Wikipedia lbwiki https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Spezial Diskussioun Benotzer Benotzer Diskussioun Wikipedia Wikipedia Diskussioun Fichier Fichier Diskussioun MediaWiki MediaWiki Diskussioun Schabloun Schabloun Diskussioun Hëllef Hëllef Diskussioun Kategorie Kategorie Diskussioun TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussioun Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 205 2710566 2670031 2026-10-01T15:01:31Z GilPe 14980 /* Grofe vu Lëtzebuerg */ Prezisioun 2710566 wikitext text/x-wiki Dës Lëscht gëtt iech en Iwwerbléck iwwer d<nowiki>'</nowiki>'''Herrscher vu Lëtzebuerg'''. D'Herrscher si chronologesch an nom Haus zortéiert. == Grofe vu Lëtzebuerg == {| width=100% class="wikitable" ! width=4% | Rang ! width=6% | Portrait ! width=10% | Numm ! width=7% | Regéierzäit ! width=15% | Titelen |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Ardennergrofen''' |- |align="center"|1 ||align="center"|[[Fichier:Siegfried_I_of_Luxembourg.jpg|100px]]||align="center"|[[Siegfried I. vu Lëtzebuerg|Siegfried I.]] || align="center" | [[963]]-[[998]] | |- |align="center"|2 ||align="center"|[[Fichier:Sin_foto.svg|100px]] ||align="center"| [[Heinrich I. vu Lëtzebuerg|Heinrich I.]] || align="center" | [[998]]-[[1026]] | Herzog vu Bayern |- |align="center"|3 ||align="center"|[[Fichier:Heinrich_von_Bayern.jpg|100px]] ||align="center"| [[Heinrich II. vu Lëtzebuerg|Heinrich II.]] || align="center" | [[1026]]-[[1047]] | Herzog vu [[Bayern]] (Heinrich VII.) |- |align="center"|4 ||align="center"|[[Fichier:Sin_foto.svg|100px]] ||align="center"| [[Giselbert vu Lëtzebuerg|Giselbert]] || align="center" | [[1047]]-[[1059]] | Grof vu [[Vielsalm|Salm]] a [[Lonkech]], Vogt vun [[Iechternach]] a [[Abtei Sankt Maximin Tréier|St. Maximäin]] |- |align="center"|5 ||align="center"|[[Fichier:Conrad_I,_Count_of_Luxembourg.png|100px]] ||align="center"| [[Konrad I. vu Lëtzebuerg|Konrad I.]] || align="center" | [[1059]]-[[1086]] | Grof vu Lëtzebuerg |- |align="center"|6 ||align="center"|[[Fichier:Sin_foto.svg|100px]] ||align="center"| [[Heinrich III. vu Lëtzebuerg|Heinrich III.]] || align="center" | [[1086]]-[[1096]] | Grof vu Lëtzebuerg |- |align="center"|7 ||align="center"|[[Fichier:William,_Count_of_Luxembourg.png|100px]] ||align="center"| [[Wëllem vu Lëtzebuerg (Grof)|Wëllem]]|| align="center" | [[1096]]-[[1129]] | Grof vu Lëtzebuerg<ref>No de Fuerschunge vum Historiker [[Michel Margue]] an aneren europäesche Fuerscher, déi 2026 am Kader vun der Ausstellung ''Fundatio'' presentéiert goufen, ass de [[Wëllem vu Lëtzebuerg (Grof)|Grof Wëllem]] den éischten, dee sech an enger Urkund vun [[1123]] „[[Grof vu Lëtzebuerg]]“ genannt huet</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/sites/default/files/2026-09/CITY2026-10-Access.pdf|Titel=Plongez dans les origines du comté de Luxembourg|Gekuckt=01.10.2026|Familljennumm=Viel|Virnumm=Amélie|Datum=Oktober 2026|Wierk=City|Editeur=www.vdl.lu|Säiten=S. 46–53|Sprooch=fr}}</ref> |- |align="center"|8 ||align="center"|[[Fichier:Conrad_II,_Count_of_Luxembourg.png|100px]] ||align="center"| [[Konrad II. vu Lëtzebuerg|Konrad II.]] || align="center" | [[1129]]-[[1136]] | Grof vu Lëtzebuerg |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Namouer-Lëtzebuerg''' |- |align="center"|9 ||align="center"|[[Fichier:Sin_foto.svg|100px]] ||align="center"|[[Heinrich IV. vu Lëtzebuerg|Heinrich IV. ''de Blannen'']]|| align="center" | [[1136]]-[[1196]] | Grof vun [[Namouer]], [[La Roche-en-Ardenne|Laroche]], [[Durbuy]] a Lëtzebuerg |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Hohenstaufen''' |- |align="center"|10 ||align="center"|[[Fichier:Othon_Ier_de_Bourgogne.jpg|100px]] ||align="center"|[[Othon I. vun der Bourgogne|Othon I.]]|| align="center" | [[1196]]-[[1197]] | Grof vu Lëtzebuerg |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Namouer-Lëtzebuerg''' |- |align="center"|11 ||align="center"|[[Fichier:Ermesinda.jpg|100px]] ||align="center"| [[Ermesinde vu Lëtzebuerg|Ermesinde]] || align="center" | [[1197]]-[[1247]] | Gräfin vu Laroche, Durbuy a Lëtzebuerg |- |align="center"|- ||align="center"|[[Fichier:Siège d’Acre.png|100px]] ||align="center"| [[Thiébaut I. vu Bar|Thiébaut I.]] || align="center" | [[1197]]-[[1214]] | den éischte Mann vun der Ermesinde an hire Co-Herrscher |- |align="center"|- ||align="center"|[[Fichier:Waleran III of Limburg.png|100px]] ||align="center"| [[Walram III. vu Limburg|Walram III.]] || align="center" | [[1214]]-[[1226]] | den zweete Mann vun der Ermesinde an hire Co-Herrscher |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Limburg-Lëtzebuerg''' |- |align="center"|12 ||align="center"|[[Fichier:Henri_V_de_Blonden.jpg|100px]] ||align="center"| [[Heinrich V. vu Lëtzebuerg|Heinrich V. ''de Blonden'']] || align="center" | [[1247]]-[[1281]] | Markgrof vun [[Arel]], Grof vu Lëtzebuerg, Namouer, Laroche an Durbuy |- |align="center"|13 ||align="center"|[[Fichier:Hendrik_VI_van_Luxemburg.jpg|100px]] ||align="center"| [[Heinrich VI. vu Lëtzebuerg|Heinrich VI.]] || align="center" | [[1281]]-[[1288]] | Markgrof vun Arel, Grof vu Lëtzebuerg, Laroche an Durbuy |- |align="center"|14 ||align="center"|[[Fichier:Henry_Lux.jpg|100px]] ||align="center"| [[Heinrich VII. vu Lëtzebuerg|Heinrich VII.]] || align="center" | [[1288]]-[[1313]] | Grof vu Lëtzebuerg, etc.; Däitsche Kinnek a Keeser vum Hellege Réimesche Räich |- |align="center"|15 ||align="center"|[[Fichier:Le_Boucq_-_Jean_de_Luxembourg_(1296-1346),_roi_de_Bohême.jpg|100px]] ||align="center"| [[Jang de Blannen]] || align="center" | [[1313]]-[[1346]] | Grof vu Lëtzebuerg, etc.; a Kinnek vu [[Béimen]] |- |align="center"|16 ||align="center"|[[Fichier:Charles_IV-John_Ocko_votive_picture-fragment.jpg|100px]] ||align="center"| [[Karel IV. (HRR)|Karel IV.]] || align="center" | [[1346]]-[[1353]] | Grof vu Lëtzebuerg, däitsche Kinnek a Keeser |} == Herzoge vu Lëtzebuerg == {| width=100% class="wikitable" ! width=6% | Portrait ! width=10% | Numm ! width=7% | Regéierzäit ! width=15% | Titelen |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Limburg - Lëtzebuerg''' |- | align="center"|[[Fichier:Wenceslaus_of_Luxembourg.jpg|100px]] ||align="center"| [[Wenzel I. vu Lëtzebuerg|Wenzel I.]] ||align="center"| [[1353]]-[[1383]] | Grof vu Lëtzebuerg, etc., dunn Herzog vu Lëtzebuerg (1354) a Grof vu [[Chiny]] zanter [[1364]] |- | align="center"|[[Fichier:Vasikzfrkronik.jpg|100px]] ||align="center"|[[Wenzel (HRR)|Wenzel II. de Lidderegen]] || align="center" | [[1383]]-[[1419]] | Däitsche Kinnek an Herzog vu Lëtzebuerg |- | align="center"|[[Fichier:Pisanello_024b.jpg|100px]] || align="center"|[[Sigismund (HRR)|Sigismund]] || align="center" | [[1419]]-[[1437]] | réimesch-däitsche Keeser an Herzog vu Lëtzebuerg |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Habsburg''' |- | align="center"|[[Fichier:Albrecht II. von Habsburg.jpg|100px]] || align="center"|[[Albrecht II. (HRR)|Albrecht II.]] || align="center" | [[1437]]-[[1439]] | Herzog vu Lëtzebuerg |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Sachsen''' |- | align="center"|[[Fichier:Wilhelm III of Thuringia.jpg|100px]] || align="center"|[[Wilhelm vu Sachsen]] || align="center" | [[1429]]-[[1443]] | Herzog vu Lëtzebuerg |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Bourgogne''' |- | align="center"|[[Fichier:Philip the good.jpg|80px]] ||align="center"| [[Philippe III. vun der Bourgogne|Philippe III. ''de Gudden'']] || align="center" | [[1443]]-[[1467]] | Herzog vun der [[Bourgogne]] |- | align="center"|[[Fichier:Charles the Bold 1460.jpg|80px]]||align="center"| [[Charles I. vun der Bourgogne|Charles I. ''de Kéngen'']] || align="center" | [[1467]]-[[1477]] | Herzog vun der Bourgogne |- | align="center"|[[Fichier:Mary of burgundy pocher.jpg|80px|]]||align="center"| [[Marie vun der Bourgogne]] || align="center" | [[1477]]-[[1482]] | Herzogin vun der Bourgogne |- | align="center"|[[Fichier:Philips de Schone.jpg|100px]]||align="center"|[[Felipe I. vu Kastilien|Felipe I. ''de Schéinen'']] || align="center" | [[1482]]-[[1506]] | Kinnek vu Kastilien a León |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Spuenesch Habsburger''' |- | align="center"| [[Fichier:Charles V Flandria Illustrata.jpg|100px]]||align="center"| [[Karel V. (HRR)|Karel V.]] || align="center" |[[1506]]-[[1555]] | Keeser vum Hellege Réimesche Räich a Kinnek vu Spuenien |- | align="center"| [[Fichier:Philip II of Spain Flandria Illustrata.jpg|100px]] |align="center"|[[Felipe II. vu Spuenien|Felipe II.]] || align="center" | [[1555]]-[[1598]] | Kinnek vu Spuenien |- | align="center"| [[Fichier:Isabella Clara Eugenia Spain Albrecht.jpg|100px]] |align="center"| [[Albert an Isabelle|Albert vun Éisträich an Isabella vu Spuenien]]|| align="center" | [[1598]]-[[1621]] | Verwalter fir de [[Philippe III. vu Spuenien|Felipe III.]], Kinnek vu Spuenien |- | align="center"| [[Fichier:Philip IV of Spain.jpg|100px]] |align="center"| [[Philippe IV. vu Spuenien|Felipe IV.]] || align="center" | [[1621]]-[[1665]] | Kinnek vu Spuenien |- | align="center"| [[Fichier:Rey Carlos II.jpg|100px]] |align="center"| [[Karel II. vu Spuenien|Karel II. ''de Verhexten'']] || align="center" | [[1665]]-[[1684]] | Kinnek vu Spuenien |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Bourbon''' |- | align="center"| [[Fichier:Louis XIV of France.jpg|100px]] |align="center"| [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV. ''de Sonnenkinnek'']] || align="center" | [[1684]]-[[1697]] | Kinnek vu Frankräich |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Habsburg''' |- | align="center"| [[Fichier:Rey Carlos II.jpg|100px]] |align="center"| [[Karel II. vu Spuenien|Karel II. ''de Verhexten'']]|| align="center" | [[1698]]-[[1700]] | Kinnek vu Spuenien |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Bourbon''' |- | align="center"| [[Fichier:Felipe V de España.jpg|100px]] |align="center"|[[Felipe V. vu Spuenien|Felipe V. ''den Daperen'']]|| align="center" | [[1700]]-[[1714]] | Kinnek vu Spuenien |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Habsburg''' |- | align="center"| [[Fichier:Martin van Meytens (attrib.) - Porträt Kaiser Karl VI.jpg|100px]] |align="center"| [[Karel VI. (HRR)|Karel VI.]] || align="center" | [[1714]]-[[1740]] | Keeser vum Hellege Réimesche Räich |- | align="center"| [[Fichier:Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg|100px]] |align="center"| [[Maria Theresia vun Éisträich|Maria Theresia]] || align="center" | [[1740]]-[[1780]] | Äerzherzogin vun Éisträich, Kinnigin vun Ungarn a vu Béimen |- | align="center"| [[Fichier:Anton von Maron 006.png|100px]] |align="center"| [[Joseph II. (HRR)|Joseph II.]] || align="center" | [[1780]]-[[1790]] | Keeser vum Hellege Réimesche Räich |- | align="center"| [[Fichier:Porträt Leopold II in Krönungsornat.png|100px]] |align="center"| [[Leopold II. (HRR)|Leopold II.]] || align="center" | [[1790]]-[[1792]] | Keeser vum Hellege Réimesche Räich |- | align="center"| [[Fichier:Francis II, Holy Roman Emperor by Friedrich von Amerling 003.jpg|100px]] |align="center"| [[Franz II. (HRR)|Franz II.]] || align="center" | [[1792]]-[[1795]] | Keeser vum Hellege Réimesche Räich |} ==Lëtzebuerg ënner franséischer Herrschaft== {| width=100% class="wikitable" ! width=8% | Portrait ! width=15% | Numm ! width=5% | Regéierzäit ! width=15% | Titel |- | colspan="4" bgcolor="silver" align="center"| '''Franséischt [[Département des Forêts]]''' |- |align="center"|[[Fichier:Portrait Lazare Carnot.jpg|80px|Lazare Carnot]] ||align="center"|[[Directoire]]||align="center"| 2. November 1795 - 10. November 1799 || |- |align="center"|[[Fichier:Couder - Installation du Conseil d'Etat.png|80px|Consolat]] ||align="center"|[[Consulat|Gouvernement Consulaire]]||align="center"| 10. November 1799 - 17. Mäerz 1804 || |- |align="center"|[[Fichier:Jacques-Louis David - The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries - Google Art Project.jpg|80px|Napoleon Bonaparte]] ||align="center"|[[Napoleon Bonaparte]] <br><small>(15. August 1769 - 5. Mee 1821)</small>||align="center"| 17. Mäerz 1804 - 6. Abrëll 1814 ||[[Premier Empire|Keeser vun de Fransousen]] |} == Groussherzoge vu Lëtzebuerg == {| width=100% class="wikitable" ! width=4% | Rang ! width=8% | Portrait ! width=15% | Numm ! width=5% | Regéierzäit ! width=15% | Titelen |- | colspan="6" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus [[Oranien-Nassau]]''' |- |align="center"| 1 ||align="center"|[[Fichier:Willem I in kroningsmantel.jpg|80px|Wëllem. I]] ||align="center"|[[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] <br /><small>(24. August 1772 - 12. Dezember 1843)</small>||align="center"| 15. Mäerz 1815 - 7. Oktober 1840 ||Kinnek von Holland a Groussherzog vu Lëtzebuerg |- |align="center"| 2 ||align="center"|[[Fichier:King Willem II.jpg|80px|Wëllem II.]] ||align="center"|[[Wëllem II. vun Holland|Wëllem II.]] <br><small>(6. Dezember 1792 - 17 Mäerz 1849)</small>||align="center"| 7. Oktober 1840 - 17. Mäerz 1849 ||Kinnek vun Holland a Groussherzog vu Lëtzebuerg |- |align="center"| 3 ||align="center"|[[Fichier:Willem III (1817-90), koning der Nederlanden, Nicolaas Pieneman, 1856 - Rijksmuseum.jpg|80px|Wëllem III.]] ||align="center"|[[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]] <br><small>(19. Februar 1817 - 23. November 1890)</small>||align="center"| 17. Mäerz 1849 - 23. November 1890 ||Kinnek vun Holland a Groussherzog vu Lëtzebuerg |- |bgcolor="#CCEEBB" align="center" colspan="7" | ''[[1850]] - [[1879]]: [[Henri vun Oranien-Nassau]] (1820-1879), Fils vum Wëllem III., Lieutenant-Représentant vum Groussherzog.'' |- | colspan="6" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus [[Nassau-Weilburg]]''' |- |align="center"| 4 ||align="center"|[[Fichier:Grand-duc Adolphe.jpg|150x150px|Adolphe vu Lëtzebuerg]]|| align="center" |[[Adolphe vu Lëtzebuerg|Adolphe]] <br /><small>(24. Juli 1817 - 17. November 1905)</small>||align="center"| 23. November 1890 - 17. November 1905 ||Groussherzog vu Lëtzebuerg an Herzog vun Nassau |- |align="center"| 5 ||align="center"|[[Fichier:Grand-duc Guillaume IV.jpg|141x141px|Wëllem IV. vu Lëtzebuerg]]|| align="center" |[[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg|Wëllem IV.]] <br><small>(22. Abrëll 1852 - 25. Februar 1912)</small>||align="center"| 17. November 1905 - 25. Februar 1912 ||Groussherzog vu Lëtzebuerg an Herzog vun Nassau |- |bgcolor="#CCEEBB" align="center" colspan="6" | ''[[1908]] - [[1912]] : [[Maria Ana vu Bragança (1861)|Maria Ana vu Bragança]] (1861-1942), Fra vum Wëllem IV., Lieutenant-Représentant vum Groussherzog.'' |- |align="center"| 6 ||align="center"|[[Fichier:Marie Adélaïde, Grand Duchess of Luxembourg.jpg|80px|Marie-Adélaïde vu Lëtzbuerg]] ||align="center"|[[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg|Marie-Adélaïde]] <br><small>(14. Juni 1894 - 24. Januar 1924)</small>||align="center"| 25. Februar 1912 - 15. Januar 1919 ||Groussherzogin vu Lëtzebuerg an Herzogin vun Nassau |- |align="center"| 7 ||align="center"|[[Fichier:Charlotte, Grand Duchess of Luxembourg.jpg|80px|Charlotte vu Lëtzebuerg]] ||align="center"|[[Charlotte vu Lëtzebuerg|Charlotte]] <br><small>(23. Januar 1896 - 9. Juli 1985)</small>||align="center"| 15. Januar 1919 - 12. November 1964 ||Groussherzogin vu Lëtzebuerg an Herzogin vun Nassau |- |bgcolor="#CCEEBB" align="center" colspan="7" | ''[[1961]] - [[1964]]: Jean vu Lëtzebuerg, Lieutenant-Représentant vun der Groussherzogin.'' |- |align="center"| 8 ||align="center"|[[Fichier:GD Jean 1967.jpg|80px|Jean vu Lëtzebuerg]] ||align="center"|[[Jean vu Lëtzebuerg|Jean]]<br><small>(5. Januar 1921 - 23. Abrëll 2019)</small>||align="center"| 12. November 1964 - 7. Oktober 2000 ||Groussherzog vu Lëtzebuerg an Herzog vun Nassau |- |bgcolor="#CCEEBB" align="center" colspan="7" | ''[[1999]] - [[2000]]: Henri vu Lëtzebuerg, Lieutenant-Représentant vum Groussherzog.'' |- |align="center"| 9 ||align="center"|[[Fichier:Grand Duke Henri at the Enthronement of Naruhito (1).jpg|80px|Henri de Luxembourg]] ||align="center"|[[Henri vu Lëtzebuerg|Henri]] <br><small>(16. Abrëll 1955) </small>||align="center"| 7. Oktober 2000 - 3. Oktober 2025||Groussherzog vu Lëtzebuerg an Herzog vun Nassau |- |bgcolor="#CCEEBB" align="center" colspan="7" | ''[[2024]] - [[2025]]: Guillaume vu Lëtzebuerg, Lieutenant-Représentant vum Groussherzog.'' |- |align="center"| 10 ||align="center"|[[Fichier:Grand Duke Guillaume, February 2026 (cropped).jpg|80px|Guillaume vu Lëtzebuerg]] ||align="center"|[[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]] <br /><small>(11. November 1981) </small>||align="center"|zanter dem 3. Oktober 2025||Groussherzog vu Lëtzebuerg an Herzog vun Nassau |} == Regentschaften == {| width=100% class="wikitable" ! width=15% | Numm ! width=15% | Zäit ! width=15% | Ursaach |- | Adolphe vun Nassau || || Regent, wéi de Wëllem III. schwéier krank war. |- | Maria Ana vu Bragança|| 2. Abrëll 1908 - 13. November 1908<br>13. November 1908 - 12. Februar 1912 || [[Lieutenant-Représentant]] an duerno<br>Regentin, wéi hire Mann, de Wëllem IV., schwéier krank war. |- | Marie-Anne de Bragance ||25. Februar 1912 - 15. Juni 1912 || Regentin wéi hir Duechter, d'Groussherzogin Marie-Adélaïde nach mannerjäreg war. |} == Um Spaweck == {{Commonscat|Monarchs of Luxembourg|Monarche vu Lëtzebuerg}} {{DEFAULTSORT:Lescht vun den Herrscher vu Letzebuerg}} [[Kategorie:Geschicht vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lëtzebuerger Monarchen| ]] [[Kategorie:Lëschten (Lëtzebuerg)|Herrscher vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lëschten (Geschicht)|Herrscher vu Lëtzebuerg]] n13ey383m9gxeqpks8rmuj2hc6pim7m 2710579 2710566 2026-10-01T18:10:00Z Mobby 12 60927 k 2710579 wikitext text/x-wiki Dës Lëscht gëtt iech en Iwwerbléck iwwer d<nowiki>'</nowiki>'''Herrscher vu Lëtzebuerg'''. D'Herrscher si chronologesch an nom Haus zortéiert. == Grofe vu Lëtzebuerg == {| width=100% class="wikitable" ! width=4% | Rang ! width=6% | Portrait ! width=10% | Numm ! width=7% | Regéierzäit ! width=15% | Titelen |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Ardennergrofen''' |- |align="center"|1 ||align="center"|[[Fichier:Siegfried_I_of_Luxembourg.jpg|100px]]||align="center"|[[Siegfried I. vu Lëtzebuerg|Siegfried I.]] || align="center" | [[963]] – [[998]] | |- |align="center"|2 ||align="center"|[[Fichier:Sin_foto.svg|100px]] ||align="center"| [[Heinrich I. vu Lëtzebuerg|Heinrich I.]] || align="center" | [[998]] – [[1026]] | Herzog vu Bayern |- |align="center"|3 ||align="center"|[[Fichier:Heinrich_von_Bayern.jpg|100px]] ||align="center"| [[Heinrich II. vu Lëtzebuerg|Heinrich II.]] || align="center" | [[1026]] – [[1047]] | Herzog vu [[Bayern]] (Heinrich VII.) |- |align="center"|4 ||align="center"|[[Fichier:Sin_foto.svg|100px]] ||align="center"| [[Giselbert vu Lëtzebuerg|Giselbert]] || align="center" | [[1047]] – [[1059]] | Grof vu [[Vielsalm|Salm]] a [[Lonkech]], Vogt vun [[Iechternach]] a [[Abtei Sankt Maximin Tréier|St. Maximäin]] |- |align="center"|5 ||align="center"|[[Fichier:Conrad_I,_Count_of_Luxembourg.png|100px]] ||align="center"| [[Konrad I. vu Lëtzebuerg|Konrad I.]] || align="center" | [[1059]] – [[1086]] | Grof vu Lëtzebuerg |- |align="center"|6 ||align="center"|[[Fichier:Sin_foto.svg|100px]] ||align="center"| [[Heinrich III. vu Lëtzebuerg|Heinrich III.]] || align="center" | [[1086]] – [[1096]] | Grof vu Lëtzebuerg |- |align="center"|7 ||align="center"|[[Fichier:William,_Count_of_Luxembourg.png|100px]] ||align="center"| [[Wëllem vu Lëtzebuerg (Grof)|Wëllem]]|| align="center" | [[1096]] – [[1129]] | Grof vu Lëtzebuerg<ref>No de Fuerschunge vum Historiker [[Michel Margue]] an aneren europäesche Fuerscher, déi 2026 am Kader vun der Ausstellung ''Fundatio'' presentéiert goufen, ass de [[Wëllem vu Lëtzebuerg (Grof)|Grof Wëllem]] den éischten, dee sech an enger Urkund vun [[1123]] „[[Grof vu Lëtzebuerg]]“ genannt huet</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/sites/default/files/2026-09/CITY2026-10-Access.pdf|Titel=Plongez dans les origines du comté de Luxembourg|Gekuckt=01.10.2026|Familljennumm=Viel|Virnumm=Amélie|Datum=Oktober 2026|Wierk=City|Editeur=www.vdl.lu|Säiten=S. 46–53|Sprooch=fr}}</ref> |- |align="center"|8 ||align="center"|[[Fichier:Conrad_II,_Count_of_Luxembourg.png|100px]] ||align="center"| [[Konrad II. vu Lëtzebuerg|Konrad II.]] || align="center" | [[1129]] – [[1136]] | Grof vu Lëtzebuerg |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Namouer-Lëtzebuerg''' |- |align="center"|9 ||align="center"|[[Fichier:Sin_foto.svg|100px]] ||align="center"|[[Heinrich IV. vu Lëtzebuerg|Heinrich IV. ''de Blannen'']]|| align="center" | [[1136]] – [[1196]] | Grof vun [[Namouer]], [[La Roche-en-Ardenne|Laroche]], [[Durbuy]] a Lëtzebuerg |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Hohenstaufen''' |- |align="center"|10 ||align="center"|[[Fichier:Othon_Ier_de_Bourgogne.jpg|100px]] ||align="center"|[[Othon I. vun der Bourgogne|Othon I.]]|| align="center" | [[1196]] – [[1197]] | Grof vu Lëtzebuerg |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Namouer-Lëtzebuerg''' |- |align="center"|11 ||align="center"|[[Fichier:Ermesinda.jpg|100px]] ||align="center"| [[Ermesinde vu Lëtzebuerg|Ermesinde]] || align="center" | [[1197]] – [[1247]] | Gräfin vu Laroche, Durbuy a Lëtzebuerg |- |align="center"|- ||align="center"|[[Fichier:Siège d’Acre.png|100px]] ||align="center"| [[Thiébaut I. vu Bar|Thiébaut I.]] || align="center" | [[1197]] – [[1214]] | den éischte Mann vun der Ermesinde an hire Co-Herrscher |- |align="center"|- ||align="center"|[[Fichier:Waleran III of Limburg.png|100px]] ||align="center"| [[Walram III. vu Limburg|Walram III.]] || align="center" | [[1214]] – [[1226]] | den zweete Mann vun der Ermesinde an hire Co-Herrscher |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Limburg-Lëtzebuerg''' |- |align="center"|12 ||align="center"|[[Fichier:Henri_V_de_Blonden.jpg|100px]] ||align="center"| [[Heinrich V. vu Lëtzebuerg|Heinrich V. ''de Blonden'']] || align="center" | [[1247]] – [[1281]] | Markgrof vun [[Arel]], Grof vu Lëtzebuerg, Namouer, Laroche an Durbuy |- |align="center"|13 ||align="center"|[[Fichier:Hendrik_VI_van_Luxemburg.jpg|100px]] ||align="center"| [[Heinrich VI. vu Lëtzebuerg|Heinrich VI.]] || align="center" | [[1281]] – [[1288]] | Markgrof vun Arel, Grof vu Lëtzebuerg, Laroche an Durbuy |- |align="center"|14 ||align="center"|[[Fichier:Henry_Lux.jpg|100px]] ||align="center"| [[Heinrich VII. vu Lëtzebuerg|Heinrich VII.]] || align="center" | [[1288]] – [[1313]] | Grof vu Lëtzebuerg, etc.; Däitsche Kinnek a Keeser vum Hellege Réimesche Räich |- |align="center"|15 ||align="center"|[[Fichier:Le_Boucq_-_Jean_de_Luxembourg_(1296-1346),_roi_de_Bohême.jpg|100px]] ||align="center"| [[Jang de Blannen]] || align="center" | [[1313]] – [[1346]] | Grof vu Lëtzebuerg, etc.; a Kinnek vu [[Béimen]] |- |align="center"|16 ||align="center"|[[Fichier:Charles_IV-John_Ocko_votive_picture-fragment.jpg|100px]] ||align="center"| [[Karel IV. (HRR)|Karel IV.]] || align="center" | [[1346]] – [[1353]] | Grof vu Lëtzebuerg, däitsche Kinnek a Keeser |} == Herzoge vu Lëtzebuerg == {| width=100% class="wikitable" ! width=6% | Portrait ! width=10% | Numm ! width=7% | Regéierzäit ! width=15% | Titelen |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Limburg - Lëtzebuerg''' |- | align="center"|[[Fichier:Wenceslaus_of_Luxembourg.jpg|100px]] ||align="center"| [[Wenzel I. vu Lëtzebuerg|Wenzel I.]] ||align="center"| [[1353]] – [[1383]] | Grof vu Lëtzebuerg, etc., dunn Herzog vu Lëtzebuerg (1354) a Grof vu [[Chiny]] zanter [[1364]] |- | align="center"|[[Fichier:Vasikzfrkronik.jpg|100px]] ||align="center"|[[Wenzel (HRR)|Wenzel II. de Lidderegen]] || align="center" | [[1383]] – [[1419]] | Däitsche Kinnek an Herzog vu Lëtzebuerg |- | align="center"|[[Fichier:Pisanello_024b.jpg|100px]] || align="center"|[[Sigismund (HRR)|Sigismund]] || align="center" | [[1419]] – [[1437]] | réimesch-däitsche Keeser an Herzog vu Lëtzebuerg |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Habsburg''' |- | align="center"|[[Fichier:Albrecht II. von Habsburg.jpg|100px]] || align="center"|[[Albrecht II. (HRR)|Albrecht II.]] || align="center" | [[1437]] – [[1439]] | Herzog vu Lëtzebuerg |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Sachsen''' |- | align="center"|[[Fichier:Wilhelm III of Thuringia.jpg|100px]] || align="center"|[[Wilhelm vu Sachsen]] || align="center" | [[1429]] – [[1443]] | Herzog vu Lëtzebuerg |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Bourgogne''' |- | align="center"|[[Fichier:Philip the good.jpg|80px]] ||align="center"| [[Philippe III. vun der Bourgogne|Philippe III. ''de Gudden'']] || align="center" | [[1443]] – [[1467]] | Herzog vun der [[Bourgogne]] |- | align="center"|[[Fichier:Charles the Bold 1460.jpg|80px]]||align="center"| [[Charles I. vun der Bourgogne|Charles I. ''de Kéngen'']] || align="center" | [[1467]] – [[1477]] | Herzog vun der Bourgogne |- | align="center"|[[Fichier:Mary of burgundy pocher.jpg|80px|]]||align="center"| [[Marie vun der Bourgogne]] || align="center" | [[1477]] – [[1482]] | Herzogin vun der Bourgogne |- | align="center"|[[Fichier:Philips de Schone.jpg|100px]]||align="center"|[[Felipe I. vu Kastilien|Felipe I. ''de Schéinen'']] || align="center" | [[1482]] – [[1506]] | Kinnek vu Kastilien a León |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Spuenesch Habsburger''' |- | align="center"| [[Fichier:Charles V Flandria Illustrata.jpg|100px]]||align="center"| [[Karel V. (HRR)|Karel V.]] || align="center" |[[1506]] – [[1555]] | Keeser vum Hellege Réimesche Räich a Kinnek vu Spuenien |- | align="center"| [[Fichier:Philip II of Spain Flandria Illustrata.jpg|100px]] |align="center"|[[Felipe II. vu Spuenien|Felipe II.]] || align="center" | [[1555]] – [[1598]] | Kinnek vu Spuenien |- | align="center"| [[Fichier:Isabella Clara Eugenia Spain Albrecht.jpg|100px]] |align="center"| [[Albert an Isabelle|Albert vun Éisträich an Isabella vu Spuenien]]|| align="center" | [[1598]] – [[1621]] | Verwalter fir de [[Philippe III. vu Spuenien|Felipe III.]], Kinnek vu Spuenien |- | align="center"| [[Fichier:Philip IV of Spain.jpg|100px]] |align="center"| [[Philippe IV. vu Spuenien|Felipe IV.]] || align="center" | [[1621]] – [[1665]] | Kinnek vu Spuenien |- | align="center"| [[Fichier:Rey Carlos II.jpg|100px]] |align="center"| [[Karel II. vu Spuenien|Karel II. ''de Verhexten'']] || align="center" | [[1665]] – [[1684]] | Kinnek vu Spuenien |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Bourbon''' |- | align="center"| [[Fichier:Louis XIV of France.jpg|100px]] |align="center"| [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV. ''de Sonnenkinnek'']] || align="center" | [[1684]] – [[1697]] | Kinnek vu Frankräich |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Habsburg''' |- | align="center"| [[Fichier:Rey Carlos II.jpg|100px]] |align="center"| [[Karel II. vu Spuenien|Karel II. ''de Verhexten'']]|| align="center" | [[1698]] – [[1700]] | Kinnek vu Spuenien |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Bourbon''' |- | align="center"| [[Fichier:Felipe V de España.jpg|100px]] |align="center"|[[Felipe V. vu Spuenien|Felipe V. ''den Daperen'']]|| align="center" | [[1700]] – [[1714]] | Kinnek vu Spuenien |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus Habsburg''' |- | align="center"| [[Fichier:Martin van Meytens (attrib.) - Porträt Kaiser Karl VI.jpg|100px]] |align="center"| [[Karel VI. (HRR)|Karel VI.]] || align="center" | [[1714]] – [[1740]] | Keeser vum Hellege Réimesche Räich |- | align="center"| [[Fichier:Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg|100px]] |align="center"| [[Maria Theresia vun Éisträich|Maria Theresia]] || align="center" | [[1740]] – [[1780]] | Äerzherzogin vun Éisträich, Kinnigin vun Ungarn a vu Béimen |- | align="center"| [[Fichier:Anton von Maron 006.png|100px]] |align="center"| [[Joseph II. (HRR)|Joseph II.]] || align="center" | [[1780]] – [[1790]] | Keeser vum Hellege Réimesche Räich |- | align="center"| [[Fichier:Porträt Leopold II in Krönungsornat.png|100px]] |align="center"| [[Leopold II. (HRR)|Leopold II.]] || align="center" | [[1790]] – [[1792]] | Keeser vum Hellege Réimesche Räich |- | align="center"| [[Fichier:Francis II, Holy Roman Emperor by Friedrich von Amerling 003.jpg|100px]] |align="center"| [[Franz II. (HRR)|Franz II.]] || align="center" | [[1792]] – [[1795]] | Keeser vum Hellege Réimesche Räich |} ==Lëtzebuerg ënner franséischer Herrschaft== {| width=100% class="wikitable" ! width=8% | Portrait ! width=15% | Numm ! width=5% | Regéierzäit ! width=15% | Titel |- | colspan="4" bgcolor="silver" align="center"| '''Franséischt [[Département des Forêts]]''' |- |align="center"|[[Fichier:Portrait Lazare Carnot.jpg|80px|Lazare Carnot]] ||align="center"|[[Directoire]]||align="center"| 2. November 1795 – 10. November 1799 || |- |align="center"|[[Fichier:Couder - Installation du Conseil d'Etat.png|80px|Consolat]] ||align="center"|[[Consulat|Gouvernement Consulaire]]||align="center"| 10. November 1799 – 17. Mäerz 1804 || |- |align="center"|[[Fichier:Jacques-Louis David - The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries - Google Art Project.jpg|80px|Napoleon Bonaparte]] ||align="center"|[[Napoleon Bonaparte]] <br><small>(15. August 1769 – 5. Mee 1821)</small>||align="center"| 17. Mäerz 1804 – 6. Abrëll 1814 ||[[Premier Empire|Keeser vun de Fransousen]] |} == Groussherzoge vu Lëtzebuerg == {| width=100% class="wikitable" ! width=4% | Rang ! width=8% | Portrait ! width=15% | Numm ! width=5% | Regéierzäit ! width=15% | Titelen |- | colspan="6" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus [[Oranien-Nassau]]''' |- |align="center"| 1 ||align="center"|[[Fichier:Willem I in kroningsmantel.jpg|80px|Wëllem. I]] ||align="center"|[[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] <br><small>(24. August 1772 – 12. Dezember 1843)</small>||align="center"| 15. Mäerz 1815 – 7. Oktober 1840 ||Kinnek von Holland a Groussherzog vu Lëtzebuerg |- |align="center"| 2 ||align="center"|[[Fichier:King Willem II.jpg|80px|Wëllem II.]] ||align="center"|[[Wëllem II. vun Holland|Wëllem II.]] <br><small>(6. Dezember 1792 – 17 Mäerz 1849)</small>||align="center"| 7. Oktober 1840 – 17. Mäerz 1849 ||Kinnek vun Holland a Groussherzog vu Lëtzebuerg |- |align="center"| 3 ||align="center"|[[Fichier:Willem III (1817-90), koning der Nederlanden, Nicolaas Pieneman, 1856 - Rijksmuseum.jpg|80px|Wëllem III.]] ||align="center"|[[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]] <br><small>(19. Februar 1817 – 23. November 1890)</small>||align="center"| 17. Mäerz 1849 – 23. November 1890 ||Kinnek vun Holland a Groussherzog vu Lëtzebuerg |- |bgcolor="#CCEEBB" align="center" colspan="7" | ''[[1850]] – [[1879]]: [[Henri vun Oranien-Nassau]] (1820 – 1879), Fils vum Wëllem III., Lieutenant-Représentant vum Groussherzog.'' |- | colspan="6" bgcolor="silver" align="center"| '''Haus [[Nassau-Weilburg]]''' |- |align="center"| 4 ||align="center"|[[Fichier:Grand-duc Adolphe.jpg|150x150px|Adolphe vu Lëtzebuerg]]|| align="center" |[[Adolphe vu Lëtzebuerg|Adolphe]] <br><small>(24. Juli 1817 – 17. November 1905)</small>||align="center"| 23. November 1890 – 17. November 1905 ||Groussherzog vu Lëtzebuerg an Herzog vun Nassau |- |align="center"| 5 ||align="center"|[[Fichier:Grand-duc Guillaume IV.jpg|141x141px|Wëllem IV. vu Lëtzebuerg]]|| align="center" |[[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg|Wëllem IV.]] <br><small>(22. Abrëll 1852 – 25. Februar 1912)</small>||align="center"| 17. November 1905 – 25. Februar 1912 ||Groussherzog vu Lëtzebuerg an Herzog vun Nassau |- |bgcolor="#CCEEBB" align="center" colspan="6" | ''[[1908]] – [[1912]] : [[Maria Ana vu Bragança (1861)|Maria Ana vu Bragança]] (1861 – 1942), Fra vum Wëllem IV., Lieutenant-Représentant vum Groussherzog.'' |- |align="center"| 6 ||align="center"|[[Fichier:Marie Adélaïde, Grand Duchess of Luxembourg.jpg|80px|Marie-Adélaïde vu Lëtzbuerg]] ||align="center"|[[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg|Marie-Adélaïde]] <br><small>(14. Juni 1894 – 24. Januar 1924)</small>||align="center"| 25. Februar 1912 – 15. Januar 1919 ||Groussherzogin vu Lëtzebuerg an Herzogin vun Nassau |- |align="center"| 7 ||align="center"|[[Fichier:Charlotte, Grand Duchess of Luxembourg.jpg|80px|Charlotte vu Lëtzebuerg]] ||align="center"|[[Charlotte vu Lëtzebuerg|Charlotte]] <br><small>(23. Januar 1896 – 9. Juli 1985)</small>||align="center"| 15. Januar 1919 – 12. November 1964 ||Groussherzogin vu Lëtzebuerg an Herzogin vun Nassau |- |bgcolor="#CCEEBB" align="center" colspan="7" | ''[[1961]] – [[1964]]: Jean vu Lëtzebuerg, Lieutenant-Représentant vun der Groussherzogin.'' |- |align="center"| 8 ||align="center"|[[Fichier:GD Jean 1967.jpg|80px|Jean vu Lëtzebuerg]] ||align="center"|[[Jean vu Lëtzebuerg|Jean]]<br><small>(5. Januar 1921 – 23. Abrëll 2019)</small>||align="center"| 12. November 1964 – 7. Oktober 2000 ||Groussherzog vu Lëtzebuerg an Herzog vun Nassau |- |bgcolor="#CCEEBB" align="center" colspan="7" | ''[[1999]] – [[2000]]: Henri vu Lëtzebuerg, Lieutenant-Représentant vum Groussherzog.'' |- |align="center"| 9 ||align="center"|[[Fichier:Grand Duke Henri at the Enthronement of Naruhito (1).jpg|80px|Henri de Luxembourg]] ||align="center"|[[Henri vu Lëtzebuerg|Henri]] <br><small>(16. Abrëll 1955) </small>||align="center"| 7. Oktober 2000 – 3. Oktober 2025||Groussherzog vu Lëtzebuerg an Herzog vun Nassau |- |bgcolor="#CCEEBB" align="center" colspan="7" | ''[[2024]] – [[2025]]: Guillaume vu Lëtzebuerg, Lieutenant-Représentant vum Groussherzog.'' |- |align="center"| 10 ||align="center"|[[Fichier:Grand Duke Guillaume, February 2026 (cropped).jpg|80px|Guillaume vu Lëtzebuerg]] ||align="center"|[[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]] <br><small>(11. November 1981) </small>||align="center"|zanter dem 3. Oktober 2025||Groussherzog vu Lëtzebuerg an Herzog vun Nassau |} == Regentschaften == {| width=100% class="wikitable" ! width=15% | Numm ! width=15% | Zäit ! width=15% | Ursaach |- | Adolphe vun Nassau || || Regent, wéi de Wëllem III. schwéier krank war. |- | Maria Ana vu Bragança|| 2. Abrëll 1908 – 13. November 1908<br>13. November 1908 – 12. Februar 1912 || [[Lieutenant-Représentant]] an duerno<br>Regentin, wéi hire Mann, de Wëllem IV., schwéier krank war. |- | Marie-Anne de Bragance ||25. Februar 1912 – 15. Juni 1912 || Regentin wéi hir Duechter, d'Groussherzogin Marie-Adélaïde nach mannerjäreg war. |} == Um Spaweck == {{Commonscat|Monarchs of Luxembourg|Monarche vu Lëtzebuerg}} {{DEFAULTSORT:Lescht vun den Herrscher vu Letzebuerg}} [[Kategorie:Geschicht vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lëtzebuerger Monarchen| ]] [[Kategorie:Lëschten (Lëtzebuerg)|Herrscher vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lëschten (Geschicht)|Herrscher vu Lëtzebuerg]] 48ed9w50fisrj4qlbkgxpivqawc4jhd 0 1499 2710612 2629716 2026-10-01T22:47:26Z Mistico Dois 45277 2710612 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''22. [[Juli]]''' ass den 203. Dag vum Joer (204. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1790]]: [[Frankräich]]: D'Zivilverfaassung vum Klerus gëtt vum [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] ugeholl. * [[1894]]: [[Frankräich]]: [[Paris-Rouen (Auto)|Paris-Rouen]] ass déi éischt Autoscourse, déi an der Geschicht vum Auto gefuer gouf. * [[1948]]: [[Kanada]]: An engem Referendum stëmmt d'Majoritéit vun den Awunner vun [[Neifundland a Labrador|Neifundland]] fir Deel vu Kanada ze ginn. * [[1954]]: [[Laos]] gëtt onofhängeg. * [[2016]]: De [[Skatepark Péitruss]] an der Stad Lëtzebuerg gëtt ageweit. == Wëssenschaft an Technik == === Astronomie === * [[1854]]: Den däitschen Astronom [[Arthur Auwers]] entdeckt d'[[Spiralgalaxie]] [[NGC 6503]]. == Gebuer == <gallery> Fichier:Philipp der Schöne.jpg|Felipe I. Fichier:CharlesBernhoeft1879.JPG|Charles Bernhoeft Fichier:Mireille Mathieu-1.jpg|Mireille Mathieu Fichier:Ottow retouched.jpg|Otto Waalkes Fichier:Franka Potente Frankfurt-CN.jpg|Franka Potente </gallery> * [[1514]]: [[Wiguleus Hund]], bayresche Geschichtsschreiwer. * [[1784]]: [[Friedrich Wilhelm Bessel]], däitschen Astronom, Mathematiker a Geodet. * [[1804]]: [[Victor Schœlcher]], franséische Politiker. * [[1815]]: [[Théodore de Wacquant]], lëtzebuergeschen Dokter. * [[1859]]: [[Charles Bernhoeft]], lëtzebuergesche Fotograf. * [[1878]] oder [[1879]]: [[Janusz Korczak]], polneschen Dokter, Pedagog a Kannerbuchauteur. * [[1882]]: [[Edward Hopper]], US-amerikanesche Moler. * [[1892]]: [[Jacques Bos]], lëtzebuergeschen Apdikter. * [[1899]]: [[Alexander Calder]], amerikanesche Sculpteur. * 1899: [[Jean-Pierre Urbing]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[1913]]: [[Licia Albanese]], US-amerikanesch Sopranistin. * [[1914]]: [[Charles Regnier]], däitsche Schauspiller a Regisseur. * [[1921]]: [[Jean-Claude Huisman]], franséische Filmregisseur. * [[1922]]: [[Raymond Chirat]], franséische Filmhistoriker. * [[1923]]: [[Marcel Knauf]], lëtzebuergeschen Gewerkschaftler a Politiker. * [[1926]]: [[Bryan Forbes]], brittesche Schauspiller, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1927]]: [[Pierre Granier-Deferre]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1934]]: [[Louise Fletcher]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1938]]: [[Terence Stamp]], englesche Schauspiller. * [[1939]]: [[Gila Almagor]], israeelesch Schauspillerin. * [[1940]]: [[Vera Tschechowa]], däitsch Schauspillerin. * [[1946]]: [[Mireille Mathieu]], franséisch Sängerin. * [[1947]]: [[Jean-Louis Schlesser (Auteur)|Jean-Louis Schlesser]], lëtzebuergesche Schrëftsteller an Dréibuchauteur. * [[1948]]: [[Otto Waalkes]], däitsche Komiker. * [[1953]]: [[Ann Vinck]], belsch-lëtzebuergesch Molerin. * [[1954]]: [[Nico Edon]], lëtzebuergesche Jurist a fréiere Member vum Staatsrot. * [[1955]]: [[Willem Dafoe]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1960]]: [[Doris Drescher]], lëtzebuergesch Kënschtlerin. * 1960: [[Valentino Camarda]], lëtzebuergesche Moler. * [[1969]]: [[Despina Vandi]], griichesch Popsängerin * [[1974]]: [[Franka Potente]], däitsch Schauspillerin. * [[1977]]: [[Danielle Scheuer]], lëtzebuergesch Multimediakënschtlerin, * [[1991]]: [[Paul Bossi]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1992]]: [[Selena Gomez]], US-amerikanesch Sängerin a Schauspillerin. == Gestuerwen == * [[1634]]: [[Johann von Aldringen|Johann Grof vun Aldringen]], däitsche Feldhär am Drëssegjärege Krich. * [[1684]]: [[Josefa de Óbidos]], portugisesche Molerin. * [[1826]]: [[Giuseppe Piazzi]], italieenesche Mathematiker, Astronom an Theolog. * [[1831]]: [[Auguste Engelspach-Larivière]], belsche Geolog a Mineralog. * [[1938]]: [[Valentin Noesen]], lëtzebuergeschen Entreprener a Politiker. * [[1959]]: [[Robert Bruch]], lëtzebuergesche Sproochhistoriker a Linguist. * [[1960]]: [[Carin Meyers-Urban]], lëtzebuergesch Konschthandwierkerin a Molerin. * [[1961]]: [[Jean Eiffes]], lëtzebuergesche Komponist. * [[1967]]: [[Lajos Kassák]], ungaresche Schrëftsteller. * [[1968]]: [[Giovannino Guareschi]], italieenesche Journalist, Karikaturist a Schrëftsteller. * [[1970]]: [[Fritz Kortner]], éisträichesche Schauspiller, Film an Theaterregisseur. * [[1976]]: [[Rodolfo Zilli]], italieenesche Moler a Sculpteur. * [[1979]]: [[Alfred Rode]] franséische Filmregisseur a Schauspiller. * [[1993]]: [[Luigi Peruzzi]], italieenesche Resistenzler * [[2000]]: [[Claude Sautet]], franséische Dréibuchauteur a Filmregisseur. * [[2004]]: [[Sacha Distel]], franséische Chansonnier a Komponist. * 2004: [[Serge Reggiani]], italieenesch-franséische Schauspiller a Sänger. * [[2007]]: [[Ulrich Mühe]], däitsche Schauspiller. * 2007: [[Jean Stablinski]], franséische Vëlossportler. * [[2008]]: [[Paul Katow]], lëtzebuergesche Journalist an Auteur. * 2008: [[Marcello Baldi]], italieenesche Filmregisseur. * [[2011]]: [[Linda Christian]], mexikanesch Schauspillerin. * [[2015]]: [[Natasha Parry]], englesch Schauspillerin. * [[2019]]: [[Li Peng]], chineesesche Politiker. * 2019: [[Brigitte Kronauer]], däitsch Schrëftstellerin. * [[2024]]: [[Paul May (Foussballspiller)|Paul "Schnuck" May]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[2025]]: [[Ozzy Osbourne]], brittesche Rockmusieker. == Feierdeeg == *Tëscht [[1944]] an [[1989]] polneschen [[Nationalfeierdag]] == Um Spaweck == {{Commonscat|22 July|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Dag am Juli| 22]] 1jw4v2y91upynrnohj66ctn61t88cq8 2710620 2710612 2026-10-02T07:41:24Z GilPe 14980 /* Gestuerwen */ Korr. 2710620 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''22. [[Juli]]''' ass den 203. Dag vum Joer (204. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1790]]: [[Frankräich]]: D'Zivilverfaassung vum Klerus gëtt vum [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] ugeholl. * [[1894]]: [[Frankräich]]: [[Paris-Rouen (Auto)|Paris-Rouen]] ass déi éischt Autoscourse, déi an der Geschicht vum Auto gefuer gouf. * [[1948]]: [[Kanada]]: An engem Referendum stëmmt d'Majoritéit vun den Awunner vun [[Neifundland a Labrador|Neifundland]] fir Deel vu Kanada ze ginn. * [[1954]]: [[Laos]] gëtt onofhängeg. * [[2016]]: De [[Skatepark Péitruss]] an der Stad Lëtzebuerg gëtt ageweit. == Wëssenschaft an Technik == === Astronomie === * [[1854]]: Den däitschen Astronom [[Arthur Auwers]] entdeckt d'[[Spiralgalaxie]] [[NGC 6503]]. == Gebuer == <gallery> Fichier:Philipp der Schöne.jpg|Felipe I. Fichier:CharlesBernhoeft1879.JPG|Charles Bernhoeft Fichier:Mireille Mathieu-1.jpg|Mireille Mathieu Fichier:Ottow retouched.jpg|Otto Waalkes Fichier:Franka Potente Frankfurt-CN.jpg|Franka Potente </gallery> * [[1514]]: [[Wiguleus Hund]], bayresche Geschichtsschreiwer. * [[1784]]: [[Friedrich Wilhelm Bessel]], däitschen Astronom, Mathematiker a Geodet. * [[1804]]: [[Victor Schœlcher]], franséische Politiker. * [[1815]]: [[Théodore de Wacquant]], lëtzebuergeschen Dokter. * [[1859]]: [[Charles Bernhoeft]], lëtzebuergesche Fotograf. * [[1878]] oder [[1879]]: [[Janusz Korczak]], polneschen Dokter, Pedagog a Kannerbuchauteur. * [[1882]]: [[Edward Hopper]], US-amerikanesche Moler. * [[1892]]: [[Jacques Bos]], lëtzebuergeschen Apdikter. * [[1899]]: [[Alexander Calder]], amerikanesche Sculpteur. * 1899: [[Jean-Pierre Urbing]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[1913]]: [[Licia Albanese]], US-amerikanesch Sopranistin. * [[1914]]: [[Charles Regnier]], däitsche Schauspiller a Regisseur. * [[1921]]: [[Jean-Claude Huisman]], franséische Filmregisseur. * [[1922]]: [[Raymond Chirat]], franséische Filmhistoriker. * [[1923]]: [[Marcel Knauf]], lëtzebuergeschen Gewerkschaftler a Politiker. * [[1926]]: [[Bryan Forbes]], brittesche Schauspiller, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1927]]: [[Pierre Granier-Deferre]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1934]]: [[Louise Fletcher]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1938]]: [[Terence Stamp]], englesche Schauspiller. * [[1939]]: [[Gila Almagor]], israeelesch Schauspillerin. * [[1940]]: [[Vera Tschechowa]], däitsch Schauspillerin. * [[1946]]: [[Mireille Mathieu]], franséisch Sängerin. * [[1947]]: [[Jean-Louis Schlesser (Auteur)|Jean-Louis Schlesser]], lëtzebuergesche Schrëftsteller an Dréibuchauteur. * [[1948]]: [[Otto Waalkes]], däitsche Komiker. * [[1953]]: [[Ann Vinck]], belsch-lëtzebuergesch Molerin. * [[1954]]: [[Nico Edon]], lëtzebuergesche Jurist a fréiere Member vum Staatsrot. * [[1955]]: [[Willem Dafoe]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1960]]: [[Doris Drescher]], lëtzebuergesch Kënschtlerin. * 1960: [[Valentino Camarda]], lëtzebuergesche Moler. * [[1969]]: [[Despina Vandi]], griichesch Popsängerin * [[1974]]: [[Franka Potente]], däitsch Schauspillerin. * [[1977]]: [[Danielle Scheuer]], lëtzebuergesch Multimediakënschtlerin, * [[1991]]: [[Paul Bossi]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1992]]: [[Selena Gomez]], US-amerikanesch Sängerin a Schauspillerin. == Gestuerwen == * [[1634]]: [[Johann von Aldringen|Johann Grof vun Aldringen]], däitsche Feldhär am Drëssegjärege Krich. * [[1684]]: [[Josefa de Óbidos]], portugisesch Molerin. * [[1826]]: [[Giuseppe Piazzi]], italieenesche Mathematiker, Astronom an Theolog. * [[1831]]: [[Auguste Engelspach-Larivière]], belsche Geolog a Mineralog. * [[1938]]: [[Valentin Noesen]], lëtzebuergeschen Entreprener a Politiker. * [[1959]]: [[Robert Bruch]], lëtzebuergesche Sproochhistoriker a Linguist. * [[1960]]: [[Carin Meyers-Urban]], lëtzebuergesch Konschthandwierkerin a Molerin. * [[1961]]: [[Jean Eiffes]], lëtzebuergesche Komponist. * [[1967]]: [[Lajos Kassák]], ungaresche Schrëftsteller. * [[1968]]: [[Giovannino Guareschi]], italieenesche Journalist, Karikaturist a Schrëftsteller. * [[1970]]: [[Fritz Kortner]], éisträichesche Schauspiller, Film an Theaterregisseur. * [[1976]]: [[Rodolfo Zilli]], italieenesche Moler a Sculpteur. * [[1979]]: [[Alfred Rode]] franséische Filmregisseur a Schauspiller. * [[1993]]: [[Luigi Peruzzi]], italieenesche Resistenzler * [[2000]]: [[Claude Sautet]], franséische Dréibuchauteur a Filmregisseur. * [[2004]]: [[Sacha Distel]], franséische Chansonnier a Komponist. * 2004: [[Serge Reggiani]], italieenesch-franséische Schauspiller a Sänger. * [[2007]]: [[Ulrich Mühe]], däitsche Schauspiller. * 2007: [[Jean Stablinski]], franséische Vëlossportler. * [[2008]]: [[Paul Katow]], lëtzebuergesche Journalist an Auteur. * 2008: [[Marcello Baldi]], italieenesche Filmregisseur. * [[2011]]: [[Linda Christian]], mexikanesch Schauspillerin. * [[2015]]: [[Natasha Parry]], englesch Schauspillerin. * [[2019]]: [[Li Peng]], chineesesche Politiker. * 2019: [[Brigitte Kronauer]], däitsch Schrëftstellerin. * [[2024]]: [[Paul May (Foussballspiller)|Paul "Schnuck" May]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[2025]]: [[Ozzy Osbourne]], brittesche Rockmusieker. == Feierdeeg == *Tëscht [[1944]] an [[1989]] polneschen [[Nationalfeierdag]] == Um Spaweck == {{Commonscat|22 July|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Dag am Juli| 22]] 3jkyu8m11z76daakf0lovc9ohjxba7r 0 1651 2710608 2681211 2026-10-01T22:26:42Z Robby 393 /* Gestuerwen */ + [[:Paul Feller (1918)]] 2710608 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''27. Mäerz''' ass de 86. Dag vum Joer (de 87. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. Zanter [[1961]] ass de 27. Mäerz de Weltjoresdag vum Theater. == Evenementer == * [[1928]]: D'[[CEGEDEL]] (''Compagnie Grand-Ducale d'Électricité du Luxembourg'') gëtt zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gegrënnt. * [[1958]]: De [[Nikita Chruschtschow]] gëtt Regierungschef vun der [[Sowjetunioun]]. * [[1968]]: De Generol [[Hadji Mohamed Suharto]] gëtt Staatspresident a Commandant-en-chef vun der Arméi an [[Indonesien]]. * [[1977]]: Kollisioun op [[Teneriffa]] tëscht 2 Jumbojeten; 583 Mënsche bleiwe leien. * [[1982]]: 40.000 Leit manifestéieren zu Lëtzebuerg géint d'Modulatioun vum Index. * [[1993]]: De [[Jiang Zemin]] gëtt Staatspresident vu [[China]]. * [[2020]]: [[Nordmazedonien]] gëtt [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]-Member. ===Sport=== * [[1948]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[London]] op den [[Olympesch Summerspiller 1948|Olympesche Summerspiller]] 0:1 géint Holland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=113 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg de 27. Mäerz 1948 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[1960]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir déi [[Olympesch Summerspiller 1960]], 0:0 géint Schwäiz.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=236 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz de 27. Mäerz 1960 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[1976]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Esch-Uelzecht]] 0:2 géint Frankräich.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=226 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich de 27. Mäerz 1976 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[1983]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1984]], 2:6 géint Ungarn. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Jeannot Reiter]] a [[Romain Schreiner]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=8076 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Ungarn de 27. Mäerz 1983 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[1985]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Zenica]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1986]], 0:1 géint Jugoslawien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=8490 D'Detailer vum Foussballlännermatch Jugoslawien-Lëtzebuerg de 27. Mäerz 1985 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[1999]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Göteborg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 2000]], 0:2 géint Schweden.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11413 D'Detailer vum Foussballlännermatch Schweden-Lëtzebuerg de 27. Mäerz 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[2002]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Hesper]] 0:3 géint Lettland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=24996 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Lettland de 27. Mäerz 2002 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[2015]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Žilina ([[Slowakei]]) am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 2016]], 0:3 géint d'Slowakei.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=1668 De Lännermatch Slowakei-Lëtzebuerg vum 27. Mäerz 2015 op der Websäit eu-football.info]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Mathias Simon.JPG|Charles-Mathias Simon Fichier:Wilhelm Conrad Röntgen-cropped.JPG|Wilhelm Conrad Röntgen Fichier:Edward Steichen.jpg|Edward Steichen ‪Fichier:Gloria Swanson Trading Card.jpg‬|Gloria Swanson Fichier:RIAN archive 438589 Mstislav Rostropovich.jpg|Mstislaw Rostropowitsch Fichier:Quentin Tarantino.jpg|Quentin Tarantino </gallery> * [[1781]]: [[Charles Joseph Minard]], franséische Bauingenieur, Pionéier vun der Infografik. * [[1802]]: [[Charles-Mathias Simons]], Lëtzebuerger Politiker. * [[1809]]: [[Georges Eugène Haussmann]], franséische Prefet, huet d'Ëmbauaarbechten zu Paräis geleet. * [[1817]]: [[Carl Wilhelm von Nägeli]], Schwäizer Botaniker. * [[1818]]: [[Erminia Frezzolini]], italieenesch Sopranistin. * [[1828]]: [[Charles Pêtre]], franséische Sculpteur. * [[1845]]: [[Wilhelm Conrad Röntgen]], däitsche Physiker (''Nobelpräis fir Physik 1901'') * [[1851]]: [[Richard Ernst Kepler]], däitschen Illustrateur a Moler. * [[1871]]: [[Heinrich Mann]], däitsche Schrëftsteller. * [[1875]]: [[Nicolas Rosenfeld]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalpolitiker. * [[1879]]: [[Edward Steichen]], lëtzebuergesch-amerikanesche Fotograf a Curateur. * [[1886]]: [[Ludwig Mies van der Rohe]], däitsch-US-amerikaneschen Architekt. * 1886: [[Émile Eischen]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Lokalpolitiker. * [[1899]]: [[Gloria Swanson]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1899]]: [[Jules Krüger]], lëtzebuergesche Komponist. * [[1901]]: [[Carl Barks]], US-amerikanesche Comic-Zeechner. * [[1909]]: [[Golo Mann]], däitschen Historiker, Schrëftsteller a Philosoph. * [[1912]]: [[James Callaghan]], brittesche Premierminister. * [[1913]]: [[Shōji Ueda]], japanesche Fotograf. * 1913: [[Ernest Mengel]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1917]]: [[Jean Stephany]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[1925]]: [[Philippe Hiquily]], franséische Sculpteur. * 1925: [[René Kremer]], lëtzebuergesche Liichtathleet. * [[1927]]: [[Mstislaw Rostropowitsch]], russeschen Cellist an Dirigent. * [[1928]]: [[François Eisenbarth]], lëtzebuergeschen Turner. * 1928: [[Erny Schumacher]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1929]]: [[Claire Maurier]], franséisch Schauspillerin. * [[1930]]: [[Henri-Jacques Huet]], franséische Filmschauspiller. * [[1933]]: [[Robert Castel]], franséische Soziolog. * [[1938]]: [[Hansjörg Schneider]], Schwäizer Schrëftsteller. * [[1940]]: [[June Wilkinson]], englesch Schauspillerin. * [[1941]]: [[Kurt Felix]], Schwäizer Tëleesmoderateur a -journalist. * 1941: [[Ivan Gašparovič]], slowakesche Politiker. * [[1942]]: [[Michael York]], englesche Schauspiller. * [[1945]]: [[Harry Rowohlt]], däitschen Auteur, Iwwersetzer a Schauspiller. * [[1949]]: [[Dominique Roulet]], franséischen Auteur, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1952]]: [[Maria Schneider]], franséisch Schauspillerin. * [[1954]]: [[Thers Bodé]], lëtzebuergesch Journalistin, Psychologin, Politikerin a Fraerechtlerin. * [[1955]]: [[Mariano Rajoy]], spuenesche Politiker. * [[1961]]: [[Tony Rominger]], Schwäizer Vëlossportler. * [[1963]]: [[Quentin Tarantino]], US-amerikanesche Regisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[1964]]: [[Kad Merad]], franséische Schauspiller. * [[1969]]: [[Mickey Hardt]], lëtzebuergesche Schauspiller, Modell a Kampfsportler. * [[1971]]: [[David Coulthard]], F1-Pilot. * [[2023]]: [[François vu Lëtzebuerg|Prënz François]], Jong vum [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]]. == Gestuerwen == * [[1482]]: [[Maria vun der Bourgogne]], Herzogin vun der Bourgogne (vu 1477 un). * [[1625]]: [[James I. vun England|James I.]], Kinnek vun England an Irland, als James VI. Kinnek vu Schottland. * [[1850]]: [[Wilhelm Beer]], däitsche Banquier an Amateurastronom * [[1926]]: [[Otto Braunsberger]], Jesuitt an Historiker * [[1938]]: [[William Stern]], däitsche Psycholog. * [[1944]]: [[Pierre Hamer (Politiker)|Pierre Hamer]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1968]]: [[Juri Alexejewitsch Gagarin]], russeschen Astronaut, éischte Mënsch am Weltraum. * [[1972]]: [[M. C. Escher]], hollännesche Kënschtler a Graphiker. * 1972: [[André Wolff]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1975]]: [[Frantz Heldenstein]], lëtzebuergesche Sculpteur a Bannenarchitekt. * [[1988]]: [[Renato Salvatori]], italieenesche Schauspiller. * [[1995]]: [[René Allio]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1998]]: [[Ferdinand Porsche]], éisträichesch-däitschen Autosconstructeur an Entreprener. * [[2000]]: [[Ian Dury]], englesche Schauspiller, Komponist a Sänger. * [[2002]]: [[Billy Wilder]], US-amerikanesche Regisseur, Dréibuchauteur a Produzent. * 2002: [[Dudley Moore]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2004]]: [[Paul Feller (1918)|Paul Feller]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[2007]]: [[Paul Lauterbur]], US-amerikanesche Cheemiker; Nobelpräisdréier. * [[2010]]: [[Gaston Schaber]], lëtzebuergesche Psycholog. * [[2011]]: [[Farley Granger]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2012]]: [[Robert Bintener]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[2015]]: [[Rik Battaglia]], italieenesche Schauspiller. * [[2016]]: [[Alain Decaux]], franséischen Historiker. * [[2018]]: [[Stéphane Audran]], franséisch Schauspillerin. * [[2023]]: [[Marc Eicher]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|27 March|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Mäerz| 27]] 2xnmoqeizx2v42vpjxf61ue7xbvtiih 0 1733 2710609 2687934 2026-10-01T22:27:45Z Robby 393 /* Gestuerwen */ + [[:Paul Feller (1918)]] 2710609 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''2004''' huet op engem [[Donneschdeg]] ugefaangen. Et war e [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === [[Fichier:EU25-2004 European Union map enlargement.svg|thumb|D'Europäesch Osterweiderung, den 1. Mee]] * {{6. Februar}}: 43 Doudeger bei engem Attentat am Metro vu [[Moskau]]. * [[21. Februar]]: Grënnung vun der Europapartei [[Europäesch Gréng Partei]] * [[11. Mäerz]]: Bommenattentater op 4 Zich a Garen zu [[Madrid]]: 192 Doudesaffer a bal 2000 Blesséierter. * [[14. Mäerz]]: De [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|Wladimir Putin]] gëtt als [[Russland|russesche]] President erëmgewielt. * [[15. Mäerz]]: Dem [[José Luís Rodríguez Zapatero]] seng Partei PSOE gewënnt d'Parlamentswalen a [[Spuenien]]. * [[29. Mäerz]]: An [[Irland]] gëtt d'Fëmmen an de ''Pub''e verbueden. * [[25. Abrëll]]: E Referendum op [[Zypern]] iwwer eng Vereenegung vun der gespléckter Insel geet negativ aus: de griichesche Süden ass majoritär dogéint. * {{1. Mee}}: D'[[Europäesch Unioun]] vergréissert sech ëm 10 nei [[Memberstaate vun der Europäescher Unioun|Länner]]: [[Estland]], [[Lettland]], [[Litauen]], [[Polen]], [[Tschechien]], d'[[Slowakei]], [[Ungarn]], [[Slowenien]], [[Malta]] an [[Zypern]]. * [[23. Mee]]: Den [[Horst Köhler]] gëtt zum [[Däitschland|däitsche]] [[Bundespresident (Däitschland)|Bundespresident]] gewielt. * [[13. Juni]]: Bei de Wale fir d'[[Europäescht Parlament]] an de 25 EU-Memberstaaten, geet d'Gauche als Gewënner ervir. * [[18. Juni]]: Zu [[Roum]] eenegen d'[[Europäesche Conseil|EU-Staats- a Regierungscheffen]] sech iwwer den [[Traité iwwer eng Constitutioun fir Europa]]. * [[27. Juni]]: De [[Valdas Adamkus]] gewënnt am 2. Tour d'Presidentschaftswalen a [[Litauen]]. * {{8. Juli}}: Den [[Heinz Fischer]] gëtt neie Bundespresident an [[Éisträich]]. * [[30. Juli]]: Gasexplosioun zu [[Ghislenghien]] an der [[Belsch]]: 21 Doudeger, 120 Blesséierter. * {{3. September}}: Dramatesch Befreiungsaktioun zu [[Beslan]] a Südrussland. Dräi Deeg laang haten tschetschenesch Terroristen iwwer 1.300 Leit, déi meescht vun hinne Kanner, als Geiselen an enger Schoul gefaange gehalen. Ronn 340 Affer sinn ze bekloen. * [[21. November]]: Kontroverséiert Presidentschaftswalen an der [[Ukrain]]. * [[22. November]]: D'[[Europäesch Kommissioun]] mam President [[José Manuel Barroso]] hëlt hir Aarbecht op. * [[30. November]]: D'[[Portugal|portugisesch]] Regierung vum [[Pedro Santana Lopes]] demissionéiert. * [[9. Dezember]]: D'[[Europäesch Demokratesch Partei]] gëtt gegrënnt. * [[16. Dezember]]: D'EU-Staats- a Regierungscheffen decidéieren, vum [[3. Oktober]] [[2005]] u Bäitrëttsverhandlunge mat der [[Tierkei]] ze féieren. ==== Lëtzebuerg ==== * [[11. Februar]]: Fir d'éischt Kéier zu Lëtzebuerg (an och an der [[Europäesch Unioun|EU]]) ginn och Zaldoten aus anere [[Memberstaate vun der Europäescher Unioun|EU-Memberstaate]] als nei [[Lëtzebuerger Arméi|Arméi]]-Rekrute vereedegt. * {{1. Mee}}: De [[Marc Fischbach]] fänkt seng Funktioun als éischte Lëtzebuerger [[Ombudsmann]] un. * [[13. Mee]]: D'[[Pressegesetz]] vun [[1869]] gëtt reforméiert. * [[13. Juni]]: Bei de [[Chamberwale vum 13. Juni 2004|Chamberwalen 2004]] kritt d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] 24 Sëtz (+5), [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 14 (+1), [[Demokratesch Partei|DP]] 10 (-5), [[déi Gréng]] 7 (+2), [[ADR]] 5 (-2), [[Déi Lénk]]/[[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] 0 (-1), [[Fräi Partei Lëtzebuerg|FPL]] 0 (-). * 13. Juni: Bei de [[Wale fir d'Europäescht Parlament 2004 (Lëtzebuerg)|Wale fir d'Europäescht Parlament]] kritt d'CSV 3 Sëtz (+1), d'LSAP 1 (-1), d'DP an Déi Gréng jee 1 (-) an Déi Lénk, d'KPL an d'ADR 0 (-). * [[31. Juli]]: D'[[Regierung Juncker-Asselborn I]], eng [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]-Koalitiounsregierung, gëtt vereedegt. * [[27. September]]: De [[Portugal|portugisesche]] Staatspresident [[Jorge Sampaio]] ass op Staatsvisitt. * [[19. November]]: D'[[Lëtzebuerger Constitutioun]] gëtt geännert. <gallery> File:Composition Chambre des députés du Luxembourg 13-06-2004.svg|Zesummesetzung vun der Chamber no de Walen Fichier:Juncker Asselborn 2015 (cropped).jpg|De J.-C. Juncker an de J. Asselborn, Premier a Vizepremier vun der neier Regierung </gallery> === Afrika === * [[24. Februar]]: 517 Doudeger bei engem Äerdbiewen a [[Marokko]]. === Amerika === * [[28. Juni]]: Wale fir d'Nationalparlament a [[Kanada]]. D'Liberal Partei gëtt erëmgewielt, mä huet net d'Majoritéit. * August/September: Véiermol hannerenee maachen d'[[Hurricane]]n an der [[Karibik]] an am Südoste vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] grouss Schied, Dausende Mënsche kommen (virun allem op [[Haiti]]) ëm d'Liewen. ==== USA ==== * {{2. Mäerz}}: Den [[John Kerry]] gëtt demokratesche Kandidat fir d'Presidentschaftswalen. * {{2. November}}: De [[George W. Bush]] gëtt als President vun de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staaten]] erëmgewielt mat 51 zu 49&nbsp;% vun de Stëmme géint den John Kerry. ==== Südamerika ==== * {{1. August}}: Feier an engem Akafszentrum zu [[Asunción]] a [[Paraguay]], iwwer 400 Doudeger. * [[31. Oktober]]: Den [[Tabaré Vázquez]] gëtt zum President vun [[Uruguay]] gewielt. * [[31. Dezember]]: Bei engem Feier an enger Discothéik zu [[Buenos Aires]] stierwen 180 Leit. === Asien === [[Fichier:2004 Indonesia Tsunami Complete.gif|thumb|Animatioun vum Ausbreede vun der Tsunami-Well, déi duerch ee Séibiewen am Indeschen Ozean ausgeléist gouf]] * {{4. Januar}}: De [[Mikhail Saakashvili]] gewënnt d'Presidentschaftswalen a [[Georgien]]. * [[28. Juni]]: Den [[Irak]] kritt seng Souveränitéit nees zeréck a ka sech, mat Aschränkungen, erëm selwer verwalten. * [[5. Juli]]: éischt direkt Wal vum President vun [[Indonesien]]. Den 2. Tour, den 20. September, gëtt vum [[Susilo Bambang Yudhoyono]] gewonnen. * [[20. September]]: De [[Susilo Bambang Yudhoyono]] gëtt zum Staatspresident vun [[Indonesien]] gewielt. * [[26. Dezember]]: Iwwer 285.000 Doudeger bei engem [[Äerdbiewen|Séibiewen]] am [[Indeschen Ozean]] mat enger Stäerkt vu 9.0 op der [[Richterskala]]. Déi meescht Affer sinn duerch d'[[Tsunami]]en ëm d'Liewe komm, déi d'Biewe provozéiert hat. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === * [[20. Februar]]: Déi Konservativ gewannen d'Parlamentswalen am [[Iran]]. * [[28. Abrëll]]: Biller aus dem Prisong vun [[Abu Ghraib]] gi publizéiert, op deenen [[irak]]esch Gefaange vun US-amerikanesche Giischtercher kujenéiert ginn. * Uechter d'Joer: Bommenattentater am Irak maachen Honnerte vun Affer. == Konscht a Kultur == * [[28. Mee]]: De [[Centre culturel de rencontre Abbaye de Neumünster]] gëtt ageweit. === Literatur === * [[Servais-Präis]]: [[Claudine Muno]] fir ''Frigo''. === Kino === * ''[[Lord of the Rings - The Return of the Emperor]]'' vum [[Peter Jackson]] kritt den Oscar fir de beschte Film; * ''[[Fahrenheit 9/11]]'' vum [[Michael Moore]] gewënnt d'Gëlle Palm zu Cannes; * ''[[Les invasions barbares]]'' vum [[Denys Arcand]] kritt de César fir de beschte Film. ==== Lëtzebuerg ==== * ''[[Visions of Europe]]'', Kompilatiounsfilm vu 25 europäesche Regisseure * ''[[La Revanche]]'' vum [[Andy Bausch]]. * ''[[Heim ins Reich (Film)|Heim ins Reich]]'' vum [[Claude Lahr]]. * ''[[Der neunte Tag]]'' vum [[Volker Schlöndorff]]. === Musek === * [[12. Mee]]–[[15. Mee]]: D'[[Ruslana Lyschytschko|Ruslana]] gewënnt fir d'[[Ukrain]] mam Lidd ''[[Wild Dances]]'' den [[Eurovision Song Contest 2004|49. Eurovision Song Contest]] zu [[Istanbul]]. == Wëssenschaft an Technik == * [[23. Januar]]: D'europäesch Sonde [[Mars Express]] bréngt de Bewäis, datt et um [[Mars (Planéit)|Mars]] Waasser gëtt. * {{6. Mee}}: Lëtzebuerg gëtt Member vun der Europäescher Weltraumagence ([[European Space Agency|ESA]]). * [[14. Dezember]]: De [[Viaduc de Millau]], déi héchst Bréck vun der Welt, gëtt ageweit. == Sport == * De [[Lance Armstrong]] gewënnt den [[Tour de France]] fir d'sechste Kéier (''Dësen Titel gëtt him 2012 wéinst Doping oferkannt''). * [[Griicheland]] gewënnt d'[[Foussball]]-Europameeschterschaft. * [[13. August]]: D'[[Olympesch Summerspiller 2004|Spiller vun der XXVIII Olympiad]] fänken zu [[Athen]] un. ==== Lëtzebuerg ==== * D'[[Jeunesse Esch]] gewënnt de Foussballchampionnat, den [[F91 Diddeleng]] d'Coupe de Luxembourg. * [[24. Februar]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Jerez la Frontera]] 2:4 géint d'Färoer Inselen. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[René Peters]] an [[Daniel Huss]] geschoss.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=656 D'Detailer vum Foussballlännermatch Färoer Inselen-Lëtzebuerg de 24. Februar 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[31. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:2 géint Bosnien-Herzegowina. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den Daniel Huss geschoss.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=25710 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg - Bosnien-Herzegowina den 31. Mäerz 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[28. Abrëll]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Innsbruck]] 1:4 géint Éisträich. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den Daniel Huss geschoss.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=25699 D'Detailer vum Foussballlännermatch Éisträich-Lëtzebuerg den 28. Abrëll 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[29. Mee]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Agueda]] 0:3 géint Portugal.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=610 D'Detailer vum Foussballlännermatch Portugal-Lëtzebuerg den 29. Mee 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[18. August]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Bratislava]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2006]], 1:3 géint Slowakei. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Jeff Strasser]] geschoss.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=26151 D'Detailer vum Foussballlännermatch Slowakei-Lëtzebuerg den 18. August 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{4. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Tallinn]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2006, 0:4 géint Estland.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=26389 D'Detailer vum Foussballlännermatch Estland-Lëtzebuerg de 4. September 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{8. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2006, 3:4 géint Lettland. D'Goler fir Lëtzebuerg hunn de [[Gordon Braun]], [[Fons Leweck]] a [[Manuel Cardoni]] geschoss. Den [[Eric Hoffmann]] huet e Selbstgol markéiert.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=611 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Lettland den 8. September 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{9. Oktober}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2006, 0:4 géint Russland.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=26032 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Russland den 9. Oktober 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[13. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2006, 0:4 géint Liechtenstein.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=612 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Liechtenstein den 13. Oktober 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[17. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2006, 0:5 géint Portugal.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=613 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Portugal de 17. November 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> == Gebuer == * {{4. Juni}}: [[Joana Lourenco Magalhaes]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[21. Juli]]: [[Wikipedia op Lëtzebuergesch]]. * [[23. Juli]]: [[Daniel Migliosi]], lëtzebuergeschen Trompettist a Komponist. * [[26. Juli]]: [[Dilano van 't Hoff]], hollänneschen Autoscoureur. * [[31. Juli]]: [[Leticia Mateus]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * {{6. August}}: [[Julie Marques Abreu]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[18. August]]: [[Ashley Delgado Do Rosario]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[16. September]]: [[Amal Cherkane]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. == Gestuerwen == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Nicolas Mosar.jpg | Text1 = Nicolas Mosar | Bild2 = Ingrid-thulin-gullers (cropped).jpg | Text2 = Ingrid Thulin | Bild3= Helmut Newton Grave headshot crop.jpg | Text3= Helmut Newton | Bild4= Portrait of Queen Juliana, 1973.jpg | Text4= Juliana | Bild5= Josy Mersch, A-Z - Luxemburger illustrierte Wochenschrift, Nr 7, 17. Februar 1935 (cropped).jpg | Text5= Josy Mersch | Bild6= Sir Peter Ustinov Allan Warren.jpg | Text6=Peter Ustinov | Bild7=Manfredi nell'anno del Signore.jpg | Text7=Nino Manfredi | Bild8=Official Portrait of President Reagan 1981.jpg | Text8=Ronald Reagan | Bild9=Ray Charles classic piano pose.jpg | Text9=Ray Charles}} {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Marlon Brando publicity for One-Eyed Jacks.png | Text1 = Marlon Brando | Bild2 = JeanLefebvre-1963-Harcourt.png | Text2 = Jean Lefebvre | Bild3= Inge Meysel (1964).jpg | Text3= Inge Meysel | Bild4= Wray, Fay 01.jpg | Text4= Fay Wray | Bild5= Czeslaw Milosz 3 ap.tif | Text5= Czeslaw Milosz | Bild6= Janet Leigh 1940s publicity photo.jpg | Text6=Janet Leigh | Bild7=Dondelinger 1989 (cropped).jpg | Text7=Jean Dondelinger | Bild8=Leader of the PLO, Yasser Arafat, 1996 Dan Hadani Archive.jpg | Text8=Jassir Arafat | Bild9= | Text9=}} * {{6. Januar}}: [[Nicolas Mosar]], lëtzebuergesche Politiker. * {{7. Januar}}: [[Ingrid Thulin]], schweedesch Schauspillerin. * [[22. Januar]]: [[Ticky Holgado]] franséische Schauspiller. * [[23. Januar]]: [[Helmut Newton]], däitsche Fotograf. * [[27. Januar]]: [[Marc Lambert]], lëtzebuergesche Manager. * [[29. Januar]]: [[O. W. Fischer]], éisträichesche Schauspiller. * [[30. Januar]]: [[Fuad Rouhani]], iranesche Regierungsbeamten. * {{2. Februar}}: [[Hikitsuchi Michio]], japaneschen Aikido-Meeschter. * {{0}}2. Februar: [[Erny Gillen (Resistenzler)|Erny Gillen]], lëtzebuergeschen Auteur a Resistenzler. * {{9. Februar}}: [[Gerhard Riedmann]], éisträichesche Schauspiller. *[[12. Februar]]: [[Jean Weyrich]], lëtzebuergesche Fotojournalist. * [[13. Februar]]: [[François Tavenas]], franco-kanadesche Professer an éischte Rekter vun der [[Université du Luxembourg]]. * [[14. Februar]]: [[Marco Pantani]], italieenesche Vëlossportler. * [[19. Februar]]: [[Josy Mersch]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * {{4. Mäerz}}: [[Claude Nougaro]], franséische Sänger. * {{0}}4. Mäerz: [[Henri Beck]], lëtzebuergesche Jurist a Lokalhistoriker. * [[10. Mäerz]]: [[Paul Oster]], lëtzebuergeschen Auteur an Dëschtennisspiller. * [[15. Mäerz]]: [[Philippe Lemaire]], franséische Schauspiller. * [[20. Mäerz]]: [[Juliana vun Holland|Juliana]], Kinnigin vun Holland ([[1948]]-[[1980]]). * [[21. Mäerz]]: [[Jos Durlet]], lëtzebuergesche Journalist an Auteur. * 21. Mäerz: [[Ludmilla Tchérina]], franséisch Schauspillerin, Dänzerin a Molerin. * [[26. Mäerz]]: [[Stelvio Massi]], italieenesche Filmregisseur a Kameramann. * [[27. Mäerz]]: [[Paul Feller (1918)|Paul Feller]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[28. Mäerz]]: [[Robert Merle]], franséischen Auteur. * 28. Mäerz: [[Peter Ustinov]], brittesche Schauspiller, Auteur a Regisseur. * [[29. Mäerz]]: [[Simone Renant]], franséisch Schauspillerin. * {{1. Abrëll}}: [[Jacques Seiler]], franséische Schauspiller an Theaterregisseur. * {{4. Abrëll}}: [[Albéric Schotte]], belsche Vëlossportler. * [[24. Abrëll]]: [[José Giovanni]], franséisch-Schwäizer Auteur, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[25. Abrëll]]: [[Carl Melles]], éisträicheschen Dirigent. * [[27. Abrëll]]: [[Jean Devaivre]], franséische Resistenzler a Filmregisseur. * [[28. Abrëll]]: [[Raymond Arnette]], franséische Resistenzler, Paschtouer an Auteur. * [[30. Abrëll]]: [[Boris Pergamenschikov]], russeschen Cellist. * 30. Abrëll: [[Fuad Rouhani]], iranesche Regierungsbeamten. * {{4. Mee}}: [[Léon Bartimes]], Buergermeeschter vu Beefort. * {{9. Mee}}: [[Fernand Kons]], lëtzebuergesche Politiker a Veterinär. * [[10. Mee]]: [[Georges Wengler]]. lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[15. Mee]]: [[Robert K. Morgan]], US-Amerikanesche Pilot. * [[16. Mee]]: [[Marika Rökk]], éisträichesch-däitsch Sängerin a Schauspillerin. * [[17. Mee]]: [[Tony Randall]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[19. Mee]]: [[Carl Raddatz]], däitsche Schauspiller. * [[21. Mee]]: [[Jean-Pierre Blanc]], franséische Filmregisseur. * [[26. Mee]]: [[Nikolai Stepanowitsch Tschernych]], russeschen Astronom. * [[27. Mee]]: [[René Grün]], lëtzebuergesche Boxer. * {{1. Juni}}: [[Edmond Wagner]], lëtzebuergesche Philosophieprofesser, Philosoph an Auteur. * {{2. Juni}}: [[Nicolaï Ghiaurov]], bulgaresche Bass-Sänger. * {{4. Juni}}: [[Nino Manfredi]], italieenesche Schauspiller. * {{5. Juni}}: [[Ronald Reagan]], US-amerikanesche President a Schauspiller. * {{0}}5. Juni: [[Iona Brown]], englesch Violonistin an Dirigentin. * {{6. Juni}}: [[Bernd Pfarr]], däitsche Moler a Karikaturist. * {{0}}6. Juni: [[Charles-Marie Ternes]], docteur en philosophie et lettres, Professer am Lycée [[Robert Schuman|Robert-Schuman]]. * {{7. Juni}}: [[Roger Matton]], kanadesche Komponist. * {{8. Juni}}: [[Valérie Strecker-Steffen]], lëtzebuergesch Hiewan. * [[10. Juni]], [[Ray Charles]], US-amerikaneschen Jazz-Museker. * 10. Juni: [[Odette Laure]], franséisch Schauspillerin a Sängerin. * [[24. Juni]]: [[Marc Zanussi]], lëtzebuergesche Politiker. * [[28. Juni]]: [[Georges de Caunes]], franséische Journalist a Schauspiller. * 28. Juni: [[Marcel Jullian]], franséischen Auteur, Dréibuchauteur a Filmregisseur. * {{1. Juli}}: [[Marlon Brando]], US-amerikanesche Schauspiller a Regisseur. * {{0}}1. Juli: [[Paul Beghin]], lëtzebuergesche Politiker a Jurist. * {{2. Juli}}: [[Sophia de Mello Breyner Andresen]], portugisesch Dichterin a Schrëftstellerin. * {{9. Juli}}: [[Jean Lefebvre]], franséische Schauspiller. * [[11. Juli]]: [[Renée Saint-Cyr]], franséisch Schauspillerin. * [[13. Juli]]: [[Carlos Kleiber]], éisträicheschen Dirigent. * [[15. Juli]]: [[Willy Klein]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[18. Juli]]: [[Inge Meysel]], däitsch Schauspillerin. * 18. Juli: [[Emile Gretsch]], lëtzebuergeschen Dokter a Fechter. * 18. Juli: [[Richard Ney]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[21. Juli]]: [[Jerry Goldsmith]], US-amerikanesche Komponist an Dirigent. * [[22. Juli]]: [[Serge Reggiani]], italieenesch-franséische Schauspiller a Sänger. * [[27. Juli]]: [[Lisette Lanvin]], franséisch Schauspillerin. * [[31. Juli]]: [[Laura Betti]], italieenesch Schauspillerin. * {{1. August}}: [[Madeleine Robinson]], franséisch Schauspillerin. * {{3. August}}: [[Henri Cartier-Bresson]], franséische Fotograf. * {{8. August}}: [[Fay Wray]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[14. August]]: [[Czesław Miłosz]], polnesche Schrëftsteller an Nobelpräisdréier. * [[17. August]]: [[Gérard Souzay]], franséische Bariton-Sänger. * [[18. August]]: [[Elmer Bernstein]], US-amerikanesche Komponist an Dirigent. * [[29. August]]: [[Hans Vonk]], hollänneschen Dirigent. * 29. August: [[Marcel Chennaux]], lëtzebuergesche Schéisser an Olympionik. * [[30. August]]: [[Fred Whipple]], US-amerikaneschen Astronom. * {{3. September}}: [[André Dumortier]], belsche Pianist. * {{4. September}}: [[Serge Marquand]], franséische Schauspiller. * [[18. September]]: [[Russ Meyer]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[21. September]]: [[Edmond Lux]], lëtzebuergesche Moler. * [[22. September]]: [[Nico Weber]], lëtzebuergesche Sproochwëssenschaftler. * [[28. September]]: [[Christl Cranz]], däitsch Alpinschileeferin. * [[29. September]]: [[Heinz Wallberg]], däitschen Trompettist, Violonist an Dirigent. * 29. September: [[Antje Weisgerber]], däitsch Schauspillerin. * {{1. Oktober}}}: [[Richard Avedon]], US-amerikanesche Fotograf. * {{3. Oktober}}: [[Janet Leigh]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{4. Oktober}}: [[Gordon Cooper]], US-amerikaneschen Astronaut. * {{8. Oktober}}: [[Irina Demick]], franséisch / US-amerikanesch Schauspillerin. * [[10. Oktober]]: [[Christopher Reeve]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[11. Oktober]]: [[Roland Malet]], franséische Schauspiller. * [[21. Oktober]]: [[Jean Dondelinger]], lëtzebuergeschen Diplomat a Politiker. * 21. Oktober: [[Jean-Pierre Georg]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[26. Oktober]]: [[Patricia Knight]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{1. November}}: [[Aly Bintz]], lëtzebuergesche Schauspiller a Sänger. * {{2. November}}: [[Gerrie Knetemann]], professionellen hollännesche Vëlossportler. * [[11. November]]: [[Jassir Arafat]], [[Palestina|palestinensesche]] Politiker. * 11. November: [[Jacques Dynam]], franséische Schauspiller. * 11. November: [[Richard Dembo]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[19. November]]: [[Helmut Griem]], däitsche Schauspiller. * [[26. November]]: [[Philippe de Broca]], franséische Regisseur. * {{1. Dezember}}: [[Fathi Arafat]], palestinensesche Politiker. * {{0}}1. Dezember: [[Bernhard zur Lippe-Biesterfeld]], däitschen Adelegen; Prënz-Konsort vun Holland. * {{2. Dezember}}: [[Émile Probst]], lëtzebuergesche Kënschtler. * {{3. Dezember}}: [[Maria Perschy]], éisträichesch Schauspillerin. * {{0}}3. Dezember: [[Robert Dhéry]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * {{4. Dezember}}: [[Carl Esmond]], éisträichesch-US-amerikanesche Schauspiller. * {{7. Dezember}}: [[Pierre Schmitz]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik * [[15. Dezember]]: [[Sidonie Goossens]], brittesch Harfspillerin. * [[18. Dezember]]: [[Gernot Duda]], däitsche Schauspiller. * [[19. Dezember]]: [[Andrée Tainsy]], belsch Schauspilerin. * [[28. Dezember]]: [[Susan Sontag]], US-amerikanesch Schrëftstellerin. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} l017rbgcszpdq1s19jvjz4dkchesmez 0 2836 2710569 2710410 2026-10-01T15:53:24Z GilPe 14980 2710569 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} Dës '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Kantonen''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]]. [[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun den 12 Kantonen]] [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Déi 28 Kantonen am Departement Forêts]] {{Div col|cols=3|colwidth=135px}} # [[Kanton Dikrech|Dikrech]] # [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] # [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] # [[Kanton Iechternach|Iechternach]] # [[Kanton Capellen|Capellen]] # [[Kanton Clierf|Clierf]] # [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] # [[Kanton Miersch|Miersch]] # [[Kanton Réiden|Réiden]] # [[Kanton Réimech|Réimech]] # [[Kanton Veianen|Veianen]] # [[Kanton Wolz|Wolz]] {{Div col end}} == Geschicht == Nodeems d'Gebitt vum fréieren [[Herzogtum Lëtzebuerg]] 1795 vu Frankräich annektéiert gi war, gouf de gréissten Deel dovun an den nei geschafenen [[Departement Forêts]] integréiert. D'Andeelung a Kantonen ass an der franséischer Zäit e puermol geännert ginn. === Entwécklung vun der Kantonszuel === {| class="wikitable" !Datum !Zuel vun de Kantonen !Bemierkung |- |31. August 1795 |align=center|37 |Éischt provisoresch Andeelung vum Departement Forêts op Basis vum ''Arrêté du 14 fructidor an III''. 23 vun dëse Kantonen louchen, no hirer deemoleger Zesummesetzung, ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg. Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1" />. |- |22. Oktober 1796 |align=center|26 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté du 1^er brumaire an V''<ref name=":1" />. |- |6. Mäerz 1802 |align=center|28 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté n° 1300 du 15 ventôse an X''. D'Departement war a véier Arrondissementer agedeelt: [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Arrondissement Dikrech|Dikrech]], [[Arrondissement Béibreg|Béibreg]] an [[Arrondissement Neufchâteau (B)|Neufchâteau]]<ref>''Bulletin des lois de la République française'', 3e série, t. V, Bulletin n° 168, arrêté n° 1300, S. 361–367.</ref>. |- |24. Februar 1843 |align=center|11 |D'Gesetz iwwer d'Gemengen- an Distriktsorganisatioun huet dat haitegt Groussherzogtum an dräi Distrikter an 11 Kantonen agedeelt. |- |4. Abrëll 1851 |align=center|12 |Mam neie Kanton Veianen ass d'Zuel vun de Kantonen op 12 geklommen. |} ----D'Kantone sinn eng Kreatioun vun der [[Frankräich|franséischer]] [[Franséisch Revolutioun|revolutionärer]] Herrschaft. Eng éischt provisoresch Kantonsandeelung ass mam ''Arrêté du 14 fructidor an III'' (31. August 1795) festgeluecht ginn an huet 37 Kantonen virgesinn<ref>{{Citation|URL=https://act.public.lu/dam-assets/fr/publications/brochures/brochure-200-joer-kadaster.pdf|Titel=Administration du cadastre et de la topographie 1820-2020|Gekuckt=30.09.2026|Datum=Juli 2020|Wierk=Arrêté du 14 fructidor an III (31 août 1795)|Editeur=Administration du cadastre et de la topographie|Sprooch=fr|Zitat=« L'arrêté du Comité de Salut public du 31 août 1795 partage le département des Forêts en 37 cantons »}}</ref>, wouvun der 24 op d'mannst deelweis um haitege Staatsgebitt louchen. Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1">{{Citation|URL=https://agatha.arch.be/en/data/ead/BE-A0525_716875_800585/annexes/BE-A0525_716875_800585_fre.ead.pdf|Titel=Inventaire des archives de la Justice de paix et Tribunal de police de Sugny (1792-1795)|Gekuckt=30.09.2026|Wierk=agatha.arch.be|Editeur=Archives de l'État en Belgique|Säiten=Foussnott 6, S. 7|Sprooch=fr}}</ref>. Den 11. September 1795 koum awer schonn eng Reduktioun op 27 Kantonen, dovun der 12 op deem haitege Staatsterritoire. D'Kantonsgrenze goufen duerno mam ''Arrêté du 1^er brumaire an V'' (22. Oktober 1796) fir den [[Departement Forêts|Département des Forêts]] nei gereegelt. No där Ännerung war d'Situatioun awer scho relativ no bei den haitege Kantonen. No 1839 hunn déi zu Lëtzebuerg geschloe Gemenge vum Kanton Arel mat deene vum Kanton Käerjeng zum [[Kanton Capellen]] fusionéiert, de Kanton Beetebuerg gouf mat Deeler vum Kanton [[Messancy]] mä ouns d'[[Gemeng Dippech]] de [[Kanton Esch-Uelzecht]], de Kanton vu [[Rued-Sir|Rued]] respektiv [[Betzder]] gouf vum [[Kanton Gréiwemaacher]] absorbéiert, an aus dem Kanton [[Osper]] gouf de [[Kanton Réiden]]<ref>Raymond Dhur, ''D'Andeelung vum Groussherzogtum an Distrikter, Geriichtsbezierker a Kantonen'', in [http://www.act.public.lu/fr/publications/brochures/newsletter_5/newsletter_5.pdf Newsletter ACTuel Nr 5]</ref>. Vun [[1857]] bis [[1867]] hunn d'Kantone Miersch a Réiden zum [[Distrikt Miersch]] gehéiert, deen 1867 ofgeschaaft gouf<ref>''Kinneklech-Groussherzoglech Veruerdnung vum 30. Mee 1857, iwwer d'Erriichte vun engem Distriktcommissariat zu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo Memorial N° 16, éischten Deel, vum 3. Juni 1857, S. 153]</ref><ref>''Gesetz vum 4. Mee 1867, iwwer d'Suppressioun vum Distriktcommissariat vu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo Memorial N° 17, éischten Deel, vum 15. Juni 1887, S. 125]</ref>. Duerch d'Gemengefusioune kënnen d'Kantonsgrenzen änneren. Dat war de Fall, wéi d'Gemenge [[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]] a [[Gemeng Furen|Furen]] zur neier [[Gemeng Tandel]]<ref>[http://memab.legitech.lu/memab/bridge2server?action=getPDFFromDoc&refpub=2004A39241 Fusiounsgesetz vun der Gemeng Tandel]</ref> fusionéiert hunn: De [[Kanton Veianen]] ass e wéineg méi grouss ginn an de [[Kanton Dikrech]] e wéineg méi kleng. == Verwaltungseenheeten == Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantone keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. 2008 huet den deemolegen Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] ugekënnegt, datt d'Kantonen am Kader vun enger Territorialreform ofgeschaaft géifen<ref>{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2008/01-janvier/31-halsdorf.html|Titel=Jean-Marie Halsdorf présente les grands traits de la réforme territoriale du Luxembourg|Gekuckt=2026-09-30|Datum=2008-01-30|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>; dat ass bis haut nach net geschitt. Just d'[[Administration des ponts et chaussées|Stroossebauverwaltung]] huet an all Kanton (ausser Veianen) eng Néierloossung; den [[Administration de l'enregistrement, des domaines et de la TVA|Enregistrement]] war och bis …{{Wéini?}} bis op Veianen an all Kanton vertrueden. Dat war awer net ëmmer sou. Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972<ref>''Gesetz vum 12. Abrëll 1972 iwwer d'Reorganisatioun vun de Friddengeriichter'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo Mémorial A N° 32, vum 28. Mee 1972, S. 954]</ref> war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn<ref>''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Juli 1846, Nr. 1527, iwwer eng nei Andeelung vun de Milizkantonen'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo Mémorial N° 48 vun 1846, S. 451]</ref>, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten. ==Kantonstabell== <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable sortable" |+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg |- ! scope="col" | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code ! scope="col" | Numm ! scope="col" | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]] ! scope="col" | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]] ! scope="col" | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]] !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum ! scope="col" | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] |- ! LU-01 | [[Kanton Capellen|Capellen]] | [[Capellen]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-02 | [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | [[Esch-Uelzecht]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}} | align="right" | 14 |- ! LU-03 | [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}} | align="right" | 11 |- ! LU-04 | [[Kanton Miersch|Miersch]] | [[Miersch]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-05 | [[Kanton Clierf|Clierf]] | [[Clierf]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}} | align="right" | 5 |- ! LU-06 | [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | [[Dikrech]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-07 | [[Kanton Réiden|Réiden]] | [[Réiden op der Atert]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-08 | [[Kanton Wolz|Wolz]] | [[Wolz]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-09 | [[Kanton Veianen|Veianen]] | [[Veianen]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}} | align="right" | 3 |- ! LU-10 | [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | [[Iechternach]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-11 | [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | [[Gréiwemaacher]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}} | align="right" | 8 |- ! LU-12 | [[Kanton Réimech|Réimech]] | [[Réimech]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |} </div> == Kuckt och == * [[Kanton|Kanton (Homonymie)]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''. {{Referenzen}} [[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]] [[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]] [[nl:Kantons van Luxemburg]] fqj9qpzlf1vbl1sqfaltss7p6qatwvk 2710570 2710569 2026-10-01T15:55:04Z GilPe 14980 2710570 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} Dës '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Kantonen''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]]. [[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun den 12 Kantonen]] [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Déi 28 Kantonen am Departement Forêts]] {{Div col|cols=3|colwidth=135px}} # [[Kanton Dikrech|Dikrech]] # [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] # [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] # [[Kanton Iechternach|Iechternach]] # [[Kanton Capellen|Capellen]] # [[Kanton Clierf|Clierf]] # [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] # [[Kanton Miersch|Miersch]] # [[Kanton Réiden|Réiden]] # [[Kanton Réimech|Réimech]] # [[Kanton Veianen|Veianen]] # [[Kanton Wolz|Wolz]] {{Div col end}} == Geschicht == Nodeems d'Gebitt vum fréieren [[Herzogtum Lëtzebuerg]] 1795 vu Frankräich annektéiert gi war, gouf de gréissten Deel dovun an den nei geschafenen [[Departement Forêts]] integréiert. D'Andeelung a Kantonen ass an der franséischer Zäit e puermol geännert ginn. === Entwécklung vun der Kantonszuel === {| class="wikitable" !Datum !Zuel vun de Kantonen !Bemierkung |- |31. August 1795 |align=center|37 |Éischt provisoresch Andeelung vum Departement Forêts op Basis vum ''Arrêté du 14 fructidor an III''. 23 vun dëse Kantonen louchen, no hirer deemoleger Zesummesetzung, ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg.<ref>{{Citation|URL=https://act.public.lu/dam-assets/fr/publications/brochures/brochure-200-joer-kadaster.pdf|Titel=Administration du cadastre et de la topographie 1820-2020|Gekuckt=30.09.2026|Datum=Juli 2020|Wierk=Arrêté du 14 fructidor an III (31 août 1795)|Editeur=Administration du cadastre et de la topographie|Sprooch=fr|Zitat=« L'arrêté du Comité de Salut public du 31 août 1795 partage le département des Forêts en 37 cantons »}}</ref> Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1" />. |- |22. Oktober 1796 |align=center|26 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté du 1^er brumaire an V''<ref name=":1" />. |- |6. Mäerz 1802 |align=center|28 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté n° 1300 du 15 ventôse an X''. D'Departement war a véier Arrondissementer agedeelt: [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Arrondissement Dikrech|Dikrech]], [[Arrondissement Béibreg|Béibreg]] an [[Arrondissement Neufchâteau (B)|Neufchâteau]]<ref>''Bulletin des lois de la République française'', 3e série, t. V, Bulletin n° 168, arrêté n° 1300, S. 361–367.</ref>. |- |24. Februar 1843 |align=center|11 |D'Gesetz iwwer d'Gemengen- an Distriktsorganisatioun huet dat haitegt Groussherzogtum an dräi Distrikter an 11 Kantonen agedeelt. |- |4. Abrëll 1851 |align=center|12 |Mam neie Kanton Veianen ass d'Zuel vun de Kantonen op 12 geklommen. |} ----D'Kantone sinn eng Kreatioun vun der [[Frankräich|franséischer]] [[Franséisch Revolutioun|revolutionärer]] Herrschaft. Eng éischt provisoresch Kantonsandeelung ass mam ''Arrêté du 14 fructidor an III'' (31. August 1795) festgeluecht ginn an huet 37 Kantonen virgesinn, wouvun der 24 op d'mannst deelweis um haitege Staatsgebitt louchen. Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1">{{Citation|URL=https://agatha.arch.be/en/data/ead/BE-A0525_716875_800585/annexes/BE-A0525_716875_800585_fre.ead.pdf|Titel=Inventaire des archives de la Justice de paix et Tribunal de police de Sugny (1792-1795)|Gekuckt=30.09.2026|Wierk=agatha.arch.be|Editeur=Archives de l'État en Belgique|Säiten=Foussnott 6, S. 7|Sprooch=fr}}</ref>. Den 11. September 1795 koum awer schonn eng Reduktioun op 27 Kantonen, dovun der 12 op deem haitege Staatsterritoire. D'Kantonsgrenze goufen duerno mam ''Arrêté du 1^er brumaire an V'' (22. Oktober 1796) fir den [[Departement Forêts|Département des Forêts]] nei gereegelt. No där Ännerung war d'Situatioun awer scho relativ no bei den haitege Kantonen. No 1839 hunn déi zu Lëtzebuerg geschloe Gemenge vum Kanton Arel mat deene vum Kanton Käerjeng zum [[Kanton Capellen]] fusionéiert, de Kanton Beetebuerg gouf mat Deeler vum Kanton [[Messancy]] mä ouns d'[[Gemeng Dippech]] de [[Kanton Esch-Uelzecht]], de Kanton vu [[Rued-Sir|Rued]] respektiv [[Betzder]] gouf vum [[Kanton Gréiwemaacher]] absorbéiert, an aus dem Kanton [[Osper]] gouf de [[Kanton Réiden]]<ref>Raymond Dhur, ''D'Andeelung vum Groussherzogtum an Distrikter, Geriichtsbezierker a Kantonen'', in [http://www.act.public.lu/fr/publications/brochures/newsletter_5/newsletter_5.pdf Newsletter ACTuel Nr 5]</ref>. Vun [[1857]] bis [[1867]] hunn d'Kantone Miersch a Réiden zum [[Distrikt Miersch]] gehéiert, deen 1867 ofgeschaaft gouf<ref>''Kinneklech-Groussherzoglech Veruerdnung vum 30. Mee 1857, iwwer d'Erriichte vun engem Distriktcommissariat zu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo Memorial N° 16, éischten Deel, vum 3. Juni 1857, S. 153]</ref><ref>''Gesetz vum 4. Mee 1867, iwwer d'Suppressioun vum Distriktcommissariat vu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo Memorial N° 17, éischten Deel, vum 15. Juni 1887, S. 125]</ref>. Duerch d'Gemengefusioune kënnen d'Kantonsgrenzen änneren. Dat war de Fall, wéi d'Gemenge [[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]] a [[Gemeng Furen|Furen]] zur neier [[Gemeng Tandel]]<ref>[http://memab.legitech.lu/memab/bridge2server?action=getPDFFromDoc&refpub=2004A39241 Fusiounsgesetz vun der Gemeng Tandel]</ref> fusionéiert hunn: De [[Kanton Veianen]] ass e wéineg méi grouss ginn an de [[Kanton Dikrech]] e wéineg méi kleng. == Verwaltungseenheeten == Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantone keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. 2008 huet den deemolegen Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] ugekënnegt, datt d'Kantonen am Kader vun enger Territorialreform ofgeschaaft géifen<ref>{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2008/01-janvier/31-halsdorf.html|Titel=Jean-Marie Halsdorf présente les grands traits de la réforme territoriale du Luxembourg|Gekuckt=2026-09-30|Datum=2008-01-30|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>; dat ass bis haut nach net geschitt. Just d'[[Administration des ponts et chaussées|Stroossebauverwaltung]] huet an all Kanton (ausser Veianen) eng Néierloossung; den [[Administration de l'enregistrement, des domaines et de la TVA|Enregistrement]] war och bis …{{Wéini?}} bis op Veianen an all Kanton vertrueden. Dat war awer net ëmmer sou. Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972<ref>''Gesetz vum 12. Abrëll 1972 iwwer d'Reorganisatioun vun de Friddengeriichter'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo Mémorial A N° 32, vum 28. Mee 1972, S. 954]</ref> war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn<ref>''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Juli 1846, Nr. 1527, iwwer eng nei Andeelung vun de Milizkantonen'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo Mémorial N° 48 vun 1846, S. 451]</ref>, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten. ==Kantonstabell== <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable sortable" |+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg |- ! scope="col" | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code ! scope="col" | Numm ! scope="col" | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]] ! scope="col" | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]] ! scope="col" | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]] !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum ! scope="col" | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] |- ! LU-01 | [[Kanton Capellen|Capellen]] | [[Capellen]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-02 | [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | [[Esch-Uelzecht]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}} | align="right" | 14 |- ! LU-03 | [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}} | align="right" | 11 |- ! LU-04 | [[Kanton Miersch|Miersch]] | [[Miersch]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-05 | [[Kanton Clierf|Clierf]] | [[Clierf]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}} | align="right" | 5 |- ! LU-06 | [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | [[Dikrech]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-07 | [[Kanton Réiden|Réiden]] | [[Réiden op der Atert]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-08 | [[Kanton Wolz|Wolz]] | [[Wolz]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-09 | [[Kanton Veianen|Veianen]] | [[Veianen]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}} | align="right" | 3 |- ! LU-10 | [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | [[Iechternach]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-11 | [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | [[Gréiwemaacher]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}} | align="right" | 8 |- ! LU-12 | [[Kanton Réimech|Réimech]] | [[Réimech]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |} </div> == Kuckt och == * [[Kanton|Kanton (Homonymie)]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''. {{Referenzen}} [[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]] [[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]] [[nl:Kantons van Luxemburg]] 3wa0ew2e3q29prvlms54xbgksczvphd 2710572 2710570 2026-10-01T16:13:18Z GilPe 14980 2710572 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} Dës '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Kantonen''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]]. [[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun den 12 Kantonen]] [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Déi 28 Kantonen am Departement Forêts]] {{Div col|cols=3|colwidth=135px}} # [[Kanton Dikrech|Dikrech]] # [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] # [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] # [[Kanton Iechternach|Iechternach]] # [[Kanton Capellen|Capellen]] # [[Kanton Clierf|Clierf]] # [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] # [[Kanton Miersch|Miersch]] # [[Kanton Réiden|Réiden]] # [[Kanton Réimech|Réimech]] # [[Kanton Veianen|Veianen]] # [[Kanton Wolz|Wolz]] {{Div col end}} == Geschicht == Nodeems d'Gebitt vum fréieren [[Herzogtum Lëtzebuerg]] 1795 vu Frankräich annektéiert gi war, gouf de gréissten Deel dovun an den nei geschafenen [[Departement Forêts]] integréiert. D'Andeelung a Kantonen ass an der franséischer Zäit e puermol geännert ginn. === Entwécklung vun der Kantonszuel === {| class="wikitable" !Datum !Zuel vun de Kantonen !Bemierkung |- |31. August 1795 |align=center|37 |Éischt provisoresch Andeelung vum Departement Forêts op Basis vum ''Arrêté du 14 fructidor an III''. 23 vun dëse Kantonen louchen, no hirer deemoleger Zesummesetzung, ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg.<ref>{{Citation|URL=https://act.public.lu/dam-assets/fr/publications/brochures/brochure-200-joer-kadaster.pdf|Titel=Administration du cadastre et de la topographie 1820-2020|Gekuckt=30.09.2026|Datum=Juli 2020|Wierk=Arrêté du 14 fructidor an III (31 août 1795)|Editeur=Administration du cadastre et de la topographie|Sprooch=fr|Zitat=« L'arrêté du Comité de Salut public du 31 août 1795 partage le département des Forêts en 37 cantons »}}</ref><ref>ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor. – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45 (https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false)</ref> Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1" />. |- |22. Oktober 1796 |align=center|26 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté du 1^er brumaire an V''<ref name=":1" />. |- |6. Mäerz 1802 |align=center|28 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté n° 1300 du 15 ventôse an X''. D'Departement war a véier Arrondissementer agedeelt: [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Arrondissement Dikrech|Dikrech]], [[Arrondissement Béibreg|Béibreg]] an [[Arrondissement Neufchâteau (B)|Neufchâteau]]<ref>''Bulletin des lois de la République française'', 3e série, t. V, Bulletin n° 168, arrêté n° 1300, S. 361–367.</ref>. |- |24. Februar 1843 |align=center|11 |D'Gesetz iwwer d'Gemengen- an Distriktsorganisatioun huet dat haitegt Groussherzogtum an dräi Distrikter an 11 Kantonen agedeelt. |- |4. Abrëll 1851 |align=center|12 |Mam neie Kanton Veianen ass d'Zuel vun de Kantonen op 12 geklommen. |} ----D'Kantone sinn eng Kreatioun vun der [[Frankräich|franséischer]] [[Franséisch Revolutioun|revolutionärer]] Herrschaft. Eng éischt provisoresch Kantonsandeelung ass mam ''Arrêté du 14 fructidor an III'' (31. August 1795) festgeluecht ginn an huet 37 Kantonen virgesinn, wouvun der 24 op d'mannst deelweis um haitege Staatsgebitt louchen. Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1">{{Citation|URL=https://agatha.arch.be/en/data/ead/BE-A0525_716875_800585/annexes/BE-A0525_716875_800585_fre.ead.pdf|Titel=Inventaire des archives de la Justice de paix et Tribunal de police de Sugny (1792-1795)|Gekuckt=30.09.2026|Wierk=agatha.arch.be|Editeur=Archives de l'État en Belgique|Säiten=Foussnott 6, S. 7|Sprooch=fr}}</ref>. Den 11. September 1795 koum awer schonn eng Reduktioun op 27 Kantonen, dovun der 12 op deem haitege Staatsterritoire. D'Kantonsgrenze goufen duerno mam ''Arrêté du 1^er brumaire an V'' (22. Oktober 1796) fir den [[Departement Forêts|Département des Forêts]] nei gereegelt. No där Ännerung war d'Situatioun awer scho relativ no bei den haitege Kantonen. No 1839 hunn déi zu Lëtzebuerg geschloe Gemenge vum Kanton Arel mat deene vum Kanton Käerjeng zum [[Kanton Capellen]] fusionéiert, de Kanton Beetebuerg gouf mat Deeler vum Kanton [[Messancy]] mä ouns d'[[Gemeng Dippech]] de [[Kanton Esch-Uelzecht]], de Kanton vu [[Rued-Sir|Rued]] respektiv [[Betzder]] gouf vum [[Kanton Gréiwemaacher]] absorbéiert, an aus dem Kanton [[Osper]] gouf de [[Kanton Réiden]]<ref>Raymond Dhur, ''D'Andeelung vum Groussherzogtum an Distrikter, Geriichtsbezierker a Kantonen'', in [http://www.act.public.lu/fr/publications/brochures/newsletter_5/newsletter_5.pdf Newsletter ACTuel Nr 5]</ref>. Vun [[1857]] bis [[1867]] hunn d'Kantone Miersch a Réiden zum [[Distrikt Miersch]] gehéiert, deen 1867 ofgeschaaft gouf<ref>''Kinneklech-Groussherzoglech Veruerdnung vum 30. Mee 1857, iwwer d'Erriichte vun engem Distriktcommissariat zu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo Memorial N° 16, éischten Deel, vum 3. Juni 1857, S. 153]</ref><ref>''Gesetz vum 4. Mee 1867, iwwer d'Suppressioun vum Distriktcommissariat vu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo Memorial N° 17, éischten Deel, vum 15. Juni 1887, S. 125]</ref>. Duerch d'Gemengefusioune kënnen d'Kantonsgrenzen änneren. Dat war de Fall, wéi d'Gemenge [[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]] a [[Gemeng Furen|Furen]] zur neier [[Gemeng Tandel]]<ref>[http://memab.legitech.lu/memab/bridge2server?action=getPDFFromDoc&refpub=2004A39241 Fusiounsgesetz vun der Gemeng Tandel]</ref> fusionéiert hunn: De [[Kanton Veianen]] ass e wéineg méi grouss ginn an de [[Kanton Dikrech]] e wéineg méi kleng. == Verwaltungseenheeten == Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantone keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. 2008 huet den deemolegen Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] ugekënnegt, datt d'Kantonen am Kader vun enger Territorialreform ofgeschaaft géifen<ref>{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2008/01-janvier/31-halsdorf.html|Titel=Jean-Marie Halsdorf présente les grands traits de la réforme territoriale du Luxembourg|Gekuckt=2026-09-30|Datum=2008-01-30|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>; dat ass bis haut nach net geschitt. Just d'[[Administration des ponts et chaussées|Stroossebauverwaltung]] huet an all Kanton (ausser Veianen) eng Néierloossung; den [[Administration de l'enregistrement, des domaines et de la TVA|Enregistrement]] war och bis …{{Wéini?}} bis op Veianen an all Kanton vertrueden. Dat war awer net ëmmer sou. Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972<ref>''Gesetz vum 12. Abrëll 1972 iwwer d'Reorganisatioun vun de Friddengeriichter'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo Mémorial A N° 32, vum 28. Mee 1972, S. 954]</ref> war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn<ref>''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Juli 1846, Nr. 1527, iwwer eng nei Andeelung vun de Milizkantonen'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo Mémorial N° 48 vun 1846, S. 451]</ref>, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten. ==Kantonstabell== <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable sortable" |+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg |- ! scope="col" | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code ! scope="col" | Numm ! scope="col" | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]] ! scope="col" | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]] ! scope="col" | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]] !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum ! scope="col" | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] |- ! LU-01 | [[Kanton Capellen|Capellen]] | [[Capellen]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-02 | [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | [[Esch-Uelzecht]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}} | align="right" | 14 |- ! LU-03 | [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}} | align="right" | 11 |- ! LU-04 | [[Kanton Miersch|Miersch]] | [[Miersch]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-05 | [[Kanton Clierf|Clierf]] | [[Clierf]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}} | align="right" | 5 |- ! LU-06 | [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | [[Dikrech]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-07 | [[Kanton Réiden|Réiden]] | [[Réiden op der Atert]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-08 | [[Kanton Wolz|Wolz]] | [[Wolz]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-09 | [[Kanton Veianen|Veianen]] | [[Veianen]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}} | align="right" | 3 |- ! LU-10 | [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | [[Iechternach]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-11 | [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | [[Gréiwemaacher]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}} | align="right" | 8 |- ! LU-12 | [[Kanton Réimech|Réimech]] | [[Réimech]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |} </div> == Kuckt och == * [[Kanton|Kanton (Homonymie)]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''. {{Referenzen}} [[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]] [[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]] [[nl:Kantons van Luxemburg]] 6rwk1sae43pkldq1lfu81l3wdr2bqx4 2710573 2710572 2026-10-01T16:14:22Z GilPe 14980 /* Entwécklung vun der Kantonszuel */ 2710573 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} Dës '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Kantonen''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]]. [[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun den 12 Kantonen]] [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Déi 28 Kantonen am Departement Forêts]] {{Div col|cols=3|colwidth=135px}} # [[Kanton Dikrech|Dikrech]] # [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] # [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] # [[Kanton Iechternach|Iechternach]] # [[Kanton Capellen|Capellen]] # [[Kanton Clierf|Clierf]] # [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] # [[Kanton Miersch|Miersch]] # [[Kanton Réiden|Réiden]] # [[Kanton Réimech|Réimech]] # [[Kanton Veianen|Veianen]] # [[Kanton Wolz|Wolz]] {{Div col end}} == Geschicht == Nodeems d'Gebitt vum fréieren [[Herzogtum Lëtzebuerg]] 1795 vu Frankräich annektéiert gi war, gouf de gréissten Deel dovun an den nei geschafenen [[Departement Forêts]] integréiert. D'Andeelung a Kantonen ass an der franséischer Zäit e puermol geännert ginn. === Entwécklung vun der Kantonszuel === {| class="wikitable" !Datum !Zuel vun de Kantonen !Bemierkung |- |31. August 1795 |align=center|37 |Éischt provisoresch Andeelung vum Departement Forêts op Basis vum ''Arrêté du 14 fructidor an III''. 23 vun dëse Kantonen louchen, no hirer deemoleger Zesummesetzung, ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg.<ref>{{Citation|URL=https://act.public.lu/dam-assets/fr/publications/brochures/brochure-200-joer-kadaster.pdf|Titel=Administration du cadastre et de la topographie 1820-2020|Gekuckt=30.09.2026|Datum=Juli 2020|Wierk=Arrêté du 14 fructidor an III (31 août 1795)|Editeur=Administration du cadastre et de la topographie|Sprooch=fr|Zitat=« L'arrêté du Comité de Salut public du 31 août 1795 partage le département des Forêts en 37 cantons »}}</ref><ref>[https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor]. – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45 (https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false)</ref> Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1" />. |- |22. Oktober 1796 |align=center|26 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté du 1^er brumaire an V''<ref name=":1" />. |- |6. Mäerz 1802 |align=center|28 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté n° 1300 du 15 ventôse an X''. D'Departement war a véier Arrondissementer agedeelt: [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Arrondissement Dikrech|Dikrech]], [[Arrondissement Béibreg|Béibreg]] an [[Arrondissement Neufchâteau (B)|Neufchâteau]]<ref>''Bulletin des lois de la République française'', 3e série, t. V, Bulletin n° 168, arrêté n° 1300, S. 361–367.</ref>. |- |24. Februar 1843 |align=center|11 |D'Gesetz iwwer d'Gemengen- an Distriktsorganisatioun huet dat haitegt Groussherzogtum an dräi Distrikter an 11 Kantonen agedeelt. |- |4. Abrëll 1851 |align=center|12 |Mam neie Kanton Veianen ass d'Zuel vun de Kantonen op 12 geklommen. |} ----D'Kantone sinn eng Kreatioun vun der [[Frankräich|franséischer]] [[Franséisch Revolutioun|revolutionärer]] Herrschaft. Eng éischt provisoresch Kantonsandeelung ass mam ''Arrêté du 14 fructidor an III'' (31. August 1795) festgeluecht ginn an huet 37 Kantonen virgesinn, wouvun der 24 op d'mannst deelweis um haitege Staatsgebitt louchen. Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1">{{Citation|URL=https://agatha.arch.be/en/data/ead/BE-A0525_716875_800585/annexes/BE-A0525_716875_800585_fre.ead.pdf|Titel=Inventaire des archives de la Justice de paix et Tribunal de police de Sugny (1792-1795)|Gekuckt=30.09.2026|Wierk=agatha.arch.be|Editeur=Archives de l'État en Belgique|Säiten=Foussnott 6, S. 7|Sprooch=fr}}</ref>. Den 11. September 1795 koum awer schonn eng Reduktioun op 27 Kantonen, dovun der 12 op deem haitege Staatsterritoire. D'Kantonsgrenze goufen duerno mam ''Arrêté du 1^er brumaire an V'' (22. Oktober 1796) fir den [[Departement Forêts|Département des Forêts]] nei gereegelt. No där Ännerung war d'Situatioun awer scho relativ no bei den haitege Kantonen. No 1839 hunn déi zu Lëtzebuerg geschloe Gemenge vum Kanton Arel mat deene vum Kanton Käerjeng zum [[Kanton Capellen]] fusionéiert, de Kanton Beetebuerg gouf mat Deeler vum Kanton [[Messancy]] mä ouns d'[[Gemeng Dippech]] de [[Kanton Esch-Uelzecht]], de Kanton vu [[Rued-Sir|Rued]] respektiv [[Betzder]] gouf vum [[Kanton Gréiwemaacher]] absorbéiert, an aus dem Kanton [[Osper]] gouf de [[Kanton Réiden]]<ref>Raymond Dhur, ''D'Andeelung vum Groussherzogtum an Distrikter, Geriichtsbezierker a Kantonen'', in [http://www.act.public.lu/fr/publications/brochures/newsletter_5/newsletter_5.pdf Newsletter ACTuel Nr 5]</ref>. Vun [[1857]] bis [[1867]] hunn d'Kantone Miersch a Réiden zum [[Distrikt Miersch]] gehéiert, deen 1867 ofgeschaaft gouf<ref>''Kinneklech-Groussherzoglech Veruerdnung vum 30. Mee 1857, iwwer d'Erriichte vun engem Distriktcommissariat zu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo Memorial N° 16, éischten Deel, vum 3. Juni 1857, S. 153]</ref><ref>''Gesetz vum 4. Mee 1867, iwwer d'Suppressioun vum Distriktcommissariat vu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo Memorial N° 17, éischten Deel, vum 15. Juni 1887, S. 125]</ref>. Duerch d'Gemengefusioune kënnen d'Kantonsgrenzen änneren. Dat war de Fall, wéi d'Gemenge [[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]] a [[Gemeng Furen|Furen]] zur neier [[Gemeng Tandel]]<ref>[http://memab.legitech.lu/memab/bridge2server?action=getPDFFromDoc&refpub=2004A39241 Fusiounsgesetz vun der Gemeng Tandel]</ref> fusionéiert hunn: De [[Kanton Veianen]] ass e wéineg méi grouss ginn an de [[Kanton Dikrech]] e wéineg méi kleng. == Verwaltungseenheeten == Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantone keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. 2008 huet den deemolegen Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] ugekënnegt, datt d'Kantonen am Kader vun enger Territorialreform ofgeschaaft géifen<ref>{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2008/01-janvier/31-halsdorf.html|Titel=Jean-Marie Halsdorf présente les grands traits de la réforme territoriale du Luxembourg|Gekuckt=2026-09-30|Datum=2008-01-30|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>; dat ass bis haut nach net geschitt. Just d'[[Administration des ponts et chaussées|Stroossebauverwaltung]] huet an all Kanton (ausser Veianen) eng Néierloossung; den [[Administration de l'enregistrement, des domaines et de la TVA|Enregistrement]] war och bis …{{Wéini?}} bis op Veianen an all Kanton vertrueden. Dat war awer net ëmmer sou. Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972<ref>''Gesetz vum 12. Abrëll 1972 iwwer d'Reorganisatioun vun de Friddengeriichter'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo Mémorial A N° 32, vum 28. Mee 1972, S. 954]</ref> war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn<ref>''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Juli 1846, Nr. 1527, iwwer eng nei Andeelung vun de Milizkantonen'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo Mémorial N° 48 vun 1846, S. 451]</ref>, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten. ==Kantonstabell== <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable sortable" |+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg |- ! scope="col" | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code ! scope="col" | Numm ! scope="col" | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]] ! scope="col" | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]] ! scope="col" | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]] !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum ! scope="col" | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] |- ! LU-01 | [[Kanton Capellen|Capellen]] | [[Capellen]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-02 | [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | [[Esch-Uelzecht]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}} | align="right" | 14 |- ! LU-03 | [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}} | align="right" | 11 |- ! LU-04 | [[Kanton Miersch|Miersch]] | [[Miersch]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-05 | [[Kanton Clierf|Clierf]] | [[Clierf]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}} | align="right" | 5 |- ! LU-06 | [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | [[Dikrech]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-07 | [[Kanton Réiden|Réiden]] | [[Réiden op der Atert]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-08 | [[Kanton Wolz|Wolz]] | [[Wolz]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-09 | [[Kanton Veianen|Veianen]] | [[Veianen]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}} | align="right" | 3 |- ! LU-10 | [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | [[Iechternach]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-11 | [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | [[Gréiwemaacher]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}} | align="right" | 8 |- ! LU-12 | [[Kanton Réimech|Réimech]] | [[Réimech]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |} </div> == Kuckt och == * [[Kanton|Kanton (Homonymie)]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''. {{Referenzen}} [[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]] [[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]] [[nl:Kantons van Luxemburg]] eo4mi7s4rr3oaa2qbvjtr7ey1kbsuaf 2710574 2710573 2026-10-01T16:15:59Z GilPe 14980 2710574 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} Dës '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Kantonen''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]]. [[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun den 12 Kantonen]] [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Déi 28 Kantonen am Departement Forêts]] {{Div col|cols=3|colwidth=135px}} # [[Kanton Dikrech|Dikrech]] # [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] # [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] # [[Kanton Iechternach|Iechternach]] # [[Kanton Capellen|Capellen]] # [[Kanton Clierf|Clierf]] # [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] # [[Kanton Miersch|Miersch]] # [[Kanton Réiden|Réiden]] # [[Kanton Réimech|Réimech]] # [[Kanton Veianen|Veianen]] # [[Kanton Wolz|Wolz]] {{Div col end}} == Geschicht == Nodeems d'Gebitt vum fréieren [[Herzogtum Lëtzebuerg]] 1795 vu Frankräich annektéiert gi war, gouf de gréissten Deel dovun an den nei geschafenen [[Departement Forêts]] integréiert. D'Andeelung a Kantonen ass an der franséischer Zäit e puermol geännert ginn. === Entwécklung vun der Kantonszuel === {| class="wikitable" !Datum !Zuel vun de Kantonen !Bemierkung |- |31. August 1795 |align=center|37 |Éischt provisoresch Andeelung vum Departement Forêts op Basis vum ''Arrêté du 14 fructidor an&nbsp;III''. 23 vun dëse Kantonen louchen, no hirer deemoleger Zesummesetzung, ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg.<ref>{{Citation|URL=https://act.public.lu/dam-assets/fr/publications/brochures/brochure-200-joer-kadaster.pdf|Titel=Administration du cadastre et de la topographie 1820-2020|Gekuckt=30.09.2026|Datum=Juli 2020|Wierk=Arrêté du 14 fructidor an III (31 août 1795)|Editeur=Administration du cadastre et de la topographie|Sprooch=fr|Zitat=« L'arrêté du Comité de Salut public du 31 août 1795 partage le département des Forêts en 37 cantons »}}</ref><ref>[https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor]. – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45</ref> Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1" />. |- |22. Oktober 1796 |align=center|26 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté du 1^er brumaire an V''<ref name=":1" />. |- |6. Mäerz 1802 |align=center|28 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté n° 1300 du 15 ventôse an X''. D'Departement war a véier Arrondissementer agedeelt: [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Arrondissement Dikrech|Dikrech]], [[Arrondissement Béibreg|Béibreg]] an [[Arrondissement Neufchâteau (B)|Neufchâteau]]<ref>''Bulletin des lois de la République française'', 3e série, t. V, Bulletin n° 168, arrêté n° 1300, S. 361–367.</ref>. |- |24. Februar 1843 |align=center|11 |D'Gesetz iwwer d'Gemengen- an Distriktsorganisatioun huet dat haitegt Groussherzogtum an dräi Distrikter an 11 Kantonen agedeelt. |- |4. Abrëll 1851 |align=center|12 |Mam neie Kanton Veianen ass d'Zuel vun de Kantonen op 12 geklommen. |} ----D'Kantone sinn eng Kreatioun vun der [[Frankräich|franséischer]] [[Franséisch Revolutioun|revolutionärer]] Herrschaft. Eng éischt provisoresch Kantonsandeelung ass mam ''Arrêté du 14 fructidor an III'' (31. August 1795) festgeluecht ginn an huet 37 Kantonen virgesinn, wouvun der 24 op d'mannst deelweis um haitege Staatsgebitt louchen. Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1">{{Citation|URL=https://agatha.arch.be/en/data/ead/BE-A0525_716875_800585/annexes/BE-A0525_716875_800585_fre.ead.pdf|Titel=Inventaire des archives de la Justice de paix et Tribunal de police de Sugny (1792-1795)|Gekuckt=30.09.2026|Wierk=agatha.arch.be|Editeur=Archives de l'État en Belgique|Säiten=Foussnott 6, S. 7|Sprooch=fr}}</ref>. Den 11. September 1795 koum awer schonn eng Reduktioun op 27 Kantonen, dovun der 12 op deem haitege Staatsterritoire. D'Kantonsgrenze goufen duerno mam ''Arrêté du 1^er brumaire an V'' (22. Oktober 1796) fir den [[Departement Forêts|Département des Forêts]] nei gereegelt. No där Ännerung war d'Situatioun awer scho relativ no bei den haitege Kantonen. No 1839 hunn déi zu Lëtzebuerg geschloe Gemenge vum Kanton Arel mat deene vum Kanton Käerjeng zum [[Kanton Capellen]] fusionéiert, de Kanton Beetebuerg gouf mat Deeler vum Kanton [[Messancy]] mä ouns d'[[Gemeng Dippech]] de [[Kanton Esch-Uelzecht]], de Kanton vu [[Rued-Sir|Rued]] respektiv [[Betzder]] gouf vum [[Kanton Gréiwemaacher]] absorbéiert, an aus dem Kanton [[Osper]] gouf de [[Kanton Réiden]]<ref>Raymond Dhur, ''D'Andeelung vum Groussherzogtum an Distrikter, Geriichtsbezierker a Kantonen'', in [http://www.act.public.lu/fr/publications/brochures/newsletter_5/newsletter_5.pdf Newsletter ACTuel Nr 5]</ref>. Vun [[1857]] bis [[1867]] hunn d'Kantone Miersch a Réiden zum [[Distrikt Miersch]] gehéiert, deen 1867 ofgeschaaft gouf<ref>''Kinneklech-Groussherzoglech Veruerdnung vum 30. Mee 1857, iwwer d'Erriichte vun engem Distriktcommissariat zu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo Memorial N° 16, éischten Deel, vum 3. Juni 1857, S. 153]</ref><ref>''Gesetz vum 4. Mee 1867, iwwer d'Suppressioun vum Distriktcommissariat vu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo Memorial N° 17, éischten Deel, vum 15. Juni 1887, S. 125]</ref>. Duerch d'Gemengefusioune kënnen d'Kantonsgrenzen änneren. Dat war de Fall, wéi d'Gemenge [[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]] a [[Gemeng Furen|Furen]] zur neier [[Gemeng Tandel]]<ref>[http://memab.legitech.lu/memab/bridge2server?action=getPDFFromDoc&refpub=2004A39241 Fusiounsgesetz vun der Gemeng Tandel]</ref> fusionéiert hunn: De [[Kanton Veianen]] ass e wéineg méi grouss ginn an de [[Kanton Dikrech]] e wéineg méi kleng. == Verwaltungseenheeten == Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantone keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. 2008 huet den deemolegen Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] ugekënnegt, datt d'Kantonen am Kader vun enger Territorialreform ofgeschaaft géifen<ref>{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2008/01-janvier/31-halsdorf.html|Titel=Jean-Marie Halsdorf présente les grands traits de la réforme territoriale du Luxembourg|Gekuckt=2026-09-30|Datum=2008-01-30|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>; dat ass bis haut nach net geschitt. Just d'[[Administration des ponts et chaussées|Stroossebauverwaltung]] huet an all Kanton (ausser Veianen) eng Néierloossung; den [[Administration de l'enregistrement, des domaines et de la TVA|Enregistrement]] war och bis …{{Wéini?}} bis op Veianen an all Kanton vertrueden. Dat war awer net ëmmer sou. Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972<ref>''Gesetz vum 12. Abrëll 1972 iwwer d'Reorganisatioun vun de Friddengeriichter'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo Mémorial A N° 32, vum 28. Mee 1972, S. 954]</ref> war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn<ref>''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Juli 1846, Nr. 1527, iwwer eng nei Andeelung vun de Milizkantonen'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo Mémorial N° 48 vun 1846, S. 451]</ref>, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten. ==Kantonstabell== <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable sortable" |+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg |- ! scope="col" | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code ! scope="col" | Numm ! scope="col" | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]] ! scope="col" | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]] ! scope="col" | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]] !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum ! scope="col" | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] |- ! LU-01 | [[Kanton Capellen|Capellen]] | [[Capellen]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-02 | [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | [[Esch-Uelzecht]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}} | align="right" | 14 |- ! LU-03 | [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}} | align="right" | 11 |- ! LU-04 | [[Kanton Miersch|Miersch]] | [[Miersch]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-05 | [[Kanton Clierf|Clierf]] | [[Clierf]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}} | align="right" | 5 |- ! LU-06 | [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | [[Dikrech]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-07 | [[Kanton Réiden|Réiden]] | [[Réiden op der Atert]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-08 | [[Kanton Wolz|Wolz]] | [[Wolz]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-09 | [[Kanton Veianen|Veianen]] | [[Veianen]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}} | align="right" | 3 |- ! LU-10 | [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | [[Iechternach]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-11 | [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | [[Gréiwemaacher]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}} | align="right" | 8 |- ! LU-12 | [[Kanton Réimech|Réimech]] | [[Réimech]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |} </div> == Kuckt och == * [[Kanton|Kanton (Homonymie)]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''. {{Referenzen}} [[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]] [[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]] [[nl:Kantons van Luxemburg]] e1hdjjsifm996jmtcm1mgefrhe88pj9 2710576 2710574 2026-10-01T17:20:25Z GilPe 14980 2710576 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} Dës '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Kantonen''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]]. [[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun den 12 Kantonen]] [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Déi 28 Kantonen am Departement Forêts]] {{Div col|cols=3|colwidth=135px}} # [[Kanton Dikrech|Dikrech]] # [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] # [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] # [[Kanton Iechternach|Iechternach]] # [[Kanton Capellen|Capellen]] # [[Kanton Clierf|Clierf]] # [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] # [[Kanton Miersch|Miersch]] # [[Kanton Réiden|Réiden]] # [[Kanton Réimech|Réimech]] # [[Kanton Veianen|Veianen]] # [[Kanton Wolz|Wolz]] {{Div col end}} == Geschicht == Nodeems d'Gebitt vum fréieren [[Herzogtum Lëtzebuerg]] 1795 vu Frankräich annektéiert gi war, gouf de gréissten Deel dovun an den nei geschafenen [[Departement Forêts]] integréiert, dat an Arrondissementer a Kantonen agedeelt war. D'Andeelung ass an der franséischer Zäit e puermol geännert ginn. === Entwécklung vun der Kantonszuel === {| class="wikitable" !Datum !Zuel vun de Kantonen !Bemierkung |- |31. August 1795 |align=center|37 |Éischt provisoresch Andeelung vum Departement Forêts op Basis vum ''Arrêté du 14 fructidor an&nbsp;III''. 23 vun dëse Kantonen louchen, no hirer deemoleger Zesummesetzung, ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg.<ref>{{Citation|URL=https://act.public.lu/dam-assets/fr/publications/brochures/brochure-200-joer-kadaster.pdf|Titel=Administration du cadastre et de la topographie 1820-2020|Gekuckt=30.09.2026|Datum=Juli 2020|Wierk=Arrêté du 14 fructidor an III (31 août 1795)|Editeur=Administration du cadastre et de la topographie|Sprooch=fr|Zitat=« L'arrêté du Comité de Salut public du 31 août 1795 partage le département des Forêts en 37 cantons »}}</ref><ref>[https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor]. – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45</ref> Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1" />. |- |22. Oktober 1796 |align=center|26 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté du 1^er brumaire an V''<ref name=":1" />. |- |6. Mäerz 1802 |align=center|28 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté n° 1300 du 15 ventôse an X''. D'Departement war a véier Arrondissementer agedeelt: [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Arrondissement Dikrech|Dikrech]], [[Arrondissement Béibreg|Béibreg]] an [[Arrondissement Neufchâteau (B)|Neufchâteau]]<ref>''Bulletin des lois de la République française'', 3e série, t. V, Bulletin n° 168, arrêté n° 1300, S. 361–367.</ref>. |- |24. Februar 1843 |align=center|11 |D'Gesetz iwwer d'Gemengen- an Distriktsorganisatioun huet dat haitegt Groussherzogtum an dräi Distrikter an 11 Kantonen agedeelt.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> |- |4. Abrëll 1851 |align=center|12 |Mam neie Kanton Veianen ass d'Zuel vun de Kantonen op 12 geklommen.<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix à Vianden|Gekuckt=01.10.2026|Datum=11.04.1851|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> |} ----D'Kantone sinn eng Kreatioun vun der [[Frankräich|franséischer]] [[Franséisch Revolutioun|revolutionärer]] Herrschaft. Eng éischt provisoresch Kantonsandeelung ass mam ''Arrêté du 14 fructidor an III'' (31. August 1795) festgeluecht ginn an huet 37 Kantonen virgesinn, wouvun der 24 op d'mannst deelweis um haitege Staatsgebitt louchen. Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1">{{Citation|URL=https://agatha.arch.be/en/data/ead/BE-A0525_716875_800585/annexes/BE-A0525_716875_800585_fre.ead.pdf|Titel=Inventaire des archives de la Justice de paix et Tribunal de police de Sugny (1792-1795)|Gekuckt=30.09.2026|Wierk=agatha.arch.be|Editeur=Archives de l'État en Belgique|Säiten=Foussnott 6, S. 7|Sprooch=fr}}</ref>. Den 11. September 1795 koum awer schonn eng Reduktioun op 27 Kantonen, dovun der 12 op deem haitege Staatsterritoire. D'Kantonsgrenze goufen duerno mam ''Arrêté du 1^er brumaire an V'' (22. Oktober 1796) fir den [[Departement Forêts|Département des Forêts]] nei gereegelt. No där Ännerung war d'Situatioun awer scho relativ no bei den haitege Kantonen. No 1839 hunn déi zu Lëtzebuerg geschloe Gemenge vum Kanton Arel mat deene vum Kanton Käerjeng zum [[Kanton Capellen]] fusionéiert, de Kanton Beetebuerg gouf mat Deeler vum Kanton [[Messancy]] mä ouns d'[[Gemeng Dippech]] de [[Kanton Esch-Uelzecht]], de Kanton vu [[Rued-Sir|Rued]] respektiv [[Betzder]] gouf vum [[Kanton Gréiwemaacher]] absorbéiert, an aus dem Kanton [[Osper]] gouf de [[Kanton Réiden]]<ref>Raymond Dhur, ''D'Andeelung vum Groussherzogtum an Distrikter, Geriichtsbezierker a Kantonen'', in [http://www.act.public.lu/fr/publications/brochures/newsletter_5/newsletter_5.pdf Newsletter ACTuel Nr 5]</ref>. Vun [[1857]] bis [[1867]] hunn d'Kantone Miersch a Réiden zum [[Distrikt Miersch]] gehéiert, deen 1867 ofgeschaaft gouf<ref>''Kinneklech-Groussherzoglech Veruerdnung vum 30. Mee 1857, iwwer d'Erriichte vun engem Distriktcommissariat zu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo Memorial N° 16, éischten Deel, vum 3. Juni 1857, S. 153]</ref><ref>''Gesetz vum 4. Mee 1867, iwwer d'Suppressioun vum Distriktcommissariat vu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo Memorial N° 17, éischten Deel, vum 15. Juni 1887, S. 125]</ref>. Duerch d'Gemengefusioune kënnen d'Kantonsgrenzen änneren. Dat war de Fall, wéi d'Gemenge [[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]] a [[Gemeng Furen|Furen]] zur neier [[Gemeng Tandel]]<ref>[http://memab.legitech.lu/memab/bridge2server?action=getPDFFromDoc&refpub=2004A39241 Fusiounsgesetz vun der Gemeng Tandel]</ref> fusionéiert hunn: De [[Kanton Veianen]] ass e wéineg méi grouss ginn an de [[Kanton Dikrech]] e wéineg méi kleng. == Verwaltungseenheeten == Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantone keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. 2008 huet den deemolegen Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] ugekënnegt, datt d'Kantonen am Kader vun enger Territorialreform ofgeschaaft géifen<ref>{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2008/01-janvier/31-halsdorf.html|Titel=Jean-Marie Halsdorf présente les grands traits de la réforme territoriale du Luxembourg|Gekuckt=2026-09-30|Datum=2008-01-30|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>; dat ass bis haut nach net geschitt. Just d'[[Administration des ponts et chaussées|Stroossebauverwaltung]] huet an all Kanton (ausser Veianen) eng Néierloossung; den [[Administration de l'enregistrement, des domaines et de la TVA|Enregistrement]] war och bis …{{Wéini?}} bis op Veianen an all Kanton vertrueden. Dat war awer net ëmmer sou. Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972<ref>''Gesetz vum 12. Abrëll 1972 iwwer d'Reorganisatioun vun de Friddengeriichter'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo Mémorial A N° 32, vum 28. Mee 1972, S. 954]</ref> war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn<ref>''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Juli 1846, Nr. 1527, iwwer eng nei Andeelung vun de Milizkantonen'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo Mémorial N° 48 vun 1846, S. 451]</ref>, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten. ==Kantonstabell== <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable sortable" |+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg |- ! scope="col" | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code ! scope="col" | Numm ! scope="col" | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]] ! scope="col" | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]] ! scope="col" | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]] !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum ! scope="col" | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] |- ! LU-01 | [[Kanton Capellen|Capellen]] | [[Capellen]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-02 | [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | [[Esch-Uelzecht]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}} | align="right" | 14 |- ! LU-03 | [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}} | align="right" | 11 |- ! LU-04 | [[Kanton Miersch|Miersch]] | [[Miersch]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-05 | [[Kanton Clierf|Clierf]] | [[Clierf]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}} | align="right" | 5 |- ! LU-06 | [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | [[Dikrech]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-07 | [[Kanton Réiden|Réiden]] | [[Réiden op der Atert]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-08 | [[Kanton Wolz|Wolz]] | [[Wolz]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-09 | [[Kanton Veianen|Veianen]] | [[Veianen]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}} | align="right" | 3 |- ! LU-10 | [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | [[Iechternach]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-11 | [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | [[Gréiwemaacher]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}} | align="right" | 8 |- ! LU-12 | [[Kanton Réimech|Réimech]] | [[Réimech]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |} </div> == Kuckt och == * [[Kanton|Kanton (Homonymie)]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''. {{Referenzen}} [[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]] [[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]] [[nl:Kantons van Luxemburg]] 0bsivz01xcl99mth895be1vp2tmxdd7 2710602 2710576 2026-10-01T20:30:19Z GilPe 14980 2710602 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} Dës '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Kantonen''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]]. [[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun den 12 Kantonen]] [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Déi 28 Kantonen am Departement Forêts]] {{Div col|cols=3|colwidth=135px}} # [[Kanton Dikrech|Dikrech]] # [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] # [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] # [[Kanton Iechternach|Iechternach]] # [[Kanton Capellen|Capellen]] # [[Kanton Clierf|Clierf]] # [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] # [[Kanton Miersch|Miersch]] # [[Kanton Réiden|Réiden]] # [[Kanton Réimech|Réimech]] # [[Kanton Veianen|Veianen]] # [[Kanton Wolz|Wolz]] {{Div col end}} == Geschicht == Nodeems d'Gebitt vum fréieren [[Herzogtum Lëtzebuerg]] 1795 vu Frankräich annektéiert gi war, gouf de gréissten Deel dovun an den nei geschafenen [[Departement Forêts]] integréiert, dat an Arrondissementer a Kantonen agedeelt war. D'Andeelung ass an der franséischer Zäit e puermol geännert ginn. === Entwécklung vun der Kantonszuel === {| class="wikitable" !Datum !Zuel vun de Kantonen !Bemierkung |- |31. August 1795 |align=center|37 |Éischt provisoresch Andeelung vum Departement Forêts op Basis vum ''Arrêté du 14 fructidor an&nbsp;III''. 23 vun dëse Kantonen louchen, no hirer deemoleger Zesummesetzung, ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg.<ref>{{Citation|URL=https://act.public.lu/dam-assets/fr/publications/brochures/brochure-200-joer-kadaster.pdf|Titel=Administration du cadastre et de la topographie 1820-2020|Gekuckt=30.09.2026|Datum=Juli 2020|Wierk=Arrêté du 14 fructidor an III (31 août 1795)|Editeur=Administration du cadastre et de la topographie|Sprooch=fr|Zitat=« L'arrêté du Comité de Salut public du 31 août 1795 partage le département des Forêts en 37 cantons »}}</ref><ref>[https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor]. – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45</ref> Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1" />. |- |22. Oktober 1796 |align=center|26 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté du 1^er brumaire an V''<ref name=":1" />. |- |6. Mäerz 1802 |align=center|28 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté n° 1300 du 15 ventôse an X''. D'Departement war a véier Arrondissementer agedeelt: [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Arrondissement Dikrech|Dikrech]], [[Arrondissement Béibreg|Béibreg]] an [[Arrondissement Neufchâteau (B)|Neufchâteau]]<ref>''Bulletin des lois de la République française'', 3e série, t. V, Bulletin n° 168, arrêté n° 1300, S. 361–367.</ref>. |- |24. Februar 1843 |align=center|11 |D'Gesetz iwwer d'Gemengen- an Distriktsorganisatioun huet dat haitegt Groussherzogtum an dräi Distrikter an 11 Kantonen agedeelt.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> |- |4. Abrëll 1851 |align=center|12 |Mam neie Kanton Veianen ass d'Zuel vun de Kantonen op 12 geklommen.<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix à Vianden|Gekuckt=01.10.2026|Datum=11.04.1851|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> |} ==== Andeelung vun 1795 ==== Duerch den ''Arrêté vum 14 fructidor an III'' (31. August 1795) gouf den Departement Forêts provisoresch a 37 Kantonen agedeelt. Vun dësen louchen der 23 ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg. {| class="wikitable sortable" |+Lëscht vun de Kantonen op den 31. August 1795<ref>klasséiert an nummeréiert wéi am ''Arrêté vum 14 fructidor an III'' uginn</ref> !Nr. !Kanton !Haut Lëtzebuerg (oder deelweis) !Bemierkung |- |1 |[[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |jo | |- |2 |[[Kanton Hesper|Hesper]] |jo | |- |3 |[[Kanton Réid|Réid]] |jo | |- |4 |[[Kanton Réimech|Réimech]] |jo | |- |5 |[[Kanton Menster|Menster]] |jo | |- |6 |[[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] |jo | |- |7 |[[Kanton Iechternach|Iechternach]] |jo |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |8 |[[Kanton Frällen|Frällen]] |nee | |- |9 |[[Kanton Béibreg|Béibreg]] |nee | |- |10 |[[Kanton Dudeldorf|Dudeldorf]] |nee | |- |11 |[[Kanton Bettenfeld|Bettenfeld]] |nee | |- |12 |[[Kanton Lichtenborn|Lichtenborn]] |nee | |- |13 |[[Kanton Neierbuerg|Neierbuerg]] |nee | |- |14 |[[Kanton Boufer|Boufer]] |jo | |- |15 |[[Kanton Useldeng|Useldeng]] |jo | |- |16 |[[Kanton Miersch|Miersch]] |jo | |- |17 |[[Kanton Dikrech|Dikrech]] |jo | |- |18 |[[Kanton Veianen|Veianen]] |jo |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |19 |[[Kanton Esch-Uelzecht|Esch]] |jo | |- |20 |[[Kanton Rammerech|Rammerech]] |jo | |- |21 |[[Kanton Zolwer|Zolwer]] |jo | |- |22 |Rebange |????????? |Ë. a. [[Kënzeg]] a [[Féngeg]] louchen am Kanton. |- |23 |[[Kanton Stengefort|Stengefort]] |jo | |- |24 |[[Kanton Arel|Arel]] |jo |Ë. a. [[Äischen]] an [[Uewerpallen]] louchen am Kanton. |- |25 |[[Kanton Nei-Habech|Nei-Habech]] |nee | |- |26 |[[Kanton Virton|Virton]] |nee | |- |27 |[[Kanton Étalle|Étalle]] |nee | |- |28 |[[Kanton Florenville|Florenville]] |nee | |- |29 |[[Kanton Bertrix|Bertrix]] |nee | |- |30 |[[Kanton Neufchâteau|Neufchâteau]] |nee | |- |31 |[[Kanton Fäteler|Fäteler]] |jo |Ë. a. [[Sir (Uertschaft)|Sir]] louch am Kanton. |- |32 |[[Kanton Chenogne|Chenogne]] |nee | |- |33 |[[Kanton Baaschtnech|Baaschtnech]] |jo |Ë. a. [[Uewerwampech]], [[Nidderwampech]], [[Harel]] an [[Eeschpelt]] louchen am Kanton. |- |34 |[[Kanton Wolz|Wolz]] |jo | |- |35 |[[Kanton Clierf|Clierf]] |jo | |- |36 |[[Kanton Haufelescht|Haufelescht]] |nee | |- |37 |[[Kanton Steemich|Steemich]] |jo |Ë. a. [[Wäiswampech]], [[Bënzelt]], [[Helzen]], [[Houfelt]], [[Wëntger]] an [[Allerbuer]] louchen am Kanton. |} ----D'Kantone sinn eng Kreatioun vun der [[Frankräich|franséischer]] [[Franséisch Revolutioun|revolutionärer]] Herrschaft. Eng éischt provisoresch Kantonsandeelung ass mam ''Arrêté du 14 fructidor an III'' (31. August 1795) festgeluecht ginn an huet 37 Kantonen virgesinn, wouvun der 24 op d'mannst deelweis um haitege Staatsgebitt louchen. Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1">{{Citation|URL=https://agatha.arch.be/en/data/ead/BE-A0525_716875_800585/annexes/BE-A0525_716875_800585_fre.ead.pdf|Titel=Inventaire des archives de la Justice de paix et Tribunal de police de Sugny (1792-1795)|Gekuckt=30.09.2026|Wierk=agatha.arch.be|Editeur=Archives de l'État en Belgique|Säiten=Foussnott 6, S. 7|Sprooch=fr}}</ref>. Den 11. September 1795 koum awer schonn eng Reduktioun op 27 Kantonen, dovun der 12 op deem haitege Staatsterritoire. D'Kantonsgrenze goufen duerno mam ''Arrêté du 1^er brumaire an V'' (22. Oktober 1796) fir den [[Departement Forêts|Département des Forêts]] nei gereegelt. No där Ännerung war d'Situatioun awer scho relativ no bei den haitege Kantonen. No 1839 hunn déi zu Lëtzebuerg geschloe Gemenge vum Kanton Arel mat deene vum Kanton Käerjeng zum [[Kanton Capellen]] fusionéiert, de Kanton Beetebuerg gouf mat Deeler vum Kanton [[Messancy]] mä ouns d'[[Gemeng Dippech]] de [[Kanton Esch-Uelzecht]], de Kanton vu [[Rued-Sir|Rued]] respektiv [[Betzder]] gouf vum [[Kanton Gréiwemaacher]] absorbéiert, an aus dem Kanton [[Osper]] gouf de [[Kanton Réiden]]<ref>Raymond Dhur, ''D'Andeelung vum Groussherzogtum an Distrikter, Geriichtsbezierker a Kantonen'', in [http://www.act.public.lu/fr/publications/brochures/newsletter_5/newsletter_5.pdf Newsletter ACTuel Nr 5]</ref>. Vun [[1857]] bis [[1867]] hunn d'Kantone Miersch a Réiden zum [[Distrikt Miersch]] gehéiert, deen 1867 ofgeschaaft gouf<ref>''Kinneklech-Groussherzoglech Veruerdnung vum 30. Mee 1857, iwwer d'Erriichte vun engem Distriktcommissariat zu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo Memorial N° 16, éischten Deel, vum 3. Juni 1857, S. 153]</ref><ref>''Gesetz vum 4. Mee 1867, iwwer d'Suppressioun vum Distriktcommissariat vu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo Memorial N° 17, éischten Deel, vum 15. Juni 1887, S. 125]</ref>. Duerch d'Gemengefusioune kënnen d'Kantonsgrenzen änneren. Dat war de Fall, wéi d'Gemenge [[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]] a [[Gemeng Furen|Furen]] zur neier [[Gemeng Tandel]]<ref>[http://memab.legitech.lu/memab/bridge2server?action=getPDFFromDoc&refpub=2004A39241 Fusiounsgesetz vun der Gemeng Tandel]</ref> fusionéiert hunn: De [[Kanton Veianen]] ass e wéineg méi grouss ginn an de [[Kanton Dikrech]] e wéineg méi kleng. == Verwaltungseenheeten == Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantone keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. 2008 huet den deemolegen Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] ugekënnegt, datt d'Kantonen am Kader vun enger Territorialreform ofgeschaaft géifen<ref>{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2008/01-janvier/31-halsdorf.html|Titel=Jean-Marie Halsdorf présente les grands traits de la réforme territoriale du Luxembourg|Gekuckt=2026-09-30|Datum=2008-01-30|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>; dat ass bis haut nach net geschitt. Just d'[[Administration des ponts et chaussées|Stroossebauverwaltung]] huet an all Kanton (ausser Veianen) eng Néierloossung; den [[Administration de l'enregistrement, des domaines et de la TVA|Enregistrement]] war och bis …{{Wéini?}} bis op Veianen an all Kanton vertrueden. Dat war awer net ëmmer sou. Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972<ref>''Gesetz vum 12. Abrëll 1972 iwwer d'Reorganisatioun vun de Friddengeriichter'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo Mémorial A N° 32, vum 28. Mee 1972, S. 954]</ref> war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn<ref>''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Juli 1846, Nr. 1527, iwwer eng nei Andeelung vun de Milizkantonen'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo Mémorial N° 48 vun 1846, S. 451]</ref>, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten. ==Kantonstabell== <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable sortable" |+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg |- ! scope="col" | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code ! scope="col" | Numm ! scope="col" | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]] ! scope="col" | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]] ! scope="col" | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]] !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum ! scope="col" | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] |- ! LU-01 | [[Kanton Capellen|Capellen]] | [[Capellen]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-02 | [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | [[Esch-Uelzecht]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}} | align="right" | 14 |- ! LU-03 | [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}} | align="right" | 11 |- ! LU-04 | [[Kanton Miersch|Miersch]] | [[Miersch]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-05 | [[Kanton Clierf|Clierf]] | [[Clierf]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}} | align="right" | 5 |- ! LU-06 | [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | [[Dikrech]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-07 | [[Kanton Réiden|Réiden]] | [[Réiden op der Atert]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-08 | [[Kanton Wolz|Wolz]] | [[Wolz]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-09 | [[Kanton Veianen|Veianen]] | [[Veianen]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}} | align="right" | 3 |- ! LU-10 | [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | [[Iechternach]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-11 | [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | [[Gréiwemaacher]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}} | align="right" | 8 |- ! LU-12 | [[Kanton Réimech|Réimech]] | [[Réimech]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |} </div> == Kuckt och == * [[Kanton|Kanton (Homonymie)]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''. {{Referenzen}} [[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]] [[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]] [[nl:Kantons van Luxemburg]] bkdn3c0gt4hcavchse3wsmgrq3s0tmx 2710604 2710602 2026-10-01T20:58:35Z GilPe 14980 2710604 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} Dës '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Kantonen''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]]. [[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun den 12 Kantonen]] [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Déi 28 Kantonen am Departement Forêts]] {{Div col|cols=3|colwidth=135px}} # [[Kanton Dikrech|Dikrech]] # [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] # [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] # [[Kanton Iechternach|Iechternach]] # [[Kanton Capellen|Capellen]] # [[Kanton Clierf|Clierf]] # [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] # [[Kanton Miersch|Miersch]] # [[Kanton Réiden|Réiden]] # [[Kanton Réimech|Réimech]] # [[Kanton Veianen|Veianen]] # [[Kanton Wolz|Wolz]] {{Div col end}} == Geschicht == Nodeems d'Gebitt vum fréieren [[Herzogtum Lëtzebuerg]] 1795 vu Frankräich annektéiert gi war, gouf de gréissten Deel dovun an den nei geschafenen [[Departement Forêts]] integréiert, dat an Arrondissementer a Kantonen agedeelt war. D'Andeelung ass an der franséischer Zäit e puermol geännert ginn. === Entwécklung vun der Kantonszuel === {| class="wikitable" !Datum !Zuel vun de Kantonen !Bemierkung |- |31. August 1795 |align=center|37 |Éischt provisoresch Andeelung vum Departement Forêts op Basis vum ''Arrêté du 14 fructidor an&nbsp;III''. 23 vun dëse Kantonen louchen, no hirer deemoleger Zesummesetzung, ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg.<ref>{{Citation|URL=https://act.public.lu/dam-assets/fr/publications/brochures/brochure-200-joer-kadaster.pdf|Titel=Administration du cadastre et de la topographie 1820-2020|Gekuckt=30.09.2026|Datum=Juli 2020|Wierk=Arrêté du 14 fructidor an III (31 août 1795)|Editeur=Administration du cadastre et de la topographie|Sprooch=fr|Zitat=« L'arrêté du Comité de Salut public du 31 août 1795 partage le département des Forêts en 37 cantons »}}</ref><ref>[https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor]. – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45</ref> Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1" />. |- |22. Oktober 1796 |align=center|26 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté du 1^er brumaire an V''<ref name=":1" />. |- |6. Mäerz 1802 |align=center|28 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté n° 1300 du 15 ventôse an X''. D'Departement war a véier Arrondissementer agedeelt: [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Arrondissement Dikrech|Dikrech]], [[Arrondissement Béibreg|Béibreg]] an [[Arrondissement Neufchâteau (B)|Neufchâteau]]<ref>''Bulletin des lois de la République française'', 3e série, t. V, Bulletin n° 168, arrêté n° 1300, S. 361–367.</ref>. |- |24. Februar 1843 |align=center|11 |D'Gesetz iwwer d'Gemengen- an Distriktsorganisatioun huet dat haitegt Groussherzogtum an dräi Distrikter an 11 Kantonen agedeelt.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> |- |4. Abrëll 1851 |align=center|12 |Mam neie Kanton Veianen ass d'Zuel vun de Kantonen op 12 geklommen.<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix à Vianden|Gekuckt=01.10.2026|Datum=11.04.1851|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> |} ==== Andeelung vun 1795 ==== Duerch den ''Arrêté vum 14 fructidor an III'' (31. August 1795) gouf den Departement Forêts provisoresch a 37 Kantonen agedeelt. Vun dësen louchen der 23 ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg. {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |+Lëscht vun de Kantonen op den 31. August 1795<ref>klasséiert an nummeréiert wéi am ''Arrêté vum 14 fructidor an III'' uginn</ref> !Nr. !Kanton !Haut Lëtzebuerg (oder deelweis) !Bemierkung |- |1 |[[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |jo | |- |2 |[[Kanton Hesper|Hesper]] |jo | |- |3 |[[Kanton Réid|Réid]] |jo | |- |4 |[[Kanton Réimech|Réimech]] |jo | |- |5 |[[Kanton Menster|Menster]] |jo | |- |6 |[[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] |jo | |- |7 |[[Kanton Iechternach|Iechternach]] |jo |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |8 |[[Kanton Frällen|Frällen]] |nee | |- |9 |[[Kanton Béibreg|Béibreg]] |nee | |- |10 |[[Kanton Dudeldorf|Dudeldorf]] |nee | |- |11 |[[Kanton Bettenfeld|Bettenfeld]] |nee | |- |12 |[[Kanton Lichtenborn|Lichtenborn]] |nee | |- |13 |[[Kanton Neierbuerg|Neierbuerg]] |nee | |- |14 |[[Kanton Boufer|Boufer]] |jo | |- |15 |[[Kanton Useldeng|Useldeng]] |jo | |- |16 |[[Kanton Miersch|Miersch]] |jo | |- |17 |[[Kanton Dikrech|Dikrech]] |jo | |- |18 |[[Kanton Veianen|Veianen]] |jo |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |19 |[[Kanton Esch-Uelzecht|Esch]] |jo | |- |20 |[[Kanton Rammerech|Rammerech]] |jo | |- |21 |[[Kanton Zolwer|Zolwer]] |jo | |- |22 |Rebange |????????? |Ë. a. [[Kënzeg]] a [[Féngeg]] louchen am Kanton. |- |23 |[[Kanton Stengefort|Stengefort]] |jo | |- |24 |[[Kanton Arel|Arel]] |jo |Ë. a. [[Äischen]] an [[Uewerpallen]] louchen am Kanton. |- |25 |[[Kanton Nei-Habech|Nei-Habech]] |nee | |- |26 |[[Kanton Virton|Virton]] |nee | |- |27 |[[Kanton Étalle|Étalle]] |nee | |- |28 |[[Kanton Florenville|Florenville]] |nee | |- |29 |[[Kanton Bertrix|Bertrix]] |nee | |- |30 |[[Kanton Neufchâteau|Neufchâteau]] |nee | |- |31 |[[Kanton Fäteler|Fäteler]] |jo |Ë. a. [[Sir (Uertschaft)|Sir]] louch am Kanton. |- |32 |[[Kanton Chenogne|Chenogne]] |nee | |- |33 |[[Kanton Baaschtnech|Baaschtnech]] |jo |Ë. a. [[Uewerwampech]], [[Nidderwampech]], [[Harel]] an [[Eeschpelt]] louchen am Kanton. |- |34 |[[Kanton Wolz|Wolz]] |jo | |- |35 |[[Kanton Clierf|Clierf]] |jo | |- |36 |[[Kanton Haufelescht|Haufelescht]] |nee | |- |37 |[[Kanton Steemich|Steemich]] |jo |Ë. a. [[Wäiswampech]], [[Bënzelt]], [[Helzen]], [[Houfelt]], [[Wëntger]] an [[Allerbuer]] louchen am Kanton. |} ==== Nei Andeelung vu 1796 ==== … ==== Nei Andeelung vun 1802 ==== Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf et eng nei Andeelung vum Departement an et blouwe just 28 Kantonen iwwereg. Se waren op déi véier Arrondissementer Lëtzebuerg, Béibreg, Dikrech an Neufchâteau verdeelt. {| class="wikitable" |+Lëscht vun den Arrondissementer a Kantonen op de 6. Mäerz 1802 !Arrondissement !Kantonen !Zuel |- |'''[[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]''' |Arel, [[Kanton Nidderkäerjeng|Nidderkäerjeng]] (Messancy), [[Kanton Beetebuerg|Beetebuerg]], [[Kanton Betzder|Betzder]], Gréiwemaacher, [[Kanton Lëtzebuerg-Nord|Lëtzebuerg-Nord]], [[Kanton Lëtzebuerg-Süd|Lëtzebuerg-Süd]], Miersch, Réimech |align=right|9 |- |'''[[Arrondissement Béibreg|Béibreg]]''' |[[Kanton Arzfeld|Arzfeld]], Béibreg, Dudeldorf, Iechternach, Neierbuerg |align=right|5 |- |'''[[Arrondissement Dikrech|Dikrech]]''' |Clierf, Dikrech, [[Kanton Osper|Osper]], Veianen, Wolz |align=right|5 |- |'''[[Arrondissement Neufchâteau|Neufchâteau]]''' |Baaschtnech, Étalle, Fäteler, Florenville, Haufelescht, Neufchâteau, [[Kanton Paliseul|Paliseul]], [[Kanton Sibret|Sibret]], Virton |align=right|9 |- ! colspan="2" |Total !align=right|28 |} ----D'Kantone sinn eng Kreatioun vun der [[Frankräich|franséischer]] [[Franséisch Revolutioun|revolutionärer]] Herrschaft. Eng éischt provisoresch Kantonsandeelung ass mam ''Arrêté du 14 fructidor an III'' (31. August 1795) festgeluecht ginn an huet 37 Kantonen virgesinn, wouvun der 24 op d'mannst deelweis um haitege Staatsgebitt louchen. Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1">{{Citation|URL=https://agatha.arch.be/en/data/ead/BE-A0525_716875_800585/annexes/BE-A0525_716875_800585_fre.ead.pdf|Titel=Inventaire des archives de la Justice de paix et Tribunal de police de Sugny (1792-1795)|Gekuckt=30.09.2026|Wierk=agatha.arch.be|Editeur=Archives de l'État en Belgique|Säiten=Foussnott 6, S. 7|Sprooch=fr}}</ref>. Den 11. September 1795 koum awer schonn eng Reduktioun op 27 Kantonen, dovun der 12 op deem haitege Staatsterritoire. D'Kantonsgrenze goufen duerno mam ''Arrêté du 1^er brumaire an V'' (22. Oktober 1796) fir den [[Departement Forêts|Département des Forêts]] nei gereegelt. No där Ännerung war d'Situatioun awer scho relativ no bei den haitege Kantonen. No 1839 hunn déi zu Lëtzebuerg geschloe Gemenge vum Kanton Arel mat deene vum Kanton Käerjeng zum [[Kanton Capellen]] fusionéiert, de Kanton Beetebuerg gouf mat Deeler vum Kanton [[Messancy]] mä ouns d'[[Gemeng Dippech]] de [[Kanton Esch-Uelzecht]], de Kanton vu [[Rued-Sir|Rued]] respektiv [[Betzder]] gouf vum [[Kanton Gréiwemaacher]] absorbéiert, an aus dem Kanton [[Osper]] gouf de [[Kanton Réiden]]<ref>Raymond Dhur, ''D'Andeelung vum Groussherzogtum an Distrikter, Geriichtsbezierker a Kantonen'', in [http://www.act.public.lu/fr/publications/brochures/newsletter_5/newsletter_5.pdf Newsletter ACTuel Nr 5]</ref>. Vun [[1857]] bis [[1867]] hunn d'Kantone Miersch a Réiden zum [[Distrikt Miersch]] gehéiert, deen 1867 ofgeschaaft gouf<ref>''Kinneklech-Groussherzoglech Veruerdnung vum 30. Mee 1857, iwwer d'Erriichte vun engem Distriktcommissariat zu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo Memorial N° 16, éischten Deel, vum 3. Juni 1857, S. 153]</ref><ref>''Gesetz vum 4. Mee 1867, iwwer d'Suppressioun vum Distriktcommissariat vu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo Memorial N° 17, éischten Deel, vum 15. Juni 1887, S. 125]</ref>. Duerch d'Gemengefusioune kënnen d'Kantonsgrenzen änneren. Dat war de Fall, wéi d'Gemenge [[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]] a [[Gemeng Furen|Furen]] zur neier [[Gemeng Tandel]]<ref>[http://memab.legitech.lu/memab/bridge2server?action=getPDFFromDoc&refpub=2004A39241 Fusiounsgesetz vun der Gemeng Tandel]</ref> fusionéiert hunn: De [[Kanton Veianen]] ass e wéineg méi grouss ginn an de [[Kanton Dikrech]] e wéineg méi kleng. == Verwaltungseenheeten == Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantone keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. 2008 huet den deemolegen Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] ugekënnegt, datt d'Kantonen am Kader vun enger Territorialreform ofgeschaaft géifen<ref>{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2008/01-janvier/31-halsdorf.html|Titel=Jean-Marie Halsdorf présente les grands traits de la réforme territoriale du Luxembourg|Gekuckt=2026-09-30|Datum=2008-01-30|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>; dat ass bis haut nach net geschitt. Just d'[[Administration des ponts et chaussées|Stroossebauverwaltung]] huet an all Kanton (ausser Veianen) eng Néierloossung; den [[Administration de l'enregistrement, des domaines et de la TVA|Enregistrement]] war och bis …{{Wéini?}} bis op Veianen an all Kanton vertrueden. Dat war awer net ëmmer sou. Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972<ref>''Gesetz vum 12. Abrëll 1972 iwwer d'Reorganisatioun vun de Friddengeriichter'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo Mémorial A N° 32, vum 28. Mee 1972, S. 954]</ref> war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn<ref>''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Juli 1846, Nr. 1527, iwwer eng nei Andeelung vun de Milizkantonen'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo Mémorial N° 48 vun 1846, S. 451]</ref>, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten. ==Kantonstabell== <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable sortable" |+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg |- ! scope="col" | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code ! scope="col" | Numm ! scope="col" | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]] ! scope="col" | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]] ! scope="col" | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]] !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum ! scope="col" | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] |- ! LU-01 | [[Kanton Capellen|Capellen]] | [[Capellen]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-02 | [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | [[Esch-Uelzecht]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}} | align="right" | 14 |- ! LU-03 | [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}} | align="right" | 11 |- ! LU-04 | [[Kanton Miersch|Miersch]] | [[Miersch]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-05 | [[Kanton Clierf|Clierf]] | [[Clierf]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}} | align="right" | 5 |- ! LU-06 | [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | [[Dikrech]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-07 | [[Kanton Réiden|Réiden]] | [[Réiden op der Atert]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-08 | [[Kanton Wolz|Wolz]] | [[Wolz]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-09 | [[Kanton Veianen|Veianen]] | [[Veianen]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}} | align="right" | 3 |- ! LU-10 | [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | [[Iechternach]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-11 | [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | [[Gréiwemaacher]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}} | align="right" | 8 |- ! LU-12 | [[Kanton Réimech|Réimech]] | [[Réimech]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |} </div> == Kuckt och == * [[Kanton|Kanton (Homonymie)]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''. {{Referenzen}} [[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]] [[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]] [[nl:Kantons van Luxemburg]] ignr98ar10f11d6f7cu65yq45tdyb8y 2710625 2710604 2026-10-02T09:12:46Z GilPe 14980 2710625 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} Dës '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Kantonen''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]]. [[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun den 12 Kantonen]] [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Déi 28 Kantonen am Departement Forêts no der Andeelung vun 1802]] {{Div col|cols=3|colwidth=135px}} # [[Kanton Dikrech|Dikrech]] # [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] # [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] # [[Kanton Iechternach|Iechternach]] # [[Kanton Capellen|Capellen]] # [[Kanton Clierf|Clierf]] # [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] # [[Kanton Miersch|Miersch]] # [[Kanton Réiden|Réiden]] # [[Kanton Réimech|Réimech]] # [[Kanton Veianen|Veianen]] # [[Kanton Wolz|Wolz]] {{Div col end}} == Geschicht == Nodeems d'Gebitt vum fréieren [[Herzogtum Lëtzebuerg]] 1795 vu Frankräich annektéiert gi war<ref>{{Citation|URL=https://carnetsdenotes.fr/loi_du_%209_vendemiaire_an_4.htm|Titel=Loi n° 1137 du 9 vendémiaire an IV (1er octobre 1795 ; réunion de la Belgique et du Pays de Liège)|Gekuckt=2026-10-02|Datum=01.10.1795|Wierk=carnetsdenotes.fr|Sprooch=fr}}</ref>, gouf de gréissten Deel dovun an den nei geschafenen [[Departement Forêts]] integréiert, dat an Arrondissementer a Kantonen agedeelt war<ref>{{Citation|URL=https://carnetsdenotes.fr/decret_du_22_decembre_1789.htm|Titel=Décret du 22 décembre 1789 (assemblées primaires et administratives)|Gekuckt=2026-10-02|Datum=22.12.1789|Wierk=carnetsdenotes.fr|Sprooch=fr}}</ref>. D'Andeelung ass an der franséischer Zäit e puermol geännert ginn. === Entwécklung vun der Kantonszuel === {| class="wikitable" !Datum !Zuel vun de Kantonen !Bemierkung |- |31. August 1795 |align=center|37 |Éischt provisoresch Andeelung vum Departement Forêts op Basis vum ''Arrêté du 14 fructidor an&nbsp;III''. 23 vun dëse Kantonen louchen, no hirer deemoleger Zesummesetzung, ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg.<ref>{{Citation|URL=https://act.public.lu/dam-assets/fr/publications/brochures/brochure-200-joer-kadaster.pdf|Titel=Administration du cadastre et de la topographie 1820-2020|Gekuckt=30.09.2026|Datum=Juli 2020|Wierk=Arrêté du 14 fructidor an III (31 août 1795)|Editeur=Administration du cadastre et de la topographie|Sprooch=fr|Zitat=« L'arrêté du Comité de Salut public du 31 août 1795 partage le département des Forêts en 37 cantons »}}</ref><ref>[https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor]. – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45</ref> Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1" />. |- |22. Oktober 1796 |align=center|26 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté du 1^er brumaire an V''<ref name=":1" />. |- |6. Mäerz 1802 |align=center|28 |Nei Andeelung duerch den ''Arrêté n° 1300 du 15 ventôse an X''. D'Departement war a véier Arrondissementer agedeelt: [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Arrondissement Dikrech|Dikrech]], [[Arrondissement Béibreg|Béibreg]] an [[Arrondissement Neufchâteau (B)|Neufchâteau]]<ref>''Bulletin des lois de la République française'', 3e série, t. V, Bulletin n° 168, arrêté n° 1300, S. 361–367.</ref>. |- |24. Februar 1843 |align=center|11 |D'Gesetz iwwer d'Gemengen- an Distriktsorganisatioun huet dat haitegt Groussherzogtum an dräi Distrikter an 11 Kantonen agedeelt.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> |- |4. Abrëll 1851 |align=center|12 |Mam neie Kanton Veianen ass d'Zuel vun de Kantonen op 12 geklommen.<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix à Vianden|Gekuckt=01.10.2026|Datum=11.04.1851|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> |} ==== Andeelung vun 1795 ==== Duerch den ''Arrêté vum 14 fructidor an III'' (31. August 1795) gouf den Departement Forêts provisoresch a 37 Kantonen agedeelt. Vun dësen louchen der 23 ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg. {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |+Lëscht vun de Kantonen op den 31. August 1795<ref>klasséiert an nummeréiert wéi am ''Arrêté vum 14 fructidor an III'' uginn</ref> !Nr. !Kanton !Haut Lëtzebuerg (oder deelweis) !Bemierkung |- |1 |[[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |jo | |- |2 |[[Kanton Hesper|Hesper]] |jo | |- |3 |[[Kanton Réid|Réid]] |jo | |- |4 |[[Kanton Réimech|Réimech]] |jo | |- |5 |[[Kanton Menster|Menster]] |jo | |- |6 |[[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] |jo | |- |7 |[[Kanton Iechternach|Iechternach]] |jo |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |8 |[[Kanton Frällen|Frällen]] |nee | |- |9 |[[Kanton Béibreg|Béibreg]] |nee | |- |10 |[[Kanton Dudeldorf|Dudeldorf]] |nee | |- |11 |[[Kanton Bettenfeld|Bettenfeld]] |nee | |- |12 |[[Kanton Lichtenborn|Lichtenborn]] |nee | |- |13 |[[Kanton Neierbuerg|Neierbuerg]] |nee | |- |14 |[[Kanton Boufer|Boufer]] |jo | |- |15 |[[Kanton Useldeng|Useldeng]] |jo | |- |16 |[[Kanton Miersch|Miersch]] |jo | |- |17 |[[Kanton Dikrech|Dikrech]] |jo | |- |18 |[[Kanton Veianen|Veianen]] |jo |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |19 |[[Kanton Esch-Uelzecht|Esch]] |jo | |- |20 |[[Kanton Rammerech|Rammerech]] |jo | |- |21 |[[Kanton Zolwer|Zolwer]] |jo | |- |22 |Rebange |????????? |Ë. a. [[Kënzeg]] a [[Féngeg]] louchen am Kanton. |- |23 |[[Kanton Stengefort|Stengefort]] |jo | |- |24 |[[Kanton Arel|Arel]] |jo |Ë. a. [[Äischen]] an [[Uewerpallen]] louchen am Kanton. |- |25 |[[Kanton Nei-Habech|Nei-Habech]] |nee | |- |26 |[[Kanton Virton|Virton]] |nee | |- |27 |[[Kanton Étalle|Étalle]] |nee | |- |28 |[[Kanton Florenville|Florenville]] |nee | |- |29 |[[Kanton Bertrix|Bertrix]] |nee | |- |30 |[[Kanton Neufchâteau|Neufchâteau]] |nee | |- |31 |[[Kanton Fäteler|Fäteler]] |jo |Ë. a. [[Sir (Uertschaft)|Sir]] louch am Kanton. |- |32 |[[Kanton Chenogne|Chenogne]] |nee | |- |33 |[[Kanton Baaschtnech|Baaschtnech]] |jo |Ë. a. [[Uewerwampech]], [[Nidderwampech]], [[Harel]] an [[Eeschpelt]] louchen am Kanton. |- |34 |[[Kanton Wolz|Wolz]] |jo | |- |35 |[[Kanton Clierf|Clierf]] |jo | |- |36 |[[Kanton Haufelescht|Haufelescht]] |nee | |- |37 |[[Kanton Steemich|Steemich]] |jo |Ë. a. [[Wäiswampech]], [[Bënzelt]], [[Helzen]], [[Houfelt]], [[Wëntger]] an [[Allerbuer]] louchen am Kanton. |} ==== Upassunge vu 1796 an 1800 ==== Mam ''Arrêté du 1^er brumaire an V'' (22. Oktober 1796) gouf d'Zuel vun de Kantonen op 26 reduzéiert. Mam Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) gouf d'Departement a véier ''Arrondissements communaux'' agedeelt<ref>{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Bulletin des lois de la République française|Gekuckt=2026-10-02|Auteur=France|Datum=1800-01|Wierk=Gallica|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref>. ==== Nei Andeelung vun 1802 ==== D'Kantonsandeelung gouf duerch den ''Arrêté du 15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) nees geännert an d'Zuel vun de Kantonen op 28 erhéicht. Se waren op déi véier Arrondissementer Lëtzebuerg, Béibreg, Dikrech an Neufchâteau verdeelt. {| class="wikitable" |+Lëscht vun den Arrondissementer a Kantonen op de 6. Mäerz 1802 !Arrondissement !Kantonen !Zuel |- |'''[[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]''' |Arel, [[Kanton Nidderkäerjeng|Nidderkäerjeng]] (Messancy), [[Kanton Beetebuerg|Beetebuerg]], [[Kanton Betzder|Betzder]], Gréiwemaacher, [[Kanton Lëtzebuerg-Nord|Lëtzebuerg-Nord]], [[Kanton Lëtzebuerg-Süd|Lëtzebuerg-Süd]], Miersch, Réimech |align=right|9 |- |'''[[Arrondissement Béibreg|Béibreg]]''' |[[Kanton Arzfeld|Arzfeld]], Béibreg, Dudeldorf, Iechternach, Neierbuerg |align=right|5 |- |'''[[Arrondissement Dikrech|Dikrech]]''' |Clierf, Dikrech, [[Kanton Osper|Osper]], Veianen, Wolz |align=right|5 |- |'''[[Arrondissement Neufchâteau|Neufchâteau]]''' |Baaschtnech, Étalle, Fäteler, Florenville, Haufelescht, Neufchâteau, [[Kanton Paliseul|Paliseul]], [[Kanton Sibret|Sibret]], Virton |align=right|9 |- ! colspan="2" |Total !align=right|28 |} ----D'Kantone sinn eng Kreatioun vun der [[Frankräich|franséischer]] [[Franséisch Revolutioun|revolutionärer]] Herrschaft. Eng éischt provisoresch Kantonsandeelung ass mam ''Arrêté du 14 fructidor an III'' (31. August 1795) festgeluecht ginn an huet 37 Kantonen virgesinn, wouvun der 24 op d'mannst deelweis um haitege Staatsgebitt louchen. Den Arrêté ass awer wuel ni effektiv applizéiert ginn<ref name=":1">{{Citation|URL=https://agatha.arch.be/en/data/ead/BE-A0525_716875_800585/annexes/BE-A0525_716875_800585_fre.ead.pdf|Titel=Inventaire des archives de la Justice de paix et Tribunal de police de Sugny (1792-1795)|Gekuckt=30.09.2026|Wierk=agatha.arch.be|Editeur=Archives de l'État en Belgique|Säiten=Foussnott 6, S. 7|Sprooch=fr}}</ref>. Den 11. September 1795 koum awer schonn eng Reduktioun op 27 Kantonen, dovun der 12 op deem haitege Staatsterritoire. D'Kantonsgrenze goufen duerno mam ''Arrêté du 1^er brumaire an V'' (22. Oktober 1796) fir den [[Departement Forêts|Département des Forêts]] nei gereegelt. No där Ännerung war d'Situatioun awer scho relativ no bei den haitege Kantonen. No 1839 hunn déi zu Lëtzebuerg geschloe Gemenge vum Kanton Arel mat deene vum Kanton Käerjeng zum [[Kanton Capellen]] fusionéiert, de Kanton Beetebuerg gouf mat Deeler vum Kanton [[Messancy]] mä ouns d'[[Gemeng Dippech]] de [[Kanton Esch-Uelzecht]], de Kanton vu [[Rued-Sir|Rued]] respektiv [[Betzder]] gouf vum [[Kanton Gréiwemaacher]] absorbéiert, an aus dem Kanton [[Osper]] gouf de [[Kanton Réiden]]<ref>Raymond Dhur, ''D'Andeelung vum Groussherzogtum an Distrikter, Geriichtsbezierker a Kantonen'', in [http://www.act.public.lu/fr/publications/brochures/newsletter_5/newsletter_5.pdf Newsletter ACTuel Nr 5]</ref>. Vun [[1857]] bis [[1867]] hunn d'Kantone Miersch a Réiden zum [[Distrikt Miersch]] gehéiert, deen 1867 ofgeschaaft gouf<ref>''Kinneklech-Groussherzoglech Veruerdnung vum 30. Mee 1857, iwwer d'Erriichte vun engem Distriktcommissariat zu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo Memorial N° 16, éischten Deel, vum 3. Juni 1857, S. 153]</ref><ref>''Gesetz vum 4. Mee 1867, iwwer d'Suppressioun vum Distriktcommissariat vu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo Memorial N° 17, éischten Deel, vum 15. Juni 1887, S. 125]</ref>. Duerch d'Gemengefusioune kënnen d'Kantonsgrenzen änneren. Dat war de Fall, wéi d'Gemenge [[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]] a [[Gemeng Furen|Furen]] zur neier [[Gemeng Tandel]]<ref>[http://memab.legitech.lu/memab/bridge2server?action=getPDFFromDoc&refpub=2004A39241 Fusiounsgesetz vun der Gemeng Tandel]</ref> fusionéiert hunn: De [[Kanton Veianen]] ass e wéineg méi grouss ginn an de [[Kanton Dikrech]] e wéineg méi kleng. == Verwaltungseenheeten == Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantone keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. 2008 huet den deemolegen Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] ugekënnegt, datt d'Kantonen am Kader vun enger Territorialreform ofgeschaaft géifen<ref>{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2008/01-janvier/31-halsdorf.html|Titel=Jean-Marie Halsdorf présente les grands traits de la réforme territoriale du Luxembourg|Gekuckt=2026-09-30|Datum=2008-01-30|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>; dat ass bis haut nach net geschitt. Just d'[[Administration des ponts et chaussées|Stroossebauverwaltung]] huet an all Kanton (ausser Veianen) eng Néierloossung; den [[Administration de l'enregistrement, des domaines et de la TVA|Enregistrement]] war och bis …{{Wéini?}} bis op Veianen an all Kanton vertrueden. Dat war awer net ëmmer sou. Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972<ref>''Gesetz vum 12. Abrëll 1972 iwwer d'Reorganisatioun vun de Friddengeriichter'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo Mémorial A N° 32, vum 28. Mee 1972, S. 954]</ref> war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn<ref>''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Juli 1846, Nr. 1527, iwwer eng nei Andeelung vun de Milizkantonen'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo Mémorial N° 48 vun 1846, S. 451]</ref>, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten. ==Kantonstabell== <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable sortable" |+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg |- ! scope="col" | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code ! scope="col" | Numm ! scope="col" | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]] ! scope="col" | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]] ! scope="col" | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]] !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum ! scope="col" | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] |- ! LU-01 | [[Kanton Capellen|Capellen]] | [[Capellen]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-02 | [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | [[Esch-Uelzecht]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}} | align="right" | 14 |- ! LU-03 | [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}} | align="right" | 11 |- ! LU-04 | [[Kanton Miersch|Miersch]] | [[Miersch]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-05 | [[Kanton Clierf|Clierf]] | [[Clierf]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}} | align="right" | 5 |- ! LU-06 | [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | [[Dikrech]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-07 | [[Kanton Réiden|Réiden]] | [[Réiden op der Atert]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-08 | [[Kanton Wolz|Wolz]] | [[Wolz]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-09 | [[Kanton Veianen|Veianen]] | [[Veianen]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}} | align="right" | 3 |- ! LU-10 | [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | [[Iechternach]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-11 | [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | [[Gréiwemaacher]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}} | align="right" | 8 |- ! LU-12 | [[Kanton Réimech|Réimech]] | [[Réimech]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |} </div> == Kuckt och == * [[Kanton|Kanton (Homonymie)]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''. {{Referenzen}} [[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]] [[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]] [[nl:Kantons van Luxemburg]] ojnufunvsw6m46k9hp7t76iidbzlued 0 4045 2710575 2708672 2026-10-01T16:20:07Z Johnny Chicago 17 /* vun 2000 bis 2009 */ 2710575 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} [[Fichier:Senta Berger 1975.jpg|thumb|Senta Berger, 1975]] D''''Senta Berger''', gebuer den [[13. Mee]] [[1941]] zu [[Wien]], ass eng [[éisträich]]esch [[Schauspiller]]in a Filmproduzentin. == Liewen == Mat 5 Joer huet d'Senta Berger [[Ballet]] geléiert a wollt spéider Schauspillerin ginn. Si war duerno um [[Max-Reinhardt-Seminar]]. 1958 gouf si Member vum [[Theater in der Josefstadt]]. De Film huet si awer méi ugezunn wéi den Theater, a vun 1959 un huet si ee Film nom anere gedréint. 1962 huet se mam Filmregisseur [[Michael Verhoeven]] d'Produktiounsfirma [[Sentana-Filmproduktion]] gegrënnt. D'Senta Berger huet eng international Filmcarrière, si huet a Filmer zu [[Hollywood]], an [[Italien]], [[Frankräich]], [[Däitschland]] an [[Éisträich]] gespillt, mat Regisseure wéi [[Bernhard Wicki]], [[Sam Peckinpah]], [[Volker Schlöndorff]] a [[Wim Wenders]]. Si war d'Partnerin vu Schauspiller wéi [[Kirk Douglas]], [[Charlton Heston]], [[James Coburn]], [[Lilli Palmer]] a [[Götz George]]. 1989 hat si e groussen Erfolleg mat der Serie ''[[Kir Royal]]'' op der däitscher Televisioun. Duerno huet sech hir Carrière bal nëmme méi op der Tëlee ofgespillt. Zanter 2003 ass si Presidentin vun der [[Deutsche Filmakademie|däitscher Filmakademie]]. Si war vun 1963 bis zu deem sengem Doud am Joer 2024 mam Filmregisseur [[Michael Verhoeven]] bestuet. == Filmographie == === Kino=== ==== vun 1950 bis 1959 ==== * 1950: ''[[Das doppelte Lottchen (Film 1950)|Dasa doppelte Lottchen]]'' - Regie: [[Josef von Báky]] - Haaptacteuren: [[Antje Weisgerber]], [[Peter Mosbacher]] * 1955: ''[[Du bist die Richtige]]'' - Regie: [[Erich Engel]], [[Josef von Báky]] - Haaptacteuren: [[Curd Jürgens]], Antje Weisgerber * 1957: ''[[Die unentschuldigte Stunde (Film 1957)|Die unentschuldigte Stunde]]'' - Regie: [[Willi Forst]] - Haaptacteuren: [[Adrian Hoven]], [[Erika Remberg]] - (als Gymnasialschülerin) * 1957: ''[[Die Lindenwirtin vom Donaustrand]]'' - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Marianne Hold]], [[Claus Holm]] - (als Marie) * 1958: ''[[Der veruntreute Himmel]]'' - Regie: [[Ernst Marischka]] - Haaptacteuren: [[Hans Holt]], [[Annie Rosar]] * 1959: ''[[The Journey]]'' - Regie: [[Anatole Litvak]] - Haaptacteuren: [[Deborah Kerr]], [[Yul Brynner]] - (als Serveuse) * 1959: ''[[Katia (Film 1959)|Katia]]'' - Regie: [[Robert Siodmak]] - Haaptacteuren: [[Romy Schneider]], [[Curd Jürgens]] ==== vun 1960 bis 1969 ==== * 1960: ''[[Ich heirate Herrn Direktor]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: [[Heidelinde Weis]], [[Gerhard Riedmann]] - (als Vera) * 1960: ''[[Der brave Soldat Schwejk (Film 1960)|Der brave Soldat Schwejk]]'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Ernst Stankovski]] - (als Gretl) * 1960: ''[[O sole mio (Film 1960)|O sole mio]]'' - Regie: [[Paul Martin (Filmregiseur)|Paul Martin]] - Haaptacteuren: [[Vico Torriani]], [[Gunther Philipp]] - (als Madeleine) * 1961: ''[[The Secret Ways]]'' - Regie: [[Phil Karlson]] - Haaptacteuren: [[Richard Widmark]], [[Sonja Ziemann]] - (als Elsa) * 1961: ''[[Junge Leute brauchen Liebe]]'' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Waltraut Haas]] - (als Madeleine Talbot) * 1961: ''[[Eine hübscher als die andere]]'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heidi Brühl]], [[Rudolf Platte]] - (als Lilly Hase) * 1961: ''[[Das Wunder des Malachias]]'' - Regie: [[Bernhard Wicki]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Richard Münch]] - (als Yvonne Krüger) * 1961: ''[[Immer Ärger mit dem Bett]]'' - Regie: [[Rudolf Schündler]] - Haaptacteuren: [[Günter Pfitzmann]], [[Renate Ewert]] - (als Rosemarie Schulze) * 1961: ''[[Adieu, Lebewohl, Goodbye]]'' - Regie: Paul Martin - Haaptacteuren: [[Bibi Johns]], [[Michael Cramer]] - (als Gaby) * 1961: ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein (Film)|Es muß nicht immer Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: [[O. W. Fischer]], [[Eva Bartok]] - (als Chantal) * 1961: ''[[Ramona (Film 1961)|Ramona]]'' - Regie: Paul Martin - Haaptacteuren: [[Joachim Hansen]], [[Georg Thomalla]] - (als Yvonne) * 1961: ''[[Junge Leute brauchen Liebe]]'' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Johannes Heesters]] * 1961: ''[[Das Geheimnis der schwarzen Koffer]]'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Joachim Hansen]], [[Chris Howland]] - (als Susan Brown) * 1961: ''[[Diesmal muß es Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: O. W. Fischer, Eva Bartok - (als Chantal) * 1962: ''[[Frauenarzt Dr. Sibelius]]'' - [[Rudolf Jugert]] - Haaptacteuren: [[Lex Barker]], [[Barbara Rütting]] - (als Elisabeth Sibelius) * 1962: ''[[Das Testament des Dr. Mabuse (Film 1962)|Das Testament des Dr. Mabuse]]'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Gert Fröbe]], [[Charles Regnier]] - (als Nelly) * 1962: ''[[Sherlock Holmes und das Halsband des Todes]]'' - Regie: [[Terence Fisher]] - Haaptacteuren: [[Christopher Lee]], [[Ivan Desny]] - (als Ellen Blackburn) * 1963: ''[[The Waltz King]]'' - Regie: [[ Steve Previn]] - Haaptacteuren: [[Kerwin Mathews]], [[Peter Kraus]] - (als Henriette Treffz) * 1963: ''[[Kali Yug, la dea della vendetta]]'' - Regie: [[Mario Camerini]] - Haaptacteuren: Lex Barker, [[Klaus Kinski]] - (als Catherine Talbot) * 1963: ''[[Il mistero del tempio indiano]]'' - Regie: Mario Camerini - Haaptacteuren: Lex Barker, Joachim Hansen - (als Catherine Talbot) * 1963: ''[[The Victors]]'' - Regie: [[Carl Foreman]] - Haaptacteuren: [[Melina Mercouri]], [[Romy Schneider]] - (als Trudi Metzger) * 1963: ''[[Jack und Jenny]]'' - Regie: [[Victor Vicas]] - Haaptacteuren: [[Brett Halsey]], [[Marion Michael]] - (als Jenny) * 1964: ''[[...e la donna creò l'uomo]]'' - Regie: [[Camillo Mastrocinque]] - Haaptacteuren: [[Thomas Fritsch]], [[Alexandra Stewart]] - (als Jane) * 1965: ''[[Major Dundee]]'' - Regie: [[Sam Peckinpah]] - Haaptacteuren: Charlton Heston, [[James Coburn]] - (als Teresa Santiago) * 1965: ''[[Schüsse im 3/4 Takt]]'' - Regie: [[Alfred Weidenmann]] - Haaptacteuren: [[Pierre Brice]], [[Heinz Drache]] - (als Jenny) * 1965: ''[[The Glory Guys]]'' - Regie: [[Arnold Laven]] - Haaptacteuren: [[Tom Tryon]], [[James Caan]] - (als Lou Woddard) * 1966: ''[[Cast a Giant Shadow]]'' - Regie: [[Melville Shavelson]] - Haaptacteuren: [[Kirk Douglas]], [[Angie Dickinson]] - (als Magda Simon) * 1966: ''[[The Poppy Is Also a Flower]]'' - Regie: [[Terence Young]] - Haaptacteuren: [[Stephen Boyd]], [[Rita Hayworth]] - (als Maxine) * 1966: ''[[Lange Beine – lange Finger]]'' - Regie: [[Alfred Vohrer]] - Haaptacteuren: [[Joachim Fuchsberger]], [[Martin Held]] - (als Doris Holberg) * 1966: ''[[Our Man in Marrakesh]]'' - Regie: [[Don Sharp]] - Haaptacteuren: [[Tony Randall]], [[Herbert Lom]] - (als Kyra Stanovy) * 1966: ''[[The Quiller Memorandum]]'' - Regie: [[Michael Anderson (Filmregisseur)|Michael Anderson]] - Haaptacteuren: [[Alec Guinness]], [[Max von Sydow]] - (als Inge Lindt) * 1967: ''[[Operazione San Gennaro]]'' - Regie: [[Dino Risi]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Claudine Auger]] - (als Maggie) * 1967: ''[[The Ambushers]]'' - Regie: [[Henry Levin]] - Haaptacteuren: [[Dean Martin]], [[Janice Rule]] - (als Francesca Madeiros) * 1967: ''[[Peau d'espion]]'' - Regie: [[Edouard Molinaro]] - Haaptacteuren: [[Louis Jourdan]], [[Bernard Blier]] - (als Gertraud Sphax) * 1968: ''[[Diaboliquement vôtre]]'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: [[Alain Delon]], [[Peter Mosbacher]] - (als Christiane) * 1968: ''Vienna'' - Regie: [[Orson Welles]] - Haaptacteuren: [[Mickey Rooney]] (Kuerzfilm) * 1969: ''[[If It's Tuesday, This Must Be Belgium]]'' - Regie: [[Mel Stuart]] - Haaptacteuren: [[Suzanne Pleshette]], [[Ian McShane]] * 1969: ''[[De Sade (Film)|De Sade]]'' - Regie: [[Cy Endfield]] - Haaptacteuren: [[Keir Dullea]], [[Lilli Palmer]] - (als Anne de Montreuil) * 1969: ''[[Les étrangers (Film 1969)|Les étrangers]]'' - Regie: [[Jean-Pierre Desagnat]] - Haaptacteuren: [[Michel Constantin]], [[Hans Meyer]] - (als May) * 1969: ''[[Infanzia, vocazione e prime esperienze di Giacomo Casanova, veneziano]]'' - Regie: [[Luigi Comencini]] - Haaptacteuren: [[Leonard Whiting]], [[Lionel Stander]] - (als Giuliegtta Cavamacchia) ==== vun 1970 bis 1979 ==== * 1970: ''[[Cuori solitari (Film 1970)|Cuori solitari]]'' - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Ugo Tognazzi]], [[Gianna Serra]] - (als Giovanna) * 1970: ''[[O.K. (Film)|O.K.]]'' - Regie: [[Michael Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Gustl Bayrhammer]], [[Eva Mattes]] * 1970: ''[[Quando le donne avevano la coda]]'' - Regie: [[Pasquale Festa Campanile]] - Haaptacteuren: [[Giuliano Gemma]], [[Frank Wolff]] - (als Filli) * 1971: ''[[Un'anguilla da 300 milioni]]'' - Regie: [[Salvatore Samperi]] - Haaptacteuren: [[Ottavia Piccolo]], [[Gabriele Ferzetti]] - (als Gräfin Spodani) * 1971: ''[[Wer im Glashaus liebt...]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Hartmut Becker]], [[Marianne Blomquist]] - (als Hanna) * 1971: ''[[Le saut de l'ange (Film)|Le saut de l'ange]]'' - Regie: [[Yves Boisset]] - Haaptacteuren: [[Jean Yanne]], [[Sterling Hayden]] - (als Sylvaine Orsini) * 1971: ''[[Roma bene]]'' - Regie: [[Carlo Lizzani]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Michèle Mercier]] - (als Prinzessin Dede Marescalli) * 1972: ''[[L'amante dell'orsa maggiore]]'' - Regie: [[Valentino Orsini]] - Haaptacteuren: [[Giuliano Gemma]], [[Bruno Cremer]] - (als Fela) * 1972: ''[[Quando le donne persero la coda]]'' - Regie: [[Pasquale Festa Campanile]] - Haaptacteuren: Frank Wolff, [[Mario Adorf]] - (als Filli) * 1972: ''[[Causa di divorzio]]'' - Regie: [[Marcello Fondato]] - Haaptacteuren: [[Catherine Spaak]], [[Arnoldo Foà]] - (als Enrica Sebastiani) * 1972: ''[[Die Moral der Ruth Halbfass]]'' - Regie: [[Volker Schlöndorff]] - Haaptacteuren: [[Margarethe von Trotta]], [[Helmut Griem]] - (als Ruth Halbfass) * 1972: ''[[Der scharlachrote Buchstabe]]'' - Regie: [[Wim Wenders]] - Haaptacteuren: [[Hans Christian Blech]], [[Rüdiger Vogler]] - (als Hester Prynne) * 1973: ''[[Bisturi, la mafia bianca]]'' - Regie: [[Luigi Zampa]] - Haaptacteuren: Gabriele Ferzetti, [[Enrico Maria Salerno]] - (als Maria) * 1973: ''[[Amore e ginnastica]]'' - Regie: [[Luigi Filippo D'Amico]] - Haaptacteuren: [[Adriana Asti]], [[Lino Capolicchio]] - (als Maria Pedani) * 1973: ''[[Reigen (Film 1973)|Reigen]]'' - Regie: [[Otto Schenk]] - Haaptacteuren: [[Sydne Rome]], [[Helmut Berger]] - (als Emma) * 1974: ''[[Di mamma non ce n'è una sola]]'' - Regie: [[Alfredo Giannetti]] - Haaptacteuren: [[Lino Capolicchio]], Lionel Stander - (als Paolina Borghese) * 1974: ''[[L'uomo senza memoria]]'' - Regie: [[Duccio Tessari]] - Haaptacteuren: [[Luc Merenda]], [[Umberto Orsini]] - (als Sara Grimaldi) * 1974: ''[[La bellissima estate]]'' - Regie: [[Sergio Martino]] - Haaptacteuren: [[John Richardson (Schauspiller)|John Richardson]], [[Caterina Boratto]] - (als Manuela) * 1976: ''[[MitGift]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: Mario Adorf, [[Elisabeth Flickenschildt]] - (als Alice Burgmann) * 1976: ''[[La padrona è servita]]'' - Regie: [[Mario Lanfranchi]] - Haaptacteuren: [[Maurizio Arena]], [[Erika Blanc]] - (als Angela) * 1976: ''[[The Swiss Conspiracy]]'' - Regie: [[Jack Arnold]] - Haaptacteuren: [[David Janssen]], [[Elke Sommer]] - (als Denise Abbott) * 1976: ''[[Signore e signori, buonanotte]]'' - Regie: Luigi Comencini, [[Nanni Loy]], [[Luigi Magni]], [[Mario Monicelli]], [[Ettore Scola]] - Haaptacteuren: [[Vittorio Gassman]], [[Marcello Mastroianni]] - (als Madamm Palese) * 1976: ''[[Brogliaccio d'amore]]'' - Regie: [[Decio Silla]] - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, [[Paolo Carlini]] - (als Roberta) * 1977: ''[[Das chinesische Wunder]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, [[Harald Leipnitz]] - (als Detta Gaspardi) * 1977: ''[[Cross of Iron]]'' - Regie: Sam Peckinpah - Haaptacteuren: [[James Coburn]], [[Maximilian Schell]] - (als Eva) * 1977: ''[[Una donna di seconda mano]]'' - Regie: [[Pino Tosini]] - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, [[Macha Méril]] - (als Nerina) * 1978: ''[[Ritratto di borghesia in nero]]'' - Regie: [[Tonino Cervi]] - Haaptacteuren: [[Ornella Muti]], [[Capucine]] - (als Carla Richter) * 1978: ''Freiheit'' - Regie: Petrus van der Let - (Kuerzfilm) ==== vun 1980 bis 1989 ==== * 1980: ''[[Speed Driver]]'' - Regie: [[Stelvio Massi]] - Haaptacteuren: [[Francisco Rabal]], [[Fabio Testi]] - (als Suzanne) * 1984: ''[[Fatto su misura]]'' - Regie: [[Francesco Laudadio]] - Haaptacteuren: [[Ricky Tognazzi]], [[Ugo Tognazzi]] * 1985: ''[[De flyvende djævle]]'' - Regie: [[Anders Refn]] - Haaptacteuren: [[Erland Josephson]], [[Mario David]] - (als Nina Rosta) * 1985: ''[[Le due vite di Mattia Pascal]]'' - Regie: [[Mario Monicelli]] - Haaptacteuren: [[Marcello Mastroianni]], [[Andréa Ferréol]] - (als Clara) * 1985: ''[[Killing Cars]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Jürgen Prochnow]], [[Agnès Soral]] - (als Marie Landauer) * 1986: ''[[L'ultima mazurka]]'' - Regie: [[Gianfranco Bettetini]] - Haaptacteuren: Erland Josephson, [[Marina Berti]] - (als Grete) * 1987: ''[[Animali metropolitani]]'' - Regie: [[Steno]] - Haaptacteuren: [[Donald Pleasence]], [[Ninetto Davoli]] - (als Dr. Abbott) * 1988: ''[[Cheeeese]]'' - Regie: Bernhard Weber - Haaptacteuren: [[Vincent Gardenia]], [[Arnaldo Ninchi]] - (als Erica) ==== vun 1990 bis 2009 ==== * 1990: ''[[Tre colonne in cronaca]]'' - Regie: [[Carlo Vanzina]] - Haaptacteuren: [[Gian Maria Volonté]], [[Sergio Castellitto]] - (als Contessa Odessa Bonaveri) * 1998: ''[[Bin ich schön?]]'' - Regie: [[Doris Dörrie]] - Haaptacteuren: [[Gottfried John]], [[Franka Potente]] - (als Unna) ==== vun 2000 bis 2009 ==== * 2009: ''[[Ob ihr wollt oder nicht]]'' - Regie: [[Ben Verbong]] - Haaptacteuren: [[Katharina Marie Schubert|Katharina Schubert]], [[Jan Decleir]] - (als Dorothea Brühl) * 2009: ''[[Horst Schlämmer - Isch kandidiere!]]'' - Regie: [[Angelo Colagrossi]] - Haaptacteuren: [[Hape Kerkeling]], [[Alexandra Kamp]] - (als Senta Berger) * 2009: ''[[Satte Farben vor Schwarz]]'' - Regie: [[Sophie Heldman]] - Haaptacteuren: [[Bruno Ganz]], [[Carina Wiese]] - (als Anita) ==== vun 2010 bis 2019 ==== * 2012: ''[[Zettl]]'' - Regie: [[Helmut Dietl]] - Haaptacteuren: [[Michael Herbig]], [[Karoline Herfurth]] - (als Mona Mödlinger) * 2012: ''[[Ruhm (Film)|Ruhm]]'' - Regie: [[Isabel Kleefeld]] - Haaptacteuren: [[Heino Ferch]], [[Julia Koschitz]] - (als Rosalie) * 2014: ''[[Altersglühen - Speed Dating für Senioren]]'' - Regie: [[Jan Georg Schütte]] - Haaptacteuren: Mario Adorf, [[Matthias Habich]] - (als Maria Koppel) * 2016: ''[[Willkommen bei den Hartmanns]]'' - Regie: [[Simon Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Heiner Lauterbach]], [[Florian David Fitz]] - (als Angelika Hartmann) * 2019: ''Menuett'' - Regie: [[Felix Karolus]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2020 bis 2029 ==== * 2022: ''[[Oskars Kleid]]'' - Regie: [[Hüseyin Tabak]] - Haaptacteuren: Florian David Fitz, [[Burghart Klaußner]] - (als Frau Kornmann) * 2023: ''[[Weißt du noch]]'' - Regie: [[Rainer Kaufmann]] - Haaptacteuren: [[Günther Maria Halmer]], [[Konstantin Wecker]] - (als Marianne) * 2026: ''[[Ach, diese Lücke, diese entsetzliche Lücke]]'' - Regie: Simon Verhoeven - Haaptacteuren: [[Bruno Alexander]], [[Michael Wittenborn]] - (als Groussmamm) === Televisioun === ==== vun 1963 bis 1969 ==== * 1958: ''Heinrich IV'' - (TV-Film)]] - Regie: Karl Guttmann - Haaptacteuren: [[Leopold Rudolf]], [[Michael Heltau]] * 1960: ''Gehört sich das?'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1963: ''The Waltz King: Part 1'' - (TV-Film) - Regie: [[Steve Previn]] - Haaptacteuren: [[Kerwin Mathews]], [[Peter Kraus]] * 1963: ''The Waltz King: Part 2'' - (TV-Film) - Regie: [[Steve Previn]] - Haaptacteuren: [[Kerwin Mathews]], [[Peter Kraus]] * 1964: ''Ein schöner Herbst'' - (TV-Film) - Regie: [[Karl Stanzl]] - Haaptacteuren: [[Leopold Rudolf]], [[Albert Rueprecht]] * 1960: ''Bob Hope Presents the Chrysler Theatre'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1964: ''See How They Run'' - (TV-Film) - Regie: [[David Lowell Rich]] - Haaptacteuren: [[John Forsythe]], [[Jane Wyatt]] * 1964: ''The Man from U.N.C.L.E.'' - (TV-Serie) - Episod: ''Collectors' Edition'' - Regie: [[John Newland]] - Haaptacteuren: [[Robert Vaughn]], [[David McCallum]] * 1968: ''The Name of the Game'' - (TV-Serie) - Episod: ''The Double Affair'' - Regie: [[Leslie Stevens]] - Haaptacteuren: [[Anthony Franciosa]], [[John Saxon]] * 1968: ''Istanbul Express'' - (TV-Film) - Regie: [[Richard Irving (Regisseur)|Richard Irving]] - Haaptacteuren: [[Gene Barry]], John Saxon * 1968: ''Babeck'' (1968) - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) - Regie: [[Wolfgang Becker (1910-2005)|Wolfgang Becker]] - Haaptacteuren: [[Cordula Trantow]], [[Helmut Käutner]] ** Episod 1: ''Ein Sarg aus Genua'' **Episod 2: ''Das Geheimnis der Calasetta'' **Episod 3 ''Tödliche Geschäfte'' * 1968-1969: ''It Takes a Thief'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) ==== vun 1970 bis 1979 ==== * 1974: ''Frühlingsfluten'' - (TV-Film) - Regie: [[Vojtěch Jasný]] - Haaptacteuren: [[Ben Hecker]], [[Claude Dauphin]] * 1975: ''Krempoli - Ein Platz für wilde Kinder'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1975: ''Die Verschwörung des Fiesco zu Genua'' - (TV-Film) - Regie: [[Franz Peter Wirth]] - Haaptacteuren: [[Klaus Maria Brandauer]], [[Rudolf Fernau]] * 1977: ''Abschiede - Drei Szenen aus Wien um 1900'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Glück]] - Haaptacteuren: [[Walter Schmidinger (Schauspiller)|Walter Schmidinger]], [[Dietmar Schönherr]] * 1979 : ''La giacca verde'' - (TV-Film) - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Cassel]], [[Vittorio Sanipoli]] ==== vun 1980 bis 1989 ==== * 1981: ''Der Traum ein Leben'' - (TV-Film) - Regie: [[Ernst Hauessermann]] - Haaptacteuren: [[Walther Reyer]], Klaus Maria Brandauer * 1981: ''Dantons Tod'' - (TV-Film) - Regie: [[Rudolf Noelte]] - Haaptacteuren: [[Götz George]], [[Christian Quadflieg]] * 1982: ''Die Priwalov'schen Millionen'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1982: ''Die Entscheidung'' - (TV-Film) - Regie: [[Konrad Sabrautzky]] - Haaptacteuren: [[Renate Schroeter]] * 1983: ''Liebe Melanie'' - (TV-Film) - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Michael Ande]], [[Eva Mattes]] * 1983: ''La stagione delle piogge'' - (TV-Film) - Regie: [[Domenico Campana]] - Haaptacteuren: [[Christopher Connelly]], [[Laura Morante]] * 1984: ''Notti e nebbie'' - (TV-Film) - Regie: [[Marco Tullio Giordana]] - Haaptacteuren: [[Umberto Orsini]], Laura Morante * 1986: ''Kir Royal'' - (TV-Serie) - Regie: Helmut Dietl - Haaptacteuren: [[Franz Xaver Kroetz]], [[Dieter Hildebrandt]] ** 1. Episod: ''Wer reinkommt, ist drin'' (1986) ** 2. Episod: ''Muttertag'' (1986) ** 3. Episod: ''Das Volk sieht nichts'' (1986) ** 4. Episod: ''Adieu Claire'' (1986) ** 5. Episod:''Königliche Hoheit'' (1986) ** 6 Episod:''Karriere'' (1986) * 1989: ''Quattro storie di donne'' - (TV-Serie) - Episod: ''Luisa'' - Regie: Franco Giraldi - Haaptacteuren: [[Cristina Marsillach]], [[Gianni Garko]] * 1989-2004: ''Die schnelle Gerdi'' - (TV-Serie) - (12 Episoden) * 1989: ''Peter Strohm'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1989: ''Oceano'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) ==== vun 1990 bis 1999 ==== * 1990: ''La belle Anglaise'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1992: ''Sie und Er'' - (TV-Film) - Regie: [[Frank Beyer]] - Haaptacteuren: [[Maja Maranow]], [[Katrin Sass]] * 1992: ''Lilli Lottofee'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1994: ''Gefangene Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Dagmar Damek]] - Haaptacteuren: [[Martin Lüttge]], [[Anna Thalbach]] * 1994-1996: '' Ärzte '' - (TV-Serie) - (8 Episoden) - Haaptacteuren: [[Friedrich von Thun]], [[Daniela Ziegler]] * 1995: ''Die Nacht der Nächte'' - (TV-Film) - Regie: [[Xaver Schwarzenberger]] - Haaptacteuren: [[Susi Nicoletti]], [[Frank Hoffmann (Schauspiller)| Frank Hoffmann]] * 1995: ''Kommissar Rex'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1996: '' Dopo la tempesta '' - (TV-Film) - Regie: [[Andrea Frazzi]], [[Antonio Frazzi]] - Haaptacteuren: [[Omero Antonutti]], [[Gudrun Gabriel]] * 1997: ''Lamorte'' - (TV-Film) - Regie: Xaver Schwarzenberger - Haaptacteuren: [[Nicole Heesters]], [[Gertraud Jesserer]] * 1997: ''Bella Ciao'' (TV-Film) - Regie: Xaver Schwarzenberger - Haaptacteuren: Frank Hoffmann, Susi Nicoletti * 1997: ''Der König'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1997: ''Kap der Rache'' - (TV-Film) - Regie: [[Axel de Roche]] - Haaptacteuren: [[Günter Strack]], [[Timothy Peach]] * 1998: ''Mammamia'' - (TV-Film) - Regie: [[Sandra Nettelbeck]] - Haaptacteuren: [[Christiane Paul]], [[Peter Lohmeyer]] * 1999: ''Liebe und weitere Katastrophen'' - (TV-Film) - Regie: [[Bernd Fischerauer]] - Haaptacteuren: Friedrich von Thun, [[Suzanne von Borsody]] * 1999: ''Nancherrow'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1999: ''Mit fünfzig küssen Männer anders'' - (TV-Film) - Regie: [[Margarethe von Trotta]] - Haaptacteuren: [[Ulrich Pleitgen]], [[Konstantin Wecker]] ==== vun 2000 bis 2009 ==== * 2000: ''Zimmer mit Frühstück'' - (TV-Film) - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Michael Gwisdek]], [[Gisela Schneeberger]] * 2000: ''Trennungsfieber'' - (TV-Film) - Regie: [[Manfred Stelzer]] - Haaptacteuren: Günther Maria Halmer, [[Karl Kranzkowski]] * 2000: ''Scharf aufs Leben'' - (TV-Film) - Regie: [[Christine Kabisch]] - Haaptacteuren: [[Ralph Herforth]], Ulrich Pleitgen * 2000: ''Probieren Sie's mit einem Jüngeren'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Kreihsl]] - Haaptacteuren: [[Ulrich Reinthaller]], [[Nadeshda Brennicke]] * 2002: ''Bis dass dein Tod uns scheidet'' - (TV-Film) - Regie: Manfred Stelzer - Haaptacteuren: Günther Maria Halmer, [[Hanno Pöschl]] * 2002-2019: ''Unter Verdacht''- (TV-Serie) - (30 Episoden) * 2004: ''Die Konferenz'' - (TV-Film) - Regie: [[Niki Stein]] - Haaptacteuren: [[Peter Fitz]], Günther Maria Halmer * 2005: ''Einmal so wie ich will'' - (TV-Film) - Regie: [[Vivian Naefe]] - Haaptacteuren: [[Götz George]], [[Peter Simonischek]] * 2005: ''Emilia - Die zweite Chance'' - (TV-Film) - Regie: [[Tim Trageser]] - Haaptacteuren: [[Peter Sattmann]], [[Anna Schudt]] * 2005: ''Emilia - Familienbande'' - (TV-Film) - Regie: Tim Trageser - Haaptacteuren: Peter Sattmann, Anna Schudt * 2006: ''Nette Nachbarn küsst man nicht'' - (TV-Film) - Regie: [[Stephan Wagner]] - Haaptacteuren: Michael Gwisdek, [[Nina Kunzendorf]] * 2000: ''Schlaflos'' - (TV-Film) - Regie: [[Isabel Kleefeld]] - Haaptacteuren: [[Caroline Peters]], [[Victoria Trauttmansdorff]] * 2008-2009: ''Four Seasons''- (TV- Mini-Serie) - (4 Episoden) - Haaptacteuren: [[Tom Conti]], [[Michael York]] * 2009: ''Frau Böhm sagt Nein'' -(TV-Film) - Regie: [[Connie Walter]] - Haaptacteuren: [[Lavinia Wilson]], [[Johanna Gastdorf]] * 2009: ''Mama kommt!'' - (TV-Film) - Regie: Isabel Kleefeld - Haaptacteuren: [[Anja Kling]], [[Jella Haase]] ==== vun 2010 bis 2019 ==== * 2011: ''Liebe am Fjord''- (TV-Serie) - (1 Episod) * 2011: ''In den besten Jahren'' - (TV-Film) - Regie: [[Hartmut Schoen]] - Haaptacteuren: [[Matthias Brandt]], [[Felix Eitner]] * 2012: ''Und alle haben geschwiegen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dror Zahavi]] - Haaptacteuren: [[Alicia von Rittberg]], [[Matthias Habich]] * 2011: ''Operation Zucker'' - (TV-Film) - Regie: Rainer Kaufmann - Haaptacteuren: Nadja Uhl, [[Anatole Taubman]] * 2012: ''Hochzeiten'' - (TV-Film) - Regie: [[Nikolai Müllerschön]] - Haaptacteuren: Friedrich von Thun, [[Lisa Martinek]] * 2013: ''Just Married - Hochzeiten zwei'' - (TV-Film) - Regie: Nikolai Müllerschön - Haaptacteuren: Friedrich von Thun, Lisa Martinek * 2013: ''Willkommen auf dem Land'' - (TV-Film) - Regie: Tim Trageser - Haaptacteuren: Günther Maria Halmer, [[Fritz Roth]] * 2013: ''Geschichte der Schönheit''- (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2014: ''Almuth & Rita'' - (TV-Film) - Regie: Nikolai Müllerschön - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Lisa Kreuzer]] * 2014: ''Frauen verstehen'' - (TV-Film) - Regie: [[Jörg Grünler]] - Haaptacteuren: Henry Hübchen, [[Michael Roll]] * 2014: ''Altersglühen - Die Serie''- (TV-Serie) - (5 Episoden) * 2016: ''Die Hochzeit meiner Eltern'' - (TV-Film) - Regie: Connie Walter - Haaptacteuren: Günther Maria Halmer, Anja Kling * 2016: ''Almuth und Rita räumen auf'' - (TV-Film) - Regie: Nikolai Müllerschön - Haaptacteuren: Cornelia Froboess, [[Wolfram Berger]] * 2018: ''Sünden''- (TV-Serie) - (1 Episod) ==== vun 2020 bis 2029 ==== * 2020: ''Martha & Tommy'' - (TV-Film) - Regie: [[Petra Katharina Wagner]] - Haaptacteuren: [[Jonathan Berlin]], [[Uwe Kockisch]] * 2021: ''An seiner Seite'' - (TV-Film) - Regie: Felix Karolus - Haaptacteuren: Peter Simonischek, [[Thomas Thieme]] * 2024: ''Thomas Thiemespot'' - (TV-Serie) - (1 Episod) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Berger Senta}} [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmproduzenten]] [[Kategorie:Gebuer 1941]] [[Kategorie:Bundesverdienstkreuz 1. Klasse]] pdkmiw4z8hzdrajccrrbbuevzb8026y 0 5325 2710585 2653078 2026-10-01T18:18:53Z Mobby 12 60927 /* Ännerungen um Design */ 2710585 wikitext text/x-wiki Vum '''[[Euro]]''', der gemeinsamer [[Wärung]] vun 21 [[Memberstaate vun der Europäescher Unioun]], gëtt et '''Mënzen''' an 8 verschiddene Wäerter. Dës goufen den [[1. Januar]] [[2002]], zesumme mat den [[Eurobilljeeën]], agefouert. 1 Euro ass an 100 Cent ënnerdeelt. == Beschreiwung == {| class="wikitable" |+ '''Beschreiwung vun den Euromënzen''' ! Nennwäert ! Duerchmiesser ! Déckt ! Mass ! Alliage ! Bord |- style="white-space: nowrap;" ! align=center | € 0,01 | align=center | 16,25&nbsp;mm | align=center rowspan=3 | 1,67&nbsp;mm | align=center | 2,30 g | align=center rowspan=3 | Stol mat [[Koffer]]-Iwwerzuch | align=center | glat |- style="white-space: nowrap;" ! align=center | € 0,02 | align=center | 18,75&nbsp;mm <!--| align=center | 1,67 mm--> | align=center | 3,06 g | align=center | glat mat enger Rill an der Mëtt |- style="white-space: nowrap;" ! align=center | € 0,05 | align=center | 21,25&nbsp;mm <!--| align=center | 1,67 mm--> | align=center | 3,92 g | align=center | glat |- style="white-space: nowrap;" ! align=center | € 0,10 | align=center | 19,75&nbsp;mm | align=center | 1,93&nbsp;mm | align=center | 4,10 g | align=center rowspan=3 | Kofferalliage (''Nordescht Gold'') | align=center | Wellestruktur (geradderegte Bord) |- style="white-space: nowrap;" ! align=center | € 0,20 | align=center | 22,25&nbsp;mm | align=center | 2,14&nbsp;mm | align=center | 5,74 g | align=center | glat mat 7 Kaulen<br>(''Spuenesch Blumm'') |- style="white-space: nowrap;" ! align=center | € 0,50 | align=center | 24,25&nbsp;mm | align=center | 2,38&nbsp;mm | align=center | 7,80 g | align=center | Wellestruktur (geradderegte Bord) |- style="white-space: nowrap;" ! align=center | € 1 | align=center | 23,25&nbsp;mm | align=center | 2,33&nbsp;mm | align=center | 7,50 g | align=center | bannendran: Koffer-[[Néckel]]-Alliage<br>ronderëm: Néckelbronze | align=center | 6 Segmenter, déi noeneen <br>glat a mat renge Rille sinn |- style="white-space: nowrap;" ! align=center | € 2 | align=center | 25,75&nbsp;mm | align=center | 2,20&nbsp;mm | align=center | 8,50 g | align=center | bannendrann: Néckelbronze<br>baussen: Koffer-Néckel-Alliage | align=center | reng Rille mat Schrëft <br>(verschidden no Land, dacks eng "2") |} === Viischt Säit === D'viischt Säit (''[[Avers (Numismatik)|Avers]]'') ass op de Mënze vun alle Länner déi selwecht; et gëtt 3 Designen, jee no 'Faarf', déi all vum Belsch [[Luc Luycx]] entworf goufen. Op de Mënze vun € 0,01, € 0,02 a € 0,05 ass Europa a Relatioun zu der Welt duergestallt. Bei de Mënze vun € 0,10 a méi gëtt et e liichten Ënnerscheed am Ausgesinn, jee nodeem, op se virun oder no [[2006]] gepräägt goufen. ==== Mënzen, déi tëscht 1999 an 2006 erauskoumen ==== Op deene vun € 0,10, € 0,20 a € 0,50 gëtt gewisen, wéi déi (bis Mee 2004) 15 EU-Memberstaaten zesummefannen. D'€ 1 an d'€ 2 hunn d'EU (zu 15) als Sujet. <gallery> Fichier:1 Cent (2007).jpeg Fichier:2 Cent (2007).jpeg Fichier:5 Cent (2007).jpeg Fichier:10 Cent (1999-2006).png Fichier:20 Cent (1999-2006).png Fichier:50 Cent (1999-2006).png Fichier:1 Euro (1999-2006).png Fichier:2 Euro (1999-2006).png </gallery> ==== Mënzen, déi vun 2007 un erauskomm sinn ==== Well 2004 10 Memberlänner bäikoumen (vun deenen eent, [[Slowenien]], [[2007]] den Euro agefouert huet), an 2007 nach eng Kéier 2, an dës Länner awer net op de Mënzen ze gesi waren, gouf [[2005]] decidéiert, amplaz vun der EU zu 15, de Kontinent [[Europa (Kontinent)|Europa]] ze weisen. Déi Mënze mam alen Design behalen awer hir Gëltegkeet a bleiwe weider am Ëmlaf. <gallery> Fichier:1 Cent (2007).jpeg Fichier:2 Cent (2007).jpeg Fichier:5 Cent (2007).jpeg Fichier:10 Cent (2007).jpeg Fichier:20 Cent (2007.jpeg Fichier:50 Cent (2007).jpeg Fichier:1 Euro (Cent).jpeg Fichier:2 Euro (2007).jpeg </gallery> === Récksäit === Jiddwer Land vun der [[Eurozon]] hat d'Méiglechkeet, selwer ze bestëmmen, wéi d'Récksäit (oder de ''[[Revers (Numismatik)|Revers]]'') vun de Mënze sollt ausgesinn. Eenzeg Virgaf: Déi 12 Stäre vum [[Europafändel|europäesche Fändel]] mussen drop ze gesi sinn. Sou gëtt et Länner wéi d'Belsch, déi op allen 8 Mënzen dat selwecht Bild hunn, anerer, wéi Däitschland, déi jee no 'Faarf', en aneren Design hunn, oder och, wéi Italien, wou et 8 verschidden Ofbildunge ginn. Déi national Récksäite vun all Eurozon-Member: {{Navigatioun Euromënzen}} [[Monaco]], [[San Marino]], d'[[Vatikanstad]] sinn zwar keng Memberstaate vun der EU, haten awer virum Euro Accorde mat Italien, resp. Frankräich, fir eege Mënzen erauszeginn. Dofir gi si och eege Mënzsätz an Euro eraus, déi awer a sou klengen Oploe sinn, datt se bal integral an den Albume vun de Sammler verschwannen. [[Andorra]], dat virun der Aféierung vum Euro Franséisch Frangen a Peseten als Wärung hat, awer keng eege Mënzen, huet no der Aféierung vum Euro [[De jure / de facto|de facto]] dësen als Wärung benotzt. No engem Accord mat der EU duerft et vun 2014 un, wéi déi aner Mikrostaaten, a klenger Oplo Mënze mat eegener Récksäit klappen. ==== Ännerungen um Design ==== D'Memberstaate mussen hir national Récksäit och op d'mannst 5 Joer bäibehalen. Als Ausnam ass de Fall virgesinn, wou en anere Monarch Staatschef géif, wéi deen, deem säi Bild op de Mënzen ass. Dëst geschouch [[2006]] mat de monegassesche Mënzen an deenen aus dem Vatikan, wou a béide Fäll de Staatschef [[2005]] gestuerwe war. "Regulär" Ännerunge waren nom [[Trounwiessel]] an der Belsch, a Spuenien, and Holland an zu Lëtzebuerg. Frankräich krut op senge Mënzen no 2024 en neien Design. Den [[3. Juni]] [[2005]] huet d'[[Europäesch Kommissioun]], an Accord mat de [[Memberstaate vun der Europäescher Unioun|Memberstaaten]], eng Recommandatioun erausginn, déi festleet, datt all nei national Säiten den Numm vum Land (oder eng Ofkierzung dovun) sollen hunn, fir datt ee se besser erëmerkenne soll. Och sollt den Numm vun der Mënz net méi dropstoen, well dee schonn op der viischter Säit steet, et sief, an deem Memberstaat wier en anert [[Alphabet]] wéi dat [[Laténgescht Alphabet|Laténgescht]] am Gebrauch. Och den Design vun de Mënze vun 10 Cent a méi gëtt, wéi uewe beschriwwen, vun [[2007]] un, op der viischter Säit progressiv geännert. Mënzen am alen Design behalen hir Gëltegkeet. ==== 2-Euro-Gedenkmënzen ==== Vun 2003 un hunn d'Memberstaate vun der Eurozon d'Méiglechkeet, ënner gewësse Konditiounen, 2-Euro-Gedenkmënzen erauszeginn, mat engem aneren Design op der nationaler Säit wéi deem gewinnten. Mat dëse Mënze kann an der ganzer Eurozon bezuelt ginn. {{Méi Info 1|2-Euro-Gedenkmënzen}} ==== Gedenkmënzen an anere Wäerter ==== Sou wéi fréier bei den nationale Wärungen, hunn d'Memberstaate vun der Eurozon d'Méiglechkeet, Gedenkmënzen an anere Wäerter (z.&nbsp;B. 10 Euro, 2 ½ Euro) aus méi edele [[Metall]]er, wéi z.&nbsp;B. [[Gold]] oder [[Sëlwer]], erauszeginn. Dës hu ''kee'' [[legale Cours]] an deenen anere Länner vun der Eurozon, a ginn och kaum am Land, wou s'erauskoume, benotzt fir ze bezuelen, well hiren tatsächleche Wäert iwwer deem vun hirem Nominalwäert ass. ==== 1- an 2-Cent-Stécker ==== Finnland hat vun Ufank un decidéiert (ausser fir d'Sammler) keng 1- an 2-Cent-Mënzen an Ëmlaf ze bréngen. An Holland gouf am September 2004 decidéiert, de Geschäfter dat selwecht z'erlaben. Duerno hunn och nach d'Belsch (1. Dezember 2019), Irland (28. Oktober 2015) an Italien (1. Januar 2018) decidéiert, keng där klenger Mënze méi erauszeginn. An de Butteker gëtt einfach no deem nooste Betrag, dee mat 5 oder 0 endegt, op- oder ofgerënnt. D'Mënzen, déi am Ëmlaf sinn, behalen awer hire Wäert, a se mussen (bis zu enger gewësser Zuel) beim Bezuelen acceptéiert ginn. Dat gëllt och a Finnland fir d'1- an 2-Cent-Stécker aus anere Memberstaaten. == Kuckt och == * [[Euro]] * [[Eurobilljeeën]] * [[Europäesch Zentralbank]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.euro.ecb.int Homepage vun der Europäescher Zentralbank] {{LinkPortalEU}} [[Kategorie:Euromënzen| ]] ok6vtt8a3lwbzypm4ug7r2qtpozfh8g 2710626 2710585 2026-10-02T09:27:37Z ~2026-52970-98 73437 Frankräich krut näischt 2710626 wikitext text/x-wiki Vum '''[[Euro]]''', der gemeinsamer [[Wärung]] vun 21 [[Memberstaate vun der Europäescher Unioun]], gëtt et '''Mënzen''' an 8 verschiddene Wäerter. Dës goufen den [[1. Januar]] [[2002]], zesumme mat den [[Eurobilljeeën]], agefouert. 1 Euro ass an 100 Cent ënnerdeelt. == Beschreiwung == {| class="wikitable" |+ '''Beschreiwung vun den Euromënzen''' ! Nennwäert ! Duerchmiesser ! Déckt ! Mass ! Alliage ! Bord |- style="white-space: nowrap;" ! align=center | € 0,01 | align=center | 16,25&nbsp;mm | align=center rowspan=3 | 1,67&nbsp;mm | align=center | 2,30 g | align=center rowspan=3 | Stol mat [[Koffer]]-Iwwerzuch | align=center | glat |- style="white-space: nowrap;" ! align=center | € 0,02 | align=center | 18,75&nbsp;mm <!--| align=center | 1,67 mm--> | align=center | 3,06 g | align=center | glat mat enger Rill an der Mëtt |- style="white-space: nowrap;" ! align=center | € 0,05 | align=center | 21,25&nbsp;mm <!--| align=center | 1,67 mm--> | align=center | 3,92 g | align=center | glat |- style="white-space: nowrap;" ! align=center | € 0,10 | align=center | 19,75&nbsp;mm | align=center | 1,93&nbsp;mm | align=center | 4,10 g | align=center rowspan=3 | Kofferalliage (''Nordescht Gold'') | align=center | Wellestruktur (geradderegte Bord) |- style="white-space: nowrap;" ! align=center | € 0,20 | align=center | 22,25&nbsp;mm | align=center | 2,14&nbsp;mm | align=center | 5,74 g | align=center | glat mat 7 Kaulen<br>(''Spuenesch Blumm'') |- style="white-space: nowrap;" ! align=center | € 0,50 | align=center | 24,25&nbsp;mm | align=center | 2,38&nbsp;mm | align=center | 7,80 g | align=center | Wellestruktur (geradderegte Bord) |- style="white-space: nowrap;" ! align=center | € 1 | align=center | 23,25&nbsp;mm | align=center | 2,33&nbsp;mm | align=center | 7,50 g | align=center | bannendran: Koffer-[[Néckel]]-Alliage<br>ronderëm: Néckelbronze | align=center | 6 Segmenter, déi noeneen <br>glat a mat renge Rille sinn |- style="white-space: nowrap;" ! align=center | € 2 | align=center | 25,75&nbsp;mm | align=center | 2,20&nbsp;mm | align=center | 8,50 g | align=center | bannendrann: Néckelbronze<br>baussen: Koffer-Néckel-Alliage | align=center | reng Rille mat Schrëft <br>(verschidden no Land, dacks eng "2") |} === Viischt Säit === D'viischt Säit (''[[Avers (Numismatik)|Avers]]'') ass op de Mënze vun alle Länner déi selwecht; et gëtt 3 Designen, jee no 'Faarf', déi all vum Belsch [[Luc Luycx]] entworf goufen. Op de Mënze vun € 0,01, € 0,02 a € 0,05 ass Europa a Relatioun zu der Welt duergestallt. Bei de Mënze vun € 0,10 a méi gëtt et e liichten Ënnerscheed am Ausgesinn, jee nodeem, op se virun oder no [[2006]] gepräägt goufen. ==== Mënzen, déi tëscht 1999 an 2006 erauskoumen ==== Op deene vun € 0,10, € 0,20 a € 0,50 gëtt gewisen, wéi déi (bis Mee 2004) 15 EU-Memberstaaten zesummefannen. D'€ 1 an d'€ 2 hunn d'EU (zu 15) als Sujet. <gallery> Fichier:1 Cent (2007).jpeg Fichier:2 Cent (2007).jpeg Fichier:5 Cent (2007).jpeg Fichier:10 Cent (1999-2006).png Fichier:20 Cent (1999-2006).png Fichier:50 Cent (1999-2006).png Fichier:1 Euro (1999-2006).png Fichier:2 Euro (1999-2006).png </gallery> ==== Mënzen, déi vun 2007 un erauskomm sinn ==== Well 2004 10 Memberlänner bäikoumen (vun deenen eent, [[Slowenien]], [[2007]] den Euro agefouert huet), an 2007 nach eng Kéier 2, an dës Länner awer net op de Mënzen ze gesi waren, gouf [[2005]] decidéiert, amplaz vun der EU zu 15, de Kontinent [[Europa (Kontinent)|Europa]] ze weisen. Déi Mënze mam alen Design behalen awer hir Gëltegkeet a bleiwe weider am Ëmlaf. <gallery> Fichier:1 Cent (2007).jpeg Fichier:2 Cent (2007).jpeg Fichier:5 Cent (2007).jpeg Fichier:10 Cent (2007).jpeg Fichier:20 Cent (2007.jpeg Fichier:50 Cent (2007).jpeg Fichier:1 Euro (Cent).jpeg Fichier:2 Euro (2007).jpeg </gallery> === Récksäit === Jiddwer Land vun der [[Eurozon]] hat d'Méiglechkeet, selwer ze bestëmmen, wéi d'Récksäit (oder de ''[[Revers (Numismatik)|Revers]]'') vun de Mënze sollt ausgesinn. Eenzeg Virgaf: Déi 12 Stäre vum [[Europafändel|europäesche Fändel]] mussen drop ze gesi sinn. Sou gëtt et Länner wéi d'Belsch, déi op allen 8 Mënzen dat selwecht Bild hunn, anerer, wéi Däitschland, déi jee no 'Faarf', en aneren Design hunn, oder och, wéi Italien, wou et 8 verschidden Ofbildunge ginn. Déi national Récksäite vun all Eurozon-Member: {{Navigatioun Euromënzen}} [[Monaco]], [[San Marino]], d'[[Vatikanstad]] sinn zwar keng Memberstaate vun der EU, haten awer virum Euro Accorde mat Italien, resp. Frankräich, fir eege Mënzen erauszeginn. Dofir gi si och eege Mënzsätz an Euro eraus, déi awer a sou klengen Oploe sinn, datt se bal integral an den Albume vun de Sammler verschwannen. [[Andorra]], dat virun der Aféierung vum Euro Franséisch Frangen a Peseten als Wärung hat, awer keng eege Mënzen, huet no der Aféierung vum Euro [[De jure / de facto|de facto]] dësen als Wärung benotzt. No engem Accord mat der EU duerft et vun 2014 un, wéi déi aner Mikrostaaten, a klenger Oplo Mënze mat eegener Récksäit klappen. ==== Ännerungen um Design ==== D'Memberstaate mussen hir national Récksäit och op d'mannst 5 Joer bäibehalen. Als Ausnam ass de Fall virgesinn, wou en anere Monarch Staatschef géif, wéi deen, deem säi Bild op de Mënzen ass. Dëst geschouch [[2006]] mat de monegassesche Mënzen an deenen aus dem Vatikan, wou a béide Fäll de Staatschef [[2005]] gestuerwe war. "Regulär" Ännerunge waren nom [[Trounwiessel]] an der Belsch, a Spuenien, and Holland an zu Lëtzebuerg. No 2024 kruten déi franséisch Mënzen en neien Design. Den [[3. Juni]] [[2005]] huet d'[[Europäesch Kommissioun]], an Accord mat de [[Memberstaate vun der Europäescher Unioun|Memberstaaten]], eng Recommandatioun erausginn, déi festleet, datt all nei national Säiten den Numm vum Land (oder eng Ofkierzung dovun) sollen hunn, fir datt ee se besser erëmerkenne soll. Och sollt den Numm vun der Mënz net méi dropstoen, well dee schonn op der viischter Säit steet, et sief, an deem Memberstaat wier en anert [[Alphabet]] wéi dat [[Laténgescht Alphabet|Laténgescht]] am Gebrauch. Och den Design vun de Mënze vun 10 Cent a méi gëtt, wéi uewe beschriwwen, vun [[2007]] un, op der viischter Säit progressiv geännert. Mënzen am alen Design behalen hir Gëltegkeet. ==== 2-Euro-Gedenkmënzen ==== Vun 2003 un hunn d'Memberstaate vun der Eurozon d'Méiglechkeet, ënner gewësse Konditiounen, 2-Euro-Gedenkmënzen erauszeginn, mat engem aneren Design op der nationaler Säit wéi deem gewinnten. Mat dëse Mënze kann an der ganzer Eurozon bezuelt ginn. {{Méi Info 1|2-Euro-Gedenkmënzen}} ==== Gedenkmënzen an anere Wäerter ==== Sou wéi fréier bei den nationale Wärungen, hunn d'Memberstaate vun der Eurozon d'Méiglechkeet, Gedenkmënzen an anere Wäerter (z.&nbsp;B. 10 Euro, 2 ½ Euro) aus méi edele [[Metall]]er, wéi z.&nbsp;B. [[Gold]] oder [[Sëlwer]], erauszeginn. Dës hu ''kee'' [[legale Cours]] an deenen anere Länner vun der Eurozon, a ginn och kaum am Land, wou s'erauskoume, benotzt fir ze bezuelen, well hiren tatsächleche Wäert iwwer deem vun hirem Nominalwäert ass. ==== 1- an 2-Cent-Stécker ==== Finnland hat vun Ufank un decidéiert (ausser fir d'Sammler) keng 1- an 2-Cent-Mënzen an Ëmlaf ze bréngen. An Holland gouf am September 2004 decidéiert, de Geschäfter dat selwecht z'erlaben. Duerno hunn och nach d'Belsch (1. Dezember 2019), Irland (28. Oktober 2015) an Italien (1. Januar 2018) decidéiert, keng där klenger Mënze méi erauszeginn. An de Butteker gëtt einfach no deem nooste Betrag, dee mat 5 oder 0 endegt, op- oder ofgerënnt. D'Mënzen, déi am Ëmlaf sinn, behalen awer hire Wäert, a se mussen (bis zu enger gewësser Zuel) beim Bezuelen acceptéiert ginn. Dat gëllt och a Finnland fir d'1- an 2-Cent-Stécker aus anere Memberstaaten. == Kuckt och == * [[Euro]] * [[Eurobilljeeën]] * [[Europäesch Zentralbank]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.euro.ecb.int Homepage vun der Europäescher Zentralbank] {{LinkPortalEU}} [[Kategorie:Euromënzen| ]] msy5wq6cm66it6p6til02ulgmpcuc8d 0 5884 2710613 2650423 2026-10-01T22:48:22Z Mistico Dois 45277 2710613 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} [[Fichier:Atlas Van der Hagen-KW1049B11 064-LUXEMBURGUM DUCAT- COGNOM- METROPOL- µ CHIMACENS- PRINC- STREN- DEF- REG- GALLIAE ARMIS VERO OCCUP- IV IUNII A.o M.DC.LXXXIIII.jpeg|thumb|Belagerung vun der Festung Lëtzebuerg]] == Evenementer == [[Fichier:Van der Meulen Prise de Luxembourg.jpg|thumb|200px|D'Eruewerung vun der Stad Lëtzebuerg]] === Lëtzebuerg === * [[19. Abrëll]]: Ufank vun der Belagerung vun der [[Festung Lëtzebuerg]] duerch d'Arméi vum [[Louis XIV.]] * [[16. Juni]]: D'franséisch Truppen huelen ënner dem [[Vauban]] d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] an, nodeem de Prënz vu [[Chimay]] kapituléiert huet. == Konscht a Kultur == == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == * Mäerz: [[René de Geysen]], Adelegen a Provënzialrot. * [[27. Mee]]: [[Wilhelm Reinhard Grof vun Neipperg]], éisträichesche Krichsmann, Kommandant vun der Festung Lëtzebuerg. * [[22. September]]: [[Louis-Charles-Auguste Fouquet de Belle-Isle|Charles de Belle-Isle]], franséische Generol a Maréchal de France. * [[10. Oktober]]: [[Antoine Watteau]], franséische Moler. * [[Jean-Baptiste Willart de Grécourt]], franséische Geeschtlechen an Auteur. == Gestuerwen == * [[22. Juli]]: [[Josefa de Óbidos]], portugisesche Molerin. * [[10. September]]: [[Philippe de la Neuveforge]], Abt zu Iechternach. * {{1. Oktober}}: [[Pierre Corneille]], franséischen Theaterschrëftsteller. * [[Alexander Wiltheim]], Lëtzebuerger Geeschtlechen an Historiker. == Um Spaweck == {{Commonscat}} dar8c1l02rwibaju94rw821pazeanuv 2710621 2710613 2026-10-02T07:41:46Z GilPe 14980 /* Gestuerwen */ Korr. 2710621 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} [[Fichier:Atlas Van der Hagen-KW1049B11 064-LUXEMBURGUM DUCAT- COGNOM- METROPOL- µ CHIMACENS- PRINC- STREN- DEF- REG- GALLIAE ARMIS VERO OCCUP- IV IUNII A.o M.DC.LXXXIIII.jpeg|thumb|Belagerung vun der Festung Lëtzebuerg]] == Evenementer == [[Fichier:Van der Meulen Prise de Luxembourg.jpg|thumb|200px|D'Eruewerung vun der Stad Lëtzebuerg]] === Lëtzebuerg === * [[19. Abrëll]]: Ufank vun der Belagerung vun der [[Festung Lëtzebuerg]] duerch d'Arméi vum [[Louis XIV.]] * [[16. Juni]]: D'franséisch Truppen huelen ënner dem [[Vauban]] d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] an, nodeem de Prënz vu [[Chimay]] kapituléiert huet. == Konscht a Kultur == == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == * Mäerz: [[René de Geysen]], Adelegen a Provënzialrot. * [[27. Mee]]: [[Wilhelm Reinhard Grof vun Neipperg]], éisträichesche Krichsmann, Kommandant vun der Festung Lëtzebuerg. * [[22. September]]: [[Louis-Charles-Auguste Fouquet de Belle-Isle|Charles de Belle-Isle]], franséische Generol a Maréchal de France. * [[10. Oktober]]: [[Antoine Watteau]], franséische Moler. * [[Jean-Baptiste Willart de Grécourt]], franséische Geeschtlechen an Auteur. == Gestuerwen == * [[22. Juli]]: [[Josefa de Óbidos]], portugisesch Molerin. * [[10. September]]: [[Philippe de la Neuveforge]], Abt zu Iechternach. * {{1. Oktober}}: [[Pierre Corneille]], franséischen Theaterschrëftsteller. * [[Alexander Wiltheim]], Lëtzebuerger Geeschtlechen an Historiker. == Um Spaweck == {{Commonscat}} 3fyuo4enc6yx7r1taz73dvpp9r3ly2m 0 5918 2710600 2021511 2026-10-01T20:03:12Z Zinneke 34 /* Evenementer */ 2710600 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == * An enger Urkund nennt sech de [[Wëllem vu Lëtzebuerg (Grof)|Wëllem]] eng éischt Kéier "[[Grofschaft Lëtzebuerg|Grof vu Lëtzebuerg]]". == Konscht a Kultur == == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == == Gestuerwen == == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[da:1120'erne#1123]] tcoft2s1o69p73iuzov8mnqfpmuh41g 0 7319 2710571 2710386 2026-10-01T16:01:19Z GilPe 14980 Update amgaang 2710571 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}}[[Fichier:Departments of French Empire North 1811-fr.svg|thumb|300px|Lag vum Département des Forêts op enger historescher Kaart.]] [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Kaart vum Departement: 4 Arrondissementer an 28 Kantonen]] D''''Departement Forêts''' (fr.: ''Département des Forêts''), war vum [[24. Oktober]] [[1795]] bis [[1814]] e franséischt [[Franséisch Departementer|Departement]] an der éischter franséischer Republik an duerno am éischte franséische Keeserräich. ==Geschicht== Den Dekreet vun der ''[[Convention nationale]]'' vum 1. Oktober 1795<ref>Décret de la Convention nationale du 9 vendémiaire an IV</ref><ref>Den 1. Oktober 1795 entsprécht dem ''9 vendémiaire an IV'' am «&nbsp;''[[Republikanesche Kalenner|calendrier républicain français]]''&nbsp;».</ref> huet d'Annexioun<ref>Dës Annexioun gouf eréischt [[1797]] duerch den [[Traité vu Campo-Formio]] international unerkannt. Den [[Traité vu Lunéville]] huet 1801 nach emol dës territorial Uspréch vu Frankräich bestätegt.</ref> vun de fréieren [[Éisträichesch Nidderlanden|éisträicheschen Nidderlanden]] a vum [[Prënzbistum Léck]] proklaméiert. Am Dekreet war d'Opsplécke vum Gebitt an néng Departementer virgesinn, deenen hir Limitten duerch franséisch Kommissäre festzeleeë waren. Den Dekreet huet och nach virgesinn, datt d'Verwaltungsstrukturen op allen Niveaue séier ageriicht sollte ginn: d'Verwaltunge vun den Departementer, d'Verwaltunge vun de Gemengen an d'Geriichter. All d'Beamte sollte konform zur [[Constitutioun vum Joer III]] gewielt ginn. De 24. Oktober gëtt d'''Département des Forêts'' offiziell ageriicht. Et entsprécht dem Gros (~ 2/3) vum [[Herzogtum Lëtzebuerg]], dat elo verschwënnt. De Rescht vum fréieren Herzogtum Lëtzebuerg kënnt bei d'Departementer [[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]] (Haaptuert: [[Namouer|Namour]]) an [[Departement Ourthe|Ourthe]] (Haaptuert: [[Léck]]). Am Weste vum Departement Forêts kënnt e Stéck vum fréieren [[Herzogtum Bouillon]] bäi. 1798 kënnt et zum Volleksopstand souwuel an de "germaneschen" wéi och an de "romaneschen" Deeler vum Departement, deen ënner den Numm [[Klëppelkrich]] (''Guerre des gourdins'') an der kollektiver Erënnerung bleift.<ref name=Trausch1967>Cf. Trausch 1967 an der Literatur.</ref> ==Den Numm ''Forêts''== Een Ament huet et sou ausgesinn, wéi wann dat Departement ''Département des Ardennes orientales'' sollt heeschen. Awer, wéinst de ville Bëscher, déi de gréissten Deel vu sengem Territoire bedeckt hunn, huet sech dach den Numm ''Forêts'' duerchgesat. ==Geographie== D'Departement Forêts huet haaptsächlech aus dem gréissten Deel vum deemolegen [[Herzogtum Lëtzebuerg]] an engem Deel vum Herzogtum [[Bouillon (Belsch)|Bouillon]] bestanen, wat engem groussen Deel vun der haiteger [[Provënz Lëtzebuerg]], dem [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]] an dem Weste vu [[Rheinland-Pfalz]] entsprécht. D'Departement hat eng Fläch vu 6.910,35 {{Km2}} an et hu sengerzäit 246.333 Leit do gewunnt.<ref>Almanach impérial 1810</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=cuIaAAAAYAAJ&dq=almanach%20imperial%201810&hl=fr&pg=PA77#v=onepage&q&f=false Almanach Impérial, 1811, Säit 400]</ref> Eng qualitativ héichwäerteg Kaart vum ''Département des Forêts'' fënnt een als Bäilag vum [[Gilbert Trausch]] senger Publikatioun ''La répression du « Klepelkrich »''.<ref name=Trausch1967 /> ===Ënnerdeelung=== D'Departement war a 4 [[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissementer]] (Verwaltungsbezierker) an 28 [[Franséisch Kantonen|Kantonen]] ënnerdeelt.<ref>An enger éischter Phas waren et 5 Arrondissementer a 26 Kantonen. Cf. Kreins 1996 an der Literatur.</ref> An all Kanton war ausserdeem e [[Friddensgeriicht]]. {| class="prettytable" !Arrondissementer !Kantonen (haut Lëtzebuerg) !Kantonen (haut Belsch) !Kantonen (haut Däitschland) |- | valign="top" | [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | valign="top" | Käerjeng, Gréiwemaacher, Hesper (1795-1802), Lëtzebuerg-Stad, Lëtzebuerg-Land, Miersch, Réimech, Rued-Sir | valign="top" | Arel, Messancy | |- | valign="top" | Béibreg | valign="top" | Iechternach | |Arzfeld, Béibreg, Dudeldorf, Neuerburg |- | valign="top" | Dikrech |Clierf, Dikrech, Osper, Veianen, Wolz | | |- | valign="top" | Neufchâteau | |Baaschtnech, Chenogne, Étalle, Fauvillers, Florenville, Houffalize, Neufchâteau, Paliseul, Virton | |- |} == Lëscht vun de Prefekten == * [[Johannes Birnbaum]] (1763-1832): 2. Mäerz 1800 - 1800 * [[Jean-Baptiste Lacoste]] (?-1821): 30. November 1800 - 1808 * [[André Joseph Jourdan]] (1757-1831): 18. Mee 1808 - 1814 == Kuckt och== *[[Vereenegt Departementer]] *[[Geschicht vun der Belsch]] == Literatur == * [[Edouard Marc Kayser|Kayser, Edouard Marc]], 1994. Du Grand-Duché de Belgique mort-né [1790] au Grand-Duché de Luxembourg partagé [1839] - Aspects méconnus du passé belgo-luxembourgeois de la fin de l'Ancien Régime au milieu du XIXe siècle. ''récré'' 10: 169-188. Dikrech (APESS). * [[Jean-Marie Kreins|Kreins, Jean-Marie]], 1996. Histoire du Luxembourg. 2è. edition, 128 p.&nbsp;Collection ''Que sais-je?''. Paris: Presses Universitaires de France. ISBN 2-13-047586-8. * Lasius, Albrecht Friedrich Ludolf, 1813. Der französische Kayser-Staat unter der Regierung des Kaysers Napoleon des Großen im Jahre 1812. Ein historisches-Handbuch, Erste Abteilung, Osnabrück bey Johann Gottfried Kißling. (S. 234) * [[Alfred Lefort|Lefort Alfred]], 1905. Histoire du Département des Forêts. (Le Duché de Luxembourg de 1795 à 1814). Deel I, Lëtzebuerg, Imprimerie P. Worré-Mertens. * [[Gilbert Trausch|Trausch, Gilbert]], 1967. À propos du «&nbsp;Klepelkrich&nbsp;»&nbsp;: la répression des soulèvements paysans de 1798 dans le Département des Forêts (Aspects et problèmes). ''Publications de la Section historique de l'Institut grand-ducal de Luxembourg'' Vol. 82: 7-245. {{Referenzen}} {{Departementer Premier Empire}} [[Kategorie:Geschicht vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Departement Forêts| ]] [[Kategorie:Geschicht vun der Belsch]] pkx0kvdlgk1mvavz5g2xt4i9d4c3sq9 2710631 2710571 2026-10-02T10:43:58Z Les Meloures 580 /* Geschicht */ k 2710631 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}}[[Fichier:Departments of French Empire North 1811-fr.svg|thumb|300px|Lag vum Département des Forêts op enger historescher Kaart.]] [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Kaart vum Departement: 4 Arrondissementer an 28 Kantonen]] D''''Departement Forêts''' (fr.: ''Département des Forêts''), war vum [[24. Oktober]] [[1795]] bis [[1814]] e franséischt [[Franséisch Departementer|Departement]] an der éischter franséischer Republik an duerno am éischte franséische Keeserräich. ==Geschicht== Den Dekreet vun der ''[[Convention nationale]]'' vum 1. Oktober 1795<ref>Décret de la Convention nationale du 9 vendémiaire an IV</ref><ref>Den 1. Oktober 1795 entsprécht dem ''9 vendémiaire an IV'' am «&nbsp;''[[Republikanesche Kalenner|calendrier républicain français]]''&nbsp;».</ref> huet d'Annexioun<ref>Dës Annexioun gouf eréischt [[1797]] duerch den [[Traité vu Campo-Formio]] international unerkannt. Den [[Traité vu Lunéville]] huet 1801 nach emol dës territorial Uspréch vu Frankräich bestätegt.</ref> vun de fréieren [[Éisträichesch Nidderlanden|éisträicheschen Nidderlanden]] a vum [[Prënzbistum Léck]] proklaméiert. Am Dekreet war d'Opsplécke vum Gebitt an néng Departementer virgesinn, deenen hir Limitten duerch franséisch Kommissäre festzeleeë waren. Den Dekreet huet och nach virgesinn, datt d'Verwaltungsstrukturen op allen Niveaue séier ageriicht sollte ginn: d'Verwaltunge vun den Departementer, d'Verwaltunge vun de Gemengen an d'Geriichter. All d'Beamte sollte konform zur [[Constitutioun vum Joer III]] gewielt ginn. De 24. Oktober gëtt d'''Département des Forêts'' offiziell ageriicht. Et entsprécht dem Gros (~ 2/3) vum [[Herzogtum Lëtzebuerg]], dat elo verschwënnt. De Rescht vum fréieren Herzogtum Lëtzebuerg kënnt bei d'Departementer [[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]] (Haaptuert: [[Namouer]]) an [[Departement Ourthe|Ourthe]] (Haaptuert: [[Léck]]). Am Weste vum Departement Forêts kënnt e Stéck vum fréieren [[Herzogtum Bouillon]] bäi. 1798 kënnt et zum Volleksopstand souwuel an de "germaneschen" wéi och an de "romaneschen" Deeler vum Departement, deen ënner den Numm [[Klëppelkrich]] (''Guerre des gourdins'') an der kollektiver Erënnerung bleift.<ref name=Trausch1967>Cf. Trausch 1967 an der Literatur.</ref> ==Den Numm ''Forêts''== Een Ament huet et sou ausgesinn, wéi wann dat Departement ''Département des Ardennes orientales'' sollt heeschen. Awer, wéinst de ville Bëscher, déi de gréissten Deel vu sengem Territoire bedeckt hunn, huet sech dach den Numm ''Forêts'' duerchgesat. ==Geographie== D'Departement Forêts huet haaptsächlech aus dem gréissten Deel vum deemolegen [[Herzogtum Lëtzebuerg]] an engem Deel vum Herzogtum [[Bouillon (Belsch)|Bouillon]] bestanen, wat engem groussen Deel vun der haiteger [[Provënz Lëtzebuerg]], dem [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]] an dem Weste vu [[Rheinland-Pfalz]] entsprécht. D'Departement hat eng Fläch vu 6.910,35 {{Km2}} an et hu sengerzäit 246.333 Leit do gewunnt.<ref>Almanach impérial 1810</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=cuIaAAAAYAAJ&dq=almanach%20imperial%201810&hl=fr&pg=PA77#v=onepage&q&f=false Almanach Impérial, 1811, Säit 400]</ref> Eng qualitativ héichwäerteg Kaart vum ''Département des Forêts'' fënnt een als Bäilag vum [[Gilbert Trausch]] senger Publikatioun ''La répression du « Klepelkrich »''.<ref name=Trausch1967 /> ===Ënnerdeelung=== D'Departement war a 4 [[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissementer]] (Verwaltungsbezierker) an 28 [[Franséisch Kantonen|Kantonen]] ënnerdeelt.<ref>An enger éischter Phas waren et 5 Arrondissementer a 26 Kantonen. Cf. Kreins 1996 an der Literatur.</ref> An all Kanton war ausserdeem e [[Friddensgeriicht]]. {| class="prettytable" !Arrondissementer !Kantonen (haut Lëtzebuerg) !Kantonen (haut Belsch) !Kantonen (haut Däitschland) |- | valign="top" | [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | valign="top" | Käerjeng, Gréiwemaacher, Hesper (1795-1802), Lëtzebuerg-Stad, Lëtzebuerg-Land, Miersch, Réimech, Rued-Sir | valign="top" | Arel, Messancy | |- | valign="top" | Béibreg | valign="top" | Iechternach | |Arzfeld, Béibreg, Dudeldorf, Neuerburg |- | valign="top" | Dikrech |Clierf, Dikrech, Osper, Veianen, Wolz | | |- | valign="top" | Neufchâteau | |Baaschtnech, Chenogne, Étalle, Fauvillers, Florenville, Houffalize, Neufchâteau, Paliseul, Virton | |- |} == Lëscht vun de Prefekten == * [[Johannes Birnbaum]] (1763-1832): 2. Mäerz 1800 - 1800 * [[Jean-Baptiste Lacoste]] (?-1821): 30. November 1800 - 1808 * [[André Joseph Jourdan]] (1757-1831): 18. Mee 1808 - 1814 == Kuckt och== *[[Vereenegt Departementer]] *[[Geschicht vun der Belsch]] == Literatur == * [[Edouard Marc Kayser|Kayser, Edouard Marc]], 1994. Du Grand-Duché de Belgique mort-né [1790] au Grand-Duché de Luxembourg partagé [1839] - Aspects méconnus du passé belgo-luxembourgeois de la fin de l'Ancien Régime au milieu du XIXe siècle. ''récré'' 10: 169-188. Dikrech (APESS). * [[Jean-Marie Kreins|Kreins, Jean-Marie]], 1996. Histoire du Luxembourg. 2è. edition, 128 p.&nbsp;Collection ''Que sais-je?''. Paris: Presses Universitaires de France. ISBN 2-13-047586-8. * Lasius, Albrecht Friedrich Ludolf, 1813. Der französische Kayser-Staat unter der Regierung des Kaysers Napoleon des Großen im Jahre 1812. Ein historisches-Handbuch, Erste Abteilung, Osnabrück bey Johann Gottfried Kißling. (S. 234) * [[Alfred Lefort|Lefort Alfred]], 1905. Histoire du Département des Forêts. (Le Duché de Luxembourg de 1795 à 1814). Deel I, Lëtzebuerg, Imprimerie P. Worré-Mertens. * [[Gilbert Trausch|Trausch, Gilbert]], 1967. À propos du «&nbsp;Klepelkrich&nbsp;»&nbsp;: la répression des soulèvements paysans de 1798 dans le Département des Forêts (Aspects et problèmes). ''Publications de la Section historique de l'Institut grand-ducal de Luxembourg'' Vol. 82: 7-245. {{Referenzen}} {{Departementer Premier Empire}} [[Kategorie:Geschicht vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Departement Forêts| ]] [[Kategorie:Geschicht vun der Belsch]] 0qd3a5fz3u602gav9r2swdxekpqklbg 2710632 2710631 2026-10-02T10:50:11Z Les Meloures 580 /* Ënnerdeelung */ k 2710632 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}}[[Fichier:Departments of French Empire North 1811-fr.svg|thumb|300px|Lag vum Département des Forêts op enger historescher Kaart.]] [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Kaart vum Departement: 4 Arrondissementer an 28 Kantonen]] D''''Departement Forêts''' (fr.: ''Département des Forêts''), war vum [[24. Oktober]] [[1795]] bis [[1814]] e franséischt [[Franséisch Departementer|Departement]] an der éischter franséischer Republik an duerno am éischte franséische Keeserräich. ==Geschicht== Den Dekreet vun der ''[[Convention nationale]]'' vum 1. Oktober 1795<ref>Décret de la Convention nationale du 9 vendémiaire an IV</ref><ref>Den 1. Oktober 1795 entsprécht dem ''9 vendémiaire an IV'' am «&nbsp;''[[Republikanesche Kalenner|calendrier républicain français]]''&nbsp;».</ref> huet d'Annexioun<ref>Dës Annexioun gouf eréischt [[1797]] duerch den [[Traité vu Campo-Formio]] international unerkannt. Den [[Traité vu Lunéville]] huet 1801 nach emol dës territorial Uspréch vu Frankräich bestätegt.</ref> vun de fréieren [[Éisträichesch Nidderlanden|éisträicheschen Nidderlanden]] a vum [[Prënzbistum Léck]] proklaméiert. Am Dekreet war d'Opsplécke vum Gebitt an néng Departementer virgesinn, deenen hir Limitten duerch franséisch Kommissäre festzeleeë waren. Den Dekreet huet och nach virgesinn, datt d'Verwaltungsstrukturen op allen Niveaue séier ageriicht sollte ginn: d'Verwaltunge vun den Departementer, d'Verwaltunge vun de Gemengen an d'Geriichter. All d'Beamte sollte konform zur [[Constitutioun vum Joer III]] gewielt ginn. De 24. Oktober gëtt d'''Département des Forêts'' offiziell ageriicht. Et entsprécht dem Gros (~ 2/3) vum [[Herzogtum Lëtzebuerg]], dat elo verschwënnt. De Rescht vum fréieren Herzogtum Lëtzebuerg kënnt bei d'Departementer [[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]] (Haaptuert: [[Namouer]]) an [[Departement Ourthe|Ourthe]] (Haaptuert: [[Léck]]). Am Weste vum Departement Forêts kënnt e Stéck vum fréieren [[Herzogtum Bouillon]] bäi. 1798 kënnt et zum Volleksopstand souwuel an de "germaneschen" wéi och an de "romaneschen" Deeler vum Departement, deen ënner den Numm [[Klëppelkrich]] (''Guerre des gourdins'') an der kollektiver Erënnerung bleift.<ref name=Trausch1967>Cf. Trausch 1967 an der Literatur.</ref> ==Den Numm ''Forêts''== Een Ament huet et sou ausgesinn, wéi wann dat Departement ''Département des Ardennes orientales'' sollt heeschen. Awer, wéinst de ville Bëscher, déi de gréissten Deel vu sengem Territoire bedeckt hunn, huet sech dach den Numm ''Forêts'' duerchgesat. ==Geographie== D'Departement Forêts huet haaptsächlech aus dem gréissten Deel vum deemolegen [[Herzogtum Lëtzebuerg]] an engem Deel vum Herzogtum [[Bouillon (Belsch)|Bouillon]] bestanen, wat engem groussen Deel vun der haiteger [[Provënz Lëtzebuerg]], dem [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]] an dem Weste vu [[Rheinland-Pfalz]] entsprécht. D'Departement hat eng Fläch vu 6.910,35 {{Km2}} an et hu sengerzäit 246.333 Leit do gewunnt.<ref>Almanach impérial 1810</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=cuIaAAAAYAAJ&dq=almanach%20imperial%201810&hl=fr&pg=PA77#v=onepage&q&f=false Almanach Impérial, 1811, Säit 400]</ref> Eng qualitativ héichwäerteg Kaart vum ''Département des Forêts'' fënnt een als Bäilag vum [[Gilbert Trausch]] senger Publikatioun ''La répression du « Klepelkrich »''.<ref name=Trausch1967 /> ===Ënnerdeelung=== D'Departement war a 4 [[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissementer]] (Verwaltungsbezierker) an 28 [[Franséisch Kantonen|Kantonen]] ënnerdeelt.<ref>An enger éischter Phas waren et 5 Arrondissementer a 26 Kantonen. Cf. Kreins 1996 an der Literatur.</ref> An all Kanton war ausserdeem e [[Friddensgeriicht]]. {| class="prettytable" !Arrondissementer !Kantonen (haut Lëtzebuerg) !Kantonen (haut Belsch) !Kantonen (haut Däitschland) |- | valign="top" | [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | valign="top" | Käerjeng, Gréiwemaacher, Hesper (1795-1802), Lëtzebuerg-Stad,<br> Lëtzebuerg-Land, Miersch,<br>Réimech, Rued-Sir | valign="top" | Arel, Messancy | |- | valign="top" | Béibreg | valign="top" | Iechternach | |Arzfeld, Béibreg, Dudeldorf, Neuerburg |- | valign="top" | Dikrech |Clierf, Dikrech, Osper, Veianen, Wolz | | |- | valign="top" | Neufchâteau | |Baaschtnech, Chenogne, Étalle,<br> Fauvillers, Florenville, Houffalize,<br> Neufchâteau, Paliseul, Virton | |- |} == Lëscht vun de Prefekten == * [[Johannes Birnbaum]] (1763-1832): 2. Mäerz 1800 - 1800 * [[Jean-Baptiste Lacoste]] (?-1821): 30. November 1800 - 1808 * [[André Joseph Jourdan]] (1757-1831): 18. Mee 1808 - 1814 == Kuckt och== *[[Vereenegt Departementer]] *[[Geschicht vun der Belsch]] == Literatur == * [[Edouard Marc Kayser|Kayser, Edouard Marc]], 1994. Du Grand-Duché de Belgique mort-né [1790] au Grand-Duché de Luxembourg partagé [1839] - Aspects méconnus du passé belgo-luxembourgeois de la fin de l'Ancien Régime au milieu du XIXe siècle. ''récré'' 10: 169-188. Dikrech (APESS). * [[Jean-Marie Kreins|Kreins, Jean-Marie]], 1996. Histoire du Luxembourg. 2è. edition, 128 p.&nbsp;Collection ''Que sais-je?''. Paris: Presses Universitaires de France. ISBN 2-13-047586-8. * Lasius, Albrecht Friedrich Ludolf, 1813. Der französische Kayser-Staat unter der Regierung des Kaysers Napoleon des Großen im Jahre 1812. Ein historisches-Handbuch, Erste Abteilung, Osnabrück bey Johann Gottfried Kißling. (S. 234) * [[Alfred Lefort|Lefort Alfred]], 1905. Histoire du Département des Forêts. (Le Duché de Luxembourg de 1795 à 1814). Deel I, Lëtzebuerg, Imprimerie P. Worré-Mertens. * [[Gilbert Trausch|Trausch, Gilbert]], 1967. À propos du «&nbsp;Klepelkrich&nbsp;»&nbsp;: la répression des soulèvements paysans de 1798 dans le Département des Forêts (Aspects et problèmes). ''Publications de la Section historique de l'Institut grand-ducal de Luxembourg'' Vol. 82: 7-245. {{Referenzen}} {{Departementer Premier Empire}} [[Kategorie:Geschicht vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Departement Forêts| ]] [[Kategorie:Geschicht vun der Belsch]] 3w4a3gotx6tyz5npnfv76qn274u6iqb 2710633 2710632 2026-10-02T10:52:18Z Les Meloures 580 /* Ënnerdeelung */ k 2710633 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}}[[Fichier:Departments of French Empire North 1811-fr.svg|thumb|300px|Lag vum Département des Forêts op enger historescher Kaart.]] [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Kaart vum Departement: 4 Arrondissementer an 28 Kantonen]] D''''Departement Forêts''' (fr.: ''Département des Forêts''), war vum [[24. Oktober]] [[1795]] bis [[1814]] e franséischt [[Franséisch Departementer|Departement]] an der éischter franséischer Republik an duerno am éischte franséische Keeserräich. ==Geschicht== Den Dekreet vun der ''[[Convention nationale]]'' vum 1. Oktober 1795<ref>Décret de la Convention nationale du 9 vendémiaire an IV</ref><ref>Den 1. Oktober 1795 entsprécht dem ''9 vendémiaire an IV'' am «&nbsp;''[[Republikanesche Kalenner|calendrier républicain français]]''&nbsp;».</ref> huet d'Annexioun<ref>Dës Annexioun gouf eréischt [[1797]] duerch den [[Traité vu Campo-Formio]] international unerkannt. Den [[Traité vu Lunéville]] huet 1801 nach emol dës territorial Uspréch vu Frankräich bestätegt.</ref> vun de fréieren [[Éisträichesch Nidderlanden|éisträicheschen Nidderlanden]] a vum [[Prënzbistum Léck]] proklaméiert. Am Dekreet war d'Opsplécke vum Gebitt an néng Departementer virgesinn, deenen hir Limitten duerch franséisch Kommissäre festzeleeë waren. Den Dekreet huet och nach virgesinn, datt d'Verwaltungsstrukturen op allen Niveaue séier ageriicht sollte ginn: d'Verwaltunge vun den Departementer, d'Verwaltunge vun de Gemengen an d'Geriichter. All d'Beamte sollte konform zur [[Constitutioun vum Joer III]] gewielt ginn. De 24. Oktober gëtt d'''Département des Forêts'' offiziell ageriicht. Et entsprécht dem Gros (~ 2/3) vum [[Herzogtum Lëtzebuerg]], dat elo verschwënnt. De Rescht vum fréieren Herzogtum Lëtzebuerg kënnt bei d'Departementer [[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]] (Haaptuert: [[Namouer]]) an [[Departement Ourthe|Ourthe]] (Haaptuert: [[Léck]]). Am Weste vum Departement Forêts kënnt e Stéck vum fréieren [[Herzogtum Bouillon]] bäi. 1798 kënnt et zum Volleksopstand souwuel an de "germaneschen" wéi och an de "romaneschen" Deeler vum Departement, deen ënner den Numm [[Klëppelkrich]] (''Guerre des gourdins'') an der kollektiver Erënnerung bleift.<ref name=Trausch1967>Cf. Trausch 1967 an der Literatur.</ref> ==Den Numm ''Forêts''== Een Ament huet et sou ausgesinn, wéi wann dat Departement ''Département des Ardennes orientales'' sollt heeschen. Awer, wéinst de ville Bëscher, déi de gréissten Deel vu sengem Territoire bedeckt hunn, huet sech dach den Numm ''Forêts'' duerchgesat. ==Geographie== D'Departement Forêts huet haaptsächlech aus dem gréissten Deel vum deemolegen [[Herzogtum Lëtzebuerg]] an engem Deel vum Herzogtum [[Bouillon (Belsch)|Bouillon]] bestanen, wat engem groussen Deel vun der haiteger [[Provënz Lëtzebuerg]], dem [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]] an dem Weste vu [[Rheinland-Pfalz]] entsprécht. D'Departement hat eng Fläch vu 6.910,35 {{Km2}} an et hu sengerzäit 246.333 Leit do gewunnt.<ref>Almanach impérial 1810</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=cuIaAAAAYAAJ&dq=almanach%20imperial%201810&hl=fr&pg=PA77#v=onepage&q&f=false Almanach Impérial, 1811, Säit 400]</ref> Eng qualitativ héichwäerteg Kaart vum ''Département des Forêts'' fënnt een als Bäilag vum [[Gilbert Trausch]] senger Publikatioun ''La répression du « Klepelkrich »''.<ref name=Trausch1967 /> ===Ënnerdeelung=== D'Departement war a 4 [[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissementer]] (Verwaltungsbezierker) an 28 [[Franséisch Kantonen|Kantonen]] ënnerdeelt.<ref>An enger éischter Phas waren et 5 Arrondissementer a 26 Kantonen. Cf. Kreins 1996 an der Literatur.</ref> An all Kanton war ausserdeem e [[Friddensgeriicht]]. {| class="wikitable" !Arrondissementer !Kantonen (haut Lëtzebuerg) !Kantonen (haut Belsch) !Kantonen (haut Däitschland) |- | valign="top" | [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | valign="top" | Käerjeng, Gréiwemaacher, Hesper (1795-1802),<br> Lëtzebuerg-Stad, Lëtzebuerg-Land,<br> Miersch,Réimech, Rued-Sir | valign="top" | Arel, Messancy | |- | valign="top" | Béibreg | valign="top" | Iechternach | |Arzfeld, Béibreg, Dudeldorf, Neuerburg |- | valign="top" | Dikrech |Clierf, Dikrech, Osper, Veianen, Wolz | | |- | valign="top" | Neufchâteau | |Baaschtnech, Chenogne, Étalle,<br> Fauvillers, Florenville, Houffalize,<br> Neufchâteau, Paliseul, Virton | |- |} == Lëscht vun de Prefekten == * [[Johannes Birnbaum]] (1763-1832): 2. Mäerz 1800 - 1800 * [[Jean-Baptiste Lacoste]] (?-1821): 30. November 1800 - 1808 * [[André Joseph Jourdan]] (1757-1831): 18. Mee 1808 - 1814 == Kuckt och== *[[Vereenegt Departementer]] *[[Geschicht vun der Belsch]] == Literatur == * [[Edouard Marc Kayser|Kayser, Edouard Marc]], 1994. Du Grand-Duché de Belgique mort-né [1790] au Grand-Duché de Luxembourg partagé [1839] - Aspects méconnus du passé belgo-luxembourgeois de la fin de l'Ancien Régime au milieu du XIXe siècle. ''récré'' 10: 169-188. Dikrech (APESS). * [[Jean-Marie Kreins|Kreins, Jean-Marie]], 1996. Histoire du Luxembourg. 2è. edition, 128 p.&nbsp;Collection ''Que sais-je?''. Paris: Presses Universitaires de France. ISBN 2-13-047586-8. * Lasius, Albrecht Friedrich Ludolf, 1813. Der französische Kayser-Staat unter der Regierung des Kaysers Napoleon des Großen im Jahre 1812. Ein historisches-Handbuch, Erste Abteilung, Osnabrück bey Johann Gottfried Kißling. (S. 234) * [[Alfred Lefort|Lefort Alfred]], 1905. Histoire du Département des Forêts. (Le Duché de Luxembourg de 1795 à 1814). Deel I, Lëtzebuerg, Imprimerie P. Worré-Mertens. * [[Gilbert Trausch|Trausch, Gilbert]], 1967. À propos du «&nbsp;Klepelkrich&nbsp;»&nbsp;: la répression des soulèvements paysans de 1798 dans le Département des Forêts (Aspects et problèmes). ''Publications de la Section historique de l'Institut grand-ducal de Luxembourg'' Vol. 82: 7-245. {{Referenzen}} {{Departementer Premier Empire}} [[Kategorie:Geschicht vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Departement Forêts| ]] [[Kategorie:Geschicht vun der Belsch]] heed1vxtzi8teqvcino78hfbkuhf8fv 2710634 2710633 2026-10-02T10:55:52Z Les Meloures 580 /* Ënnerdeelung */ k 2710634 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}}[[Fichier:Departments of French Empire North 1811-fr.svg|thumb|300px|Lag vum Département des Forêts op enger historescher Kaart.]] [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Kaart vum Departement: 4 Arrondissementer an 28 Kantonen]] D''''Departement Forêts''' (fr.: ''Département des Forêts''), war vum [[24. Oktober]] [[1795]] bis [[1814]] e franséischt [[Franséisch Departementer|Departement]] an der éischter franséischer Republik an duerno am éischte franséische Keeserräich. ==Geschicht== Den Dekreet vun der ''[[Convention nationale]]'' vum 1. Oktober 1795<ref>Décret de la Convention nationale du 9 vendémiaire an IV</ref><ref>Den 1. Oktober 1795 entsprécht dem ''9 vendémiaire an IV'' am «&nbsp;''[[Republikanesche Kalenner|calendrier républicain français]]''&nbsp;».</ref> huet d'Annexioun<ref>Dës Annexioun gouf eréischt [[1797]] duerch den [[Traité vu Campo-Formio]] international unerkannt. Den [[Traité vu Lunéville]] huet 1801 nach emol dës territorial Uspréch vu Frankräich bestätegt.</ref> vun de fréieren [[Éisträichesch Nidderlanden|éisträicheschen Nidderlanden]] a vum [[Prënzbistum Léck]] proklaméiert. Am Dekreet war d'Opsplécke vum Gebitt an néng Departementer virgesinn, deenen hir Limitten duerch franséisch Kommissäre festzeleeë waren. Den Dekreet huet och nach virgesinn, datt d'Verwaltungsstrukturen op allen Niveaue séier ageriicht sollte ginn: d'Verwaltunge vun den Departementer, d'Verwaltunge vun de Gemengen an d'Geriichter. All d'Beamte sollte konform zur [[Constitutioun vum Joer III]] gewielt ginn. De 24. Oktober gëtt d'''Département des Forêts'' offiziell ageriicht. Et entsprécht dem Gros (~ 2/3) vum [[Herzogtum Lëtzebuerg]], dat elo verschwënnt. De Rescht vum fréieren Herzogtum Lëtzebuerg kënnt bei d'Departementer [[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]] (Haaptuert: [[Namouer]]) an [[Departement Ourthe|Ourthe]] (Haaptuert: [[Léck]]). Am Weste vum Departement Forêts kënnt e Stéck vum fréieren [[Herzogtum Bouillon]] bäi. 1798 kënnt et zum Volleksopstand souwuel an de "germaneschen" wéi och an de "romaneschen" Deeler vum Departement, deen ënner den Numm [[Klëppelkrich]] (''Guerre des gourdins'') an der kollektiver Erënnerung bleift.<ref name=Trausch1967>Cf. Trausch 1967 an der Literatur.</ref> ==Den Numm ''Forêts''== Een Ament huet et sou ausgesinn, wéi wann dat Departement ''Département des Ardennes orientales'' sollt heeschen. Awer, wéinst de ville Bëscher, déi de gréissten Deel vu sengem Territoire bedeckt hunn, huet sech dach den Numm ''Forêts'' duerchgesat. ==Geographie== D'Departement Forêts huet haaptsächlech aus dem gréissten Deel vum deemolegen [[Herzogtum Lëtzebuerg]] an engem Deel vum Herzogtum [[Bouillon (Belsch)|Bouillon]] bestanen, wat engem groussen Deel vun der haiteger [[Provënz Lëtzebuerg]], dem [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]] an dem Weste vu [[Rheinland-Pfalz]] entsprécht. D'Departement hat eng Fläch vu 6.910,35 {{Km2}} an et hu sengerzäit 246.333 Leit do gewunnt.<ref>Almanach impérial 1810</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=cuIaAAAAYAAJ&dq=almanach%20imperial%201810&hl=fr&pg=PA77#v=onepage&q&f=false Almanach Impérial, 1811, Säit 400]</ref> Eng qualitativ héichwäerteg Kaart vum ''Département des Forêts'' fënnt een als Bäilag vum [[Gilbert Trausch]] senger Publikatioun ''La répression du « Klepelkrich »''.<ref name=Trausch1967 /> ===Ënnerdeelung=== D'Departement war a 4 [[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissementer]] (Verwaltungsbezierker) an 28 [[Franséisch Kantonen|Kantonen]] ënnerdeelt.<ref>An enger éischter Phas waren et 5 Arrondissementer a 26 Kantonen. (Cf. Kreins 1996 an der Literatur). Spéitsten 1810 waren et der nëmme méi 4 (L'Almanach impériel pour l'année 1810) </ref> An all Kanton war ausserdeem e [[Friddensgeriicht]]. {| class="wikitable" !Arrondissementer !Kantonen (haut Lëtzebuerg) !Kantonen (haut Belsch) !Kantonen (haut Däitschland) |- | valign="top" | [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | valign="top" | Käerjeng, Gréiwemaacher, Hesper (1795-1802),<br> Lëtzebuerg-Stad, Lëtzebuerg-Land,<br> Miersch,Réimech, Rued-Sir | valign="top" | Arel, Messancy | |- | valign="top" | Béibreg | valign="top" | Iechternach | |Arzfeld, Béibreg, Dudeldorf, Neuerburg |- | valign="top" | Dikrech |Clierf, Dikrech, Osper, Veianen, Wolz | | |- | valign="top" | Neufchâteau | |Baaschtnech, Chenogne, Étalle,<br> Fauvillers, Florenville, Houffalize,<br> Neufchâteau, Paliseul, Virton | |- |} == Lëscht vun de Prefekten == * [[Johannes Birnbaum]] (1763-1832): 2. Mäerz 1800 - 1800 * [[Jean-Baptiste Lacoste]] (?-1821): 30. November 1800 - 1808 * [[André Joseph Jourdan]] (1757-1831): 18. Mee 1808 - 1814 == Kuckt och== *[[Vereenegt Departementer]] *[[Geschicht vun der Belsch]] == Literatur == * [[Edouard Marc Kayser|Kayser, Edouard Marc]], 1994. Du Grand-Duché de Belgique mort-né [1790] au Grand-Duché de Luxembourg partagé [1839] - Aspects méconnus du passé belgo-luxembourgeois de la fin de l'Ancien Régime au milieu du XIXe siècle. ''récré'' 10: 169-188. Dikrech (APESS). * [[Jean-Marie Kreins|Kreins, Jean-Marie]], 1996. Histoire du Luxembourg. 2è. edition, 128 p.&nbsp;Collection ''Que sais-je?''. Paris: Presses Universitaires de France. ISBN 2-13-047586-8. * Lasius, Albrecht Friedrich Ludolf, 1813. Der französische Kayser-Staat unter der Regierung des Kaysers Napoleon des Großen im Jahre 1812. Ein historisches-Handbuch, Erste Abteilung, Osnabrück bey Johann Gottfried Kißling. (S. 234) * [[Alfred Lefort|Lefort Alfred]], 1905. Histoire du Département des Forêts. (Le Duché de Luxembourg de 1795 à 1814). Deel I, Lëtzebuerg, Imprimerie P. Worré-Mertens. * [[Gilbert Trausch|Trausch, Gilbert]], 1967. À propos du «&nbsp;Klepelkrich&nbsp;»&nbsp;: la répression des soulèvements paysans de 1798 dans le Département des Forêts (Aspects et problèmes). ''Publications de la Section historique de l'Institut grand-ducal de Luxembourg'' Vol. 82: 7-245. {{Referenzen}} {{Departementer Premier Empire}} [[Kategorie:Geschicht vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Departement Forêts| ]] [[Kategorie:Geschicht vun der Belsch]] exksvs1vf1321iatm03u2q11mj2u4zz 0 10001 2710581 2637816 2026-10-01T18:13:33Z Mobby 12 60927 k 2710581 wikitext text/x-wiki {{Infobox Dynastie | Amtszäit1 = Lieutenant-Représentant vu Lëtzebuerg | vu = 2. Abrëll 1908 – 13. November 1908 | Amtszäit2 = Regente vu Lëtzebuerg | vu2 = 18. November 1908 – 25. Februar 1912 | vu3 = 25. Februar 1912 – 14. Juni 1912 }} [[Fichier:Infanta Marie Anne of Portugal with her daughters August 1920.jpg|thumb|mat hiren Duechteren (1920).]] D''''Maria Ana''' ('''Marie-Anne''') '''vu Bragança''', och ''Maria Anna do Carmo de Bragança'', gebuer den [[13. Juli]] [[1861]] um Schlass [[Bronnbach]] an [[Däitschland]], a gestuerwen den [[1. August]] [[1942]] zu [[New York City|New York]], war déi 5. Duechter vum [[1834]] ofgesate Kinnek [[Miguel I. vu Portugal]] a senger Fra, der [[Adelheid zu Löwenstein-Wertheim-Rosenberg]] (Wittelsbach). Den [[21. Juni]] [[1893]] huet si sech mam Wilhelm vun Nassau, dem spéidere Groussherzog [[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg|Wëllem IV.]] vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] bestuet. Si krute 6 Duechteren, woumat dat [[Protestantismus|protestantescht]] [[Haus Nassau]] zu Lëtzebuerg ausgestuerwen an d'Herrscherhaus kathoulesch ginn ass, wéi dat am Bestietnesvertrag virgesi war: # [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg|Marie-Adélaïde]] (1894–1924), Groussherzogin vu Lëtzebuerg vun 1913-1919 # [[Charlotte vu Lëtzebuerg|Charlotte]] (1896–1985), Groussherzogin vu Lëtzebuerg vun 1919-1964 – bestuet mam Prënz [[Felix vu Bourbon-Parma]] # d'Prinzessin [[Hilda vu Lëtzebuerg|Hilda]] (1897 - [[1979]]), déi den Adolf, Fürst zu Schwarzenberg bestuet huet; # d'Prinzessin [[Antonia vu Lëtzebuerg|Antonia]] ([[1899]] - [[1954]]), déi de Krounprënz [[Rupprecht vu Bayern]] bestuet huet; # d'Prinzessin [[Elisabeth vu Lëtzebuerg (1901-1950)|Elisabeth]] ([[1901]] - [[1950]]), déi de Ludwig Philipp, Prënz vun [[Thurn und Taxis]] bestuet huet; # d'Prinzessin [[Sophie vu Lëtzebuerg|Sophie]] (1902 - [[1941]]), déi den Ernst vu [[Sachsen]] bestuet huet. De [[17. November]] [[1905]] gouf d'Marie-Anne ''Grande-duchesse consort''. Hire Mann war mat der Gesondheet geplot, a sou iwwerhëlt si den 2. Abrëll 1908 als [[Lieutenant-Représentant]] seng Amtsgeschäfter, bis se den [[18. November]] [[1908]] d'Regence iwwerholl huet<ref>{{Citation|URL=https://monarchie.lu/fr/le-chef-de-letat/la-monarchie-constitutionnelle|Titel=La Monarchie constitutionnelle {{!}} Cour grand-ducale|Gekuckt=24.06.2024|Wierk=monarchie.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Nom Doud vum Wëllem de IV., de [[25. Februar]] [[1912]], blouf d'Marie-Anne Regentin bis zur Groussjäregkeet vun hirer eelster Duechter, der [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg|Marie-Adélaïde]]. Dës gouf de [[15. Juni]] vum selwechte Joer Groussherzogin. D'Maria Ana vu Bragança ass 1942 zu New York gestuerwen. Si gouf den [[22. Oktober]] [[1947]] op Lëtzebuerg iwwerfouert an an der [[Kathedral Notre-Dame vu Lëtzebuerg|Kathedral]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] begruewen. == Literatur == * [[Jean-Louis Scheffen]], ''Grundstein einer neuen Dynastie - Vor 125 Jahren „feierlicher Einzug“ von Wilhelm IV. und Maria-Anna von Braganza'' am [[Luxemburger Wort]] vum 21. Juli 2018, S. 18-19 == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Groussherzoginne vu Lëtzebuerg|Bragança, Maria Ana de]] [[Kategorie:Gebuer 1861|Bragança, Maria Ana de]] [[Kategorie:Gestuerwen 1942|Bragança, Maria Ana de]] [[Kategorie:Lieutenant-Représentantë vu Lëtzebuerg]] rpur1uy26i1683dtglanqtmjfxf3zid 2710582 2710581 2026-10-01T18:13:52Z Mobby 12 60927 2710582 wikitext text/x-wiki {{Infobox Dynastie | Amtszäit1 = Lieutenant-Représentant vu Lëtzebuerg | vu = 2. Abrëll 1908 – 13. November 1908 | Amtszäit2 = Regente vu Lëtzebuerg | vu2 = 18. November 1908 – 25. Februar 1912 | vu3 = 25. Februar 1912 – 14. Juni 1912 }} [[Fichier:Infanta Marie Anne of Portugal with her daughters August 1920.jpg|thumb|mat hiren Duechteren (1920).]] D''''Maria Ana''' ('''Marie-Anne''') '''vu Bragança''', och ''Maria Anna do Carmo de Bragança'', gebuer den [[13. Juli]] [[1861]] um Schlass [[Bronnbach]] an [[Däitschland]], a gestuerwen den [[1. August]] [[1942]] zu [[New York City|New York]], war déi 5. Duechter vum [[1834]] ofgesate Kinnek [[Miguel I. vu Portugal]] a senger Fra, der [[Adelheid zu Löwenstein-Wertheim-Rosenberg]] (Wittelsbach). Den [[21. Juni]] [[1893]] huet si sech mam Wilhelm vun Nassau, dem spéidere Groussherzog [[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg|Wëllem IV.]] vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] bestuet. Si krute 6 Duechteren, woumat dat [[Protestantismus|protestantescht]] [[Haus Nassau]] zu Lëtzebuerg ausgestuerwen an d'Herrscherhaus kathoulesch ginn ass, wéi dat am Bestietnesvertrag virgesi war: # [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg|Marie-Adélaïde]] (1894–1924), Groussherzogin vu Lëtzebuerg vun 1913-1919 # [[Charlotte vu Lëtzebuerg|Charlotte]] (1896–1985), Groussherzogin vu Lëtzebuerg vun 1919-1964 – bestuet mam Prënz [[Felix vu Bourbon-Parma]] # d'Prinzessin [[Hilda vu Lëtzebuerg|Hilda]] (1897 - [[1979]]), déi den Adolf, Fürst zu Schwarzenberg bestuet huet; # d'Prinzessin [[Antonia vu Lëtzebuerg|Antonia]] ([[1899]] - [[1954]]), déi de Krounprënz [[Rupprecht vu Bayern]] bestuet huet; # d'Prinzessin [[Elisabeth vu Lëtzebuerg (1901-1950)|Elisabeth]] ([[1901]] - [[1950]]), déi de Ludwig Philipp, Prënz vun [[Thurn und Taxis]] bestuet huet; # d'Prinzessin [[Sophie vu Lëtzebuerg|Sophie]] (1902 - [[1941]]), déi den Ernst vu [[Sachsen]] bestuet huet. De [[17. November]] [[1905]] gouf d'Marie-Anne ''Grande-duchesse consort''. Hire Mann war mat der Gesondheet geplot, a sou iwwerhëlt si den 2. Abrëll 1908 als [[Lieutenant-Représentant]] seng Amtsgeschäfter, bis se den [[18. November]] [[1908]] d'Regence iwwerholl huet<ref>{{Citation|URL=https://monarchie.lu/fr/le-chef-de-letat/la-monarchie-constitutionnelle|Titel=La Monarchie constitutionnelle {{!}} Cour grand-ducale|Gekuckt=24.06.2024|Wierk=monarchie.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Nom Doud vum Wëllem de IV., de [[25. Februar]] [[1912]], blouf d'Marie-Anne Regentin bis zur Groussjäregkeet vun hirer eelster Duechter, der [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg|Marie-Adélaïde]]. Dës gouf de [[15. Juni]] vum selwechte Joer Groussherzogin. D'Maria Ana vu Bragança ass 1942 zu New York gestuerwen. Si gouf den [[22. Oktober]] [[1947]] op Lëtzebuerg iwwerfouert an an der [[Kathedral Notre-Dame vu Lëtzebuerg|Kathedral]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] begruewen. == Literatur == * [[Jean-Louis Scheffen]], ''Grundstein einer neuen Dynastie - Vor 125 Jahren „feierlicher Einzug“ von Wilhelm IV. und Maria-Anna von Braganza'' am [[Luxemburger Wort]] vum 21. Juli 2018, S. 18-19 == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Groussherzoginne vu Lëtzebuerg|Bragança, Maria Ana de]] [[Kategorie:Gebuer 1861|Bragança, Maria Ana de]] [[Kategorie:Gestuerwen 1942|Bragança, Maria Ana de]] [[Kategorie:Lieutenant-Représentantë vu Lëtzebuerg]] a8lhd2kthckynnhwm128qy5ndrdun4s 10 13570 2710568 2615493 2026-10-01T15:34:05Z Mobby 12 60927 k 2710568 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellspacing="1" |- valign="middle" | [[Fichier:Commons-logo.svg|15px|link=commons:Haapts%C3%A4it]] | align="left" | &nbsp;'''[[commons:{{{1|{{PAGENAME}}}}}|Commons: {{{2|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}]]''' – Biller, Videoen an Audiodateien |}<noinclude>[[Kategorie:Schablounen:Bausteng]]</noinclude> 91zj20td5mft9lbh5gnctxxby1ubcte 0 18315 2710564 2635292 2026-10-01T14:54:26Z GilPe 14980 éischte Grof vu Lëtzebuerg 2710564 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|Wëllem (oder ''Wilhelm, Guillaume''), Grof vu Lëtzebuerg|Leit mat engem änlechen Numm|Guillaume vu Lëtzebuerg (Homonymie)}} {{SkizzGeschicht}} {{Infobox Dynastie | Amtszäit1 = Grof vu Lëtzebuerg | vu = [[1096]] bis [[1129]] | Virgänger = [[Heinrich III. vu Lëtzebuerg|Heinrich III.]] | Nofollger = [[Konrad II. vu Lëtzebuerg|Konrad II.]] }} De '''Wëllem vu Lëtzebuerg''', gebuer [[1070]], a gestuerwen ëm [[1129]], war vun [[1096]] bis [[1129]] [[Grof vu Lëtzebuerg]]. Hie war de Fils vum [[Konrad I. vu Lëtzebuerg|Konrad I.]] a vun der Clémence vu [[Poitiers]] a koum op den Troun, nodeems säi Brudder [[Heinrich III. vu Lëtzebuerg|Heinrich III.]] gestuerwe war. No de Fuerschunge vum Historiker [[Michel Margue]] an aneren europäesche Fuerscher, déi 2026 am Kader vun der Ausstellung ''Fundatio'' presentéiert goufen, ass de Grof Wëllem den éischten, dee sech an enger Urkund vun [[1123]] „Grof vu Lëtzebuerg“ genannt huet<ref>D'Urkund gëtt an den [[Lëtzebuerger Nationalarchiven|Nationalarchiven]] ënner der Cote « ANLux, SHL-Abt01 n° 18 » (Charte du comte Guillaume confirmant la fondation de l’abbaye de Münster), versuergt</ref>. Grad wéi säi Papp hat de Wëllem och ëmmer Streidereie mam [[Bëschof|Äerzbëschof]] Bruno vun [[Tréier]]. Dësen huet [[1121]] de [[Kierchebann]] iwwer de Wëllem verhaangen. De Wëllem ass ëm [[1105]] mat der Mathilde vun Northeim, Duechter vum Kuno, Grof vu Beichlingen, bestuet ginn. Si haten 3 Kanner: * [[Konrad II. vu Lëtzebuerg|Konrad II.]], (* [[1106]], † [[1136]]), Grof vu Lëtzebuerg * [[Wëllem vu Gleiberg|Wëllem]] (* ëm 1110; † no 1158), Grof vu Gleiberg * Luitgard, (* [[1120]], † [[1170]]), bestuet mam Henri II. (* [[1125]], † [[1211]]), Grof vu Grandpré == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Trounfolleg|Titel= [[Lëscht vun den Herrscher vu Lëtzebuerg|Grof vu Lëtzebuerg]]|virdrun= [[Heinrich III. vu Lëtzebuerg|Heinrich III.]]|duerno= [[Konrad II. vu Lëtzebuerg|Konrad II.]]|Joren= [[1096]] - [[1129]]}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Gebuer 1070]] [[Kategorie:Grofe vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gestuerwen 1129]] hi62d0oumoluqxutyuemw1atix4rh6v 2710565 2710564 2026-10-01T14:55:01Z GilPe 14980 2710565 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|Wëllem (oder ''Wilhelm, Guillaume''), Grof vu Lëtzebuerg|Leit mat engem änlechen Numm|Guillaume vu Lëtzebuerg (Homonymie)}} {{SkizzGeschicht}} {{Infobox Dynastie | Amtszäit1 = Grof vu Lëtzebuerg | vu = [[1096]] bis [[1129]] | Virgänger = [[Heinrich III. vu Lëtzebuerg|Heinrich III.]] | Nofollger = [[Konrad II. vu Lëtzebuerg|Konrad II.]] }} De '''Wëllem vu Lëtzebuerg''', gebuer [[1070]], a gestuerwen ëm [[1129]], war vun [[1096]] bis [[1129]] [[Grof vu Lëtzebuerg]]. Hie war de Fils vum [[Konrad I. vu Lëtzebuerg|Konrad I.]] a vun der Clémence vu [[Poitiers]] a koum op den Troun, nodeems säi Brudder [[Heinrich III. vu Lëtzebuerg|Heinrich III.]] gestuerwe war. No de Fuerschunge vum Historiker [[Michel Margue]] an aneren europäesche Fuerscher, déi 2026 am Kader vun der Ausstellung ''Fundatio'' presentéiert goufen, ass de Grof Wëllem den éischten, dee sech an enger Urkund vun [[1123]] „Grof vu Lëtzebuerg“ genannt huet<ref name=":1">{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/sites/default/files/2026-09/CITY2026-10-Access.pdf|Titel=Plongez dans les origines du comté de Luxembourg|Gekuckt=01.10.2026|Familljennumm=Viel|Virnumm=Amélie|Datum=Oktober 2026|Wierk=City|Editeur=www.vdl.lu|Säiten=S. 46–53|Sprooch=fr}}</ref><ref>D'Urkund gëtt an den [[Lëtzebuerger Nationalarchiven|Nationalarchiven]] ënner der Cote « ANLux, SHL-Abt01 n° 18 » (Charte du comte Guillaume confirmant la fondation de l’abbaye de Münster), versuergt</ref>. Grad wéi säi Papp hat de Wëllem och ëmmer Streidereie mam [[Bëschof|Äerzbëschof]] Bruno vun [[Tréier]]. Dësen huet [[1121]] de [[Kierchebann]] iwwer de Wëllem verhaangen. De Wëllem ass ëm [[1105]] mat der Mathilde vun Northeim, Duechter vum Kuno, Grof vu Beichlingen, bestuet ginn. Si haten 3 Kanner: * [[Konrad II. vu Lëtzebuerg|Konrad II.]], (* [[1106]], † [[1136]]), Grof vu Lëtzebuerg * [[Wëllem vu Gleiberg|Wëllem]] (* ëm 1110; † no 1158), Grof vu Gleiberg * Luitgard, (* [[1120]], † [[1170]]), bestuet mam Henri II. (* [[1125]], † [[1211]]), Grof vu Grandpré == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Trounfolleg|Titel= [[Lëscht vun den Herrscher vu Lëtzebuerg|Grof vu Lëtzebuerg]]|virdrun= [[Heinrich III. vu Lëtzebuerg|Heinrich III.]]|duerno= [[Konrad II. vu Lëtzebuerg|Konrad II.]]|Joren= [[1096]] - [[1129]]}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Gebuer 1070]] [[Kategorie:Grofe vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gestuerwen 1129]] 8r51qqd97ymlmd7a6fplhf1hrp2t134 10 25234 2710552 2538760 2026-10-01T13:36:44Z Mobby 12 60927 k 2710552 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Skizz"> {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe2" style="width: 100%; font-size: 95%; border-style: solid; margin-top: 2px; margin-bottom: 2px; clear: both" | style="width: 32px" | [[Fichier:Church.svg|Thumb|left|80px]] | Dësen Artikel ass eréischt just eng '''[[:Kategorie:Wikipedia:Skizzen|Skizz iwwer eng Kierch oder Kapell]]'''. Wann der méi iwwer dëst Theema wësst, sidd der häerzlech invitéiert aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann dir Hëllef braucht beim Schreiwen, da luusst bis an d'[[Wikipedia:FAQ|FAQ]] eran. |} </div> </includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> rqmlkionp0zjox7vlb1xwb2hkooyegd 2710557 2710552 2026-10-01T13:40:30Z Volvox 4050 un den däischtere Modus ugepasst 2710557 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Skizz"> {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe2" style="width: 100%; font-size: 95%; border-style: solid; margin-top: 2px; margin-bottom: 2px; clear: both" | style="width: 32px" | [[Fichier:Church.svg|Thumb|left|80px|class=skin-invert-image]] | Dësen Artikel ass eréischt just eng '''[[:Kategorie:Wikipedia:Skizzen|Skizz iwwer eng Kierch oder Kapell]]'''. Wann der méi iwwer dëst Theema wësst, sidd der häerzlech invitéiert aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann dir Hëllef braucht beim Schreiwen, da luusst bis an d'[[Wikipedia:FAQ|FAQ]] eran. |} </div> </includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> k3rx2569wcodt5tggr5nunj2913698b 0 26517 2710590 2622000 2026-10-01T18:27:45Z Mobby 12 60927 k 2710590 wikitext text/x-wiki {{Infobox Minister | Funktioun1 = 1. President vu Kolumbien | Amtszäit1 = 16. Februar 1819 – 27. Abrëll 1930 | Virgänger = / | Nofollger = [[Domingo Caycedo]] }} De '''Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar y Palacios''', besser bekannt ënner dem Numm '''Simón Bolívar''', gebuer de [[24. Juli]] [[1783]] zu [[Caracas]] am [[Venezuela]], a gestuerwen de [[17. Dezember]] [[1830]] zu [[Santa Marta]] a [[Kolumbien]], war e Generol a südamerikanesche Politiker. Hie stoung un der Spëtz vun den Onofhängegkeetskämpf vun de spuenesche Kolonien a [[Südamerika]]. == No him genannt == Zu [[Esch-Uelzecht]] ass eng Strooss (Rue Simón-Bolívar, L-4037) no him genannt ginn an ass eng kleng Parallellstrooss zu [[Uelzechtstrooss]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Presidente vu Venezuela}} {{DEFAULTSORT:Bolivar Simon}} [[Kategorie:Politiker (Venezuela)]] [[Kategorie:Staatspresidente vum Peru]] [[Kategorie:Presidente vu Bolivien]] [[Kategorie:Presidente vu Kolumbien]] [[Kategorie:Genereel]] [[Kategorie:Fräimaurer]] [[Kategorie:Gebuer 1783]] [[Kategorie:Gestuerwen 1830]] [[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]] 5smf4gd2gemmu3qhgv5iap69hatkkkw 0 28927 2710538 2685862 2026-10-01T12:49:31Z ~2026-52854-95 73424 2710538 wikitext text/x-wiki {{skizzPolitiker}} {{Infobox Biographie}} Den '''Eugène Schaus''', gebuer den [[12. Mee]] [[1901]] zu [[Gonnereng]], a gestuerwen den [[29. Mäerz]] [[1978]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Demokratesch Partei|DP]]-[[Politiker]]. Hien ass Papp vun dräi Kanner a Grousspapp vun ënner anerem dem [[Philippe Schaus]]. Fir un den Eugène Schaus z'erënneren ass d'Strooss tëscht der rue Auguste Tremont an der rue Paul Albrecht um Cents no him benannt: ''rue Eugène Schaus''. == Seng Karriär == * 1929-1930: President vun der ''[[Conférence du jeune barreau de Luxembourg]]'' * Grënnungsmember vum [[GPD]], der spéiderer [[Demokratesch Partei|DP]] * 1937-1940, 1945, 1951-1958, 1964-1968: Deputéierten * 1945-1947: Inneminister ([[Regierung vun der Nationaler Unioun]]) * 1947-1948: Inneminister a Justizminister ([[Regierung Dupong-Schaus]]) * 1948-1951: Justiz- an Inneminister ([[Regierung Dupong-Schaus-Bodson]]) * 1959-1964: Vizepresident vun der Regierung, Ausseminister an Arméiminister ([[Regierung Werner-Schaus I]]) * 1969-1974: Vizepresident vun der Regierung, Innen-, Justiz- an Arméiminister ([[Regierung Werner-Schaus II]]) == Gielercher == * {{OMANGC|<ref name=":0">[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/x6c763vs5/pages/16/articles/DIVL1963?search=eug%C3%A8ne%20schaus Doudesannonce vum Eugène Schaus] am Luxemburger Wort vum 31. Mäerz 1978 op eluxemburgensia.lu gekuckt de 26. Juli 2022</ref>}} * {{OMGLGC|<ref name=":0" />}} * {{OCCGO| (Promotioun 1952)<ref>{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1952/0010/a010.pdf |Titel=Odre de la Couronne de chêne Auszeechnungen 1952 Memorial A N° 10 vun 1952 |Gekuckt=04.01.2013 |Archiv-Datum=04.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160304063233/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1952/0010/a010.pdf }}</ref>}} * {{Médaille de la Résistance française|<ref name=":0" />}} * {{LHGC|<ref name=":0" />}} * {{OCGC| (Promotioun 1948)<ref>{{Citation|URL=https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/92jmfw/pages/4/articles/DTL127?search=Orange%20Nassau|Titel=Hohe Auszeichnungen|Gekuckt=24.01.2023|Datum=2. Februar 1948|Wierk=Obermoselzeitung|Editeur=eluxemburgensia.lu|Sprooch=de}}</ref>}} ==Um Spaweck== {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Schaus Eugene}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Ministeren]] [[Kategorie:Ausseministere vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Inneministere vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Justizministere vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Ekonomisten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Juristen]] [[Kategorie:Verdeedegungsministere vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Grand officier de l'ordre de la couronne de chêne]] [[Kategorie:Großkreuz vum Bundesverdienstkreuz]] [[Kategorie:Gebuer 1915]] [[Kategorie:Gestuerwen 1978]] [[Kategorie:Membere vun der Assemblée consultative]] [[Kategorie:Persounen, déi d'Médaille de la Résistance française kruten]] [[Kategorie:Grand-croix de la Légion d'honneur]] [[Kategorie:Grand-Croix vum Ordre de la Couronne]] [[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]] 0wn9u9aueg0mx2ujicyo6bkijq89knv 10 29828 2710536 2187551 2026-10-01T12:39:26Z Mobby 12 60927 k 2710536 wikitext text/x-wiki {|style="float:right; margin:0.5em 0 0.5em 1em; text-align: center; border:1px solid #aaa; border-collapse: collapse; font-size: 95%; padding: 0.5em; width:25em" ! colspan="5" | Geschicht vun de Benelux-Länner |- | colspan="4" rowspan="1" style="background: #ffd; border: dotted 1px;" | [[Austrasien]] | colspan="1" rowspan="1" style="background: #ffd; border: dotted 1px;" | [[Frisescht Kinnekräich]] |- | colspan="5" rowspan="1" style="background: #ffd; border-top: dotted 1px;" | [[Karolenger]]räich<br>{{small|''ca'' 800–843}} |- | colspan="1" rowspan="1" style="background: #ffd; border-right: dotted 1px;"| &nbsp; | colspan="1" rowspan="2" style="background: #fcf; border: dotted 1px; padding: 0.75em 0.25em;" | [[Fichier:Blason Nord-Pas-De-Calais.svg|20px]]<br>[[Grofschaft Flandern|Grofsch't<br>Flandern]]<br>{{small|9.Jh.–1384}} | colspan="3" rowspan="1" style="background: #ffd; border-top: dotted 1px;" | [[Lotharingien]], <br>dunn <br>[[Nidderloutrengen]] {{small|855–954–977}} |- | colspan="1" rowspan="7" style="background: #c5fcdc; border: dotted 1px; padding: 0.25em;" | [[Fichier:Wappen Bistum Lüttich.png|20px]]<br>[[Prënzbistum Léck]]<br>+<br><br>[[Principautéit Stavelot-Malmedy|Räichs- <br>abtei <br>Stavelot- Malmedy]]<br>+<br>[[Fichier:Gules a fess argent.svg|20px]]<br>[[Herzogtum Bouillon]]<br><br>{{small|10. Jh.<br>– 1795}} | colspan="1" rowspan="1" style="background: #ffd; border-bottom: dotted 1px; padding: 0.25em;" | Aner feudal Staaten | colspan="1" rowspan="1" style="background: #f0f0f0; border: dotted 1px; padding-top: 0.75em;" |<br>[[Grofschaft Lëtzebuerg]]<br>{{small|963–1353}} | colspan="1" rowspan="1" style="background: #ffd; border-bottom: dotted 1px;" | {{small|10.–14. Jh.}} |- | colspan="2" rowspan="1" style="background: #ddf; border: dotted 1px 1px 0 1px; padding: 0.75em 0;" | [[Fichier:Blason fr Bourgogne.svg|20px]]<br>[[Burgundesch Nidderlanden|Burgundesch Nidderld.]] | colspan="1" rowspan="1" style="background: #f0f0f0; border: dotted 1px; padding-bottom: 0.75em;" | [[Herzogtum Lëtzebuerg]]<br>{{small|1353–1443}} | colspan="1" rowspan="1" style="background: #ddf; border: dotted 1px 1px 0 1px"| {{small|1384–1482}} |- | colspan="4" rowspan="1" style="background: #ddf;" | &nbsp; <!-- continuation of Burgundian Netherlands --> |- | colspan="4" rowspan="1" style="background: #ddf; border-top: dotted 1px;" | <br>[[Fichier:Flag of the Low Countries.svg|20px]]<br>[[Habsburger Nidderlanden]]<br>{{small|1482–1795}}<br>{{small|([[Siwwenzéng Provënzen]], [[Burgundesche Krees]])}} |- | colspan="4" rowspan="1" style="background: #ddf;" | <br>[[Spuenesch Nidderlanden|(Südlech) Spuenesch Nidderlanden]]<br>{{small|1549–1713}} |- | colspan="3" rowspan="1" style="background: #ddf; border-bottom: dotted 1px;" | &nbsp;<!-- continuation of Spanish Netherlands --> | colspan="1" rowspan="4" style="background: #ffdead; border: dotted 1px;" | [[Fichier:Prinsenvlag.svg|20px]]<br>[[Republik vun de Siwe Vereenegte Provënzen|Republik vun de <br>Siwe Vereenegte <br>Provënzen]]<br>{{small|1581–1795}} |- | colspan="3" rowspan="1" style="background: #ddf; border: none; padding: 0.75em 0;" | [[Fichier:Flag of Austrian Low Countries.svg|20px]]<br>[[Éisträichesch Nidderlanden]]<br>{{small|1713–1795}} |- | colspan="1" rowspan="1" style="background: #ff9; border: dotted 1px; padding: 0.75em 0;" | [[Lécker Revolutioun|Lécker Revolut.]]<br>{{small|1789–1792}} | colspan="2" rowspan="1" style="background: #ff9; border: dotted 1px; padding: 0.75em 0;" | [[Fichier:Flag of the Brabantine Revolution.svg|20px|border]]<br>[[Vereenegt nidderlännesch Staaten|Vereenegt <br>nidderlännesch<br>Staaten]]<br> {{small|1790}} | colspan="1" rowspan="1" style="background: #ddf; border: none;" | <!-- continuation of Austrian Netherlands in modern Luxembourg --> |- | colspan="1" rowspan="1" style="background: #c5fcdc; border: dotted 1px; padding: 0.25em;" | &nbsp;<!-- restoration of the Prince-Bishopric in Liège--> | colspan="3" rowspan="1" style="background: #ddf; border: none;" | &nbsp;<!-- restoration of Austrian Netherlands in modern Belgium --> |- | colspan="4" rowspan="1" style="background: #fdd; border-style: dotted; border-width: 1px 1px 0 1px;" | <br>[[Fichier:Flag of France.svg|20px]]<br>[[Frankräich|Éischt Franséisch Republik]]<br>{{small|1795–1804}} | colspan="1" rowspan="2" style="background: #ffb3b3; border: dotted 1px; padding: 0.75em 0.25em;" | [[Fichier:Flag of the navy of the Batavian Republic.svg|20px]]<br>[[Batavesch Republik]]<br>{{small|1795–1806}} |- | colspan="4" rowspan="2" style="background: #fdd; border: dotted 0 1px 0 1px"| [[Premier Empire]]<br>{{small|1804–1815}} |- | colspan="1" rowspan="1" style="background: #ffb3b3; border: dotted 1px; padding: 0.75em 0.25em;" | [[Fichier:Flag of the Netherlands.svg|20px]]<br>[[Kinnekräich Holland]]<br>{{small|1806–1810}} |- | colspan="5" rowspan="1" style="background: #fdd; border-style: dotted; border-width: 0 1px 1px 1px"| &nbsp;<!-- continuance of the French Empire --> |- | colspan="3" rowspan="1" style="background: #ffdead; border-top: dotted 1px; padding: 0.75em 0;" | [[Fichier:Flag of the Netherlands.svg|20px]]<br>[[Vereenegt Kinnekräich vun den Nidderlanden]]<br>{{small|1815–1830}} | colspan="1" rowspan="3" style="background: #f0f0f0; border: dotted 1px; padding: 0.75em 0.25em;"| [[Fichier:Flag of Luxembourg.svg|20px]]<br>[[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]]<br>{{small|zanter 1815<br><br>(1815–1866 am Däitsche Bond)<br>(1815–1890 Personalunioun)}} | colspan="1" rowspan="1" style="background: #ffdead; border-top: dotted 1px; padding: 0.75em 0;" | [[Fichier:Flag of the Netherlands.svg|20px]]<br>[[Vereenegt Kinnekräich vun den Nidderlanden]]<br>{{small|1815–1830}} |- | colspan="3" rowspan="1" style="background: #ff9; border-top: dotted 1px; border-right: dotted 1px;" | &nbsp;<!-- Kingdom of Belgium --> | colspan="2" rowspan="1" style="background: #ffdead; border: none !important;" | &nbsp;<!-- Kingdom of the Netherlands (personal union with Luxembourg) --> |- | colspan="3" rowspan="1" style="background: #ff9; border-right: dotted 1px;" | [[Fichier:Flag of Belgium.svg|20px]]<br>[[Belsch|Kinnekräich Belsch]]<br>{{small|zanter 1830}} | colspan="1" rowspan="1" style="background: #ffdead; border-right: dotted 1px;" | [[Fichier:Flag of the Netherlands.svg|20px]]<br>[[Holland|Kinnekräich vun den <br>Nidderlanden<br> ("Holland")<br>{{small|zanter 1830}}]]<!-- continuation of the Netherlands after personal union with Luxembourg --> |}<noinclude> [[Kategorie:Infoboxen|Beneluxstaaten Geschicht]] </noinclude> p153pmbvij7d632q9la63tvgw2kbipa 0 33175 2710592 2642708 2026-10-01T18:28:20Z Mobby 12 60927 2710592 wikitext text/x-wiki {{SkizzPolitiker}} {{Infobox Minister | Funktioun1 = 66. President vu Bolivien | Amtszäit1 = 22. Januar 2006 – 10. November 2019 | Virgänger = [[Eduardo Rodríguez]] | Nofollger = [[Jeanine Áñez]] }} De '''Juan Evo Morales Ayma''', gebuer de [[26. Oktober]] [[1959]] zu Isallavi bei Orinoca am Departement [[Oruro]] a [[Bolivien]], ass en indigene Chef vun der bolivianescher sozialistescher Partei (MAS), a vun der Beweegung fir d'Rechter vun de [[Cocalero]]s. Hie war vum [[22. Januar]] [[2006]] bis den 10. November 2019 President vu Bolivien. 2009 gouf hie mat 64% vun de Stëmmen erëmgewielt, an 2014 mat 61 Prozent. Am November 2019 ass hien, no wochelaange Protester géint hien a seng Regierung, zeréckgetrueden. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{DEFAULTSORT:Morales Evo}} [[Kategorie:Presidente vu Bolivien]] [[Kategorie:Gebuer 1959]] qz5ggvdgquul9fb6z07lmk971xr4gxz 14 34217 2710593 1599474 2026-10-01T18:29:07Z Mobby 12 60927 + 2710593 wikitext text/x-wiki {{KategorieSpezial|Presidente vu [[Bolivien]]}} {{Commonscat}} [[Kategorie:Politiker (Bolivien)]] [[Kategorie:Presidenten no Länner|Bolivien]] cpjan0534r7nsip0gavuvuguytjp4xm 10 34896 2710549 2680364 2026-10-01T13:34:41Z Mobby 12 60927 2710549 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Skizz"> {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe2" style="width: 100%; font-size: 95%; border-style: solid; margin-top: 2px; margin-bottom: 2px; clear: both" | style="width: 50px" | [[Fichier:History template (SVG version).svg|35px]] | Dëse '''[[Portal:Geschicht|Geschichtsartikel]]''' ass eréischt just eng '''[[:Kategorie:Wikipedia:Skizzen|Skizz]]'''. {{SkizzMéi}} |} </div>[[Kategorie:Wikipedia:Skizzen (Geschicht)]]</includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> o58ttx0ao7m99sxy0qqf7yfjx57tkuw 2710550 2710549 2026-10-01T13:34:58Z Mobby 12 60927 2710550 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Skizz"> {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe2" style="width: 100%; font-size: 95%; border-style: solid; margin-top: 2px; margin-bottom: 2px; clear: both" | style="width: 50px" | [[Fichier:History template (SVG version).svg|40px]] | Dëse '''[[Portal:Geschicht|Geschichtsartikel]]''' ass eréischt just eng '''[[:Kategorie:Wikipedia:Skizzen|Skizz]]'''. {{SkizzMéi}} |} </div>[[Kategorie:Wikipedia:Skizzen (Geschicht)]]</includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> bkv8gm2r9j4clemtzdop2q7llmo5bh6 10 34898 2710558 1867355 2026-10-01T13:41:47Z Mobby 12 60927 ass jo net nëmme Foussball 2710558 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Skizz"> {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe2" style="width: 100%; font-size: 95%; border-style: solid; margin-top: 2px; margin-bottom: 2px; clear: both" | style="width: 42px" | [[Fichier:Sport balls.svg|40px]] | Dëse '''[[Sport|Sportsartikel]]''' ass eréischt just eng '''[[:Kategorie:Wikipedia:Skizzen|Skizz]]'''. {{SkizzMéi}} |} </div>[[Kategorie:Wikipedia:Skizzen (Sport)]]</includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> g7f1i33psngzfccmughegk3ftnb1fe6 10 34928 2710546 2671015 2026-10-01T13:31:55Z Mobby 12 60927 k 2710546 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{SkizzGerüst | Bild = Mplayer.svg | Bildgréisst = 40px | Ufankstext = Dësen Artikel aus dem '''[[Film]]- an [[Televisioun]]sberäich''' | Kategoriséierung = Film }}</includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> 6xd94y4hhfmcmqcdsu1pvf5zfywg4ig 10 34935 2710544 1867338 2026-10-01T13:13:28Z Mobby 12 60927 k 2710544 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Skizz"> {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe2" style="width: 100%; font-size: 95%; border-style: solid; margin-top: 2px; margin-bottom: 2px; clear: both" | style="width: 42px" | [[Fichier:Nuvola apps bookcase.svg|40px]] | Dëse '''[[Literatur|Literaturartikel]]''' ass eréischt just eng '''[[:Kategorie:Wikipedia:Skizzen|Skizz]]'''. {{SkizzMéi}} |} </div>[[Kategorie:Wikipedia:Skizzen (Literatur)]]</includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> inmaw8xqb9mtvsimzrsh80ujwkba8qj 10 34996 2710548 1867294 2026-10-01T13:34:08Z Mobby 12 60927 k 2710548 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Skizz"> {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe2" style="width: 100%; font-size: 95%; border-style: solid; margin-top: 2px; margin-bottom: 2px; clear: both" | style="width: 32px" | [[Fichier:Emblem-relax.svg|30px]] | Dëse '''Gedrénksartikel''' ass eréischt just eng '''[[:Kategorie:Wikipedia:Skizzen|Skizz]]'''. {{SkizzMéi}} |} </div>[[Kategorie:Wikipedia:Skizzen (Iessen an Drénken)]]</includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> sn40umhfcryq6vj3v9x8dx8c7yxnwru 10 35011 2710551 1867336 2026-10-01T13:35:48Z Mobby 12 60927 k 2710551 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Skizz"> {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe2" style="width: 100%; font-size: 95%; border-style: solid; margin-top: 2px; margin-bottom: 2px; clear: both" | style="width: 38px" | [[Fichier:IslamSymbol2.svg|36px]] | Dësen '''[[Islam|Islamsartikel]]''' ass eréischt just eng '''[[:Kategorie:Wikipedia:Skizzen|Skizz]]'''. {{SkizzMéi}} |} </div>[[Kategorie:Wikipedia:Skizzen (Islam)]]</includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> cjupzt0i0wkm06le0s9lnnk8qd4sid6 10 35023 2710545 2132498 2026-10-01T13:29:24Z Mobby 12 60927 k 2710545 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Skizz"> {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe2" style="width: 100%; font-size: 95%; border-style: solid; margin-top: 2px; margin-bottom: 2px; clear: both" | style="width: 32px" | [[Fichier:Christianity Symbol.svg|30px]] | Dësen Artikel iwwer de '''[[Chrëschtentum]]''' ass eréischt just eng '''[[:Kategorie:Wikipedia:Skizzen|Skizz]]''' {{SkizzMéi}} |} </div>[[Kategorie:Wikipedia:Skizzen (Chrëschtentum)]]</includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> l7tmutg7wiv08drw0jpctuzbnu1cfm7 10 35054 2710553 2291492 2026-10-01T13:37:53Z Mobby 12 60927 k 2710553 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Skizz"> {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe2" style="width: 100%; font-size: 95%; border-style: solid; margin-top: 2px; margin-bottom: 2px; clear: both" | style="width: 42px" | [[Fichier:Nuvola apps package graphics.svg|40px]] | Dëse [[Konscht|Konschtartikel]] ass eréischt just eng [[:Kategorie:Wikipedia:Skizzen|Skizz]]. {{SkizzMéi}} |}</div>[[Kategorie:Wikipedia:Skizzen (Konscht)]]</includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> 9bswzj7izqew2y92oh1913pw21jqhij 10 35055 2710547 1024920 2026-10-01T13:33:16Z Mobby 12 60927 k 2710547 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Skizz"> {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe2" style="width: 100%; font-size: 95%; border-style: solid; margin-top: 2px; margin-bottom: 2px; clear: both" | style="width: 32px" | [[Fichier:Crystal 128 camera SVG.svg|30px]] | Dëse '''[[Fotografie]]sartikel''' ass eréischt just eng '''[[:Kategorie:Wikipedia:Skizzen|Skizz]]'''. {{SkizzMéi}} |} </div>[[Kategorie:Wikipedia:Skizzen (Fotografie)]]</includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> lz55v2ohsgxqeq27bp8ju7if46y227r 10 38495 2710598 2080956 2026-10-01T19:25:54Z ~2026-52892-14 73430 k 2710598 wikitext text/x-wiki {{Clr}} {| align="center" cellspacing="0" style="background-color:#f7f8ff; padding:5px; border:1px solid #8888aa; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; line-height: 1.5em" |colspan="4" width="100%"| {| style="background:#ccccff" align="center" width="100%" | padding="5px" | [[Fichier:Flag of France.svg|50px]] | style="background:#ccccff" align="center" width="100%" | '''Déi 45 Departementer, déi ënner dem [[Premier Empire]] (1804-1814) u [[Frankräich]] ugeschloss waren''' | padding="5px" | [[Fichier:Flag of France.svg|50px]] |} |- align="left" valign="top" style="font-size: 85%;" | width="100%" | '''Departementer an der Belsch, an Holland an zu Lëtzebuerg''': [[Departement Bouches-de-l'Escaut|Bouches-de-l'Escaut]]&nbsp;&#124; [[Departement Bouches-de-l'Yssel|Bouches-de-l'Yssel]]&nbsp;&#124; [[Departement Bouches-de-la-Meuse|Bouches-de-la-Meuse]]&nbsp;&#124; [[Departement Bouches-du-Rhin|Bouches-de-Rhin]]&nbsp;&#124; [[Departement Deux-Nèthes|Deux-Nèthes]]&nbsp;&#124; [[Departement Dyle|Dyle]]&nbsp;&#124; [[Departement Ems-Occidental|Ems-Occidental]]&nbsp;&#124; [[Departement Escaut|Escaut]]&nbsp;&#124; [[Département des Forêts|Forêts]]&nbsp;&#124; [[Departement Frise|Frise]]&nbsp;&#124; [[Departement Jemmapes|Jemmape]]&nbsp;&#124; [[Departement Lys|Lys]]&nbsp;&#124; [[Departement Meuse-Inférieure|Meuse-Inférieure]]&nbsp;&#124; [[Departement Ourthe|Ourthe]]&nbsp;&#124; [[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]]&nbsp;&#124; [[Departement Yssel-Supérieur|Yssel-Supérieur]]&nbsp;&#124; [[Departement Zuyderzée|Zuyderzée]]&nbsp;&#124;<br> '''Departementer an Däitschland''': [[Departement Bouches-de-l'Elbe|Bouches-de-l'Elbe]]&nbsp;&#124; [[Departement Bouches-du-Weser|Bouches du Weser]]&nbsp;&#124; [[Departement Ems-Oriental|Ems-Oriental]]&nbsp;&#124; [[Departement Ems-Supérieur|Ems-Supérieur]]&nbsp;&#124; [[Departement Lippe|Lippe]]&nbsp;&#124; [[Departement Mont-Tonnerre|Mont-Tonnerre]]&nbsp;&#124; [[Departement Rhin-et-Moselle|Rhin-et-Moselle]]&nbsp;&#124; [[Departement Roer|Roer]]&nbsp;&#124; [[Departement Sarre|Sarre]]&nbsp;&#124;<br> '''Departementer an Italien''': [[ Departement Alpes-Maritimes (Empire)|Alpes-Maritimes]]&nbsp;&#124; [[ Departement Apennins|Appenins]]&nbsp;&#124; [[ Departement Arno|Arno]]&nbsp;&#124; [[ Departement Doire|Doire]]&nbsp;&#124; [[ Departement Gênes|Gênes]]&nbsp;&#124; [[ Departement Marengo|Marengo]]&nbsp;&#124; [[ Departement Méditerranée|Méditerrannée]]&nbsp;&#124; [[ Departement Mont-Blanc|Mont-Blanc]]&nbsp;&#124; [[ Departement Montenotte|Montenotte]]&nbsp;&#124; [[ Departement Ombrone|Ombrone]]&nbsp;&#124; [[ Departement Pô|Pô]]&nbsp;&#124; [[ Departement Rome|Rome]]&nbsp;&#124; [[ Departement Sésia|Sésia]]&nbsp;&#124; [[ Departement Stura|Stura]]&nbsp;&#124; [[ Departement Taro|Taro]]&nbsp;&#124; [[ Departement Trasimène|Trasimène]]<br> '''Departementer an der Schwäiz''': [[ Departement Léman|Léman]]&nbsp;&#124; [[ Departement Simplon|Simplon]]&nbsp;&#124; [[ Departement Mont-Terrible|Mont-Terrible]]&nbsp;&#124;<br> |} <noinclude> [[Kategorie:Fréier franséisch Departementer| S]] [[Kategorie:Navigatiounsläischten:Geographie:Frankräich|Freier franséisch Departementer]] </noinclude> ohj8u1iz5wpnv4k35sa5bn8croswjww 10 42264 2710561 2187552 2026-10-01T13:47:42Z Mobby 12 60927 + 2710561 wikitext text/x-wiki {{Meta Link Portal|couleur tour=#a50808|couleur fond=#FFFFFF| image=|taille image=25| Text=[[Fichier:Flag of Luxembourg.svg|20px]] '''[[Portal:Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]'''&nbsp;– All d'Artikelen op der Wikipedia iwwer [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. }}<noinclude> [[Kategorie:Schablounen:Portaler:Lëtzebuerg|Link]] [[Kategorie:Schablounen:Portaler:Geographie|Lëtzebuerg]] </noinclude> jckm5kzqh91zwm23lhba1wlthzwtz6g 0 45363 2710601 2710473 2026-10-01T20:10:53Z Zinneke 34 2710601 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;365 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 365 neier zesummekomm sinn, kënnen déi da [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * … <!-- 190 --> * … * … * … * … de [[Joseph Namur]] 1886 eng Method patentéiere gelooss huet, fir d'[[Rieflaus]] ze bekämpfen? * … d'Tramsstatioun [[Place de Metz (Tramshalt)|Place de Metz]] déi eenzeg vum Stater [[Stater Tram|Reseau]] ass, déi net mat Tramshaisercher ausstafféiert ass, a wou den Numm vun der Statioun net op de Quaien ugeschloen ass? * … de Kinnek a Keeser [[Sigismund vu Lëtzebuerg]] Zäit senges Liewens ni e Fouss op Lëtzebuerger Buedem gesat huet? * … zu [[Holztem]] um Flouer ''Um Rank'' uganks den 2020er Joeren 141 réimesche Mënze [[Burgus vun Holztem|fonnt goufen]], mat Portraite vun 9 verschiddene [[lëscht vun de réimesche Keeser|réimesche Keeseren]] déi tëschent 364 an 408 regéiert hunn? * … deen éischte Linnendéngscht um [[Fluchhafen Esch-Uelzecht]] mam Doppeldecker ''The Luxembourg Listener'' geflu gouf, an nieft Passagéier haaptsächlech Courrier vu [[Radio Luxembourg]] tëscht Croyden an Esch transportéiert huet? * … d'Zich op der [[Eisebunnsbréck zu Waasserbëlleg]] e puer Meter ouni Stroum fueren, well do de Stroumsystem vu 25.000 Volt op der Lëtzebuerger Säit op 15.000 Volt op där däitscher wiesselt? * … den [[Napoleonshutt bei Duelem|Napoleonshutt]] un zwéi Proprietéitswiesselen vun engem Bësch erënnert? * … virun der [[Trinitarierkierch vu Veianen]] 2026 bei Ausgruewungen eng 150 Skeletter aus der Zäit vum Mëttelalter bis an d'18. Joerhonnert fonnt goufen? * … fir d'[[Risebibel vu Sankt-Maximin]] d'Hait vun 230 Ranner gebraucht goufen, déi zu [[Pergament]] verschafft goufen? * … d'[[Piscine Tournesol]] an der [[Fiels]] déi eenzeg vun där Zort baussent Frankräich ass, déi nach besteet? * … am [[Rhäinesche Landesmusée Tréier|Rhäinesche Landesmusée zu Tréier]] ë.a. d'Original vum [[Neumagener Wäischëff]] an eng Kopie vun der [[Igeler Sail]] ze gesinn ass? * … et 1999 zu Lëtzebuerg eng [[Partei vum Drëtten Alter]] gouf, déi am Süde bei de Chamberwale matgemaach huet, awer kee Sëtz krut? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … de [[Mykologie|Mykolog]] [[Paul Wilwers]] wärend dem Éischte Weltkrich, wéi Lëtzebuerg Honger gelidden huet, Konferenzen organiséiert huet, fir d'[[Pilzen]] als Fleesch-Ersatz bekannt ze maachen? * … de [[Kiischpelter Sonnekrees]] deen eenzege [[Konfluenzpunkt]] vu Lëtzebuerg markéiert? * … [[Funchal]] sou genannt gouf, well wéi d'Portugise s'entdeckt hunn, aussergewéinlech vill Fenchel do gewuess ass? * … an der fréierer [[Synagog Ettelbréck|Synagog vun Ettelbréck]] 2021 eng gutt erhale [[Mikwe]] entdeckt gouf? * … d'''[[Camponotus werthi]]'' déi eenzeg [[Seechomessen]]aart am antarkteschen a subantarkteschen Naturgebitt ass? * … et no de Chamberwalen 1914 zu enger antidäitscher Manifestatioun koum, bei där eng Popp, déi den Deputéierten [[Lamoral de Villers]] duerstelle sollt, op der Plëss d'Arem verbrannt gouf? * … d'[[Bierggorilla]]en déi Gorillaaart ass, déi am meeschten um Buedem an deemno am mannsten op Beem lieft? * … d'[[Japanesch Kiischtebeem op der Kockelscheier]] 1981, zesumme mat am Ganzen 200 Beem vun dëser Aart, der Stad Lëtzebuerg geschenkt goufen? * … d'[[Jartell]] 1876 vun engem franséische Korsselismécher uganks fir medezinesch Zwecker entworf gouf? * … de [[Kammerwald]], e Bësch an Däitschland nërdlech vu [[Ruet op der Our]], tëscht 1949 an 1959 vu Lëtzebuerg annexéiert war? * … d '"[[Xiangqi|Elefantebrietspill]]" eng an Ostasie gespillt Form vum [[Schach]] ass? * … den héchste bekannten Offlosswäert vun der [[Our (Sauer)|Our]] 4.000-mol méi héich ass wéi den niddregsten? * … de Schrëftsteller [[Prosper Mérimée]] 1834 ugefaangen huet, en Inventaire vun de bemierkenswäerten architektonesche Monumenter a Frankräich z'erfaassen, an dofir déi elektronesch Datebank, an där se haut repertoriéiert sinn, no him genannt ass? * … 6 Joer no der Aféierung vum System vun de [[Postleitzuel (Lëtzebuerg)|Postleitzuelen zu Lëtzebuerg]] nach ëmmer ee Véierel vun de Bréiwer ouni dee Code verschéckt goufen? * … nom lëtzebuergeschen Dokter, Politiker a Resistenzler [[Charles Marx]] zu [[Quillan]] am [[Departement Aude]] eng Plaz genannt gouf? * … d'[[Fasaneninsel]] (es: ''Isla de los Faisanes'', fr: ''Île des Faisans'') am Floss [[Bidasoa]] dee klengste [[Kondominium]] vun der Welt ass? * … tragesch Evenementer zu Paräis de [[Louis Armstrong]] um [[Belval]] [[Rue le Bataclan|ëm en Odonym bruecht]] hunn? * … een [[Sir (Uertschaft)|am Sak]] dee westlechste Punkt vu Lëtzebuerg fënnt? * … de [[François-Joachim de Pierre de Bernis]] duerch seng galant Versen d'[[Madame de Pompadour]] kennegeléiert huet, wouduerch him eng kinneklech Rent vu 1500 Livres an en Appartement an den Tuilerien zougesprach goufen? * … et vun de [[Lëscht vun de Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz|gosse Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz]], déi vun 1 bis 286 duerchnummeréiert sinn, der zwou gëtt mat der Nummer 1? * ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Schachbriet (Päiperlek)|Schachbriet]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] zu Lëtzebuerg integral geschützt sinn? * … de [[Belval]] administrativ zu zwou Gemenge gehéiert, op der Suessemer Säit als Deel vu [[Bieles]], an op der Escher Säit als Quartier ''Universitéit''? * … [[Bluttsëffer]] selwer kee [[Bluttkreeslaf]] hunn? === 150 === * … den Architekt [[Jean-Pierre Koenig]] ë.&nbsp;a. Pläng vun enger Maarthal um [[Knuedler]] entworf hat, déi net gebaut gouf? * … vum [[Wuermwutz]] (Appendix) ugeholl gëtt, e Reservoir fir [[Daarmflora]] ze sinn, vu wou no enger [[Duerchfall]]erkrankung den [[Daarm]] séier mat Daarmbakteerien neibesidelt ka ginn? * … bei de Gemengewalen 1928 d'[[Action féminine]] zu Esch-Uelzecht eng reng Fraelëscht opgestallt hat, op där d'[[Catherine Schleimer-Kill]] gewielt gouf? * … de Keeser vu [[Japan]] als direkten Nofollger vun der [[Amaterasu]], der wichtegster weiblecher Gottheet am [[Shintō]], gëllt? * … d'[[Christine Lagarde]], zanter 2019 Direktesch vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]], Member vun der franséischer Nationalekipp am Synchronschwamme war? * … et vum Lidd ''[[Ech drénke gier mäi Pättchen]]'' iwwer 12 verschidden Opname ginn, dovun eng vun der irescher Band ''The Dubliners''? * … op de [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen|Wope vun de lëtzebuergesche Gemengen]] net nëmme Léiwen, Aadler, Bieren, Wëllschwäin oder Fësch ze fanne sinn, ma och Schleisepaarten, Biergaarbechter oder Fligere mat véier Düsen? * … d'[[Bibliothèque nationale de France]] scho 1537 als éischt Institutioun den Optrag fir den [[Dépôt légal]] krut? * … de [[Centre pénitentiaire de Givenich]] op engem Terrain vun 140 Hektar entstanen ass, deen de [[Mathias Theysen|Mathias Theisen]] dem Lëtzebuerger Staat 1893 geschenkt hat? * … de laténgeschen Numm vun der [[Krippchen]] (os coccygis) vum [[algriichesch]]e Wuert fir de [[Guckuck]] kënnt, wéinst engem Glach mat deem sengem Schniewel? * … de [[Oh My Darling, Clementine|Goldsicher ''Miner Forty-Niner'']] [[un der Atert]] zum Bauer ''Péitche Lauer'' mutéiert ass? * … bis an d'Mëtt vun den 1950er Joren zu Lëtzebuerg [[Keelebouf|Keelebouwen]] zum Asaz koumen, fir op de [[Keelespill|Keelebunnen]] d'Keelen nees opzeriichten an d'Klatze bei d'Spiller rullen ze doen, ier Maschinnen dës Aarbecht iwwerholl hunn? * … den [[Elbling]] viraals wéinst senger Saier net nëmme fir d'Wäiproduktioun, mä och fir d'Desinfektioun vun Drénkwaasser geholl gouf? * … [[Virus]]sen all Forme vum Liewen infizéiere kënnen, bis hin zu Mikroorganisme wéi [[Bakteerien]] an [[Archaeën]]? * … d'Figur vum [[Kropemann]], déi kleng Kanner sollt virun oppene Waasserplazen Angscht maachen an se dovun ewechhalen, haut nach a Sprangbueren, [[Kropemann (Film)|Filmer]] an [[Kropemann-Info|Zäitschrëfte]] ronderëmgeeschtert? * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … ''[[Tumulus bei der Tonn|bei der Tonn]]'' dee gréisste réimesche [[Tumulus|Grafhiwwel]] zu Lëtzebuerg ze fannen ass? * … ''[[The Pond—Moonlight]]'' eng Foto vum [[Edward Steichen]] vun 1904, op enger Stee 2006 fir den héchste Präis, dee bis do jeemools fir eng Foto bezuelt gi war, iwwergaangen ass? * … de fréieren Diktator vun Turkmenistan [[Saparmyrat Nyýazow]] d'Méint Januar a Mee no sech an no senger Mamm ëmnenne gelooss hat? * … d'[[Bank Handlowy International]] déi eenzeg Bank aus dem [[Ostblock|kommunisteschen Osteuropa]] war, déi sech zu Lëtzebuerg niddergelooss hat? * … de [[Wood-Effekt]] e Phenomeen vun der [[Infraroutfotografie]] ass, bei deem de Chlorophyll vu Planzen am noen Infrarout stralend wäiss erschéngt? * … eng Grenzbaach tëscht Lëtzebuerg a Frankräich, déi zu Lëtzebuerg [[Réierbaach]] oder [[Crosnière]] genannt gëtt, op franséischen a belsche Kaarten den Numm [[Ruisseau de la Côte Rouge]] huet? * … e japanesche Fligerugrëff op [[Darwin (Australien)|Darwin]] am Februar 1942 den éischten Ugrëff op [[Australien|australeschen]] Territoire zanter der Staatsgrënnung war? * … d'[[Explosioun am Pafendall]] 1976 net, wéi ufanks ugeholl, op eng Gasfuite zeréckzeféierewar, mä op eng grouss Quantitéit Bensinn, déi iertemlecherweis an d'Kanalisatioun lafe gelooss gouf? * … [[Karatschai-balkaresch]], dat zum kiptschakeschen Aascht vun den tierkesche Sprooche gehéiert, déi [[offiziell Sprooch]] an de russesche Republicke Kabardino-Balkarien a Karatschai-Tscherkessien ass a vu ronn 305.500 Leit als Mammesprooch geschwat gëtt? * … d'Naturschutzgebidder [[Naturschutzgebitt Fënsterdall|Fënsterdall]] an [[Naturschutzgebitt Telpeschholz|Telpeschholz]] als déi zwee éischt [[Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder|Naturschutzgebidder zu Lëtzebuerg]] gëllen? * … ''Lasst froh uns sein'' den ofgeännerten Titel bei der éischter Publikatioun vum [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] sengem sechsstëmmege Kanon vu 1782 war, deem hie selwer den Titel '' [[Leck mich im Arsch]]'' ginn hat? * … d'Motiv vum '[[Feierstëppeler]]' op de [[Lëtzebuerger Frang|Frang-Mënzen]] op eng Zeechnung vum [[Auguste Trémont]] vun engem [[Diddelenger Schmelz|Diddelenger Schmelzenaarbechter]] zeréckgeet? * … [[Jodhpur-Stiwwel]]e meeschtens vu Reider benotzt ginn? * … dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * … de [[Johann Wolfgang von Goethe]] faszinéiert war vum ''Shakuntala'', engem Wierk vum [[Kalidasa]], engem indescher Sanskritlyriker, deen ëm 400 gelieft huet? * … fir d'[[Oscar]]-Präisverdeelung 2004 eng éischt Kéier lëtzebuergesch Koproduktiounen nominéiert waren, nämlech ''[[De tweeling (Film 2002)|De Tweeling]]'' a ''[[Girl with a Pearl Earring (Film)|Girl with a Pearl Earring]]''? * … d'[[Laola-Well]] sproochlech gesinn e [[Pleonasmus]] ass? * … ''[[The Bitter Years 1935-1941]]'', eng Fotosausstellung, déi vum [[Edward Steichen]] 1946 zu New York zesummegestallt gouf, zanter 2012 am [[Waassertuerm + Pomhouse|fréiere Waassertuerm vun der Diddelenger Schmelz]] ausgestallt ass? * … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee „kuerzen, maansen, angelsächseschen“ Numm vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet? * … an der [[Kierch Eschweiler|Kierch vun Eschweiler]] den [[George Mergenthaler]], en US-Zaldot, deen an der [[Ardennenoffensiv]] zu [[Eeschweller]] gefall war, op enger Wandmolerei als ee vun den Apostele gemoolt gouf? * … [[Bournak]]en aus dënne Käschtereiser getrëtzt, an da mat Kéidreck zougeschmiert goufen? * … de [[Naturschutzgebitt Pällembierg|Pällembierg]] duerch seng besonnesch klimatesch Bedingungen (wéineg Reen an héich Temperaturen), seng Südost-Lag a seng Buedembeschafenheet (dréchene Kallekbuedem, dee sech séier erhëtzt) charakteristesch Kennzeeche vun enger mediterraner Géigend opweist? * … bei enger [[Grumett]] déi Plaz, wou de Spläis ass, an dofir net däerf op engem Krop agehaange ginn, mat rouder Faarf markéiert ass? * … de Lëtzebuerger Athleet [[Josy Barthel]] 1954 zu New York d'Course [[Wanamaker Mile]] gewonnen huet? * … d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * … d'Grënnung vun der [[Escher Bibliothéik|Escher Stadbibliothéik]] 1919 op eng Kollektioun vu Bicher zeréckgeet, déi de Schoulmeeschter [[Jean-Pierre Theisen]] zanter 1901 an Eegeninitiativ gesammelt hat? * … [[Behemoth]] engem [[Nilpäerd]], engem [[Elefant]], engem [[Waasserbüffel]] an enger Geess gläiche soll, an an der [[Bibel]] als ''éischt Wierk Gottes'' bezeechent gëtt? * … de [[Beneluxzuch]], deen 1957 a Betrib geholl gouf, fir déi dräi Haaptstied vun de [[Benelux]]-Länner ze verbannen, just tëscht [[Bréissel]] an [[Amsterdam]] gefuer ass, et awer, ier d'Linn 2024 agestallt gouf, ni bis an d'[[Stad Lëtzebuerg]] gepackt hat? * … d'[[Bandikuraten|Indesch Pescht- oder Maulefsrat]] (''Bandicota bengalensis'') andauernd vun der [[Pescht]] infizéiert ass? * … d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg]] tëscht 2019 an 2027 hir ganz Busflott op elektresch ugedriwwe Gefierer ëmgestallt hunn? * … déi bekannt Statu vun der [[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen? * … d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval? * … d'[[Athinganen]], eng gnostesch Sekt déi am 9. Joerhonnert a Phrygien, dem haitege West-[[Anatolien]] gelieft huet, keng Leit vun engem anere Glawen huet dierfe beréieren, oder sech vun deenen upake loossen? * … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit? ===100 === * … de [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn? * … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, "[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg", hire Grënner? * … [[Knorpelbarock]] och alt ''Ouermuschelstil'' genannt gëtt? * … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit? * … et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf? * … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf? * … d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass? * … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut? * … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass? * … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass? * … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war? * … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet? * … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet? * … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet? * … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet? * … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat? * … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren? * … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen? * … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren? * … d'[[Diddelenger Schmelz]] déi éischt Schmelz zu Lëtzebuerg war, an där [[Sidney Thomas|Thomas-Stol]] produzéiert gouf? * … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat? * … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen? * … am [[Ancien Régime]] den Empfänger vun enger ''[[Lettre de cachet]]'' direkt huet missen an de Prisong goen? * … en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] ze gesi war? * … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen? * … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf? * … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an zwou Aarte vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen? * … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass? * … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit? * … een um „[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg“]] sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum? * … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen? * … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn? * … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt? * … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhasselt]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? * … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass? * … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsseli wier? * … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * … [[Bonne note|Bonne-notë]] fréier e schoulpedagogescht Mëttel waren, fir Kanner duerch Belounung ze motivéieren, haut awer éischter ironesch gebraucht ginn? * … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? ===50=== * … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf? * … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war? * … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatioun am Mali, no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf? * … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert? * … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen? * … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de „''virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia'“''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … et zu Lëtzebuerg [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|eng Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... de [[Groussen Äisvull]] an de [[Pohunn (Päiperlek)|Pohunn]] zwar Flilleken hunn, awer keng Plommen, an de [[Bleeche Bëschvillchen]] weeder nach? * ... d'[[Our (Lesse)|Our]], déi duerch [[Our (...)|Our]] leeft, net an d'[[Sauer]], ma an d'[[Lesse (Floss)|Lesse]] leeft? * ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren? * ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * ... [[Uewerkuer]], dem Titel vun engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''"eng kleng Uertschaft"'' ass? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf? * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]-[[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … de Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt? * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen? * … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Aperitif [[Kir]] den Numm ginn huet? [[Kategorie:WDS]] 7vtlxz8bqgn2r4lvusoqjvyf55jtybg 0 46640 2710580 2658468 2026-10-01T18:12:10Z Mobby 12 60927 k 2710580 wikitext text/x-wiki {{Infobox Dynastie | Amtszäit1 = Lieutenant-Représentant vu Lëtzebuerg | vu1 = 24. Oktober 1850 – 13. Januar 1879 }} De '''Willem Frederik Hendrik''', gebuer den [[13. Juni]] [[1820]] zu [[Soestdijk]] an [[Holland]], a gestuerwen den [[13. Januar]] [[1879]] zu [[Walfer]], war Prënz vun [[Oranien-Nassau]] a Prënz vun den [[Holland|Nidderlanden]]. Vun 1850 bis zu sengem Doud war hie ''[[Lieutenant-Représentant|Prince-lieutenant]]'' vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], wou hien als '''Prënz Henri''', oder '''Prënz Hari''' respektiv '''Hary''', bekannt war. De Prënz Henri war den drëtte Jong vum Kinnek [[Wëllem II. vun Holland]] a senger Fra, der [[Anna Pawlowna]], an hat de Spëtznumm "de Séifuerer". Hie war Offizéier vun der hollännescher Marinn. Nom Doud vu sengem Papp [[1849]] gouf hien de 5. Februar 1850 vu sengem Brudder [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]] zum ''Prince-lieutenant'' vum Groussherzogtum Lëtzebuerg ernannt. Vun do un huet hien all Joer e puer Méint zu Lëtzebuerg verbruecht, wou hien am [[Walfer Schlass]] gewunnt huet. Hie war weiderhin Leutnant-Admirol vun der hollännescher Flott. Den [[19. Mee]] [[1853]] huet hie sech mat der Prinzessin [[Amalia vu Sachsen-Weimar-Eisenach]] bestuet, der Duechter vum Herzog [[Karl Bernhard zu Sachsen-Weimar-Eisenach]]; si hate keng Kanner. Nom Doud vun der Amalia, den [[1. Mee]] [[1872]], huet hie sech eng zweet Kéier, de [[24. August]] [[1878]], mat der Prinzessin [[Marie vu Preisen]] bestuet, ass awer schonn e puer Méint drop, den [[13. Januar]] [[1879]], zu Walfer un de [[Riedelen|Riedele]] gestuerwen. Well de Prënz Henri zum Entstoe vum Nationalbewosstsinn zu Lëtzebuerg bäigedroen huet, gouf hien op verschidden Aart a Weise geéiert: * Am Lëtzebuerger Land hunn 12 Stroossen, Avenuen a Boulevarden den Numm ''Prince Henri''. * Zu Walfer gëtt et de ''Centre culturel et sportif Prince Henri'', de ''Stade Prince Henri'', d'''Eech vum Prënz Henri'' an de ''Centre Princesse Amélie''. Och den Numm vum Walfer Basketballveräin, ''Résidence Walfer'', erënnert un d'Funktioun vum Walfer Schlass am Zesummenhank mam Prënz Henri. * Da gouf et nach eng [[Société anonyme luxembourgeoise des chemins de fer et minières Prince-Henri|fréier Eisebunnsgesellschaft]] an eng [[Minière Prince Henri|fréier Minière]] déi no him benannt waren. __NOTOC__ == Literatur == * [[Gusty Graas|Graas, G.]], 2025. ''Wer war Prinz Heinrich, den man „der gute" nannte? Heute vor 175 Jahren bekam Luxemburg einen Statthalter, der das Land zur Blüte führte.'' [[Die Warte]] 5|2818 vum 6. Februar 2025, S. 6-7. * [[Alain Bohler|Bohler, Alain]], 2020. ''Un prince intrépide. Bicentenaire de la naissance du prince Henri des Pays-Bas.'' Die Warte 2020-06-11, N° 53, S. 6-7. * Graas, G., 2020. ''Ein beliebter Statthalter in unruhigen Zeiten. Vor 200 Jahren wurde Prinz Heinrich der Niederlande geboren.'' Lëtzebuerger Journal 2020-06-09, S. 15. Cf. [https://web.archive.org/web/20200609134111/https://www.journal.lu/top-navigation/article/ein-beliebter-statthalter-in-unruhigen-zeiten/ journal.lu - 09.06.2020]. * [[Emil Haag|Haag, Emil]], 2011. ''Le Prince Henri ^*1820 ^†1879, un Luxembourgeois de coeur'', In: ''Une réussite originale - Le Luxembourg au fil des siècles''; Lëtzebuerg (Éditions Guy Binsfeld), 2011; 576 Säiten (ill.); ISBN 978-2-87954-235-5, Ss 250-259. * [[Christiane Huberty|Huberty, Christiane]], 2008. ''Prënz Hary an Amalia. Princesse Henri et Princesse Amélie''. In: ''Lieux de mémoire au Luxembourg. Erinnerungsorte in Luxemburg''. 2. Editioun, S. 91-96. S. Kmec, B. Majerus, M. Margue, P. Peporte, éditeurs. éditions saint-paul, Lëtzebuerg. * [[Gilbert Trausch|Trausch, Gilbert]], 1984. ''Aux origines du sentiment national luxembourgeois: histoire et coup de pouce ou mythes et réalités'', in: {{Nos cahiers}}, 5/2: 73-111. == Kuckt och == * [[Park zu Heeschdref|Bam vum Prënz Henri am Heeschdrëffer Park]] * [[Eech vum Prënz Henri]] == Fotosalbum == <div align="center"> {| |[[Fichier:PrënzHenriColmarBierg01.jpg|thumb|upright|D'Plackett zu Éiere vum Prënz Hary op der Fassad vun der aler Gare zu Colmer-Bierg.]] |} </div> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Henri Prenz}} [[Kategorie:Gouverneure vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lieutenant-Représentantë vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Haus Oranien-Nassau]] [[Kategorie:Gebuer 1820]] [[Kategorie:Gestuerwen 1879]] [[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]] gkfwdbpu1s5go840qnx4jxmtvnnaejj 0 48267 2710617 2676654 2026-10-02T07:14:49Z Zinneke 34 2710617 wikitext text/x-wiki {{Infobox Verwaltung}} [[Fichier:Bibliothèque_nationale_de_Luxembourg_-_panoramio.jpg|thumb|upright|Logo]] D''''Lëtzebuerger Nationalbibliothéik''', offiziell: '''Nationalbibliothéik Lëtzebuerg''', op Franséisch: '''Bibliothèque nationale du Luxembourg''', ofgekierzt '''BNL''', ass eng ëffentlech [[Bibliothéik]], déi zanter Oktober 2019 hire Sëtz um [[Kierchbierg]], an der [[Avenue John-F.-Kennedy (Stad Lëtzebuerg)|Avenue Kennedy]] huet. Et ass eng wëssenschaftlech Bibliothéik mat [[Enzyklopedie|enzyklopedeschem]] Usproch. D'Bicher kënnen zum Deel ausgeléint ginn, fir mat heem ze huelen, zum Deel musse s'op der Plaz gelies ginn. Hir Aufgabe goufe fir d'lescht duerch d'Gesetz vum [[25. Juni]] [[2004]] iwwer d'Reorganisatioun [[Kulturinstituter vum Staat]] definéiert.<ref>[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2004/06/25/n7/jo Loi du 25 juin 2004 portant réorganisation des instituts culturels de l’Etat.] legilux.public.lu.</ref> D'Nationalbibliothéik bitt, nieft deene schonn ernimmten, nach eng ganz Rëtsch aner Servicer un: s'ass ugeschloss um System vum [[Prêt international]], se geréiert d'[[ISBN]]-Nummere fir Lëtzebuerg, organiséiert Ausstellungen, gëtt d'[[Bibliographie|Nationalbibliographie]] eraus, ënnerhält den informatiséierte [[Katalog]] vu bibliographesche Referenze vun de Publikatiounen aus hirem Bestand an deem vun anere Bibliothéiken zu Lëtzebuerg, a mécht op hirem Internetsite no an no ëmmer méi eeler Zäitschrëften a Publikatiounen elektronesch zougänglech. Sou gouf z.&nbsp;B. am Mee 2009 ''[[eLuxemburgensia]]'' virgestallt, e Webportal, iwwer dat eng 60 Zeitungen an Zäitschrëften, dorënner sämtlech Nummere vum ''[[Tageblatt]]'' vun 1913-2014 a vum ''[[Luxemburger Wort]]'' vun 1848-1980, souwéi Bicher, Postkaarten asw. online consultéiert an duerchsicht kënne ginn<ref>[http://www.eluxemburgensia.lu/R/FX4VHXSJDTNKBT4AC51KBESHBJ7LX7BXHLQ312EYL41RJKNLIE-00853?func=file&file_name=browselist Index] op eluxemburgensia.lu</ref>. Si ass zanter [[1958]] Depositär vum [[Dépôt légal]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. D'Nationalbibliothéik hat 2007 e Fong vu ronn 750.000 Bicher an enger 3.500 Zäitschrëften. Am Joer 2019 waren et 1,8 Millioune gedréckt Medien a 641.000 ''[[e-Book]]s''<ref name=":0">''Der lange Weg der Nationalbibliothek ...'' am [[Luxemburger Wort]] vum 1. Oktober 2019, S. 76</ref>. Dat eelst Dokument an hirem Besëtz ass en handgeschriwwent Stéck aus engem Gebietsbuch aus dem [[8. Joerhonnert]], dat de [[Willibrord]] vum [[Poopst]] geschenkt krut<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1327597.html "BNL: Op der Spur vun der Zäitgeschicht."] rtl.lu, 01.04.2019 06:51.</ref>. 2018 goufe ronn 80.000 Visiteuren an der Nationalbibliothéik gezielt. Et goufen eng 84.000 Bicher an Dokumenter ausgeléint, ronn 22.000 Leit hunn en Abonnement vun der Bibliothéik<ref>[https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1411053.html "Esou gesäit déi nei Nationalbibliothéik aus!"] rtl.lu, 30.09.2019.</ref>. An der Bibliothéik schaffen eng ronn 90 Vollzäit-Mataarbechter<ref name=":0" />. 2022 hat d'BNL 91.138 Visiteuren, bei 36.826 ageschriwwene Benotzer. Ronn 140 Mataarbechter schaffen an der Bibliothéik. Nieft dem physesche Fong huet d'BNL zu deem Zäitpunkt Zougank zu 67.757 elektroneschen Zäitschrëften a 784.677 digitalen E-Books ugebueden. An hirem Web-Archiv waren 4,5 Milliarden Dokumenter gespäichert.<ref>Anina Valle Thiele: [https://www.wort.lu/kultur/ohne-sie-keine-nationalbibliothek/4504630.html "Ohne sie keine Nationalbibliothek."] wort.lu [w+], 26.10.2023.</ref> == Geschicht == D'Urspréng vun der haiteger Nationalbibliothéik ginn op d'Joer [[1798]] zeréck, wéi d'Bicher vun de [[Klouschter|Kléischter]], déi an der Zäit vun der [[Franséisch Revolutioun|franséischer Revolutioun]], an an de Jore virdrun opgeléist gi waren, op enger Plaz zesummebruecht a versuergt sollte ginn. Dëst geschouch an der École centrale du [[Département des Forêts]], déi dat Joer nei geschaf gouf. Dat sinn déi Bicher, déi haut zu der Réserve précieuse vun der Nationalbibliothéik gehéieren. No der franséischer Occupatioun koum dës Bibliothéik an de Besëtz vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], an [[1848]] huet de Lëtzebuerger Staat s'opkaaft, a se [[1850]] mat där vum [[Athénée de Luxembourg|Atheneum]] fusionéiert. [[1899]], wou "Nationales" ''dans l'air du temps'' war, gouf se fir d'éischt "Nationalbibliothéik" genannt. [[1942]], an der Zäit vun der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|däitscher Besatzung]], gouf d'Bibliothéik vum Athenäum an e Gebai um [[Boulevard Royal]] geplënnert, wou se bis uganks vun den 1970er Jore blouf. An där Zäit war den absolutten Déifpunkt vun der Bibliothéik. D'Bicher louchen doruechter ënner Konditiounen, déi et mat sech bruecht hunn, datt vill Dokumenter, Kaarten a Bicher vermuuscht a verdreckst sinn. [[Fichier:Bibliotheque nationale de Luxembourg.jpg|thumb|De fréiere Jesuittekolléisch, 1973 bis 2019 Sëtz vun der Nationalbibliothéik.]] Wéi den Athenäum op de [[Campus Geesseknäppchen|Geesseknäppchen]] an en Neibau geplënnert ass, ass d'Nationalbibliothéik, no Renovatiounsaarbechte, den [[1. Februar]] [[1973]], an deene Gebailechkeeten nieft der [[Kathedral Notre-Dame (Lëtzebuerg)|Kathedral]], déi eidel waren, installéiert ginn. Mee och dës Raimlechkeete ware séier ze kleng, joerzéngtelaang ass d'Nationalbibliothéik aus allen Néit geplatzt. Hir Bestänn ware bis 2019, nieft dem Haaptgebai, an 3 Annexe verspreet oder "provisoresch" a Banannekëschten op Plaze stockéiert, déi net dofir gëeegent sinn. Sou goufen zäitweileg eng 30.000 Bicher (1 Regalkilometer) an engem fiichte Keller gelagert, mam Resultat, datt déi Bicher vu Pilz befall goufen a fir 200.000 Euro hu missen traitéiert ginn<ref>[https://web.archive.org/web/20100201232845/http://www.wort.lu/wort/web/letzebuerg/artikel/71210/30-000-buecher-von-pilz-befallen.php "30 000 Bücher von Pilz befallen. Feuchtigkeitsprobleme in der Nationalbibliothek."] ''wort.lu'' 29.01.2010 08:22, aktualiséiert 29.01.2010 10:48</ref>. 1998 huet d'Chamber e Gesetz votéiert, d'Nationalbibliothéik ze splécken an en Deel an enger neier Annex um Kierchbierg ënnerzebréngen. Dat Gesetz gouf zwar ni revoquéiert, ma d'Regierung huet 2002 decidéiert, datt et besser wier, alles an engem Gebai ënnerzebréngen, nämlech am sougenannte [[Schuman-Gebai]], tëscht der [[Philharmonie Lëtzebuerg|Philharmonie]] an dem [[Mudam]], dat dofir ëmgebaut soll ginn. Dofir gouf en Architekteconcours ausgeschriwwen, Gewënner war de Projet vu ''Bolles-Wilson''. Mä och do ass näischt draus ginn<ref name=hilgert>Romain Hilgert: "[http://www.land.lu/page/article/986/5986/DEU/index.html Vom Boulevard Roosevelt zur Avenue Kennedy.] Seit Jahrzehnten scheitern alle Versuche, eine neue Nationalbibliothek zu bauen. Nun beginnt der nächste." in: ''d'Lëtzebuerger Land'', 11. Januar 2013, Nr.2, S.7</ref>. Et huet sech erausgestallt, datt et op d'mannst bis 2020 dauere géif, bis den Ëmbau fäerdeg wier, an dofir ass eng nei Léisung gesicht ginn<ref>Ben Fayot: [http://www.land.lu/index.php/printarchive/items/nationalbibliothek-ade.html "Zukunft der Nationalbibliothek: Nationalbibliothek ade?"] ''Lëtzebuerger Land'' 18.12.2009</ref>. Et gouf kuerz iwwerluecht, d'Nationalbibliothéik mat der neier Universitéitsbibliothéik zu enger ''Bibliothèque nationale et universitaire'' zesummenzeleeën; dës Iddi gouf awer nees verworf<ref name=hilgert /> an d'Unisbibliothéik koum 2017 an d'''[[Maison du livre]]'' um [[Belval]]. A senger Ried zu der Lag vun der Natioun vum 5. Mee 2010 huet de Premier [[Jean-Claude Juncker]] ugekënnegt, datt [[2014]] bei d'Kräizung [[Bricherhaff (Stad Lëtzebuerg)|Bricherhaff]] um Kierchbierg en neit Gebai fir d'Nationalbibliothéik gebaut sollt ginn<ref>[http://www.gouvernement.lu/gouvernement/etat-nation/index.html ''Discours sur l'état de al nation'' vum 5. Mee 2010].</ref>. Den 18. Mäerz 2013 huet d'Chamber dat entspriechend Gesetz gestëmmt. D'Bauaarbechten um Bricherhaff hunn am Juni 2014 ugefaangen. Se hu bis 2019 gedauert; 112 Milliounen Euro waren dofir virgesinn (inklusiv den Ekipement)<ref>[http://www.rtl.lu/kultur/541001.html "D'Aarbechte si lancéiert: Nei Nationalbibliothéik um Kierchbierg."] RTL.lu - 02.06.2014, 22:11:12.</ref>. Architekte sinn, ouni Concours, ''Bolles-Wilson''<ref name=hilgert />. Dat neit Gebai um ''Bricherhaff'' ass den 30. September 2019 ageweit an deen Dag drop fir de Public opgemaach ginn.<ref>[https://web.archive.org/web/20191016084436/https://bnl.public.lu/fr/actualites/communiques/2019/Septembre_2019/inauguration.html "Inauguration du nouveau bâtiment de la BnL."] ''Actualités'' op bnl.public.lu, 30.09.2019.</ref> Och de franséischen Numm huet geännert: Aus der Bibliothèque nationale '''de''' Luxembourg ass Bibliothèque nationale '''du''' Luxembourg ginn. Dat dréit dem Fakt Rechnung, datt d'Nationalbibliothéik déi vum ganze Land ass, an net just déi vun der Stad.<ref>{{Citation|URL=https://www.woxx.lu/bnl-un-u-chasse-un-e/|Titel=woxx.lu – BNL : un « u » chasse un « e »|Gekuckt=12.01.2024|Auteur=Florent Toniello|Datum=1. Oktober 2019|Sprooch=fr}}</ref> {{Méi Info 1|Lëtzebuerger Nationalbibliothéik (Gebai)}} == Direkteren == D'Gesetz vum [[26. Februar]] [[1965]] huet festgeluecht datt d'Direktioun vun der Nationalbibliothéik vun engem Direkter assuréiert gëtt. Virdru gouf d'Bibliothéik vun engem ''professeur-bibliothécaire'' geleet. * 1965 - 1972: [[Joseph Goedert]] * 1972 - 1984: [[Gilbert Trausch]] * 1984 - 1996: [[Jul Christophory]] * 1996 - 1997: [[Emile Thoma]] (Interims-Direkter) * 1997 - 1999: [[Jean-Claude Muller]] * 1999 - 2001: Jean-Claude Muller (Direkter), [[Monique Kieffer]] (Direktesch ''faisant fonction'') * 2001 - 2020: Monique Kieffer *(2020: d'Nominatioun vun der [[Joanne Goebbels]] als Direktesch gouf op d'Demande vun der Madamm Goebbels nees annuléiert<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/adm/pa/2020/04/24/b1754/jo|Titel=Instituts culturels de l'État - Nomination. - Legilux|Gekuckt=14.12.2021|Wierk=legilux.public.lu}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/adm/pa/2020/05/25/b1960/jo|Titel=Instituts culturels de l'État - Retrait de nomination. - Legilux|Gekuckt=14.12.2021|Wierk=legilux.public.lu}}</ref>) *zanter dem 03.07.2020: [[Claude Dario Conter]]<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/adm/pa/2020/05/25/b1961/jo|Titel=Instituts culturels de l'État - Nomination. - Legilux|Gekuckt=14.12.2021|Wierk=legilux.public.lu}}</ref> == Literatur == * [[Jean-Marie Reding|Reding, Jean-Marie]], ''Eine "Bibliothèque nationale" im Jahre 1802?''; in ''Die Warte - Perspectives'' 66|2666, Kulturbäilag am ''Luxemburger Wort'' vum 12. November 2020; S. 5. * [[Monique Kieffer|Kieffer, Monique]], ''La Bibliothèque nationale à l'ère de la révolution numérique.'' [[ons stad]] 89 (2008): 31-34. * Reding, Jean-Marie, ''Aus der Geschichte einer Stadt- und Nationalbibliothek.'' [[ons stad]] 89 (2008): 21-29. * ''La Bibliothèque nationale de Luxembourg''; Lëtzebuerg (Bibliothèque nationale de Luxembourg), 2006. * [[Paul Spang|Spang, Paul]], ''"Pris"''; in ''Hommage à l'Athénée'', Bd. IV vun de Festschrëfte ''400 Joer Kolléisch''; Lëtzebuerg (Saint-Paul), 2003; Ss. 229-235. == Kuckt och == * [[Bibliothéikswiesen zu Lëtzebuerg]] * [[Lëscht vun de Bibliothéiken zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Bibliothèque nationale du Luxembourg|{{PAGENAME}}}} * [http://www.bnl.lu bnl.lu - D'Internetsäit vun der Nationalbibliothéik] * [https://web.archive.org/web/20100721014217/http://www.land.lu/index.php/recherche/category/12/folder/111.html ''Lëtzebuerger Bibliothéiken'' - Artikelsammlung aus dem Lëtzebuerger Land op land.lu, dorënner eng jett iwwer d'Nationalbibliothéik.] * [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1958/0064/a064.pdf#page=1 ''Loi du 5 décembre 1958 ayant pour objet l'organisation de la Bibliothèque Nationale et des Archives de l'Etat''] am Mémorial N° 64 vum 19. Dezember 1958, S. 1551 - S. 1552 * [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1965/0010/a010.pdf#page=3 ''Loi du 26 février 1965 portant modification et complément de la loi du 5 décembre 1958 ayant pour objet l'organisation de la bibliothèque nationale et des archives de l'Etat''] am Mémorial A - N° 10 vum 27. Februar 1965, S. 103 - S. 104 * [https://web.archive.org/web/20160304194650/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1988/0071/a071.pdf#page=2 ''Loi du 28 décembre 1988 portant réorganisation des instituts culturels de l'Etat''] am Mémorial A - N°71 vum 28. Dezember 1988, S. 1480 - 1492 * [https://web.archive.org/web/20131013172707/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2004/0120/a120.pdf#page=2 ''Loi du 25 juin 2004 portant réorganisation des instituts culturels de l'Etat''] am Mémorial A - N° 120 vum 15. Juli 2004, S. 1798 - S. 1810 {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Letzebuerger Nationalbibliotheik}} [[Kategorie:Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] [[Kategorie:Bibliothéiken, Mediathéiken an Archiver zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Klasséiert Monumenter an der Gemeng Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gebaier an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Uewerstad]] [[Kategorie:Kierchbierg]] [[Kategorie:Nationalbibliothéiken]] m1azsp3z8dwzdl3ot23k9g7eil5xg1s 0 52183 2710583 2669903 2026-10-01T18:16:11Z Mobby 12 60927 /* D'Groussherzoge vu Lëtzebuerg ënner Nassau-Weilburg */ k 2710583 wikitext text/x-wiki {{skizz}} [[Fichier:Arms Nassau.png|thumb|160px|Wope vun Nassau zanter dem 12. Jh.]] [[Fichier:Blaeu 1645 - Nassovia Comitatus.jpg|thumb|D'Grofschaft Nassau, 1645, vum [[Joan Blaeu]]]] '''Nassau-Weilburg''' ass eng vun de Linne vum [[Haus Nassau]]. Si hat hiert Stammschlass zu [[Weilburg]]. Vun [[1890]] un huet d'Haus Nassau-Weilburg d'Herrscher vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gestallt. Bis 1866 war et d'Herrscherhaus am [[Herzogtum Nassau]] an Däitschland. Well de Wëllem IV. keng männlech Nokommen hat, ass mat sengem Doud 1912 déi eigentlech Linn vum Haus Nassau-Weilburg erlosch an zënter dem [[Jean vu Lëtzebuerg|Groussherzog Jean]] heescht d'Famill '''Lëtzebuerg-Nassau''' ''aus dem Haus Bourbon-Parma'' an de groussherzogleche Wope gouf deementspriechend geännert. == D'Groussherzoge vu Lëtzebuerg ënner Nassau-Weilburg == {| width=100% class="wikitable" ! width=4% | Rang ! width=8% | Portrait ! width=15% | Numm ! width=5% | Regéierzäit ! width=15% | Titelen |- | align="center" | 1 ||align="center"|[[Fichier:Grand-duc Adolphe.jpg|150x150px|Adolphe vu Lëtzebuerg]]|| align="center" |[[Adolphe vu Lëtzebuerg|Adolphe]] <br><small>(24. Juli 1817 – 17. November 1905)</small>|| align="center" | 23. November 1890 – 17. November 1905 ||Groussherzog vu Lëtzebuerg an Herzog vun Nassau |- | align="center" | 2 || align="center"|[[Fichier:Grand-duc Guillaume IV.jpg|141x141px|Wëllem IV. vu Lëtzebuerg]]|| align="center" |[[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg|Wëllem IV.]] <br><small>(22. Abrëll 1852 – 25. Februar 1912)</small>|| align="center" | 17. November 1905 – 25. Februar 1912 ||Groussherzog vu Lëtzebuerg an Herzog vun Nassau |- | align="center" | 3 || align="center"|[[Fichier:Marie Adélaïde, Grand Duchess of Luxembourg.jpg|80px|Marie-Adélaïde vu Lëtzbuerg]]|| align="center" |[[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg|Marie-Adélaïde]] <br><small>(14. Juni 1894 – 24. Januar 1924)</small>|| align="center" | 25. Februar 1912 – 15. Januar 1919 ||Groussherzogin vu Lëtzebuerg an Herzogin vun Nassau |- | align="center" | 4 || align="center"|[[Fichier:Charlotte, Grand Duchess of Luxembourg.jpg|80px|Charlotte vu Lëtzebuerg]]|| align="center" |[[Charlotte vu Lëtzebuerg|Charlotte]] <br><small>(23. Januar 1896 – 9. Juli 1985)</small>|| align="center" | 15. Januar 1919 – 12. November 1964 ||Groussherzogin vu Lëtzebuerg an Herzogin vun Nassau |- | align="center" | 5 || align="center"|[[Fichier:GD Jean 1967.jpg|80px|Jean vu Lëtzebuerg]] || align="center" |[[Jean vu Lëtzebuerg|Jean]] <br><small>(5. Januar 1921 – 23. Abrëll 2019)</small>|| align="center" | 12. November 1964 – 7. Oktober 2000 ||Groussherzog vu Lëtzebuerg an Herzog vun Nassau |- | align="center" | 6 ||align="center"|[[Fichier:Grand Duke Henri at the Enthronement of Naruhito (1).jpg|80px|Henri de Luxembourg]] || align="center" |[[Henri vu Lëtzebuerg|Henri]] <br><small>(16. Abrëll 1955) </small>|| align="center" | 7. Oktober 2000 – 3. Oktober 2025||Groussherzog vu Lëtzebuerg an Herzog vun Nassau |- | align="center" | 7 || align="center"|[[Fichier:Grand Duke Guillaume, February 2026 (cropped).jpg|80px|Guillaume vu Lëtzebuerg]]|| align="center" |[[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]] <br><small>(11. November 1981) </small>|| align="center" |zanter dem 3. Oktober 2025||Groussherzog vu Lëtzebuerg an Herzog vun Nassau |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} ==Referenzen== <references /> [[Kategorie:Haus Nassau]] pwe9nck8uf7yhuofpo2jdtsgnbmxepd 0 59941 2710577 2544483 2026-10-01T17:27:39Z Jamcelsus 3505 /* Literatur */ Link 2710577 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie |Bild = Namur joseph echternach.pdf }} De '''Joseph (Jos) Pierre François Namur''', gebuer zu [[Iechternach]] de [[15. Juni]] [[1823]], a gestuerwen och do de [[24. Februar]] [[1892]], war en [[Apdikter]] zu Iechternach, deen awer haaptsächlech als Professer am [[Lycée classique d'Echternach|Iechternacher Kolléisch]] (vun 1848 bis 1887), subsidiär och an der Iechternacher Akerbauschoul (vun 1856 bis 1868), geschafft huet. Hien huet Agronomie an Naturwëssenschaften (Botanik, Zoologie, Chimie, Physik), zum Schluss och Däitsch enseignéiert. De Jos Namur hat vun 1845 bis 1846 beim [[Justus Liebig]] zu Gießen studéiert. Hien ass ee vun deenen zwéi lëtzebuergesche Schüler vum Liebig; deen aneren ass de [[Charles (Karl) Stammer|Karl Stammer]]. D'Apdikt, d'Pharmacie du Cerf, huet hien nëmmen eng kuerz Zäit, vun 1875 bis 1876, geleet, an zwar nom Doud vu sengem Papp, dem [[Jean-Pierre Namur]], bis datt säi Bouf, de [[Léon Namur]], d'Offizin iwwerhuele konnt. Dem Namur säin eelste Fils, de [[Joseph Charles Namur]], war och Apdikter, an zwar an der Stad, wou hien zanter 1875 seng eegen Apdikt hat. De Jos Namur war vun 1858-1881 Schoulinspekter vum [[Kanton Iechternach]]. Hie war Member am Verwaltungsrot vun der [[Compagnie des chemins de fer Prince-Henri|Eisebunnsgesellschaft Prënz Hari]], Member vum Iechternacher Gemengerot vun 1870 bis 1875, a Member vun der [[Section historique (Institut grand-ducal)|historescher Sektioun vum Institut grand-ducal]]. 1886 huet de J.&nbsp;Namur eng Method fir d'[[Rieflaus]] ze bekämpfen entwéckelt a [[patent]]éiere gelooss. Hien hat selwer Wéngerten déi Säit der Sauer, ''an der Mënnerlei'', tëscht [[Iechternacherbréck]] a [[Minden (Sauer)|Mënnen]]. De Jos Namur huet eng ganz Rei vu wëssenschaftlechen, awer och vun anere Publikatioune verfaasst. == Publikatioune vum J. Namur (Auswiel) == * 1853: ''Analyse chimique de plusieurs sources de la ville d'Echternach et de ses environs.'' Programme du Progymnase d'Echternach 1852-1853: 1-20. * 1862: ''Les produits minéraux des contrées de la Sûre inférieure.'' Programme de l'Ecole moyenne et industrielle r. g.-d. d'Echternach, 1861-1862: 1-13. * 1865: ''Carrières de la Sûre inférieure concédées à M. Guyot. Rapport de Mr. J. Namur. (Septembre 1865).'' Bruxelles, Impr. E. Guyot, 17 p., 3 pl., 1 carte topographique. * 1869: ''Le chemin de fer de la Sûre ou La ligne des carrières.'' Luxembourg, V. Buck, 27 p., 1 carte. * 1885: ''Analyse chimique des gypses ou plâtres du Grand-Duché de Luxembourg''. Luxembourg, P. Bruck, 30 p. * 1887: ''Zur Cultur der Weinberge an der Mosel.'' Annalen des Acker- und Gartenbau-Vereins des Großherzogthums Luxemburg, 36: 250-251, 260-261, 275-276, 283-285, 290-291, 317-318, 341-342, 349-351. == Literatur == * [[Jos Massard|Massard, J.A.]] (1992): ''[https://massard.info/pdf/Massard_1992_Namur_Jos.pdf Der Luxemburger Liebig-Schüler Joseph Namur, Apotheker und Professor in Echternach.]'' In: Festschrëft 150 Joer Iechternacher Kolléisch (1841-1991). Luxembourg, Impr. St Paul: 481-558. * Massard, J.A. (1988): ''[https://massard.info/pdf/Massard_1988_Cholera_2021.pdf Echternach und die Cholera. Ein Beitrag zur Geschichte der Medizin und der öffentlichen Hygiene in Luxemburg.]'' Publications du Centre Universitaire de Luxembourg, Département des Sciences: Biologie-Chimie-Physique, fasc. 1, S. 220f. (kuckt och: S. 33-37). *Massard, J. A. & [[Gaby Geimer|G. Geimer]], 1992. [https://massard.info/pdf/Massard_Geimer_LCE150.pdf ''Les professeurs de sciences et leur oeuvre'']. In: Festschrëft 150 Joër Iechternacher Kolléisch (1841-1991). Luxembourg, Impr. St Paul, S. 465-480. * Massard, J.A. (1997): ''Vom [[Ernzerberg]], dem Echternacher Liebig-Schüler Jos Namur und einem bösen Buben.'' Heimatkalender 1998 Landkreis Bitburg-Prüm: 110-117. [https://massard.info/pdf/Ernzerberg_Heimatkalender1998.pdf PDF] *Massard, J.A. & G. Geimer (1997):'' Les cahiers de notes des cours de chimie de Liebig (1845) et de Bunsen (1874/75) ainsi que du cours de physique expérimentale de Kirchhoff (1874/75) conservés dans une famille de pharmaciens d'Echternach (G.-D. de Luxembourg).'' In: Opsomer, C. (ed.): XXth International Congress of History of Sciences, Liège (Belgium), 20-26 July 1997: Book of Abstracts, Scientific Sections. Liège, Centre d'Histoire des Sciences et des Techniques, Université de Liège: 287. [http://massard.info/pdf/liege1997.pdf PDF 1,3 Mo] * Massard, J.A. (2007): ''Vor hundert Jahren: Die Reblaus ist da ! Ein ungebetener Gast aus Amerika bringt den Luxemburger Weinbau in Gefahr''. Lëtzebuerger Journal 2007, Nr. 143 (27. Jul.): 19-21. [http://massard.info/pdf/phyllox.pdf PDF 3 Mo] * Massard, J.A. & H.M. Bröhl (2008): ''Die Reblaus und der Grenzverkehr im Echternacher Raum.'' Heimatkalender 2009 Eifelkreis Bitburg-Prüm: 122-128. [https://massard.info/pdf/reblausheimatkal.pdf PDF] * [[Henri Kugener|Kugener, H.]] (2005): ''Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg''. Band 2/3 (H-R). Luxemburg, Eigenverlag, S. 1129. {{DEFAULTSORT:Namur Joseph}} [[Kategorie:Gebuer 1823]] [[Kategorie:Gestuerwen 1892]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Apdikter]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Cheemiker]] [[Kategorie:Membere vun der Section historique vum Institut grand-ducal]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Lycéesprofesseren]] 0gfsd7d84wcojhw0fwofyh8yzpzn8t8 0 60941 2710530 2653565 2026-10-01T12:18:39Z ~2026-52854-95 73424 /* Direkteren */ 2710530 wikitext text/x-wiki {{SkizzEkonomie}} {{Infobox Entreprise}} D''''Deutsche Bank''' (Däitsch Bank) ass déi gréisst däitsch Finanzentreprise. Et ass eng Aktiegesellschaft mat Sëtz zu [[Frankfurt am Main]]. Si huet iwwer 81.000 Mataarbechter. == Presenz zu Lëtzebuerg == Wärend dem [[Zweete Weltkrich|Zweeten Weltkrich]], am November 1940, accaparéiert Deutsche Bank sech een Deel vun Kapital vun der [[BGL BNP Paribas|Banque Générale de Luxembourg]]: de Josef Abs an den Alfred Kurzmeyer kommen an de Verwaltungsrot vun der BGL. Am Laf vun der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Besatzung]] gëtt deen däitschen Afloss ëmmer méi zentral.<ref>Hans-Erich Volkmann, ''Luxemburg im Zeichen des Hakenkreuzes : eine politische Wirtschaftsgeschichte 1933 bis 1944'', Paderborn, Schöningh, 2010.</ref> Deutsche Bank etabléiert sech den 12. August 1970 opneits zu Lëtzebuerg, ënnert dem Numm Compagnie Financière de la Deutsche Bank. Wéi aner däitsch Banken benotzt si déi lëtzebuergesch Finanzplaz am Ufank virun allem fir um Euromarché matzemaachen. Ab den 1980er Joren positionéiert si sech och am Private Banking. 1981 hellt Deutsche Bank eng Bedeelegung vun 25% bei der [[Banque de Luxembourg]]. Am Mäerz 1987 ännert si hiren Numm an Deutsche Bank Luxembourg S.A. Zu deem Moment war d’Bank déi gréissten Bank zu Lëtzebuerg wat d’Bilanzzomm ugeet.<ref>Christopher Kopper, « Das Privatkundengeschäft der deutschen Banken in Luxemburg », ''in'' Claude Marx, Marc Limpach et Benoît Majerus (dir.), ''Surveillance, indépendance et intégrité'', Luxembourg, CSSF, 2020, p. 141‑147.</ref> === Direkteren === * [[Ekkehard Storck]] (1970-1998) * [[Ernst Wilhelm Contzen|Ernst-Wilhem Contzen]] (1998-2014) * Boris Liedtke (2014-2015) * Frank Krings (2016-2020) • Frank Rückbrodt (2020–2024) • Daniel Zapf (zanter 2025) == Bibliographie == * Ekkehard Storck, ''Euromarkt, Finanz-Drehscheibe der Welt'', Stuttgart, Schäffer-Poeschel, 1995. {{Referenzen}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Frankfurt/Main]] [[Kategorie:Däitsch Banken]] [[Kategorie:Entreprisen am DAX]] [[Kategorie:Bankwiesen zu Lëtzebuerg]] mddm7bk0bhttrb4ql687vl4j8gjgxw2 2710531 2710530 2026-10-01T12:18:53Z ~2026-52854-95 73424 /* Direkteren */ 2710531 wikitext text/x-wiki {{SkizzEkonomie}} {{Infobox Entreprise}} D''''Deutsche Bank''' (Däitsch Bank) ass déi gréisst däitsch Finanzentreprise. Et ass eng Aktiegesellschaft mat Sëtz zu [[Frankfurt am Main]]. Si huet iwwer 81.000 Mataarbechter. == Presenz zu Lëtzebuerg == Wärend dem [[Zweete Weltkrich|Zweeten Weltkrich]], am November 1940, accaparéiert Deutsche Bank sech een Deel vun Kapital vun der [[BGL BNP Paribas|Banque Générale de Luxembourg]]: de Josef Abs an den Alfred Kurzmeyer kommen an de Verwaltungsrot vun der BGL. Am Laf vun der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Besatzung]] gëtt deen däitschen Afloss ëmmer méi zentral.<ref>Hans-Erich Volkmann, ''Luxemburg im Zeichen des Hakenkreuzes : eine politische Wirtschaftsgeschichte 1933 bis 1944'', Paderborn, Schöningh, 2010.</ref> Deutsche Bank etabléiert sech den 12. August 1970 opneits zu Lëtzebuerg, ënnert dem Numm Compagnie Financière de la Deutsche Bank. Wéi aner däitsch Banken benotzt si déi lëtzebuergesch Finanzplaz am Ufank virun allem fir um Euromarché matzemaachen. Ab den 1980er Joren positionéiert si sech och am Private Banking. 1981 hellt Deutsche Bank eng Bedeelegung vun 25% bei der [[Banque de Luxembourg]]. Am Mäerz 1987 ännert si hiren Numm an Deutsche Bank Luxembourg S.A. Zu deem Moment war d’Bank déi gréissten Bank zu Lëtzebuerg wat d’Bilanzzomm ugeet.<ref>Christopher Kopper, « Das Privatkundengeschäft der deutschen Banken in Luxemburg », ''in'' Claude Marx, Marc Limpach et Benoît Majerus (dir.), ''Surveillance, indépendance et intégrité'', Luxembourg, CSSF, 2020, p. 141‑147.</ref> === Direkteren === * [[Ekkehard Storck]] (1970-1998) * [[Ernst Wilhelm Contzen|Ernst-Wilhem Contzen]] (1998-2014) * Boris Liedtke (2014-2015) * Frank Krings (2016-2020) * Frank Rückbrodt (2020–2024) * Daniel Zapf (zanter 2025) == Bibliographie == * Ekkehard Storck, ''Euromarkt, Finanz-Drehscheibe der Welt'', Stuttgart, Schäffer-Poeschel, 1995. {{Referenzen}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Frankfurt/Main]] [[Kategorie:Däitsch Banken]] [[Kategorie:Entreprisen am DAX]] [[Kategorie:Bankwiesen zu Lëtzebuerg]] g39267219fkqebjin8iy3mv2rskcwsg 2710532 2710531 2026-10-01T12:19:14Z ~2026-52854-95 73424 /* Direkteren */ 2710532 wikitext text/x-wiki {{SkizzEkonomie}} {{Infobox Entreprise}} D''''Deutsche Bank''' (Däitsch Bank) ass déi gréisst däitsch Finanzentreprise. Et ass eng Aktiegesellschaft mat Sëtz zu [[Frankfurt am Main]]. Si huet iwwer 81.000 Mataarbechter. == Presenz zu Lëtzebuerg == Wärend dem [[Zweete Weltkrich|Zweeten Weltkrich]], am November 1940, accaparéiert Deutsche Bank sech een Deel vun Kapital vun der [[BGL BNP Paribas|Banque Générale de Luxembourg]]: de Josef Abs an den Alfred Kurzmeyer kommen an de Verwaltungsrot vun der BGL. Am Laf vun der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Besatzung]] gëtt deen däitschen Afloss ëmmer méi zentral.<ref>Hans-Erich Volkmann, ''Luxemburg im Zeichen des Hakenkreuzes : eine politische Wirtschaftsgeschichte 1933 bis 1944'', Paderborn, Schöningh, 2010.</ref> Deutsche Bank etabléiert sech den 12. August 1970 opneits zu Lëtzebuerg, ënnert dem Numm Compagnie Financière de la Deutsche Bank. Wéi aner däitsch Banken benotzt si déi lëtzebuergesch Finanzplaz am Ufank virun allem fir um Euromarché matzemaachen. Ab den 1980er Joren positionéiert si sech och am Private Banking. 1981 hellt Deutsche Bank eng Bedeelegung vun 25% bei der [[Banque de Luxembourg]]. Am Mäerz 1987 ännert si hiren Numm an Deutsche Bank Luxembourg S.A. Zu deem Moment war d’Bank déi gréissten Bank zu Lëtzebuerg wat d’Bilanzzomm ugeet.<ref>Christopher Kopper, « Das Privatkundengeschäft der deutschen Banken in Luxemburg », ''in'' Claude Marx, Marc Limpach et Benoît Majerus (dir.), ''Surveillance, indépendance et intégrité'', Luxembourg, CSSF, 2020, p. 141‑147.</ref> === Direkteren === * [[Ekkehard Storck]] (1970-1998) * [[Ernst Wilhelm Contzen|Ernst-Wilhem Contzen]] (1998-2014) * Boris Liedtke (2014-2015) * Frank Krings (2015-2020) * Frank Rückbrodt (2020–2024) * Daniel Zapf (zanter 2025) == Bibliographie == * Ekkehard Storck, ''Euromarkt, Finanz-Drehscheibe der Welt'', Stuttgart, Schäffer-Poeschel, 1995. {{Referenzen}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Frankfurt/Main]] [[Kategorie:Däitsch Banken]] [[Kategorie:Entreprisen am DAX]] [[Kategorie:Bankwiesen zu Lëtzebuerg]] knuz11jh4rtkb4xgb2jjano16rmvq68 2710533 2710532 2026-10-01T12:23:07Z ~2026-52854-95 73424 /* Presenz zu Lëtzebuerg */ 2710533 wikitext text/x-wiki {{SkizzEkonomie}} {{Infobox Entreprise}} D''''Deutsche Bank''' (Däitsch Bank) ass déi gréisst däitsch Finanzentreprise. Et ass eng Aktiegesellschaft mat Sëtz zu [[Frankfurt am Main]]. Si huet iwwer 81.000 Mataarbechter. == Presenz zu Lëtzebuerg == Wärend dem [[Zweete Weltkrich|Zweeten Weltkrich]], am November 1940, accaparéiert Deutsche Bank sech een Deel vun Kapital vun der [[BGL BNP Paribas|Banque Générale de Luxembourg]]: de Josef Abs an den Alfred Kurzmeyer kommen an de Verwaltungsrot vun der BGL. Am Laf vun der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Besatzung]] gëtt deen däitschen Afloss ëmmer méi zentral.<ref>Hans-Erich Volkmann, ''Luxemburg im Zeichen des Hakenkreuzes : eine politische Wirtschaftsgeschichte 1933 bis 1944'', Paderborn, Schöningh, 2010.</ref> Deutsche Bank etabléiert sech den 12. August 1970 opneits zu Lëtzebuerg, ënnert dem Numm Compagnie Financière de la Deutsche Bank. Wéi aner däitsch Banken benotzt si déi lëtzebuergesch Finanzplaz am Ufank virun allem fir um Euromarché matzemaachen. Ab den 1980er Joren positionéiert si sech och am Private Banking. 1981 hellt Deutsche Bank eng Bedeelegung vun 25% bei der [[Banque de Luxembourg]]. Am Mäerz 1987 ännert si hiren Numm an Deutsche Bank Luxembourg S.A. Zu deem Moment war d’Bank déi gréissten Bank zu Lëtzebuerg wat d’Bilanzzomm ugeet.<ref>Christopher Kopper, « Das Privatkundengeschäft der deutschen Banken in Luxemburg », ''in'' Claude Marx, Marc Limpach et Benoît Majerus (dir.), ''Surveillance, indépendance et intégrité'', Luxembourg, CSSF, 2020, p. 141‑147.</ref> === Direkteren === * [[Ekkehard Storck]] (1970-1998) * [[Ernst Wilhelm Contzen|Ernst-Wilhem Contzen]] (1998-2013) * Boris Liedtke (2014-2015) * Frank Krings (2016-2020) * Frank Rückbrodt (2021–2024) * Daniel Zapf (zanter 2025) == Bibliographie == * Ekkehard Storck, ''Euromarkt, Finanz-Drehscheibe der Welt'', Stuttgart, Schäffer-Poeschel, 1995. {{Referenzen}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Frankfurt/Main]] [[Kategorie:Däitsch Banken]] [[Kategorie:Entreprisen am DAX]] [[Kategorie:Bankwiesen zu Lëtzebuerg]] fx36sd4nc9cqsns5bq30uoqj9wpecr5 10 67025 2710554 1024933 2026-10-01T13:39:06Z Mobby 12 60927 k 2710554 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Skizz"> {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe2" style="width: 100%; font-size: 95%; border-style: solid; margin-top: 2px; margin-bottom: 2px; clear: both" | style="width: 42px" | [[Fichier:Nuvola apps kweather.svg|40px]] | Dëse '''[[Meteorologie]]sartikel''' ass eréischt just eng '''[[:Kategorie:Wikipedia:Skizzen|Skizz]]'''. {{SkizzMéi}} |} </div>[[Kategorie:Wikipedia:Skizzen (Meteorologie)]]</includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> 505mdpfql8u6nerv4ouxyaiiwdvm4ot 2710555 2710554 2026-10-01T13:39:18Z Mobby 12 60927 2710555 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Skizz"> {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe2" style="width: 100%; font-size: 95%; border-style: solid; margin-top: 2px; margin-bottom: 2px; clear: both" | style="width: 42px" | [[Fichier:Nuvola apps kweather.svg|30px]] | Dëse '''[[Meteorologie]]sartikel''' ass eréischt just eng '''[[:Kategorie:Wikipedia:Skizzen|Skizz]]'''. {{SkizzMéi}} |} </div>[[Kategorie:Wikipedia:Skizzen (Meteorologie)]]</includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> 9cccre7iipsnkmj7d60sch0gvlyh46m 2710556 2710555 2026-10-01T13:39:27Z Mobby 12 60927 Ännerung [[Special:Diff/2710555|2710555]] vum [[Special:Contributions/Mobby 12|Mobby 12]] ([[User talk:Mobby 12|Diskussioun]]) réckgängeg gemaach 2710556 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Skizz"> {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe2" style="width: 100%; font-size: 95%; border-style: solid; margin-top: 2px; margin-bottom: 2px; clear: both" | style="width: 42px" | [[Fichier:Nuvola apps kweather.svg|40px]] | Dëse '''[[Meteorologie]]sartikel''' ass eréischt just eng '''[[:Kategorie:Wikipedia:Skizzen|Skizz]]'''. {{SkizzMéi}} |} </div>[[Kategorie:Wikipedia:Skizzen (Meteorologie)]]</includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> 505mdpfql8u6nerv4ouxyaiiwdvm4ot 14 67751 2710622 2086644 2026-10-02T07:41:47Z Volvox 4050 2710622 wikitext text/x-wiki {{Kategorie|Regisseur|{{PAGENAME}}}} {{Commonscat}} [[Kategorie:Kënschtler]] [[Kategorie:Beruffer]] [[Kategorie:Persounen no Aktivitéit]] bt9szuofx5qc6si01heruqwnm7a5e8l 0 75437 2710529 2645662 2026-10-01T12:16:34Z Mobby 12 60927 /* Direkteren[1] */ https://www.rtl.lu/news/national/fotoen-xxxxxxx-1670043347 2710529 wikitext text/x-wiki {{Infobox Verwaltung | Logo = Lëtzebuerger Rout Kräiz Logo.jpg }} D''''Croix-Rouge luxembourgeoise''', déi national [[Rout Kräiz|Rout-Kräiz-Gesellschaft]] vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], ass en Deel vum ''[[Mouvement international de la Croix-Rouge et du Croissant-Rouge]]''. == Historique == {{Kapitel Info feelt}} [[File:Jemp Ker - Croix Rouge Luxembourgeoise.jpg|Plakat vum Jemp Ker|thumb|upright]] D'''Croix-Rouge luxembourgeoise'' gouf [[1914]] an d'Liewe geruff a gouf dat selwecht Joer vum ''[[Comité international de la Croix-Rouge]]'' unerkannt. === Direkteren<ref>[[Tageblatt]] Nr 65 vum 18. Mäerz 2015 Säit 22</ref> === * 1930 – 1940: [[Auguste Rockenbrod]] * 1940 – 1945: / * 1945 – 1972: [[Pierre Knaff]] * 1972 – 1987: [[Roland Hoff]]<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/jmq1jtbw7/pages/16/articles/DIVL1607?search=Roland%20Hoff|Titel=A travers le pays - Nommé directeur de la Croix Rouge|Gekuckt=29.03.2024|Datum=15. Januar 1972|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Luxemburger Wort]]|Sprooch=fr}}</ref> * 1987 – 2013: [[Jacques Hansen]] * 2013 – 2026: [[Michel Simonis]] * zanter 2026: [[Marc Wagener]] ==Organisatioun== {{Kapitel Info feelt}} ==Aktivitéiten== {{Kapitel Info feelt}} == Literatur == * [[Charles Barthel]], ''Au service de l'humanité, Histoire de la Croix-Rouge luxembourgeoise 1870 - 1914 - 2014'', avec les contributions de [[Jacques Hansen]] et [[Gaby Sonnabend]], Imprimé by myprint by Saint Paul, Luxembourg, 2014, 350 S., ISBN 978-99959-0-089-2 == Um Spaweck == * [http://www.croix-rouge.lu/ Websaït vun der ''Croix-Rouge luxembourgeoise''] {{fr}} {{de}} {{en}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Hëllefsorganisatiounen zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Humanitär Hëllefsorganisatiounen]] 90mvmu3j8m25xfk9d3fj5l5jmvnggk3 0 76579 2710535 2710517 2026-10-01T12:36:44Z Mobby 12 60927 k 2710535 wikitext text/x-wiki {{Infobox Beneluxstaaten Geschicht}} {{Navigatioun Geschicht vu Lëtzebuerg}} D''''Herzogtum Lëtzebuerg''' war en Territoire am [[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun|Hellege Réimesche Räich vun Däitscher Natioun]], dat vun [[1354]] bis zur Annexioun vu Lëtzebuerg (als [[Departement Forêts]]) un déi [[Franséisch Revolutioun|franséisch Republik]] am Joer [[1795]] bestanen huet. Et ass aus der [[Grofschaft Lëtzebuerg]] ervirgaangen, déi de Keeser [[Karel IV. (HRR)|Karel IV.]] 1354 fir säi Brudder [[Wenzel I. vu Lëtzebuerg|Wenzel I.]] [[Wenzel I. vu Lëtzebuerg|vu Lëtzebuerg]] zum Herzogtum erhuewen huet. == Geschicht == === Virgeschicht: d'Entstoe vun der Grofschaft === D'Virgeschicht vum Herzogtum geet op d'Räichtemer vum [[Siegfried I. vu Lëtzebuerg|Grof Siegfried]] zeréck, deen [[963]] de [[Bockfiels]] krut. De Bock war deemools en Deel vu sengem Besëtz. D'Entstoe vun der Grofschaft Lëtzebuerg ass awer vun dësem Proprietärswiessel z'ënnerscheeden. No de Fuerschunge vum Historiker [[Michel Margue]] an aneren europäesche Fuerscher, déi 2026 am Kader vun der Ausstellung ''Fundatio'' presentéiert goufen, ass de [[Wëllem vu Lëtzebuerg (Grof)|Grof Wëllem]] den éischten, dee sech an enger Urkund vun [[1123]] „[[Grof vu Lëtzebuerg]]“ nennt<ref>D'Urkund gëtt an den [[Lëtzebuerger Nationalarchiven|Nationalarchiven]] ënner der Cote « ANLux, SHL-Abt01 n° 18 » (Charte du comte Guillaume confirmant la fondation de l’abbaye de Münster), versuergt</ref>. Domat gëtt déi traditionell Opfaassung, déi dës Roll dem [[Konrad I. vu Lëtzebuerg|Konrad]] [[Konrad I. vu Lëtzebuerg|I.]] zougeschriwwen huet, a Fro gestallt. D'Urkund vun 1123 confirméiert d'Grënnung vun der [[Abtei Almënster]] bei der Buerg um Bock. De Wëllem huet domat e Projet vu sengem Papp Konrad weidergefouert.<ref name=":1">{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/sites/default/files/2026-09/CITY2026-10-Access.pdf|Titel=Plongez dans les origines du comté de Luxembourg|Gekuckt=01.10.2026|Familljennumm=Viel|Virnumm=Amélie|Datum=Oktober 2026|Wierk=City|Editeur=www.vdl.lu|Säiten=S. 46–53|Sprooch=fr}}</ref> D'Muecht vun den éischte Lëtzebuerger Grofe stoung an engem Netz vu Bezéiunge mat kierchlechen a weltlechen Herrscher. D'Verbindunge vun der éischter Lëtzebuerger Dynastie gi bis a [[Sachsen]] an an d'[[Aquitaine]] zeréck.<ref name=":1" /> {{Méi Info 1|Grofschaft Lëtzebuerg}} === Herzogtum Lëtzebuerg === 1354 huet de Keeser [[Karel IV. (HRR)|Karel IV.]] d'Grofschaft Lëtzebuerg mat hiren Annexe fir säi Brudder Wenzel I. zum Herzogtum erhuewen. Dobäi goufen d'[[Maarkgrofschaft]] [[Arel]], d'Grofschaften [[Durbuy]] a [[La Roche-en-Ardenne|La Roche]], gradewéi d'Herrschaften [[Diddenuewen]], [[Béibrech]] a [[Marville (Meuse)|Marville]] integréiert. D'[[Grofschaft Veianen|Grofschaft Veiane]] war schonn den [[11. Juni]] [[1269]]<ref>= Datum vum Vertrag</ref> e „Lehen“ vun de Grofe vu Lëtzebuerg ginn. 1364 koum nach d'[[Grofschaft Chiny]] an de Besëtz vum Haus Lëtzebuerg; et koum awer ni zu enger formeller Integratioun vun deem Gebitt an d'Herzogtum Lëtzebuerg. Dofir fënnt een, bis zur [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], d'Bezeechnung „Pays Duché de Luxembourg et Comté de Chiny“ a villen offiziellen Dokumenter. Kuerz nom Doud vum [[Sigismund vu Lëtzebuerg|Keeser Sigismund]] aus dem Haus Lëtzebuerg, ass d'Herzogtum [[1441]]/43, duerch en Arrangement, un d'[[Herzogtum Bourgogne|Herzoge vun der Bourgogne]] aus dem [[Haus Valois]], déi wäitleefeg Kosenge waren, iwwergaangen, an duerno, duerch Bestietnes, un d'[[Habsburg|Haus Habsburg]]. De [[Karel V. (HRR)|Karel V.]] huet et, duerch d'[[Pragmatesch Sanktioun (1549)|Pragmatesch Sanktioun]] vu [[1549]], en Deel vun de [[Siwwenzéng Provënzen|Siwwenzéng Provënze]] gemaach. D'Siwwenzéng Provënzen waren eng Grupp vun Territoiren an den Nidderlanden, déi ënner der Herrschaft vun den Habsburger zesummegefaasst waren. Se hu sech vum haitegen Nordfrankräich, mat de [[Grofschaft Flandern|Grofschafte Flandern]] an [[Grofschaft Artois|Artois]], bis a [[Frisland]] erstreckt. Ënner dem [[Philipp II. vu Spuenien]], deen d'Nidderlande geierft hat, koum et do, ënner der Leedung vum [[Wëllem I. vun Oranien|Wëllem vun Oranien]] („''Wilhelm der Schweiger''“ oder „''Guillaume le Taciturne''“), zu engem Opstand, an nëmmen de Süde konnt vun de Spuenier gehale ginn. Dës Provënzen, zu deenen och d'Herzogtum Lëtzebuerg gehéiert huet, goufe vun do un „[[Spuenesch Nidderlanden|Spuenesch Nidderlanden“]] genannt. Den Norden (méi oder manner den haitegen hollännesche Staat) gouf dunn eng biergerlech [[Republik vun de Siwe Vereenegte Provënzen|Republik, déi aus siwe Provënzen]] (plus e puer gemeinsam Randgebidder am Süden) bestanen huet [[1714]]/[[1715|15]] gouf d'Herzogtum Lëtzebuerg – mat deenen anere Principautéite vun de Spueneschen Nidderlanden, nom [[Spueneschen Ierffollegkrich]] – un déi éisträichesch Habsburg-Linn ofgetrueden a war vun do un en Deel vun den [[éisträichesch Nidderlanden|éisträicheschen Nidderlanden]]. Wéi d'Truppe vun der Franséischer Revolutioun ë.&nbsp;a. Lëtzebuerg eruewert hunn, si 1795 d'[[Lëscht vun de franséischen Departementer|Departementer]] als nei Verwaltungsstrukturen agefouert ginn. Den Territoire vum Herzogtum Lëtzebuerg – dat [[De jure / de facto|de facto]] ofgeschaaft gouf – gouf opgedeelt an op d'Departementer [[Département des Forêts|Forêts]] (dee gréissten Deel), [[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]] an [[Departement Ourthe|Ourthe]] verdeelt. Dëst gouf [[1797]] duerch den [[Traité vu Campo-Formio]], zesumme mat den Annexiounen am [[Rhäinland]], international unerkannt. ==Ausbléck== [[1815]], um [[Wiener Kongress]], gouf d'Herzogtum Lëtzebuerg net restauréiert, mä aus dem gréissten Deel vu sengem ale Gebitt (plus [[Bouillon (Belsch)|Bouillon]]) gouf e [[Groussherzogtum Lëtzebuerg|Groussherzogtum]] gemaacht, an zwar zu Gonschte vum Wëllem vun [[Oranien-Nassau]], dee scho Kinnek vum [[Vereenegt Kinnekräich vun den Nidderlanden|Vereenegte Kinnekräich vun den Nidderlanden]] gi war. Elo gouf et e Lëtzebuerger Staat (op d'mannst um Pabeier), deen a [[Personalunioun]] mam „hollännesche“ Staat stoung a gläichzäiteg e Memberstaat vum [[Däitsche Bond]] (''Confédération germanique'') war. De Kinnek-Groussherzog [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I. vun den Nidderlanden]] huet awer säi Grand-Duché – wéi d'[[Festung Lëtzebuerg|Festung]] eng „Bundesfestung“ gi war, an där eng [[Preisen|preisesch]] Garnisoun kasernéiert war – bal nëmme wéi eng Provënz vu sengem Räich betruecht. Hien hat et och de Preisen iwwerlooss, de [[Gouverneure vu Lëtzebuerg#Nidderlännesch Gouverneuren|Gouverneur vun der Festung]] sou wéi de Festungskommandant z'ernennen. ==Kaart== [[Fichier:Ducatus Lutzenburgi.jpg|thumb|center|450px|Kaart vum Herzogtum Lëtzebuerg aus der 2. Hallschent vum 17. Joerhonnert]] == Literatur == * [[Joseph Groben]], ''L'ancien Duché de Luxembourg / Das ehemalige Herzogtum Luxemburg'' ; Lëtzebuerg, Sankt-Paulus Verlag, 1999; 311 S. (ill.); ISBN 2-87996-981-6. * [[Gilbert Trausch]], ''Le Luxembourg sous l'Ancien Régime - XVIIe, XVIIIe siècles et débuts du XIXe siècle'' ; -> ''Manuel d'histoire luxembourgeoise'', 3. Band; Lëtzeburg, 1977 (= 1. Oplo). * M. La Garde, ''Histoire du Duché de Luxembourg'' ; 2 Bänn, Bréissel 1849. * [[Jean Bertholet]], ''Histoire ecclésiastique et civile du Duché de Luxembourg et Comté de Chiny'' ; 8 Bänn, Lëtzebuerg,1741-1743. * Dr. P. J. Müller, Tatsachen aus der Geschichte des Luxemburger Landes, Verlag "de Frendeskres", Imprimerie Bourg-Bourger, Luxemburg 1963. * Vivre au Moyen Age: Luxembourg, Metz et Trèves; Etudes sur l'histoire et l'archéologie urbaines, sous la direction du Musée d'Histoire de la Ville de Luxembourg, Publications Scientifiques du Musée d'Histoire de la Ville de Luxembourg, tome 2, Luxembourg 1998. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://citymuseum.lu/exhibition/fundatio/ Fundatio – Les origines du comté de Luxembourg au 12^e siècle], Ausstellung am [[Lëtzebuerg City Museum]] vum 9. Oktober 2026 bis den 11. Juli 2027 {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Herzogtum Lëtzebuerg| ]] rtpradfwsazruue1qd1hxvvuc07k809 0 89066 2710606 2431508 2026-10-01T21:56:52Z Robby 393 + Detail esou wéi am Artikel iwwer déi Persoun 2710606 wikitext text/x-wiki {{Homonymie Persounen}} Et gëtt verschidde Persounen déi '''Paul Feller''' heeschen: * [[Paul Feller (1709)|Paul Feller]], (1709-1788) lëtzebuergesche Paschtouer. * [[Paul Feller (1918)|Paul Feller]], (1918-2004) lëtzebuergesche Foussballspiller. {{DEFAULTSORT:Feller Paul}} 3lqh7fc27s0j8dczxv7asool45mckek 0 89067 2710605 2467519 2026-10-01T21:55:58Z Robby 393 Elo mam Doudesdatum mat Quell a Kategorie 2710605 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Foussballspiller Paul Feller|Persoune mat dem selwechten Numm|Paul Feller}} {{Infobox Biographie (Sportler)}} De '''Paul Feller''', gebuer de [[24. Juni]] [[1918]] zu Diddeleng, a gestuerwen de [[27. Mäerz]] [[2004]]<ref name=":1" />, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.<ref>{{Citation|URL=https://www.footballdatabase.eu/fr/joueur/details/103800-paul-feller|Titel=Paul Feller — Stats, transferts et palmarès|Gekuckt=2026-10-01|Wierk=footballdatabase.eu|Sprooch=fr}}</ref> Tëscht dem 24. Abrëll 1938 am 24. Mee 1947 huet de Paul Feller 19-mol fir déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gespillt an dobäi 6 Goler geschoss.<ref name=":1">{{Citation|URL=https://eu-football.info/_player.php?id=5848|Titel=Paul Feller|Gekuckt=2026-10-01|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Feller Paul}} [[Kategorie:Gebuer 1918]] [[Kategorie:Gestuerwen 2004]] [[Kategorie:Spiller vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp]] 8j0c8im9npftvz92mp9vwlett5asrlp 2710607 2710605 2026-10-01T22:06:27Z Robby 393 méi blo [[:Diddeleng]] 2710607 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Foussballspiller Paul Feller|Persoune mat dem selwechten Numm|Paul Feller}} {{Infobox Biographie (Sportler)}} De '''Paul Feller''', gebuer de [[24. Juni]] [[1918]] zu [[Diddeleng]], a gestuerwen de [[27. Mäerz]] [[2004]]<ref name=":1" />, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.<ref>{{Citation|URL=https://www.footballdatabase.eu/fr/joueur/details/103800-paul-feller|Titel=Paul Feller — Stats, transferts et palmarès|Gekuckt=2026-10-01|Wierk=footballdatabase.eu|Sprooch=fr}}</ref> Tëscht dem 24. Abrëll 1938 am 24. Mee 1947 huet de Paul Feller 19-mol fir déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gespillt an dobäi 6 Goler geschoss.<ref name=":1">{{Citation|URL=https://eu-football.info/_player.php?id=5848|Titel=Paul Feller|Gekuckt=2026-10-01|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Feller Paul}} [[Kategorie:Gebuer 1918]] [[Kategorie:Gestuerwen 2004]] [[Kategorie:Spiller vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp]] 0yygkrf5qluiby361fyqdukwsmgpj5h 0 92155 2710591 2642711 2026-10-01T18:28:03Z Mobby 12 60927 k 2710591 wikitext text/x-wiki {{Infobox Minister | Funktioun1 = 12. President vu Bolivien | Amtszäit1 = 15. August 1855 – 9. September 1857 | Virgänger = [[Manuel Isidoro Belzu]] | Nofollger = [[José María Linares Lizarazu]] }} '''Eusebio Guilarte Vera''', gebuer de [[15. Oktober]] [[1805]] zu [[La Paz]], a gestuerwen den [[11. Juni]] [[1849]] zu [[Cobija (Bolivien)|Cobija]], war den 12. President vu [[Bolivien]]. == Säi Liewen == Hien huet fir d'éischt Karriär beim Militär gemaach. Als Adjutant vum [[José Ballivián]] war hie bei der Victoire iwwer de [[peru]]anesche Generol [[Agustín Gamarra]] bei der [[Schluecht vun Ingavi]] dobäi. Als Belounung fir säi Wierke bei der Verhënnerung vun enger Invasioun vu Bolivie gouf e vum deemolege President zum [[Botschafter]] vu sengem Land a [[Brasilien]] ernannt. Nodeem en nees zeréckkoum huet e versicht zesumme mam President en Ëmstuerz ze verhënneren. Dat huet awer net geklapptt wéinst der Verweigerung vum Militär, dat de [[Manuel Isidoro Belzu]] ënnerstëtzt huet. De President Ballivián ass an de Peru geflücht an huet dem Eusebio Guilarte Vera d'Presidentenamt iwwerdroen. Deen huet versicht sech mat de Rebellen ze verstännegen, hie gouf awer no nëmmen 2 Wochen ofgesat. Hie war deemno vum 23. Dezember 1847 bis zum 2. Januar 1848 formell President vu Bolivien<ref>[http://www.geneall.net/H/per_page.php?id=533924 Eusebio Guilarte Vera, President 1847/1848]</ref>. Hien ass 2 Joer drop un de Follge vun enger Kränkt verscheet. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Guilarte Vera Eusebio}} [[Kategorie:Presidente vu Bolivien]] [[Kategorie:Gebuer 1805]] [[Kategorie:Gestuerwen 1849]] akcfwpyqr85e2l8p2i5ksahsebktsgs 0 92863 2710527 2710459 2026-10-01T12:13:51Z ~2026-52854-95 73424 /* Paperjam Top 100 */ 2710527 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:paperJam}} {{Infobox Zeitung | Bild = PaperJam Logo.jpg }} '''paperJam''' ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Wirtschafts- a Finanzzäitschrëft, déi vu [[Maison Moderne]] erausbruecht gëtt. Si gouf am Juni [[2000]] vum [[Mike Koedinger]] gegrënnt a kënnt eemol am Mount eraus. Hir Artikele sinn haaptsächlech op [[Franséisch]], mä deelweis och op [[Englesch]]. Op senger Internetsäit bitt paperJam och Videoen zu aktuellen Theme wéi zum Beispill en Noriichtejournal an Interviewen un. De Sëtz vun der Redaktioun ass zu [[Bouneweg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. ==Lieserstatistik== Enger [[TNS ILRES]] Ëmfro no louch d'Oplo 2011 bei 20.000 Exemplairen an d'Lieserschaft bei 47.000 Leit, dovu 4.700 am [[Frankräich|franséischen]] a 4.900 am [[belsch]]e Grenzgebitt. 80,5 % vun de Lieser hate statistesch gesinn eng héich Kafkraaft an 62,6 % vun hinnen hu studéiert (dovun 32,4 % wéinstens fënnef Joer laang). 40,8 % vun de Lieser haten tëscht 35 an 49 Joer, 29,9 % tëscht 50 a 64 Joer an 17,2 % tëscht 25 a 34 Joer. 82,7 % vun hinne ware berufflech aktiv.<ref>maisonmoderne.lu: [http://www.maisonmoderne.lu/maison-moderne/readership-analysis-paperjam?site=publishing ''Readership analysis'' (TNSIlres Plurimedia 2011)] (gekuckt de 15. Juni 2012); [http://archive.is/TBvT archivéiert]</ref> 2013 louch d'Lieserschaft bei eppes iwwer 50.000 Leit.<ref>[http://www.maisonmoderne.lu/wp-content/uploads/2013/11/paperJam_UK.pdf Plurimedia 2013 Analysis: paperJam]</ref> Der TNS-ILRES Plurimedia Etude 2017.I no gouf tëscht Februar 2016 a Februar 2017 (mat Ausnam vun der Summervakanz) an der Moyenne all Editioun vum PaperJam vun 48 900 Leit iwwer 15 Joer gelies (10,1 % vun der Wunnbevëlkerung).<ref>[https://web.archive.org/web/20170919010622/http://paperjam.lu/sites/default/files/communique_de_presse_etudeplurimedia_20171.pdf Pressecommuniqué] vun TNS ILRES op paperjam.lu.</ref> ==Paperjam Top 100== Gewënner: * 2006: [[Romain Bausch]] ([[SES]]) * 2008: [[Michel Wurth]] ([[ArcelorMittal]]) * 2010: [[Ernst-Wilhelm Contzen]] ([[Deutsche Bank]]) * 2012: [[Gaston Reinesch]] ([[Banque centrale du Luxembourg|BCL]]) * 2014: [[Pierre Ahlborn]] ([[Banque de Luxembourg]]) * 2016: [[Marc Giorgetti]] ([[Félix Giorgetti]]) * 2018: [[Norbert Becker]] ([[ATOZ]]) * 2020: [[Michèle Detaille]] ([[No-Nail Boxes]]) * 2022: [[Julie Becker]] ([[Bourse vu Lëtzebuerg|LuxSE]]) * 2024: [[Carole Muller]] ([[Panelux]]) == Kuckt och == * [[Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20120614191048/http://www.paperjam.lu/index.php paperjam.lu] {{Referenzen}} [[Kategorie:Zäitschrëften zu Lëtzebuerg]] kjqjqyyoc7p0myw7e1wii5r9234lqe0 2710528 2710527 2026-10-01T12:16:27Z ~2026-52854-95 73424 /* Paperjam Top 100 */ 2710528 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:paperJam}} {{Infobox Zeitung | Bild = PaperJam Logo.jpg }} '''paperJam''' ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Wirtschafts- a Finanzzäitschrëft, déi vu [[Maison Moderne]] erausbruecht gëtt. Si gouf am Juni [[2000]] vum [[Mike Koedinger]] gegrënnt a kënnt eemol am Mount eraus. Hir Artikele sinn haaptsächlech op [[Franséisch]], mä deelweis och op [[Englesch]]. Op senger Internetsäit bitt paperJam och Videoen zu aktuellen Theme wéi zum Beispill en Noriichtejournal an Interviewen un. De Sëtz vun der Redaktioun ass zu [[Bouneweg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. ==Lieserstatistik== Enger [[TNS ILRES]] Ëmfro no louch d'Oplo 2011 bei 20.000 Exemplairen an d'Lieserschaft bei 47.000 Leit, dovu 4.700 am [[Frankräich|franséischen]] a 4.900 am [[belsch]]e Grenzgebitt. 80,5 % vun de Lieser hate statistesch gesinn eng héich Kafkraaft an 62,6 % vun hinnen hu studéiert (dovun 32,4 % wéinstens fënnef Joer laang). 40,8 % vun de Lieser haten tëscht 35 an 49 Joer, 29,9 % tëscht 50 a 64 Joer an 17,2 % tëscht 25 a 34 Joer. 82,7 % vun hinne ware berufflech aktiv.<ref>maisonmoderne.lu: [http://www.maisonmoderne.lu/maison-moderne/readership-analysis-paperjam?site=publishing ''Readership analysis'' (TNSIlres Plurimedia 2011)] (gekuckt de 15. Juni 2012); [http://archive.is/TBvT archivéiert]</ref> 2013 louch d'Lieserschaft bei eppes iwwer 50.000 Leit.<ref>[http://www.maisonmoderne.lu/wp-content/uploads/2013/11/paperJam_UK.pdf Plurimedia 2013 Analysis: paperJam]</ref> Der TNS-ILRES Plurimedia Etude 2017.I no gouf tëscht Februar 2016 a Februar 2017 (mat Ausnam vun der Summervakanz) an der Moyenne all Editioun vum PaperJam vun 48 900 Leit iwwer 15 Joer gelies (10,1 % vun der Wunnbevëlkerung).<ref>[https://web.archive.org/web/20170919010622/http://paperjam.lu/sites/default/files/communique_de_presse_etudeplurimedia_20171.pdf Pressecommuniqué] vun TNS ILRES op paperjam.lu.</ref> ==Paperjam Top 100== 1. Platz vun den aflossräichsten Decideuren zu Lëtzebuerg: * 2006: [[Romain Bausch]] ([[SES]]) * 2008: [[Michel Wurth]] ([[ArcelorMittal]]) * 2010: [[Ernst-Wilhelm Contzen]] ([[Deutsche Bank]]) * 2012: [[Gaston Reinesch]] ([[Banque centrale du Luxembourg|BCL]]) * 2014: [[Pierre Ahlborn]] ([[Banque de Luxembourg]]) * 2016: [[Marc Giorgetti]] ([[Félix Giorgetti]]) * 2018: [[Norbert Becker]] ([[ATOZ]]) * 2020: [[Michèle Detaille]] ([[No-Nail Boxes]]) * 2022: [[Julie Becker]] ([[Bourse vu Lëtzebuerg|LuxSE]]) * 2024: [[Carole Muller]] ([[Panelux]]) == Kuckt och == * [[Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20120614191048/http://www.paperjam.lu/index.php paperjam.lu] {{Referenzen}} [[Kategorie:Zäitschrëften zu Lëtzebuerg]] 7cj6irmpvgaqlyazxq0bou7lbzlvofi 2710534 2710528 2026-10-01T12:23:41Z ~2026-52854-95 73424 /* Paperjam Top 100 */ 2710534 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:paperJam}} {{Infobox Zeitung | Bild = PaperJam Logo.jpg }} '''paperJam''' ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Wirtschafts- a Finanzzäitschrëft, déi vu [[Maison Moderne]] erausbruecht gëtt. Si gouf am Juni [[2000]] vum [[Mike Koedinger]] gegrënnt a kënnt eemol am Mount eraus. Hir Artikele sinn haaptsächlech op [[Franséisch]], mä deelweis och op [[Englesch]]. Op senger Internetsäit bitt paperJam och Videoen zu aktuellen Theme wéi zum Beispill en Noriichtejournal an Interviewen un. De Sëtz vun der Redaktioun ass zu [[Bouneweg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. ==Lieserstatistik== Enger [[TNS ILRES]] Ëmfro no louch d'Oplo 2011 bei 20.000 Exemplairen an d'Lieserschaft bei 47.000 Leit, dovu 4.700 am [[Frankräich|franséischen]] a 4.900 am [[belsch]]e Grenzgebitt. 80,5 % vun de Lieser hate statistesch gesinn eng héich Kafkraaft an 62,6 % vun hinnen hu studéiert (dovun 32,4 % wéinstens fënnef Joer laang). 40,8 % vun de Lieser haten tëscht 35 an 49 Joer, 29,9 % tëscht 50 a 64 Joer an 17,2 % tëscht 25 a 34 Joer. 82,7 % vun hinne ware berufflech aktiv.<ref>maisonmoderne.lu: [http://www.maisonmoderne.lu/maison-moderne/readership-analysis-paperjam?site=publishing ''Readership analysis'' (TNSIlres Plurimedia 2011)] (gekuckt de 15. Juni 2012); [http://archive.is/TBvT archivéiert]</ref> 2013 louch d'Lieserschaft bei eppes iwwer 50.000 Leit.<ref>[http://www.maisonmoderne.lu/wp-content/uploads/2013/11/paperJam_UK.pdf Plurimedia 2013 Analysis: paperJam]</ref> Der TNS-ILRES Plurimedia Etude 2017.I no gouf tëscht Februar 2016 a Februar 2017 (mat Ausnam vun der Summervakanz) an der Moyenne all Editioun vum PaperJam vun 48 900 Leit iwwer 15 Joer gelies (10,1 % vun der Wunnbevëlkerung).<ref>[https://web.archive.org/web/20170919010622/http://paperjam.lu/sites/default/files/communique_de_presse_etudeplurimedia_20171.pdf Pressecommuniqué] vun TNS ILRES op paperjam.lu.</ref> ==Paperjam Top 100== 1. Platz vun den aflossräichsten Decideuren zu Lëtzebuerg: * 2006: [[Romain Bausch]] ([[SES]]) * 2008: [[Michel Wurth]] ([[ArcelorMittal]]) * 2010: [[Ernst Wilhelm Contzen]] ([[Deutsche Bank]]) * 2012: [[Gaston Reinesch]] ([[Banque centrale du Luxembourg|BCL]]) * 2014: [[Pierre Ahlborn]] ([[Banque de Luxembourg]]) * 2016: [[Marc Giorgetti]] ([[Félix Giorgetti]]) * 2018: [[Norbert Becker]] ([[ATOZ]]) * 2020: [[Michèle Detaille]] ([[No-Nail Boxes]]) * 2022: [[Julie Becker]] ([[Bourse vu Lëtzebuerg|LuxSE]]) * 2024: [[Carole Muller]] ([[Panelux]]) == Kuckt och == * [[Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20120614191048/http://www.paperjam.lu/index.php paperjam.lu] {{Referenzen}} [[Kategorie:Zäitschrëften zu Lëtzebuerg]] prhxfncii3jw4ca7xoyyv6e1stxie5e 2710537 2710534 2026-10-01T12:48:04Z ~2026-52854-95 73424 /* Paperjam Top 100 */ 2710537 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:paperJam}} {{Infobox Zeitung | Bild = PaperJam Logo.jpg }} '''paperJam''' ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Wirtschafts- a Finanzzäitschrëft, déi vu [[Maison Moderne]] erausbruecht gëtt. Si gouf am Juni [[2000]] vum [[Mike Koedinger]] gegrënnt a kënnt eemol am Mount eraus. Hir Artikele sinn haaptsächlech op [[Franséisch]], mä deelweis och op [[Englesch]]. Op senger Internetsäit bitt paperJam och Videoen zu aktuellen Theme wéi zum Beispill en Noriichtejournal an Interviewen un. De Sëtz vun der Redaktioun ass zu [[Bouneweg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. ==Lieserstatistik== Enger [[TNS ILRES]] Ëmfro no louch d'Oplo 2011 bei 20.000 Exemplairen an d'Lieserschaft bei 47.000 Leit, dovu 4.700 am [[Frankräich|franséischen]] a 4.900 am [[belsch]]e Grenzgebitt. 80,5 % vun de Lieser hate statistesch gesinn eng héich Kafkraaft an 62,6 % vun hinnen hu studéiert (dovun 32,4 % wéinstens fënnef Joer laang). 40,8 % vun de Lieser haten tëscht 35 an 49 Joer, 29,9 % tëscht 50 a 64 Joer an 17,2 % tëscht 25 a 34 Joer. 82,7 % vun hinne ware berufflech aktiv.<ref>maisonmoderne.lu: [http://www.maisonmoderne.lu/maison-moderne/readership-analysis-paperjam?site=publishing ''Readership analysis'' (TNSIlres Plurimedia 2011)] (gekuckt de 15. Juni 2012); [http://archive.is/TBvT archivéiert]</ref> 2013 louch d'Lieserschaft bei eppes iwwer 50.000 Leit.<ref>[http://www.maisonmoderne.lu/wp-content/uploads/2013/11/paperJam_UK.pdf Plurimedia 2013 Analysis: paperJam]</ref> Der TNS-ILRES Plurimedia Etude 2017.I no gouf tëscht Februar 2016 a Februar 2017 (mat Ausnam vun der Summervakanz) an der Moyenne all Editioun vum PaperJam vun 48 900 Leit iwwer 15 Joer gelies (10,1 % vun der Wunnbevëlkerung).<ref>[https://web.archive.org/web/20170919010622/http://paperjam.lu/sites/default/files/communique_de_presse_etudeplurimedia_20171.pdf Pressecommuniqué] vun TNS ILRES op paperjam.lu.</ref> ==Paperjam Top 100== Gewënner vum Paperjam Top 100, dem Ranking vun den aflossräichsten Decideuren zu Lëtzebuerg: * 2006: [[Romain Bausch]] ([[SES]]) * 2008: [[Michel Wurth]] ([[ArcelorMittal]]) * 2010: [[Ernst Wilhelm Contzen]] ([[Deutsche Bank]]) * 2012: [[Gaston Reinesch]] ([[Banque centrale du Luxembourg|BCL]]) * 2014: [[Pierre Ahlborn]] ([[Banque de Luxembourg]]) * 2016: [[Marc Giorgetti]] ([[Félix Giorgetti]]) * 2018: [[Norbert Becker]] ([[ATOZ]]) * 2020: [[Michèle Detaille]] ([[No-Nail Boxes]]) * 2022: [[Julie Becker]] ([[Bourse vu Lëtzebuerg|LuxSE]]) * 2024: [[Carole Muller]] ([[Panelux]]) == Kuckt och == * [[Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20120614191048/http://www.paperjam.lu/index.php paperjam.lu] {{Referenzen}} [[Kategorie:Zäitschrëften zu Lëtzebuerg]] jo7vpea2258b3idrlu8tt74b8abvihq 0 97473 2710594 2606220 2026-10-01T18:31:53Z Mobby 12 60927 + 2710594 wikitext text/x-wiki {{Infobox Minister | Funktioun1 = 3. President vun Armenien | Amtszäit1 = 9. Abrëll 2008 – 9. Abrëll 2018 | Virgänger = [[Robert Kotscharjan]] | Nofollger = [[Armen Sarkissjan]] }} De '''Sersch Asati Sargsjan''' ([[Armeenesch|Arm.]]: Սերժ Ազատի Սարգսյան), gebuer den [[30. Juni]] [[1954]] zu [[Stepanakert]], [[Biergkarabach|Nagorny Karabach]], [[Aserbaidjanesch SSR]], war vun 2008 bis 2018 Staatspresident vun [[Armenien]]. De Sargsjan huet vun 1970 bis 1979 op der philologescher Fakultéit vun der [[Universitéit Jerewan]] studéiert, ënnerbrach 1972–1974 vum Militärdéngscht. Duerno gouf e Fonctionnaire vun der [[Kommunistesch Partei vun der Sowjetunioun|KPdSU]] an der Jugendorganisatioun [[Komsomol]] a senger Gebuertsstad Stepanakert (Xankəndi) an am Nagorny Karabach (=Biergkarabach). De Sargsjan huet sech an der Beweegung fir d'Onofhängegkeet vu Biergkarabach vun der [[Aserbaidjanesch SSR|Aserbaidjanescher SSR]] resp. vum [[Aserbaidjan]] engagéiert, war vun 1989 bis 1993 Chef vun de sougenannte Selbstverdeedegungsmilize vun der [[Republik Nagorny Karabach]] an zousätzlech vun 1990 bis 1993 Deputéierte an der Nationalversammlung (Parlament) vun Armenien. Vun 1993 bis 2007 war de Sargsjan Verdeedegungsminister vun Armenien. Vum Mäerz 2007 bis den Abrëll 2008 war e Ministerpresident. Am Februar 2008 gouf en zum Nofollger vum Staatspresident [[Robert Kotscharjan]] gewielt.<ref>http://www.n24.de/news/newsitem_362273.html</ref> Observateure vun der [[OSZE]] hunn d'Walen als fair analyséiert; de Géigekandidat [[Lewon Ter-Petrosjan]] huet awer zu enger Massemanifestatioun opgeruff, well d'Wale gefälscht gi wieren. Dës gouf den 1. Mäerz 2008 vun der Police mat Gewalt opgeléist.<ref>http://www.newsru.com/world/01mar2008/sd.html NEWSru.com: В Ереване полиция разогнала митинг оппозиции</ref> Den 9. Abrëll gouf de Sargsjan als Staatspresident vun Armenien vereedegt. Bei den armeenesche Presidentschaftswalen den 18. Februar 2013 gouf en erëmgewielt.<ref>[http://www.n-tv.de/politik/Zwei-wollen-Praesident-sein-article10149001.html n-tv.de:''Zwei wollen Präsident sein''], 19. Februar 2013</ref> D'Mandat ass op zwéi Quinqennater limitéiert. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gov.am/enversion/gov_staff_3/kazm_sep10.htm Site vun der armeenescher Regierung] {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Sargsjan Sersch}} [[Kategorie:Presidente vun Armenien]] [[Kategorie:Politiker (Armenien)]] [[Kategorie:Gebuer 1954]] 6mws40nctfvqugltt7xqdjmrr6c5f9r 14 97474 2710595 2617556 2026-10-01T18:32:24Z Mobby 12 60927 + 2710595 wikitext text/x-wiki {{KategorieSpezial|Presidente vun [[Armenien]]}} {{Commonscat}} [[Kategorie:Presidenten no Länner|Armenien]] [[Kategorie:Politiker (Armenien)]] [[Kategorie:Armeenesch Persounen no Aktivitéit]] 4lzunlg3cx4vt0imuvbff540d8hm66v 0 133367 2710614 2606191 2026-10-01T23:18:16Z Raippa-Valli 73381 File 2710614 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} [[File:Sam Shepard.jpg|thumb|Sam Shepard (1964)]] De '''Sam Shepard''', gebuer als ''Samuel Shepard Rogers VII'' de [[5. November]] [[1943]] zu [[Fort Sheridan]] am [[Illinois]], a gestuerwen de [[27. Juli]] [[2017]] zu [[Midway (Kentucky)|Midway]] am [[Kentucky]], war en [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikaneschen]] Auteur vun haaptsächlech Theaterstécker an Dréibicher a [[Schauspiller]]. == Theaterstécker == {{Div col}} * 1964 · ''[[Cowboys (Theaterstéck)|Cowboys]]'' * 1964 · ''[[The Rock Garden]]'' * 1965 · ''[[Chicago (Theaterstéck)|Chicago]]'' * 1965 · ''[[Icarus's Mother]]'' * 1965 · ''[[4-H Club]]'' * 1966 · ''[[Red Cross (Theaterstéck)|Red Cross]]'' * 1967 · ''[[La Turista]]'' * 1967 · ''[[Cowboys#2]]'' * 1967 · ''[[Forensic & the Navigators]]'' * 1969 · ''[[The Unseen Hand]]'' * 1970 · ''[[The Holy Ghostly]]'' * 1970 · ''[[Operation Sidewinder]]'' * 1971 · ''[[Mad Dog Blues]]'' * 1971 · ''[[Back Bog Beast Bait]]'' * 1971 · ''[[Cowboy Mouth]] '' (zesumme mat der [[Patti Smith]]) * 1972 · ''[[The Tooth of Crime]]'' * 1975 · ''[[Action (Theaterstéck)|Action]]'' * 1976 · ''[[Suicide in B Flat]]'' * 1977 · ''[[Inacoma]]'' * 1978 · ''[[Buried Child]]'' * 1978 · ''[[Curse of the Starving Class]]'' * 1978 · ''[[Tongues]]'' (zesumme mam [[Joseph Chaikin]]) * 1980 · ''[[True West]]'' * 1981 · ''[[Savage/Love]]'' (zesumme mam Joseph Chaikin) * 1983 · ''[[Fool for Love (Theaterstéck)|Fool for Love]]'' * 1985 · ''[[A Lie of the Mind]]'' * 1991 · ''[[States of Shock]]'' * 1993 · ''[[Simpatico]]'' * 1995 · ''[[Buried Child]] Revised'' * 1998 · ''[[Eyes for Consuela]]'' * 2000 · ''[[The Late Henry Moss]]'' * 2004 · ''[[The God of Hell]]'' * 2007 · ''[[Kicking a Dead Horse]]'' {{div col end}} == Filmographie == === als Schauspiller === {{div col}} * 1965 · ''Rusakai'' * 1970 · ''Brand X'' * 1978 · ''[[Renaldo and Clara]]'' - Rodeo * 1978 · ''[[Days of Heaven]]'' - the Farmer * 1980 · ''[[Resurrection (Halford)|Resurrection]]'' - Cal Carpenter * 1982 · ''[[Frances]]'' - Harry York * 1983 · ''[[The Right Stuff (Film)|The Right Stuff]]'' - Chuck Yeager * 1984 · ''[[Paris, Texas]]'' * 1985 · ''[[Fool for Love]]'' - Eddie * 1986 · ''[[Crimes of the Heart]]'' - Doc Porter * 1987 · ''[[Baby Boom]]'' - Dr. Jeff Cooper * 1989 · ''[[Steel Magnolias]]'' - Spud Jones * 1991 · ''[[The Voyager]]'' - Walter Faber * 1992 · ''[[Thunderheart]]'' - Frank Coutelle * 1993 · ''[[The Pelican Brief]]'' - Professor Thomas Callahan * 1999 · ''[[Snow Falling on Cedars]]'' - Arthur Chambers * 1999 · ''[[Purgatory (Film)|Purgatory]]'' - Sheriff Forrest/Wild Bill Hickock * 2000 · ''[[Hamlet]]'' - De Geescht * 2001 · ''[[Black Hawk Down]]'' - Maj. Gen. William F. Garrison * 2001 · ''[[Kurosawa (2001)|Kurosawa]]'' - Erzieler * 2001 · ''[[Shot in the Heart]]'' - Frank Gilmore * 2001 · ''[[Swordfish (Film)|Swordfish]]'' - Senator James Reisman * 2001 · ''[[The Pledge]]'' - Eric Pollack * 2004 · ''[[The Notebook]]'' - Frank Calhoun * 2005 · ''[[Don't Come Knocking]]'' - Howard * 2005 · ''[[Bandidas]]'' * 2005 · ''[[Stealth (Film)|Stealth]]'' - Captain George Cummings * 2006 · ''[[Walker Payne]]'' - Syrus * 2006 · ''[[The Return (2006)|The Return]]'' * 2006 · ''[[Charlotte's Web (Film 2006)|Charlotte's Web]]'' - Erzieler * 2007 · ''[[The Accidental Husband]]'' - Wilder * 2007 · ''[[Ruffian]]'' - Frank Whiteley * 2007 · ''[[The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford]]'' - Frank James * 2008 · ''[[Felon (film)|Felon]]'' - Gordon * 2008 · ''[[The Accidental Husband]]'' - Wilder Lloyd * 2009 · ''[[Brothers (2009)|Brothers]]'' - Hank Cahill * 2010 · ''[[Fair Game (2010)|Fair Game]]'' - Sam Plame * 2010 · ''[[Inhale]]'' - James Harrison * 2010 · ''[[Blackthorn]]'' - James Blackthorn aka Butch Cassidy * 2012 · ''[[Mud (Film)|Mud]]'' - Tom Blankenship * 2012 · ''[[Killing Them Softly]]'' - Dillon * 2012 · ''[[Safe House (Film)|Safe House]]'' - Harlan Whiteford * 2013 · ''[[August: Osage County]]'' - Beverly Weston * 2013 · ''[[Out of the Furnace]]'' - Gerald Baze * 2014 · ''[[Cold in July]]'' - Russell * 2015 · ''[[Ithaca (Film)|Ithaca]]'' - Willie Grogan * 2015-2017 · ''[[Bloodline (Televisiounsserie)|Bloodline]]'' - Robert Rayburn * [[Film in 2016|2016]] · ''[[Midnight Special]]'' - Calvin Meyer * 2016 · ''[[In Dubious Battle]]'' - Mr. Anderson {{div col end}} === als Dréibuchauteur === {{div col}} * 1968 · ''[[Me and My Brother]]'', Regie: [[Robert Frank]] * 1970 · ''[[Zabriskie Point]]'', Regie: [[Michelangelo Antonioni]] * 1978 · ''[[Renaldo and Clara]]''<ref>Zesumme mam Bob Dylan</ref>, Regie: [[Bob Dylan]] * 1984 · ''[[Paris, Texas]]'', Regie: [[Wim Wenders]] * 1985 · ''[[Fool for Love]]'', Regie: [[Robert Altman]] * 2005 · ''[[Don't Come Knocking]]'', Regie: [[Wim Wenders]] {{div col end}} === als Regisseur === * 1988 · ''[[Far North]]'' (och Dréibuch) * 1994 · ''[[Silent Tongue]]'' (och Dréibuch) == Um Spaweck == <!--* {{Link IMDb naam|id=0001731}}--> {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Shepard Sam}} [[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:US-amerikanesch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:US-amerikanesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:US-amerikanesch Dréibuchauteuren]] [[Kategorie:Dramaturgen]] [[Kategorie:US-amerikanesch Auteuren]] [[Kategorie:Pulitzer-Präisdréier]] [[Kategorie:Gebuer 1943]] [[Kategorie:Gestuerwen 2017]] c5vkca0nb5cc6pd03p0lv0xzktxiez4 0 133416 2710567 2688471 2026-10-01T15:29:06Z Mobby 12 60927 k 2710567 wikitext text/x-wiki {{SkizzTransport}} {{Infobox Entreprise | Numm = LuxTram S.A. | Sëtz = 61, Circuit de la Foire<br>Internationale<br>L-1347 [[Stad Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]<br>{{LUX}} | Leedung = Helge Dorstewitz (Generaldirekter) }} [[Fichier:Luxembourg,_inauguration_tram_(12).jpg|thumb|260px|Den André Von der Marck bei der Inauguratioun vum éischten Deel vun der Linn…]] [[Fichier:2025-03-02 Den Tram fiert bis op de Findel - inauguration (119).jpg|thumb|260px|a säin Nofollger Helge Dorstewitz bei der Aweiung vum leschten Deel vun der Linn 1.]] [[Fichier:Luxembourg, 2026-07 Luxtram CRM Cloche d'Or (108).jpg|260px|thumb|Plaz op der Cloche d'Or wou den zweete Luxtram-Tramsschapp gebaut gëtt (Juli 2026).]] '''LuxTram S.A.''' ass eng [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Société anonyme (Lëtzebuerg)|Aktiegesellschaft]], déi den [[Stater Tram|Tramsreseau]] an der [[Stad|Stad Lëtzebuerg]] an an den Nopeschgemengen organiséiert. == Geschicht == Den 21. Oktober [[2014]] gouf ''LuxTram'' als [[Société anonyme|Aktiegesellschaft]] mat engem Kapital vu 6 Milliounen [[Euro]] gegrënnt<ref>[http://www.etat.lu/memorial/2014/C/Pdf/c354425B.pdf#Page=8 Memorial C. 3544/2014, S.170072]</ref>. De 15. Januar [[2015]] huet se de ''GIE Tramway Luxembourg'' iwwerholl<ref>[http://www.etat.lu/memorial/2015/C/Pdf/c0393132.pdf#Page=20 Memorial C, 393/2015, S. 18836]</ref>, e ''Groupement d'intérêt économique'' deen den 20. Juni 2007 tëscht dem Lëtzebuerger Staat an der Stad Lëtzebuerg gegrënnt gi war, mat Zil fir e liichten [[Tram]] tëscht dem [[Kierchbierg]], der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an der zukünfteger Peripheriegare zu [[Zéisseng]] ze plangen<ref>[http://www.etat.lu/memorial/2007/C/Pdf/c245830A.pdf#Page=2%5D Memorial C, Nr 2458/2007, S. 117458]</ref>. D'Gesellschaft hat hire Sëtz am Ufank an der [[Avenue Émile-Reuter|Arsenalstrooss]], ier se op de Kierchbierg, an den neien Tramsschapp geplënnert ass. Am Juli [[2016]] sinn déi éischt Schinne geluecht ginn, am Februar [[2017]] gouf den éischten Tram geliwwert an d'Linn ass den 10. Dezember 2017 ageweit ginn. == Zweck vun der Gesellschaft == LuxTram këmmert sech haaptsächlech ëm d'Plangen, d'Ëmsetzen an d'Bedreiwe vun Tramslinnen um Gebitt vun der Stad Lëtzebuerg an hiren Nopeschgemengen. Se agéiert awer och als Bauhär fir d'Infrastrukturaarbechte vun der Linn, fir d'Zich ze bestellen, fir den Tramsschapp ze bauen an ze ënnerhalen, asw. == Organistioun == De [[Verwaltungsrot]] vun der Gesellschaft besteet aus 12 Leit, dovu sinn der 8 vum Staat a 4 vun der Stad Lëtzebuerg. De Staat stellt de President an d'Gemeng de Vizepresident. Dat alldeeglecht Geschäft gëtt vun engem Generaldirekter geleet. Vun 2014 bis Juli 2024 war dat den André Von der Marck. Zanter Juli 2024 ass et den Helge Dorstewitz.<ref>Melanie Ptok: [https://www.wort.lu/wirtschaft/helge-dorstewitz-wird-neuer-generaldirektor-bei-luxtram/9238701.html "Helge Dorstewitz wird neuer Generaldirektor bei Luxtram."] wort.lu, 12.03.2024.</ref> == Zukunft == Wann den zweeten [[Stater Tram#Tramsschapp Cloche d'or|Tramsschapp op der Cloche d'or]] bis gebaut ass, ass et virgesinn de Sëtz vun der Firma dohin ze verleeën.<ref>{{Citation|URL=https://www.chd.lu/fr/mobilite-financement-tramsschapp-tram-cloche-or|Titel=Un projet de loi pour financer un deuxième Tramsschapp à la Cloche d'Or|Gekuckt=16.05.2025|Auteur=Chambre des députés|Datum=08.05.2025|Editeur=www.chd.lu}}</ref> == Biller == <gallery> Luxembourg, construction tram accès remisage (2).jpg|Accès fir bei den Tramsschapp; am Hannergrond, d'Verwaltungsgebai vu LuxTram Luxembourg, construction tram avenue Kennedy (2).jpg|D'Schinne sinn am Gaang geluecht ze ginn Tram model CAF Luxembourg City 02.jpg|De Modell vum geplangten Tram fir Lëtzebuerg </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Entreprisen]] [[Kategorie:Trammen zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Transport zu Lëtzebuerg]] 7n51ymmqms3wikiqbmnbf5a517g2due 0 134716 2710603 2657975 2026-10-01T20:33:45Z Kontributor 2K 59124 update img redirect 2710603 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Stammbam Haus Käl.png|thumb|575px|De Stammbam vum Haus Keel]] Fir d''''Herrschaft Keel''' konnt d'Mediävistik an der lescht eng genee [[Genealogie]] vun de Buerghären opstellen. Si koumen aus dem [[Haus Zolwer]] a kruten am [[14. Joerhonnert]] aus dem [[Haus Beetebuerg]] neit Blutt bäi. == Simon I. (1278-1300?) == Den Alexander vun Zolwer, leschte [[Vogt]] vu Lëtzebuerg, dee selwer keng Kanner hat an den 20. Mäerz 1259 gestuerwen ass, hat als Ierwe seng zwéin [[Neveu]]en, den Anselm an den Theoderich I., déi dunn allebéid gläichzäiteg Häre vun Zolwer goufen. Den Anselm hat als Bouf den Herbrand I., an deen hat als Kanner de Johann Walram, Här vun Zolwer, den Herbrand, en hëtzege Charakter a vun 1297 bis 1327 Leeder vun der Tréierer Doumschoul, an de Wilhelm, Grënner vun der Herrschaft Déifferdeng. Den Theoderich I. hat als Kanner den Theoderich II., Här vun Zolwer (zesumme mam Johann Walram), an de Simon I., Grënner vun der Herrschaft [[Keel]] (an Ierwe vun de Bielesser Gidder). {| style="float: right; border: 0px; margin-left:15px;" |- | [[Fichier:Simon von Kayl siegel.jpg|thumb|center|133px|Sigel vum Simon I. mam Wopen (1297)]] | [[Fichier:Armoiries de Vianden 2.svg|thumb|center|125px|Wopefaarwen nom R.Klein]] |} [[Fichier:Waasserbuerg Käl.svg|thumb|[[Waasserbuerg Keel|Keeler Waasserbuerg]]]] Am Simon I. gesäit d'Fuerschung den Erbauer vun der Keeler Waasserbuerg, mat grousser Warscheinlechkeet iergendwann am Zäitraum tëscht 1270 an 1286. Hee krut e puer Häff vum Keeler Besëtz vum Zolwer Haus an hat vun 1296 den Uert Udeng (nërdlech bei Schëffleng, spéider [[Dumongshaff]] genannt, haut ausgestuerwen). Hee war dem [[Grofschaft Lëtzebuerg|Lëtzebuerger Grofenhaus]] trei erginn an hat 1286-1287 gradewéi 1292-1296 d'Amt vum [[Seneschall]] (1300 krut säi [[Koseng]] Johann Walram et). Hee war awer och [[Vasall]] vum [[Herzogtum Bar|Grof vu Bar]] a vum Gerard, Här vun [[Durbuy]], Brudder vum Lëtzebuerger Grof [[Heinrich V. vu Lëtzebuerg|Heinrich V.]]. Säi Ministerial Egidius (ernimmt 1272) huet en zu Keel vertratt wann dat néideg war. Säi Wope war e Léiw (wéi dee vum Haus Zolwer) ënner engem Schréistaf (wat op eng méi eng jonk Linn hiweist). Héchstwarscheinlech war dee Léiw schwaarz op engem gëllene Fong, wéi zu Zolwer, d'Faarf vum Schréistaf ass dogéint reng Spekulatioun, et kéint eventuell rout gewiescht sinn (well blo scho vun der Déifferdenger Niewelinn geholl gouf a sëlwer vun der Suessemer, Aansebuerger a Schëndelsser Niewelinn). Mat senger Fra Gertrud hat en eng ganz Rei Kanner: * Johann, den eelste Bouf, e gëtt just 1293 an 1297 ernimmt, e wäert wuel fréi verstuerwe sinn. * Simon II., den nächsten Här vu Keel. * Maria, Aleidis an Elisabeth, déi allen dräi 1293 an d'Klouschter Déifferdeng agretratt sinn. * Hedwig, déi 1297 mam Jakemin vu Mellier, [[Buerg Falkesteen|Här vu Falkesteen]] bestuet war, an no deem sengem Doud 1315/1316 mam Johann vu Branebuerg, dee sech doropshin och no Falkesteen betitelt huet. * Colette, déi no 1297 de Johann vu Beetebuerg bestit. == Simon II. (1300-1331) == Simon II., och nach als Här vu Bieles betitelt, war de [[Mondschenk]] vum Lëtzebuerger Grof Karel, dem spéidere [[Karel IV. (HRR)|Keeser Karel IV.]], Jong vum [[Jang de Blannen]]. Säin Amtsrisiko ass fir hie Realitéit ginn: den 31. Mäerz 1331 ass en zu [[Pavia]] an der Lombardei bei engem Gëftattentat verscheet, dat eigentlech dem jonke Karel gegollt hat. Säi Ministerial Ritter Wilhelm huet en zu Keel vertrueden. Säi Jong Johann gouf Här vu Bieles. Deem seng Duechter huet de Johann vu Präisch den Eelere bestuet. An deenen hir Ierwin huet d'Herrschaft Bieles, hirem Mann Jakob vu Lampech bruecht. Keel goung awer als éischt emol um Simon II. säin Neveu. == Simon III. (1331-1354?) == [[Fichier:Blason Comté de Flandre.svg|thumb|125px|Wope vum Simon III. (1345)]] Dem Simon II. seng Schwëster Colette hat (wuel vun hirem Papp Simon I.) Deeler vun der Herrschaft Keel geierft, a well bei hirem Doud (virun 1310) hire Bouf Simon III. nach mannerjäreg war, huet hire Mann de Ritter Johann vu Beetebuerg sech kuerzzäiteg no Keel genannt an als [[Momper]] dës Deeler vun der Herrschaft verwalt bis säi Bouf groussjäreg war. De Simon III. war, wéi gesot, héchstwarscheinlech en Neveu vum Simon II., well deem seng Schwëster Colette sech mam Ritter Johann vu Beetebuerg bestuet hat, fir deen et dat éischt vun zwee Bestietnesser sollt sinn. Am zweete Bestietnes koum de Johann vu Beetebuerg mam Johann Walram senger Ierfduechter zesummen, fir déi et och dat zweete Bestietnes war well se als éischt mam Philipp Här vu Chêne zesumme war a mat deem se e Bouf Simon hat, an duerno mam Johann vu Beetebuerg nach e Bouf Walram. Fir dat Ganzt mat deenen dräi Hallefbridder z'entwurrelen: De Simon III. vu Beetebuerg huet d'Herrschaft Keel iwwer seng Mamm Colette vun där hirem Brudder Simon II. geierft. De Simon vu Chêne gouf Här vun Zolwer, och hei iwwer d'Mamm déi d'Ierfduechter vum Johann Walram war. An de Walram vu Beetebuerg gouf Här vu Chêne, ebenfalls iwwer d'Mamm déi jo Wittfra vum Philipp Här vu Chêne war (mee als éischt war och hei vun 1308 oder 1309 un de Johann vu Beetebuerg Momper vu Chêne). An der Ierfschaft vum Monni Simon II. war wuel fir de Simon III. net vill méi dra wéi d'Keeler Buerg, den Deel wou säi Papp Momper war hat e jo virdru scho bei Groussjäregkeet kritt, an de Simon II. hat nach selwer e Bouf deen als neien Här vu Bieles och nach Gidder zu Keel, Téiteng a [[Morweng]] matgeholl huet. Sou ass et fir de Simon III. net duergaange fir Ritter ze ginn an en huet et just zum Edelknappe bruecht. Den 28. Juli 1345 huet e sech misse Sue léine beim Thielmann vu Beetebuerg, fir déi en all seng beweeglech Gidder an Immobilien (dorënner d'Buerg) als Pand uginn huet. Hee war mat enger Margarete bestuet. Fir seng lescht Joren huet de Simon III. sech an d'Klouschter Saint-Hubert bei Metz zeréckgezunn an ass am Joer 1354 ouni Kanner verscheet. == Thielmann (1354-1367) == [[Fichier:Arms of the Horner family of Wells.png|thumb|125px|Wope vum Thielmann vu Beetebuerg (1367)<br>Faarwe just als Beispill well onbekannt]] Den Thielmann vu Beetebuerg hat wéi gesot d'Herrschaft Keel am Joer 1345 als Pand kritt. Well de Simon III. héchstwarscheinlech gestuerwen ass, ier e seng Schold beim Thielmann aléise konnt, huet deen d'Herrschaft vu Keel iwwerholl. Den Thielmann (deem säi Wopen dräi Juegdhënn war), staamt net aus dem Haus vun de Beetebuerger (deenen hire Wopen e Gräif war), mä hie war wuel e vum Jang de Blannen zum Ritter geadelte Bierger aus der Famill Bouchard oder Madenard aus der Stad Lëtzebuerg. Vum Wenzel I. protegéiert wier en 1362 oder virdrun zum Ritterriichter vum Herzogtum Lëtzebuerg gewielt ginn. Tëscht dem 30. Mäerz an dem 10. Juni 1367 ass en ouni Kanner verscheet. == Spéider Joren == Dem Thielmann vu Beetebuerg seng Wittfra war wuel d'Johanna vun Huelmes, déi sech 1370 oder e bësse virdru eng zweete Kéier bestuet huet, dat mam Theoderich vun Hunchereng, sou datt si Härin vun Hunchereng a Keel war. Am weidere Verlaf vun der Geschicht hunn e puer Famillen d'Keeler Waasserbuerg ënnert sech opgedeelt. Um Enn vum 14. Joerhonnert waren d'Häre vu Lampech, als Ierwe vun den Häre vu Bieles-Keel, am Besëtz vu Keel. Ierwe vun de Lampecher waren déi zwou Famille vun de Suessemer an Ëttenger, déi nach bis zum Enn vun der Feudalzäit d'Hallschent vun der Buerg Keel gehalen hunn. Déi aner Hallschent war am Besëtz vun den Häre vu Chêne, deenen hir Ierwen déi vun Zolwer-Lagrange waren, Nokomme vum Simon vun Zolwer. <!-- Den Diederich vu Suessem soll nom Doud vun der Fra vu Keel hir Wittfrasgidder kréien - S.3 https://www.agadder.lu/resources/pdf/info_service/Der_Sassenheimer_Bruderzwist.pdf --> <!-- De Christoph d'Arnould vu Schengen soll Keel geierft hunn - S.4 https://www.agadder.lu/resources/pdf/info_service/Burg_und_Herrschaft.pdf --> Wärend all där Zäit gouf d'Buerg nach weider benotzt, wuel vu Schäffen. D'Buerg gouf warscheinlech 1552 zerstéiert am Krich tëscht dem Keeser vum Hellege Réimesche Räich Däitscher Natioun [[Karel V. (HRR)|Karel V.]] (deen och Herzog vu Lëtzebuerg war), an dem Kinnek vu Frankräich [[Henri II. vu Frankräich|Henri II.]] D'Fransouse koume vu [[Roudemaacher]] op [[Fréiseng]], an hu vun [[Diddeleng]] bis Zolwer ze soen alles zerstéiert a verbrannt. Enn vum 18. uganks vum 19. Joerhonnert sinn och die lescht Reschter vun der Buerg aus dem Duerfbild verschwonnen, d'Awunner hate sech d'Steng fir hir eegen Haiser geholl. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20171220033937/http://quintus.lu/mittelalter/kayltalgeschichte/wappen/wappen.htm René Klein - Wopen an Urspronk vun den Häre vu Keel] * [https://web.archive.org/web/20171220033922/http://quintus.lu/mittelalter/kayltalgeschichte/genealogieheraldik/genealogieheraldik.htm René Klein - Iwwer d'Genealogie vun de Häre vu Keel] * [https://www.agadder.lu/resources/pdf/info_service/Burg_und_Herrschaft.pdf René Klein - 1200 Joer Buerg Zolwer, Buerg an Herrschaft] * [https://www.agadder.lu/resources/pdf/info_service/Rene_KLEIN_Die_Erben_Alexanders_von_Zolver_1259-1318.pdf René Klein - D'Ierwe vum Alexander vun Zolwer] [[Kategorie:Prënzegenealogie]] [[Kategorie:Geschicht vu Lëtzebuerg]] a9rjz28l6leoex2rmoglvbatj6hrb10 14 136002 2710623 2617606 2026-10-02T07:42:07Z Volvox 4050 2710623 wikitext text/x-wiki {{KategorieSpezial|[[Regisseur]]en no Länner}} {{Commonscat}} [[Kategorie:Regisseuren| ]] hvee4b1n7m5okhnbm8mzwff0xglnwt7 0 154099 2710589 2644893 2026-10-01T18:27:24Z Mobby 12 60927 2710589 wikitext text/x-wiki {{Infobox Minister | Funktioun1 = 68. President vu Bolivien | Amtszäit1 = 8. November 2020 – 8. November 2025 | Virgänger = [[Jeanine Áñez]] | Nofollger = [[Rodrigo Paz Pereira]] }} De '''Luis Alberto Arce Catacora''', gebuer den [[28. September]] [[1963]] zu [[La Paz]], ass e [[Bolivien|bolivianeschen]] Ekonomist, Héichschoulenseignant, Politiker ([[Movimiento al Socialismo (Bolivien)|MAS]]). Hie war vum 8. November 2020 bis den 8. November 2025 President vu Bolivien. No sengem Ekonomiesstudium huet de Luis Arce vun 1987 bis 2006 bei der bolivianescher Zentralbank geschafft an op verschiddenen Universitéiten an Europa, Nord- a Südamerika Coursë ginn. 2006 gouf hie Finanzminister ënner dem President [[Evo Morales]] an 2009 Finanz- a Wirtschaftsminister. Direkt am Ufank huet hien d'Pëtrols- an Äerdgasquellen am Land verstaatleche gelooss. <!--wou ass den Zesummenhank ---- Hie blouf dat bis 2019, wéi e mam Morales a [[Mexiko]] an den [[Exil]] goung.--> Am Oktober 2020 huet den Arce, als MAS-Kandidat, d'Presidentschaftswalen mat 54,4&nbsp;% Majoritéit gewonnen. Den 8. November 2025 huet de [[Rodrigo Paz Pereira]] hien ofgeléist. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{DEFAULTSORT:Arce Luis}} [[Kategorie:Presidente vu Bolivien]] [[Kategorie:Bolivianesch Ministeren]] [[Kategorie:Gebuer 1963]] [[Kategorie:Bolivianesch Ekonomisten]] epdb1cqkhjkncf2u2bhb0zqy2kdg3ey 10 154507 2710560 2702344 2026-10-01T13:45:17Z Mobby 12 60927 k 2710560 wikitext text/x-wiki {{infobox | bodyclass = vcard | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | titlestyle = {{#ifeq:{{wikidata|property|P31}}|Autobunn|background-color: #333399; color: #ffffff;}} {{#ifeq:{{wikidata|property|P31}}|Schnellstrooss|background-color: #333399; color: #ffffff;}} {{#ifeq:{{wikidata|property|P31}}|Nationalstrooss (Lëtzebuerg)|background-color: #C20A16; color: #ffffff;}} {{#ifeq:{{wikidata|property|P16}}|Chemin repris|background-color: #FFFF00; color: #000000;}} | headerstyle = {{#ifeq:{{wikidata|property|raw|P31}}|Q46622|background-color: #333399; color: #ffffff;}} <!-- Autobunn --> {{#ifeq:{{wikidata|property|raw|P31}}|Q14875255|background-color: #333399; color: #ffffff;}} <!-- Schnellstrooss --> {{#ifeq:{{wikidata|property|raw|P31}}|Q104637874|background-color: #c20a16; color: #ffffff;}} <!-- Nationalstrooss (Lëtzebuerg) --> {{#ifeq:{{wikidata|property|raw|P16}}|Q13102102|background-color: #FFFF00; color: #000000;}} <!-- Chemin repris --> | header1 = {{If empty|{{wikidata|properties|P2561}}|{{{Streck|}}}}} | image3 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Ikon|}}}|{{wikidata|property|raw|P14}}}}|size=40px|alt={{{alt|}}}}} | image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption4 = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label6 = Land | data6 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P17}}|{{{Land|}}}}} | label7 = Gestioun | data7 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P126}}|{{{Gestioun|}}}}} | label8 = Deel vu(n) | data8 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P361}}|{{{Deel vu(n)|}}}}} | label9 = Ufank | data9 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P1427|sep=<br>}}|{{{Ufank|}}}}} | label10 = Koordinaten | data10 = {{#if:{{wikidata|properties|linked|P625|P518=Q104661335}}|{{wikidata|properties|linked|P625|P518=Q104661335}}}} | label11 = Enn | data11 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P1444|sep=<br>}}|{{{Enn|}}}}} | label12 = Koordinaten | data12 = {{#if:{{wikidata|properties|linked|P625|P518=Q104661338}}|{{wikidata|properties|linked|P625|P518=Q104661338}}}} | label13 = Duerch | data13 = {{If empty|{{#invoke:wd|properties|linked|P706<!--|sep=<br>-->}}|{{{Duerch|}}}}} | label14 = Opgaangen | data14 = {{If empty|{{wikidata|property|P580}}|{{{Opgaangen|}}}}} | label15 = Deklasséiert | data15 = {{If empty|{{wikidata|property|P582}}|{{{Deklasséiert|}}}}} | label16 = Längt | data16 = {{If empty|{{wikidata|properties|P2043}}|{{{Längt|}}}}} | label17 = Vitesslimitatioun | data17 = {{If empty|{{wikidata|properties|P3086}}|{{{Vitesslimitatioun|}}}}} | image18 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Streckekaart|}}}|{{wikidata|property|raw|P15}}}}|size=220px|alt={{{alt|}}}}} | caption18 = {{If empty|{{#if:{{{Streckekaart|}}}|{{{Bildbeschreiwung|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P15}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegendP15|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | header20 = Informatiounen a Websäiten | label21 = P & Ch | data21 = [https://travaux.public.lu/dam-assets/fr/reseau-routier/itineraires-reseau-routier/reseau-routier-itineraires.pdf Beschreiwung vum Stroossereseau] | label22 = Fandom | data22 = {{#if:{{wikidata|property|P6262}}|[https://community.fandom.com/w:c:{{wikidata|property|P6262}} {{PAGENAME}}]}} | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude> {{Dokumentatioun}} [[Kategorie:Schablounen:Verkéiersweeër]] </noinclude> 3vzpga9hnjhlnrtn6ldpebdiclq0na7 2710599 2710560 2026-10-01T19:48:10Z Les Meloures 580 Wat soll doru falsch gewiescht sinn? 2710599 wikitext text/x-wiki {{infobox | bodyclass = vcard | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | titlestyle = {{#ifeq:{{wikidata|property|P31}}|Autobunn|background-color: #333399; color: #ffffff;}} {{#ifeq:{{wikidata|property|P31}}|Schnellstrooss|background-color: #333399; color: #ffffff;}} {{#ifeq:{{wikidata|property|P31}}|Nationalstrooss (Lëtzebuerg)|background-color: #C20A16; color: #ffffff;}} {{#ifeq:{{wikidata|property|P16}}|Chemin repris|background-color: #FFFF00; color: #000000;}} | headerstyle = {{#ifeq:{{wikidata|property|raw|P31}}|Q46622|background-color: #333399; color: #ffffff;}} <!-- Autobunn --> {{#ifeq:{{wikidata|property|raw|P31}}|Q14875255|background-color: #333399; color: #ffffff;}} <!-- Schnellstrooss --> {{#ifeq:{{wikidata|property|raw|P31}}|Q104637874|background-color: #c20a16; color: #ffffff;}} <!-- Nationalstrooss (Lëtzebuerg) --> {{#ifeq:{{wikidata|property|raw|P16}}|Q13102102|background-color: #FFFF00; color: #000000;}} <!-- Chemin repris --> | header1 = {{If empty|{{wikidata|properties|P2561}}|{{{Streck|}}}}} | image3 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Ikon|}}}|{{wikidata|property|raw|P14}}}}|size=40px|alt={{{alt|}}}}} | image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption4 = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label6 = Land | data6 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P17}}|{{{Land|}}}}} | label7 = Gestioun | data7 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P126}}|{{{Gestioun|}}}}} | label8 = Deel vu(n) | data8 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P361}}|{{{Deel vu(n)|}}}}} | label9 = Ufank | data9 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P1427|sep=<br>}}|{{{Ufank|}}}}} | label10 = Koordinaten | data10 = {{#if:{{wikidata|properties|linked|P625|P518=Q104661335}}|{{wikidata|properties|linked|P625|P518=Q104661335}}}} | label11 = Enn | data11 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P1444|sep=<br>}}|{{{Enn|}}}}} | label12 = Koordinaten | data12 = {{#if:{{wikidata|properties|linked|P625|P518=Q104661338}}|{{wikidata|properties|linked|P625|P518=Q104661338}}}} | label13 = Duerch | data13 = {{If empty|{{#invoke:wd|properties|linked|P706<!--|sep=<br>-->}}|{{{Duerch|}}}}} | label14 = Opgaangen | data14 = {{If empty|{{wikidata|property|P580}}|{{{Opgaangen|}}}}} | label15 = Deklasséiert | data15 = {{If empty|{{wikidata|property|P582}}|{{{Deklasséiert|}}}}} | label16 = Längt | data16 = {{If empty|{{wikidata|properties|P2043}}|{{{Längt|}}}}} | label17 = Vitesslimitatioun | data17 = {{If empty|{{wikidata|properties|P3086}}|{{{Vitesslimitatioun|}}}}} | image18 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Streckekaart|}}}|{{wikidata|property|raw|P15}}}}|size=220px|alt={{{alt|}}}}} | caption18 = {{If empty|{{#if:{{{Streckekaart|}}}|{{{Bildbeschreiwung|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P15}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegendP15|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | header20 = Informatiounen a Websäiten | label21 = P & Ch | data21 = [https://travaux.public.lu/dam-assets/fr/reseau-routier/itineraires-reseau-routier/reseau-routier-itineraires.pdf Beschreiwung vum Stroossennetz] | label22 = Fandom | data22 = {{#if:{{wikidata|property|P6262}}|[https://community.fandom.com/w:c:{{wikidata|property|P6262}} {{PAGENAME}}]}} | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude> {{Dokumentatioun}} [[Kategorie:Schablounen:Verkéiersweeër]] </noinclude> fwd6fx9bbd36s4dabf746682xwhllhu 0 157087 2710615 2710443 2026-10-02T03:17:31Z Stephan1000000 43975 138 2710615 wikitext text/x-wiki {{Infobox Televisiounsserie |Plakat= American Horror Story.svg |Produktiounsland= |Éischt Folleg= |Dauer= |Originalsprooch= Englesch |Follgen= |Produzent= |Iddi= |Haaptacteuren= |Episoden=138}} '''American Horror Story''' ass eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesch]] [[Horrorfilm|Horror]]-[[Televisiounsserie]], déi vum [[Ryan Murphy]] a vum [[Brad Falchuk]] kreéiert gouf an zënter 2011 leeft. All Staffel ass eng eege Miniserie mat enger Geschicht, déi net direkt eppes mat deene vun den anere Staffelen ze dinn huet, och wann heiansdo Referenzen op aner Staffele gemaach ginn. == Staffelen == {|class="wikitable sortable" style="font-size: 100%" ! Staffel ! Numm ! Joer ! Episoden ! width="600" | Synopsis |- |align="center"| 1 |align="center"| ''Murder House'' |align="center"| 2011 |align="center"| 12 | Déi éischt Staffel, déi retroaktiv ''Murder House'' genannt gouf, spillt zu [[Los Angeles]] am Joer 2011, an handelt iwwer eng Famill, déi an en Haus plënnert an deem déi fréiere Bewunner erëmgeeschteren. |- |align="center"| 2 |align="center"| ''Asylum'' |align="center"| 2012 |align="center"| 13 | Et geet ëm eng Klinik fir Geeschteskranker am [[Massachusetts]] am Joer 1964 an ëm hir Mataarbechter a Patienten. |- |align="center"| 3 |align="center"| ''Coven'' |align="center"| 2013-14 |align="center"| 13 | Eng Grupp Hexen zu [[New Orleans]] kämpft géint déi, déi si zerstéiere wëllen. |- |align="center"| 4 |align="center"| ''Freak Show'' |align="center"| 2014-15 |align="center"| 13 | Eng vun de leschten amerikanesche [[Freakshow]]e kämpft ëm hiert Iwwerliewen a [[Florida]] am Joer 1952. |- |align="center"| 5 |align="center"| ''Hotel'' |align="center"| 2015-16 |align="center"| 12 | En Hotel zu Los Angeles gëtt 2015 vu [[Vampir]]en a [[Geescht]]er onsécher gemaach. |- |align="center"| 6 |align="center"| ''Roanoke'' |align="center"| 2016 |align="center"| 10 | Tëscht 2014 an 2016 passéieren an engem isoléierten Haus am [[North Carolina]] iwwernatierlech Phenomeener, a Verbindung mat enger fréierer englescher Kolonie, déi virun Honnerte vu Joren einfach verschwonne war. |- |align="center"| 7 |align="center"| ''Cult'' |align="center"| 2017 |align="center"| 11 | Am fiktive Quartier vu ''Brookfield Heights'' am [[Michigan]] terroriséiert an de Joren 2016-2017, eng Aart Sekt d'Bewunner no der Presidentschaftswal. |- |align="center"| 8 |align="center"| ''Apocalypse'' |align="center"| 2018 |align="center"| 10 | Déi aacht Staffel, ''Apocalypse'', ass e bëssen anescht wéi déi virdrun, well hei Personnagen aus anere Staffelen opdauchen. D'Hexe vu ''Coven'' (3. Staffel) kämpfe géint den [[Antichrist]] vu ''Murder Hourse'' (14. Staffel) a probéiere sou, fir d'[[Apokalyps]] ze vermeiden. |- |align="center"| 9 |align="center"| ''1984'' |align="center"| 2019 |align="center"| 9 | Zu Los Angeles an den 1980er mécht sech eng Grupp Jonker prett fir e Summercamp nei opzemaachen, 14 Joer nodeem do e Massaker geschitt huet. |- |align="center"| 10 |align="center"| ''Double Feature'' |align="center"| 2021 |align="center"| 10 | Déi zéngt Staffel mam Titel ''Double Feature'' huet zwéin Deeler, vun deenen den éischte sech 2021 ofspillt an et ëm eng Famill geet, déi an eng Stad op der Küst plënnert, wou déi komesch Awunner en Impakt op hiert Liewen hunn. |- |} 2020 gouf d'Serie verlängert, a bis 2023 sollen nach dräi weider Staffelen erauskommen.<ref>[https://deadline.com/2020/01/american-horror-story-fx-renews-anthology-series-for-three-more-seasons-tca-1202825621/ ''American Horror Story'': FX Renews Anthology Series For Three More Seasons – TCA] (9. Januar 2020)</ref> == Schauspiller == Vill Schauspiller trieden an e puer Staffelen op, mä spillen ëmmer en neie Personnage. Den [[Evan Peters]], d'[[Sarah Paulson]] an d'[[Lily Rabe]] sinn an néng vun den zéng éischte Staffelen ze gesinn. Aner bedeitend Schauspiller sinn de [[Frances Conroy]], den [[Denis O'Hare]], d'[[Jessica Lange]], d'[[Kathy Bates]], d'[[Angela Bassett]], d'[[Emma Roberts]], d'[[Adina Porter]], de [[Finn Wittrock]] an de [[Jamie Brewer]]. <gallery perrow="5" widths="150"> Jessica Lange (Cropped).JPG|D'Jessica Lange huet déi meescht Präisser fir hir Performance gewonnen Sarah Paulson (42754338105) (cropped).jpg|D'Sarah Paulson... Evan Peters by Gage Skidmore 3.jpg|... an den Evan Peters waren a bal all Staffel derbäi Kathy Bates by Gage Skidmore.jpg|Och d'Kathy Bates... Angela Bassett by Gage Skidmoe.jpg|... an d'Angela Bassett gehéieren zur Schauspillertrupp </gallery> == Kritik == Déi verschidde Staffele goufen ënnerschiddlech vun der Kritik opgeholl, mä am Allgemengen ass d'Serie gutt ukomm. Besonnesch d'Schauspillertrupp gouf gelueft, dorënner d'[[Jessica Lange]], déi zwéin [[Emmy Awards]], e [[Golden Globe Awards|Golden Globe Award]], an e [[Screen Actors Guild Awards|Screen Actors Guild Award]] fir hir Performance gewonnen huet. D'Kathy Bates an den James Cromwell hunn allebéid en Emmy Award gewonnen, wärend d'[[Lady Gaga]] e Golden Globe Award krut. Déi éischt Staffel war 2011 déi meescht-gekuckt nei Televisiounsserie an den USA. D'Serie generéiert nach ëmmer héich Aschaltquote fir den Ursprongssender [[FX (Fernseesender)|FX]]. ==Um Spaweck== {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsserien]] [[Kategorie:Televisiounsserien am 21. Joerhonnert]] igsvinear3w8jhjon4lsfuni3duyrgl 0 158965 2710596 2454375 2026-10-01T18:34:30Z Mobby 12 60927 + 2710596 wikitext text/x-wiki {{Infobox Minister | Funktioun1 = 2. President vum Angola | Amtszäit1 = 21. September 1979 – 26. September 2017 | Virgänger = [[Agostinho Neto]] | Nofollger = [[João Lourenço]] }} De '''José Eduardo dos Santos''', gebuer den [[28. August]] [[1942]] zu [[Sambizanga]], an der [[Provënz Luanda]], a gestuerwen den [[8. Juli]] [[2022]] zu [[Barcelona]]<ref>[https://www.reuters.com/world/africa/angolas-former-president-dos-santos-dies-79-2022-07-08/ "Angola's former president dos Santos dies at 79."] reuters.com, 2022-07-08.</ref>, war en [[angola]]nescher [[Politiker]]. Hie war de President vum [[Movimento Popular de Libertação de Angola]] (MPLA). Vun 1979 bis 2017 war hie President vun der Republik Angola, an déi meescht Zäit dovu gläichzäiteg de Regierungschef a Commandant-en-Chef vun der angolanescher Arméi. 1975–1976 an 1984–1985 war hien Aussenminister vun Angola. Bei de Walen 2017 huet hien net méi kandidéiert. Hien a seng Famill solle sech iwwer d'Jorzéngten am grousse Stil beräichert hunn. Der [[Financial Times]] no sinn 2007 bis 2010 32 Milliarden Dollar aus dem Staatsbudget vun Angola 'verschwonnen'.<ref>[https://www.spiegel.de/politik/ausland/angola-vermoegen-von-isabel-dos-santos-eingefroren-a-1303244.html Vermögen der reichsten Frau Afrikas eingefroren.] spiegel.de.</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Santos Jose Eduardo Dos}} [[Kategorie:Presidente vum Angola]] [[Kategorie:Gebuer 1942]] [[Kategorie:Gestuerwen 2022]] jz17v3bp6godj1esi8oqf1et0orna5m 0 165570 2710588 2639936 2026-10-01T18:26:40Z Mobby 12 60927 k 2710588 wikitext text/x-wiki {{SkizzPolitiker}} {{Infobox Minister | Funktioun1 = 1. President vu Wäissrussland | Amtszäit1 = 20. Juli 1994 – | Virgänger1 = / | Nofollger1 = }} Den '''Aljaksandr Ryhorawitsch Lukaschenka''' (Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка), gebuer den [[30. August]] [[1954]] zu [[Korps]], ass e [[Wäissrussland|wäissrussesche]] Politiker. Hien ass zanter dem [[20. Juli]] [[1994]] President vu [[Wäissrussland]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Aljaksandr Lukaschenka}} [[Kategorie:Gebuer 1954]] [[Kategorie:Presidente vu Belarus]] mjgb6wgfr8kcc5pskw2wnx11uakzoy5 0 170815 2710578 2700090 2026-10-01T17:46:10Z Niegodzisie 42873 /* Discographie */ 2710578 wikitext text/x-wiki {{SkizzMusek}} {{Infobox Biographie}} D''''Olivia Rodrigo''', gebuer als ''Olivia Isabel Rodrigo'' den [[20. Februar]] [[2003]] zu [[Murrieta]] a [[Kalifornien]], ass eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesch]] [[Schauspiller|Schauspillerin]], [[Sänger|Sängerin]] a [[Songwriter|Songwriterin]]. Si ass fir hir Rollen als Gittaristin ''Paige Olvera'' an der [[Disney-Channel]]-Serie [[Bizaardvark]] an als ''Nini Salazar-Roberts'' an der [[Disney+]]-Serie [[High School Musical: The Musical: The Series]] bekannt ginn. 2022 huet si dräi [[Grammy Awards|Grammy]]-Musekspräisser gewonnen. Hir Debutsingle ''Drivers License'' gouf am Januar 2021 verëffentlecht an huet et a verschiddene Länner op d'Nummer 1 vun den [[Hitparad]]e gepackt. == Discographie == * Sour (2021) * Guts (2023) * You Seem Pretty Sad for a Girl So in Love (2026) == Filmographie == * An American Girl: Grace Stirs Up Success (2015) * Bizaardvark (2016–2019) * New Girl (2017) * High School Musical: The Musical: The Series (2019–2022) * Driving home 2 U (2022) == Um Spaweck== {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{DEFAULTSORT:Rodrigo Olivia}} [[Kategorie:Gebuer 2003]] [[Kategorie:US-amerikanesch Sänger]] [[Kategorie:US-amerikanesch Schauspillerinnen]] abeybdjoig6v50g9d0oai1h9pxg6nsr 4 171989 2710628 2710175 2026-10-02T09:31:50Z MediaWiki message delivery 23144 Neien Abschnitt /* Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #267: Refreshing results */ 2710628 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit fannt Dir déi aktuell Editioun vum '''Wikifunctions-Newsletter ''Status updates'''''. Méi Detailer fannt Dir op der Wikifunctions-Säit [[wikifunctions:Wikifunctions:Status updates|Wikifunctions:Status updates]]. Wann Dir keng Editioun verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|iwwerwaachen]] oder [[Hëllef:Abonnementer|abonéieren]]. Fir weider Newsletteren, kuckt wgl. [[Wikipedia:Newsletteren]]. Eeler Editioune fannt Dir an den Archiven: '''[[Wikipedia:Wikifunctions/Newsletter/Archiv/2025|2025]]''' – '''[[Wikipedia:Wikifunctions/Newsletter/Archiv/2026|2026]]'''. |} [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #256: Moving toward our first Abstract Wikipedia integration milestone == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-07-08|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we discuss further our objectives for the new Wikimedia Foundation Fiscal Year, we show the latest community tool, we remind you of the Wikifunctions and Abstract Wikipedia events at Wikimania 2026, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:43, 9. Jul. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30755600 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #257: Beyond syntactic tables == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-07-16|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we discuss syntactic tables and news in Types, we show some community blogposts and tools, we remind you of the Wikifunctions and Abstract Wikipedia events at Wikimania 2026, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! We also remind you that in the next weeks these newsletter reminders will be paused, and that they will resume in mid-August. Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:55, 17. Jul. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30755600 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #258: Abstract Wikipedia at Wikimania == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-07-29|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we discuss the presentations and workshops at Wikimania, including a features feedback request based on what we heard there, and highlight new features shipped this week including diffs for Wikifunctions. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! [[m:user:Quiddity (WMF)|Quiddity (WMF)]] 19:05, 30. Jul. 2026 (UTC) </div> <!-- Message gouf vum User:Quiddity (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30870212 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #259: Congratulations Jules*. An apple is a fruit == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-08-05|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we congratulate Wikimedian of the Year and we discuss his favourite article in relation to Abstract Wikipedia, we introduce a new Type of function on Wikifunctions, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! We also remind you that in the next weeks these newsletter reminders will be paused, and that they will resume in mid-August. Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:19, 10. Aug. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30870212 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #260: Shoutout to User:99of9 == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-08-13|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we congratulate our own User:99of9 for his extensive work with the Wikifunctions & Abstract Wikipedia communities, we discuss what happened at Wikimania, we introduce a document for interested communities to join Abstract Wikipedia, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:55, 13. Aug. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30870212 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #261: Mayors and the North == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-08-20|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we have an essay from Denny about accidental gaps in languages, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:41, 21. Aug. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30928401 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #262: Wikifunctions Object Reference == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-08-28|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we discuss a new Type implemented after a community request, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:31, 28. Aug. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30951652 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #263: 5,000 Functions, passing Z40000 == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-09-03|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we mark the 5,000th function on Wikifunction, we explore a new Type for functions, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1788802200 September 7, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]). Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:00, 4. Sep. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30951652 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #264: Your code can now call back to the Wikidata fetch functions == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-09-10|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we introduce the possibility of calling Wikidata fetch functions, we present a new Type, we celebrate more than 200 new functions this week, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:13, 11. Sep. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30951652 benotzt huet--> == The next Natural Language Generation Special Interest Group meeting is tomorrow! == Hi all! A quick message to inform you that Denny will lead a quick first introduction to syntactic phrase functions in the next '''Natural Language Generation Special Interest Group meeting''', that will be held tomorrow, '''[https://zonestamp.toolforge.org/1789488000 September 15, at 16:00 UTC]''' ([https://meet.google.com/xzn-kqer-mah link to the meeting]). See you at the meeting! In case you can't join, the meeting will be recorded and made available on Commons. -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:27, 14. Sep. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30951652 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #265: More engaging error messages == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-09-18|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we explain how we reworked error messaging, we talk about our recent and upcoming meetings, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:59, 18. Sep. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30951652 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #266: Memoization arriving == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-09-25|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we talk about storing a function call's result in a cache for easier recalling, we analyse how quickly one particular fact propagates through different Wikipedia language editions, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:54, 28. Sep. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30951652 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #267: Refreshing results == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-10-02|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we talk about two new capabilities addressing the issues of caching and freshness of function call results, we introduce our groundwork to support the first pilot communities for Abstract Wikipedia, we discuss news in Types, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:31, 2. Okt. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=31099195 benotzt huet--> 4y8dn56ei60l1f6lcrtgfua6mha8lg2 0 173541 2710539 2650275 2026-10-01T12:53:03Z ~2026-52854-95 73424 2710539 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Biographie}} De '''Pierre Ahlborn''', gebuer de [[6. Juni]] [[1962]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]<ref>gekuckt op lbr.lu: ANDRE LOSCH, FONDATION (G205)</ref>, ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Bank|Banquier]]. Hien huet fir Ekonomist a Geograph studéiert an 1988 ugefaange bei der [[Banque de Luxembourg]] ze schaffen<ref>{{Citation|URL=https://paperjam.lu/article/pierre-alhborn-quitte-la-banque-de-luxembourg|Titel=Pierre Ahlborn quitte la banque de Luxembourg|Gekuckt=19-12-2025|Editeur=Paperjam|Sprooch=fr}}</ref>. Hie war vun 2000 bis 2026<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/livia-moretti-iwwerhelt-successioun-vum-pierre-ahlborn-als-generaldirektesch-1156347853|Titel=Banque de Luxembourg: Livia Moretti iwwerhëlt Successioun vum Pierre Ahlborn als Generaldirektesch|Gekuckt=2025-12-19|Datum=2025-12-15|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> Generaldirekter vun där Bank.<ref>''100 ans de banque à Luxembourg. Du CIAL à la Banque de Luxembourg'', Luxembourg, Banque de Luxembourg, 2020.</ref> Vun 2001 bis … war hien de President vun der [[Fédération des jeunes dirigeants d'entreprise de Luxembourg]] (FJD). Säi Papp ass den [[Henri Ahlborn]]. De Pierre Ahlborn war oder ass a sëllege Verwaltungsréit: * [[La Luxembourgeoise]], zënter 2018<ref name=":0">{{Citation|URL=https://www.linkedin.com/in/pierre-ahlborn/details/experience/|Titel=Experience|Gekuckt=19.12.2025|Editeur=www.linkedin.com|Sprooch=en}}</ref>; * [[Post Luxembourg|Post]]; * [[Croix-Rouge luxembourgeoise|Croix-Rouge]], zënter Juni 2015<ref name=":0" />; * [[Philharmonie Lëtzebuerg|Philharmonie]] (President vum Verwaltungsrot), zënter 2012<ref name=":0" />; * [[Bourse vu Lëtzebuerg|Bourse]], zënter Abrëll 2014<ref name=":0" />; * [[Fondatioun Idea]], zënter September 2014<ref name=":0" />; * [[ABBL]], zënter Abrëll 2016<ref name=":0" />, an * [[André Losch Fondatioun]]. {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Banquieren]] [[Kategorie:Gebuer 1962]] 0vcywh3rxnra0h7ij8brzzvk2ev88w6 0 177259 2710559 2710056 2026-10-01T13:43:27Z Mobby 12 60927 /* Um Spaweck */ k 2710559 wikitext text/x-wiki {{Infobox Entreprise}} [[File:Centre d'exploitation Roost.jpg|thumb|De ''Centre d'exploitation'' um Rouscht|260x260px]] '''Creos Lëtzebuerg''' (offiziell: '''Creos Luxembourg''') ass eng lëtzebuergesch [[Société anonyme (Lëtzebuerg)|Aktiegesellschaft]] déi [[Stroumnetz|Stroum-]] an [[Äerdgas|Äerdgasleitungen]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] bedreift. Se plangt, baut a bedreift Héich-, Mëttel- a Nidderspannungs-Stroumnetzwierker a Gasleitunge mat Héich-, Mëttel- a Nidderdrock, déi hir gehéieren oder fir déi si e Kontrakt kritt huet. == Geschicht == ''Creos'' ass aus der Fusioun vun der [[Cegedel]], enger Konzessiounsgesellschaft, déi 1928 gegrënnt gouf an deemools 70 % vum Stroumbedarf vum Land geliwwert huet, der [[Soteg]], dem gréisste Gasliwwerant vu Lëtzebuerg, an der [[Saar Ferngas]], déi 1929 am [[Saarland]] gegrënnt gouf, entstanen. Den 23. Januar 2009 goufen all d'[[Aktie]] vun den Aktionäre vu ''Cegedel'' a ''Saar Ferngas'' op d'''Soteg'' iwwerdroen. No der gegléckter obligatorescher Offer fir d'Iwwernam vun allen Aktien, déi nach net a hirem Besëtz waren, huet d'Creos – réckwierkend op den 1. Januar 2009 – eng ëmfaassend Restrukturéierung duerchgefouert, aus där si als neien Energiekonzern ervirgaangen ass. De Grupp operéiert ënnert dem Numm [[Enovos]] a besteet aus der Mammegesellschaft, ''Enovos International'', an zwou groussen [[Duechtergesellschaft|Duechtergesellschaften]]: ''Creos Luxembourg'', déi fir d'Reseausaktivitéiten zoustänneg ass, an ''Enovos Luxembourg'', déi fir d'Produktioun, de Verkaf an de Marketing zoustänneg ass<ref>{{Citation|URL=https://www.encevo.eu/about-encevo/where-we-come-from/|Titel=Where we come from|Gekuckt=2026-09-27|Wierk=Encevo|Sprooch=en-US}}</ref>. Béid Entitéiten hunn eng Duechtergesellschaft um däitsche Marché: ''Enovos Deutschland'' a ''Creos Deutschland.'' An den zwéi Joren duerno huet ''Creos'' hir Positioun um lëtzebuergesche Maart konsolidéiert. Am Joer 2010 huet se hiert Äerdgas-Transmissiounsnetz ëm en Distributiounsnetz ausgebaut an d'Äerdgasnetzwierker vun der ''Luxgaz Distribution'' iwwerholl. D'Gestioun vun de kommerziellen Aktivitéite gouf op ''Enovos Luxembourg'' iwwerdroen. Den 1. Januar 2011 huet d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] hir Stroum- a Gasnetzwierker an hiert Personal u ''Creos'' iwwerdroen, am Géigenzuch fir eng Participatioun um Kapital vun der Gesellschaft. Den Undeel vun der ëffentlecher Bedeelegung um Kapital vun der ''Creos'' ass vu 5,71&nbsp;% op 24,57 % eropgaangen. Fir d'Mammegesellschaft (''Enovos International'') kloer vun hiren Duechtergesellschaften z'ënnerscheeden – dem Energieliwwerant ''Enovos Luxembourg'' an dem Netzbedreiwer ''Creos'' – krut d'Mammegesellschaft am Joer 2016 eng nei Firmenidentitéit an den Numm ass vun ''Enovos International'' op ''Encevo'' g'ännert ginn<ref>{{Citation|URL=https://www.encevo.eu/about-encevo/group-structure/|Titel=Group structure|Gekuckt=2026-09-27|Wierk=Encevo|Sprooch=en-US}}</ref>. Enn Juli 2018 huet den Investitiounsgrupp [[Ardian (Firma)|Ardian]] seng 24,92&nbsp;prozenteg Minoritéitsbedeelegung un ''Encevo'' un ''China Southern Power Grid'', dem zweetgréissten Netzbedreiwer a [[Volleksrepublik China|China]] verkaaft. No enger Reorganisatioun vun den Aktivitéite vum ''Encevo''-Grupp an Däitschland Enn Oktober 2021, huet ''Creos Lëtzebuerg'' hir Bedeelegung un der ''Creos Deutschland Holding GmbH'' verkaf. Zënter dem 1. Juli 2023 ass d'[[Laurence Zenner]], déi virdru Cheffin vun [[CFL cargo|CFL Cargo]] war, déi nei Generaldirektesch vu ''Creos Lëtzebuerg''. Creos hält Undeeler un de follgende Firmaen: # ''Luxmetering'', eng wirtschaftlech Interessevereenegung, déi all d'Aktivitéiten am Zesummenhang mat den [[Intelligente Compteur|intelligente Compteuren]] (''Smart Metering'') iwwerhëlt; # ''Balansys'', eng [[Joint Venture]] tëscht ''Creos'' a ''Fluxys Belgium'', där hiert Zil et ass, déi belsch a lëtzebuergesch Äerdgasmäert an enger eenzeger Zon z'integréieren; # ''Ampacimon'', eng Firma, déi am Beräich vun der Iwwerwaachung vum Stroumnetz aktiv ass; # ''NEXXTLAB'', eng Firma, déi digital Léisunge fir d'Echtzäitmanagement vun den Interaktiounen tëscht den Acteuren um Stroummaart entwéckelt; # ''TSCNet'', eng europäesch Firma, déi Koordinatiouns- a Supportdéngschter fir 16 Transmissiounssystembedreiwer ubitt, fir den effizienten a séchere Betrib vun de Stroumnetzer an Europa ze garantéieren; # ''JAO'', eng Handelsplattform, déi mam wichtegste grenziwwerschreidenden Handelssystem vun Europa, [[e-CAT]], eng breet Palett vu Servicer ubitt. == Geschäftsaktivitéiten == ''Creos Lëtzebuerg'' plangt, baut a bedreift d'Reseaue fir d'Transmissioun an d'Verdeelung fir Stroum an Äerdgas am Groussherzogtum. S'ass verantwortlech fir d'Installatioun an d'Gestioun vun de Compteuren, fir d'Gestioun vun de Donnéeë vum Verbrauch vun hire Clienten a fir den Decompte vun den Netzzougangskäschten. D'Firma këmmert sech och ëm d'Aktivitéiten an d'Ännere vun de Energieubidder. Als Resultat vun der Liberaliséierung vun den Energiemäert organiséiert an iwwerwaacht eng onofhängeg Autoritéit, den [[Institut luxembourgeois de régulation]] (ILR), den Netzzougang zu Lëtzebuerg. D'Tariffer musse vum ILR geneemegt ginn iwwerdeems d'Präisser fir den Zougank zum Netz vum ILR iwwerwaacht ginn. Op déi Manéier kréien d'Energieliwweranten en transparenten Zougang zu de ''Creos''-Netzwierker garantéiert. == Aktionären an Investisseuren == D'Aktionäre vu ''Creos Lëtzebuerg'' sinn * 75,43 % [[Encevo]] * 20,00&nbsp;% [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] * 2,28 % [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger Staat]] * 2,08 41% lëtzebuergesch Gemengen * 0,10 % [[Fédération du génie technique]] * 0,10 % Eegen Aktien D'Aktionäre vun ''Encevo'' sinn * 28,00 % [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger Staat]] * 24,92 ''China Southern Power Grid'' * 15,61 % [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] * 14,20 % [[Société nationale de crédit et d'investissement]] * 12,00 % [[Spuerkeess]] * 4,71 % [[Post Luxembourg|Post Lëtzebuerg]] * 0,56 % Ardian == Infrastruktur == === Stroumreseau === [[File:Poste de transformation Schifflange.jpg|thumb|Ënnerstatioun zu Schëffleng…]] [[File:Bourscheid, Flebour (103).jpg|thumb|… an op der Fléiber]] [[File:Dispatching Heisdorf.jpg|thumb|Dispatching Center zu Heeschdref]] De gréissten Deel vum Stroum zu Lëtzebuerg kënnt aus [[Däitschland]]. Déi zwou duebel Héichspannungsleitunge mat 220 [[Volt|kV]] sinn un dat däitscht Stroumnetz ugeschloss. Mat der Aféierung vum Phasewiesseltransformator (PST) zu [[Schëffleng]] am Oktober 2017 gouf eng Stroumverbindung mat der [[Belsch]] opgemaach, an ongeféier 15 % vum Stroum, deen an d'Netz agespeist gëtt, gëtt lokal produzéiert ([[Biogas]], [[Cogeneratioun]], [[Wandenergieanlag|Wandenergie]], [[Waasserkraaft]] a [[Photovoltaik]]). De Stroum gëtt a sechs Ënnerstatiounen ([[Fléiber (Buerschent)|Fléiber]], [[Rouscht (Biissen)|Rouscht]], [[Izeg]]/''Blooren'', [[Heeschdref]], [[Bartreng]] a [[Schëffleng]]) geleet, wou d'Spannung vun 220 kV op 65 kV reduzéiert gëtt, ier de Stroum an d'Netzwierker vun industrielle Clienten a grousse kommunale Verdeeler geleet gëtt. A méi wéi 60 Ënnerstatiounen, déi am ganze Land verdeelt sinn, gëtt d'Spannung dann nach eng Kéier reduzéiert, vu 65 kV op 20 kV. Déi [[elektresch Energie]] gëtt dann un d'Kleng- a Mëttelbetriber, Stied an Dierfer weidergeleet, wou Transformatoren d'Spannung nach eng Kéier op 0,4 kV reduzéieren. Dësen Nidderspannungsstroum gëtt un den Endverbraucher verdeelt. E Stroumnetz-Kontrollzentrum, och ''Dispatching Center'' genannt, ass verantwortlech fir d'Iwwerwaachen an d'Fernsteierung vum Héich- a Mëttelspannungsnetz. D'lëtzebuergescht Stroumnetz, dat vu ''Creos'' bedriwwe gëtt, ass 12.595,9 Kilometer laang. Dovu sinn 982,4 km Héichspannungsleitungen, 3.561,7 km Mëttelspannungsleitungen an 8.051,8 km Nidderspannungsleitungen. {| class="wikitable" !Stroum ! ! 2024 |- | Transportéiert Energie | GWh | 4.918,32 |- | Héchstleeschtung | MW | 815 |- | Längt vum Stroumnetz | km | 12.595,92 |} === Äerdgasnetz === Iwwer Däitschland, d'Belsch a [[Frankräich]] ass Lëtzebuerg un dat europäescht Gasnetz ugeschloss. Ënnert der Opsiicht vum Kontrollzentrum gëtt den Äerdgas iwwer d'Héich- a Mëtteldrockleitungen an ongeféier siechzeg Gemengen transportéiert, déi un dat nationaalt Netz ugeschloss sinn. Drockreguléierstatiounen, déi d'kommunal Systemer versuergen, reduzéieren duerno de Gasdrock. Creos garantéiert d'Versuergung mat Äerdgas a 45 Gemengen am Land. {| class="wikitable" !Äerdgas ! ! 2024 |- | Gesamtkapazitéit vun Äerdgas | ^Nm³ /h | 319.000 |- | Spëtzelaascht Äerdgasnetz | ^Nm³ /h | 181.884 |- | Transportéierte Volume | GWh | 6.698 |- | Netzlängt | km | 2.211,6 |} ''Creos'' an hire belsche Pendant ''Fluxys Belgium'' hunn, a enker Kooperatioun mat de staatleche Reguléierungsautoritéiten ILR respektiv CREG (''Commission de régulation de l'électricité et du gaz''), déi zwéin national Äerdgasmäert zu engem eenzege Belux-Gasmaart fusionéiert. Dës Initiativ entsprécht dem Zil vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]], e paneuropäesche Maart fir Äerdgas ouni bannenzeg Grenzen ze schafen, a féiert zu der éischter Integratioun vun de Gasmäert vun zwéin EU-Memberstaaten. ''Balansys'', d'Joint Venture vu ''Creos'' a ''Fluxys'', ass zënter dem 1. Juni 2020 den Ausgläichbedreiwer an der Belux-Zon: en ass verantwortlech, datt de Gasmaart gutt approvisionéiert ass, ouni datt ee vun de béide Fournisseuren eppes bezuele muss fir säi Gas an de Maart anzespeisen. === Operatiounszentren === ''Creos'' huet véier regional Zentre fir de Bau, de Betrib, den Ënnerhalt an d'Feelerbehiewung vum Stroum- an Äerdgasreseau. Den Zenter um Rouscht ass fir den Zentrum an den Norden zoustänneg. E begräift d'Stroumversuergung am Héich-, Mëttel- a Nidderspannungsberäich, d'Äerdgasversuergung iwwer d'Leitungen am Nidder- a Mëtteldrockreseau fir d'Zentrallager gradewéi déi mechanesch an elektresch Atelieren. Den Zenter zu Schëffleng ass fir de Süde vum Land zoustänneg. De Stater Zenter, deen zënter 2021 mam Verwaltungssëtz zu Märel ass, beliwwert d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] an d'Nopeschgemenge [[Gemeng Stroossen|Stroossen]] an [[Gemeng Hesper|Hesper]]. Zu [[Conter]] gëtt d'Astellung vun de Compteuren an absënns vun den intelligente Compteure kontrolléiert. Zënter 2020 ass um Site zu [[Beetebuerg]] de Kontrollzenter fir de Stroum an den Äerdgas, mat der Iwwerwaachung an der Fernsteierung vum Netz. == Intelligent Reseauen, Elektromobilitéit an Energiemanagement == [[File:Luxembourg, compteur intelligent électricité Smarty (101).jpg|thumb|upright|En intelligente ''Smarty''-Stroumcompteur …]] [[File:Luxembourg, compteur intelligent gaz Smarty (101).jpg|thumb|… an eng ''Smarty'' Gasauer]] Op nationalem Niveau ass ''Creos'' un dräi grousse Projete bedeelegt: Intelligent Stroumnetz (''Smart Grids''), Elektromobilitéit an Energiemanagement. Op Basis vum Gesetz vum 7. August 2012<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2012/08/07/n7|Titel=Loi du 7 août 2012 modifiant la loi modifiée du 1er août 2007 relative à l'organisation du marché du gaz naturel|Gekuckt=27.09.2026|Datum=07.08.2012|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2012/08/07/n6|Titel=Loi du 7 août 2012 modifiant la loi modifiée du 1er août 2007 relative à l’organisation du marché de l’électricité|Gekuckt=27.09.2026|Datum=07.08.2012|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>, musse landeswäit – onofhängeg vum Netzbedreiwer – all Gas- a Stroumcompteuren ersat ginn. ''Creos'' huet dofir am ganze Land 300.000 ''Smart Meter'' installéiert (250.000 Stroumcompteuren a 50.000 Gasaueren), déi den Energieverbrauch an d'Energieproduktioun am Detail enregistréieren. D'Installatioun vun dësen neie ''[[Smarty]]''-Compteuern an de Lëtzebuerger Stéit erméiglecht den Opbau vu ''Smart Grids'', mat deenen et méiglech ass, déi dezentral Stroumproduktioun (wéi Wandenergie oder Photovoltaikanlagen) z'iwwerwaachen, Schwankungen an der Aspeisung an d'Distributiounsreseaue méi prezis ze kontrolléieren an déi lokal Spëtzen an der Nofro besser ze geréieren, déi absënns duerch d'Opluede vun [[Elektrescht Gefier|Elektroautoe]] verursaacht ginn. ''Creos'' huet sech dem nationalen Zil fir d'Elektromobilitéit ugeschloss, dat d'Installatioun vu ronn 800 ëffentleche Luedstatioune fir Elektro- a Plug-in-Hybridautoen am ganze Land virgesäit. Well all Born zwéi Luedpunkten huet, wäert de [[Chargy]]-Reseau, ronn 1.600 Parkplaze fir Elektroautoe begräifen. ''Creos'' huet d'Installatioun, de Betrib an d'Maintenance vun der ëffentlecher Luedinfrastruktur a sengem Verdeelungsreseau iwwerholl, am Ganze bal 700 vun den 800 geplangte Bornen. Déi éischt Statiounen am ëffentleche Raum waren am Juni [[2017]] disponibel. Am Januar 2021 huet ''Creos'' déi éischt zwou ''SuperChargy'' Ultraséier-Luedstatiounen um [[Kierchbierg]] opgemaach. Mëtt 2025 ware 666 ''Chargy''- an 82 ''Super'' ''Chargy''-Bornen operationell. {{Méi Info 1|Chargy}} Den Netzbedreiwer bereet sech och op déi [[drëtt industriell Revolutioun]] vir, déi vun der Lëtzebuerger Regierung verfollegt gëtt. Dës Konvergenz vun Informatiounstechnologien, [[Erneierbar Energie|erneierbaren Energien]] a Transportmëttel wäert d'Manéier beaflossen, wéi d'Stroumnetzer geréiert ginn. Fir dës Entwécklung virauszesoen, ass ''Creos'' zënter 2023 un zwéi grousse Projete vun nationaler Bedeitung bedeelegt. Et ass engersäits de Projet ''Leneda'', dee ''Creos'' mat den anere Verdeelungsnetzwierker an de Liwweranten a Kooperatioun mam [[Ministère de l'Énergie et de l'Aménagement du territoire|Energieministère]] an dem ILR verbënnt. D'Zil vum Projet ass et, all Verbrauchs- a Produktiounsdaten fir Gas a Stroum ze sammelen, se de verschiddene Maartparticipanten zougänglech ze maachen an d'Kommunikatioun tëscht hinnen ze vereinfachen. Anersäits ass et nach de Projet ''Alva'', deen zënter September 2023 leeft a vun ''DataThings'', engem ''Spin-off'' vun der [[Universitéit Lëtzebuerg]], entwéckelt gouf. Dësen digitalen Zwilling vu ''Creos'' erméiglecht et der ''Creos'', fortgeschratten Analyse vun der Netzwierknotzung an -Auslaaschtung duerchzeféieren, fir esou déi operativ Effizienz z'optimiséieren. Op der Sich no Energieeffizienz realiséiert ''Creos'' och de Projet ''FlexBeAn'' a Kooperatioun mam [[Luxembourg Institute of Science and Technology]] (LIST) an dem [[Interdisciplinary Centre for Security, Reliability and Trust]] (SnT) vun der Uni.lu, dee sech op d'Flexibilitéit an d'Analys vum Benotzerverhale konzentréiert. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.creos-net.lu/ creos-net.lu] – Offiziell Websäit vu Creos Lëtzebuerg * [http://www.creosnews.lu/ creosnews (Blog)] {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Entreprisen]] [[Kategorie:Energieproduktioun zu Lëtzebuerg]] cvy8nlbojtx81t61m9e97kw1imi0rlx 0 177276 2710540 2710520 2026-10-01T13:01:14Z Mobby 12 60927 2710540 wikitext text/x-wiki {{SkizzEkonomie}} {{Infobox Biographie}} De '''Jean-Nicolas Schaus''', gebuer den [[8. Juni]] [[1941]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], a gestuerwen de [[17. Mäerz]] [[2019]], war eng zentral Persoun vun der Regulatioun vun der [[Finanzplaz Lëtzebuerg|Lëtzebuerger Finanzplaz]].<ref>[https://paperjam.lu/article/news-le-parcours-de-jean-nicolas-schaus Le parcours de Jean-Nicolas Schaus], ''Paperjam'' (2008).</ref> A senger Jugend war hie bei der [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] engagéiert. Hien huet zu [[Nanzeg]] a [[Paräis]] [[Droit]] studéiert. Am Juni 1969 huet hien als ''[[Commissaire au contrôle des banques]]'' ugefaange mat schaffen. 1983 krut hien eng Direktiounsplaz am [[Institut monétaire luxembourgeois]] (IML). Vun 1998 bis 2009 war hie Generaldirekter vun der [[Commission de surveillance du secteur financier]] (CSSF). Säin Nofollger gouf de [[Jean Guill]].<ref>Marx, Claude/Marc Limpach/Benoît Majerus (Hrsg.), ''[https://orbilu.uni.lu/bitstream/10993/45555/1/Marx%20et%20al.%20-%202020%20-%20Surveillance%2c%20ind%c3%a9pendance%20et%20int%c3%a9grit%c3%a9.pdf Surveillance, indépendance et intégrité]'', Luxembourg 2020.</ref> Hie war Grënnungsmember vun der [[Lëtzebuerger Kannerduerf Miersch|Fondation Lëtzebuerger Kannerduerf]] a vun 1998 bis 2012 de President vum Verwaltungsrot vun där Fondatioun.<ref>{{Citation|URL=https://www.kannerduerf.lu/de/news/ficheactualites/2019-03-28/en-memoire-de|Titel=En mémoire de Monsieur Schaus|Gekuckt=30.09.2026|Wierk=www.kannerduerf.lu|Sprooch=de}}</ref> {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Schaus, Jeannicolas}} [[Kategorie:Gebuer 1941]] [[Kategorie:Gestuerwen 2019]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Juristen]] [[Kategorie:Finanzsecteur zu Lëtzebuerg]] sxoti78q7wy3wn9b60nir2o326e6f2e 2710616 2710540 2026-10-02T04:54:17Z Corto lu 4182 2710616 wikitext text/x-wiki {{SkizzEkonomie}} {{Infobox Biographie}} De '''Jean-Nicolas Schaus''', gebuer den [[8. Juni]] [[1941]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], a gestuerwen de [[17. Mäerz]] [[2019]], war eng zentral Persoun vun der Regulatioun vun der [[Finanzplaz Lëtzebuerg|Lëtzebuerger Finanzplaz]].<ref>[https://paperjam.lu/article/news-le-parcours-de-jean-nicolas-schaus Le parcours de Jean-Nicolas Schaus], ''Paperjam'' (2008).</ref> A senger Jugend war hie bei der [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] engagéiert.<ref>« [https://persist.lu/ark:70795/h5w3hg6mh/pages/3/articles/DIVL274 CSV - Jugendsektion] », ''Luxemburger Wort'', 21 février 1969, p. 3.[Digitised by the National Library of Luxembourg]</ref> Hien huet zu [[Nanzeg]] a [[Paräis]] [[Droit]] studéiert. Am Juni 1969 huet hien als ''[[Commissaire au contrôle des banques]]'' ugefaange mat schaffen. 1983 krut hien eng Direktiounsplaz am [[Institut monétaire luxembourgeois]] (IML). Vun 1998 bis 2009 war hie Generaldirekter vun der [[Commission de surveillance du secteur financier]] (CSSF). Säin Nofollger gouf de [[Jean Guill]].<ref>Marx, Claude/Marc Limpach/Benoît Majerus (Hrsg.), ''[https://orbilu.uni.lu/bitstream/10993/45555/1/Marx%20et%20al.%20-%202020%20-%20Surveillance%2c%20ind%c3%a9pendance%20et%20int%c3%a9grit%c3%a9.pdf Surveillance, indépendance et intégrité]'', Luxembourg 2020.</ref> Hie war Grënnungsmember vun der [[Lëtzebuerger Kannerduerf Miersch|Fondation Lëtzebuerger Kannerduerf]] a vun 1998 bis 2012 de President vum Verwaltungsrot vun där Fondatioun.<ref>{{Citation|URL=https://www.kannerduerf.lu/de/news/ficheactualites/2019-03-28/en-memoire-de|Titel=En mémoire de Monsieur Schaus|Gekuckt=30.09.2026|Wierk=www.kannerduerf.lu|Sprooch=de}}</ref> {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Schaus, Jeannicolas}} [[Kategorie:Gebuer 1941]] [[Kategorie:Gestuerwen 2019]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Juristen]] [[Kategorie:Finanzsecteur zu Lëtzebuerg]] 11rugs15mgte3qs3gnf99tvbz394156 0 177277 2710541 2710426 2026-10-01T13:04:05Z Mobby 12 60927 op Wikidata 2710541 wikitext text/x-wiki {{Infobox Buch}} D''''Risenbibel vu Saint-Maximin''' ass eng [[illuminéiert Handschrëft|illustréiert]] [[Risebibel]], déi géint Enn vum 11. Joerhonnert an der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Saint-Maximin]] zu [[Tréier]] hiergestallt gouf. Haut gëtt se an der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] ënner der Signatur MS 1000 versuergt. ==Physesch Beschreiwung== D'Risenbibel vu Saint-Maximin weit 25 kg an huet opgeschloen eng Gréisst vun 80&nbsp;x&nbsp;55&nbsp;cm (Breet x Héicht). Si ass aus [[Pergament]], dat vun den Hait vun 230 [[Ranner]] gemaach gouf.<ref name=TF>Thomas Falmagne: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/texte-a-decouvert.html "A Text Uncovered: The Giant Bible of Saint Maximin."] bnl.public.u, 5.11.2024.</ref> Si besteet aus 438 [[Folio]]en.<ref name=hamel>Christopher De Hamel:''The Book: A History of the Bible.'' Phaidon Press, 2002, S.71, 75 an 196.</ref> D'Schrëftbild ass haaptsächlech an der [[Karolengesch Minuskel|Karolengescher Minuskel]] gehalen, obwuel um Ufank an um Enn vun de Bicher deelweis [[Quadrata]] (réimesch Majuskelen) an d'[[Unzialschrëft]] benotzt ginn. Den Haapttext ass mat schwaarzer [[Tënt]] geschriwwen, wärend rout Tënt fir d'Kapiteliwwerschrëften an d'Kennzeechnung vun Dialogen am ''[[Héichlidd]]'' agesat gëtt. Vill Säiten hunn eng lafend Iwwerschrëft a schwaarzer Tënt. De [[Bibel|bibleschen]] Text léisst sech a fënnef Deeler agedeelen: *den [[Oktateuch]]; *d'[[Bicher vun de Kinneken]]; *d'[[Prophéitebicher]]; *d'[[Wäisheetsbicher]], *d'[[Ketuvim|hagiographesch Bicher]] an d'[[Makkabäerbicher]]; an *dat [[Neit Testament]].<ref name=TF/> D'[[Evangelien|Evangelie]] sinn net mat dran, wat dorop hiweist, datt se fir de Gebrauch an enger Kierch geduecht war, déi schonn en [[Evangeliar]] an hirem Besëtz hat.<ref name=hamel/> Fir d'Dekoratioun vun der Bibel goufe rout, blo, gréng, giel, purpurfaarweg a gro Tënte benotzt. D'[[Initial]]e si meeschtens mat [[Flechten (Technik)|verflechte Mustereren]] dekoréiert. Et gëtt keng [[figurativ Molerei|figurativ]] Ornamenter. Et gëtt zwou [[Frontispiz]]-Illustratiounen op de Blieder 1v a 5v. Am leschtgenannten ass den Titel vum [[Hieronymus|Hieronymus]] sengem Prolog zum [[Pentateuch]] an engem Stil gezeechent, deen un de [[Codex Aureus Epternacensis|Codex Aureus vun Iechternach]] erënnert.<ref name=TF/> ==Geschicht== Dës Risebibel gouf am leschte Véierel vum 11. Joerhonnert an der Abtei [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Sankt Maximin]] zu Tréier geschriwwen, no deem s'och genannt ass. Si enthält [[Liturgie]] a [[Gebiet|Gebieder]], déi typesch fir Sankt Maximin sinn, souwéi eng Kopie vun engem Dokument vum [[Leo VII. (Poopst)|Poopst Leo VII.]], an deem d'Géigner vum Klouschter exkommunizéiert ginn.<ref name=LD>Luc Deitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/periple-mille-ans.html "A Journey of a Thousand Years: The Giant Bible of Saint Maximin."] bnl.public.lu, 5.11.2024.</ref> Si ass e bësse méi jonk wéi déi vergläichbar [[Risebibel vun Iechternach]], déi am Schwësterklouschter [[Klouschter Iechternach|Iechternach]] hiergestallt gouf. Si ass gréisstendeels d'Wierk vun engem eenzege Schreiwer, obwuel een d'Spuere vu insgesamt 15 verschiddenen Handschrëften doran erëmfënnt, bedéngt duerch geleeëntlech Ergänzungen, déi bis an d'16. Joerhonnert era gemaach goufen.<ref name=TF/> D'Provenienz vun der Bibel ass ganz gutt bekannt. Et handelt sech warscheinlech ëm eng vun deenen zwou ''bibliothece maiores perfecte'' ("iwwerdimensionéiert Bibele mat vollem Text"), déi an engem Katalog vun der Bibliothéik vu Saint-Maximin aus der Zäit ëm 1125 opgefouert sinn. Si gouf an der Klouschterkierch versuergt a bei besonnesche Geleeënheete fir Liesunge benotzt.<ref name=LD/> Am éischte Véierel vum 16. Joerhonnert krut si mat Holzdeckelen, déi mat Schwéngsleder iwwerzu waren, nei gebonnen.<ref name=LD/> Dat war warscheinlech hiren drëtten Aband. De Buchbënner war den Otto Nauticus. Déi meescht Säite goufen zu där Zäit beschnidden.<ref name=TF/> E puer, déi verluer gaange waren, goufen ersat.<ref name=hamel/> An der zweeter Hallschent vum 16. Joerhonnert gouf se aus der Kierch geholl an an d'Bibliothéik vun der Abtei bruecht, wou se vum [[Nicolas Petreius]] katalogiséiert gouf.<ref name=LD/> Wéi d'Bibliothéik ëm 1593 nei organiséiert gouf, gouf um zweet Blat d'Signatur N 204 uginn. De [[Karl Eugen, Herzog vu Württemberg]] huet am 18. Joerhonnert probéiert, d'Bibel fir 300 [[Golddukat]]en ze kafen, gouf awer ofgewisen. Iergendwann tëscht 1802 – dem Joer, an deem Sankt Maximin [[Sekulariséierung|sekulariséiert]] gouf – an 1823 gouf d'Manuskript vum [[Leander van Ess]] kaaft, dee seng Signatur um Buchréck bäigefüügt huet.<ref name=LD/> 1825/26 gouf d'Bibel vum [[Thomas Phillips]] kaaft, deen seng Signatur, Phillipps 400, um éischte Blat dobäigesat huet. 1946 huet d'Famill Phillips et un de Lionel an de Philip Robinson verkaaft, déi et direkt den 1. Juli 1946 iwwer [[Sotheby's]] versteet hunn. De Keefer, de Philip M. Chancellor, huet et 1955 un eng Famill a Mexiko oder Zentralamerika weiderginn, déi et hirersäits de 6. Dezember 1983 iwwer Sotheby's versteet huet. Bei där selwechter [[Stee (Handel)|Stee]] goufen d'Evangelie vum [[Heinrich de Léiw|Heinrich dem Léiw]] fir dee héchste Präis verkaaft, dee jee fir e Buch bezuelt gouf. D'Risebibel gouf hirersäits vum Henri Schiller gesteet.<ref name=LD/> De Schiller huet d'Bibel dunn un de Sam Fogg (2003) verkaaft, deen se un de [[Paul Ruddock]] (2007) weiderverkaaft huet; dee se schliisslech un d'Idda-Sammlung an der Schwäiz (2008) verkaaft huet.<ref name=LD/> Schlussendlech huet d'Lëtzebuerger Nationalbibliothéik se fir 4,5 Milliounen Euro iwwer ''Les Enluminures'' opkaaft, an dat de 5. November 2024 bekannt gemaach.<ref name=LD/><ref name=CENL>[https://www.cenl.org/national-library-of-luxembourg-acquires-a-rare-11th-century-giant-bible/ National Library of Luxembourg acquires a rare 11th-century Giant Bible."] cenl.org, 26.11.2024.</ref><ref>[https://www.medievalists.net/2024/11/medieval-manuscript-sells-for-e4-5-million "Medieval manuscript sells for €4.5 million."] medievalists.net, 26.11.2026</ref> Hir nei Signatur ass MS 1000.<ref name=MS>Max Schmitz: [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2024/scriptorium-echternach.html "The Echternach Scriptorium."] bnl.public.lu, 1.11.2024.</ref> == Biller == <gallery> Giant Bible St Maximin - F. 276 - The figurative ornament is in conformity with the austere aesthetic canon set by abbot Regimbert.jpg|Initial F. 276 Giant Bible St Maximin - F. 342 - Initial with scrolls defined in a geometric shape.jpg|Initial F. 342 Giant Bible St Maximin - F. 44 - Initial with foliage, knots and interlacing.jpg|Initial F. 44 Giant Bible St Maximin - F. 71 - Initial with foliage and a green frame. 02.jpg|Initial F. 71 </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Bibel]] [[Kategorie:Manuskripter aus dem 11. Joerhonnert]] [[Kategorie:Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] 2lbr6xvrb0sz4f7c70iew47repamewy 0 177278 2710542 2710466 2026-10-01T13:05:45Z Mobby 12 60927 k 2710542 wikitext text/x-wiki {{skizzLiteratur}}{{Infobox Gebai}} [[File:Biblioteca_Nacional_de_Espa%C3%B1a_-_17.jpg|thumb]] [[File:Biblioteca_Nacional_de_Espa%C3%B1a_-_11.jpg|thumb|upright]] D''''Spuenesch Nationalbibliothéik''' ([[Spuenesch]]: '''''Biblioteca Nacional de España''''') ass d'[[Nationalbibliothéik]] vu [[Spuenien]]. Et ass déi gréisst ëffentlech Bibliothéik am Land, an eng vun de gréissten op der Welt. == Geschicht == D'Bibliothéik gouf [[1711]] vum Kinnek [[Felipe V. vu Spuenien|Felipe V.]] gegrënnt. == Aufgaben == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Nationalbibliothéiken]] [[Kategorie:Kultur a Spuenien]] 3wq1adx5fg44mzathctzj2jrj2d72jw 0 177287 2710543 2710506 2026-10-01T13:11:57Z Mobby 12 60927 bësse méi 2710543 wikitext text/x-wiki {{SkizzLiteratur}} Eng '''Nationalbibliothéik''' ass eng [[Bibliothéik]], déi vun enger [[Regierung]] als de wichtegsten Informatiounsspäicher vun engem [[Staat]] gegrënnt gouf. Am Géigesaz zu ëffentleche Bibliothéiken erlaben dës Bibliothéiken de Bierger seelen, Bicher auszeléinen. Der Definitioun vun der [[UNESCO]] no, huet eng Nationalbibliothéik heefeg och d'Aufgab déi wichtegst auslännesch Publikatiounen ze kréien. == Kuckt och == * [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] * [[Nationalbibliothéik / Bibliothèque nationale (Tramshalt)]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Nationalbibliothéiken]] [[Kategorie:Bibliothéiken]] 0so7705mdsit0v2c9yv0qgr4c45v8wa 2710562 2710543 2026-10-01T14:36:24Z Zinneke 34 2710562 wikitext text/x-wiki {{SkizzLiteratur}} Eng '''Nationalbibliothéik''' ass eng [[Bibliothéik]], déi vun enger [[Regierung]] als de wichtegsten Informatiounsspäicher vun engem [[Staat]] gegrënnt gouf.{{Onkloer}} Am Géigesaz zu ëffentleche Bibliothéiken erlaben dës Bibliothéiken de Bierger seelen, Bicher auszeléinen.{{Quell?}} Gewéinlech hunn Nationalbibliothéiken als Aufgab, all Publikatiounen aus dem jeeweilege Land an hir Bestänn opzehuelen an ze konservéieren. Dofir gëtt et dann d'Obligatioun vum [[Dépôt légal]], deen Editeure verflicht, vun all hire Publikatiounen Exemplairen un d'Nationalbibliothéik ofzeginn. Der Definitioun vun der [[UNESCO]] no huet eng Nationalbibliothéik heefeg och d'Aufgab, déi wichtegst auslännesch Publikatiounen bereet ze stellen. == Kuckt och == * [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] * [[Nationalbibliothéik / Bibliothèque nationale (Tramshalt)]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Nationalbibliothéiken]] [[Kategorie:Bibliothéiken]] llevv94brzaifowlbo2eqwbueb9dpwp 2710563 2710562 2026-10-01T14:41:03Z GilPe 14980 2710563 wikitext text/x-wiki {{SkizzLiteratur}} Eng '''Nationalbibliothéik''' ass eng [[Bibliothéik]], déi vun enger [[Regierung]] als de wichtegsten Informatiounsspäicher vun engem [[Staat]] gegrënnt gouf.{{Onkloer}} Am Géigesaz zu ëffentleche Bibliothéiken erlaben dës Bibliothéiken de Bierger seelen, Bicher auszeléinen.{{Quell?}} Gewéinlech hunn Nationalbibliothéiken als Aufgab, all Publikatiounen aus dem jeeweilege Land an hir Bestänn opzehuelen an ze konservéieren. Dofir gëtt et dann d'Obligatioun vum [[Dépôt légal]], deen Editeure verflicht, vun all hire Publikatiounen Exemplairen un d'Nationalbibliothéik ofzeginn. Der Definitioun vun der [[UNESCO]] no huet eng Nationalbibliothéik heefeg och d'Aufgab, déi wichtegst auslännesch Publikatioune bereet ze stellen. == Kuckt och == * [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] * [[Nationalbibliothéik / Bibliothèque nationale (Tramshalt)]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Nationalbibliothéiken]] [[Kategorie:Bibliothéiken]] ggz5hti14sxz0xagwyqjhtut5xiraij 0 177290 2710610 2026-10-01T22:44:26Z Mistico Dois 45277 Neien Artikel. 2710610 wikitext text/x-wiki {{SkizzMolerei}} {{Infobox Biographie}} D''''Josefa de Óbidos''', gebuer ëm 1630 zu [[Sevilla]], a gestuerwen de [[22. Juli]] [[1684]] zu [[Óbidos]], war eng [[Portugal|portugisesche]] Molerin. Hire Gebuertsnumm war Josefa de Ayala Figueira. Si gouf zu Sevilla, a [[Spuenien]], als Duechter vun engem portugisesche Papp an enger spuenescher Mamm gebuer, ass awer schonn als Kand am Land vun hirem Papp opgewuess. Si huet hiert ganzt Wierk a [[Portugal]] geschaf. Si war eng vun de wéinege weibleche Moler aus der Barockzäit. Et ginn hir ronn 150 Wierker zougeschriwwen. == Liewen == {{Kapitel Info feelt}} ==Wierk== {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Josefa de Óbidos}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Josefa de Óbidos}} [[Kategorie:Portugisesch Moler]] [[Kategorie:Gebuer 1630]] [[Kategorie:Gestuerwen 1685]] opmy146whjnuqgn8u14asbmjsmsnxon 2710611 2710610 2026-10-01T22:46:00Z Mistico Dois 45277 2710611 wikitext text/x-wiki {{SkizzMolerei}} {{Infobox Biographie}} D''''Josefa de Óbidos''', gebuer ëm 1630 zu [[Sevilla]], a gestuerwen de [[22. Juli]] [[1684]] zu [[Óbidos]], war eng [[Portugal|portugisesche]] Molerin. Hire Gebuertsnumm war Josefa de Ayala Figueira. Si gouf zu Sevilla, a [[Spuenien]], als Duechter vun engem portugisesche Papp an enger spuenescher Mamm gebuer, ass awer schonn als Kand am Land vun hirem Papp opgewuess. Si huet hiert ganzt Wierk a [[Portugal]] geschaf. Si war eng vun de wéinege weibleche Moler aus der [[Barock|Barockzäit]]. Et ginn hir ronn 150 Wierker zougeschriwwen. == Liewen == {{Kapitel Info feelt}} ==Wierk== {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Josefa de Óbidos}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Josefa de Óbidos}} [[Kategorie:Portugisesch Moler]] [[Kategorie:Gebuer 1630]] [[Kategorie:Gestuerwen 1685]] 46rfz9tpbkuiby8idc0mngohi2b45b4 2710619 2710611 2026-10-02T07:40:29Z GilPe 14980 Upassungen 2710619 wikitext text/x-wiki {{SkizzMolerei}} {{Infobox Biographie}} D''''Josefa de Óbidos''', gebuer als '''Josefa de Ayala Figueira''' ëm [[1630]] zu [[Sevilla]] a [[Spuenien]], a gestuerwen de [[22. Juli]] [[1684]] zu [[Óbidos]] a [[Portugal]], war eng portugisesch Molerin. Si gouf als Duechter vun engem portugisesche Papp an enger spuenescher Mamm gebuer, ass awer schonn als Kand am Land vun hirem Papp opgewuess. Si huet hiert ganzt Wierk a [[Portugal]] geschaf. Si war eng vun de wéinege weibleche Moler aus der [[Barock|Barockzäit]]. Et ginn hir ronn 150 Wierker zougeschriwwen. == Liewen == {{Kapitel Info feelt}} ==Wierk== {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Josefa de Óbidos}} [[Kategorie:Portugisesch Moler]] [[Kategorie:Gebuer (17. Joerhonnert)]] [[Kategorie:Gestuerwen 1684]] 3zrr5sqxhrywa2lfnsumf1zt9p9hdsx 2710627 2710619 2026-10-02T09:31:27Z ~2026-52970-98 73437 gewéinlech sinn et Kanner déi opwuessen 2710627 wikitext text/x-wiki {{SkizzMolerei}} {{Infobox Biographie}} D''''Josefa de Óbidos''', gebuer als '''Josefa de Ayala Figueira''' ëm [[1630]] zu [[Sevilla]] a [[Spuenien]], a gestuerwen de [[22. Juli]] [[1684]] zu [[Óbidos]] a [[Portugal]], war eng portugisesch Molerin. Si war d'Duechter vun engem portugisesche Papp an enger spuenescher Mamm, ass awer am Land vun hirem Papp opgewuess. Si huet hiert ganzt Wierk a [[Portugal]] geschaf. Si war eng vun de wéinege weibleche Moler aus der [[Barock|Barockzäit]] an hir gi ronn 150 Wierker zougeschriwwen. == Liewen == {{Kapitel Info feelt}} ==Wierk== {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Josefa de Óbidos}} [[Kategorie:Portugisesch Moler]] [[Kategorie:Gebuer (17. Joerhonnert)]] [[Kategorie:Gestuerwen 1684]] 79uhophu63vi8id2cnd9qyiyupp06cd 3 177291 2710618 2026-10-02T07:37:55Z Volvox 4050 Neien Abschnitt /* Moien */ 2710618 wikitext text/x-wiki == Moien == {{Moie}} [[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 07:37, 2. Okt. 2026 (UTC) ed4yp3r3dssryweypmzua8alku8lyvy 3 177292 2710624 2026-10-02T07:45:28Z Volvox 4050 Neien Abschnitt /* Moien */ 2710624 wikitext text/x-wiki == Moien == {{Moie}} [[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 07:45, 2. Okt. 2026 (UTC) a2ygffin62bqlc2y8kf1pewn7ic3qij