich a Groussbritannien dem [[Adolf Hitler|Hitler]] zougestinn, d'[[Sudeteland]] z'annektéieren.[[Fichier:Ilyushin Il-62M, Aeroflot AN1061813.jpg|130px|right]]
* [[1941]]: Beim Massaker vu [[Babi Jar]] bei [[Kyiv]] gi méi wéi 33.000 Judde vun der däitscher Wehrmacht, Police an SS ermuert.
* [[1982]]: Eng Ilyushin Il-62M um '''[[Aeroflot Fluch 343]]''' verongléckt bei der Landung um [[Fluchhafe Lëtzebuerg]] um [[Findel]], 7 Leit kommen ëm d'Liewen.
&lt;noinclude&gt;
[[Kategorie:Op engem September|29]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>towo85731i2akhkq00kmv7x3o7l4der</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710347</id>
      <parentid>2710331</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:00:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="994" sha1="8qenoyiocnlhm66kph2y7s11ny5b5k0" xml:space="preserve">* {{0}}[[855]]: Doud vum réimesch-däitsche Keeser [[Lothaire I. (HRR)|Lothaire I.]]
* [[1547]]: Gebuert vum spuenesche Schrëftsteller [[Miguel de Cervantes]].
* [[1573]]: Den italieenesche Moler [[Michelangelo Merisi da Caravaggio]] kënnt op d'Welt.
* [[1758]]: De britteschen Admirol [[Horatio Nelson]] gëtt gebuer.
* [[1931]]: Gebuert vun der schweedescher Schauspillerin [[Anita Ekberg]].
* [[1938]]: D'[[Münchener Ofkommes]] gëtt ënnerschriwwen, mat deem Frankräich a Groussbritannien dem [[Adolf Hitler|Hitler]] zougestinn, d'[[Sudeteland]] z'annektéieren.[[Fichier:Ilyushin Il-62M, Aeroflot AN1061813.jpg|130px|right]]
* [[1941]]: Beim Massaker vu [[Babi Jar]] bei [[Kyiv]] gi méi wéi 33.000 Judde vun der däitscher Wehrmacht, Police an SS ermuert.
* [[1982]]: Eng Iljuschin Il-62M um '''[[Aeroflot Fluch 343]]''' verongléckt bei der Landung um [[Fluchhafe Lëtzebuerg]] um [[Findel]], 7 Leit kommen ëm d'Liewen.
&lt;noinclude&gt;
[[Kategorie:Op engem September|29]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8qenoyiocnlhm66kph2y7s11ny5b5k0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roberto Ferruzzi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116481</id>
    <revision>
      <id>2710373</id>
      <parentid>2688953</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2710373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1510" sha1="bj7zjv5hveo9ammzidrevv268gbz38g" xml:space="preserve">{{Skizz}}
[[Fichier:Roberto Ferruzzi (1853–1934).jpg|thumb|upright|Roberto Ferruzzi]]
[[Fichier:Roberto Ferruzzi - Madonna von der Straße (Reproduktion).jpg|thumb|upright|''La Madonnina'' van Ferruzzi, [[1897]].]]
De '''Roberto Ferruzzi''', gebuer den [[12. Juli]] [[1884]] zu [[Šibenik]] an [[Dalmatien]]&lt;ref&gt;{{it}} [https://web.archive.org/web/20150923212504/http://www.dalmaziaeu.it/docs/Il%20Dalmata%20n.%2057.pdf Il Dalmata, ottobre 2008]&lt;/ref&gt;, [[Kroatien]], a gestuerwen de [[24. Januar]] [[1920]] zu [[Venedeg]], war en italieeneschen autodiacte [[Molerei|Moler]].
&lt;!--
La ''Madonnina'' est la peinture la plus connue de Ferruzzi. Avec cette peinture, Ferruzzi a gagnée, en 1897, la deuxième ''Biennale de [[Venedeg]]'': il voulait représenter la maternité, mais ce tableau appelé ''Maternité'' est rebaptisé ''Madonnina''. Il est aussi connu sous les noms de ''Madonna con bambino'', ''Madonna del Riposo'' (Notre-Dame du Repos), ''delle Vie'' (des Rues)&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.ecatholic2000.com/ezine/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=22&amp;Itemid=42 Madonna of the Streets]&lt;/ref&gt;, ''della Tenerezza'' (de la Tendresse), ''Madonnella'', ''Zingarella'' (Petite Gitane).
--&gt;
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://parrocchiamarone.wordpress.com/2012/01/28/briciole-la-madonnina-del-ferruzzi/ Article sur la peinture ''La Madonnina'' avec photo]

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Ferruzzi Roberto}}
[[Kategorie:Gebuer 1853]]
[[Kategorie:Italieenesch Moler]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1934]]</text>
      <sha1>bj7zjv5hveo9ammzidrevv268gbz38g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137072</id>
    <revision>
      <id>2710334</id>
      <parentid>2710126</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:08:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */</comment>
      <origin>2710334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18351" sha1="dcuhff2w31wf0vpkizfax35eioaniy5" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}

D'Joer '''2026''' huet op engem [[Donneschdeg]] ugefaangen. Et ass kee [[Schaltjoer]].

== Evenementer ==
* {{1. Mee}}: d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]] trieden aus dem [[Organization of the Petroleum Exporting Countries|OPEC]] aus.

=== Europa ===
[[Fichier:Welcome to the euro Bulgaria 01.jpg|thumb|200px|Calicot fir d'Aféiere vum Euro a Bulgarien ze begréissen.]]
* {{1. Januar}}: [[Zypern]] iwwerhëlt turnusgeméiss bis den 30. Juni des Joers d'[[Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun]].
* 1. Januar: [[Bulgarien|Bulgarie]] gëtt Member vun der [[Eurozon]] a féiert den [[Euro]] an.
* {{0}}1. Januar: 41 Doudeger an iwwer 100 Blesséierter bei engem Feier op enger Silvesterfeier an enger Bar zu [[Crans-Montana]] an der [[Schwäiz]].
* [[18. Januar]]: Bei engem Eisebunnsaccident mat zwéin Héichvitesszich an der spuenescher [[Provënz Córdoba]] kommen ëm 42 Leit ëm d'Liewen.
* [[21. Januar]]: D'[[Ilijana Jotowa]] gëtt nom Récktrëtt vum [[Rumen Radew]] Presidentin vu [[Bulgarien]].
* {{8. Februar}}: Den [[António José Seguro]] gewënnt am 2. Tour d'Presidentewalen a [[Portugal]], hie gëtt den 11. Mäerz vereedegt.
* [[23. Februar]]: De [[Rob Jetten]] ([[Democraten 66|D66]]) gëtt als neie Premierminister an [[Holland]] vereedegt.
* {{8. Mee}}: De [[Rumen Radew]] gëtt als neie Premierminister vu [[Bulgarien|Bulgarie]] vereedegt, nodeems seng Partei, [[Progressiivt Bulgarien]], den [[19. Abrëll]] déi virgezunne Parlamentswale mat 130 vun 240 Sëtz gewonnen hat.
* {{9. Mee}}: De [[Péter Magyar]] gëtt als neie Premierminister vun [[Ungarn]] vereedegt, nodeems seng [[TISZA]]-Partei den [[12. Abrëll]] bei de Parlamentswalen eng 2/3-Majoritéit géint dem [[Viktor Orbán]] seng [[Fidesz]] gewonnen hat.
* [[28. Mee]]: Nom Récktrëtt vun der [[Evika Siliņa]], den 11. Mee, gëtt den [[Andris Kulbergs]] neie Premierminister a [[Lettland]].
* {{3. Juni}}: No de Parlamentswale vum [[24. Mäerz]] an [[Dänemark]] gëtt eng nei lénk-Mëtt Regierung aus véier Parteien ënner der [[Mette Frederiksen]] vereedegt.
* [[12. Juni]]: De gemeinsamen Europäeschen Asylsystem (GEAS) vun der [[Europäesch Unioun|EU]] ass a Kraaft getrueden.
* {{1. Juli}}: [[Irland]] iwwerhëlt turnusgeméiss bis Enn des Joers d'Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun.
* [[14. Juli]]: Den [[Mindaugas Sinkevičius]] gëtt neie Premierminister a [[Litauen]].
* [[20. Juli]]: Den [[Andy Burnham]] gëtt, nom Récktrëtt vum [[Keir Starmer]], den [[22. Juni]], neie Premierminister vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]].
* [[19. August]]: Den [[András Baka]] gëtt, no der Ofsetzung vum [[Tamás Sulyok]] am Juli duerch dat ungarescht Parlament,  neie President vun Ungarn.
* [[28. August]]: Nom Doud vu sengem Papp [[Harald V. vun Norwegen|Harald V.]] gëtt den [[Haakon VIII. vun Norwegen|Haakon VIII.]] Kinnek vun Norwegen.
* [[29. August]]: An [[Island]] huet sech d'Bevëlkerung an engem [[Referendum]] mat 52,8 % géint d'Nees-Ophuele vu Bäitrëttsverhandlunge mat der [[Europäesch Unioun|EU]] ausgeschwat.
* {{2. September}}: D'[[Ülle Madise]] gëtt vum Parlament zur neier Presidentin vun [[Estland]] gewielt. Si gëtt den 12. Oktober vereedegt.
* [[27. September]]: Den [[Aleksandar Vučić]] trëtt als [[Serbien|serbesche]] President zeréck, d'[[Ana Brnabić]] gëtt Interimspresidentin.

==== Lëtzebuerg ====
* 13. Juli: Déi éischt [[Lëtzebuergesch Euromënzen#Zweet Serie (zanter 2026)|Euromënze]] mam Portrait vum Groussherzog [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]] kommen an den Ëmlaf.

=== Afrika ===
* {{3. Januar}}: Am [[Equatorialguinea]] gëtt [[Ciudad de la Paz]] nei Haaptstad, a léist [[Malabo]] of.
* [[15. Januar]]: De [[Yoweri Museveni]] gëtt bei de Presidentewalen am [[Uganda]] a senger Funktioun erëmgewielt.
* [[15. Mäerz]]: Den [[Denis Sassou-Nguesso]] gëtt als President vun der [[Republik Kongo]] erëmgewielt.
* [[12. Abrëll]]: Bei de Presidentschaftswalen am [[Benin]], gewënnt de [[Romuald Wadagni]] mat 94 % vun de Stëmmen; hie gouf de [[24. Mee]] vereedegt.

=== Amerika ===
==== Nordamerika ====
==== Mëttel- a Südamerika ====
* {{3. Januar}}: D'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] attackéiere [[Caracas]] am [[Venezuela]]. De President [[Nicolás Maduro]] a seng Fra goufe gefaange geholl an aus dem Land bruecht.
* [[17. Februar]]: No der Ofsetzung vum [[José Jerí]] gëtt de [[José María Balcázar]] neie Staatspresident vum [[Peru]].
* [[11. Mäerz]]: De [[José Antonio Kast]] gëtt als neie President vum [[Chile]] vereedegt.
* [[24. Juni]]: Bei Äerdbiewen am [[Venezuela]] stierwen iwwer 6.500 Leit, iwwer 200.000 gi blesséiert, an Zingdausende ginn an de Wochen a Méint dono nach ëmmer vermësst.
* [[28. Juli]]: D'[[Keiko Fujimori]], déi de  7. Juni am 2. Tour d'Presidentschaftswalen am [[Peru]] gewonnen huet, gëtt vereedegt.
* {{7. August}}: Den [[Abelardo de la Espriella]] gëtt als neie Presidnet vu [[Kolumbien]] vereedegt.

=== Asien ===
* {{8. Februar}}: D'[[Sanae Takaichi]] huet bei de virgezunne Parlamentswalen a [[Japan]] am Parlament eng Zweedrëttel Majoritéit gewonnen.
* [[15. Mäerz]]: An engem Referendum am [[Kasachstan]] gëtt déi nei Constitutioun mat 90 % vun de Wieler ugeholl.
* {{3. Abrëll}}: De [[Min Aung Hlaing]], Chef vun der Junta, déi zanter dem Putsch vun 2021 am [[Myanmar]] un der Muecht ass, gëtt zum President gewielt.
* {{7. Abrëll}}: De Generalsekretär vun der KP vum [[Vietnam]], [[Tô Lâm]], gëtt als Staatspresident confirméiert.
* [[20. August]]: De [[Mirza Fakhrul Islam Alamgir]] gëtt zum Presidnet vu [[Bangladesch]] gewielt.
==== Arabesch Welt an Noen Osten ====
* {{9. Januar}}: Opléisung vum südlechen Iwwergangsconseil am [[Jemen]].
* [[6. Januar|6.]] bis [[20. Januar]]: D'syresch Arméi eruewert gréisstendeels den Nordoste vum Land, deen ënnert de ''[[Syrian Democratic Forces]]'' stoung.
* [[8. Januar|8.]] an [[9. Januar]]: Bei Masseprotester am [[Iran]] géint d'Regierung ginn Dausende vu Leit vun de Sécherheetsunitéiten ëmbruecht.
* [[28. Februar]]: [[Israel]] an d'[[USA]] gräifen den [[Iran]] un; eng Rëtsch héich miltäresch a staatlech Representanten, dorënner den Ieweschte Guide [[Ali Chamenei]], ginn dobei ëmbruecht. Den Iran revanchéiert sech mat Attacke géint Israel, souwéi US-Militärbasen am [[Persesche Golf]], a blockéiert d'[[Strooss vun Hormus]].
* [[11. Abrëll]]: Den [[Nizar Amidi]] gëtt zum neie President vum [[Irak]] gewielt.
* [[20. August]]: D'''Syrian Democratic Forces'' ginn opgeléist an an d'[[syresch Arméi]] agegliddert.

== Konscht a Kultur ==
=== Molerei ===

=== Literatur ===
* [[Servais-Präis]] fir dem [[ian De Toffoli]] säi ''[[Léa et la théorie des systèmes complexes]]''.
* De [[Guy Helminger]] kritt de [[Batty-Weber-Präis]].

=== Musek ===

=== Kino ===
* ''[[Oscar]]'' fir de beschte Film: ''[[One Battle After Another]]'' vum [[Paul Thomas Anderson]].
* ''[[Gëlle Palm]]'':  [[Cristian Mungiu]] fir ''[[Fjort]]''.

== Ekonomie ==

== Wëssenschaft an Technik ==
[[Fichier:Artemis 2 Crew Portrait (cropped).jpg|thumb|140px|Crew vun der [[Artemis II]].]]
* [[1. Abrëll|1.]] - [[11. Abrëll]]: D'[[Artemis II]]-Missioun vun der [[NASA]] an Zesummenaarbecht mat der [[ESA]], flitt ronderëm de Mound a lant nees op der Äerd.
* [[12. August]]: Partiell, deels komplett [[Sonnendäischtert]] iwwer [[Europa (Kontinent)|Europa]].
* [[30. August]]: Den [[Nancy Grace Roman Space Telescope|Nancy-Grace-Roman-Weltraumteleskop]] gëtt an den Orbit geschéckt.

== Sport ==
* [[6. Februar|6.]] – [[22. Februar]]: [[Olympesch Wanterspiller 2026|Olympesch Wanterspiller]] zu [[Mailand]]/[[Cortina d'Ampezzo]].
* [[26. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gewënnt op [[Malta]] an engem Match vum Play-Off vun der UEFA Nations League 2024/25 2:0 géint [[Malta]]. De [[Vincent Thill]] an de [[Mathias Olesen]] hunn d'Goler fir Lëtzebuerg geschoss.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19028|Titel=Malta vs Luxembourg international football match report|Gekuckt=2026-09-27|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
* [[31. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt am [[Stadion vu Lëtzebuerg|Stade de Luxembourg]] an engem Match vum Play-Off vun der UEFA Nations League 2024/25 3:0 géint [[Malta]]. De [[Vincent Thill]], den [[Danel Sinani|Daniel Sinani]] an den Tomas Moreira (Malta) hunn d'Goler fir Lëtzebuerg geschoss.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19030|Titel=Luxembourg vs Malta international football match report|Gekuckt=2026-09-27|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
* [[26. Abrëll]]: De Kenianer [[Sabastian Sawe]] an den Ethiopier [[Yomif Kejelcha]] lafen zu London als éischt e [[Marathon]] ënner zwou Stonnen (1 h 59 min 30 s, rtsp. 1 h 59 min 41 s).
* {{3. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert am Stade de Luxembourg an engem Frëndschaftsmatch 0:1 géint [[Italien]].&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19458|Titel=Luxembourg vs Italy international football match report|Gekuckt=2026-09-26|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
* {{6. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu [[Tirana]] engem Frëndschaftsmatch 1:0 géint [[Albanien]]. Den [[Danel Sinani|Daniel Siani]] huet de Gol fir Lëtzebuerg geschoss.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19444|Titel=Albania vs Luxembourg international football match report|Gekuckt=2026-09-26|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
* [[11. Juni]] – [[19. Juli]]: [[Foussball-Weltmeeschterschaft 2026|Foussball-Weltmeeschterschaft]] vun den Hären an den USA, a Mexiko an a Kanada. [[Spuenesch Foussballnationalekipp|Spuenien]] gewënnt an der Finall  1:0 géint [[Argentinesch Foussballnationalekipp|Argentinien]].
* [[11. Juli|11.]] an [[12. Juli]]: d'[[Linda Nosková]] an de [[Jannik Sinner]] gewannen d'[[Wimbledon Championships 2026|Wimbledon Championships]].
* [[26. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu [[Plovdiv]] an engem Match vun der UEFA Nations League 2026/27 2:1 géint [[Bulgarien]]. De [[Leandro Barreiro Martins]] an de [[Vincent Thill]] hunn d'Goler fir Lëtzebuerg geschoss.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19751|Titel=Bulgaria vs Luxembourg international football match report|Gekuckt=2026-09-26|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1 = Robert Goebbels MEP 2009.jpg
 | Text1 = Robert Goebbels
 | Bild2 = 1658018219365 19990000 Flesch Colette MOBILE.jpg
 | Text2 = Colette Flesch
 | Bild3 =Lucien Weiler EP 2005 (cropped).jpg
 | Text3 = Lucien Weiler
 | Bild4= Rita Süssmuth im Bundestag (cropped).jpg
 | Text4= Rita Süssmuth
 | Bild5= Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall.jpg
 | Text5= Robert Duvall
 | Bild6= دیدار بشار اسد و هیئت همراه با سید علی خامنه‌ای، ۱۰ خرداد ۱۴۰۳ (09).jpg
 | Text6= Ali Khamenei
 | Bild7= Chuck Norris May 2015.jpg
 | Text7= Chuck Norris
 | Bild8= Mario Adorf Frankfurter Buchmesse 2016.jpg
 | Text8= Mario Adorf
 | Bild9= Nathalie Baye Cannes 2019.jpg
 | Text9= Nathalie Baye
 | Bild10 = Marjane Satrapi Cannes 2008(Cropped).jpg
 | Text10 = Marjane Satrapi
}}{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1 = Francois Englert (3x4 cropped).jpg
 | Text1 = Francois Englert
 | Bild2 = Young-Dolly-Parton.jpg
 | Text2 = Dolly Parton
 | Bild3 = King Harald V may 2026 (cropped).jpg
 | Text3 = Harald V.
 | Bild4= Pe'l Schlechter 10-2022 (101).jpg
 | Text4 = Péil Schlechter
 | Bild5=MarinaVlady-1955-Harcourt.png
 | Text5= Marina Vlady
}}

== Gestuerwen ==
* {{6. Januar}}: [[Robert Goebbels]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[10. Januar]]: [[Erich von Däniken]], Schwäizer Auteur.
* [[11. Januar]]: [[Catherine Samie]], franséisch Schauspillerin.
* [[19. Januar]]: [[Valentino Garavani]], italieenesche Moudendesigner.
* [[21. Januar]]: [[Colette Flesch]], lëtzebuergesch Politikerin.
* [[22. Januar]]: [[Jean-Pierre Bastid]], franséische Schrëftsteller a Filmregisseur.
* [[23. Januar]]: [[Carlo Cecchi]], italieenesche Schaupiller.
* [[24. Januar]]: [[Michel Barbey]], franséische Schaupiller.
* [[26. Januar]]: [[Steve Rollmann]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* 26. Januar: [[Jacques Zeimet]], lëtzebuergeschen Handballspiller a Spillerentwéckler.
* [[30. Januar]]: [[Catherine O'Hara]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* 30. Januar: [[Christa Lang]], däitsch-US-amerikanesch Schauspillerin a Filmproduzentin.
* {{1. Februar}}: [[Lucien Weiler]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{0}}1. Februar: [[Rita Süssmuth]], däitsch Politikerin.
* {{4. Februar}}: [[François Beukelaers]], belsche Schauspiller.
* &lt; 6. Februar: [[Patrick Hastert]], lëtzebuergesche Schauspiller.
* {{0}}[[6. Februar]]: [[Prosper Klein]], lëtzebuergesche Riichter.
* [[11. Februar]]: [[Bud Cort]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 11. Februar: [[Cees Nooteboom]], hollännesche Schrëftsteller.
* 11. Februar: [[James Van Der Beek]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[12. Februar]]: [[Robert Everling]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalpolitiker.
* [[15. Februar]]: [[Robert Duvall]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 15. Februar: [[Pol Greisch]], lëtzebuergeschen Auteur a Schauspiller.
* [[17. Februar]]: [[Jesse Jackson]], US-amerikanesche Politiker a Biergerrechtler.
* 17. Februar: [[José van Dam]], belschen Operesänger.
* [[19. Februar]]: [[Eric Dane]], amerikanesche Schauspiller.
* [[20. Februar]]: [[Roger Bofferding]], lëtzebuergesche Liichtathleet.
* [[23. Februar]]: [[Léon Faber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[27. Februar]]: [[Neil Sedaka]], US-amerikanesche Sänger a Songschreiwer.
* [[28. Februar]]: [[Ali Chamenei]], iranesche Reliounsleader a Politiker.
* {{5. Mäerz}}: [[António Lobo Antunes]], portugisesche Schrëftsteller.
* {{6. Mäerz}}: [[Antonio Marsina]], italieenesche Schauspiller.
* {{7. Mäerz}}: [[Country Joe McDonald]], amerikanesche Folk- a Rocksänger.
* [[14. Mäerz]]: [[Jürgen Habermas]], däitsche Philosoph a Soziolog.
* [[19. Mäerz]]: [[Chuck Norris]], US-amerikanesche Kämpfer a Schauspiller.
* [[20. Mäerz]]: [[Nicholas Brendon]], US-amerikanesche Schauspiller a Kënschtler.
* [[22. Mäerz]]: [[Lionel Jospin]], franséische Politiker.
* [[23. Mäerz]]: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[30. Mäerz]]: [[Chan Santokhi]], surinamesche Politiker.
* {{3. Abrëll}}: [[Michele Massimo Tarantini]], italieenesche Filmregisseur.
* {{6. Abrëll}}: [[René Daubenfeld]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{8. Abrëll}}: [[Mario Adorf]], däitsche Schauspiller.
* [[17. Abrëll]]: [[Nathalie Baye]], franséisch Schauspillerin.
* [[30. Abrëll]]: [[Georg Baselitz]], däitsch-éisträichesche Moler a Sculpteur.
* {{1. Mee}}: [[Gust Stefanetti]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{3. Mee}}: [[Claire Maurier]], franséisch Schauspillerin.
* [[12. Mee]]: [[Romuald Figuier]], franséische Sänger.
* [[14. Mee]]: [[Pierre Cao]], lëtzebuergesche Museker an Dirigent.
* 14. Mee: [[Sophie Garel]], franséisch Sängerin a Fernseemoderatorin.
* [[15. Mee]]: [[Angelica Domröse]], däitsch Schauspillerin.
* [[16. Mee]]: [[Raymond Sinnen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[21. Mee]]: [[Henri Franck (1942)|Henri Franck]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[23. Mee]]: [[Thérèse Liotard]], franséisch Schauspillerin.
* [[25. Mee]]: [[Sonny Rollins]], US-amerikaneschen Jazz-Saxophonist.
* [[28. Mee]]: [[Abed Rabbo Mansur Hadi]], jemenittesche Generol a Politiker.
* [[29. Mee]]: [[Edgar Morin]], franséische Soziolog, Philosoph an Auteur.
* {{3. Juni}}: [[Marjane Satrapi]], franséisch-iranesch Comicsauteurin a Filmregisseurin.
* {{6. Juni}}: [[Alan Hale]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[11. Juni]]: [[David Hockney]], brittesche Kënschtler.
* [[15. Juni]]: [[Abdullah Ibrahim]], südafrikanesche Museker a Komponist.
* [[18. Juni]]: [[François Englert]], belsche Physiker.
* [[22. Juni]]: [[Alan Greenspan]], US-amerikanesche Wirtschaftswëssenschaftler.
* [[24. Juni]]: [[Ann Blyth]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* ≤ 26. Juni&lt;!--&quot;vor wenigen Tagen&quot;, den 28.06.op wort.lu--&gt;: [[Edmond Thill]], lëtzebuergesche Konschthistoriker.
* {{6. Juli}}: [[Henri Metz]], lëtzebuergeschen Neurolog.
* {{7. Juli}}: [[Joanna Pettet]], englesch Schauspillerin.
* {{8. Juli}}: [[Bonnie Tyler]], brittesch Musekerin.
* [[11. Juli]]: [[Marco Barnig]], lëtzebuergeschen Ingenieur.
* [[12. Juli]]: [[Hamad bin Chalifa Al Thani]], Emir vu Katar.
* [[13. Juli]]: [[Sam Neill]], neiséilännesche Schauspiller.
* [[24. Juli]]: [[Gunther von Hagens]], däitschen Anatom.
* {{0}}[[1. August]]: [[Vincent Pastore]], US-amerikanesche Schauspiller.
* {{8. August}}: [[Venant Arend]], lëtzebuergesche Sänger.
* [[12. August]]: [[Cordula Trantow]], däitsch Schauspillerin.
* [[13. August]]: [[Mark Rydell]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[14. August]]: [[Yayoi Kusama]], japanesch Kënschtlerin.
* [[19. August]]: [[Nicolas Strotz]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[22. August]]: [[Siim Kallas]], estnesche Politiker.
* [[23. August]]: [[Klaus-Michael Kühne]], däitsche Geschäftsmann.
* [[24. August]]: [[Philippe Bouvard]], franséische Journalist a Radios- an Teleesanimateur.
* [[25. August]]: [[Tim Curry]], brittesche Schauspiller.
* 25. August: [[Dolly Parton]], US-amerikanesch Countrysängerin.
* [[28. August]]: [[Harald V. vun Norwegen|Harald V.]], Kinnek vun Norwegen.
* [[31. August]]: [[Édouard Balladur]] franséische Politiker.
* {{1. September}}: [[Jean-Paul Rappeneau]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* {{2. September}}: [[Péil Schlechter]], lëtzebuergesche Graphiker, Comiczeechner an Auteur.
* {{3. September}}: [[Romain Schreiner]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[11. September]]: [[Emma Bonino]], italieenesch Politikerin.
* [[12. September]]: [[Guy Marson]], lëtzebuergesche Mykolog.
* [[14. September]]: [[Catherine Ringer]], franséisch Rockmusekerin a Sängerin.
* [[15. September]]: [[Ralf Richter]], däitsche Schauspiller.
* [[18. September]]: [[Richard Harrison]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[24. September]]: [[Marina Vlady]], franséisch Schauspillerin.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}</text>
      <sha1>dcuhff2w31wf0vpkizfax35eioaniy5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710345</id>
      <parentid>2710334</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gestuerwen */ Bernard Verley</comment>
      <origin>2710345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18419" sha1="hxr850qniy56o4213x2yrpgbr5my8i9" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}

D'Joer '''2026''' huet op engem [[Donneschdeg]] ugefaangen. Et ass kee [[Schaltjoer]].

== Evenementer ==
* {{1. Mee}}: d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]] trieden aus dem [[Organization of the Petroleum Exporting Countries|OPEC]] aus.

=== Europa ===
[[Fichier:Welcome to the euro Bulgaria 01.jpg|thumb|200px|Calicot fir d'Aféiere vum Euro a Bulgarien ze begréissen.]]
* {{1. Januar}}: [[Zypern]] iwwerhëlt turnusgeméiss bis den 30. Juni des Joers d'[[Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun]].
* 1. Januar: [[Bulgarien|Bulgarie]] gëtt Member vun der [[Eurozon]] a féiert den [[Euro]] an.
* {{0}}1. Januar: 41 Doudeger an iwwer 100 Blesséierter bei engem Feier op enger Silvesterfeier an enger Bar zu [[Crans-Montana]] an der [[Schwäiz]].
* [[18. Januar]]: Bei engem Eisebunnsaccident mat zwéin Héichvitesszich an der spuenescher [[Provënz Córdoba]] kommen ëm 42 Leit ëm d'Liewen.
* [[21. Januar]]: D'[[Ilijana Jotowa]] gëtt nom Récktrëtt vum [[Rumen Radew]] Presidentin vu [[Bulgarien]].
* {{8. Februar}}: Den [[António José Seguro]] gewënnt am 2. Tour d'Presidentewalen a [[Portugal]], hie gëtt den 11. Mäerz vereedegt.
* [[23. Februar]]: De [[Rob Jetten]] ([[Democraten 66|D66]]) gëtt als neie Premierminister an [[Holland]] vereedegt.
* {{8. Mee}}: De [[Rumen Radew]] gëtt als neie Premierminister vu [[Bulgarien|Bulgarie]] vereedegt, nodeems seng Partei, [[Progressiivt Bulgarien]], den [[19. Abrëll]] déi virgezunne Parlamentswale mat 130 vun 240 Sëtz gewonnen hat.
* {{9. Mee}}: De [[Péter Magyar]] gëtt als neie Premierminister vun [[Ungarn]] vereedegt, nodeems seng [[TISZA]]-Partei den [[12. Abrëll]] bei de Parlamentswalen eng 2/3-Majoritéit géint dem [[Viktor Orbán]] seng [[Fidesz]] gewonnen hat.
* [[28. Mee]]: Nom Récktrëtt vun der [[Evika Siliņa]], den 11. Mee, gëtt den [[Andris Kulbergs]] neie Premierminister a [[Lettland]].
* {{3. Juni}}: No de Parlamentswale vum [[24. Mäerz]] an [[Dänemark]] gëtt eng nei lénk-Mëtt Regierung aus véier Parteien ënner der [[Mette Frederiksen]] vereedegt.
* [[12. Juni]]: De gemeinsamen Europäeschen Asylsystem (GEAS) vun der [[Europäesch Unioun|EU]] ass a Kraaft getrueden.
* {{1. Juli}}: [[Irland]] iwwerhëlt turnusgeméiss bis Enn des Joers d'Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun.
* [[14. Juli]]: Den [[Mindaugas Sinkevičius]] gëtt neie Premierminister a [[Litauen]].
* [[20. Juli]]: Den [[Andy Burnham]] gëtt, nom Récktrëtt vum [[Keir Starmer]], den [[22. Juni]], neie Premierminister vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]].
* [[19. August]]: Den [[András Baka]] gëtt, no der Ofsetzung vum [[Tamás Sulyok]] am Juli duerch dat ungarescht Parlament,  neie President vun Ungarn.
* [[28. August]]: Nom Doud vu sengem Papp [[Harald V. vun Norwegen|Harald V.]] gëtt den [[Haakon VIII. vun Norwegen|Haakon VIII.]] Kinnek vun Norwegen.
* [[29. August]]: An [[Island]] huet sech d'Bevëlkerung an engem [[Referendum]] mat 52,8 % géint d'Nees-Ophuele vu Bäitrëttsverhandlunge mat der [[Europäesch Unioun|EU]] ausgeschwat.
* {{2. September}}: D'[[Ülle Madise]] gëtt vum Parlament zur neier Presidentin vun [[Estland]] gewielt. Si gëtt den 12. Oktober vereedegt.
* [[27. September]]: Den [[Aleksandar Vučić]] trëtt als [[Serbien|serbesche]] President zeréck, d'[[Ana Brnabić]] gëtt Interimspresidentin.

==== Lëtzebuerg ====
* 13. Juli: Déi éischt [[Lëtzebuergesch Euromënzen#Zweet Serie (zanter 2026)|Euromënze]] mam Portrait vum Groussherzog [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]] kommen an den Ëmlaf.

=== Afrika ===
* {{3. Januar}}: Am [[Equatorialguinea]] gëtt [[Ciudad de la Paz]] nei Haaptstad, a léist [[Malabo]] of.
* [[15. Januar]]: De [[Yoweri Museveni]] gëtt bei de Presidentewalen am [[Uganda]] a senger Funktioun erëmgewielt.
* [[15. Mäerz]]: Den [[Denis Sassou-Nguesso]] gëtt als President vun der [[Republik Kongo]] erëmgewielt.
* [[12. Abrëll]]: Bei de Presidentschaftswalen am [[Benin]], gewënnt de [[Romuald Wadagni]] mat 94 % vun de Stëmmen; hie gouf de [[24. Mee]] vereedegt.

=== Amerika ===
==== Nordamerika ====
==== Mëttel- a Südamerika ====
* {{3. Januar}}: D'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] attackéiere [[Caracas]] am [[Venezuela]]. De President [[Nicolás Maduro]] a seng Fra goufe gefaange geholl an aus dem Land bruecht.
* [[17. Februar]]: No der Ofsetzung vum [[José Jerí]] gëtt de [[José María Balcázar]] neie Staatspresident vum [[Peru]].
* [[11. Mäerz]]: De [[José Antonio Kast]] gëtt als neie President vum [[Chile]] vereedegt.
* [[24. Juni]]: Bei Äerdbiewen am [[Venezuela]] stierwen iwwer 6.500 Leit, iwwer 200.000 gi blesséiert, an Zingdausende ginn an de Wochen a Méint dono nach ëmmer vermësst.
* [[28. Juli]]: D'[[Keiko Fujimori]], déi de  7. Juni am 2. Tour d'Presidentschaftswalen am [[Peru]] gewonnen huet, gëtt vereedegt.
* {{7. August}}: Den [[Abelardo de la Espriella]] gëtt als neie Presidnet vu [[Kolumbien]] vereedegt.

=== Asien ===
* {{8. Februar}}: D'[[Sanae Takaichi]] huet bei de virgezunne Parlamentswalen a [[Japan]] am Parlament eng Zweedrëttel Majoritéit gewonnen.
* [[15. Mäerz]]: An engem Referendum am [[Kasachstan]] gëtt déi nei Constitutioun mat 90 % vun de Wieler ugeholl.
* {{3. Abrëll}}: De [[Min Aung Hlaing]], Chef vun der Junta, déi zanter dem Putsch vun 2021 am [[Myanmar]] un der Muecht ass, gëtt zum President gewielt.
* {{7. Abrëll}}: De Generalsekretär vun der KP vum [[Vietnam]], [[Tô Lâm]], gëtt als Staatspresident confirméiert.
* [[20. August]]: De [[Mirza Fakhrul Islam Alamgir]] gëtt zum Presidnet vu [[Bangladesch]] gewielt.
==== Arabesch Welt an Noen Osten ====
* {{9. Januar}}: Opléisung vum südlechen Iwwergangsconseil am [[Jemen]].
* [[6. Januar|6.]] bis [[20. Januar]]: D'syresch Arméi eruewert gréisstendeels den Nordoste vum Land, deen ënnert de ''[[Syrian Democratic Forces]]'' stoung.
* [[8. Januar|8.]] an [[9. Januar]]: Bei Masseprotester am [[Iran]] géint d'Regierung ginn Dausende vu Leit vun de Sécherheetsunitéiten ëmbruecht.
* [[28. Februar]]: [[Israel]] an d'[[USA]] gräifen den [[Iran]] un; eng Rëtsch héich miltäresch a staatlech Representanten, dorënner den Ieweschte Guide [[Ali Chamenei]], ginn dobei ëmbruecht. Den Iran revanchéiert sech mat Attacke géint Israel, souwéi US-Militärbasen am [[Persesche Golf]], a blockéiert d'[[Strooss vun Hormus]].
* [[11. Abrëll]]: Den [[Nizar Amidi]] gëtt zum neie President vum [[Irak]] gewielt.
* [[20. August]]: D'''Syrian Democratic Forces'' ginn opgeléist an an d'[[syresch Arméi]] agegliddert.

== Konscht a Kultur ==
=== Molerei ===

=== Literatur ===
* [[Servais-Präis]] fir dem [[ian De Toffoli]] säi ''[[Léa et la théorie des systèmes complexes]]''.
* De [[Guy Helminger]] kritt de [[Batty-Weber-Präis]].

=== Musek ===

=== Kino ===
* ''[[Oscar]]'' fir de beschte Film: ''[[One Battle After Another]]'' vum [[Paul Thomas Anderson]].
* ''[[Gëlle Palm]]'':  [[Cristian Mungiu]] fir ''[[Fjort]]''.

== Ekonomie ==

== Wëssenschaft an Technik ==
[[Fichier:Artemis 2 Crew Portrait (cropped).jpg|thumb|140px|Crew vun der [[Artemis II]].]]
* [[1. Abrëll|1.]] - [[11. Abrëll]]: D'[[Artemis II]]-Missioun vun der [[NASA]] an Zesummenaarbecht mat der [[ESA]], flitt ronderëm de Mound a lant nees op der Äerd.
* [[12. August]]: Partiell, deels komplett [[Sonnendäischtert]] iwwer [[Europa (Kontinent)|Europa]].
* [[30. August]]: Den [[Nancy Grace Roman Space Telescope|Nancy-Grace-Roman-Weltraumteleskop]] gëtt an den Orbit geschéckt.

== Sport ==
* [[6. Februar|6.]] – [[22. Februar]]: [[Olympesch Wanterspiller 2026|Olympesch Wanterspiller]] zu [[Mailand]]/[[Cortina d'Ampezzo]].
* [[26. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gewënnt op [[Malta]] an engem Match vum Play-Off vun der UEFA Nations League 2024/25 2:0 géint [[Malta]]. De [[Vincent Thill]] an de [[Mathias Olesen]] hunn d'Goler fir Lëtzebuerg geschoss.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19028|Titel=Malta vs Luxembourg international football match report|Gekuckt=2026-09-27|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
* [[31. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt am [[Stadion vu Lëtzebuerg|Stade de Luxembourg]] an engem Match vum Play-Off vun der UEFA Nations League 2024/25 3:0 géint [[Malta]]. De [[Vincent Thill]], den [[Danel Sinani|Daniel Sinani]] an den Tomas Moreira (Malta) hunn d'Goler fir Lëtzebuerg geschoss.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19030|Titel=Luxembourg vs Malta international football match report|Gekuckt=2026-09-27|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
* [[26. Abrëll]]: De Kenianer [[Sabastian Sawe]] an den Ethiopier [[Yomif Kejelcha]] lafen zu London als éischt e [[Marathon]] ënner zwou Stonnen (1 h 59 min 30 s, rtsp. 1 h 59 min 41 s).
* {{3. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert am Stade de Luxembourg an engem Frëndschaftsmatch 0:1 géint [[Italien]].&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19458|Titel=Luxembourg vs Italy international football match report|Gekuckt=2026-09-26|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
* {{6. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu [[Tirana]] engem Frëndschaftsmatch 1:0 géint [[Albanien]]. Den [[Danel Sinani|Daniel Siani]] huet de Gol fir Lëtzebuerg geschoss.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19444|Titel=Albania vs Luxembourg international football match report|Gekuckt=2026-09-26|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
* [[11. Juni]] – [[19. Juli]]: [[Foussball-Weltmeeschterschaft 2026|Foussball-Weltmeeschterschaft]] vun den Hären an den USA, a Mexiko an a Kanada. [[Spuenesch Foussballnationalekipp|Spuenien]] gewënnt an der Finall  1:0 géint [[Argentinesch Foussballnationalekipp|Argentinien]].
* [[11. Juli|11.]] an [[12. Juli]]: d'[[Linda Nosková]] an de [[Jannik Sinner]] gewannen d'[[Wimbledon Championships 2026|Wimbledon Championships]].
* [[26. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu [[Plovdiv]] an engem Match vun der UEFA Nations League 2026/27 2:1 géint [[Bulgarien]]. De [[Leandro Barreiro Martins]] an de [[Vincent Thill]] hunn d'Goler fir Lëtzebuerg geschoss.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19751|Titel=Bulgaria vs Luxembourg international football match report|Gekuckt=2026-09-26|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1 = Robert Goebbels MEP 2009.jpg
 | Text1 = Robert Goebbels
 | Bild2 = 1658018219365 19990000 Flesch Colette MOBILE.jpg
 | Text2 = Colette Flesch
 | Bild3 =Lucien Weiler EP 2005 (cropped).jpg
 | Text3 = Lucien Weiler
 | Bild4= Rita Süssmuth im Bundestag (cropped).jpg
 | Text4= Rita Süssmuth
 | Bild5= Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall.jpg
 | Text5= Robert Duvall
 | Bild6= دیدار بشار اسد و هیئت همراه با سید علی خامنه‌ای، ۱۰ خرداد ۱۴۰۳ (09).jpg
 | Text6= Ali Khamenei
 | Bild7= Chuck Norris May 2015.jpg
 | Text7= Chuck Norris
 | Bild8= Mario Adorf Frankfurter Buchmesse 2016.jpg
 | Text8= Mario Adorf
 | Bild9= Nathalie Baye Cannes 2019.jpg
 | Text9= Nathalie Baye
 | Bild10 = Marjane Satrapi Cannes 2008(Cropped).jpg
 | Text10 = Marjane Satrapi
}}{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1 = Francois Englert (3x4 cropped).jpg
 | Text1 = Francois Englert
 | Bild2 = Young-Dolly-Parton.jpg
 | Text2 = Dolly Parton
 | Bild3 = King Harald V may 2026 (cropped).jpg
 | Text3 = Harald V.
 | Bild4= Pe'l Schlechter 10-2022 (101).jpg
 | Text4 = Péil Schlechter
 | Bild5=MarinaVlady-1955-Harcourt.png
 | Text5= Marina Vlady
}}

== Gestuerwen ==
* {{6. Januar}}: [[Robert Goebbels]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[10. Januar]]: [[Erich von Däniken]], Schwäizer Auteur.
* [[11. Januar]]: [[Catherine Samie]], franséisch Schauspillerin.
* [[19. Januar]]: [[Valentino Garavani]], italieenesche Moudendesigner.
* [[21. Januar]]: [[Colette Flesch]], lëtzebuergesch Politikerin.
* [[22. Januar]]: [[Jean-Pierre Bastid]], franséische Schrëftsteller a Filmregisseur.
* [[23. Januar]]: [[Carlo Cecchi]], italieenesche Schaupiller.
* [[24. Januar]]: [[Michel Barbey]], franséische Schaupiller.
* [[26. Januar]]: [[Steve Rollmann]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* 26. Januar: [[Jacques Zeimet]], lëtzebuergeschen Handballspiller a Spillerentwéckler.
* [[30. Januar]]: [[Catherine O'Hara]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* 30. Januar: [[Christa Lang]], däitsch-US-amerikanesch Schauspillerin a Filmproduzentin.
* {{1. Februar}}: [[Lucien Weiler]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{0}}1. Februar: [[Rita Süssmuth]], däitsch Politikerin.
* {{4. Februar}}: [[François Beukelaers]], belsche Schauspiller.
* &lt; 6. Februar: [[Patrick Hastert]], lëtzebuergesche Schauspiller.
* {{0}}[[6. Februar]]: [[Prosper Klein]], lëtzebuergesche Riichter.
* [[11. Februar]]: [[Bud Cort]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 11. Februar: [[Cees Nooteboom]], hollännesche Schrëftsteller.
* 11. Februar: [[James Van Der Beek]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[12. Februar]]: [[Robert Everling]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalpolitiker.
* [[15. Februar]]: [[Robert Duvall]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 15. Februar: [[Pol Greisch]], lëtzebuergeschen Auteur a Schauspiller.
* [[17. Februar]]: [[Jesse Jackson]], US-amerikanesche Politiker a Biergerrechtler.
* 17. Februar: [[José van Dam]], belschen Operesänger.
* [[19. Februar]]: [[Eric Dane]], amerikanesche Schauspiller.
* [[20. Februar]]: [[Roger Bofferding]], lëtzebuergesche Liichtathleet.
* [[23. Februar]]: [[Léon Faber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[27. Februar]]: [[Neil Sedaka]], US-amerikanesche Sänger a Songschreiwer.
* [[28. Februar]]: [[Ali Chamenei]], iranesche Reliounsleader a Politiker.
* {{5. Mäerz}}: [[António Lobo Antunes]], portugisesche Schrëftsteller.
* {{6. Mäerz}}: [[Antonio Marsina]], italieenesche Schauspiller.
* {{7. Mäerz}}: [[Country Joe McDonald]], amerikanesche Folk- a Rocksänger.
* [[14. Mäerz]]: [[Jürgen Habermas]], däitsche Philosoph a Soziolog.
* [[19. Mäerz]]: [[Chuck Norris]], US-amerikanesche Kämpfer a Schauspiller.
* [[20. Mäerz]]: [[Nicholas Brendon]], US-amerikanesche Schauspiller a Kënschtler.
* [[22. Mäerz]]: [[Lionel Jospin]], franséische Politiker.
* [[23. Mäerz]]: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[30. Mäerz]]: [[Chan Santokhi]], surinamesche Politiker.
* {{3. Abrëll}}: [[Michele Massimo Tarantini]], italieenesche Filmregisseur.
* {{6. Abrëll}}: [[René Daubenfeld]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{8. Abrëll}}: [[Mario Adorf]], däitsche Schauspiller.
* [[17. Abrëll]]: [[Nathalie Baye]], franséisch Schauspillerin.
* [[30. Abrëll]]: [[Georg Baselitz]], däitsch-éisträichesche Moler a Sculpteur.
* {{1. Mee}}: [[Gust Stefanetti]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{3. Mee}}: [[Claire Maurier]], franséisch Schauspillerin.
* [[12. Mee]]: [[Romuald Figuier]], franséische Sänger.
* [[14. Mee]]: [[Pierre Cao]], lëtzebuergesche Museker an Dirigent.
* 14. Mee: [[Sophie Garel]], franséisch Sängerin a Fernseemoderatorin.
* [[15. Mee]]: [[Angelica Domröse]], däitsch Schauspillerin.
* [[16. Mee]]: [[Raymond Sinnen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[21. Mee]]: [[Henri Franck (1942)|Henri Franck]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[23. Mee]]: [[Thérèse Liotard]], franséisch Schauspillerin.
* [[25. Mee]]: [[Sonny Rollins]], US-amerikaneschen Jazz-Saxophonist.
* [[28. Mee]]: [[Abed Rabbo Mansur Hadi]], jemenittesche Generol a Politiker.
* [[29. Mee]]: [[Edgar Morin]], franséische Soziolog, Philosoph an Auteur.
* {{3. Juni}}: [[Marjane Satrapi]], franséisch-iranesch Comicsauteurin a Filmregisseurin.
* {{6. Juni}}: [[Alan Hale]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[11. Juni]]: [[David Hockney]], brittesche Kënschtler.
* [[15. Juni]]: [[Abdullah Ibrahim]], südafrikanesche Museker a Komponist.
* [[18. Juni]]: [[François Englert]], belsche Physiker.
* [[22. Juni]]: [[Alan Greenspan]], US-amerikanesche Wirtschaftswëssenschaftler.
* [[24. Juni]]: [[Ann Blyth]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* ≤ 26. Juni&lt;!--&quot;vor wenigen Tagen&quot;, den 28.06.op wort.lu--&gt;: [[Edmond Thill]], lëtzebuergesche Konschthistoriker.
* {{6. Juli}}: [[Henri Metz]], lëtzebuergeschen Neurolog.
* {{7. Juli}}: [[Joanna Pettet]], englesch Schauspillerin.
* {{8. Juli}}: [[Bonnie Tyler]], brittesch Musekerin.
* [[11. Juli]]: [[Marco Barnig]], lëtzebuergeschen Ingenieur.
* [[12. Juli]]: [[Hamad bin Chalifa Al Thani]], Emir vu Katar.
* [[13. Juli]]: [[Sam Neill]], neiséilännesche Schauspiller.
* [[24. Juli]]: [[Gunther von Hagens]], däitschen Anatom.
* {{0}}[[1. August]]: [[Vincent Pastore]], US-amerikanesche Schauspiller.
* {{8. August}}: [[Venant Arend]], lëtzebuergesche Sänger.
* [[12. August]]: [[Cordula Trantow]], däitsch Schauspillerin.
* [[13. August]]: [[Mark Rydell]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[14. August]]: [[Yayoi Kusama]], japanesch Kënschtlerin.
* [[19. August]]: [[Nicolas Strotz]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[22. August]]: [[Siim Kallas]], estnesche Politiker.
* [[23. August]]: [[Klaus-Michael Kühne]], däitsche Geschäftsmann.
* [[24. August]]: [[Philippe Bouvard]], franséische Journalist a Radios- an Teleesanimateur.
* [[25. August]]: [[Tim Curry]], brittesche Schauspiller.
* 25. August: [[Dolly Parton]], US-amerikanesch Countrysängerin.
* [[28. August]]: [[Harald V. vun Norwegen|Harald V.]], Kinnek vun Norwegen.
* [[31. August]]: [[Édouard Balladur]] franséische Politiker.
* {{1. September}}: [[Jean-Paul Rappeneau]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* {{2. September}}: [[Péil Schlechter]], lëtzebuergesche Graphiker, Comiczeechner an Auteur.
* {{3. September}}: [[Romain Schreiner]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[11. September]]: [[Emma Bonino]], italieenesch Politikerin.
* [[12. September]]: [[Guy Marson]], lëtzebuergesche Mykolog.
* [[14. September]]: [[Catherine Ringer]], franséisch Rockmusekerin a Sängerin.
* [[15. September]]: [[Ralf Richter]], däitsche Schauspiller.
* [[18. September]]: [[Richard Harrison]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[24. September]]: [[Marina Vlady]], franséisch Schauspillerin.
* [[27. September]]: [[Bernard Verley]], franséische Schauspiller.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}</text>
      <sha1>hxr850qniy56o4213x2yrpgbr5my8i9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marfontaine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139208</id>
    <revision>
      <id>2710330</id>
      <parentid>2696887</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>59124</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="807" sha1="fu7mvat9rykklgb6p6o5vne3594i2mr" xml:space="preserve">{{SkizzGeoFR}}
{{Infobox Uertschaft Frankräich
 | Numm = Marfontaine
 | Bild = Église de Marfontaine.jpg
 | Bildtext = 
 | Wopen = Blason ville FR Marfontaine (Aisne).svg
 | Regioun = {{Hauts-de-France}}
 | Departement = {{Aisne}}
 | Arrondissement = [[Arrondissement Vervins|Vervins]]
 | Kanton = [[Canton de Marle|Marle]]
 | Plz = 02140
 | Insee = 02463
 | Koordinaten = {{coor dms|49|48|16|N|03|46|14|O|Haaptkoordinaten=jo}}
 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}}
 | Bevëlkerungsdatum = {{wikidata|qualifier|P1082|P585}}
 | Fläch = 921
}}
'''Marfontaine''' ass eng Gemeng am [[Frankräich|franséischen]] [[Departement Aisne]] an der Regioun [[Hauts-de-France]].

{{Kuckt och Aisne}}

[[Kategorie:Gemengen am Arrondissement Vervins]]
[[Kategorie:Uertschaften am Arrondissement Vervins]]</text>
      <sha1>fu7mvat9rykklgb6p6o5vne3594i2mr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140239</id>
    <revision>
      <id>2710317</id>
      <parentid>2697744</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:38:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>59124</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>wop'</comment>
      <origin>2710317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="854" sha1="q3cw260e6nwbtmd5g271an3nuu5e2c5" xml:space="preserve">{{SkizzGeoFR}}
{{Infobox Uertschaft Frankräich
 | Numm = Lor
 | Bild = Lor (Aisne) mairie-école.JPG
 | Bildtext = 
 | Wopen = Blason ville FR Lor (Aisne).svg
 | Regioun = {{Hauts-de-France}}
 | Departement = {{Aisne}}
 | Arrondissement = [[Arrondissement Laon|Laon]]
 | Kanton = [[Canton de Guignicourt|Guignicourt]]
 | Plz = 02190
 | Insee = 02440
 | Koordinaten = {{coor dms|49|31|53|N|04|03|01|O|Haaptkoordinaten=jo}}
 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}}
 | Bevëlkerungsdatum = {{wikidata|qualifier|P1082|P585}}
 | Fläch = 887
}}
'''Lor''' ass eng Gemeng am [[Frankräich|franséischen]] [[Departement Aisne]] an der Regioun [[Hauts-de-France]].

{{Kuckt och Aisne}}

[[Kategorie:Gemengen am Arrondissement Laon]]
[[Kategorie:Uertschaften am Arrondissement Laon]]
[[Kategorie:Uertschaften, déi d'Croix de guerre 1914-1918 kruten]]</text>
      <sha1>q3cw260e6nwbtmd5g271an3nuu5e2c5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Infobox Kanton Lëtzebuerg</title>
    <ns>10</ns>
    <id>149758</id>
    <revision>
      <id>2710376</id>
      <parentid>2699582</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T06:12:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Update</comment>
      <origin>2710376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3072" sha1="j0axclxqibv9pb7jcc3yikj9yv32db8" xml:space="preserve">{{Infobox
| bodyclass      = vcard
| aboveclass     = fn org
| abovestyle     = 
| title          = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
| titlestyle     = background-color: #BBBB66;
| headerstyle    = background-color: #009977;

| image          = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P242}}}}|maxsize=250px|alt={{{image_alt|}}}}}
| caption        = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P242}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}}

| label1          = Aussprooch
| data1           = {{#if:{{wikidata|properties|P443|P407=Q9051}}|{{wikidata|properties|raw|P443|P407=Q9051|sep=&lt;br&gt;|sep%s=|format=\[\[File:%p {{!}} 70px \]\]}}}}

| label2          = An anere Sproochen
| data2 = {{br separated entries
 |{{#if:{{#invoke:Infobox mapframe/lokal|otherLanguageName
          |fr
          |{{{Numm (Franséisch)|}}}
          |{{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
         }}
   |[[Franséisch|fr]]: {{#invoke:Infobox mapframe/lokal|otherLanguageName
                         |fr
                         |{{{Numm (Franséisch)|}}}
                         |{{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
                        }}
  }}
 |{{#if:{{#invoke:Infobox mapframe/lokal|otherLanguageName
          |de
          |{{{Numm (Däitsch)|}}}
          |{{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
         }}
   |[[Däitsch|de]]: {{#invoke:Infobox mapframe/lokal|otherLanguageName
                      |de
                      |{{{Numm (Däitsch)|}}}
                      |{{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
                     }}
  }}
}}
| class2          = nickname

| label3          = Land
| data3           = {{If empty|{{{Land|}}}|{{wikidata|property|linked|P17}}}}
| class3          = country

| label4          = [[Chef-lieu]]
| data4           = {{If empty|{{{Chef-lieu|}}}|{{wikidata|property|linked|P36}}}}

| label5          = Gemengen
| data5           = {{If empty|{{#invoke:wd|properties|linked|P527}}|{{{Gemengen|}}}}}

| label6           = Fläch
| data6            = {{wikidata|property|P2046}}

| label7         = Awunner
| data7          = {{If empty|{{#invoke:wd|properties|linked|P1082}}|{{{Awunner|}}}}} ({{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|P1082|P585}}}})

| label8         = Héicht (Moyenne)
| data8          = {{If empty|{{#invoke:wd|properties|linked|P2044|sep=&lt;br&gt;}}|{{{Héicht|}}}}}

| label9         = [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code
| data9          = {{If empty|{{{LAU-Code|}}}|{{wikidata|property|P782}}}}

| label21         = Gegrënnt
| data21          = {{If empty|{{{Gegrënnt|}}}|{{wikidata|property|P571}}}}

| label24         = Opgeléist
| data24          = {{If empty|{{{Opgeléist|}}}|{{wikidata|property|P576}}}}

| below           = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}}

}}&lt;noinclude&gt;{{Dokumentatioun}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j0axclxqibv9pb7jcc3yikj9yv32db8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grönlandhond</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154745</id>
    <revision>
      <id>2710324</id>
      <parentid>2571260</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>...</comment>
      <origin>2710324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2228" sha1="0uu0m9kv8r28yqn3p162pkvmrc3ei7g" xml:space="preserve">{| {{prettytable-R}} width=&quot;250&quot;
!style=&quot;background:LightSkyBlue&quot; colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | Grönlandhond
|-
!colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Greenland Dog.jpg|250px]] 
|-
!style=&quot;background:LightSkyBlue&quot; colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;|[[Fédération Cynologique Internationale|FCI]] - Standard Nr. 274
|-
|Hierkonft
|[[Kanada]]
|-
|Klassifikatioun FCI
|
* Grupp 5
* Sektioun 1
|-
|Faarwen
|
|-
|Héicht um Genéck
|Ridd: &gt; 60&amp;nbsp;cm&lt;br&gt;
Mudder: &gt; 55&amp;nbsp;cm
|-
|Gewiicht
|net festgeluecht
|-
!style=&quot;background:LightSkyBlue&quot; colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;|[[Lëscht vun den Hondsrassen]]
|}
[[Fichier:Greenland 467 (35130903436).jpg|mini|Grönlandhënn zéien e Schlitt zu [[Kulusuk]], Grönland.]]
De '''Grönlandhond''' ass eng [[Hondsrass]] aus [[Grönland]], déi vun der [[Fédération Cynologique Internationale|FCI]] ënnert der Klassifizéierung Gr. 5, Sek. 1, Standard-Nummer 274 gefouert gëtt. D'Rass zielt zu de Polarhënn dee sech duerch seng Kraaft, Zéiegkeet an Ausdauer charakteriséiert.

De Grönlandhond gehéiert zu den eelsten Hondsrassen. Fir d'[[Inuit]] war en iwwerliewenswichteg, gouf vun hinne scho säit Joerhonnerten als Transport- a Juegdhond, an och alt emol a schlechten Zäiten als Iessreserv, gebraucht.

D'Grönlandhënn koumen och bei munneche Polarexpeditioune vu westleche Fuerscher als Schlittenhënn zum Asaz, wéi beim [[Robert Edwin Peary]] oder de [[Roald Amundsen]].&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.experto.de/b2c/hobby-freizeit/haustiere/nordische-hunde-der-groenlandhund.html |Titel=Informationen über den Grönlandhund |Gekuckt=02.02.2021 |Archiv-Datum=30.04.2015 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20150430082031/http://www.experto.de/b2c/hobby-freizeit/haustiere/nordische-hunde-der-groenlandhund.html }}&lt;/ref&gt;

Grönlandhënn ginn iwwer 60&amp;nbsp;cm grouss an hunn en duebele Pelz: eng dicht a mëll Ënnerwoll, an dicht, glat a graff Deckhoer. Dës kënne verschidde Faarwen hunn.

D'Ouere si kleng, dräieckeg, mat ronne Spëtzten a sti stramm an d'Luucht. Den décken, buuschtege Schwanz steet no uewen an ass am Bou iwwer dem Réck gekrëmmt.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Greenland Dog|Grönlandhond}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Hondsrassen]]
[[Kategorie:Grönland]]</text>
      <sha1>0uu0m9kv8r28yqn3p162pkvmrc3ei7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diphthong</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160494</id>
    <revision>
      <id>2710397</id>
      <parentid>2598698</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:42:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52495-66</username>
        <id>73404</id>
      </contributor>
      <origin>2710397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2766" sha1="2p8nq6rbrfep5i5vf977k6s6jga0n3k" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Zeechen|äi…}}
En '''Diphthong''' (vum [[Algriichesch|algriicheschen]] δίς d ios, 'zweemol' an φθόγγος phth tingos, 'Laut') ass en duebele [[Laut]] aus zwee verschiddene [[Vokal]]e bannent enger eenzeger [[Silb]].

Am [[Lëtzebuergesch]]e gëtt et dës [[aacht]] Diphthongen: 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Diphthongen
!Diphthong
![[Internationaalt Phoneetescht Alphabet|IPA]]
!Beispill
!Aussprooch wéi am Franséische fir…
!Bemierkung
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; |'''ai&lt;br&gt;ei'''
| style=&quot;text-align: center&quot; |[ɑɪ]
|M'''ai'''s, R'''ai'''ber
B'''ei''', F'''ei'''er
|b'''ai'''l
|De phoneeteschen Diphthong [ɑɪ] gëtt entweeder mat ''ei'' oder ''ai'' geschriwwen; ''ai'' steet als Ëmlaut vum ''au''. ''Beispiller:'' M'''au'''s – M'''ai'''s; h'''au'''t – h'''ai'''teg.
Den ''ai'' steet och bei Pai fir dat franséischt ''paye''. An all den anere Wierder steet ''ei'' fir phoneetesch [ɑɪ].
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; |'''au'''
| style=&quot;text-align: center&quot; |[ɑʊ]
|'''Au'''er, h'''au'''t
|c'''aou'''tchouc
|
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; |[æːʊ]
|M'''au'''l, H'''au'''t
|''gëtt et am Franséischen net''
|
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; |'''äi'''
| style=&quot;text-align: center&quot; |[æːɪ]
|kr'''äi'''schen, '''Äi'''s
|''gëtt et am Franséischen net''
|Den ''äi'' kann och als Ëmlaut vum ''au'' stoen. ''Beispiller:'' F'''au'''scht – F'''äi'''scht; d'''au'''schen – Ged'''äi'''sch
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; |'''éi'''
| style=&quot;text-align: center&quot; |[ɜɪ]
|fr'''éi'''er, K'''éi'''er
|p'''ay'''er
|
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; |'''ie'''
| style=&quot;text-align: center&quot; |[iə]
|fr'''ie'''m, B'''ie'''sem
|''gëtt et am Franséischen net''
|
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; |'''ou'''
| style=&quot;text-align: center&quot; |[əʊ]
|gr'''ou'''ss, l'''ou'''nen
|''gëtt et am Franséischen net''
|
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; |'''ue'''
| style=&quot;text-align: center&quot; |[uə]
|K'''ue'''der, l'''ue'''s
|''gëtt et am Franséischen net''
|
|}

=== Ausnamen ===

* Wa bei engem Wuert dat mat engem Vokal ophält, eng Endung ewéi ''-er'' oder ''-en'' drugehaange gëtt, dann entsteet keen Diphthong. An deem Fall ginn d'Vokaler getrennt ausgeschwat ([[Hiatus]]): ''Aen, e bloen Hutt, doen, knaen, Plien, Prabbelien, Statuen, Suen.''
* Bei de Wierder ''Moien'', ''moies'' ass de Laut [ɔj] keen Diphthong, well e sech op zwou Silbe verdeelt.
* An enger Rëtsch [[Friemwuert|Friemwierder]] steet ''oi'' oder ''oy'' fir den Diphthong [ɔɪ]: ''Boiler, Boykott, Koi, Konvoi, Spoiler.''

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuergescht Alphabet]]
* [[Digraph (Linguistik)|Digraph]]
* [[Ëmlaut]]

== Literatur ==
* {{Lb-Gramm}}
== Um Spaweck ==
* {{Lb-Ortho}}

[[Kategorie:Grammaire vum Lëtzebuergeschen]]
[[Kategorie:Phoneetik]]</text>
      <sha1>2p8nq6rbrfep5i5vf977k6s6jga0n3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Joseph Merten</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172750</id>
    <revision>
      <id>2710309</id>
      <parentid>2639976</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:16:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52169-40</username>
        <id>73387</id>
      </contributor>
      <origin>2710309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1301" sha1="n9thrg6h2ou7pz5dkrfn4lj6xyuswc5" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Jos... Merten''', gebuer den [[19. Dezember]] [[1883]] zu [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]]&lt;ref&gt;De [https://deltgen.com/pubtng/getperson.php?personID=I175042&amp;tree=Deltgen Joseph Merten] um Site www.deltgen.com&lt;/ref&gt; a gestuerwen den [[30. August]] [[1967]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/c4z1gpds1/pages/7/articles/DIVL1194?search=Joseph+Merten|Titel=Doudesannonce vum Joseph Merten|Gekuckt=2025-10-12|Datum=1967-08-31|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Luxemburger Wort]]|Säiten=S 7|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergeschen Enseignant a vun 1932 bis 1941 a vun 1944 bis 1948 Direkter vum [[Lycée classique de Diekirch]]. 

== Gielercher an Éierungen ==
* {{OCCC}}
* Zu [[Dikrech]] ass déi Strooss, an där dat neit Gebai vum Lycée classique de Diekirch läit, nom Joseph Merten benannt.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://map.geoportail.lu/addresses/Diekirch/Rue%20Joseph%20Merten/|Titel=Diekirch : Rue Joseph Merten|Gekuckt=2025-10-12|Wierk=map.geoportail.lu}}&lt;/ref&gt;
{{Referenzen}}

{{SORTIERUNG:Merten Joseph}}
[[Kategorie:Gebuer 1883]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1967]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Lycéesprofesseren]]
[[Kategorie:Commandeur de l'ordre de la couronne de chêne]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]</text>
      <sha1>n9thrg6h2ou7pz5dkrfn4lj6xyuswc5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710339</id>
      <parentid>2710309</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Update</comment>
      <origin>2710339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1625" sha1="6zpe9s5zo8r12c3ett2qg26d38tlg4t" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Joseph Anton Merten''', gebuer den [[19. Dezember]] [[1883]] zu [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://archives.services-publics.lu/viewer/descriptions/706123/57419?objectType=DisseminationURL|Titel=Gebuertsschäin Nr 112|Gekuckt=29.09.2026|Datum=20.12.1883|Editeur=archives.services-publics.lu|Säiten=S. 112|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;De [https://deltgen.com/pubtng/getperson.php?personID=I175042&amp;tree=Deltgen Joseph Merten] um Site www.deltgen.com&lt;/ref&gt; a gestuerwen den [[30. August]] [[1967]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/c4z1gpds1/pages/7/articles/DIVL1194?search=Joseph+Merten|Titel=Doudesannonce vum Joseph Merten|Gekuckt=2025-10-12|Datum=1967-08-31|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Luxemburger Wort]]|Säiten=S 7|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergeschen Enseignant a vun 1932 bis 1948 (mat Ausnam vun de [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Krichsjoren]] 1941 a vun 1944) Direkter vum [[Lycée classique de Diekirch]]. 

== Gielercher an Éierungen ==
* {{OCCC}}
* Zu [[Dikrech]] gouf déi Strooss, an där dat neit Gebai vum Lycée classique de Diekirch läit, nom Joseph Merten genannt.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://map.geoportail.lu/addresses/Diekirch/Rue%20Joseph%20Merten/|Titel=Diekirch : Rue Joseph Merten|Gekuckt=2025-10-12|Wierk=map.geoportail.lu}}&lt;/ref&gt;
{{Referenzen}}

{{SORTIERUNG:Merten Joseph}}
[[Kategorie:Gebuer 1883]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1967]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Lycéesprofesseren]]
[[Kategorie:Commandeur de l'ordre de la couronne de chêne]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]</text>
      <sha1>6zpe9s5zo8r12c3ett2qg26d38tlg4t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710348</id>
      <parentid>2710339</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2710348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1623" sha1="7cztrjdicdci7v15rgmzxlyop41hehb" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Joseph Anton Merten''', gebuer den [[19. Dezember]] [[1883]] zu [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://archives.services-publics.lu/viewer/descriptions/706123/57419?objectType=DisseminationURL|Titel=Gebuertsschäin Nr 112|Gekuckt=29.09.2026|Datum=20.12.1883|Editeur=archives.services-publics.lu|Säiten=S. 112|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;De [https://deltgen.com/pubtng/getperson.php?personID=I175042&amp;tree=Deltgen Joseph Merten] um Site www.deltgen.com&lt;/ref&gt; a gestuerwen den [[30. August]] [[1967]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/c4z1gpds1/pages/7/articles/DIVL1194?search=Joseph+Merten|Titel=Doudesannonce vum Joseph Merten|Gekuckt=2025-10-12|Datum=1967-08-31|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Luxemburger Wort]]|Säiten=S 7|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergeschen Enseignant a vun 1932 bis 1948 (mat Ausnam vun de [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Krichsjoren]] 1941 bis 1944) Direkter vum [[Lycée classique de Diekirch]]. 

== Gielercher an Éierungen ==
* {{OCCC}}
* Zu [[Dikrech]] gouf déi Strooss, an där dat neit Gebai vum Lycée classique de Diekirch läit, nom Joseph Merten genannt.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://map.geoportail.lu/addresses/Diekirch/Rue%20Joseph%20Merten/|Titel=Diekirch : Rue Joseph Merten|Gekuckt=2025-10-12|Wierk=map.geoportail.lu}}&lt;/ref&gt;
{{Referenzen}}

{{SORTIERUNG:Merten Joseph}}
[[Kategorie:Gebuer 1883]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1967]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Lycéesprofesseren]]
[[Kategorie:Commandeur de l'ordre de la couronne de chêne]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]</text>
      <sha1>7cztrjdicdci7v15rgmzxlyop41hehb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Bléck 2027 21</title>
    <ns>10</ns>
    <id>175048</id>
    <revision>
      <id>2710395</id>
      <parentid>2668955</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:41:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>2710395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="265" sha1="b4vxz5uyf88geoog647eb25a42luhse" xml:space="preserve">{{BléckBild
 |Bild=Les filles de Loth.jpg
 |Bildgréisst=270px
 |Bildtext= ''Dem Lot seng Duechteren''. Mosaik (1995) vum [[Adolphe Deville]],&lt;br&gt; gestuerwe viru 25 Joer, den 28. Mee 2002.}}&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Schabloune Bléck 2027|Bléck 2027 21]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b4vxz5uyf88geoog647eb25a42luhse</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Bléck 2027 25</title>
    <ns>10</ns>
    <id>175049</id>
    <revision>
      <id>2710396</id>
      <parentid>2672314</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:42:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="303" sha1="qrl3cny2t41bhym0kvlncci6szc8ngv" xml:space="preserve">{{BléckBild
 |Bild=Plavba přes Mosellu.gif
 |Bildgréisst=400px
 |Bildtext= den Tréierer [[Kurfürst]] [[Balduin vun Tréier|Balduin vu Lëtzebuerg]] op der [[Musel]], am Joer 1327 &lt;br&gt;(aus dem ''[[Codex Balduini]]'', 1341).}}&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Schabloune Bléck 2027|Bléck 2027 25]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qrl3cny2t41bhym0kvlncci6szc8ngv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Bléck 2027 20</title>
    <ns>10</ns>
    <id>176062</id>
    <revision>
      <id>2710403</id>
      <parentid>2703900</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:46:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126" sha1="p0qr6nkhdk8bzxk8lfzc36frkqrrv2n" xml:space="preserve">{{BléckBild
 |Bild=
 |Bildgréisst=
 |Bildtext= .}}&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Schabloune Bléck 2027|Bléck 2027 20]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p0qr6nkhdk8bzxk8lfzc36frkqrrv2n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710405</id>
      <parentid>2710403</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131" sha1="7lbuub0vhcrg6kauvplhgw0p3qbpikl" xml:space="preserve">{{BléckBild
 |Bild=400px
 |Bildgréisst=
 |Bildtext= .}}&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Schabloune Bléck 2027|Bléck 2027 20]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7lbuub0vhcrg6kauvplhgw0p3qbpikl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710406</id>
      <parentid>2710405</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="215" sha1="hayy6adn2blkgebv0g4dp19fevd6zp3" xml:space="preserve">{{BléckBild
 |Bild=Clementinum baroque library 2.jpg
 |Bildgréisst=400px
 |Bildtext= d'Barock-Bibliothéik am [[Prag]]er [[Clementinum]].}}&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Schabloune Bléck 2027|Bléck 2027 20]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hayy6adn2blkgebv0g4dp19fevd6zp3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Julien Arpetti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177263</id>
    <revision>
      <id>2710318</id>
      <parentid>2710197</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:41:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Lëtzebuergesch Lycéesprofesseren]] derbäigesat</comment>
      <origin>2710318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3138" sha1="2o1zi0k5iv1prlicbxvlg8p8xc171jw" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Julien Arpetti''', och nach '''Giuliano Arpetti''' genannt, gebuer de [[6. September]] [[1961]] zu [[Déifferdeng]], ass e lëtzebuergeschen Enseignant, Schrëftsteller a Museker.&lt;ref&gt;Quell vun de meeschten Informatiounen an dësem Artikel: cf. Nathalie Jacoby 2026 an der Literatur.&lt;/ref&gt;

==Studien a berufflech Aktivitéiten==
Vun 1966 bis 1971 huet de Julien Arpetti d'Primärschoul zu Déifferdeng besicht an uschléissend vun 1972 bis 1980 den [[Lycée de garçons d'Esch-sur-Alzette|Escher Jongelycée]] vun [[Esch-Uelzecht]]. Vun 1980 bis 1981 huet hie [[Biochimie]] studéiert a vun 1981 bis 1985 [[Franséisch Philologie]] (lettres modernes) op der Uni [[Stroossbuerg]]. Zënter 1986 a bis zu senger Pensionéieren war hie Franséischprofesser am [[Lycée technique Mathias-Adam]].

==Museker==
De Julien Arpetti ass Museker a Komponist. Hien huet fir Kinos- an Theaterproduktiounen komponéiert, sou z. B. fir dem [[Jean-Paul Maes]] säi Wierk Péiteng (1995). Am Joer 2001 huet d'[[SACEM France]] de Julien Arpetti als beschte Chansonnier vum Joer ausgezeechent fir säi Lidd &quot;Surtout pas réfléchir&quot;.

De Julien Arpetti trëtt am Kader vu Liesungen vum [[Jhemp Hoscheit]] op (2017: Sorry fir deen Durcherneen! 2019: Märd alors!!! 2020: Fréier wor alles…). Nieft sengem Quartett an engem Duo zesumme mam Gittarist [[Paulo Simões]] trëtt de Julien Arpetti och solo op.

De Julien Arpetti interpretéiert Lidder aus de Museksgenren [[Folkmusek|Folk]], [[Popmusek|Pop]], [[Jazz]], franséisch an italienesch Chanson, dorënner och eege Kompositiounen, a begleet sech selwer op der akustescher [[Gittar]].

==Publikatiounen==
*Arpetti Julien, 2008. Julien Arpetti – ses notes, ses amis de notes, ses notes d’amis (Eng Auswiel vu Liddertexter, hei reflektéiert hien op säi musikalesche Wee). Ed. Tonic Music Publishing, Hagen, ISBN 978-2-87996-652-6.
*Arpetti Julien, 2019. Le Garçon qui caressait les baleines. Kannerbuch illustréiert vum Martine Franck. Ed. PHI, Zolwer. ISBN 978-2-919791-04-0.
*Arpetti Julien &amp; Jhemp Hoscheit, 2020. Fréier wor alles… oder d’Wendung mat der Maus. Eng satiresch Chronik vun de 60er bis haut. Autoreneditioun. ISBN 978-2-9199565-3-1.

==Discographie==
Als Haaptmuseker:
*2001: Sans paroles, mille maux. Album, CD.
*2007: Surtout pas réfléchir. Album, CD. Tonic Music Publishing S.A. TONIC001.&lt;ref&gt;Cf. op Discogs: https://www.discogs.com/release/34554019-Julien-Arpetti-Surtout-pas-r%C3%A9fl%C3%A9chir&lt;/ref&gt;

Als Hëllefsmuseker:
*1996: Blues, Women &amp; Whiskey – Too Far Gone. Not On Label – 23491. CD, Album.&lt;ref&gt;Cf. op Discogs: https://www.discogs.com/release/38182800-Blues-Women-Whiskey-Too-Far-Gone&lt;/ref&gt;

==Literatur==
*Jacoby, Nathalie, 2026. Julien Arpetti. Unter: https://www.autorenlexikon.lu, aktualisiert am 14.12.2023, zuletzt eingesehen am 28.09.2026. 

==Um Spaweck==
*https://www.facebook.com/julien.arpetti
{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}
{{Referenzen an Notten}}
[[Kategorie:Gebuer 1961]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Museker]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Lycéesprofesseren]]</text>
      <sha1>2o1zi0k5iv1prlicbxvlg8p8xc171jw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710319</id>
      <parentid>2710318</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:45:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Um Spaweck */ Facebook elo iwwer wikidata agebonn</comment>
      <origin>2710319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3097" sha1="nnv2azahr7cddsfsshucnz9qcwsymnw" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Julien Arpetti''', och nach '''Giuliano Arpetti''' genannt, gebuer de [[6. September]] [[1961]] zu [[Déifferdeng]], ass e lëtzebuergeschen Enseignant, Schrëftsteller a Museker.&lt;ref&gt;Quell vun de meeschten Informatiounen an dësem Artikel: cf. Nathalie Jacoby 2026 an der Literatur.&lt;/ref&gt;

==Studien a berufflech Aktivitéiten==
Vun 1966 bis 1971 huet de Julien Arpetti d'Primärschoul zu Déifferdeng besicht an uschléissend vun 1972 bis 1980 den [[Lycée de garçons d'Esch-sur-Alzette|Escher Jongelycée]] vun [[Esch-Uelzecht]]. Vun 1980 bis 1981 huet hie [[Biochimie]] studéiert a vun 1981 bis 1985 [[Franséisch Philologie]] (lettres modernes) op der Uni [[Stroossbuerg]]. Zënter 1986 a bis zu senger Pensionéieren war hie Franséischprofesser am [[Lycée technique Mathias-Adam]].

==Museker==
De Julien Arpetti ass Museker a Komponist. Hien huet fir Kinos- an Theaterproduktiounen komponéiert, sou z. B. fir dem [[Jean-Paul Maes]] säi Wierk Péiteng (1995). Am Joer 2001 huet d'[[SACEM France]] de Julien Arpetti als beschte Chansonnier vum Joer ausgezeechent fir säi Lidd &quot;Surtout pas réfléchir&quot;.

De Julien Arpetti trëtt am Kader vu Liesungen vum [[Jhemp Hoscheit]] op (2017: Sorry fir deen Durcherneen! 2019: Märd alors!!! 2020: Fréier wor alles…). Nieft sengem Quartett an engem Duo zesumme mam Gittarist [[Paulo Simões]] trëtt de Julien Arpetti och solo op.

De Julien Arpetti interpretéiert Lidder aus de Museksgenren [[Folkmusek|Folk]], [[Popmusek|Pop]], [[Jazz]], franséisch an italienesch Chanson, dorënner och eege Kompositiounen, a begleet sech selwer op der akustescher [[Gittar]].

==Publikatiounen==
*Arpetti Julien, 2008. Julien Arpetti – ses notes, ses amis de notes, ses notes d’amis (Eng Auswiel vu Liddertexter, hei reflektéiert hien op säi musikalesche Wee). Ed. Tonic Music Publishing, Hagen, ISBN 978-2-87996-652-6.
*Arpetti Julien, 2019. Le Garçon qui caressait les baleines. Kannerbuch illustréiert vum Martine Franck. Ed. PHI, Zolwer. ISBN 978-2-919791-04-0.
*Arpetti Julien &amp; Jhemp Hoscheit, 2020. Fréier wor alles… oder d’Wendung mat der Maus. Eng satiresch Chronik vun de 60er bis haut. Autoreneditioun. ISBN 978-2-9199565-3-1.

==Discographie==
Als Haaptmuseker:
*2001: Sans paroles, mille maux. Album, CD.
*2007: Surtout pas réfléchir. Album, CD. Tonic Music Publishing S.A. TONIC001.&lt;ref&gt;Cf. op Discogs: https://www.discogs.com/release/34554019-Julien-Arpetti-Surtout-pas-r%C3%A9fl%C3%A9chir&lt;/ref&gt;

Als Hëllefsmuseker:
*1996: Blues, Women &amp; Whiskey – Too Far Gone. Not On Label – 23491. CD, Album.&lt;ref&gt;Cf. op Discogs: https://www.discogs.com/release/38182800-Blues-Women-Whiskey-Too-Far-Gone&lt;/ref&gt;

==Literatur==
*Jacoby, Nathalie, 2026. Julien Arpetti. Unter: https://www.autorenlexikon.lu, aktualisiert am 14.12.2023, zuletzt eingesehen am 28.09.2026. 

==Um Spaweck==
{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}
{{Referenzen an Notten}}
[[Kategorie:Gebuer 1961]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Museker]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Lycéesprofesseren]]</text>
      <sha1>nnv2azahr7cddsfsshucnz9qcwsymnw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710326</id>
      <parentid>2710319</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:20:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>......</comment>
      <origin>2710326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3100" sha1="q0lh0sywuzoajg602p9syb4ti23wjrk" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Julien Arpetti''', och nach '''Giuliano Arpetti''' genannt, gebuer de [[6. September]] [[1961]] zu [[Déifferdeng]], ass e lëtzebuergeschen Enseignant, Schrëftsteller a Museker.&lt;ref&gt;Quell vun de meeschten Informatiounen an dësem Artikel: cf. Nathalie Jacoby 2026 an der Literatur.&lt;/ref&gt;

==Studium a berufflech Aktivitéiten==
Vun 1966 bis 1971 ass de Julien Arpetti zu Déifferdeng an d'Primärschoul gaangen an uschléissend vun 1972 bis 1980 an den [[Lycée de garçons d'Esch-sur-Alzette|Escher Jongelycée]]. Vun 1980 bis 1981 huet hie [[Biochimie]] studéiert a vun 1981 bis 1985 [[Franséisch Philologie]] (lettres modernes) op der [[Université Strasbourg-II|Uni vu Stroossbuerg]]. Vun 1986 un bis zu senger Pensioun war hie Franséischprofesser am [[Lycée technique Mathias-Adam]].

==Museker==
De Julien Arpetti ass Museker a Komponist. Hien huet fir Kinos- an Theaterproduktiounen komponéiert, sou z. B. fir dem [[Jean-Paul Maes]] säi Wierk Péiteng (1995). Am Joer 2001 huet d'[[SACEM France]] de Julien Arpetti als beschte Chansonnier vum Joer ausgezeechent fir säi Lidd &quot;Surtout pas réfléchir&quot;.

De Julien Arpetti trëtt am Kader vu Liesungen vum [[Jhemp Hoscheit]] op (2017: Sorry fir deen Durcherneen! 2019: Märd alors!!! 2020: Fréier wor alles…). Nieft sengem Quartett an engem Duo zesumme mam Gittarist [[Paulo Simões]] trëtt de Julien Arpetti och solo op.

De Julien Arpetti interpretéiert Lidder aus de Museksgenren [[Folkmusek|Folk]], [[Popmusek|Pop]], [[Jazz]], franséisch an italienesch Chanson, dorënner och eege Kompositiounen, a begleet sech selwer op der akustescher [[Gittar]].

==Publikatiounen==
*Arpetti Julien, 2008. Julien Arpetti – ses notes, ses amis de notes, ses notes d’amis (Eng Auswiel vu Liddertexter, hei reflektéiert hien op säi musikalesche Wee). Ed. Tonic Music Publishing, Hagen, ISBN 978-2-87996-652-6.
*Arpetti Julien, 2019. Le Garçon qui caressait les baleines. Kannerbuch illustréiert vum Martine Franck. Ed. PHI, Zolwer. ISBN 978-2-919791-04-0.
*Arpetti Julien &amp; Jhemp Hoscheit, 2020. Fréier wor alles… oder d’Wendung mat der Maus. Eng satiresch Chronik vun de 60er bis haut. Autoreneditioun. ISBN 978-2-9199565-3-1.

==Discographie==
Als Haaptmuseker:
*2001: Sans paroles, mille maux. Album, CD.
*2007: Surtout pas réfléchir. Album, CD. Tonic Music Publishing S.A. TONIC001.&lt;ref&gt;Cf. op Discogs: https://www.discogs.com/release/34554019-Julien-Arpetti-Surtout-pas-r%C3%A9fl%C3%A9chir&lt;/ref&gt;

Als Hëllefsmuseker:
*1996: Blues, Women &amp; Whiskey – Too Far Gone. Not On Label – 23491. CD, Album.&lt;ref&gt;Cf. op Discogs: https://www.discogs.com/release/38182800-Blues-Women-Whiskey-Too-Far-Gone&lt;/ref&gt;

==Literatur==
*Jacoby, Nathalie, 2026. Julien Arpetti. Unter: https://www.autorenlexikon.lu, aktualisiert am 14.12.2023, zuletzt eingesehen am 28.09.2026. 

==Um Spaweck==
{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}
{{Referenzen an Notten}}
[[Kategorie:Gebuer 1961]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Museker]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Lycéesprofesseren]]</text>
      <sha1>q0lh0sywuzoajg602p9syb4ti23wjrk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Risebibel vun Iechternach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177269</id>
    <revision>
      <id>2710313</id>
      <timestamp>2026-09-29T12:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>iwwersat vun en:</comment>
      <origin>2710313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3714" sha1="f2rpnrk1uqbzzcd7ny7h90dcysjckx9" xml:space="preserve">[[File:Bible géante d'Echternach - BNL Ms264 f2.jpg|thumb|upright|Ufanks-Säit. An der rouder Këscht, riets, stinn Informatiounen iwwer d'Entstoe vun der Bibel.]]
[[File:Bible géante d'Echternach - BNL Ms264 f194v.jpg|thumb|upright|Ufank vum [[Buch Jesaja]]]]
D''''Risebibel vun Iechternach''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risebibel]], déi tëscht 1051 an 1081 fir den Abt [[Regimbert]] vun der [[Abtei Iechternach]] gemaach gouf. Haut gëtt se an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Nummer MS 264 versuergt.&lt;ref name=MS&gt;Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html The Echternach Scriptorium]. bnl.public.lu, 1.11.2024&lt;/ref&gt;&lt;ref name=NMB&gt;Nancy Marie Brown: ''The Abacus and the Cross: The Story of the Pope Who Brought the Light of Science to the Dark Ages''.Basic Books, 2010, S.79–80.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CB&gt;Charles Burnett: [https://www.sciamvs.org/files/SCIAMVS_03_091-108_byte.pdf &quot;The Abacus at Echternach in ca. 1000 n. Chr.&quot;] in: ''Sciamvs'', Bd.3, 2002, S.91–108.&lt;/ref&gt; Ier se 1951 vu Lëtzebuerg opkaaft gouf, war se an der Herzoglecher Bibliothéik vu Gotha.&lt;ref name=JL&gt;J. Leclercq: [https://www.persee.fr/doc/scrip_0036-9772_1953_num_7_2_2741 &quot;Un nouveau manuscrit d'Echternach à Luxembourg.&quot;] in: ''Scriptorium'' 7. Jg (1953), Nr.7 Heft 2, S.219–225.&lt;/ref&gt;

D'Bibel besteet aus 414 [[Folio]]en mat de Moosse 600x400 mm. Dräi Folioe feelen. D'Schreiffläch vun der Säit ass 480x300 mm. Den Text, deen an zwou Kolonne geschriwwen ass, staamt vun enger eenzeger Hand. De Schreiwer war en Iechternacher Mënch mam Numm [[Ruotpert]], vun deem soss keng aner Wierker bekannt sinn. Um Ufank vun all bibleschem Buch fanne sech grouss, dekoréiert [[Initial]]en a Rout, Gréng a Purpur mat opwännege [[Flechten (Technik)|Flecht-Musteren]], an op anere Plaze méi kleng Initialen. D'Bibel ass an en haart Holz gebonnen, dat mat Kallefslieder iwwerzunn ass.&lt;ref name=JL/&gt; Hir Gréisst an Dekoratiounen haten e groussen Afloss op d'[[Risebibel vu Sankt-Maximäin]].&lt;ref name=MS/&gt;

1940 gouf d'Bibel auserneen geholl (den Deckel ewechgemaach), fir se ze fotograféieren, an duerno gouf se nei gebonnen. Dat ursprénglecht Pergament (dat als bannent Decken- oder Virsazblat benotzt gi war) gouf op d'Säit geluecht an eréischt am Joer 2001 als [[Abakus]]-Rechentafel identifizéiert – an zwar vun där Zort, déi vum [[Gerbert vun Aurillac]] (gest. 1003) agefouert gi war.&lt;ref name=NMB/&gt; Et gouf warscheinlech vill méi fréi kopéiert wéi d'Bibel, well et schonn als Offallmaterial ugesi gouf, wéi d'Bibel gebonne gouf.&lt;ref name=CB/&gt;

Nieft der Bibel enthält d'Manuskript eng laténgesch Priedegt, ''Legimus in ecclesiasticis historiis'', déi dem [[Helisachar]] zougeschriwwe gëtt.&lt;ref&gt;James E. Cross: &quot;''Legimus in ecclesiasticis historiis'': A Sermon for All Saints, and its Use in Old English Prose.&quot; In: ''Traditio'' Bd.33 (1977), S.101–135.&lt;/ref&gt;

== Literatur==
*Thomas Falmagne: &quot;La Bible géante d'Echternach: codicologie, sources et contexte régional.&quot; in: N. Togni (ed.): ''Les Bibles atlantiques: Le manuscrit biblique à l'époque de la réforme de l'Église du XI&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; siècle''. Edizioni del Galluzzo, 2016, S.419–469. 
*  Thomas Falmagne: ''Die Echternacher Handschriften bis zum Jahr 1628 in den Beständen der Bibliothèque nationale de Luxembourg: Quellen- und Literaturverzeichnis, Einleitung, Abbildungen'', Otto Harrassowitz Verlag, 2009, 2 Bänn. ISBN 9783447058704.
*Blanche Weicherding-Goergen: ''Les manuscrits à peintures de la Bibliothèque nationale de Luxembourg.'' Luxembourg, 1968, S.24–27.

{{Referenzen}}
[[Kategorie:bibel]]
[[Kategorie:Abtei Iechternach]]</text>
      <sha1>f2rpnrk1uqbzzcd7ny7h90dcysjckx9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710314</id>
      <parentid>2710313</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:32:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>De(n) Zinneke huet d'Säit [[Rise-Bibel vun Iechternach]] op [[Risebibel vun Iechternach]] geréckelt</comment>
      <origin>2710313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3714" sha1="f2rpnrk1uqbzzcd7ny7h90dcysjckx9" xml:space="preserve">[[File:Bible géante d'Echternach - BNL Ms264 f2.jpg|thumb|upright|Ufanks-Säit. An der rouder Këscht, riets, stinn Informatiounen iwwer d'Entstoe vun der Bibel.]]
[[File:Bible géante d'Echternach - BNL Ms264 f194v.jpg|thumb|upright|Ufank vum [[Buch Jesaja]]]]
D''''Risebibel vun Iechternach''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risebibel]], déi tëscht 1051 an 1081 fir den Abt [[Regimbert]] vun der [[Abtei Iechternach]] gemaach gouf. Haut gëtt se an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Nummer MS 264 versuergt.&lt;ref name=MS&gt;Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html The Echternach Scriptorium]. bnl.public.lu, 1.11.2024&lt;/ref&gt;&lt;ref name=NMB&gt;Nancy Marie Brown: ''The Abacus and the Cross: The Story of the Pope Who Brought the Light of Science to the Dark Ages''.Basic Books, 2010, S.79–80.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CB&gt;Charles Burnett: [https://www.sciamvs.org/files/SCIAMVS_03_091-108_byte.pdf &quot;The Abacus at Echternach in ca. 1000 n. Chr.&quot;] in: ''Sciamvs'', Bd.3, 2002, S.91–108.&lt;/ref&gt; Ier se 1951 vu Lëtzebuerg opkaaft gouf, war se an der Herzoglecher Bibliothéik vu Gotha.&lt;ref name=JL&gt;J. Leclercq: [https://www.persee.fr/doc/scrip_0036-9772_1953_num_7_2_2741 &quot;Un nouveau manuscrit d'Echternach à Luxembourg.&quot;] in: ''Scriptorium'' 7. Jg (1953), Nr.7 Heft 2, S.219–225.&lt;/ref&gt;

D'Bibel besteet aus 414 [[Folio]]en mat de Moosse 600x400 mm. Dräi Folioe feelen. D'Schreiffläch vun der Säit ass 480x300 mm. Den Text, deen an zwou Kolonne geschriwwen ass, staamt vun enger eenzeger Hand. De Schreiwer war en Iechternacher Mënch mam Numm [[Ruotpert]], vun deem soss keng aner Wierker bekannt sinn. Um Ufank vun all bibleschem Buch fanne sech grouss, dekoréiert [[Initial]]en a Rout, Gréng a Purpur mat opwännege [[Flechten (Technik)|Flecht-Musteren]], an op anere Plaze méi kleng Initialen. D'Bibel ass an en haart Holz gebonnen, dat mat Kallefslieder iwwerzunn ass.&lt;ref name=JL/&gt; Hir Gréisst an Dekoratiounen haten e groussen Afloss op d'[[Risebibel vu Sankt-Maximäin]].&lt;ref name=MS/&gt;

1940 gouf d'Bibel auserneen geholl (den Deckel ewechgemaach), fir se ze fotograféieren, an duerno gouf se nei gebonnen. Dat ursprénglecht Pergament (dat als bannent Decken- oder Virsazblat benotzt gi war) gouf op d'Säit geluecht an eréischt am Joer 2001 als [[Abakus]]-Rechentafel identifizéiert – an zwar vun där Zort, déi vum [[Gerbert vun Aurillac]] (gest. 1003) agefouert gi war.&lt;ref name=NMB/&gt; Et gouf warscheinlech vill méi fréi kopéiert wéi d'Bibel, well et schonn als Offallmaterial ugesi gouf, wéi d'Bibel gebonne gouf.&lt;ref name=CB/&gt;

Nieft der Bibel enthält d'Manuskript eng laténgesch Priedegt, ''Legimus in ecclesiasticis historiis'', déi dem [[Helisachar]] zougeschriwwe gëtt.&lt;ref&gt;James E. Cross: &quot;''Legimus in ecclesiasticis historiis'': A Sermon for All Saints, and its Use in Old English Prose.&quot; In: ''Traditio'' Bd.33 (1977), S.101–135.&lt;/ref&gt;

== Literatur==
*Thomas Falmagne: &quot;La Bible géante d'Echternach: codicologie, sources et contexte régional.&quot; in: N. Togni (ed.): ''Les Bibles atlantiques: Le manuscrit biblique à l'époque de la réforme de l'Église du XI&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; siècle''. Edizioni del Galluzzo, 2016, S.419–469. 
*  Thomas Falmagne: ''Die Echternacher Handschriften bis zum Jahr 1628 in den Beständen der Bibliothèque nationale de Luxembourg: Quellen- und Literaturverzeichnis, Einleitung, Abbildungen'', Otto Harrassowitz Verlag, 2009, 2 Bänn. ISBN 9783447058704.
*Blanche Weicherding-Goergen: ''Les manuscrits à peintures de la Bibliothèque nationale de Luxembourg.'' Luxembourg, 1968, S.24–27.

{{Referenzen}}
[[Kategorie:bibel]]
[[Kategorie:Abtei Iechternach]]</text>
      <sha1>f2rpnrk1uqbzzcd7ny7h90dcysjckx9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710320</id>
      <parentid>2710314</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2710320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3706" sha1="8ej68h2jl7f6e8srxfjzvwcwxfywd5e" xml:space="preserve">[[File:Bible géante d'Echternach - BNL Ms264 f2.jpg|thumb|upright|Ufanks-Säit. An der rouder Këscht, riets, stinn Informatiounen iwwer d'Entstoe vun der Bibel.]]
[[File:Bible géante d'Echternach - BNL Ms264 f194v.jpg|thumb|upright|Ufank vum [[Buch Jesaja]]]]
D''''Risebibel vun Iechternach''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risebibel]], déi tëscht 1051 an 1081 fir den Abt [[Regimbert]] vun der [[Abtei Iechternach]] gemaach gouf. Haut gëtt s'an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Nummer MS 264 versuergt.&lt;ref name=MS&gt;Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html The Echternach Scriptorium]. bnl.public.lu, 1.11.2024&lt;/ref&gt;&lt;ref name=NMB&gt;Nancy Marie Brown: ''The Abacus and the Cross: The Story of the Pope Who Brought the Light of Science to the Dark Ages''.Basic Books, 2010, S.79–80.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CB&gt;Charles Burnett: [https://www.sciamvs.org/files/SCIAMVS_03_091-108_byte.pdf &quot;The Abacus at Echternach in ca. 1000 n. Chr.&quot;] in: ''Sciamvs'', Bd.3, 2002, S.91–108.&lt;/ref&gt; Ier se 1951 vu Lëtzebuerg opkaaft gouf, war se an der herzoglecher Bibliothéik vu Gotha.&lt;ref name=JL&gt;J. Leclercq: [https://www.persee.fr/doc/scrip_0036-9772_1953_num_7_2_2741 &quot;Un nouveau manuscrit d'Echternach à Luxembourg.&quot;] in: ''Scriptorium'' 7. Jg (1953), Nr.7 Heft 2, S.219–225.&lt;/ref&gt;

D'Bibel besteet aus 414 [[Folio]]e mat de Moosse 600 × 400 mm. Dräi Folioe feelen. D'Schreiffläch vun der Säit ass 480 × 300 mm. Den Text, deen an zwou Kolonne geschriwwen ass, staamt vun enger eenzeger Hand. De Schreiwer war en Iechternacher Mënch mam Numm [[Ruotpert]], vun deem soss keng aner Wierker bekannt sinn. Um Ufank vun all bibleschem Buch si grouss dekoréiert [[Initial]]en a Rout, Gréng a Purpur mat opwännege [[Flechten (Technik)|Flecht-Musteren]], an op anere Plaze méi kleng Initialen. D'Bibel ass an en haart Holz gebonnen, dat mat Kallefslieder iwwerzunn ass.&lt;ref name=JL/&gt; Hir Gréisst an Dekoratiounen haten e groussen Afloss op d'[[Risebibel vu Sankt-Maximäin]].&lt;ref name=MS/&gt;

1940 gouf d'Bibel auserneegeholl (den Deckel ewechgemaach), fir se ze fotograféieren, an duerno gouf se nei gebonnen. Dat ursprénglecht Pergament (dat als bannenzegt Deck- oder Virsazblat benotzt gi war) gouf op d'Säit geluecht an eréischt am Joer 2001 als [[Abakus]]-Rechentafel identifizéiert – an zwar vun där Zort, déi vum [[Gerbert vun Aurillac]] († 1003) agefouert gi war.&lt;ref name=NMB/&gt; Et gouf warscheinlech vill méi fréi kopéiert wéi d'Bibel, well et schonn als Offallmaterial ugesi gouf, wéi d'Bibel gebonne gouf.&lt;ref name=CB/&gt;

Nieft der Bibel enthält d'Manuskript eng laténgesch Priedegt, ''Legimus in ecclesiasticis historiis'', déi dem [[Helisachar]] zougeschriwwe gëtt.&lt;ref&gt;James E. Cross: &quot;''Legimus in ecclesiasticis historiis'': A Sermon for All Saints, and its Use in Old English Prose.&quot; In: ''Traditio'' Bd.33 (1977), S.101–135.&lt;/ref&gt;

== Literatur==
*Thomas Falmagne: &quot;La Bible géante d'Echternach: codicologie, sources et contexte régional.&quot; in: N. Togni (ed.): ''Les Bibles atlantiques: Le manuscrit biblique à l'époque de la réforme de l'Église du XI&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; siècle''. Edizioni del Galluzzo, 2016, S.419–469. 
*  Thomas Falmagne: ''Die Echternacher Handschriften bis zum Jahr 1628 in den Beständen der Bibliothèque nationale de Luxembourg: Quellen- und Literaturverzeichnis, Einleitung, Abbildungen'', Otto Harrassowitz Verlag, 2009, 2 Bänn. ISBN 9783447058704.
*Blanche Weicherding-Goergen: ''Les manuscrits à peintures de la Bibliothèque nationale de Luxembourg.'' Luxembourg, 1968, S.24–27.

{{Referenzen}}
[[Kategorie:bibel]]
[[Kategorie:Abtei Iechternach]]</text>
      <sha1>8ej68h2jl7f6e8srxfjzvwcwxfywd5e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710321</id>
      <parentid>2710320</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:50:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2710321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3726" sha1="1jp8eeh73dlbupyck4ucnqk2su4yesr" xml:space="preserve">[[File:Bible géante d'Echternach - BNL Ms264 f2.jpg|thumb|upright|Ufanks-Säit. An der rouder Këscht, riets, stinn Informatiounen iwwer d'Entstoe vun der Bibel.]]
[[File:Bible géante d'Echternach - BNL Ms264 f194v.jpg|thumb|upright|Ufank vum [[Buch Jesaja]]]]
D''''Risebibel vun Iechternach''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risebibel]], déi tëscht 1051 an 1081 fir den Abt [[Regimbert]] vun der [[Abtei Iechternach]] gemaach gouf. Haut gëtt s'an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Nummer MS 264 versuergt.&lt;ref name=MS&gt;Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html The Echternach Scriptorium]. bnl.public.lu, 1.11.2024&lt;/ref&gt;&lt;ref name=NMB&gt;Nancy Marie Brown: ''The Abacus and the Cross: The Story of the Pope Who Brought the Light of Science to the Dark Ages''.Basic Books, 2010, S.79–80.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CB&gt;Charles Burnett: [https://www.sciamvs.org/files/SCIAMVS_03_091-108_byte.pdf &quot;The Abacus at Echternach in ca. 1000 n. Chr.&quot;] in: ''Sciamvs'', Bd.3, 2002, S.91–108.&lt;/ref&gt; Ier se 1951 vu Lëtzebuerg opkaaft gouf, war se an der herzoglecher Bibliothéik vu Gotha.&lt;ref name=JL&gt;J. Leclercq: [https://www.persee.fr/doc/scrip_0036-9772_1953_num_7_2_2741 &quot;Un nouveau manuscrit d'Echternach à Luxembourg.&quot;] in: ''Scriptorium'' 7. Jg (1953), Nr.7 Heft 2, S.219–225.&lt;/ref&gt;

D'Bibel besteet aus 414 [[Folio]]e mat de Moosse 600&amp;nbsp;×&amp;nbsp;400 mm. Dräi Folioe feelen. D'Schreiffläch vun der Säit ass 480&amp;nbsp;×&amp;nbsp;300 mm. Den Text, deen an zwou Kolonne geschriwwen ass, staamt vun enger eenzeger Hand. De Schreiwer war en Iechternacher Mënch mam Numm [[Ruotpert]], vun deem soss keng aner Wierker bekannt sinn. Um Ufank vun all bibleschem Buch si grouss dekoréiert [[Initial]]en a Rout, Gréng a Purpur mat opwännege [[Flechten (Technik)|Flecht-Musteren]], an op anere Plaze méi kleng Initialen. D'Bibel ass an en haart Holz gebonnen, dat mat Kallefslieder iwwerzunn ass.&lt;ref name=JL/&gt; Hir Gréisst an Dekoratiounen haten e groussen Afloss op d'[[Risebibel vu Sankt-Maximäin]].&lt;ref name=MS/&gt;

1940 gouf d'Bibel auserneegeholl (den Deckel ewechgemaach), fir se ze fotograféieren, an duerno gouf se nei gebonnen. Dat ursprénglecht Pergament (dat als bannenzegt Deck- oder Virsazblat benotzt gi war) gouf op d'Säit geluecht an eréischt am Joer 2001 als [[Abakus]]-Rechentafel identifizéiert – an zwar vun där Zort, déi vum [[Gerbert vun Aurillac]] († 1003) agefouert gi war.&lt;ref name=NMB/&gt; Et gouf warscheinlech vill méi fréi kopéiert wéi d'Bibel, well et schonn als Offallmaterial ugesi gouf, wéi d'Bibel gebonne gouf.&lt;ref name=CB/&gt;

Nieft der Bibel enthält d'Manuskript eng laténgesch Priedegt, ''Legimus in ecclesiasticis historiis'', déi dem [[Helisachar]] zougeschriwwe gëtt.&lt;ref&gt;James E. Cross: &quot;''Legimus in ecclesiasticis historiis'': A Sermon for All Saints, and its Use in Old English Prose.&quot; In: ''Traditio'' Bd.33 (1977), S.101–135.&lt;/ref&gt;

== Literatur==
*Thomas Falmagne: &quot;La Bible géante d'Echternach: codicologie, sources et contexte régional.&quot; in: N. Togni (ed.): ''Les Bibles atlantiques: Le manuscrit biblique à l'époque de la réforme de l'Église du XI&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; siècle''. Edizioni del Galluzzo, 2016, S.419–469. 
*  Thomas Falmagne: ''Die Echternacher Handschriften bis zum Jahr 1628 in den Beständen der Bibliothèque nationale de Luxembourg: Quellen- und Literaturverzeichnis, Einleitung, Abbildungen'', Otto Harrassowitz Verlag, 2009, 2 Bänn. ISBN 9783447058704.
*Blanche Weicherding-Goergen: ''Les manuscrits à peintures de la Bibliothèque nationale de Luxembourg.'' Luxembourg, 1968, S.24–27.

{{Referenzen}}
[[Kategorie:bibel]]
[[Kategorie:Abtei Iechternach]]</text>
      <sha1>1jp8eeh73dlbupyck4ucnqk2su4yesr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710340</id>
      <parentid>2710321</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:00:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+Infobox</comment>
      <origin>2710340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3619" sha1="g3ssbcecvktxfgxjorun3kax75mevrd" xml:space="preserve">{{Infobox Buch}}
[[File:Bible géante d'Echternach - BNL Ms264 f194v.jpg|thumb|Ufank vum [[Buch Jesaja]]|399x399px]]
D''''Risebibel vun Iechternach''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risebibel]], déi tëscht 1051 an 1081 fir den Abt [[Regimbert]] vun der [[Abtei Iechternach]] gemaach gouf. Haut gëtt s'an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Nummer MS 264 versuergt.&lt;ref name=MS&gt;Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html The Echternach Scriptorium]. bnl.public.lu, 1.11.2024&lt;/ref&gt;&lt;ref name=NMB&gt;Nancy Marie Brown: ''The Abacus and the Cross: The Story of the Pope Who Brought the Light of Science to the Dark Ages''.Basic Books, 2010, S.79–80.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CB&gt;Charles Burnett: [https://www.sciamvs.org/files/SCIAMVS_03_091-108_byte.pdf &quot;The Abacus at Echternach in ca. 1000 n. Chr.&quot;] in: ''Sciamvs'', Bd.3, 2002, S.91–108.&lt;/ref&gt; Ier se 1951 vu Lëtzebuerg opkaaft gouf, war se an der herzoglecher Bibliothéik vu Gotha.&lt;ref name=JL&gt;J. Leclercq: [https://www.persee.fr/doc/scrip_0036-9772_1953_num_7_2_2741 &quot;Un nouveau manuscrit d'Echternach à Luxembourg.&quot;] in: ''Scriptorium'' 7. Jg (1953), Nr.7 Heft 2, S.219–225.&lt;/ref&gt;

D'Bibel besteet aus 414 [[Folio]]e mat de Moosse 600&amp;nbsp;×&amp;nbsp;400 mm. Dräi Folioe feelen. D'Schreiffläch vun der Säit ass 480&amp;nbsp;×&amp;nbsp;300 mm. Den Text, deen an zwou Kolonne geschriwwen ass, staamt vun enger eenzeger Hand. De Schreiwer war en Iechternacher [[Mënch]] mam Numm [[Ruotpert]], vun deem soss keng aner Wierker bekannt sinn. Um Ufank vun all bibleschem Buch si grouss dekoréiert [[Initial]]en a Rout, Gréng a Purpur mat opwännege [[Flechten (Technik)|Flecht-Musteren]], an op anere Plaze méi kleng Initialen. D'Bibel ass an en haart [[Holz (Material)|Holz]] gebonnen, dat mat [[Lieder|Kallefslieder]] iwwerzunn ass.&lt;ref name=JL/&gt; Hir Gréisst an Dekoratiounen haten e groussen Afloss op d'[[Risebibel vu Sankt-Maximäin]].&lt;ref name=MS/&gt;

1940 gouf d'Bibel auserneegeholl (den Deckel ewechgemaach), fir se ze fotograféieren, an duerno gouf se nei gebonnen. Dat ursprénglecht [[Pergament]] (dat als bannenzegt Deck- oder Virsazblat benotzt gi war) gouf op d'Säit geluecht an eréischt am Joer 2001 als [[Abakus]]-Rechentafel identifizéiert – an zwar vun där Zort, déi vum [[Gerbert vun Aurillac]] († 1003) agefouert gi war.&lt;ref name=NMB/&gt; Et gouf warscheinlech vill méi fréi kopéiert wéi d'Bibel, well et schonn als Offallmaterial ugesi gouf, wéi d'Bibel gebonne gouf.&lt;ref name=CB/&gt;

Nieft der Bibel enthält d'Manuskript eng laténgesch Priedegt, ''Legimus in ecclesiasticis historiis'', déi dem [[Helisachar]] zougeschriwwe gëtt.&lt;ref&gt;James E. Cross: &quot;''Legimus in ecclesiasticis historiis'': A Sermon for All Saints, and its Use in Old English Prose.&quot; In: ''Traditio'' Bd.33 (1977), S.101–135.&lt;/ref&gt;

== Literatur==
*Thomas Falmagne: &quot;La Bible géante d'Echternach: codicologie, sources et contexte régional.&quot; in: N. Togni (ed.): ''Les Bibles atlantiques: Le manuscrit biblique à l'époque de la réforme de l'Église du XI&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; siècle''. Edizioni del Galluzzo, 2016, S.419–469. 
*  Thomas Falmagne: ''Die Echternacher Handschriften bis zum Jahr 1628 in den Beständen der Bibliothèque nationale de Luxembourg: Quellen- und Literaturverzeichnis, Einleitung, Abbildungen'', Otto Harrassowitz Verlag, 2009, 2 Bänn. ISBN 9783447058704.
*Blanche Weicherding-Goergen: ''Les manuscrits à peintures de la Bibliothèque nationale de Luxembourg.'' Luxembourg, 1968, S.24–27.

{{Referenzen}}
[[Kategorie:bibel]]
[[Kategorie:Abtei Iechternach]]</text>
      <sha1>g3ssbcecvktxfgxjorun3kax75mevrd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710383</id>
      <parentid>2710340</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:37:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3617" sha1="1izbhsfbg68x4pq4qlzx3hyq5pqmv7y" xml:space="preserve">{{Infobox Buch}}
[[File:Bible géante d'Echternach - BNL Ms264 f194v.jpg|thumb|Ufank vum [[Buch Jesaja]]|399x399px]]
D''''Risebibel vun Iechternach''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risebibel]], déi tëscht 1051 an 1081 fir den Abt [[Regimbert]] vun der [[Abtei Iechternach]] gemaach gouf. Haut gëtt s'an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Nummer MS 264 versuergt.&lt;ref name=MS&gt;Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html The Echternach Scriptorium]. bnl.public.lu, 1.11.2024&lt;/ref&gt;&lt;ref name=NMB&gt;Nancy Marie Brown: ''The Abacus and the Cross: The Story of the Pope Who Brought the Light of Science to the Dark Ages''.Basic Books, 2010, S.79–80.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CB&gt;Charles Burnett: [https://www.sciamvs.org/files/SCIAMVS_03_091-108_byte.pdf &quot;The Abacus at Echternach in ca. 1000 n. Chr.&quot;] in: ''Sciamvs'', Bd.3, 2002, S.91–108.&lt;/ref&gt; Ier se 1951 vu Lëtzebuerg opkaaft gouf, war se an der herzoglecher Bibliothéik vu Gotha.&lt;ref name=JL&gt;J. Leclercq: [https://www.persee.fr/doc/scrip_0036-9772_1953_num_7_2_2741 &quot;Un nouveau manuscrit d'Echternach à Luxembourg.&quot;] in: ''Scriptorium'' 7. Jg (1953), Nr.7 Heft 2, S.219–225.&lt;/ref&gt;

D'Bibel besteet aus 414 [[Folio]]e mat de Moosse 600&amp;nbsp;×&amp;nbsp;400 mm. Dräi Folioe feelen. D'Schreiffläch vun der Säit ass 480&amp;nbsp;×&amp;nbsp;300 mm. Den Text, deen an zwou Kolonne geschriwwen ass, staamt vun enger eenzeger Hand. De Schreiwer war en Iechternacher [[Mënch]] mam Numm [[Ruotpert]], vun deem soss keng aner Wierker bekannt sinn. Um Ufank vun all bibleschem Buch si grouss dekoréiert [[Initial]]en a Rout, Gréng a Purpur mat opwännege [[Flechten (Technik)|Flecht-Musteren]], an op anere Plaze méi kleng Initialen. D'Bibel ass an en haart [[Holz (Material)|Holz]] gebonnen, dat mat [[Lieder|Kallefslieder]] iwwerzunn ass.&lt;ref name=JL/&gt; Hir Gréisst an Dekoratiounen haten e groussen Afloss op d'[[Risebibel vu Sankt-Maximin]].&lt;ref name=MS/&gt;

1940 gouf d'Bibel auserneegeholl (den Deckel ewechgemaach), fir se ze fotograféieren, an duerno gouf se nei gebonnen. Dat ursprénglecht [[Pergament]] (dat als bannenzegt Deck- oder Virsazblat benotzt gi war) gouf op d'Säit geluecht an eréischt am Joer 2001 als [[Abakus]]-Rechentafel identifizéiert – an zwar vun där Zort, déi vum [[Gerbert vun Aurillac]] († 1003) agefouert gi war.&lt;ref name=NMB/&gt; Et gouf warscheinlech vill méi fréi kopéiert wéi d'Bibel, well et schonn als Offallmaterial ugesi gouf, wéi d'Bibel gebonne gouf.&lt;ref name=CB/&gt;

Nieft der Bibel enthält d'Manuskript eng laténgesch Priedegt, ''Legimus in ecclesiasticis historiis'', déi dem [[Helisachar]] zougeschriwwe gëtt.&lt;ref&gt;James E. Cross: &quot;''Legimus in ecclesiasticis historiis'': A Sermon for All Saints, and its Use in Old English Prose.&quot; In: ''Traditio'' Bd.33 (1977), S.101–135.&lt;/ref&gt;

== Literatur==
*Thomas Falmagne: &quot;La Bible géante d'Echternach: codicologie, sources et contexte régional.&quot; in: N. Togni (ed.): ''Les Bibles atlantiques: Le manuscrit biblique à l'époque de la réforme de l'Église du XI&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; siècle''. Edizioni del Galluzzo, 2016, S.419–469. 
*  Thomas Falmagne: ''Die Echternacher Handschriften bis zum Jahr 1628 in den Beständen der Bibliothèque nationale de Luxembourg: Quellen- und Literaturverzeichnis, Einleitung, Abbildungen'', Otto Harrassowitz Verlag, 2009, 2 Bänn. ISBN 9783447058704.
*Blanche Weicherding-Goergen: ''Les manuscrits à peintures de la Bibliothèque nationale de Luxembourg.'' Luxembourg, 1968, S.24–27.

{{Referenzen}}
[[Kategorie:bibel]]
[[Kategorie:Abtei Iechternach]]</text>
      <sha1>1izbhsfbg68x4pq4qlzx3hyq5pqmv7y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710419</id>
      <parentid>2710383</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:26:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52561-22</username>
        <id>73405</id>
      </contributor>
      <comment>...........</comment>
      <origin>2710419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3704" sha1="t1zd14682xueqi99ptgd265vbpepipv" xml:space="preserve">{{Infobox Buch}}
[[File:Bible géante d'Echternach - BNL Ms264 f194v.jpg|thumb|Ufank vum [[Buch Jesaja]]|399x399px]]
D''''Risebibel vun Iechternach''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risebibel]], déi tëscht 1051 an 1081 fir den Abt [[Regimbert]] vun der [[Abtei Iechternach]] gemaach gouf. Haut gëtt s'an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Nummer MS 264 versuergt.&lt;ref name=MS&gt;Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html The Echternach Scriptorium]. bnl.public.lu, 1.11.2024&lt;/ref&gt;&lt;ref name=NMB&gt;Nancy Marie Brown: ''The Abacus and the Cross: The Story of the Pope Who Brought the Light of Science to the Dark Ages''.Basic Books, 2010, S.79–80.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CB&gt;Charles Burnett: [https://www.sciamvs.org/files/SCIAMVS_03_091-108_byte.pdf &quot;The Abacus at Echternach in ca. 1000 n. Chr.&quot;] in: ''Sciamvs'', Bd.3, 2002, S.91–108.&lt;/ref&gt; Ier se 1951 vu Lëtzebuerg opkaaft gouf, war se an der herzoglecher Bibliothéik vu Gotha.&lt;ref name=JL&gt;J. Leclercq: [https://www.persee.fr/doc/scrip_0036-9772_1953_num_7_2_2741 &quot;Un nouveau manuscrit d'Echternach à Luxembourg.&quot;] in: ''Scriptorium'' 7. Jg (1953), Nr.7 Heft 2, S.219–225.&lt;/ref&gt;

D'Bibel besteet aus 414 [[Foliant|Folioe] mat de Moosse 600&amp;nbsp;×&amp;nbsp;400 mm. Dräi Folioe feelen. D'Schreiffläch vun der Säit ass 480&amp;nbsp;×&amp;nbsp;300 mm. Den Text, deen an zwou Kolonne geschriwwen ass, staamt vun enger eenzeger Hand. De Schreiwer war en Iechternacher [[Mënch]] mam Numm [[Ruotpert]], vun deem soss keng aner Wierker bekannt sinn. Um Ufank vun all bibleschem Buch si grouss dekoréiert [[Initial]]en a Rout, Gréng a Purpur mat opwännege [[Flechten (Technik)|Flecht-Musteren]], an op anere Plaze méi kleng Initialen. D'Bibel ass an en haart [[Holz (Material)|Holz]] gebonnen, dat mat [[Lieder|Kallefslieder]] iwwerzunn ass.&lt;ref name=JL/&gt; Hir Gréisst an Dekoratiounen haten e groussen Afloss op d'[[Risebibel vu Sankt-Maximin]].&lt;ref name=MS/&gt;

1940 gouf d'Bibel auserneegeholl, fir se ze fotograféieren, an duerno gouf se nei gebonnen. Dofir gouf den [[Aband]] ewechgeholl, grad ewéi dat ursprénglecht [[Pergament]] (dat als bannenzegt Deck- oder Virsazblat benotzt gi war). Dat gouf op d'Säit geluecht a beim neien Aband net méi benotzt, a gouf eréischt am Joer 2001 als [[Abakus]]-Rechentafel identifizéiert – an zwar vun där Zort, wéi déi, déi vum [[Gerbert vun Aurillac]] († 1003) agefouert gi war.&lt;ref name=NMB/&gt; Et gouf warscheinlech vill méi fréi kopéiert wéi d'Bibel, well et schonn als Offallmaterial ugesi gouf, wéi d'Bibel gebonne gouf.&lt;ref name=CB/&gt;

Nieft der Bibel enthält d'Manuskript eng laténgesch Priedegt, ''Legimus in ecclesiasticis historiis'', déi dem [[Helisachar]] zougeschriwwe gëtt.&lt;ref&gt;James E. Cross: &quot;''Legimus in ecclesiasticis historiis'': A Sermon for All Saints, and its Use in Old English Prose.&quot; In: ''Traditio'' Bd.33 (1977), S.101–135.&lt;/ref&gt;

== Literatur==
*Thomas Falmagne: &quot;La Bible géante d'Echternach: codicologie, sources et contexte régional.&quot; in: N. Togni (ed.): ''Les Bibles atlantiques: Le manuscrit biblique à l'époque de la réforme de l'Église du XI&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; siècle''. Edizioni del Galluzzo, 2016, S.419–469. 
*  Thomas Falmagne: ''Die Echternacher Handschriften bis zum Jahr 1628 in den Beständen der Bibliothèque nationale de Luxembourg: Quellen- und Literaturverzeichnis, Einleitung, Abbildungen'', Otto Harrassowitz Verlag, 2009, 2 Bänn. ISBN 9783447058704.
*Blanche Weicherding-Goergen: ''Les manuscrits à peintures de la Bibliothèque nationale de Luxembourg.'' Luxembourg, 1968, S.24–27.

{{Referenzen}}
[[Kategorie:bibel]]
[[Kategorie:Abtei Iechternach]]</text>
      <sha1>t1zd14682xueqi99ptgd265vbpepipv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710420</id>
      <parentid>2710419</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:27:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52561-22</username>
        <id>73405</id>
      </contributor>
      <comment>.............</comment>
      <origin>2710420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3705" sha1="ttubdwi7m1uskb8u63ki1dpdz7p4e3c" xml:space="preserve">{{Infobox Buch}}
[[File:Bible géante d'Echternach - BNL Ms264 f194v.jpg|thumb|Ufank vum [[Buch Jesaja]]|399x399px]]
D''''Risebibel vun Iechternach''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risebibel]], déi tëscht 1051 an 1081 fir den Abt [[Regimbert]] vun der [[Abtei Iechternach]] gemaach gouf. Haut gëtt s'an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Nummer MS 264 versuergt.&lt;ref name=MS&gt;Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html The Echternach Scriptorium]. bnl.public.lu, 1.11.2024&lt;/ref&gt;&lt;ref name=NMB&gt;Nancy Marie Brown: ''The Abacus and the Cross: The Story of the Pope Who Brought the Light of Science to the Dark Ages''.Basic Books, 2010, S.79–80.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CB&gt;Charles Burnett: [https://www.sciamvs.org/files/SCIAMVS_03_091-108_byte.pdf &quot;The Abacus at Echternach in ca. 1000 n. Chr.&quot;] in: ''Sciamvs'', Bd.3, 2002, S.91–108.&lt;/ref&gt; Ier se 1951 vu Lëtzebuerg opkaaft gouf, war se an der herzoglecher Bibliothéik vu Gotha.&lt;ref name=JL&gt;J. Leclercq: [https://www.persee.fr/doc/scrip_0036-9772_1953_num_7_2_2741 &quot;Un nouveau manuscrit d'Echternach à Luxembourg.&quot;] in: ''Scriptorium'' 7. Jg (1953), Nr.7 Heft 2, S.219–225.&lt;/ref&gt;

D'Bibel besteet aus 414 [[Foliant|Folioe]] mat de Moosse 600&amp;nbsp;×&amp;nbsp;400 mm. Dräi Folioe feelen. D'Schreiffläch vun der Säit ass 480&amp;nbsp;×&amp;nbsp;300 mm. Den Text, deen an zwou Kolonne geschriwwen ass, staamt vun enger eenzeger Hand. De Schreiwer war en Iechternacher [[Mënch]] mam Numm [[Ruotpert]], vun deem soss keng aner Wierker bekannt sinn. Um Ufank vun all bibleschem Buch si grouss dekoréiert [[Initial]]en a Rout, Gréng a Purpur mat opwännege [[Flechten (Technik)|Flecht-Musteren]], an op anere Plaze méi kleng Initialen. D'Bibel ass an en haart [[Holz (Material)|Holz]] gebonnen, dat mat [[Lieder|Kallefslieder]] iwwerzunn ass.&lt;ref name=JL/&gt; Hir Gréisst an Dekoratiounen haten e groussen Afloss op d'[[Risebibel vu Sankt-Maximin]].&lt;ref name=MS/&gt;

1940 gouf d'Bibel auserneegeholl, fir se ze fotograféieren, an duerno gouf se nei gebonnen. Dofir gouf den [[Aband]] ewechgeholl, grad ewéi dat ursprénglecht [[Pergament]] (dat als bannenzegt Deck- oder Virsazblat benotzt gi war). Dat gouf op d'Säit geluecht a beim neien Aband net méi benotzt, a gouf eréischt am Joer 2001 als [[Abakus]]-Rechentafel identifizéiert – an zwar vun där Zort, wéi déi, déi vum [[Gerbert vun Aurillac]] († 1003) agefouert gi war.&lt;ref name=NMB/&gt; Et gouf warscheinlech vill méi fréi kopéiert wéi d'Bibel, well et schonn als Offallmaterial ugesi gouf, wéi d'Bibel gebonne gouf.&lt;ref name=CB/&gt;

Nieft der Bibel enthält d'Manuskript eng laténgesch Priedegt, ''Legimus in ecclesiasticis historiis'', déi dem [[Helisachar]] zougeschriwwe gëtt.&lt;ref&gt;James E. Cross: &quot;''Legimus in ecclesiasticis historiis'': A Sermon for All Saints, and its Use in Old English Prose.&quot; In: ''Traditio'' Bd.33 (1977), S.101–135.&lt;/ref&gt;

== Literatur==
*Thomas Falmagne: &quot;La Bible géante d'Echternach: codicologie, sources et contexte régional.&quot; in: N. Togni (ed.): ''Les Bibles atlantiques: Le manuscrit biblique à l'époque de la réforme de l'Église du XI&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; siècle''. Edizioni del Galluzzo, 2016, S.419–469. 
*  Thomas Falmagne: ''Die Echternacher Handschriften bis zum Jahr 1628 in den Beständen der Bibliothèque nationale de Luxembourg: Quellen- und Literaturverzeichnis, Einleitung, Abbildungen'', Otto Harrassowitz Verlag, 2009, 2 Bänn. ISBN 9783447058704.
*Blanche Weicherding-Goergen: ''Les manuscrits à peintures de la Bibliothèque nationale de Luxembourg.'' Luxembourg, 1968, S.24–27.

{{Referenzen}}
[[Kategorie:bibel]]
[[Kategorie:Abtei Iechternach]]</text>
      <sha1>ttubdwi7m1uskb8u63ki1dpdz7p4e3c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710423</id>
      <parentid>2710420</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52561-22</username>
        <id>73405</id>
      </contributor>
      <comment>Link gefléckt</comment>
      <origin>2710423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3708" sha1="kpr5q357zwvq7i2p9u1dhk5y7xbi17r" xml:space="preserve">{{Infobox Buch}}
[[File:Bible géante d'Echternach - BNL Ms264 f194v.jpg|thumb|Ufank vum [[Buch Jesaja]]|399x399px]]
D''''Risebibel vun Iechternach''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risebibel]], déi tëscht 1051 an 1081 fir den Abt [[Regimbert]] vun der [[Abtei Iechternach]] gemaach gouf. Haut gëtt s'an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Nummer MS 264 versuergt.&lt;ref name=MS&gt;Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html The Echternach Scriptorium]. bnl.public.lu, 1.11.2024&lt;/ref&gt;&lt;ref name=NMB&gt;Nancy Marie Brown: ''The Abacus and the Cross: The Story of the Pope Who Brought the Light of Science to the Dark Ages''.Basic Books, 2010, S.79–80.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CB&gt;Charles Burnett: [https://www.sciamvs.org/files/SCIAMVS_03_091-108_Burnett.pdf &quot;The Abacus at Echternach in ca. 1000 n. Chr.&quot;] in: ''Sciamvs'', Bd.3, 2002, S.91–108.&lt;/ref&gt; Ier se 1951 vu Lëtzebuerg opkaaft gouf, war se an der herzoglecher Bibliothéik vu Gotha.&lt;ref name=JL&gt;J. Leclercq: [https://www.persee.fr/doc/scrip_0036-9772_1953_num_7_2_2741 &quot;Un nouveau manuscrit d'Echternach à Luxembourg.&quot;] in: ''Scriptorium'' 7. Jg (1953), Nr.7 Heft 2, S.219–225.&lt;/ref&gt;

D'Bibel besteet aus 414 [[Foliant|Folioe]] mat de Moosse 600&amp;nbsp;×&amp;nbsp;400 mm. Dräi Folioe feelen. D'Schreiffläch vun der Säit ass 480&amp;nbsp;×&amp;nbsp;300 mm. Den Text, deen an zwou Kolonne geschriwwen ass, staamt vun enger eenzeger Hand. De Schreiwer war en Iechternacher [[Mënch]] mam Numm [[Ruotpert]], vun deem soss keng aner Wierker bekannt sinn. Um Ufank vun all bibleschem Buch si grouss dekoréiert [[Initial]]en a Rout, Gréng a Purpur mat opwännege [[Flechten (Technik)|Flecht-Musteren]], an op anere Plaze méi kleng Initialen. D'Bibel ass an en haart [[Holz (Material)|Holz]] gebonnen, dat mat [[Lieder|Kallefslieder]] iwwerzunn ass.&lt;ref name=JL/&gt; Hir Gréisst an Dekoratiounen haten e groussen Afloss op d'[[Risebibel vu Sankt-Maximin]].&lt;ref name=MS/&gt;

1940 gouf d'Bibel auserneegeholl, fir se ze fotograféieren, an duerno gouf se nei gebonnen. Dofir gouf den [[Aband]] ewechgeholl, grad ewéi dat ursprénglecht [[Pergament]] (dat als bannenzegt Deck- oder Virsazblat benotzt gi war). Dat gouf op d'Säit geluecht a beim neien Aband net méi benotzt, a gouf eréischt am Joer 2001 als [[Abakus]]-Rechentafel identifizéiert – an zwar vun där Zort, wéi déi, déi vum [[Gerbert vun Aurillac]] († 1003) agefouert gi war.&lt;ref name=NMB/&gt; Et gouf warscheinlech vill méi fréi kopéiert wéi d'Bibel, well et schonn als Offallmaterial ugesi gouf, wéi d'Bibel gebonne gouf.&lt;ref name=CB/&gt;

Nieft der Bibel enthält d'Manuskript eng laténgesch Priedegt, ''Legimus in ecclesiasticis historiis'', déi dem [[Helisachar]] zougeschriwwe gëtt.&lt;ref&gt;James E. Cross: &quot;''Legimus in ecclesiasticis historiis'': A Sermon for All Saints, and its Use in Old English Prose.&quot; In: ''Traditio'' Bd.33 (1977), S.101–135.&lt;/ref&gt;

== Literatur==
*Thomas Falmagne: &quot;La Bible géante d'Echternach: codicologie, sources et contexte régional.&quot; in: N. Togni (ed.): ''Les Bibles atlantiques: Le manuscrit biblique à l'époque de la réforme de l'Église du XI&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; siècle''. Edizioni del Galluzzo, 2016, S.419–469. 
*  Thomas Falmagne: ''Die Echternacher Handschriften bis zum Jahr 1628 in den Beständen der Bibliothèque nationale de Luxembourg: Quellen- und Literaturverzeichnis, Einleitung, Abbildungen'', Otto Harrassowitz Verlag, 2009, 2 Bänn. ISBN 9783447058704.
*Blanche Weicherding-Goergen: ''Les manuscrits à peintures de la Bibliothèque nationale de Luxembourg.'' Luxembourg, 1968, S.24–27.

{{Referenzen}}
[[Kategorie:bibel]]
[[Kategorie:Abtei Iechternach]]</text>
      <sha1>kpr5q357zwvq7i2p9u1dhk5y7xbi17r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rise-Bibel vun Iechternach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177270</id>
    <redirect title="Risebibel vun Iechternach" />
    <revision>
      <id>2710315</id>
      <timestamp>2026-09-29T12:32:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>De(n) Zinneke huet d'Säit [[Rise-Bibel vun Iechternach]] op [[Risebibel vun Iechternach]] geréckelt</comment>
      <origin>2710315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="7r6nvkrlorzy7d50yv48b9c6h4rd4ac" xml:space="preserve">#VIRULEEDUNG [[Risebibel vun Iechternach]]</text>
      <sha1>7r6nvkrlorzy7d50yv48b9c6h4rd4ac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Bléck 2027 49</title>
    <ns>10</ns>
    <id>177271</id>
    <revision>
      <id>2710322</id>
      <timestamp>2026-09-29T12:59:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>Säit ugeluecht mat: '{{BléckBild  |Bild=Tantalum single crystal and 1cm3 cube.jpg  |Bildgréisst=400px  |Bildtext= d'[[cheemescht Element]] [[Tantal]].}}&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Schabloune Bléck 2027|Bléck 2027 49]]&lt;/noinclude&gt;'</comment>
      <origin>2710322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="207" sha1="s3n9bua9ju01qkkjbrijbmhmk1noojk" xml:space="preserve">{{BléckBild
 |Bild=Tantalum single crystal and 1cm3 cube.jpg
 |Bildgréisst=400px
 |Bildtext= d'[[cheemescht Element]] [[Tantal]].}}&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Schabloune Bléck 2027|Bléck 2027 49]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s3n9bua9ju01qkkjbrijbmhmk1noojk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710375</id>
      <parentid>2710322</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ k</comment>
      <origin>2710375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="224" sha1="k4zy4jlz8pkwgat37credbsw3e3bewb" xml:space="preserve">{{BléckBild
 |Bild=Tantalum single crystal and 1cm3 cube.jpg
 |Bildgréisst=400px
 |Bildtext= d'[[Element (Chimie)|cheemescht Element]] [[Tantal]].}}&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Schabloune Bléck 2027|Bléck 2027 49]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k4zy4jlz8pkwgat37credbsw3e3bewb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskussioun:Risebibel vun Iechternach</title>
    <ns>1</ns>
    <id>177272</id>
    <revision>
      <id>2710323</id>
      <timestamp>2026-09-29T13:01:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <comment>wat ass .....?</comment>
      <origin>2710323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="356" sha1="kosobig0e0jrrazycw68oevn1h53zpt" xml:space="preserve">Gudde Moien, 

''den Deckel ewechgemaach''  

Wat ass den Deckel a wat soll domat zum Auserneenhuelen, weider erkläert ginn? D'Auserneenhuele besteet jo (wéinstens menger Meenung no) aus méi Aktiounen, wéi just e sougenannten ''Deckel'' ewechzemaachen. [[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 13:01, 29. Sep. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>kosobig0e0jrrazycw68oevn1h53zpt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710332</id>
      <parentid>2710323</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:05:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>2710332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="827" sha1="5bwlwbe3bgcpcjwzytfp0i9lkuj0gni" xml:space="preserve">Gudde Moien, 

''den Deckel ewechgemaach''  

Wat ass den Deckel a wat soll domat zum Auserneenhuelen, weider erkläert ginn? D'Auserneenhuele besteet jo (wéinstens menger Meenung no) aus méi Aktiounen, wéi just e sougenannten ''Deckel'' ewechzemaachen. [[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 13:01, 29. Sep. 2026 (UTC)

:Moien, wéi uginn, ass dat iwwersat, sou wéi et op englech do stoung. Bei ale Bicher ass den Deckel mat Virsazblieder um Bond festgemaach; dee Bond ass, ech huelen un, an deem hei Fall och, gebutt. Déi Virsazblieder goufen versuergt, a méi spéit gouf festgestallt, das op der Récksäit Annotatioune waren, déi 'recylcléiert' goufen. Méi weess ech och net. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:05, 29. Sep. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5bwlwbe3bgcpcjwzytfp0i9lkuj0gni</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskussioun:Julien Arpetti</title>
    <ns>1</ns>
    <id>177273</id>
    <revision>
      <id>2710327</id>
      <timestamp>2026-09-29T13:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <comment>kann et sinn ......?</comment>
      <origin>2710327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="339" sha1="ic3fcud5fgmw9ik4kfebh9fgkk72wxh" xml:space="preserve">Vun 1966 bis 1971 ass de Julien Arpetti zu Déifferdeng an d'Primärschoul gaangen

Hie wier deemno mat fënnef Joer an d'Primärschoul gaangen a hätt och nëmme fënnef Joer Primärschoul gemaach.

Kann et sinn datt do eppes net stëmmt? [[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 13:24, 29. Sep. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ic3fcud5fgmw9ik4kfebh9fgkk72wxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benotzer Diskussioun:Kent Wang</title>
    <ns>3</ns>
    <id>177274</id>
    <revision>
      <id>2710342</id>
      <timestamp>2026-09-29T17:13:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Moien</comment>
      <origin>2710342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="3jcp6g7jli71mcre5wsaapkeqp7gblc" xml:space="preserve">{{Moien 2}}[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:13, 29. Sep. 2026 (UTC)
----</text>
      <sha1>3jcp6g7jli71mcre5wsaapkeqp7gblc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benotzer:Kent Wang</title>
    <ns>2</ns>
    <id>177275</id>
    <revision>
      <id>2710343</id>
      <timestamp>2026-09-29T17:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Säit ugeluecht mat: '{{Info Benotzersäit}}'</comment>
      <origin>2710343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="58phlzi90zry1i2cnf0jgy1baay4z47" xml:space="preserve">{{Info Benotzersäit}}</text>
      <sha1>58phlzi90zry1i2cnf0jgy1baay4z47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean-Nicolas Schaus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177276</id>
    <revision>
      <id>2710385</id>
      <timestamp>2026-09-30T07:46:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Corto lu</username>
        <id>4182</id>
      </contributor>
      <comment>Säit ugeluecht mat: '{{SkizzEkonomie}}  Jean-Nicolas Schaus, gebuer den 8. Juni 1941 zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], gestuerwen de 17. Mäerz 2019, war eng zentral Persoun vun der Regulatioun vun der Lëtzebuerger Finanzplaz.&lt;ref&gt;Le parcours de Jean-Nicolas Schaus, ''Paperjam'' (2008).&lt;/ref&gt;   A senger Jugend war hie bei der CSV engagéiert. No sengem Droit Studium zu Nanzeg a Paräis, huet hien am Juni 1969 beim Commissariat au contrôle bancaire ze schaffen. 1983 kritt hien een D…'</comment>
      <origin>2710385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="960" sha1="o6s4dw8lnpb3i3xwc86xha5pydplibs" xml:space="preserve">{{SkizzEkonomie}}

Jean-Nicolas Schaus, gebuer den 8. Juni 1941 zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], gestuerwen de 17. Mäerz 2019, war eng zentral Persoun vun der Regulatioun vun der Lëtzebuerger Finanzplaz.&lt;ref&gt;Le parcours de Jean-Nicolas Schaus, ''Paperjam'' (2008).&lt;/ref&gt; 

A senger Jugend war hie bei der CSV engagéiert. No sengem Droit Studium zu Nanzeg a Paräis, huet hien am Juni 1969 beim Commissariat au contrôle bancaire ze schaffen. 1983 kritt hien een Direktiounsposten am [[Institut monétaire luxembourgeois|Institut Monétaire Luxembourgeois]]. Vun 1998 bis 2009 war hie Generaldirekter vun der [[Commission de surveillance du secteur financier]]. Sain Nofolger gouf de [[Jean Guill]].&lt;ref&gt;Marx, Claude/Marc Limpach/Benoît Majerus (Hrsg.), ''Surveillance, indépendance et intégrité'', Luxembourg 2020.&lt;/ref&gt;

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Gebuer 1941]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2019]]

[[Kategorie:Finanzsecteur zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>o6s4dw8lnpb3i3xwc86xha5pydplibs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710391</id>
      <parentid>2710385</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:29:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>+Infobox; Upassungen</comment>
      <origin>2710391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1086" sha1="2862lj6mflja44for1w0468yyqszxpb" xml:space="preserve">{{SkizzEkonomie}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Jean-Nicolas Schaus''', gebuer den [[8. Juni]] [[1941]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], a gestuerwen de [[17. Mäerz]] [[2019]], war eng zentral Persoun vun der Regulatioun vun der [[Finanzplaz Lëtzebuerg|Lëtzebuerger Finanzplaz]].&lt;ref&gt;Le parcours de Jean-Nicolas Schaus, ''Paperjam'' (2008).&lt;/ref&gt; 

A senger Jugend war hie bei der [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] engagéiert. No sengem [[Droit|Droitsstudium]] zu [[Nanzeg]] a [[Paräis]], huet hien am Juni 1969 beim ''Commissariat au contrôle bancaire'' ugefaangen ze schaffen. 1983 krut hien en Direktiounsposten am [[Institut monétaire luxembourgeois]] (IML). Vun 1998 bis 2009 war hie Generaldirekter vun der [[Commission de surveillance du secteur financier]] (CSSF). Säin Nofollger gouf de [[Jean Guill]].&lt;ref&gt;Marx, Claude/Marc Limpach/Benoît Majerus (Hrsg.), ''Surveillance, indépendance et intégrité'', Luxembourg 2020.&lt;/ref&gt;

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Gebuer 1941]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2019]]

[[Kategorie:Finanzsecteur zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>2862lj6mflja44for1w0468yyqszxpb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710394</id>
      <parentid>2710391</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:40:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Online-Linke bäigesat</comment>
      <origin>2710394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1304" sha1="kv259uaqbgk68anulxoznf077hjh6ry" xml:space="preserve">{{SkizzEkonomie}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Jean-Nicolas Schaus''', gebuer den [[8. Juni]] [[1941]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], a gestuerwen de [[17. Mäerz]] [[2019]], war eng zentral Persoun vun der Regulatioun vun der [[Finanzplaz Lëtzebuerg|Lëtzebuerger Finanzplaz]].&lt;ref&gt;[https://paperjam.lu/article/news-le-parcours-de-jean-nicolas-schaus Le parcours de Jean-Nicolas Schaus], ''Paperjam'' (2008).&lt;/ref&gt; 

A senger Jugend war hie bei der [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] engagéiert. No sengem [[Droit|Droitsstudium]] zu [[Nanzeg]] a [[Paräis]], huet hien am Juni 1969 beim ''Commissariat au contrôle bancaire'' ugefaangen ze schaffen. 1983 krut hien en Direktiounsposten am [[Institut monétaire luxembourgeois]] (IML). Vun 1998 bis 2009 war hie Generaldirekter vun der [[Commission de surveillance du secteur financier]] (CSSF). Säin Nofollger gouf de [[Jean Guill]].&lt;ref&gt;Marx, Claude/Marc Limpach/Benoît Majerus (Hrsg.), ''[https://orbilu.uni.lu/bitstream/10993/45555/1/Marx%20et%20al.%20-%202020%20-%20Surveillance%2c%20ind%c3%a9pendance%20et%20int%c3%a9grit%c3%a9.pdf Surveillance, indépendance et intégrité]'', Luxembourg 2020.&lt;/ref&gt;

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Gebuer 1941]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2019]]

[[Kategorie:Finanzsecteur zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>kv259uaqbgk68anulxoznf077hjh6ry</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710407</id>
      <parentid>2710394</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:56:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <comment>+ seng Rol bei der Fondation Lëtzuebuerger Kannerduerf</comment>
      <origin>2710407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1646" sha1="ioaszk32qdvk7mxip8u21gm6q18cfkv" xml:space="preserve">{{SkizzEkonomie}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Jean-Nicolas Schaus''', gebuer den [[8. Juni]] [[1941]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], a gestuerwen de [[17. Mäerz]] [[2019]], war eng zentral Persoun vun der Regulatioun vun der [[Finanzplaz Lëtzebuerg|Lëtzebuerger Finanzplaz]].&lt;ref&gt;[https://paperjam.lu/article/news-le-parcours-de-jean-nicolas-schaus Le parcours de Jean-Nicolas Schaus], ''Paperjam'' (2008).&lt;/ref&gt; 

A senger Jugend war hie bei der [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] engagéiert.

No sengem [[Droit|Droitsstudium]] zu [[Nanzeg]] a [[Paräis]]

Am Juni 1969 huet hie beim ''Commissariat au contrôle bancaire'' ugefaangen ze schaffen.

1983 krut hien en Direktiounsposten am [[Institut monétaire luxembourgeois]] (IML).

Vun 1998 bis 2009 war hie Generaldirekter vun der [[Commission de surveillance du secteur financier]] (CSSF). Säin Nofollger gouf de [[Jean Guill]].&lt;ref&gt;Marx, Claude/Marc Limpach/Benoît Majerus (Hrsg.), ''[https://orbilu.uni.lu/bitstream/10993/45555/1/Marx%20et%20al.%20-%202020%20-%20Surveillance%2c%20ind%c3%a9pendance%20et%20int%c3%a9grit%c3%a9.pdf Surveillance, indépendance et intégrité]'', Luxembourg 2020.&lt;/ref&gt;

Hie war Grënnungsmember vun der 'Fondation Lëtzebuerger Kannerduerf' a vun 1998 bis 2012 de President vum Verwaltungsrot vun där Fondatioun.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.kannerduerf.lu/de/news/ficheactualites/2019-03-28/en-memoire-de|Titel=En mémoire de Monsieur Schaus|Gekuckt=2026-09-30|Wierk=www.kannerduerf.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Gebuer 1941]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2019]]

[[Kategorie:Finanzsecteur zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>ioaszk32qdvk7mxip8u21gm6q18cfkv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710408</id>
      <parentid>2710407</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:58:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>besser esou</comment>
      <origin>2710408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1644" sha1="embuq24cqjt4x9zz6rcnxid31ey7mjc" xml:space="preserve">{{SkizzEkonomie}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Jean-Nicolas Schaus''', gebuer den [[8. Juni]] [[1941]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], a gestuerwen de [[17. Mäerz]] [[2019]], war eng zentral Persoun vun der Regulatioun vun der [[Finanzplaz Lëtzebuerg|Lëtzebuerger Finanzplaz]].&lt;ref&gt;[https://paperjam.lu/article/news-le-parcours-de-jean-nicolas-schaus Le parcours de Jean-Nicolas Schaus], ''Paperjam'' (2008).&lt;/ref&gt; 

A senger Jugend war hie bei der [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] engagéiert.

HIen huet zu [[Nanzeg]] a [[Paräis]] [[Droit]] studéiert.

Am Juni 1969 huet hie beim ''Commissariat au contrôle bancaire'' ugefaangen ze schaffen.

1983 krut hien en Direktiounsposten am [[Institut monétaire luxembourgeois]] (IML).

Vun 1998 bis 2009 war hie Generaldirekter vun der [[Commission de surveillance du secteur financier]] (CSSF). Säin Nofollger gouf de [[Jean Guill]].&lt;ref&gt;Marx, Claude/Marc Limpach/Benoît Majerus (Hrsg.), ''[https://orbilu.uni.lu/bitstream/10993/45555/1/Marx%20et%20al.%20-%202020%20-%20Surveillance%2c%20ind%c3%a9pendance%20et%20int%c3%a9grit%c3%a9.pdf Surveillance, indépendance et intégrité]'', Luxembourg 2020.&lt;/ref&gt;

Hie war Grënnungsmember vun der 'Fondation Lëtzebuerger Kannerduerf' a vun 1998 bis 2012 de President vum Verwaltungsrot vun där Fondatioun.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.kannerduerf.lu/de/news/ficheactualites/2019-03-28/en-memoire-de|Titel=En mémoire de Monsieur Schaus|Gekuckt=2026-09-30|Wierk=www.kannerduerf.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Gebuer 1941]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2019]]

[[Kategorie:Finanzsecteur zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>embuq24cqjt4x9zz6rcnxid31ey7mjc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710413</id>
      <parentid>2710408</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:51:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52561-22</username>
        <id>73405</id>
      </contributor>
      <comment>..........</comment>
      <origin>2710413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1643" sha1="8m41yvr8gtod44j3nrsv0iyi1tx3wvk" xml:space="preserve">{{SkizzEkonomie}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Jean-Nicolas Schaus''', gebuer den [[8. Juni]] [[1941]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], a gestuerwen de [[17. Mäerz]] [[2019]], war eng zentral Persoun vun der Regulatioun vun der [[Finanzplaz Lëtzebuerg|Lëtzebuerger Finanzplaz]].&lt;ref&gt;[https://paperjam.lu/article/news-le-parcours-de-jean-nicolas-schaus Le parcours de Jean-Nicolas Schaus], ''Paperjam'' (2008).&lt;/ref&gt; 

A senger Jugend war hie bei der [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] engagéiert.

Hien huet zu [[Nanzeg]] a [[Paräis]] [[Droit]] studéiert.

Am Juni 1969 huet hie beim ''Commissariat au contrôle bancaire'' ugefaange mat schaffen.

1983 krut hien eng Direktiounsplaz am [[Institut monétaire luxembourgeois]] (IML).

Vun 1998 bis 2009 war hie Generaldirekter vun der [[Commission de surveillance du secteur financier]] (CSSF). Säin Nofollger gouf de [[Jean Guill]].&lt;ref&gt;Marx, Claude/Marc Limpach/Benoît Majerus (Hrsg.), ''[https://orbilu.uni.lu/bitstream/10993/45555/1/Marx%20et%20al.%20-%202020%20-%20Surveillance%2c%20ind%c3%a9pendance%20et%20int%c3%a9grit%c3%a9.pdf Surveillance, indépendance et intégrité]'', Luxembourg 2020.&lt;/ref&gt;

Hie war Grënnungsmember vun der 'Fondation Lëtzebuerger Kannerduerf' a vun 1998 bis 2012 de President vum Verwaltungsrot vun där Fondatioun.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.kannerduerf.lu/de/news/ficheactualites/2019-03-28/en-memoire-de|Titel=En mémoire de Monsieur Schaus|Gekuckt=2026-09-30|Wierk=www.kannerduerf.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Gebuer 1941]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2019]]

[[Kategorie:Finanzsecteur zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>8m41yvr8gtod44j3nrsv0iyi1tx3wvk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710415</id>
      <parentid>2710413</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:58:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52561-22</username>
        <id>73405</id>
      </contributor>
      <comment>..............</comment>
      <origin>2710415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1679" sha1="aud3wuxg1l250818iib9wun3rdrtw78" xml:space="preserve">{{SkizzEkonomie}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Jean-Nicolas Schaus''', gebuer den [[8. Juni]] [[1941]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], a gestuerwen de [[17. Mäerz]] [[2019]], war eng zentral Persoun vun der Regulatioun vun der [[Finanzplaz Lëtzebuerg|Lëtzebuerger Finanzplaz]].&lt;ref&gt;[https://paperjam.lu/article/news-le-parcours-de-jean-nicolas-schaus Le parcours de Jean-Nicolas Schaus], ''Paperjam'' (2008).&lt;/ref&gt; 

A senger Jugend war hie bei der [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] engagéiert.

Hien huet zu [[Nanzeg]] a [[Paräis]] [[Droit]] studéiert.

Am Juni 1969 huet hie beim ''Commissariat au contrôle bancaire'' ugefaange mat schaffen.

1983 krut hien eng Direktiounsplaz am [[Institut monétaire luxembourgeois]] (IML).

Vun 1998 bis 2009 war hie Generaldirekter vun der [[Commission de surveillance du secteur financier]] (CSSF). Säin Nofollger gouf de [[Jean Guill]].&lt;ref&gt;Marx, Claude/Marc Limpach/Benoît Majerus (Hrsg.), ''[https://orbilu.uni.lu/bitstream/10993/45555/1/Marx%20et%20al.%20-%202020%20-%20Surveillance%2c%20ind%c3%a9pendance%20et%20int%c3%a9grit%c3%a9.pdf Surveillance, indépendance et intégrité]'', Luxembourg 2020.&lt;/ref&gt;

Hie war Grënnungsmember vun der [[Lëtzebuerger Kannerduerf Miersch|Fondation Lëtzebuerger Kannerduerf]] a vun 1998 bis 2012 de President vum Verwaltungsrot vun där Fondatioun.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.kannerduerf.lu/de/news/ficheactualites/2019-03-28/en-memoire-de|Titel=En mémoire de Monsieur Schaus|Gekuckt=2026-09-30|Wierk=www.kannerduerf.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Gebuer 1941]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2019]]

[[Kategorie:Finanzsecteur zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>aud3wuxg1l250818iib9wun3rdrtw78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Risebibel vu Sankt-Maximin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177277</id>
    <revision>
      <id>2710387</id>
      <timestamp>2026-09-30T08:22:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>Q: Iwwersat vun en:</comment>
      <origin>2710387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6726" sha1="tuvab29h7fomqk4zl06jby9gc8kpwx4" xml:space="preserve">[[Fichier:National Libary of Luxembourg, MS 1000, folio 5v.jpeg|thumb|Frontispiz vum Folio 5v: Dem Hieronymus säi Prolog zum Pentateuch.]]
D''''Risenbibel vu Saint-Maximin''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risenbibel]], déi géint Enn vum 11. Joerhonnert an der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Saint-Maximin]] zu [[Tréier]] hiergestallt gouf. Haut gëtt se an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Signatur MS 1000 versuergt.

==Physesch Beschreiwung==
D'Risenbibel vu Saint-Maximin weit 25 kg an huet opgeschloen eng Gréisst vun 80&amp;nbsp;x&amp;nbsp;55&amp;nbsp;cm (Breet x Héicht). Si ass aus [[Pergament]], dat vun den Hait vun 230 [[Ranner]] gemaach gouf.&lt;ref name=TF&gt;Thomas Falmagne: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/texte-a-decouvert.html &quot;A Text Uncovered: The Giant Bible of Saint Maximin.&quot;] bnl.public.u, 5.11.2024.&lt;/ref&gt; Si besteet aus 438 [[Folio]]en.&lt;ref name=hamel&gt;Christopher De Hamel:''The Book: A History of the Bible.'' Phaidon Press, 2002, S.71, 75 an 196.&lt;/ref&gt;

D'Schrëftbild ass haaptsächlech an der [[Karolengesch Minuskel|Karolengescher Minuskel]] gehalen, obwuel um Ufank an um Enn vun de Bicher deelweis [[Quadrata]] (réimesch Majuskelen) an d'[[Unzialschrëft]] benotzt ginn. Den Haapttext ass mat schwaarzer [[Tënt]] geschriwwen, wärend rout Tënt fir d'Kapiteliwwerschrëften an d'Kennzeechnung vun Dialogen am ''[[Héichlidd]]'' agesat gëtt. Vill Säiten hunn eng lafend Iwwerschrëft a schwaarzer Tënt. De [[Bibel|bibleschen]] Text léisst sech a fënnef Deeler agedeelen: 
*den [[Oktateuch]]; 
*d'[[Bicher vun de Kinneken]]; 
*d'[[Prophéitebicher]]; 
*d'[[Wäisheetsbicher]], 
*d'[[Ketuvim|hagiographesch Bicher]] an d'[[Makkabäerbicher]]; an 
*dat [[Neit Testament]].&lt;ref name=TF/&gt; D'[[Evangelien|Evangelie]] sinn net mat dran, wat dorop hiweist, datt se fir de Gebrauch an enger Kierch geduecht war, déi schonn en [[Evangeliar]] an hirem Besëtz hat.&lt;ref name=hamel/&gt;

Fir d'Dekoratioun vun der Bibel goufe rout, blo, gréng, giel, purpurfaarweg a gro Tënte benotzt. D'[[Initial]]e si meeschtens mat [[Flechten (Technik)|verflechte Mustereren]] dekoréiert. Et gëtt keng [[figurativ Molerei|figurativ]] Ornamenter. Et gëtt zwou [[Frontispiz]]-Illustratiounen op de Blieder 1v a 5v. Am leschtgenannten ass den Titel vum [[Hieronymus|Hieronymus]] sengem Prolog zum [[Pentateuch]] an engem Stil gezeechent, deen un de [[Codex Aureus Epternacensis|Codex Aureus vun Iechternach]] erënnert.&lt;ref name=TF/&gt;

==Geschicht==
Dës Risebibel gouf am leschte Véierel vum 11. Joerhonnert an der Abtei [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Sankt Maximin]] zu Tréier geschriwwen, no deem s'och genannt ass. Si enthält [[Liturgie]] a [[Gebiet|Gebieder]], déi typesch fir Sankt Maximin sinn, souwéi eng Kopie vun engem Dokument vum [[Leo VII. (Poopst)|Poopst Leo VII.]], an deem d'Géigner vum Klouschter exkommunizéiert ginn.&lt;ref name=LD&gt;Luc Deitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/periple-mille-ans.html &quot;A Journey of a Thousand Years: The Giant Bible of Saint Maximin.&quot;] bnl.public.lu, 5.11.2024.&lt;/ref&gt; Si ass e bësse méi jonk wéi déi vergläichbar [[Risebibel vun Iechternach]], déi am Schwësterklouschter [[Klouschter Iechternach|Iechternach]] hiergestallt gouf. Si ass gréisstendeels d'Wierk vun engem eenzege Schreiwer, obwuel een d'Spuere vu insgesamt 15 verschiddenen Handschrëften doran erëmfënnt, bedéngt duerch geleeëntlech Ergänzungen, déi bis an d'16. Joerhonnert era gemaach goufen.&lt;ref name=TF/&gt;

D'Provenienz vun der Bibel ass ganz gutt bekannt. Et handelt sech warscheinlech ëm eng vun deenen zwou ''bibliothece maiores perfecte'' (&quot;iwwerdimensionéiert Bibele mat vollem Text&quot;), déi an engem Katalog vun der Bibliothéik vu Saint-Maximin aus der Zäit ëm 1125 opgefouert sinn. Si gouf an der Klouschterkierch versuergt a bei besonnesche Geleeënheete fir Liesunge benotzt.&lt;ref name=LD/&gt;

Am éischte Véierel vum 16. Joerhonnert krut si mat Holzdeckelen, déi mat Schwéngsleder iwwerzu waren, nei gebonnen.&lt;ref name=LD/&gt; Dat war warscheinlech hiren drëtten Aband. De Buchbënner war den Otto Nauticus. Déi meescht Säite goufen zu där Zäit beschnidden.&lt;ref name=TF/&gt; E puer, déi verluer gaange waren, goufen ersat.&lt;ref name=hamel/&gt; An der zweeter Hallschent vum 16. Joerhonnert gouf se aus der Kierch geholl an an d'Bibliothéik vun der Abtei bruecht, wou se vum [[Nicolas Petreius]] katalogiséiert gouf.&lt;ref name=LD/&gt;

Wéi d'Bibliothéik ëm 1593 nei organiséiert gouf, gouf um zweet Blat d'Signatur N 204 uginn. De [[Karl Eugen, Herzog vu Württemberg]]  huet am 18. Joerhonnert probéiert, d'Bibel fir 300 [[Golddukat]]en ze kafen, gouf awer ofgewisen. Iergendwann tëscht 1802 – dem Joer, an deem Sankt Maximin [[Sekulariséierung|sekulariséiert]] gouf – an 1823 gouf d'Manuskript vum [[Leander van Ess]] kaaft, dee seng Signatur um Buchréck bäigefüügt huet.&lt;ref name=LD/&gt;

1825/26 gouf d'Bibel vum [[Thomas Phillips]] kaaft, deen seng Signatur, Phillipps 400, um éischte Blat dobäigesat huet. 1946 huet d'Famill Phillips et un de Lionel an de Philip Robinson verkaaft, déi et direkt den 1. Juli 1946 iwwer [[Sotheby's]] versteet hunn. De Keefer, de Philip M. Chancellor, huet et 1955 un eng Famill a Mexiko oder Zentralamerika weiderginn, déi et hirersäits de 6. Dezember 1983 iwwer Sotheby's versteet huet. Bei där selwechter [[Stee (Handel)|Stee]] goufen d'Evangelie vum [[Heinrich de Léiw|Heinrich dem Léiw]] fir dee héchste Präis verkaaft, dee jee fir e Buch bezuelt gouf. D'Risebibel gouf hirersäits vum Henri Schiller gesteet.&lt;ref name=LD/&gt;

De Schiller huet d'Bibel dunn un de Sam Fogg (2003) verkaaft, deen se un de [[Paul Ruddock]] (2007) weiderverkaaft huet; dee se schliisslech un d'Idda-Sammlung an der Schwäiz (2008) verkaaft huet.&lt;ref name=LD/&gt; Schlussendlech huet d'Lëtzebuerger Nationalbibliothéik se gouf se fir 4,5 Milliounen Euro iwwer ''Les Enluminures'' opkaaft, an dat de 5. November 2024 bekannt gemaach.&lt;ref name=LD/&gt;&lt;ref name=CENL&gt;[https://www.cenl.org/national-library-of-luxembourg-acquires-a-rare-11th-century-giant-bible/ National Library of Luxembourg acquires a rare 11th-century Giant Bible.&quot;] cenl.org, 26.11.2024.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.medievalists.net/2024/11/medieval-manuscript-sells-for-e4-5-million &quot;Medieval manuscript sells for €4.5 million.&quot;] medievalists.net, 26.11.2026&lt;/ref&gt; Hir nei Signatur ass MS 1000.&lt;ref name=MS&gt;Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html &quot;The Echternach Scriptorium.&quot;] bnl.public.lu, 1.11.2024.&lt;/ref&gt;

== Um Spaweck ==
{{commonscat}}
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Bibel]]
[[Kategorie:Illustréiert Manuskripter aus dem 11. Joerhonnert]]</text>
      <sha1>tuvab29h7fomqk4zl06jby9gc8kpwx4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710388</id>
      <parentid>2710387</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6742" sha1="jomftsys00rx7vknhwfuvnqszljjr54" xml:space="preserve">{{Infobox Buch}}
[[Fichier:National Libary of Luxembourg, MS 1000, folio 5v.jpeg|thumb|Frontispiz vum Folio 5v: Dem Hieronymus säi Prolog zum Pentateuch.]]
D''''Risenbibel vu Saint-Maximin''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risebibel]], déi géint Enn vum 11. Joerhonnert an der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Saint-Maximin]] zu [[Tréier]] hiergestallt gouf. Haut gëtt se an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Signatur MS 1000 versuergt.

==Physesch Beschreiwung==
D'Risenbibel vu Saint-Maximin weit 25 kg an huet opgeschloen eng Gréisst vun 80&amp;nbsp;x&amp;nbsp;55&amp;nbsp;cm (Breet x Héicht). Si ass aus [[Pergament]], dat vun den Hait vun 230 [[Ranner]] gemaach gouf.&lt;ref name=TF&gt;Thomas Falmagne: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/texte-a-decouvert.html &quot;A Text Uncovered: The Giant Bible of Saint Maximin.&quot;] bnl.public.u, 5.11.2024.&lt;/ref&gt; Si besteet aus 438 [[Folio]]en.&lt;ref name=hamel&gt;Christopher De Hamel:''The Book: A History of the Bible.'' Phaidon Press, 2002, S.71, 75 an 196.&lt;/ref&gt;

D'Schrëftbild ass haaptsächlech an der [[Karolengesch Minuskel|Karolengescher Minuskel]] gehalen, obwuel um Ufank an um Enn vun de Bicher deelweis [[Quadrata]] (réimesch Majuskelen) an d'[[Unzialschrëft]] benotzt ginn. Den Haapttext ass mat schwaarzer [[Tënt]] geschriwwen, wärend rout Tënt fir d'Kapiteliwwerschrëften an d'Kennzeechnung vun Dialogen am ''[[Héichlidd]]'' agesat gëtt. Vill Säiten hunn eng lafend Iwwerschrëft a schwaarzer Tënt. De [[Bibel|bibleschen]] Text léisst sech a fënnef Deeler agedeelen: 
*den [[Oktateuch]]; 
*d'[[Bicher vun de Kinneken]]; 
*d'[[Prophéitebicher]]; 
*d'[[Wäisheetsbicher]], 
*d'[[Ketuvim|hagiographesch Bicher]] an d'[[Makkabäerbicher]]; an 
*dat [[Neit Testament]].&lt;ref name=TF/&gt; D'[[Evangelien|Evangelie]] sinn net mat dran, wat dorop hiweist, datt se fir de Gebrauch an enger Kierch geduecht war, déi schonn en [[Evangeliar]] an hirem Besëtz hat.&lt;ref name=hamel/&gt;

Fir d'Dekoratioun vun der Bibel goufe rout, blo, gréng, giel, purpurfaarweg a gro Tënte benotzt. D'[[Initial]]e si meeschtens mat [[Flechten (Technik)|verflechte Mustereren]] dekoréiert. Et gëtt keng [[figurativ Molerei|figurativ]] Ornamenter. Et gëtt zwou [[Frontispiz]]-Illustratiounen op de Blieder 1v a 5v. Am leschtgenannten ass den Titel vum [[Hieronymus|Hieronymus]] sengem Prolog zum [[Pentateuch]] an engem Stil gezeechent, deen un de [[Codex Aureus Epternacensis|Codex Aureus vun Iechternach]] erënnert.&lt;ref name=TF/&gt;

==Geschicht==
Dës Risebibel gouf am leschte Véierel vum 11. Joerhonnert an der Abtei [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Sankt Maximin]] zu Tréier geschriwwen, no deem s'och genannt ass. Si enthält [[Liturgie]] a [[Gebiet|Gebieder]], déi typesch fir Sankt Maximin sinn, souwéi eng Kopie vun engem Dokument vum [[Leo VII. (Poopst)|Poopst Leo VII.]], an deem d'Géigner vum Klouschter exkommunizéiert ginn.&lt;ref name=LD&gt;Luc Deitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/periple-mille-ans.html &quot;A Journey of a Thousand Years: The Giant Bible of Saint Maximin.&quot;] bnl.public.lu, 5.11.2024.&lt;/ref&gt; Si ass e bësse méi jonk wéi déi vergläichbar [[Risebibel vun Iechternach]], déi am Schwësterklouschter [[Klouschter Iechternach|Iechternach]] hiergestallt gouf. Si ass gréisstendeels d'Wierk vun engem eenzege Schreiwer, obwuel een d'Spuere vu insgesamt 15 verschiddenen Handschrëften doran erëmfënnt, bedéngt duerch geleeëntlech Ergänzungen, déi bis an d'16. Joerhonnert era gemaach goufen.&lt;ref name=TF/&gt;

D'Provenienz vun der Bibel ass ganz gutt bekannt. Et handelt sech warscheinlech ëm eng vun deenen zwou ''bibliothece maiores perfecte'' (&quot;iwwerdimensionéiert Bibele mat vollem Text&quot;), déi an engem Katalog vun der Bibliothéik vu Saint-Maximin aus der Zäit ëm 1125 opgefouert sinn. Si gouf an der Klouschterkierch versuergt a bei besonnesche Geleeënheete fir Liesunge benotzt.&lt;ref name=LD/&gt;

Am éischte Véierel vum 16. Joerhonnert krut si mat Holzdeckelen, déi mat Schwéngsleder iwwerzu waren, nei gebonnen.&lt;ref name=LD/&gt; Dat war warscheinlech hiren drëtten Aband. De Buchbënner war den Otto Nauticus. Déi meescht Säite goufen zu där Zäit beschnidden.&lt;ref name=TF/&gt; E puer, déi verluer gaange waren, goufen ersat.&lt;ref name=hamel/&gt; An der zweeter Hallschent vum 16. Joerhonnert gouf se aus der Kierch geholl an an d'Bibliothéik vun der Abtei bruecht, wou se vum [[Nicolas Petreius]] katalogiséiert gouf.&lt;ref name=LD/&gt;

Wéi d'Bibliothéik ëm 1593 nei organiséiert gouf, gouf um zweet Blat d'Signatur N 204 uginn. De [[Karl Eugen, Herzog vu Württemberg]]  huet am 18. Joerhonnert probéiert, d'Bibel fir 300 [[Golddukat]]en ze kafen, gouf awer ofgewisen. Iergendwann tëscht 1802 – dem Joer, an deem Sankt Maximin [[Sekulariséierung|sekulariséiert]] gouf – an 1823 gouf d'Manuskript vum [[Leander van Ess]] kaaft, dee seng Signatur um Buchréck bäigefüügt huet.&lt;ref name=LD/&gt;

1825/26 gouf d'Bibel vum [[Thomas Phillips]] kaaft, deen seng Signatur, Phillipps 400, um éischte Blat dobäigesat huet. 1946 huet d'Famill Phillips et un de Lionel an de Philip Robinson verkaaft, déi et direkt den 1. Juli 1946 iwwer [[Sotheby's]] versteet hunn. De Keefer, de Philip M. Chancellor, huet et 1955 un eng Famill a Mexiko oder Zentralamerika weiderginn, déi et hirersäits de 6. Dezember 1983 iwwer Sotheby's versteet huet. Bei där selwechter [[Stee (Handel)|Stee]] goufen d'Evangelie vum [[Heinrich de Léiw|Heinrich dem Léiw]] fir dee héchste Präis verkaaft, dee jee fir e Buch bezuelt gouf. D'Risebibel gouf hirersäits vum Henri Schiller gesteet.&lt;ref name=LD/&gt;

De Schiller huet d'Bibel dunn un de Sam Fogg (2003) verkaaft, deen se un de [[Paul Ruddock]] (2007) weiderverkaaft huet; dee se schliisslech un d'Idda-Sammlung an der Schwäiz (2008) verkaaft huet.&lt;ref name=LD/&gt; Schlussendlech huet d'Lëtzebuerger Nationalbibliothéik se gouf se fir 4,5 Milliounen Euro iwwer ''Les Enluminures'' opkaaft, an dat de 5. November 2024 bekannt gemaach.&lt;ref name=LD/&gt;&lt;ref name=CENL&gt;[https://www.cenl.org/national-library-of-luxembourg-acquires-a-rare-11th-century-giant-bible/ National Library of Luxembourg acquires a rare 11th-century Giant Bible.&quot;] cenl.org, 26.11.2024.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.medievalists.net/2024/11/medieval-manuscript-sells-for-e4-5-million &quot;Medieval manuscript sells for €4.5 million.&quot;] medievalists.net, 26.11.2026&lt;/ref&gt; Hir nei Signatur ass MS 1000.&lt;ref name=MS&gt;Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html &quot;The Echternach Scriptorium.&quot;] bnl.public.lu, 1.11.2024.&lt;/ref&gt;

== Um Spaweck ==
{{commonscat}}
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Bibel]]
[[Kategorie:Illustréiert Manuskripter aus dem 11. Joerhonnert]]</text>
      <sha1>jomftsys00rx7vknhwfuvnqszljjr54</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710389</id>
      <parentid>2710388</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:27:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] derbäigesat</comment>
      <origin>2710389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6791" sha1="sfvz1a5xsx3j43f9j5t6rrlg0d16pac" xml:space="preserve">{{Infobox Buch}}
[[Fichier:National Libary of Luxembourg, MS 1000, folio 5v.jpeg|thumb|Frontispiz vum Folio 5v: Dem Hieronymus säi Prolog zum Pentateuch.]]
D''''Risenbibel vu Saint-Maximin''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risebibel]], déi géint Enn vum 11. Joerhonnert an der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Saint-Maximin]] zu [[Tréier]] hiergestallt gouf. Haut gëtt se an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Signatur MS 1000 versuergt.

==Physesch Beschreiwung==
D'Risenbibel vu Saint-Maximin weit 25 kg an huet opgeschloen eng Gréisst vun 80&amp;nbsp;x&amp;nbsp;55&amp;nbsp;cm (Breet x Héicht). Si ass aus [[Pergament]], dat vun den Hait vun 230 [[Ranner]] gemaach gouf.&lt;ref name=TF&gt;Thomas Falmagne: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/texte-a-decouvert.html &quot;A Text Uncovered: The Giant Bible of Saint Maximin.&quot;] bnl.public.u, 5.11.2024.&lt;/ref&gt; Si besteet aus 438 [[Folio]]en.&lt;ref name=hamel&gt;Christopher De Hamel:''The Book: A History of the Bible.'' Phaidon Press, 2002, S.71, 75 an 196.&lt;/ref&gt;

D'Schrëftbild ass haaptsächlech an der [[Karolengesch Minuskel|Karolengescher Minuskel]] gehalen, obwuel um Ufank an um Enn vun de Bicher deelweis [[Quadrata]] (réimesch Majuskelen) an d'[[Unzialschrëft]] benotzt ginn. Den Haapttext ass mat schwaarzer [[Tënt]] geschriwwen, wärend rout Tënt fir d'Kapiteliwwerschrëften an d'Kennzeechnung vun Dialogen am ''[[Héichlidd]]'' agesat gëtt. Vill Säiten hunn eng lafend Iwwerschrëft a schwaarzer Tënt. De [[Bibel|bibleschen]] Text léisst sech a fënnef Deeler agedeelen: 
*den [[Oktateuch]]; 
*d'[[Bicher vun de Kinneken]]; 
*d'[[Prophéitebicher]]; 
*d'[[Wäisheetsbicher]], 
*d'[[Ketuvim|hagiographesch Bicher]] an d'[[Makkabäerbicher]]; an 
*dat [[Neit Testament]].&lt;ref name=TF/&gt; D'[[Evangelien|Evangelie]] sinn net mat dran, wat dorop hiweist, datt se fir de Gebrauch an enger Kierch geduecht war, déi schonn en [[Evangeliar]] an hirem Besëtz hat.&lt;ref name=hamel/&gt;

Fir d'Dekoratioun vun der Bibel goufe rout, blo, gréng, giel, purpurfaarweg a gro Tënte benotzt. D'[[Initial]]e si meeschtens mat [[Flechten (Technik)|verflechte Mustereren]] dekoréiert. Et gëtt keng [[figurativ Molerei|figurativ]] Ornamenter. Et gëtt zwou [[Frontispiz]]-Illustratiounen op de Blieder 1v a 5v. Am leschtgenannten ass den Titel vum [[Hieronymus|Hieronymus]] sengem Prolog zum [[Pentateuch]] an engem Stil gezeechent, deen un de [[Codex Aureus Epternacensis|Codex Aureus vun Iechternach]] erënnert.&lt;ref name=TF/&gt;

==Geschicht==
Dës Risebibel gouf am leschte Véierel vum 11. Joerhonnert an der Abtei [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Sankt Maximin]] zu Tréier geschriwwen, no deem s'och genannt ass. Si enthält [[Liturgie]] a [[Gebiet|Gebieder]], déi typesch fir Sankt Maximin sinn, souwéi eng Kopie vun engem Dokument vum [[Leo VII. (Poopst)|Poopst Leo VII.]], an deem d'Géigner vum Klouschter exkommunizéiert ginn.&lt;ref name=LD&gt;Luc Deitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/periple-mille-ans.html &quot;A Journey of a Thousand Years: The Giant Bible of Saint Maximin.&quot;] bnl.public.lu, 5.11.2024.&lt;/ref&gt; Si ass e bësse méi jonk wéi déi vergläichbar [[Risebibel vun Iechternach]], déi am Schwësterklouschter [[Klouschter Iechternach|Iechternach]] hiergestallt gouf. Si ass gréisstendeels d'Wierk vun engem eenzege Schreiwer, obwuel een d'Spuere vu insgesamt 15 verschiddenen Handschrëften doran erëmfënnt, bedéngt duerch geleeëntlech Ergänzungen, déi bis an d'16. Joerhonnert era gemaach goufen.&lt;ref name=TF/&gt;

D'Provenienz vun der Bibel ass ganz gutt bekannt. Et handelt sech warscheinlech ëm eng vun deenen zwou ''bibliothece maiores perfecte'' (&quot;iwwerdimensionéiert Bibele mat vollem Text&quot;), déi an engem Katalog vun der Bibliothéik vu Saint-Maximin aus der Zäit ëm 1125 opgefouert sinn. Si gouf an der Klouschterkierch versuergt a bei besonnesche Geleeënheete fir Liesunge benotzt.&lt;ref name=LD/&gt;

Am éischte Véierel vum 16. Joerhonnert krut si mat Holzdeckelen, déi mat Schwéngsleder iwwerzu waren, nei gebonnen.&lt;ref name=LD/&gt; Dat war warscheinlech hiren drëtten Aband. De Buchbënner war den Otto Nauticus. Déi meescht Säite goufen zu där Zäit beschnidden.&lt;ref name=TF/&gt; E puer, déi verluer gaange waren, goufen ersat.&lt;ref name=hamel/&gt; An der zweeter Hallschent vum 16. Joerhonnert gouf se aus der Kierch geholl an an d'Bibliothéik vun der Abtei bruecht, wou se vum [[Nicolas Petreius]] katalogiséiert gouf.&lt;ref name=LD/&gt;

Wéi d'Bibliothéik ëm 1593 nei organiséiert gouf, gouf um zweet Blat d'Signatur N 204 uginn. De [[Karl Eugen, Herzog vu Württemberg]]  huet am 18. Joerhonnert probéiert, d'Bibel fir 300 [[Golddukat]]en ze kafen, gouf awer ofgewisen. Iergendwann tëscht 1802 – dem Joer, an deem Sankt Maximin [[Sekulariséierung|sekulariséiert]] gouf – an 1823 gouf d'Manuskript vum [[Leander van Ess]] kaaft, dee seng Signatur um Buchréck bäigefüügt huet.&lt;ref name=LD/&gt;

1825/26 gouf d'Bibel vum [[Thomas Phillips]] kaaft, deen seng Signatur, Phillipps 400, um éischte Blat dobäigesat huet. 1946 huet d'Famill Phillips et un de Lionel an de Philip Robinson verkaaft, déi et direkt den 1. Juli 1946 iwwer [[Sotheby's]] versteet hunn. De Keefer, de Philip M. Chancellor, huet et 1955 un eng Famill a Mexiko oder Zentralamerika weiderginn, déi et hirersäits de 6. Dezember 1983 iwwer Sotheby's versteet huet. Bei där selwechter [[Stee (Handel)|Stee]] goufen d'Evangelie vum [[Heinrich de Léiw|Heinrich dem Léiw]] fir dee héchste Präis verkaaft, dee jee fir e Buch bezuelt gouf. D'Risebibel gouf hirersäits vum Henri Schiller gesteet.&lt;ref name=LD/&gt;

De Schiller huet d'Bibel dunn un de Sam Fogg (2003) verkaaft, deen se un de [[Paul Ruddock]] (2007) weiderverkaaft huet; dee se schliisslech un d'Idda-Sammlung an der Schwäiz (2008) verkaaft huet.&lt;ref name=LD/&gt; Schlussendlech huet d'Lëtzebuerger Nationalbibliothéik se gouf se fir 4,5 Milliounen Euro iwwer ''Les Enluminures'' opkaaft, an dat de 5. November 2024 bekannt gemaach.&lt;ref name=LD/&gt;&lt;ref name=CENL&gt;[https://www.cenl.org/national-library-of-luxembourg-acquires-a-rare-11th-century-giant-bible/ National Library of Luxembourg acquires a rare 11th-century Giant Bible.&quot;] cenl.org, 26.11.2024.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.medievalists.net/2024/11/medieval-manuscript-sells-for-e4-5-million &quot;Medieval manuscript sells for €4.5 million.&quot;] medievalists.net, 26.11.2026&lt;/ref&gt; Hir nei Signatur ass MS 1000.&lt;ref name=MS&gt;Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html &quot;The Echternach Scriptorium.&quot;] bnl.public.lu, 1.11.2024.&lt;/ref&gt;

== Um Spaweck ==
{{commonscat}}
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Bibel]]
[[Kategorie:Illustréiert Manuskripter aus dem 11. Joerhonnert]]
[[Kategorie:Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]]</text>
      <sha1>sfvz1a5xsx3j43f9j5t6rrlg0d16pac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710416</id>
      <parentid>2710389</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:04:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Illustréiert Manuskripter aus dem 11. Joerhonnert]] ewechgeholl; [[Kategorie:Manuskripter aus dem 11. Joerhonnert]] derbäigesat</comment>
      <origin>2710416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6777" sha1="b5d5h7im0kkfuv0cqbinkro9cuey2xd" xml:space="preserve">{{Infobox Buch}}
[[Fichier:National Libary of Luxembourg, MS 1000, folio 5v.jpeg|thumb|Frontispiz vum Folio 5v: Dem Hieronymus säi Prolog zum Pentateuch.]]
D''''Risenbibel vu Saint-Maximin''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risebibel]], déi géint Enn vum 11. Joerhonnert an der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Saint-Maximin]] zu [[Tréier]] hiergestallt gouf. Haut gëtt se an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Signatur MS 1000 versuergt.

==Physesch Beschreiwung==
D'Risenbibel vu Saint-Maximin weit 25 kg an huet opgeschloen eng Gréisst vun 80&amp;nbsp;x&amp;nbsp;55&amp;nbsp;cm (Breet x Héicht). Si ass aus [[Pergament]], dat vun den Hait vun 230 [[Ranner]] gemaach gouf.&lt;ref name=TF&gt;Thomas Falmagne: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/texte-a-decouvert.html &quot;A Text Uncovered: The Giant Bible of Saint Maximin.&quot;] bnl.public.u, 5.11.2024.&lt;/ref&gt; Si besteet aus 438 [[Folio]]en.&lt;ref name=hamel&gt;Christopher De Hamel:''The Book: A History of the Bible.'' Phaidon Press, 2002, S.71, 75 an 196.&lt;/ref&gt;

D'Schrëftbild ass haaptsächlech an der [[Karolengesch Minuskel|Karolengescher Minuskel]] gehalen, obwuel um Ufank an um Enn vun de Bicher deelweis [[Quadrata]] (réimesch Majuskelen) an d'[[Unzialschrëft]] benotzt ginn. Den Haapttext ass mat schwaarzer [[Tënt]] geschriwwen, wärend rout Tënt fir d'Kapiteliwwerschrëften an d'Kennzeechnung vun Dialogen am ''[[Héichlidd]]'' agesat gëtt. Vill Säiten hunn eng lafend Iwwerschrëft a schwaarzer Tënt. De [[Bibel|bibleschen]] Text léisst sech a fënnef Deeler agedeelen: 
*den [[Oktateuch]]; 
*d'[[Bicher vun de Kinneken]]; 
*d'[[Prophéitebicher]]; 
*d'[[Wäisheetsbicher]], 
*d'[[Ketuvim|hagiographesch Bicher]] an d'[[Makkabäerbicher]]; an 
*dat [[Neit Testament]].&lt;ref name=TF/&gt; D'[[Evangelien|Evangelie]] sinn net mat dran, wat dorop hiweist, datt se fir de Gebrauch an enger Kierch geduecht war, déi schonn en [[Evangeliar]] an hirem Besëtz hat.&lt;ref name=hamel/&gt;

Fir d'Dekoratioun vun der Bibel goufe rout, blo, gréng, giel, purpurfaarweg a gro Tënte benotzt. D'[[Initial]]e si meeschtens mat [[Flechten (Technik)|verflechte Mustereren]] dekoréiert. Et gëtt keng [[figurativ Molerei|figurativ]] Ornamenter. Et gëtt zwou [[Frontispiz]]-Illustratiounen op de Blieder 1v a 5v. Am leschtgenannten ass den Titel vum [[Hieronymus|Hieronymus]] sengem Prolog zum [[Pentateuch]] an engem Stil gezeechent, deen un de [[Codex Aureus Epternacensis|Codex Aureus vun Iechternach]] erënnert.&lt;ref name=TF/&gt;

==Geschicht==
Dës Risebibel gouf am leschte Véierel vum 11. Joerhonnert an der Abtei [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Sankt Maximin]] zu Tréier geschriwwen, no deem s'och genannt ass. Si enthält [[Liturgie]] a [[Gebiet|Gebieder]], déi typesch fir Sankt Maximin sinn, souwéi eng Kopie vun engem Dokument vum [[Leo VII. (Poopst)|Poopst Leo VII.]], an deem d'Géigner vum Klouschter exkommunizéiert ginn.&lt;ref name=LD&gt;Luc Deitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/periple-mille-ans.html &quot;A Journey of a Thousand Years: The Giant Bible of Saint Maximin.&quot;] bnl.public.lu, 5.11.2024.&lt;/ref&gt; Si ass e bësse méi jonk wéi déi vergläichbar [[Risebibel vun Iechternach]], déi am Schwësterklouschter [[Klouschter Iechternach|Iechternach]] hiergestallt gouf. Si ass gréisstendeels d'Wierk vun engem eenzege Schreiwer, obwuel een d'Spuere vu insgesamt 15 verschiddenen Handschrëften doran erëmfënnt, bedéngt duerch geleeëntlech Ergänzungen, déi bis an d'16. Joerhonnert era gemaach goufen.&lt;ref name=TF/&gt;

D'Provenienz vun der Bibel ass ganz gutt bekannt. Et handelt sech warscheinlech ëm eng vun deenen zwou ''bibliothece maiores perfecte'' (&quot;iwwerdimensionéiert Bibele mat vollem Text&quot;), déi an engem Katalog vun der Bibliothéik vu Saint-Maximin aus der Zäit ëm 1125 opgefouert sinn. Si gouf an der Klouschterkierch versuergt a bei besonnesche Geleeënheete fir Liesunge benotzt.&lt;ref name=LD/&gt;

Am éischte Véierel vum 16. Joerhonnert krut si mat Holzdeckelen, déi mat Schwéngsleder iwwerzu waren, nei gebonnen.&lt;ref name=LD/&gt; Dat war warscheinlech hiren drëtten Aband. De Buchbënner war den Otto Nauticus. Déi meescht Säite goufen zu där Zäit beschnidden.&lt;ref name=TF/&gt; E puer, déi verluer gaange waren, goufen ersat.&lt;ref name=hamel/&gt; An der zweeter Hallschent vum 16. Joerhonnert gouf se aus der Kierch geholl an an d'Bibliothéik vun der Abtei bruecht, wou se vum [[Nicolas Petreius]] katalogiséiert gouf.&lt;ref name=LD/&gt;

Wéi d'Bibliothéik ëm 1593 nei organiséiert gouf, gouf um zweet Blat d'Signatur N 204 uginn. De [[Karl Eugen, Herzog vu Württemberg]]  huet am 18. Joerhonnert probéiert, d'Bibel fir 300 [[Golddukat]]en ze kafen, gouf awer ofgewisen. Iergendwann tëscht 1802 – dem Joer, an deem Sankt Maximin [[Sekulariséierung|sekulariséiert]] gouf – an 1823 gouf d'Manuskript vum [[Leander van Ess]] kaaft, dee seng Signatur um Buchréck bäigefüügt huet.&lt;ref name=LD/&gt;

1825/26 gouf d'Bibel vum [[Thomas Phillips]] kaaft, deen seng Signatur, Phillipps 400, um éischte Blat dobäigesat huet. 1946 huet d'Famill Phillips et un de Lionel an de Philip Robinson verkaaft, déi et direkt den 1. Juli 1946 iwwer [[Sotheby's]] versteet hunn. De Keefer, de Philip M. Chancellor, huet et 1955 un eng Famill a Mexiko oder Zentralamerika weiderginn, déi et hirersäits de 6. Dezember 1983 iwwer Sotheby's versteet huet. Bei där selwechter [[Stee (Handel)|Stee]] goufen d'Evangelie vum [[Heinrich de Léiw|Heinrich dem Léiw]] fir dee héchste Präis verkaaft, dee jee fir e Buch bezuelt gouf. D'Risebibel gouf hirersäits vum Henri Schiller gesteet.&lt;ref name=LD/&gt;

De Schiller huet d'Bibel dunn un de Sam Fogg (2003) verkaaft, deen se un de [[Paul Ruddock]] (2007) weiderverkaaft huet; dee se schliisslech un d'Idda-Sammlung an der Schwäiz (2008) verkaaft huet.&lt;ref name=LD/&gt; Schlussendlech huet d'Lëtzebuerger Nationalbibliothéik se gouf se fir 4,5 Milliounen Euro iwwer ''Les Enluminures'' opkaaft, an dat de 5. November 2024 bekannt gemaach.&lt;ref name=LD/&gt;&lt;ref name=CENL&gt;[https://www.cenl.org/national-library-of-luxembourg-acquires-a-rare-11th-century-giant-bible/ National Library of Luxembourg acquires a rare 11th-century Giant Bible.&quot;] cenl.org, 26.11.2024.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.medievalists.net/2024/11/medieval-manuscript-sells-for-e4-5-million &quot;Medieval manuscript sells for €4.5 million.&quot;] medievalists.net, 26.11.2026&lt;/ref&gt; Hir nei Signatur ass MS 1000.&lt;ref name=MS&gt;Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html &quot;The Echternach Scriptorium.&quot;] bnl.public.lu, 1.11.2024.&lt;/ref&gt;

== Um Spaweck ==
{{commonscat}}
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Bibel]]
[[Kategorie:Manuskripter aus dem 11. Joerhonnert]]
[[Kategorie:Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]]</text>
      <sha1>b5d5h7im0kkfuv0cqbinkro9cuey2xd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710424</id>
      <parentid>2710416</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T11:45:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Um Spaweck */</comment>
      <origin>2710424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6819" sha1="j4ga15ye1i7103oyduom2sl8a2kxhm7" xml:space="preserve">{{Infobox Buch}}
[[Fichier:National Libary of Luxembourg, MS 1000, folio 5v.jpeg|thumb|Frontispiz vum Folio 5v: Dem Hieronymus säi Prolog zum Pentateuch.]]
D''''Risenbibel vu Saint-Maximin''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risebibel]], déi géint Enn vum 11. Joerhonnert an der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Saint-Maximin]] zu [[Tréier]] hiergestallt gouf. Haut gëtt se an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Signatur MS 1000 versuergt.

==Physesch Beschreiwung==
D'Risenbibel vu Saint-Maximin weit 25 kg an huet opgeschloen eng Gréisst vun 80&amp;nbsp;x&amp;nbsp;55&amp;nbsp;cm (Breet x Héicht). Si ass aus [[Pergament]], dat vun den Hait vun 230 [[Ranner]] gemaach gouf.&lt;ref name=TF&gt;Thomas Falmagne: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/texte-a-decouvert.html &quot;A Text Uncovered: The Giant Bible of Saint Maximin.&quot;] bnl.public.u, 5.11.2024.&lt;/ref&gt; Si besteet aus 438 [[Folio]]en.&lt;ref name=hamel&gt;Christopher De Hamel:''The Book: A History of the Bible.'' Phaidon Press, 2002, S.71, 75 an 196.&lt;/ref&gt;

D'Schrëftbild ass haaptsächlech an der [[Karolengesch Minuskel|Karolengescher Minuskel]] gehalen, obwuel um Ufank an um Enn vun de Bicher deelweis [[Quadrata]] (réimesch Majuskelen) an d'[[Unzialschrëft]] benotzt ginn. Den Haapttext ass mat schwaarzer [[Tënt]] geschriwwen, wärend rout Tënt fir d'Kapiteliwwerschrëften an d'Kennzeechnung vun Dialogen am ''[[Héichlidd]]'' agesat gëtt. Vill Säiten hunn eng lafend Iwwerschrëft a schwaarzer Tënt. De [[Bibel|bibleschen]] Text léisst sech a fënnef Deeler agedeelen: 
*den [[Oktateuch]]; 
*d'[[Bicher vun de Kinneken]]; 
*d'[[Prophéitebicher]]; 
*d'[[Wäisheetsbicher]], 
*d'[[Ketuvim|hagiographesch Bicher]] an d'[[Makkabäerbicher]]; an 
*dat [[Neit Testament]].&lt;ref name=TF/&gt; D'[[Evangelien|Evangelie]] sinn net mat dran, wat dorop hiweist, datt se fir de Gebrauch an enger Kierch geduecht war, déi schonn en [[Evangeliar]] an hirem Besëtz hat.&lt;ref name=hamel/&gt;

Fir d'Dekoratioun vun der Bibel goufe rout, blo, gréng, giel, purpurfaarweg a gro Tënte benotzt. D'[[Initial]]e si meeschtens mat [[Flechten (Technik)|verflechte Mustereren]] dekoréiert. Et gëtt keng [[figurativ Molerei|figurativ]] Ornamenter. Et gëtt zwou [[Frontispiz]]-Illustratiounen op de Blieder 1v a 5v. Am leschtgenannten ass den Titel vum [[Hieronymus|Hieronymus]] sengem Prolog zum [[Pentateuch]] an engem Stil gezeechent, deen un de [[Codex Aureus Epternacensis|Codex Aureus vun Iechternach]] erënnert.&lt;ref name=TF/&gt;

==Geschicht==
Dës Risebibel gouf am leschte Véierel vum 11. Joerhonnert an der Abtei [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Sankt Maximin]] zu Tréier geschriwwen, no deem s'och genannt ass. Si enthält [[Liturgie]] a [[Gebiet|Gebieder]], déi typesch fir Sankt Maximin sinn, souwéi eng Kopie vun engem Dokument vum [[Leo VII. (Poopst)|Poopst Leo VII.]], an deem d'Géigner vum Klouschter exkommunizéiert ginn.&lt;ref name=LD&gt;Luc Deitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/periple-mille-ans.html &quot;A Journey of a Thousand Years: The Giant Bible of Saint Maximin.&quot;] bnl.public.lu, 5.11.2024.&lt;/ref&gt; Si ass e bësse méi jonk wéi déi vergläichbar [[Risebibel vun Iechternach]], déi am Schwësterklouschter [[Klouschter Iechternach|Iechternach]] hiergestallt gouf. Si ass gréisstendeels d'Wierk vun engem eenzege Schreiwer, obwuel een d'Spuere vu insgesamt 15 verschiddenen Handschrëften doran erëmfënnt, bedéngt duerch geleeëntlech Ergänzungen, déi bis an d'16. Joerhonnert era gemaach goufen.&lt;ref name=TF/&gt;

D'Provenienz vun der Bibel ass ganz gutt bekannt. Et handelt sech warscheinlech ëm eng vun deenen zwou ''bibliothece maiores perfecte'' (&quot;iwwerdimensionéiert Bibele mat vollem Text&quot;), déi an engem Katalog vun der Bibliothéik vu Saint-Maximin aus der Zäit ëm 1125 opgefouert sinn. Si gouf an der Klouschterkierch versuergt a bei besonnesche Geleeënheete fir Liesunge benotzt.&lt;ref name=LD/&gt;

Am éischte Véierel vum 16. Joerhonnert krut si mat Holzdeckelen, déi mat Schwéngsleder iwwerzu waren, nei gebonnen.&lt;ref name=LD/&gt; Dat war warscheinlech hiren drëtten Aband. De Buchbënner war den Otto Nauticus. Déi meescht Säite goufen zu där Zäit beschnidden.&lt;ref name=TF/&gt; E puer, déi verluer gaange waren, goufen ersat.&lt;ref name=hamel/&gt; An der zweeter Hallschent vum 16. Joerhonnert gouf se aus der Kierch geholl an an d'Bibliothéik vun der Abtei bruecht, wou se vum [[Nicolas Petreius]] katalogiséiert gouf.&lt;ref name=LD/&gt;

Wéi d'Bibliothéik ëm 1593 nei organiséiert gouf, gouf um zweet Blat d'Signatur N 204 uginn. De [[Karl Eugen, Herzog vu Württemberg]]  huet am 18. Joerhonnert probéiert, d'Bibel fir 300 [[Golddukat]]en ze kafen, gouf awer ofgewisen. Iergendwann tëscht 1802 – dem Joer, an deem Sankt Maximin [[Sekulariséierung|sekulariséiert]] gouf – an 1823 gouf d'Manuskript vum [[Leander van Ess]] kaaft, dee seng Signatur um Buchréck bäigefüügt huet.&lt;ref name=LD/&gt;

1825/26 gouf d'Bibel vum [[Thomas Phillips]] kaaft, deen seng Signatur, Phillipps 400, um éischte Blat dobäigesat huet. 1946 huet d'Famill Phillips et un de Lionel an de Philip Robinson verkaaft, déi et direkt den 1. Juli 1946 iwwer [[Sotheby's]] versteet hunn. De Keefer, de Philip M. Chancellor, huet et 1955 un eng Famill a Mexiko oder Zentralamerika weiderginn, déi et hirersäits de 6. Dezember 1983 iwwer Sotheby's versteet huet. Bei där selwechter [[Stee (Handel)|Stee]] goufen d'Evangelie vum [[Heinrich de Léiw|Heinrich dem Léiw]] fir dee héchste Präis verkaaft, dee jee fir e Buch bezuelt gouf. D'Risebibel gouf hirersäits vum Henri Schiller gesteet.&lt;ref name=LD/&gt;

De Schiller huet d'Bibel dunn un de Sam Fogg (2003) verkaaft, deen se un de [[Paul Ruddock]] (2007) weiderverkaaft huet; dee se schliisslech un d'Idda-Sammlung an der Schwäiz (2008) verkaaft huet.&lt;ref name=LD/&gt; Schlussendlech huet d'Lëtzebuerger Nationalbibliothéik se gouf se fir 4,5 Milliounen Euro iwwer ''Les Enluminures'' opkaaft, an dat de 5. November 2024 bekannt gemaach.&lt;ref name=LD/&gt;&lt;ref name=CENL&gt;[https://www.cenl.org/national-library-of-luxembourg-acquires-a-rare-11th-century-giant-bible/ National Library of Luxembourg acquires a rare 11th-century Giant Bible.&quot;] cenl.org, 26.11.2024.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.medievalists.net/2024/11/medieval-manuscript-sells-for-e4-5-million &quot;Medieval manuscript sells for €4.5 million.&quot;] medievalists.net, 26.11.2026&lt;/ref&gt; Hir nei Signatur ass MS 1000.&lt;ref name=MS&gt;Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html &quot;The Echternach Scriptorium.&quot;] bnl.public.lu, 1.11.2024.&lt;/ref&gt;

== Um Spaweck ==
{{commonscat|Giant Bible of Saint Maximin - BNL Ms1000}}
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Bibel]]
[[Kategorie:Manuskripter aus dem 11. Joerhonnert]]
[[Kategorie:Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]]</text>
      <sha1>j4ga15ye1i7103oyduom2sl8a2kxhm7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710425</id>
      <parentid>2710424</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T11:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>/* Biller */</comment>
      <origin>2710425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7296" sha1="d3pddkoajpyznrb15snx63kk6avjhrr" xml:space="preserve">{{Infobox Buch}}
[[Fichier:National Libary of Luxembourg, MS 1000, folio 5v.jpeg|thumb|Frontispiz vum Folio 5v: Dem Hieronymus säi Prolog zum Pentateuch.]]
D''''Risenbibel vu Saint-Maximin''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risebibel]], déi géint Enn vum 11. Joerhonnert an der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Saint-Maximin]] zu [[Tréier]] hiergestallt gouf. Haut gëtt se an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Signatur MS 1000 versuergt.

==Physesch Beschreiwung==
D'Risenbibel vu Saint-Maximin weit 25 kg an huet opgeschloen eng Gréisst vun 80&amp;nbsp;x&amp;nbsp;55&amp;nbsp;cm (Breet x Héicht). Si ass aus [[Pergament]], dat vun den Hait vun 230 [[Ranner]] gemaach gouf.&lt;ref name=TF&gt;Thomas Falmagne: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/texte-a-decouvert.html &quot;A Text Uncovered: The Giant Bible of Saint Maximin.&quot;] bnl.public.u, 5.11.2024.&lt;/ref&gt; Si besteet aus 438 [[Folio]]en.&lt;ref name=hamel&gt;Christopher De Hamel:''The Book: A History of the Bible.'' Phaidon Press, 2002, S.71, 75 an 196.&lt;/ref&gt;

D'Schrëftbild ass haaptsächlech an der [[Karolengesch Minuskel|Karolengescher Minuskel]] gehalen, obwuel um Ufank an um Enn vun de Bicher deelweis [[Quadrata]] (réimesch Majuskelen) an d'[[Unzialschrëft]] benotzt ginn. Den Haapttext ass mat schwaarzer [[Tënt]] geschriwwen, wärend rout Tënt fir d'Kapiteliwwerschrëften an d'Kennzeechnung vun Dialogen am ''[[Héichlidd]]'' agesat gëtt. Vill Säiten hunn eng lafend Iwwerschrëft a schwaarzer Tënt. De [[Bibel|bibleschen]] Text léisst sech a fënnef Deeler agedeelen: 
*den [[Oktateuch]]; 
*d'[[Bicher vun de Kinneken]]; 
*d'[[Prophéitebicher]]; 
*d'[[Wäisheetsbicher]], 
*d'[[Ketuvim|hagiographesch Bicher]] an d'[[Makkabäerbicher]]; an 
*dat [[Neit Testament]].&lt;ref name=TF/&gt; D'[[Evangelien|Evangelie]] sinn net mat dran, wat dorop hiweist, datt se fir de Gebrauch an enger Kierch geduecht war, déi schonn en [[Evangeliar]] an hirem Besëtz hat.&lt;ref name=hamel/&gt;

Fir d'Dekoratioun vun der Bibel goufe rout, blo, gréng, giel, purpurfaarweg a gro Tënte benotzt. D'[[Initial]]e si meeschtens mat [[Flechten (Technik)|verflechte Mustereren]] dekoréiert. Et gëtt keng [[figurativ Molerei|figurativ]] Ornamenter. Et gëtt zwou [[Frontispiz]]-Illustratiounen op de Blieder 1v a 5v. Am leschtgenannten ass den Titel vum [[Hieronymus|Hieronymus]] sengem Prolog zum [[Pentateuch]] an engem Stil gezeechent, deen un de [[Codex Aureus Epternacensis|Codex Aureus vun Iechternach]] erënnert.&lt;ref name=TF/&gt;

==Geschicht==
Dës Risebibel gouf am leschte Véierel vum 11. Joerhonnert an der Abtei [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Sankt Maximin]] zu Tréier geschriwwen, no deem s'och genannt ass. Si enthält [[Liturgie]] a [[Gebiet|Gebieder]], déi typesch fir Sankt Maximin sinn, souwéi eng Kopie vun engem Dokument vum [[Leo VII. (Poopst)|Poopst Leo VII.]], an deem d'Géigner vum Klouschter exkommunizéiert ginn.&lt;ref name=LD&gt;Luc Deitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/periple-mille-ans.html &quot;A Journey of a Thousand Years: The Giant Bible of Saint Maximin.&quot;] bnl.public.lu, 5.11.2024.&lt;/ref&gt; Si ass e bësse méi jonk wéi déi vergläichbar [[Risebibel vun Iechternach]], déi am Schwësterklouschter [[Klouschter Iechternach|Iechternach]] hiergestallt gouf. Si ass gréisstendeels d'Wierk vun engem eenzege Schreiwer, obwuel een d'Spuere vu insgesamt 15 verschiddenen Handschrëften doran erëmfënnt, bedéngt duerch geleeëntlech Ergänzungen, déi bis an d'16. Joerhonnert era gemaach goufen.&lt;ref name=TF/&gt;

D'Provenienz vun der Bibel ass ganz gutt bekannt. Et handelt sech warscheinlech ëm eng vun deenen zwou ''bibliothece maiores perfecte'' (&quot;iwwerdimensionéiert Bibele mat vollem Text&quot;), déi an engem Katalog vun der Bibliothéik vu Saint-Maximin aus der Zäit ëm 1125 opgefouert sinn. Si gouf an der Klouschterkierch versuergt a bei besonnesche Geleeënheete fir Liesunge benotzt.&lt;ref name=LD/&gt;

Am éischte Véierel vum 16. Joerhonnert krut si mat Holzdeckelen, déi mat Schwéngsleder iwwerzu waren, nei gebonnen.&lt;ref name=LD/&gt; Dat war warscheinlech hiren drëtten Aband. De Buchbënner war den Otto Nauticus. Déi meescht Säite goufen zu där Zäit beschnidden.&lt;ref name=TF/&gt; E puer, déi verluer gaange waren, goufen ersat.&lt;ref name=hamel/&gt; An der zweeter Hallschent vum 16. Joerhonnert gouf se aus der Kierch geholl an an d'Bibliothéik vun der Abtei bruecht, wou se vum [[Nicolas Petreius]] katalogiséiert gouf.&lt;ref name=LD/&gt;

Wéi d'Bibliothéik ëm 1593 nei organiséiert gouf, gouf um zweet Blat d'Signatur N 204 uginn. De [[Karl Eugen, Herzog vu Württemberg]]  huet am 18. Joerhonnert probéiert, d'Bibel fir 300 [[Golddukat]]en ze kafen, gouf awer ofgewisen. Iergendwann tëscht 1802 – dem Joer, an deem Sankt Maximin [[Sekulariséierung|sekulariséiert]] gouf – an 1823 gouf d'Manuskript vum [[Leander van Ess]] kaaft, dee seng Signatur um Buchréck bäigefüügt huet.&lt;ref name=LD/&gt;

1825/26 gouf d'Bibel vum [[Thomas Phillips]] kaaft, deen seng Signatur, Phillipps 400, um éischte Blat dobäigesat huet. 1946 huet d'Famill Phillips et un de Lionel an de Philip Robinson verkaaft, déi et direkt den 1. Juli 1946 iwwer [[Sotheby's]] versteet hunn. De Keefer, de Philip M. Chancellor, huet et 1955 un eng Famill a Mexiko oder Zentralamerika weiderginn, déi et hirersäits de 6. Dezember 1983 iwwer Sotheby's versteet huet. Bei där selwechter [[Stee (Handel)|Stee]] goufen d'Evangelie vum [[Heinrich de Léiw|Heinrich dem Léiw]] fir dee héchste Präis verkaaft, dee jee fir e Buch bezuelt gouf. D'Risebibel gouf hirersäits vum Henri Schiller gesteet.&lt;ref name=LD/&gt;

De Schiller huet d'Bibel dunn un de Sam Fogg (2003) verkaaft, deen se un de [[Paul Ruddock]] (2007) weiderverkaaft huet; dee se schliisslech un d'Idda-Sammlung an der Schwäiz (2008) verkaaft huet.&lt;ref name=LD/&gt; Schlussendlech huet d'Lëtzebuerger Nationalbibliothéik se gouf se fir 4,5 Milliounen Euro iwwer ''Les Enluminures'' opkaaft, an dat de 5. November 2024 bekannt gemaach.&lt;ref name=LD/&gt;&lt;ref name=CENL&gt;[https://www.cenl.org/national-library-of-luxembourg-acquires-a-rare-11th-century-giant-bible/ National Library of Luxembourg acquires a rare 11th-century Giant Bible.&quot;] cenl.org, 26.11.2024.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.medievalists.net/2024/11/medieval-manuscript-sells-for-e4-5-million &quot;Medieval manuscript sells for €4.5 million.&quot;] medievalists.net, 26.11.2026&lt;/ref&gt; Hir nei Signatur ass MS 1000.&lt;ref name=MS&gt;Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html &quot;The Echternach Scriptorium.&quot;] bnl.public.lu, 1.11.2024.&lt;/ref&gt;

== Biller ==
&lt;gallery&gt;
Giant Bible St Maximin - F. 276 - The figurative ornament is in conformity with the austere aesthetic canon set by abbot Regimbert.jpg|Initial F. 276
Giant Bible St Maximin - F. 342 - Initial with scrolls defined in a geometric shape.jpg|Initial F. 342
Giant Bible St Maximin - F. 44 - Initial with foliage, knots and interlacing.jpg|Initial F. 44
Giant Bible St Maximin - F. 71 - Initial with foliage and a green frame. 02.jpg|Initial F. 71
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{commonscat|Giant Bible of Saint Maximin - BNL Ms1000}}
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Bibel]]
[[Kategorie:Manuskripter aus dem 11. Joerhonnert]]
[[Kategorie:Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]]</text>
      <sha1>d3pddkoajpyznrb15snx63kk6avjhrr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710426</id>
      <parentid>2710425</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T11:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Geschicht */  [Edited with [[lb:Wikipedia:MiniEdit| #MiniEdit]]]</comment>
      <origin>2710426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7288" sha1="6fectfbczagvxef9wf1xpcq515rs30n" xml:space="preserve">{{Infobox Buch}}
[[Fichier:National Libary of Luxembourg, MS 1000, folio 5v.jpeg|thumb|Frontispiz vum Folio 5v: Dem Hieronymus säi Prolog zum Pentateuch.]]
D''''Risenbibel vu Saint-Maximin''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risebibel]], déi géint Enn vum 11. Joerhonnert an der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Saint-Maximin]] zu [[Tréier]] hiergestallt gouf. Haut gëtt se an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Signatur MS 1000 versuergt.

==Physesch Beschreiwung==
D'Risenbibel vu Saint-Maximin weit 25 kg an huet opgeschloen eng Gréisst vun 80&amp;nbsp;x&amp;nbsp;55&amp;nbsp;cm (Breet x Héicht). Si ass aus [[Pergament]], dat vun den Hait vun 230 [[Ranner]] gemaach gouf.&lt;ref name=TF&gt;Thomas Falmagne: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/texte-a-decouvert.html &quot;A Text Uncovered: The Giant Bible of Saint Maximin.&quot;] bnl.public.u, 5.11.2024.&lt;/ref&gt; Si besteet aus 438 [[Folio]]en.&lt;ref name=hamel&gt;Christopher De Hamel:''The Book: A History of the Bible.'' Phaidon Press, 2002, S.71, 75 an 196.&lt;/ref&gt;

D'Schrëftbild ass haaptsächlech an der [[Karolengesch Minuskel|Karolengescher Minuskel]] gehalen, obwuel um Ufank an um Enn vun de Bicher deelweis [[Quadrata]] (réimesch Majuskelen) an d'[[Unzialschrëft]] benotzt ginn. Den Haapttext ass mat schwaarzer [[Tënt]] geschriwwen, wärend rout Tënt fir d'Kapiteliwwerschrëften an d'Kennzeechnung vun Dialogen am ''[[Héichlidd]]'' agesat gëtt. Vill Säiten hunn eng lafend Iwwerschrëft a schwaarzer Tënt. De [[Bibel|bibleschen]] Text léisst sech a fënnef Deeler agedeelen: 
*den [[Oktateuch]]; 
*d'[[Bicher vun de Kinneken]]; 
*d'[[Prophéitebicher]]; 
*d'[[Wäisheetsbicher]], 
*d'[[Ketuvim|hagiographesch Bicher]] an d'[[Makkabäerbicher]]; an 
*dat [[Neit Testament]].&lt;ref name=TF/&gt; D'[[Evangelien|Evangelie]] sinn net mat dran, wat dorop hiweist, datt se fir de Gebrauch an enger Kierch geduecht war, déi schonn en [[Evangeliar]] an hirem Besëtz hat.&lt;ref name=hamel/&gt;

Fir d'Dekoratioun vun der Bibel goufe rout, blo, gréng, giel, purpurfaarweg a gro Tënte benotzt. D'[[Initial]]e si meeschtens mat [[Flechten (Technik)|verflechte Mustereren]] dekoréiert. Et gëtt keng [[figurativ Molerei|figurativ]] Ornamenter. Et gëtt zwou [[Frontispiz]]-Illustratiounen op de Blieder 1v a 5v. Am leschtgenannten ass den Titel vum [[Hieronymus|Hieronymus]] sengem Prolog zum [[Pentateuch]] an engem Stil gezeechent, deen un de [[Codex Aureus Epternacensis|Codex Aureus vun Iechternach]] erënnert.&lt;ref name=TF/&gt;

==Geschicht==
Dës Risebibel gouf am leschte Véierel vum 11. Joerhonnert an der Abtei [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Sankt Maximin]] zu Tréier geschriwwen, no deem s'och genannt ass. Si enthält [[Liturgie]] a [[Gebiet|Gebieder]], déi typesch fir Sankt Maximin sinn, souwéi eng Kopie vun engem Dokument vum [[Leo VII. (Poopst)|Poopst Leo VII.]], an deem d'Géigner vum Klouschter exkommunizéiert ginn.&lt;ref name=LD&gt;Luc Deitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/periple-mille-ans.html &quot;A Journey of a Thousand Years: The Giant Bible of Saint Maximin.&quot;] bnl.public.lu, 5.11.2024.&lt;/ref&gt; Si ass e bësse méi jonk wéi déi vergläichbar [[Risebibel vun Iechternach]], déi am Schwësterklouschter [[Klouschter Iechternach|Iechternach]] hiergestallt gouf. Si ass gréisstendeels d'Wierk vun engem eenzege Schreiwer, obwuel een d'Spuere vu insgesamt 15 verschiddenen Handschrëften doran erëmfënnt, bedéngt duerch geleeëntlech Ergänzungen, déi bis an d'16. Joerhonnert era gemaach goufen.&lt;ref name=TF/&gt;

D'Provenienz vun der Bibel ass ganz gutt bekannt. Et handelt sech warscheinlech ëm eng vun deenen zwou ''bibliothece maiores perfecte'' (&quot;iwwerdimensionéiert Bibele mat vollem Text&quot;), déi an engem Katalog vun der Bibliothéik vu Saint-Maximin aus der Zäit ëm 1125 opgefouert sinn. Si gouf an der Klouschterkierch versuergt a bei besonnesche Geleeënheete fir Liesunge benotzt.&lt;ref name=LD/&gt;

Am éischte Véierel vum 16. Joerhonnert krut si mat Holzdeckelen, déi mat Schwéngsleder iwwerzu waren, nei gebonnen.&lt;ref name=LD/&gt; Dat war warscheinlech hiren drëtten Aband. De Buchbënner war den Otto Nauticus. Déi meescht Säite goufen zu där Zäit beschnidden.&lt;ref name=TF/&gt; E puer, déi verluer gaange waren, goufen ersat.&lt;ref name=hamel/&gt; An der zweeter Hallschent vum 16. Joerhonnert gouf se aus der Kierch geholl an an d'Bibliothéik vun der Abtei bruecht, wou se vum [[Nicolas Petreius]] katalogiséiert gouf.&lt;ref name=LD/&gt;

Wéi d'Bibliothéik ëm 1593 nei organiséiert gouf, gouf um zweet Blat d'Signatur N 204 uginn. De [[Karl Eugen, Herzog vu Württemberg]]  huet am 18. Joerhonnert probéiert, d'Bibel fir 300 [[Golddukat]]en ze kafen, gouf awer ofgewisen. Iergendwann tëscht 1802 – dem Joer, an deem Sankt Maximin [[Sekulariséierung|sekulariséiert]] gouf – an 1823 gouf d'Manuskript vum [[Leander van Ess]] kaaft, dee seng Signatur um Buchréck bäigefüügt huet.&lt;ref name=LD/&gt;

1825/26 gouf d'Bibel vum [[Thomas Phillips]] kaaft, deen seng Signatur, Phillipps 400, um éischte Blat dobäigesat huet. 1946 huet d'Famill Phillips et un de Lionel an de Philip Robinson verkaaft, déi et direkt den 1. Juli 1946 iwwer [[Sotheby's]] versteet hunn. De Keefer, de Philip M. Chancellor, huet et 1955 un eng Famill a Mexiko oder Zentralamerika weiderginn, déi et hirersäits de 6. Dezember 1983 iwwer Sotheby's versteet huet. Bei där selwechter [[Stee (Handel)|Stee]] goufen d'Evangelie vum [[Heinrich de Léiw|Heinrich dem Léiw]] fir dee héchste Präis verkaaft, dee jee fir e Buch bezuelt gouf. D'Risebibel gouf hirersäits vum Henri Schiller gesteet.&lt;ref name=LD/&gt;

De Schiller huet d'Bibel dunn un de Sam Fogg (2003) verkaaft, deen se un de [[Paul Ruddock]] (2007) weiderverkaaft huet; dee se schliisslech un d'Idda-Sammlung an der Schwäiz (2008) verkaaft huet.&lt;ref name=LD/&gt; Schlussendlech huet d'Lëtzebuerger Nationalbibliothéik se fir 4,5 Milliounen Euro iwwer ''Les Enluminures'' opkaaft, an dat de 5. November 2024 bekannt gemaach.&lt;ref name=LD/&gt;&lt;ref name=CENL&gt;[https://www.cenl.org/national-library-of-luxembourg-acquires-a-rare-11th-century-giant-bible/ National Library of Luxembourg acquires a rare 11th-century Giant Bible.&quot;] cenl.org, 26.11.2024.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.medievalists.net/2024/11/medieval-manuscript-sells-for-e4-5-million &quot;Medieval manuscript sells for €4.5 million.&quot;] medievalists.net, 26.11.2026&lt;/ref&gt; Hir nei Signatur ass MS 1000.&lt;ref name=MS&gt;Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html &quot;The Echternach Scriptorium.&quot;] bnl.public.lu, 1.11.2024.&lt;/ref&gt;

== Biller ==
&lt;gallery&gt;
Giant Bible St Maximin - F. 276 - The figurative ornament is in conformity with the austere aesthetic canon set by abbot Regimbert.jpg|Initial F. 276
Giant Bible St Maximin - F. 342 - Initial with scrolls defined in a geometric shape.jpg|Initial F. 342
Giant Bible St Maximin - F. 44 - Initial with foliage, knots and interlacing.jpg|Initial F. 44
Giant Bible St Maximin - F. 71 - Initial with foliage and a green frame. 02.jpg|Initial F. 71
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{commonscat|Giant Bible of Saint Maximin - BNL Ms1000}}
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Bibel]]
[[Kategorie:Manuskripter aus dem 11. Joerhonnert]]
[[Kategorie:Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]]</text>
      <sha1>6fectfbczagvxef9wf1xpcq515rs30n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biblioteca Nacional de España</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177278</id>
    <revision>
      <id>2710390</id>
      <timestamp>2026-09-30T08:29:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Refccdcvb</username>
        <id>73393</id>
      </contributor>
      <comment>Säit ugeluecht mat: 'Nationalbibliothéik vu Spuenien (Spuenesch:Biblioteca Nacional de España) Et ass déi gréisst  ëffentlech Bibliothéik am Land, an eng vun de gréissten op der Welt. Gegrënnt am Joer 1711.'</comment>
      <origin>2710390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="fm32kwg9647gupdo3t2w4s3qjt7hwa7" xml:space="preserve">Nationalbibliothéik vu Spuenien (Spuenesch:Biblioteca Nacional de España) Et ass déi gréisst  ëffentlech Bibliothéik am Land, an eng vun de gréissten op der Welt. Gegrënnt am Joer 1711.</text>
      <sha1>fm32kwg9647gupdo3t2w4s3qjt7hwa7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710398</id>
      <parentid>2710390</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:43:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Refccdcvb</username>
        <id>73393</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2710398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="280" sha1="dgpnbhdecz20y41zbfqn7fqhc0u8y89" xml:space="preserve">Nationalbibliothéik vu Spuenien (Spuenesch:Biblioteca Nacional de España) Et ass déi gréisst  ëffentlech Bibliothéik am Land, an eng vun de gréissten op der Welt. Gegrënnt am Joer 1711.

[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Biblioteca_Nacional_de_Espa%C3%B1a_-_17.jpg]</text>
      <sha1>dgpnbhdecz20y41zbfqn7fqhc0u8y89</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710401</id>
      <parentid>2710398</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:44:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Refccdcvb</username>
        <id>73393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2710401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="364" sha1="mmih4q7x89l145ewec0c66mbp3xkjs0" xml:space="preserve">Nationalbibliothéik vu Spuenien (Spuenesch:Biblioteca Nacional de España) Et ass déi gréisst  ëffentlech Bibliothéik am Land, an eng vun de gréissten op der Welt. Gegrënnt am Joer 1711.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Biblioteca_Nacional_de_Espa%C3%B1a_-_17.jpg] [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Biblioteca_Nacional_de_Espa%C3%B1a_-_11.jpg]</text>
      <sha1>mmih4q7x89l145ewec0c66mbp3xkjs0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Bléck 2028 16</title>
    <ns>10</ns>
    <id>177279</id>
    <revision>
      <id>2710399</id>
      <timestamp>2026-09-30T08:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>Säit ugeluecht mat: '  {{BléckBild  |Bild=Boufferdanger Muer 2016 accès.jpg  |Bildgréisst=400px  |Bildtext= d'[[Naturschutzgebitt Boufferdanger Muer]].}}&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Schabloune Bléck 2027|Bléck 2028 16]]&lt;/noinclude&gt;'</comment>
      <origin>2710399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="209" sha1="83400tdrc8twfuy1y54h6sa26vjc1qp" xml:space="preserve">

{{BléckBild
 |Bild=Boufferdanger Muer 2016 accès.jpg
 |Bildgréisst=400px
 |Bildtext= d'[[Naturschutzgebitt Boufferdanger Muer]].}}&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Schabloune Bléck 2027|Bléck 2028 16]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>83400tdrc8twfuy1y54h6sa26vjc1qp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710400</id>
      <parentid>2710399</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:43:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="209" sha1="14zj5f6lm2zopobbw8pszreg8e3tkjm" xml:space="preserve">

{{BléckBild
 |Bild=Boufferdanger Muer 2016 accès.jpg
 |Bildgréisst=400px
 |Bildtext= d'[[Naturschutzgebitt Boufferdanger Muer]].}}&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Schabloune Bléck 2028|Bléck 2028 16]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>14zj5f6lm2zopobbw8pszreg8e3tkjm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2710402</id>
      <parentid>2710400</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:44:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2710402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="207" sha1="40hn4mw1rc9noopv1dkvfyr274hjbr2" xml:space="preserve">{{BléckBild
 |Bild=Boufferdanger Muer 2016 accès.jpg
 |Bildgréisst=400px
 |Bildtext= d'[[Naturschutzgebitt Boufferdanger Muer]].}}&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Schabloune Bléck 2028|Bléck 2028 16]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>40hn4mw1rc9noopv1dkvfyr274hjbr2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Bléck 2027 50</title>
    <ns>10</ns>
    <id>177280</id>
    <revision>
      <id>2710404</id>
      <timestamp>2026-09-30T08:46:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>Säit ugeluecht mat: '{{BléckBild  |Bild=Self-portrait in a Straw Hat by Elisabeth-Louise Vigée-Lebrun.jpg  |Bildgréisst=270px  |Bildtext= ''Selbstportrait mat stréienem Hutt'' vun der [[Élisabeth Vigée-Lebrun]].}}&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Schabloune Bléck 2027|Bléck 2027 50]]&lt;/noinclude&gt;'</comment>
      <origin>2710404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="272" sha1="jzohaihiwaidcx6cs6570g5hmzvcvr2" xml:space="preserve">{{BléckBild
 |Bild=Self-portrait in a Straw Hat by Elisabeth-Louise Vigée-Lebrun.jpg
 |Bildgréisst=270px
 |Bildtext= ''Selbstportrait mat stréienem Hutt'' vun der [[Élisabeth Vigée-Lebrun]].}}&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Schabloune Bléck 2027|Bléck 2027 50]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jzohaihiwaidcx6cs6570g5hmzvcvr2</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>