Wikipedia lbwiki https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Media Spezial Diskussioun Benotzer Benotzer Diskussioun Wikipedia Wikipedia Diskussioun Fichier Fichier Diskussioun MediaWiki MediaWiki Diskussioun Schabloun Schabloun Diskussioun Hëllef Hëllef Diskussioun Kategorie Kategorie Diskussioun TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussioun Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 4 48 2711293 2709649 2026-10-07T17:59:36Z Mobby 12 60927 /* Neies vun der Communautéit */ 68.000 Artikel 2711293 wikitext text/x-wiki ---- __NOTOC__ {{Div col|colwidth=320px|cols=2}} <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Gro|fond=white}} == Nei op Wikipedia?== Op eiser '''[[Wikipedia:Wëllkomm|Wëllkomm]]-Säit''' fir nei Mataarbechter fannt Dir déi wichtegst Informatioune fir bei der '''[[Wikipedia]]''' matzemaachen. Dir kënnt natierlech och '''[[Wikipedia:Ech hunn eng Fro|eng Fro stellen]]''' oder an der '''[[Wikipedia:Sandkaul|Sandkaul]]''' ronderëmspillen. Dir kënnt Iech natierlech och '''[[Spezial:Benotzerkont_opmaachen|registréieren]]'''. </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Gréng|fond=white}} == Wat maachen op der Wikipedia? == === Artikele schreiwen === [[Wikipedia:Artikel/Neien Artikel schreiwen|En neien Artikel schreiwen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Artikel/Wéi änneren ech en Artikel|En Artikel verbesseren]]&nbsp;• [[Wikipedia:Portaler|Portaler]]&nbsp;• [[Wikipedia:Artikelen, déi et op all Wikipedia sollt ginn|Artikelen, déi et op all Wikipedia sollt ginn]]&nbsp;• [[Wikipedia:Artikelen, déi et op dëser Wikipedia sollt ginn|Artikelen, déi et op dëser Wikipedia sollt ginn]]&nbsp;• [[Wikipedia:Skizzen|Skizze kompletéieren]]&nbsp;• [[Special:Uncategorizedpages|Artikele kategoriséieren]]&nbsp;• [[Special:Lonelypages|Weesesäiten]]&nbsp;• [[Special:Deadendpages|Sakgaasse-Säiten]]&nbsp;• [[Wikipedia:WikiProjeten|WikiProjeten zu bestëmmten Theemen]] === Maintenance === [[Special:Newpages|Nei Säiten]]&nbsp;• [[Spezial:Linken_op_dës_Säit/Schabloun:Iwwerschaffen|Säiten, déi iwwerschafft musse ginn]] • [[Wikipedia:Läschen|Säiten, déi geläscht solle ginn]]&nbsp;• [[Wikipedia:Neutralitéitsproblemer|Säiten, wou en Neutralitéitsproblem besteet]]&nbsp;• [[Wikipedia:Copyrightproblemer|Säiten, wou e Copyrightproblem besteet]]&nbsp;• [[:Kategorie:Wikipedia:Biller ouni Lizenz|Biller ouni Lizenz]]&nbsp;• [[Wikipedia:Vandalismus|Vandalismus]]&nbsp;• [[Wikipedia:Lëscht vu Vandalen|Lëscht vu Vandalen]]&nbsp;• [[Spezial:Duebel Viruleedungen|Duebel Viruleedungen]]&nbsp;• [[Special:Unusedimages|Net benotzt Biller]] === Är Meenung soen === '''[[Wikipedia:De Stamminee|De Stamminee]]'''&nbsp;• [[Wikipedia:Adminkandidaturen|Adminkandidaturen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Läschen|Läschen]] === Froen an Ufroen === [[Wikipedia:Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?|Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?]]&nbsp;• [[Wikipedia:Ech hunn eng Fro|Ech hunn eng Fro]]&nbsp;• [[Wikipedia:Wierder, deenen hir Schreifweis net kloer ass|Wierder, deenen hir Schreifweis net kloer ass]]&nbsp;• [[Wikipedia:Technesche Krom|Technesche Krom]] Wënsch&nbsp;: [[Wikipedia:Artikelen, déi et op dëser Wikipedia sollt ginn|Artikelen, déi eis nach feelen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Fotoen, déi eis nach feelen|Fotoen, déi eis nach feelen]] </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Sand|fond=white}} == Reegelen a Konventiounen == === Reegelen === [[Wikipedia:Reegelen|Allgemeng Reegelen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Neutralitéit|Neutralitéit vun den Artikelen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Relevanz|Relevanzkrittären]]&nbsp;• [[Wikipedia:Biller|Iwwer d'Benotze vu Biller]]&nbsp;• [[Wikipedia:Copyright|Copyright]] === Konventiounen a Rotschléi === [[Wikipedia:Homonymie|Zwéin Artikele mam selwechten Numm]]&nbsp;• [[Wikipedia:Nummkonventiounen|Wéi nennen ech mäin Artikel?]]&nbsp;• [[Wikipedia:Stil|Stilreegelen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Verbesserungslëscht|Schreifvarianten, déi hei zeréckgehale goufen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Kategorien|Wéi geet ee mat Kategorien ëm?]] </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Mof|fond=white}} == Communautéit == === [[Wikipedia:Wikipedianer|Wikipedianer]] === Bannent deem leschte Mount hunn {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} Leit op d'mannst eng Ännerung gemaach. All Mataarbechter si [[Charta vum Benevolat|Benevoller]], déi Hiert zum gemeinsame Projet bäidroen; et gëtt kee „Chef“ a kee „Chefredakter“.<br> Och Dir kënnt matmaachen. Zéckt net! [[Wikipedia:Wikipedianer|D'Lëtzebuerger Wikipedianer]]&nbsp;• [[Wikipedia:Babel|Sproochen, déi eis Wikipedianer schwätzen]]&nbsp;• [[Spezial:Aktiv_Benotzer|Wikipedianer, déi an de leschten 30 Deeg aktiv waren]] === Kommunikatioun === '''[[Wikipedia:De Stamminee|De Stamminee]]'''&nbsp;• [[Wikipedia:Ech hunn eng Fro|Ech hunn eng Fro]]&nbsp;• [[Wikipedia:Technesche Krom|Technesche Krom]]&nbsp;• [[Wikipedia:Presserevue|Presserevue]]&nbsp;• [[Wikipedia:Ierbessenzielereien|Ierbessenzielereien]]&nbsp;• [[Wikipedia:Geschicht|Geschicht]]&nbsp;• [[Wikipedia:Wikipedia op Lëtzebuergesch an 10 Froen an Äntwerten|D'Wikipedia op Lëtzebuergesch an 10 Froen an Äntwerten]] === Statut vun de Wikipedianer === [[Wikipedia:Administrateuren|Administrateuren]] ([[Special:Listusers/sysop|Lëscht]])&nbsp;• [[Wikipedia:Bot|Botten]] ([[Special:Listusers/bot|Lëscht]])&nbsp;• [[Wikipedia:Bürokraten|Bürokraten]] ([[Special:Listusers/bureaucrat|Lëscht]])&nbsp;• [[Wikipedia:Bot|Botten]] ([[Special:Listusers/bot|Lëscht]])&nbsp;• [[Wikipedia:Interface-Administrateuren|Interface-Administrateuren]] ([[Special:Listusers/interface-admin|Lëscht]]) </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Giel|fond=white}} == Hëllef== '''[[Wikipedia:Hëllef|Hëllef!]]'''<br> Lëtzebuergesch: [[Wikipedia:Eis Schreifweis|'''Eis Schreifweis''']]&nbsp;• [[Wikipedia:Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?|Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?]]<br> Wikipedia: [[Wikipedia:Iwwer d'Wikipedia|Iwwer d'Wikipedia]]&nbsp;• [[Wikipedia:FAQ Lieser|FAQ fir Lieser]]&nbsp;• [[Wikipedia:FAQ Participanten|FAQ fir d'Mataarbechter]]&nbsp;• [[Wikipedia:FAQ Administratioun|FAQ fir d'Administrateuren]]&nbsp;• [[Wikipedia:FAQ (Technesch)|Technesch Froen]] </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Mof|fond=white}} == Ressourcen == === Iwwer d'Wikipedia === [[Wikipedia]]&nbsp;• [[Wikipedia:Iwwer d'Wikipedia|Iwwer d'Wikipedia]]&nbsp;• [[Wikipedia:Wat Wikipedia net ass|Wat Wikipedia net ass]]&nbsp;• [[Special:Statistics|Statistik]] === Fir d'Artikelen === [[Wikipedia:Nëtzleches|Bausteng, Schablounen, etc.]]&nbsp;• [[Commons:Haaptsäit|Biller op Commons]]&nbsp;• [[Wikipedia:Referenztabellen|Lëscht vun de Lëschten]] === Technik === [https://www.mediawiki.org/wiki/Manual:Contents Handbuch fir MediaWiki]&nbsp;• [http://download.wikimedia.org Gespäichert Informatiounen eroflueden] === Aner Projeten === [http://www.wikipedia.org/ Sproocheportal]&nbsp;• [[m:Requests for new languages|Eng aner Sprooch ufroen]]&nbsp;• [[wikt:|Wiktionnaire]]&nbsp;• [[b:|Wikibooks]]&nbsp;• [[q:|Wikiquote]]&nbsp;• [[s:|Wikisource]]&nbsp;• [[m:|Meta Wikipedia]]&nbsp;• [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_L%C3%ABtzebuerg_-_User_Group Lëtzebuerger Wikimedianer]&nbsp;• [http://species.wikipedia.org/wiki/ Wikispecies]&nbsp;• [[Commons:|Commons]] === Associatiounen === [[Wikimedia]]&nbsp; • [[Wikimedia Lëtzebuerg]] • [http://wikimediafoundation.org/wiki/Accueil Fondatioun Wikimedia] </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Blo|fond=white}} == Neies vun der Communautéit == === Oktober 2026 === {{Annonce Verschiddenes|7.|Den 68.000. Artikel, [[Christiane Paul]], gëtt vum Johnny Chicago ugeluecht.}} === September 2026 === {{Annonce Verschiddenes|15.|En neie WikiProjet gouf lancéiert, bei deem jiddereen hëllefe kann, d'Nimm vun alle Buergermeeschteren aus alle Gemengen vun den Ufänk bis haut [[Wikipedia:WikiProjet Buergermeeschteren|ze kompletéieren]].}} === Juli 2026 === [[File:Wikimania 2026 Day 4 group photo.jpg|thumb|190px|Gruppefoto vun der Wikimania 2026]] {{Annonce Verschiddenes|21.-25.|2 lb-Wikipedianer waren op der [[Wikimania]] 2026 zu [[Paräis]] mat derbäi.}} === Abrëll 2026 === {{Annonce Verschiddenes|2.|De 67.000. Artikel, [[Iwwerlaf vum Argent-Double]], gëtt vum GilPe ugeluecht.}} === November 2025 === {{Annonce Verschiddenes|2.|De 66.000. Artikel, [[Systemateschen Elementsnumm]], gëtt vum GilPe ugeluecht.}} === September 2025 === {{Annonce Verschiddenes|19.|De [[Benotzer:GilPe]] gëtt Administrateur op der lb-Wikipedia.}} === Juni 2025 === {{Annonce Verschiddenes|8.|De [[Benotzer:Volvox]] gëtt Interface-Administrateur op der lb-Wikipedia.}} === Abrëll 2025 === {{Annonce Verschiddenes|29.|De 65.000. Artikel, [[Paris-Nice 1975]], gëtt vum Mobby 12 ugeluecht.}} >>>'''[[Wikipedia:Communautéitssäit/Archiv_Neies|Eeler Annoncë sinn hei am Archiv]]'''<<< -------------------------------------- [[Fichier:Wikimedia-lu logo-2.png|thumb|90px]] == Neies vun der ASBL Wikimedia Lëtzebuerg * == <!-- === September 2026 === {{Annonce Verschiddenes|26.|D'ASBL mécht aktiv beim [[Dag vun der Lëtzebuerger Sprooch]] mat.}} --> === September 2026 === [[Fichier:Leudelange, Wikimedia – D'Lëtzebuerger Sprooch(en) (101).jpg|miniatur|]] {{Annonce Verschiddenes|24.|Zwéi Membere vu Wikimedia Lëtzebuerg si mat engem Stand um Vernissage vun der Ausstellung „D'Lëtzebuerger Sprooch(en)“ vum Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch zu Leideleng derbäi.}} === Juli 2026 === {{Annonce Verschiddenes|5.|D'ASBL mécht bei der ''marche gourmande'' zu Leideleng mat, a Form vun engem Quiz, deem seng Froen op Informatiounen aus der Wikipedia op Lëtzebuergesch baséieren.}} === Mee 2026 === {{Annonce Verschiddenes|15.|D'ASBL war mat 2 Membere beim ''Welcome Day'' fir nei Awunner vun der Gemeng Leideleng vertrueden.}} [[Fichier:NPfVLS 2026 WikimediaLU.jpg|thumb|upright]] {{Annonce Verschiddenes|5.|Wikimedia Lëtzebuerg gëtt mam [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]] 2026 ausgezeechent ([https://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites.gouvernement2024+lb+actualites+toutes_actualites+communiques+2026+05-mai+05-thill-letzebuerger-sprooch.html Communiqué] op gouvernement.lu, 06.05.2026).}} === Mäerz 2026 === [[Fichier:Wiki-Treffen Leudelange Mäerz 2026.jpg|miniatur|E puer Participantë vun der Generalversammlung vu Wikimedia Lëtzebuerg]] {{Annonce Verschiddenes|7.|[[Wikipedia:Wikiiessen 2026|Wikiiessen]] bei deem 15 Leit derbäi waren a [[Wikipedia:Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg 2026|Generalversammlung vun der ASBL Wikimedia Lëtzebuerg]] am Kulturzentrum zu Leideleng. 14 Wikipedianer waren derbäi an och de Leidelenger Buergemeeschter [[Lou Linster]] an d'Nathalie Entringer, Vertriederin vum [[ZLS]] a Member vum Leidelenger Gemengerot.}} === Januar/Februar 2026 === [[Fichier:AdminCon 2026 Gruppenfoto.jpg|miniatur|Gruppefoto vun der AdminCon 2026]] {{Annonce Verschiddenes|30.01-01.02|1 Wikipedianer war op der [[:de:Wikipedia:AdminConvention 2026|AdminCon]] zu [[Bremen]] an huet do e [[:commons:File:Kurzvortrag AdminCon 2026 – Admin auf der luxemburgischsprachigen Wikipedia.pdf|Kuerzvirtrag]] iwwer d'[[Wikipedia:Administrateuren|Administrateuren]] op der lëtzebuergescher Wikipedia gehalen.}} === Januar 2026 === {{Annonce Verschiddenes|15.|1 lb-Wikipedianer war fir en Interview um [https://100komma7.lu/show/Moiesstudio/202601150832/episode/Ka-Wikipedia-sech-trotz-KI-weider-duerchsetzen? Radio 100,7] am Kader vun de 25 Joer Wikipedia.}} {{Annonce Verschiddenes|12.|1 lb-Wikipedianer war bei engem Aarbechtsgrupp vun den [[Lëtzebuerger Guiden a Scouten|LGS]] fir en éischten Austausch. D'LGS wëllen aktiv op der lb-Wikipedia ginn.}} {{Annonce Verschiddenes|7.|2 lb-Wikipedianer ware beim [[Le Quotidien]] fir en [https://lequotidien.lu/a-la-une/dans-les-coulisses-de-wikipedia-ceux-qui-ecrivent-lhistoire-du-grand-duche/ Artikel] am Kader vun de 25 Joer Wikipedia, deen de 15.1.2026 verëffentlecht gouf.}} [[Wikipedia:Communautéitssäit/Archiv_Neies_Wikimedia_asbl|>> '''Archiv '''Annoncë Wikimedia ASBL]] ------------------ <nowiki>*</nowiki> [[Wikimedia#Wikimedia_L%C3%ABtzebuerg|Wikimedia Lëtzebuerg]] ASBL ass e Veräin, dee sech allgemeng fir d'Promotioun vum Fräie Wëssen, de Projetë vu Wikimedia (wourënner déi verschidde Wikipediaen, an absënns déi op Lëtzebuergesch) asetzt. Si huet näischt mam Inhalt vun dëser Wikipedia ze dinn. Kontaktadress: [mailto:wikimedia.lu@gmail.com wikimedia.lu@gmail.com] </div></div> {{Div col end}} [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] 4d340vcczkg5hnsha9p3eu6zx0l8ew0 2711296 2711293 2026-10-07T18:04:55Z Mobby 12 60927 /* Neies vun der Communautéit */ richteg gezielt 2711296 wikitext text/x-wiki ---- __NOTOC__ {{Div col|colwidth=320px|cols=2}} <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Gro|fond=white}} == Nei op Wikipedia?== Op eiser '''[[Wikipedia:Wëllkomm|Wëllkomm]]-Säit''' fir nei Mataarbechter fannt Dir déi wichtegst Informatioune fir bei der '''[[Wikipedia]]''' matzemaachen. Dir kënnt natierlech och '''[[Wikipedia:Ech hunn eng Fro|eng Fro stellen]]''' oder an der '''[[Wikipedia:Sandkaul|Sandkaul]]''' ronderëmspillen. Dir kënnt Iech natierlech och '''[[Spezial:Benotzerkont_opmaachen|registréieren]]'''. </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Gréng|fond=white}} == Wat maachen op der Wikipedia? == === Artikele schreiwen === [[Wikipedia:Artikel/Neien Artikel schreiwen|En neien Artikel schreiwen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Artikel/Wéi änneren ech en Artikel|En Artikel verbesseren]]&nbsp;• [[Wikipedia:Portaler|Portaler]]&nbsp;• [[Wikipedia:Artikelen, déi et op all Wikipedia sollt ginn|Artikelen, déi et op all Wikipedia sollt ginn]]&nbsp;• [[Wikipedia:Artikelen, déi et op dëser Wikipedia sollt ginn|Artikelen, déi et op dëser Wikipedia sollt ginn]]&nbsp;• [[Wikipedia:Skizzen|Skizze kompletéieren]]&nbsp;• [[Special:Uncategorizedpages|Artikele kategoriséieren]]&nbsp;• [[Special:Lonelypages|Weesesäiten]]&nbsp;• [[Special:Deadendpages|Sakgaasse-Säiten]]&nbsp;• [[Wikipedia:WikiProjeten|WikiProjeten zu bestëmmten Theemen]] === Maintenance === [[Special:Newpages|Nei Säiten]]&nbsp;• [[Spezial:Linken_op_dës_Säit/Schabloun:Iwwerschaffen|Säiten, déi iwwerschafft musse ginn]] • [[Wikipedia:Läschen|Säiten, déi geläscht solle ginn]]&nbsp;• [[Wikipedia:Neutralitéitsproblemer|Säiten, wou en Neutralitéitsproblem besteet]]&nbsp;• [[Wikipedia:Copyrightproblemer|Säiten, wou e Copyrightproblem besteet]]&nbsp;• [[:Kategorie:Wikipedia:Biller ouni Lizenz|Biller ouni Lizenz]]&nbsp;• [[Wikipedia:Vandalismus|Vandalismus]]&nbsp;• [[Wikipedia:Lëscht vu Vandalen|Lëscht vu Vandalen]]&nbsp;• [[Spezial:Duebel Viruleedungen|Duebel Viruleedungen]]&nbsp;• [[Special:Unusedimages|Net benotzt Biller]] === Är Meenung soen === '''[[Wikipedia:De Stamminee|De Stamminee]]'''&nbsp;• [[Wikipedia:Adminkandidaturen|Adminkandidaturen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Läschen|Läschen]] === Froen an Ufroen === [[Wikipedia:Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?|Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?]]&nbsp;• [[Wikipedia:Ech hunn eng Fro|Ech hunn eng Fro]]&nbsp;• [[Wikipedia:Wierder, deenen hir Schreifweis net kloer ass|Wierder, deenen hir Schreifweis net kloer ass]]&nbsp;• [[Wikipedia:Technesche Krom|Technesche Krom]] Wënsch&nbsp;: [[Wikipedia:Artikelen, déi et op dëser Wikipedia sollt ginn|Artikelen, déi eis nach feelen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Fotoen, déi eis nach feelen|Fotoen, déi eis nach feelen]] </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Sand|fond=white}} == Reegelen a Konventiounen == === Reegelen === [[Wikipedia:Reegelen|Allgemeng Reegelen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Neutralitéit|Neutralitéit vun den Artikelen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Relevanz|Relevanzkrittären]]&nbsp;• [[Wikipedia:Biller|Iwwer d'Benotze vu Biller]]&nbsp;• [[Wikipedia:Copyright|Copyright]] === Konventiounen a Rotschléi === [[Wikipedia:Homonymie|Zwéin Artikele mam selwechten Numm]]&nbsp;• [[Wikipedia:Nummkonventiounen|Wéi nennen ech mäin Artikel?]]&nbsp;• [[Wikipedia:Stil|Stilreegelen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Verbesserungslëscht|Schreifvarianten, déi hei zeréckgehale goufen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Kategorien|Wéi geet ee mat Kategorien ëm?]] </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Mof|fond=white}} == Communautéit == === [[Wikipedia:Wikipedianer|Wikipedianer]] === Bannent deem leschte Mount hunn {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} Leit op d'mannst eng Ännerung gemaach. All Mataarbechter si [[Charta vum Benevolat|Benevoller]], déi Hiert zum gemeinsame Projet bäidroen; et gëtt kee „Chef“ a kee „Chefredakter“.<br> Och Dir kënnt matmaachen. Zéckt net! [[Wikipedia:Wikipedianer|D'Lëtzebuerger Wikipedianer]]&nbsp;• [[Wikipedia:Babel|Sproochen, déi eis Wikipedianer schwätzen]]&nbsp;• [[Spezial:Aktiv_Benotzer|Wikipedianer, déi an de leschten 30 Deeg aktiv waren]] === Kommunikatioun === '''[[Wikipedia:De Stamminee|De Stamminee]]'''&nbsp;• [[Wikipedia:Ech hunn eng Fro|Ech hunn eng Fro]]&nbsp;• [[Wikipedia:Technesche Krom|Technesche Krom]]&nbsp;• [[Wikipedia:Presserevue|Presserevue]]&nbsp;• [[Wikipedia:Ierbessenzielereien|Ierbessenzielereien]]&nbsp;• [[Wikipedia:Geschicht|Geschicht]]&nbsp;• [[Wikipedia:Wikipedia op Lëtzebuergesch an 10 Froen an Äntwerten|D'Wikipedia op Lëtzebuergesch an 10 Froen an Äntwerten]] === Statut vun de Wikipedianer === [[Wikipedia:Administrateuren|Administrateuren]] ([[Special:Listusers/sysop|Lëscht]])&nbsp;• [[Wikipedia:Bot|Botten]] ([[Special:Listusers/bot|Lëscht]])&nbsp;• [[Wikipedia:Bürokraten|Bürokraten]] ([[Special:Listusers/bureaucrat|Lëscht]])&nbsp;• [[Wikipedia:Bot|Botten]] ([[Special:Listusers/bot|Lëscht]])&nbsp;• [[Wikipedia:Interface-Administrateuren|Interface-Administrateuren]] ([[Special:Listusers/interface-admin|Lëscht]]) </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Giel|fond=white}} == Hëllef== '''[[Wikipedia:Hëllef|Hëllef!]]'''<br> Lëtzebuergesch: [[Wikipedia:Eis Schreifweis|'''Eis Schreifweis''']]&nbsp;• [[Wikipedia:Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?|Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?]]<br> Wikipedia: [[Wikipedia:Iwwer d'Wikipedia|Iwwer d'Wikipedia]]&nbsp;• [[Wikipedia:FAQ Lieser|FAQ fir Lieser]]&nbsp;• [[Wikipedia:FAQ Participanten|FAQ fir d'Mataarbechter]]&nbsp;• [[Wikipedia:FAQ Administratioun|FAQ fir d'Administrateuren]]&nbsp;• [[Wikipedia:FAQ (Technesch)|Technesch Froen]] </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Mof|fond=white}} == Ressourcen == === Iwwer d'Wikipedia === [[Wikipedia]]&nbsp;• [[Wikipedia:Iwwer d'Wikipedia|Iwwer d'Wikipedia]]&nbsp;• [[Wikipedia:Wat Wikipedia net ass|Wat Wikipedia net ass]]&nbsp;• [[Special:Statistics|Statistik]] === Fir d'Artikelen === [[Wikipedia:Nëtzleches|Bausteng, Schablounen, etc.]]&nbsp;• [[Commons:Haaptsäit|Biller op Commons]]&nbsp;• [[Wikipedia:Referenztabellen|Lëscht vun de Lëschten]] === Technik === [https://www.mediawiki.org/wiki/Manual:Contents Handbuch fir MediaWiki]&nbsp;• [http://download.wikimedia.org Gespäichert Informatiounen eroflueden] === Aner Projeten === [http://www.wikipedia.org/ Sproocheportal]&nbsp;• [[m:Requests for new languages|Eng aner Sprooch ufroen]]&nbsp;• [[wikt:|Wiktionnaire]]&nbsp;• [[b:|Wikibooks]]&nbsp;• [[q:|Wikiquote]]&nbsp;• [[s:|Wikisource]]&nbsp;• [[m:|Meta Wikipedia]]&nbsp;• [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_L%C3%ABtzebuerg_-_User_Group Lëtzebuerger Wikimedianer]&nbsp;• [http://species.wikipedia.org/wiki/ Wikispecies]&nbsp;• [[Commons:|Commons]] === Associatiounen === [[Wikimedia]]&nbsp; • [[Wikimedia Lëtzebuerg]] • [http://wikimediafoundation.org/wiki/Accueil Fondatioun Wikimedia] </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Blo|fond=white}} == Neies vun der Communautéit == === Oktober 2026 === {{Annonce Verschiddenes|7.|Den 68.000. Artikel, [[Sandra Nettelbeck]], gëtt vum Johnny Chicago ugeluecht.}} === September 2026 === {{Annonce Verschiddenes|15.|En neie WikiProjet gouf lancéiert, bei deem jiddereen hëllefe kann, d'Nimm vun alle Buergermeeschteren aus alle Gemengen vun den Ufänk bis haut [[Wikipedia:WikiProjet Buergermeeschteren|ze kompletéieren]].}} === Juli 2026 === [[File:Wikimania 2026 Day 4 group photo.jpg|thumb|190px|Gruppefoto vun der Wikimania 2026]] {{Annonce Verschiddenes|21.-25.|2 lb-Wikipedianer waren op der [[Wikimania]] 2026 zu [[Paräis]] mat derbäi.}} === Abrëll 2026 === {{Annonce Verschiddenes|2.|De 67.000. Artikel, [[Iwwerlaf vum Argent-Double]], gëtt vum GilPe ugeluecht.}} === November 2025 === {{Annonce Verschiddenes|2.|De 66.000. Artikel, [[Systemateschen Elementsnumm]], gëtt vum GilPe ugeluecht.}} === September 2025 === {{Annonce Verschiddenes|19.|De [[Benotzer:GilPe]] gëtt Administrateur op der lb-Wikipedia.}} === Juni 2025 === {{Annonce Verschiddenes|8.|De [[Benotzer:Volvox]] gëtt Interface-Administrateur op der lb-Wikipedia.}} === Abrëll 2025 === {{Annonce Verschiddenes|29.|De 65.000. Artikel, [[Paris-Nice 1975]], gëtt vum Mobby 12 ugeluecht.}} >>>'''[[Wikipedia:Communautéitssäit/Archiv_Neies|Eeler Annoncë sinn hei am Archiv]]'''<<< -------------------------------------- [[Fichier:Wikimedia-lu logo-2.png|thumb|90px]] == Neies vun der ASBL Wikimedia Lëtzebuerg * == <!-- === September 2026 === {{Annonce Verschiddenes|26.|D'ASBL mécht aktiv beim [[Dag vun der Lëtzebuerger Sprooch]] mat.}} --> === September 2026 === [[Fichier:Leudelange, Wikimedia – D'Lëtzebuerger Sprooch(en) (101).jpg|miniatur|]] {{Annonce Verschiddenes|24.|Zwéi Membere vu Wikimedia Lëtzebuerg si mat engem Stand um Vernissage vun der Ausstellung „D'Lëtzebuerger Sprooch(en)“ vum Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch zu Leideleng derbäi.}} === Juli 2026 === {{Annonce Verschiddenes|5.|D'ASBL mécht bei der ''marche gourmande'' zu Leideleng mat, a Form vun engem Quiz, deem seng Froen op Informatiounen aus der Wikipedia op Lëtzebuergesch baséieren.}} === Mee 2026 === {{Annonce Verschiddenes|15.|D'ASBL war mat 2 Membere beim ''Welcome Day'' fir nei Awunner vun der Gemeng Leideleng vertrueden.}} [[Fichier:NPfVLS 2026 WikimediaLU.jpg|thumb|upright]] {{Annonce Verschiddenes|5.|Wikimedia Lëtzebuerg gëtt mam [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]] 2026 ausgezeechent ([https://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites.gouvernement2024+lb+actualites+toutes_actualites+communiques+2026+05-mai+05-thill-letzebuerger-sprooch.html Communiqué] op gouvernement.lu, 06.05.2026).}} === Mäerz 2026 === [[Fichier:Wiki-Treffen Leudelange Mäerz 2026.jpg|miniatur|E puer Participantë vun der Generalversammlung vu Wikimedia Lëtzebuerg]] {{Annonce Verschiddenes|7.|[[Wikipedia:Wikiiessen 2026|Wikiiessen]] bei deem 15 Leit derbäi waren a [[Wikipedia:Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg 2026|Generalversammlung vun der ASBL Wikimedia Lëtzebuerg]] am Kulturzentrum zu Leideleng. 14 Wikipedianer waren derbäi an och de Leidelenger Buergemeeschter [[Lou Linster]] an d'Nathalie Entringer, Vertriederin vum [[ZLS]] a Member vum Leidelenger Gemengerot.}} === Januar/Februar 2026 === [[Fichier:AdminCon 2026 Gruppenfoto.jpg|miniatur|Gruppefoto vun der AdminCon 2026]] {{Annonce Verschiddenes|30.01-01.02|1 Wikipedianer war op der [[:de:Wikipedia:AdminConvention 2026|AdminCon]] zu [[Bremen]] an huet do e [[:commons:File:Kurzvortrag AdminCon 2026 – Admin auf der luxemburgischsprachigen Wikipedia.pdf|Kuerzvirtrag]] iwwer d'[[Wikipedia:Administrateuren|Administrateuren]] op der lëtzebuergescher Wikipedia gehalen.}} === Januar 2026 === {{Annonce Verschiddenes|15.|1 lb-Wikipedianer war fir en Interview um [https://100komma7.lu/show/Moiesstudio/202601150832/episode/Ka-Wikipedia-sech-trotz-KI-weider-duerchsetzen? Radio 100,7] am Kader vun de 25 Joer Wikipedia.}} {{Annonce Verschiddenes|12.|1 lb-Wikipedianer war bei engem Aarbechtsgrupp vun den [[Lëtzebuerger Guiden a Scouten|LGS]] fir en éischten Austausch. D'LGS wëllen aktiv op der lb-Wikipedia ginn.}} {{Annonce Verschiddenes|7.|2 lb-Wikipedianer ware beim [[Le Quotidien]] fir en [https://lequotidien.lu/a-la-une/dans-les-coulisses-de-wikipedia-ceux-qui-ecrivent-lhistoire-du-grand-duche/ Artikel] am Kader vun de 25 Joer Wikipedia, deen de 15.1.2026 verëffentlecht gouf.}} [[Wikipedia:Communautéitssäit/Archiv_Neies_Wikimedia_asbl|>> '''Archiv '''Annoncë Wikimedia ASBL]] ------------------ <nowiki>*</nowiki> [[Wikimedia#Wikimedia_L%C3%ABtzebuerg|Wikimedia Lëtzebuerg]] ASBL ass e Veräin, dee sech allgemeng fir d'Promotioun vum Fräie Wëssen, de Projetë vu Wikimedia (wourënner déi verschidde Wikipediaen, an absënns déi op Lëtzebuergesch) asetzt. Si huet näischt mam Inhalt vun dëser Wikipedia ze dinn. Kontaktadress: [mailto:wikimedia.lu@gmail.com wikimedia.lu@gmail.com] </div></div> {{Div col end}} [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] k1klgzhzit3gd1r3a15plp8sjbns4td 0 1502 2711270 2687797 2026-10-07T16:21:35Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711270 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''25. [[Juli]]''' ass den 206. Dag vum Joer (207. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1593]]: Abjuratioun vum [[Henri IV. vu Frankräich]] deen elo [[Katholizismus|Katholik]] ass an de [[Protestantismus|protestantesche Kult]] opgëtt. * [[1772]]: [[Geschicht vu Polen|Éischt Deelung vu Polen]] tëscht Russland, Éisträich a Preisen. * [[1830]]: [[Frankräich]]: ''[[Ordonnance vu Saint-Cloud]]'': Opléisung vun de Chamberen an Ofschafung vun der Pressefräiheet. * [[1909]]: De [[Louis Blériot]] flitt als éischte Mënsch vu [[Calais]] op [[Dover]] iwwer den [[Äermelkanal]]. * [[1921]] Ënnerschrëft vun der Konventioun iwwer d'''[[Union économique belgo-luxembourgeoise]]'' (UEBL). * [[1943]]: De [[Benito Mussolini]] gëtt vum Kinnek [[Vittorio Emanuele III, vun Italien|Vittorio Emanuele III,]] ofgesat a festhuele gelooss. * [[957]]: Ofschafung vun der Monarchie an [[Tunesien]]; den [[Habib Bourguiba]] proklaméiert d'Republik. * [[2000]]: Eng [[Concorde (Fliger)|Concorde]] fält bei [[Paräis]] erof, all 109 Leit déi dra waren, a 4 um Buedem, kommen ëm d'Liewen. == Gebuer == <gallery> Fichier:Scheiner christoph.gif|Christoph Scheiner Fichier:PierreBrandebourg.JPG|Pierre Brandebourg Fichier:Elias Canetti 2.jpg|Elias Canetti </gallery> * [[1575]]: [[Christoph Scheiner]], däitschen Astronom. * [[1798]]: [[Albert Knapp]], däitschen Dichter a Grënner vum éischten Déiereschutzveräin an Däitschland. * [[1808]]: [[Johann Benedict Listing]], däitsche Mathematiker. * [[1824]]: [[Peter Brandebourg|Peter (oder Pierre) Brandebourg(er)]], lëtzebuergesche Moler. * [[1873]]: [[Heitor Silva Costa]], brasilianesche Bauingenieur. * [[1877]]: [[Eugène Bisenius]], lëtzebuergesche Chimiesprofesser an Naturwëssenschaftler. * [[1880]]: [[Gustave Faber]], lëtzebuergesche Cheemiker. * [[1894]]: [[Yvonne Printemps]], franséisch Schauspillerin a Sängerin. * [[1895]]: [[Maurice Gillen]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1898]]: [[Pierre Bertogne]], lëtzebuergeschen Drogist, Fotograf an Hobbyfilmer. * [[1905]]: [[Elias Canetti]], däitschsproochege Schrëftsteller an Nobelpräisdréier. * [[1920]]: [[Rosalind Franklin]], brittesch Cheemikerin. * [[1922]]: [[Henri Ackermann]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1928]]: [[Mimmo Palmara]], italieenesche Schauspiller. * [[1930]]: [[Henri Fickinger]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1934]]: [[Claude Zidi]], franséische Filmregisseur. * [[1935]]: [[Barbara Harris]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1944]]: [[Michel Heintz]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur. * 1944: [[Christian Fechner]], franséische Filmproduzent, Dréibuchauteur a Regisseur. * [[1947]]: [[Lucien Clement]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1955]]: [[Eva Paulin]], éisträichesch Theaterregisseurin. * [[1963]]: [[Timothy Peach]], brittesch-däitsche Schauspiller. * [[1967]]: [[Iris Roseneck]], lëtzebuergesch Schéisserin. * [[1969]]: [[Barbara Wagner]], lëtzebuergesch Molerin. * [[1975]]: [[Grégoire Colin]], franséische Schauspiller. * [[1977]]: [[Gordon Braun]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1978]]: [[Louise Brown]], dat éischte Kand, dat duerch eng [[kënschtlech Befruchtung]] op d'Welt kënnt. * [[1979]]: [[Nora Koenig]], lëtzebuergesch Schauspillerin. * [[1985]]: [[Nelson Angelo Piquet]], F1-Pilot. == Gestuerwen == * [[1564]]: [[Ferdinand I. (HRR)|Ferdinand I.]], Keeser vum Hellege Réimesche Räich (1558 bis 1564). * [[1710]]: [[Gottfried Kirch]], däitschen Astronom. * [[1834]]: [[Samuel Taylor Coleridge]], engleschen Dichter a Philosoph. * [[1881]]: [[Karl Christian Bruhns]], däitschen Astronom a Geodet. * [[1893]]: [[Charles Stammer]], lëtzebuergesche Cheemiker. * [[1895]]: [[Julien Vesque]], lëtzebuergesch-franséische Botaniker an Naturalist. * [[1903]]: [[Prosper-Mathieu Henry]], franséischen Astronom. * [[1934]]: [[Engelbert Dollfuß]], éisträichesche Politiker. * [[1941]]: [[Henry P. McCain]], ''Major General'' vun der US-Army. * [[1945]]: [[Joseph Jentgen]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1946]]: [[Jean-Baptiste Didier (1874)|Jean-Baptiste Didier]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1958]]: [[Alexandre Schaumasse]], franséischen Astronom. * [[1969]]: [[Otto Dix]], däitsche Moler. * [[1972]]: [[Claude Cerval]], franséische Schauspiller. * [[1980]]: [[Wladimir Semjonowitsch Wyssozki]], russesche Singer-Songwriter, Dichter an Theater- a Filmschauspiller. * [[1984]]: [[Big Mama Thornton]], US-amerikanesch Sängerin. * [[1986]]: [[Vincente Minnelli]], US-amerikanesche Regisseur. * [[1990]]: [[Jean Fourastié]], franséischen Ekonomist. * 1990: [[Hélène Meer]], lëtzebuergesch Molerin. * [[1992]]: [[Vittorio Sanipoli]], italieenesche Schauspiller. * [[1996]]: [[Howard Vernon]], Schwäizer Schauspiller. * [[2003]]: [[John Schlesinger]], US-amerikanesche Regisseur. * [[2006]]: [[Karin Hübner]], däitsch Schauspillerin. * [[2009]]: [[Johnny Horne]], hollännesch-lëtzebuergesche Museker. * [[2009]]: [[Marcel Welter]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[2011]]: [[Michael Cacoyannis]], zypriotesch-griichesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * [[2012]]: [[Paul Frieden]], lëtzebuergesche Liichtathleet an Olympionik. * [[2013]]: [[Bernadette Lafont]], franséisch Schauspillerin. * [[2019]]: [[Beji Caid Essebsi]], tuneesesche Politiker. * [[2020]]: [[Olivia de Havilland]], brittesch-US-amerikanesch Schauspillerin. * 2020: [[Peter Green]], brittesche Gittarist a Sänger. * 2020: [[John Saxon]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2024]]: [[Jean Schroeder]], lëtzebuergeschen Historiker. == Feierdeeg == *[[Hellege Christophorus]] == Um Spaweck == {{Commonscat|25 July|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Dag am Juli| 25]] jt9pge8vpktn4l7dxt1yhu4yrp8pfek 0 1542 2711220 2682151 2026-10-07T12:32:45Z Zinneke 34 /* Gebuer */ 2711220 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''8. [[Januar]]''' ass den 8. Dag vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == === Angola === * [[2010]]: De Bus vun der togoleesescher Foussballnationalekipp, déi um Wee op d'Afrikameeschterschaft an Angola ass, gëtt vun der [[Frente para a Libertação do Enclave de Cabinda|Front fir d'Befreiung vun der Cabinda-Enklav]] a [[Cabinda (Provënz)|Cabinda]] ugegraff. Dräi Persoune kommen ëm d'Liewen an aacht Leit gi verletzt.<ref>The Guardian [https://www.theguardian.com/world/2010/jan/11/two-arrested-togo-football-attack ''Togo footballers were attacked by mistake, Angolan rebels say''] (11. Januar 2010)</ref><ref>BBC: [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8451356.stm ''Angola 'arrests' after Togo football team attack ''] (11. Januar 2010)</ref> === Frankräich === * [[1959]]: De [[Charles de Gaulle]] gëtt President vun der [[Frankräich|franséischer Republik]]. === Lëtzebuerg === * [[1940]]: Déi lescht Ausgab vun der Lëtzebuerger Zäitschrëft ''[[L'Action féminine]]'' gëtt publizéiert. == Gebuer == <gallery> Fichier:Bothe.jpg|Walther Bothe Fichier:Elvis Presley 1970.jpg|Elvis Presley Fichier:Shirley Bassey (1971).jpg|Shirley Bassey Fichier:Stephen Hawking.StarChild.jpg|Stephen Hawking Fichier:David Bowie.jpg|David Bowie </gallery> * [[1792]]: [[Théodore Richard]], lëtzebuergesche Gierwer a Politiker. * [[1835]]: [[Nicolas Gonner]], lëtzebuergeschen Historiker, Schrëftsteller, Editeur an Ingenieur. * [[1871]]: [[Nicolas Biwer]], lëtzebuergesche Politiker an Entreprener. * [[1868]]: [[Frank Dyson]], engleschen Astronom. * [[1891]]: [[Walther Bothe]], däitsche Physiker, Nobelpräisdréier. * [[1901]]: [[Valérie Kuborn]], lëtzebuergesch Molerin. * [[1912]]: [[José Ferrer]], US-amerikanesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[1916]]: [[Rudy Houtsch]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1924]]: [[Marcello Fondato]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1928]]: [[René Hengel]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[1934]]: [[Jacques Anquetil]], franséische Vëlossportler an Tour de France Gewënner. * [[1935]]: [[Elvis Presley]], US-amerikanesche Museker a Schauspiller. * 1935: [[Henri Rodesch]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Museksprofesser a Politiker. * [[1937]]: [[Shirley Bassey]], brittesch Musekerin. * [[1941]]: [[Graham Chapman]], engleschen Dokter a Komiker ("Monty Python"). * [[1942]]: [[Stephen Hawking]], britteschen Astrophysiker. * [[1945]]: [[Elga Sorbas]], däitsch Schauspillerin. * [[1947]]: [[David Bowie]], brittesche Museker, Sänger, Schauspiller, Produzent a Moler * [[1954]]: [[Justin Turpel]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1960]]: [[Thierry Schuman]], lëtzebuergesche Psycholog a Lokalpolitiker. * [[1965]]: [[Pascal Obispo]], franséische Sänger a Komponist. * [[1973]]: [[Serge Karier]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[1976]]: [[Christian Lavey]], lëtzebuergeschen Entreprener an Illusionist. * [[1982]]: [[Joel Holtzem]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller. * [[1984]]: [[Kim Jong-un]], "Ieweschte Leader" vun Nordkorea. * [[1985]]: [[Elisabeth Pähtz]], däitsch Schachspillerin. * [[1991]]: [[Jeff Feller]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1993]]: [[Mikel Molitor]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * [[2004]]: [[Liv Wenzel]], lëtzebuergesch Vëlossportlerin. == Gestuerwen == * [[1324]]: [[Marco Polo]], venezianeschen Händler an Entdecker * [[1642]]: [[Galileo Galilei]], italieenesche Philosoph, Mathematiker, Physiker an Astronom. * [[1856]]: [[Emmanuel d'Huart]], franséischen Offizéier an Historiker. * [[1890]]: [[Michel Weyer]], lëtzebuergesche Kommunalbeamten. * [[1896]]: [[Paul Verlaine]], franséischen Dichter a Frënd vum Arthur Rimbaud. * [[1937]]: [[Richard Anschütz]], däitsche Cheemiker. * [[1941]]: [[Robert Baden-Powell]], Grënner vum Scoutissem. * [[1942]]: [[Yvette Mimieux]], US-amerikanesch Schauspillerin * [[1948]]: [[Kurt Schwitters]], däitsche Kënschtler (''[[Dadaismus]]''). * 1948: [[Richard Tauber]], britteschen Operesänger. * [[1949]]: [[Ernest Arendt (Riichter)|Ernest Arendt]], lëtzebuergesche Riichter a Vizepresident vum Staatsrot. * [[1952]]: [[Antonia Maury]], US-amerikanesch Astronomin. * [[1954]]: [[Jean-Pierre Decker (Sculpteur)|Jean-Pierre Decker]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[1968]]: [[Albert Massard]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[1976]]: [[Zhou Enlai]], chineesesche Politiker. * [[1977]]: [[François Heck]], lëtzebuergesche Vëlossportler, Pistard. * [[1982]]: [[Grégoire Aslan]], armeenesche Schauspiller. * [[1996]]: [[François Mitterrand]], franséische Staatspresident. * [[2007]]: [[Francis Cockfield]], brittesche Politiker. * 2007: [[Yvonne De Carlo]], kanadesch-US-amerikanesch Schauspillerin. * 2007: [[Iwao Takamoto]], japanesch-US-amerikaneschen Zeechentrickmécher. * [[2011]]: [[Jiří Dienstbier]], tschecheschen Dissident a Politiker. * [[2015]]: [[Marc Olinger]], lëtzebuergesche Schauspiller a Regisseur. * 2015: [[Rod Taylor]], australesche Schauspiller. * [[2017]]: [[Ruth Perry (Politikerin)|Ruth Perry]], liberianesch Politikerin. * 2017: [[Akbar Haschemi Rafsandschani]], Staatspresident vum Iran. * 2017: [[Peter Sarstedt]], brittesche Singer-sonwriter. * [[2021]]: [[Steve Carver]], US-amerikanesche Filmregisseur. * 2021: [[Emile Hemmen]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[2024]]: [[Adan Canto]], mexikanesche Schauspiller. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|8 January|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Dag am Januar| 08]] hh780ml02pqowm4zusiaj7d47wsogaf 0 1563 2711302 2665830 2026-10-07T18:12:02Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2711302 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''18. [[Januar]]''' ass den 18. Dag vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1535]]: De spueneschen Eruewerer [[Francisco Pizarro]] grënnt, um Südufer vum Floss [[Rimac]], [[Lima]], deemools nach ''Ciudad de los Reyes'' (Stad vun de Kinneken). * [[1701]]: De Kurfürst [[Friedrich I. vu Preisen|Friedrich III. vu Brandenburg]] kréint sech zu [[Königsberg (Preisen)|Königsberg]] eegenhänneg zum ''Kinnek a Preisen''. * [[1778]]: Den [[James Cook]] entdeckt [[Hawaii]]. * [[1871]]: De [[Wilhelm I. vun Däitschland|Wilhelm I. vu Preisen]] gëtt däitsche Keeser. * [[1919]]: D'[[Paräisser Friddenskonferenz 1919]] fänkt un, zwéin Deeg drop geet mat der Ënnerschrëft vum [[Traité vu Versailles|Friddenstraité vu Versailles]] den [[Éischte Weltkrich]] op en Enn. == Gebuer == <gallery> Fichier:Montesquieu 1.png|Montesquieu Fichier:Warren de la Rue.jpg|Warren de la Rue Fichier:Cary Grant - publicity.JPG|Cary Grant Fichier:Alexander Van der Bellen 2016.jpg|Alexander Van der Bellen Fichier:Kevin Costner Césars 2013.jpg|Kevin Costner </gallery> * [[1689]]: [[Montesquieu]], franséische Philosoph. * [[1815]]: [[Warren de la Rue]], britteschen Astronom a Cheemiker. * 1815: [[Konstantin von Tischendorf]], däitschen Theolog. * [[1880]]: [[Théodore Noesen]], lëtzebuergesche Schlässer a Politiker. * [[1881]]: [[Nikolaus Wark]], lëtzebuergesche Metallurgist. * [[1882]]: [[Alan Alexander Milne]], englesche Schrëftsteller. * [[1892]]: [[Oliver Hardy]], US-amerikanesche Schauspiller (''[[Den Décken an den Dënnen]]''). * [[1900]]: [[Fritz Schneider]], lëtzebuergesche Professer an Auteur. * [[1903]]: [[Werner Hinz]], däitsche Schauspiller. * [[1904]]: [[Cary Grant]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1908]]: [[Lambert Schaus]], lëtzebuergesche Politiker an Diplomat. * [[1910]]: [[Antoine Nangeroni]], lëtzebuergeschen Entreprener a Sportsaktivist. * [[1911]]: [[Gábor Darvas]], ungaresche Komponist a Musekswëssenschaftler. * 1911: [[Danny Kaye]], US-amerikanesche Schauspiller, Komiker a Sänger. * [[1914]]: [[Arno Schmidt]], däitsche Schrëftsteller. * [[1933]]: [[John Boorman]], brittesche Regisseur. * [[1937]]: [[John Hume]], nordiresche Politiker a Friddensnobelpräislaureat. * [[1942]]: [[Raymond Kirsch]], lëtzebuergesche Jurist an Ekonomist. * 1942: [[Maggy Masselter]], lëtzebuergesch Nonn, Molerin a Sculptrice. * [[1944]]: [[Alexander Van der Bellen]], éisträicheschen Ekonomist a Politiker; Bundespresident. * [[1949]]: [[Philippe Starck]], franséischen Designer an Architekt. * [[1955]]: [[Kevin Costner]], US-amerikanesche Schauspiller. * 1955: [[Hans van Tongeren]], hollännesche Schauspiller. * [[1958]]: [[Jo Kox]], administrativen Direkter vum Casino Luxembourg – Forum d'art contemporain. * [[1963]]: [[Phillip Boa]], däitsche Museker a Komponist. * [[1979]]: [[Leo Varadkar]], iresche Politiker. * [[1987]]: [[Johan Djourou]], schwäizeresch-ivoresche Foussballspiller. * [[1993]]: [[Pia Berscheid]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[2000]]: [[Laura Thorn]], lëtzebuergesch Sängerin. == Gestuerwen == * [[1174]] - [[Wenzel II.]], béimeschen Herzog a Kinnek. * [[1730]]: [[Péiter II. vu Russland]], russeschen Zar (1727 bis 1730). * [[1759]]: [[Philipp Andreas Kilian]], Kofferstiecher a Moler. * [[1787]]: [[Jean-Baptiste Determe]], kathoulesche Geeschtlechen aus Lëtzebuerg zu Wien. * [[1797]]: [[Henri-Jean-Népomucène Crantz]], lëtzebuergesche Botaniker. * [[1802]]: [[Antoine Darquier de Pellepoix]], franséischen Astronom. * [[1862]]: [[John Tyler]], 10. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika. * [[1863]]: [[François Joseph Wirz]], lëtzebuergeschen Ingenieur. * [[1878]]: [[Antoine César Becquerel]], franséische Physiker. * [[1921]]: [[Wilhelm Foerster]], däitschen Astronom. * [[1927]]: [[Hermann Müller (Botaniker/Thurgau)|Hermann Müller]], Schwäizer Wäibauingenieur a Botaniker. * [[1936]]: [[Rudyard Kipling]], brittesche Schrëftsteller, Journalist an Nobelpräisdréier. * [[1949]]: [[Edouard Garnich]], lëtzebuergesche kathoulesche Geeschtlechen. * [[1972]]: [[Jacques Majerus]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * 1972: [[George Mitchell (Schauspiller)|George Mitchell]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1977]]: [[Yvonne Printemps]], franséisch Schauspillerin a Sängerin * 1977: [[Carl Zuckmayer]], däitsche Schrëftsteller * [[1986]]: [[Nicolas Espen]], lëtzebuergesche Geeschtlechen. * [[1988]]: [[Jean Mitry]], franséischen Auteur a Filmregisseur. * [[1995]]: [[Roger Gilson]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1999]]: [[Günter Strack]], däitsche Schauspiller. * [[2007]]: [[Cyril Mar Baselios Malancharuvil]], indesche Bëschof * [[2010]]: [[Ursula Kübler]], Schwäizer Schauspillerin an Dänzerin * [[2016]]: [[Glenn Frey]], US-amerikanesche Rockmuseker * 2016: [[Michel Tournier]], franséische Schrëftsteller * [[2021]]: [[Jean-Pierre Bacri]], franséische Schauspiller an Dréibuchauteur * 2021: [[Aimé Knepper]], lëtzebuergesche Resistenzler, Sportsprofesser a Liichtathleet == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|18 January|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Dag am Januar| 18]] ka5mvkse6vypk106oodnabikmbgqq5o 0 1615 2711278 2680261 2026-10-07T16:40:56Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711278 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''8. Mäerz''' ass de 67. Dag (68. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1603]]: De [[Mathias Birthon]] kritt als éischten e Privileeg als ''kinneklechen Haffdrécker'', fir an der Stad Lëtzebuerg eng Dréckerei ze bedreiwen. * [[1821]]: Ufank vum griicheschen Onofhängegkeetskampf. * [[1965]]: [[Vereenegt Staate vun Amerika|Amerikanesch]] Truppe kommen am [[Vietnam]] un. == Gebuer == <gallery> Fichier:Antoine Becquerel 2.jpg|Antoine Becquerel Fichier:Otto Hahn (Nobel).jpg|Otto Hahn |Heinz Mack </gallery> * [[1495]]; [[Rosso Fiorentino]], italieenesche Moler. * [[1714]]: [[Carl Philipp Emanuel Bach]], däitsche Komponist. * [[1788]]: [[Antoine César Becquerel]], franséische Physiker. * [[1804]]: [[Alvan Clark]], US-amerikaneschen Astronom an Teleskopbauer. * [[1856]]: [[Maurice Koechlin]], franséischen Ingenieur. * [[1873]]: [[Alfons Ennesch]], lëtzebuergeschen Ingenieur an Auteur. * [[1877]]: [[Léon Metzler (Politiker)|Léon Metzler]], lëtzebuergesche Politiker a Jurist. * [[1879]]: [[Otto Hahn]], däitsche Cheemiker, Pionéier vun der Radiochimie; Nobelpräisdréier. * [[1884]]: [[Albert Steffen]], lëtzebuergeschen Historiker. * [[1892]]: [[Jean Brachmond]], lëtzebuergesche Paschtouer a Resistenzler. * [[1902]]: [[Arno Arthur Wachmann]], däitschen Astronom. * 1902: [[Robert Ries]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1907]]: [[Konstantin Karamanlis]], griichesche Politiker. * [[1913]]: [[Dominique Wantz]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1918]]: [[Jacques Baratier (Filmregisseur)|Jacques Baratier]], franséische Filmregisseur. * [[1920]]: [[Eva Dahlbeck]], schweedesch Schauspillerin a Schrëftstellerin. * [[1923]]: [[Robert Weimerskirch]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur. * 1923: [[José María Forqué]], spuenesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * 1923: [[Walter Jens]], däitsche Philolog, Literaturkritiker a Schrëftsteller. * [[1924]]: [[Jean Serres]], lëtzebuergesche Boxer. * 1924: [[René Allio]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1926]]: [[Francisco Rabal]], spuenesche Schauspiller. * [[1927]]: [[Manfred R. Köhler]], däitsche Filmregisseur a Dréibuchauteur. * [[1929]]: [[Hebe Camargo]], brasilianesche Sängerin a Schauspillerin. * [[1931]]: [[Heinz Mack]], däitsche Sculpteur a Moler. * 1931: [[Neil Postman]], US-amerikanesche Mediewëssenschaftler. * [[1936]]: [[Michel Schmitt]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Kierchenhistoriker. * [[1940]]: [[Susan Clark]], kanandesch Schauspillerin. * [[1952]]: [[Paul Hammelmann]], lëtzebuergesche Versécherungsfachmann a Politiker. * [[1956]]: [[Jean-Claude Muller]], lëtzebuergesche Linguist a Kulturwëssenschaftler. * [[1957]]: [[Dick Schoof]], hollännesche Politiker. * [[1963]]: [[Michel Clees]], lëtzebuergesche Gynekolog, Schrëftsteller, Liddermécher a Schauspiller. * [[1964]]: [[Françoise Poos]], lëtzebuergesch Curatrice, Chercheuse a Fotografin. * [[1974]]: [[Christiane Paul]], däitsch Schauspillerin. * [[1987]]: [[Karim Guerfi]], franséische Boxer. * [[1988]]: [[Christian Bock]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * [[1994]]: [[Chris Philipps]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1995]]: [[Charlie Bidinger]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. == Gestuerwen == * [[1594]]: [[Jean Gladt]], kathoulesche Geeschtlechen, Benediktinerpater an Abt vun der Iechternacher Abtei. * [[1794]]: [[Charles Grangier de la Ferriere]], franséische Generol. * [[1869]]: [[Hector Berlioz]], franséische Komponist. * [[1874]]: [[Millard Fillmore]], 13. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika. * [[1875]]: [[Valentin Wahl]], lëtzebuergeschen Händler a Politiker. * [[1880]]: [[Camille de Tornaco]] belsche Politiker a President vum Senat. * [[1888]]: [[Josif Pančić]], serbesche Botaniker an Agronom. * [[1917]]: [[Ferdinand Graf von Zeppelin]], däitsche Generol a Loftschëffconstructeur. * [[1925]]: [[Juliette Wytsman]], belsch Molerin * [[1930]]: [[William Howard Taft]], 27. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika. * [[1941]]: [[Sherwood Anderson]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * [[1942]]: [[José Raúl Capablanca]], kubanesche Schachgroussmeeschter. * [[1967]]: [[Léon Meisch]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1971]]: [[Harold Lloyd]], US-amerikanesche Schauspiller, Komiker a Regisseur. * [[1975]]: [[Joseph Bech]], lëtzebuergesche Politiker. * 1975: [[George Stevens]], US-amerikanesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * [[1980]]: [[Roland Armontel]], franséische Schauspiller. * [[1990]]: [[Charles Krüger]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[1998]]: [[Peter Nilson]], schweedeschen Astronom an Auteur. * [[2000]]: [[Pierre Nilles]], lëtzebuergesche Journalist. * [[2006]]: [[Carlo Hommel]], lëtzebuergesche Organist. * [[2017]]: [[George A. Olah]], US-amerikanesche Cheemiker. * [[2020]]: [[Max von Sydow]], schweedesch-franséische Schauspiller. * [[2023]]: [[Bert I. Gordon]], US-amerikaneschen Dréibuchauteur, Filmproduzent a Filmregisseur. * 2023: [[Jean-Marie Kieffer]], lëtzebuergesche Komponist, Organist a Lycéesprofesser. == Feierdeeg == * [[Internationale Fraendag]] == Um Spaweck == {{Commonscat|8 March|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Dag am Mäerz| 08]] 4s4ni0d4oivcwn52c5qhegq4jppjn5z 0 1618 2711285 2650473 2026-10-07T17:54:21Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711285 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''11. Mäerz''' ass de 70. Dag (71. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1793]]: [[Frankräich]]: [[Massakere vu Machecoul]]. * [[1946]]: De [[Paul Henri Spaak]] gëtt Regierungschef an der [[Belsch]]. * [[1976]]: Zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gëtt per Gesetz eng staatlech [[staatlech Pressehëllef|Hëllef fir déi geschriwwe Press]] agefouert. * [[1985]]: De [[Michail Sergejewitsch Gorbatschow|Michail Gorbatschow]] gëtt Generalsekretär vum Zentralkommitee vun der Kommunistescher Partei vun der [[Sowjetunioun]]. * [[1990]]: [[Litauen]] gëtt nees onofhängeg. * [[1996]]: Den [[John Howard (Politiker)|John Howard]] gëtt Regierungschef an [[Australien]]. * [[1998]]: Den [[Dänemark|dänesche]] Ministerpresident [[Poul Nyrup Rasmussen]] gëtt a sengem Amt confirméiert. * [[2003]]: De [[Recep Tayyip Erdogan]] gëtt Ministerpresident vun der [[Tierkei]] * [[2004]]: Bommenattentater op 4 Zich a Garen zu [[Madrid]]: 192 Doudesaffer a bal 2000 Blesséierter. * [[2011]]: Bei engem [[Äerdbiewen|Äerdbiewe]] vun der Stäerkt 9,0 virun der Ostküst vu [[Japan]] a virun allem dem [[Tsunami]], deen doduerch entstanen ass, komme bal 20.000 Leit ëm d'Liewen. Dobäi fällt och de Killsystem vun de [[Atomreakter|Reaktere]] vun der [[Atomzentral Fukushima I]] zäitweileg aus, soudatt et an 3 Reakteren zu enger Kär[[fusioun]] kënnt a [[Radioaktivitéit]] an d'Ëmwelt geréit. D'Schied sinn am dräistellege Milliardeberäich. ==Sport== * [[1934]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1934]] 1:9 géint Däitschland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den [[Ernest Mengel]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=5793 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Däitschland den 11. Mäerz 1934 op der Websäit European Football]</ref> * [[1981]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1982]], 0:2 géint Griicheland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=7761 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Griicheland den 11. Mäerz 1981 op der Websäit European Football]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Jean-Pierre Pescatore (tableau).jpg|J.-P. Pescatore Fichier:Astor Piazzolla.jpg|Astor Piazzolla Fichier:Léopold Reichling 1.jpg|Léopold Reichling Fichier:Joachim Fuchsberger ROMY2008.jpg|Joachim Fuchsberger Fichier:Nina Hagen.jpg|Nina Hagen </gallery> * [[1793]]: [[Jean-Pierre Pescatore]], lëtzebuergesch/franséischen Entreprener, Banquier a Mäzen. * [[1811]]: [[Urbain Le Verrier]], franséische Mathematiker an Astronom. * [[1856]]: [[Reginald Bottomley]], englesche Moler, deen zu Lëtzebuerg gewunnt huet. * [[1860]]: [[Rodolphe Wytsman]], belsche Moler. * [[1885]]: [[Léon Muller (Architekt)|Léon Muller]], lëtzebuergeschen Architekt. * 1885: [[Hans Leibelt]], däitsche Schauspiller. * [[1887]]: [[Raoul Walsh]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[1899]]: [[Frederik IX. vun Dänemark|Frederik IX.]], Kinnek vun Dänemark. * [[1904]]: [[Louis Pesch]], lëtzebuergesche Vëlossportler an Olympionik. * [[1906]]: [[Beppo Brem]], däitsche Schauspiller. * [[1908]]: [[André Dalibert]], franséische Schauspiller a Sänger. * [[1915]]: [[Frinn Zürn]], lëtzebuergeschen Affekot, Politiker a Member vum Staatsrot. * [[1916]]: [[Ferdy Mayne]], däitsche Schauspiller. * 1916: [[Harold Wilson]], brittesche Politiker a Premierminister. * [[1917]]: [[Hermann Gisin]], Schwäizer Zoolog. * [[1921]]: [[Astor Piazzolla]], argentinesche Pianist an Tango-Komponist. * 1921: [[Léopold Reichling]], Professer fir Botanik. * [[1920]]: [[Nicolaas Bloembergen]], hollännesch-US-amerikanesche Physiker an Nobelpräisdréier. * 1920: [[Gérard Tichy]], däitsche Schauspiller. * [[1923]]: [[Paul Muller (Schauspiller)|Paul Muller]], Schwäizer Schauspiller. * [[1927]]: [[Joachim Fuchsberger]], däitsche Schauspiller. * [[1928]]: [[Frederick Stafford]], éisträichesche Schauspiller. * [[1931]]: [[Rupert Murdoch]], australesche Medienentreprener. * [[1933]]: [[Fathi Arafat]], palestinensesche Politiker. * 1933: [[Sandra Milo]], italieenesch Schauspillerin. * [[1935]]: [[Nancy Kovack]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1936]]: [[Harald zur Hausen]], däitschen Dokter an Nobelpräisdréier. * [[1938]]: [[Christian Wolff (Schauspiller)|Christian Wolff]], däitsche Schauspiller. * [[1940]]: [[Aly Knepper]], lëtzebuergesche Schéisser. * [[1943]]: [[Bernd Fischerauer]], éisträichescche Filmregisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[1945]]: [[Lucien Kayser]], lëtzebuergeschen Auteur an Enseignant. * [[1949]]: [[Georg Schramm]], däitsche Kabarettist. * [[1951]]: [[Dominique Sanda]], franséisch Schauspillerin. * [[1952]]: [[Douglas Adams]], brittesche Schrëftsteller. * [[1953]]: [[Carole André]], franséisch Schauspillerin. * [[1955]]: [[Nina Hagen]], däitsch Sängerin. * [[1957]]: [[Marc Zanussi]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1962]]: [[Mohamed Abdullahi Mohamed]], somalesche Politiker. * [[1963]]: [[Marc Tarabella]], belsche Politiker. * [[1964]]: [[Barbara Bollwahn]], däitsch Journalistin == Gestuerwen == * [[1857]]: [[Friedrich Wilhelm von Goedecke]], däitsche Militär a Politiker zu Lëtzebuerg. * [[1878]]: [[Pierre Wirtgen]], lëtzebuergesche Veterinär a Postmeeschter. * [[1888]]: [[Friedrich Wilhelm Raiffeisen]], däitsche Sozialreformer. * [[1911]]: [[Emile Lenger]], lëtzebuerhesche Politiker. * [[1921]]: [[Sherburne Wesley Burnham]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1931]]: [[Friedrich Wilhelm Murnau]], däitsche Regisseur. * [[1939]]: [[Henri Simon]], wallounesche Schrëftsteller. * [[1946]]: [[Nicolas Mathieu]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1955]]: [[Alexander Fleming]], brittesche Bakteriolog an Nobelpräisdréier, Entdecker vum [[Penicillin]]. * [[1960]]: [[Marcelle Chantal]], franséisch Schauspillerin. * [[1971]]: [[Alex Boever]], lëtzebuergeschen Ingenieur. * [[1981]]: [[Kazimierz Kordylewski]], polneschen Astronom. * [[1992]]: [[Richard Brooks]], US-amerikanesche Regisseur. * [[2002]]: [[James Tobin]], US-amerikaneschen Ekonomist. * [[2006]]: [[Slobodan Milosevic]], jugoslawesch-serbesche Politiker. * [[2012]]: [[Emile Back]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[2013]]: [[Raymond Kirsch]], lëtzebuergesche Jurist an Ekonomist. * [[2016]]: [[Nicole Maurey]], franséisch Schauspillerin. * [[2018]]: [[Ken Dodd]], britteschen Entertainer. * 2018: [[Karl Lehmann]], däitsche Geeschtlechen. * 2018: [[Siegfried Rauch]], däitsche Schauspiller. * [[2019]]: [[Carlo Gausché]], lëtzebuergesche Geschäftsmann a Lokalpolitiker. * [[2021]]: [[Peter Patzak]], éisträichesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|11 March|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Mäerz| 11]] 8k116ynuhzm46883hou01kxest5vkt7 2711292 2711285 2026-10-07T17:59:22Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711292 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''11. Mäerz''' ass de 70. Dag (71. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1793]]: [[Frankräich]]: [[Massakere vu Machecoul]]. * [[1946]]: De [[Paul Henri Spaak]] gëtt Regierungschef an der [[Belsch]]. * [[1976]]: Zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gëtt per Gesetz eng staatlech [[staatlech Pressehëllef|Hëllef fir déi geschriwwe Press]] agefouert. * [[1985]]: De [[Michail Sergejewitsch Gorbatschow|Michail Gorbatschow]] gëtt Generalsekretär vum Zentralkommitee vun der Kommunistescher Partei vun der [[Sowjetunioun]]. * [[1990]]: [[Litauen]] gëtt nees onofhängeg. * [[1996]]: Den [[John Howard (Politiker)|John Howard]] gëtt Regierungschef an [[Australien]]. * [[1998]]: Den [[Dänemark|dänesche]] Ministerpresident [[Poul Nyrup Rasmussen]] gëtt a sengem Amt confirméiert. * [[2003]]: De [[Recep Tayyip Erdogan]] gëtt Ministerpresident vun der [[Tierkei]] * [[2004]]: Bommenattentater op 4 Zich a Garen zu [[Madrid]]: 192 Doudesaffer a bal 2000 Blesséierter. * [[2011]]: Bei engem [[Äerdbiewen|Äerdbiewe]] vun der Stäerkt 9,0 virun der Ostküst vu [[Japan]] a virun allem dem [[Tsunami]], deen doduerch entstanen ass, komme bal 20.000 Leit ëm d'Liewen. Dobäi fällt och de Killsystem vun de [[Atomreakter|Reaktere]] vun der [[Atomzentral Fukushima I]] zäitweileg aus, soudatt et an 3 Reakteren zu enger Kär[[fusioun]] kënnt a [[Radioaktivitéit]] an d'Ëmwelt geréit. D'Schied sinn am dräistellege Milliardeberäich. ==Sport== * [[1934]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1934]] 1:9 géint Däitschland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den [[Ernest Mengel]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=5793 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Däitschland den 11. Mäerz 1934 op der Websäit European Football]</ref> * [[1981]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1982]], 0:2 géint Griicheland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=7761 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Griicheland den 11. Mäerz 1981 op der Websäit European Football]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Jean-Pierre Pescatore (tableau).jpg|J.-P. Pescatore Fichier:Astor Piazzolla.jpg|Astor Piazzolla Fichier:Léopold Reichling 1.jpg|Léopold Reichling Fichier:Joachim Fuchsberger ROMY2008.jpg|Joachim Fuchsberger Fichier:Nina Hagen.jpg|Nina Hagen </gallery> * [[1793]]: [[Jean-Pierre Pescatore]], lëtzebuergesch/franséischen Entreprener, Banquier a Mäzen. * [[1811]]: [[Urbain Le Verrier]], franséische Mathematiker an Astronom. * [[1856]]: [[Reginald Bottomley]], englesche Moler, deen zu Lëtzebuerg gewunnt huet. * [[1860]]: [[Rodolphe Wytsman]], belsche Moler. * [[1885]]: [[Léon Muller (Architekt)|Léon Muller]], lëtzebuergeschen Architekt. * 1885: [[Hans Leibelt]], däitsche Schauspiller. * [[1887]]: [[Raoul Walsh]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[1899]]: [[Frederik IX. vun Dänemark|Frederik IX.]], Kinnek vun Dänemark. * [[1904]]: [[Louis Pesch]], lëtzebuergesche Vëlossportler an Olympionik. * [[1906]]: [[Beppo Brem]], däitsche Schauspiller. * [[1908]]: [[André Dalibert]], franséische Schauspiller a Sänger. * [[1915]]: [[Frinn Zürn]], lëtzebuergeschen Affekot, Politiker a Member vum Staatsrot. * [[1916]]: [[Ferdy Mayne]], däitsche Schauspiller. * 1916: [[Harold Wilson]], brittesche Politiker a Premierminister. * [[1917]]: [[Hermann Gisin]], Schwäizer Zoolog. * [[1921]]: [[Astor Piazzolla]], argentinesche Pianist an Tango-Komponist. * 1921: [[Léopold Reichling]], Professer fir Botanik. * [[1920]]: [[Nicolaas Bloembergen]], hollännesch-US-amerikanesche Physiker an Nobelpräisdréier. * 1920: [[Gérard Tichy]], däitsche Schauspiller. * [[1923]]: [[Paul Muller (Schauspiller)|Paul Muller]], Schwäizer Schauspiller. * [[1927]]: [[Joachim Fuchsberger]], däitsche Schauspiller. * [[1928]]: [[Frederick Stafford]], éisträichesche Schauspiller. * [[1931]]: [[Rupert Murdoch]], australesche Medienentreprener. * [[1933]]: [[Fathi Arafat]], palestinensesche Politiker. * 1933: [[Sandra Milo]], italieenesch Schauspillerin. * [[1935]]: [[Nancy Kovack]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1936]]: [[Harald zur Hausen]], däitschen Dokter an Nobelpräisdréier. * [[1938]]: [[Christian Wolff (Schauspiller)|Christian Wolff]], däitsche Schauspiller. * [[1940]]: [[Aly Knepper]], lëtzebuergesche Schéisser. * [[1943]]: [[Bernd Fischerauer]], éisträichesche Filmregisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[1945]]: [[Lucien Kayser]], lëtzebuergeschen Auteur an Enseignant. * [[1949]]: [[Georg Schramm]], däitsche Kabarettist. * [[1951]]: [[Dominique Sanda]], franséisch Schauspillerin. * [[1952]]: [[Douglas Adams]], brittesche Schrëftsteller. * [[1953]]: [[Carole André]], franséisch Schauspillerin. * [[1955]]: [[Nina Hagen]], däitsch Sängerin. * [[1957]]: [[Marc Zanussi]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1962]]: [[Mohamed Abdullahi Mohamed]], somalesche Politiker. * [[1963]]: [[Marc Tarabella]], belsche Politiker. * [[1964]]: [[Barbara Bollwahn]], däitsch Journalistin == Gestuerwen == * [[1857]]: [[Friedrich Wilhelm von Goedecke]], däitsche Militär a Politiker zu Lëtzebuerg. * [[1878]]: [[Pierre Wirtgen]], lëtzebuergesche Veterinär a Postmeeschter. * [[1888]]: [[Friedrich Wilhelm Raiffeisen]], däitsche Sozialreformer. * [[1911]]: [[Emile Lenger]], lëtzebuerhesche Politiker. * [[1921]]: [[Sherburne Wesley Burnham]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1931]]: [[Friedrich Wilhelm Murnau]], däitsche Regisseur. * [[1939]]: [[Henri Simon]], wallounesche Schrëftsteller. * [[1946]]: [[Nicolas Mathieu]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1955]]: [[Alexander Fleming]], brittesche Bakteriolog an Nobelpräisdréier, Entdecker vum [[Penicillin]]. * [[1960]]: [[Marcelle Chantal]], franséisch Schauspillerin. * [[1971]]: [[Alex Boever]], lëtzebuergeschen Ingenieur. * [[1981]]: [[Kazimierz Kordylewski]], polneschen Astronom. * [[1992]]: [[Richard Brooks]], US-amerikanesche Regisseur. * [[2002]]: [[James Tobin]], US-amerikaneschen Ekonomist. * [[2006]]: [[Slobodan Milosevic]], jugoslawesch-serbesche Politiker. * [[2012]]: [[Emile Back]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[2013]]: [[Raymond Kirsch]], lëtzebuergesche Jurist an Ekonomist. * [[2016]]: [[Nicole Maurey]], franséisch Schauspillerin. * [[2018]]: [[Ken Dodd]], britteschen Entertainer. * 2018: [[Karl Lehmann]], däitsche Geeschtlechen. * 2018: [[Siegfried Rauch]], däitsche Schauspiller. * [[2019]]: [[Carlo Gausché]], lëtzebuergesche Geschäftsmann a Lokalpolitiker. * [[2021]]: [[Peter Patzak]], éisträichesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|11 March|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Mäerz| 11]] onwgbmansx4f92dtxo6j99fr31l6e9v 0 1659 2711274 2678272 2026-10-07T16:27:24Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711274 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''4. Abrëll''' ass de 94. Dag (95. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1949]]: Den [[NATO]]-Vertrag gëtt vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], [[Kanada]], [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]], [[Frankräich]], der [[Belsch]], [[Holland]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], [[Italien]], [[Portugal]], [[Dänemark]], [[Norwegen]] an [[Island]] ënnerschriwwen. * [[1971]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu [[Esch-Uelzecht]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Olympesch Summerspiller 1972]], 1:0 géint Éisträich. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Gilbert Dussier]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=241 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Éisträich de 4. A brëll 1971 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[2000]]: De [[Yoshiro Mori]] gëtt neie Regierungschef a [[Japan]]. * [[2023]]: [[Finnland]] gëtt [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]-Member. == Gebuer == <gallery> Fichier:Joseph Nicolas Delisle AGE V11 1803.jpg|Joseph Nicolas Delisle Fichier:Muddy Waters.jpg|Muddy Waters Fichier:Daniel Cohn-Bendit Europe Ecologie 2009-06-03.jpg|Daniel Cohn-Bendit Fichier:Heath Ledger.jpg|Heath Ledger </gallery> * {{0}}[[188]]: [[Caracalla]], réimesche Keeser. * [[1688]]: [[Joseph Nicolas Delisle]], franséischen Astronom a Kartograph. * [[1773]]: [[Étienne Maurice Gérard]], Maréchal de France. * [[1876]]: [[Joseph Clasen]], lëtzebuergeschen Ingenieur an Industriellen. * [[1880]]: [[Vincent Wiesenbach]], lëtzebuergesche Fluchpionéier. * [[1892]]: [[Karl Wilhelm Reinmuth]], däitschen Astronom. * 1892: [[Auguste Delaporte]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1897]]: [[Pierre Fresnay]], franséische Schauspiller. * [[1898]]: [[Maurice Gleize]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * 1898: [[Victor Neuens]], lëtzebuergeschen Auteur an Editeur. * [[1900]]: [[Adolf Patek]], éisträicheschen Trainer vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp. * [[1908]]: [[Alfred Adam]], franséische Schauspiller. * [[1914]]: [[Marguerite Duras]], franséisch Schrëftstellerin. * [[1915]]: [[Muddy Waters]], US-amerikanesche Bluesmuseker. * [[1920]]: [[Éric Rohmer]], franséische Filmregisseur. * [[1922]]: [[Elmer Bernstein]], amerikanesche Filmmusek-Komponist. * [[1923]]: [[Peter Vaughan]], englesche Schauspiller. * [[1925]]: [[Serge Dassault]], franséische Politiker an Industriellen. * [[1927]]: [[Monique Chaumette]], franséisch Schauspillerin. * [[1928]]: [[Josep Maria Forn]], spuenesche Filmregisseur, Dréibuchauteur, Filmproduzent a Schauspiller. * [[1932]]: [[Anthony Perkins]], amerikaneschen Acteur. * [[1933]]: [[Frits Bolkestein]], hollännesche Manager a Politiker. * [[1939]]: [[Hugh Masekela]], südafrikaneschen Jazzmuseker. * [[1941]]: [[Angelica Domröse]], däitsch Schauspillerin. * [[1942]]: [[Norbert Ketter]], Lëtzebuerger Fotograf. * [[1945]]: [[Daniel Cohn-Bendit]], däitsche Politiker. *[[1952]]: [[María Mendiola]], spuenesch Sängerin. * 1952: [[Gary Moore]], brittesche Museker. *[[1955]]: [[Ali Kaes]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[1956]]: [[Charles Margue]], lëtzebuergesche Soziolog a Meenungsfuerscher. * 1956: [[Jacques Zeimet]], lëtzebuergeschen Handballspiller a Brietspiller-Autuer. * [[1963]]: [[Yves Wengler]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[1966]]: [[Sandra Nettelbeck]], däitsch Filmregisseurin. * [[1968]]: [[Robert Adam (Basketballspiller)|Robert Adam]], lëtzebuergesche Basketballspiller. * [[1977]]: [[Sam Tanson]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[1979]]: [[Heath Ledger]], australesche Schauspiller. * [[1999]]: [[Julija Vujakovic]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. == Gestuerwen == * [[1807]]: [[Joseph Jérôme Lefrançois de Lalande]], franséischen Astronom a Mathematiker. * [[1841]]: [[William Henry Harrison]], 9. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika. * [[1926]]: [[Albert Breisch]], lëtzebuergesche Goldschmadd. * [[1929]]: [[Carl Benz]], däitschen Ingenieur. * [[1960]]: [[Adolphe Delvaux]], lëtzebuergesche Missionnaire. * [[1968]]: [[Martin Luther King]], US-amerikaneschen Theolog a Biergerrechtler, Nobelpräisdréier (''ermuert''). * [[1977]]: [[Emile Gillen]], Direkter vun der lëtzebuergescher Forstverwaltung. * [[1983]]: [[Gloria Swanson]], US-amerikanesch Filmschauspillerin. * 1983: [[Kārlis Šteins]], letteschen a sowjeteschen Astronom. * [[1989]]: [[Jean Meylender]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1991]]: [[Max Frisch]], Schwäizer Schrëftsteller. * [[1994]]: [[Jean-Pierre Weisgerber]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[1995]]: [[Priscilla Lane]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1999]]: [[Faith Domergue]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[2001]]: [[Liisi Oterma]], finnesch Astronomin. * [[2004]]: [[Albéric Schotte]], belsche Vëlossportler. * [[2005]]: [[Blanchette Brunoy]], franséisch Schauspillerin. * 2005: [[Fernand Herman]], belsche Politiker. * [[2010]]: [[Robert Angel]], lëtzebuergesche Politiker a Kardiolog. * [[2012]]: [[Claude Miller]], franséische Filmregisseur. * [[2013]]: [[Roger Ebert]], US-amerikanesche Filmkritiker. * 2013: [[Carmine Infantino]], US-amerikanesche Comicszeechner. * [[2019]]: [[Jean Goedert (Dokter)|Jean Goedert]], lëtzebuergesche Politiker an Dokter. * [[2020]]: [[Hans Meyer]], südafrikanesche Schauspiller. * [[2023]]: [[Maria Sebaldt]], däitsch Schauspillerin. * [[2025]]: [[Friðrik Ólafsson]], islännesche Schachgroussmeeschter. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|4 April|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Abrëll| 04]] 83xyzvwh0xaq5gnmaxc4yhid9eg9vhb 0 1733 2711221 2710795 2026-10-07T12:33:38Z Zinneke 34 /* Gebuer */ 2711221 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''2004''' huet op engem [[Donneschdeg]] ugefaangen. Et war e [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === [[Fichier:EU25-2004 European Union map enlargement.svg|thumb|D'Europäesch Osterweiderung, den 1. Mee]] * {{6. Februar}}: 43 Doudeger bei engem Attentat am Metro vu [[Moskau]]. * [[21. Februar]]: Grënnung vun der Europapartei [[Europäesch Gréng Partei]] * [[11. Mäerz]]: Bommenattentater op 4 Zich a Garen zu [[Madrid]]: 192 Doudesaffer a bal 2000 Blesséierter. * [[14. Mäerz]]: De [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|Wladimir Putin]] gëtt als [[Russland|russesche]] President erëmgewielt. * [[15. Mäerz]]: Dem [[José Luís Rodríguez Zapatero]] seng Partei PSOE gewënnt d'Parlamentswalen a [[Spuenien]]. * [[29. Mäerz]]: An [[Irland]] gëtt d'Fëmmen an de ''Pub''e verbueden. * [[25. Abrëll]]: E [[Referendum]] op [[Zypern]] iwwer eng Vereenegung vun der gespléckter Insel geet negativ aus: de griichesche Süden ass majoritär dogéint. * {{1. Mee}}: D'[[Europäesch Unioun]] vergréissert sech ëm 10 nei [[Memberstaate vun der Europäescher Unioun|Länner]]: [[Estland]], [[Lettland]], [[Litauen]], [[Polen]], [[Tschechien]], d'[[Slowakei]], [[Ungarn]], [[Slowenien]], [[Malta]] an [[Zypern]]. * [[23. Mee]]: Den [[Horst Köhler]] gëtt zum [[Däitschland|däitsche]] [[Bundespresident (Däitschland)|Bundespresident]] gewielt. * [[13. Juni]]: Bei de Wale fir d'[[Europäescht Parlament]] an de 25 EU-Memberstaaten, geet d'Gauche als Gewënner ervir. * [[18. Juni]]: Zu [[Roum]] eenegen d'[[Europäesche Conseil|EU-Staats- a Regierungscheffen]] sech iwwer den [[Traité iwwer eng Constitutioun fir Europa]]. * [[27. Juni]]: De [[Valdas Adamkus]] gewënnt am 2. Tour d'Presidentschaftswalen a [[Litauen]]. * {{8. Juli}}: Den [[Heinz Fischer]] gëtt neie Bundespresident an [[Éisträich]]. * [[30. Juli]]: Gasexplosioun zu [[Ghislenghien]] an der [[Belsch]]: 21 Doudeger, 120 Blesséierter. * {{3. September}}: Dramatesch Befreiungsaktioun zu [[Beslan]] a Südrussland. Dräi Deeg laang haten tschetschenesch Terroristen iwwer 1.300 Leit, déi meescht vun hinne Kanner, als Geiselen an enger Schoul gefaange gehalen. Ronn 340 Affer sinn ze bekloen. * [[21. November]]: Kontroverséiert Presidentschaftswalen an der [[Ukrain]]. * [[22. November]]: D'[[Europäesch Kommissioun]] mam President [[José Manuel Barroso]] hëlt hir Aarbecht op. * [[30. November]]: D'[[Portugal|portugisesch]] Regierung vum [[Pedro Santana Lopes]] demissionéiert. * [[9. Dezember]]: D'[[Europäesch Demokratesch Partei]] gëtt gegrënnt. * [[16. Dezember]]: D'EU-Staats- a Regierungscheffen decidéieren, vum [[3. Oktober]] [[2005]] u Bäitrëttsverhandlunge mat der [[Tierkei]] ze féieren. ==== Lëtzebuerg ==== * [[11. Februar]]: Fir d'éischt Kéier zu Lëtzebuerg (an och an der [[Europäesch Unioun|EU]]) ginn och Zaldoten aus anere [[Memberstaate vun der Europäescher Unioun|EU-Memberstaate]] als nei [[Lëtzebuerger Arméi|Arméi]]-Rekrute vereedegt. * {{1. Mee}}: De [[Marc Fischbach]] fänkt seng Funktioun als éischte Lëtzebuerger [[Ombudsmann]] un. * [[13. Mee]]: D'[[Pressegesetz]] vun [[1869]] gëtt reforméiert. * [[13. Juni]]: Bei de [[Chamberwale vum 13. Juni 2004|Chamberwalen 2004]] kritt d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] 24 Sëtz (+5), [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 14 (+1), [[Demokratesch Partei|DP]] 10 (-5), [[déi Gréng]] 7 (+2), [[ADR]] 5 (-2), [[Déi Lénk]]/[[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] 0 (-1), [[Fräi Partei Lëtzebuerg|FPL]] 0 (-). * 13. Juni: Bei de [[Wale fir d'Europäescht Parlament 2004 (Lëtzebuerg)|Wale fir d'Europäescht Parlament]] kritt d'CSV 3 Sëtz (+1), d'LSAP 1 (-1), d'DP an Déi Gréng jee 1 (-) an Déi Lénk, d'KPL an d'ADR 0 (-). * [[31. Juli]]: D'[[Regierung Juncker-Asselborn I]], eng [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]-Koalitiounsregierung, gëtt vereedegt. * [[27. September]]: De [[Portugal|portugisesche]] Staatspresident [[Jorge Sampaio]] ass op Staatsvisitt. * [[19. November]]: D'[[Lëtzebuerger Constitutioun]] gëtt geännert. <gallery> File:Composition Chambre des députés du Luxembourg 13-06-2004.svg|Zesummesetzung vun der Chamber no de Walen Fichier:Juncker Asselborn 2015 (cropped).jpg|De J.-C. Juncker an de J. Asselborn, Premier a Vizepremier vun der neier Regierung </gallery> === Afrika === * [[24. Februar]]: 517 Doudeger bei engem Äerdbiewen a [[Marokko]]. === Amerika === * [[28. Juni]]: Wale fir d'Nationalparlament a [[Kanada]]. D'Liberal Partei gëtt erëmgewielt, mä huet net d'Majoritéit. * August/September: Véiermol hannerenee maachen d'[[Hurricane]]n an der [[Karibik]] an am Südoste vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] grouss Schied, Dausende Mënsche kommen (virun allem op [[Haiti]]) ëm d'Liewen. ==== USA ==== * {{2. Mäerz}}: Den [[John Kerry]] gëtt demokratesche Kandidat fir d'Presidentschaftswalen. * {{2. November}}: De [[George W. Bush]] gëtt als President vun de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staaten]] erëmgewielt mat 51 zu 49&nbsp;% vun de Stëmme géint den John Kerry. ==== Südamerika ==== * {{1. August}}: Feier an engem Akafszentrum zu [[Asunción]] a [[Paraguay]], iwwer 400 Doudeger. * [[31. Oktober]]: Den [[Tabaré Vázquez]] gëtt zum President vun [[Uruguay]] gewielt. * [[31. Dezember]]: Bei engem Feier an enger Discothéik zu [[Buenos Aires]] stierwen 180 Leit. === Asien === [[Fichier:2004 Indonesia Tsunami Complete.gif|thumb|Animatioun vum Ausbreede vun der Tsunami-Well, déi duerch ee Séibiewen am Indeschen Ozean ausgeléist gouf]] * {{4. Januar}}: De [[Mikhail Saakashvili]] gewënnt d'Presidentschaftswalen a [[Georgien]]. * [[28. Juni]]: Den [[Irak]] kritt seng Souveränitéit nees zeréck a ka sech, mat Aschränkungen, erëm selwer verwalten. * [[5. Juli]]: éischt direkt Wal vum President vun [[Indonesien]]. Den 2. Tour, den 20. September, gëtt vum [[Susilo Bambang Yudhoyono]] gewonnen. * [[20. September]]: De [[Susilo Bambang Yudhoyono]] gëtt zum Staatspresident vun [[Indonesien]] gewielt. * [[26. Dezember]]: Iwwer 285.000 Doudeger bei engem [[Äerdbiewen|Séibiewen]] am [[Indeschen Ozean]] mat enger Stäerkt vu 9.0 op der [[Richterskala]]. Déi meescht Affer sinn duerch d'[[Tsunami]]en ëm d'Liewe komm, déi d'Biewe provozéiert hat. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === * [[20. Februar]]: Déi Konservativ gewannen d'Parlamentswalen am [[Iran]]. * [[28. Abrëll]]: Biller aus dem Prisong vun [[Abu Ghraib]] gi publizéiert, op deenen [[irak]]esch Gefaange vun US-amerikanesche Giischtercher kujenéiert ginn. * Uechter d'Joer: Bommenattentater am Irak maachen Honnerte vun Affer. == Konscht a Kultur == * [[28. Mee]]: De [[Centre culturel de rencontre Abbaye de Neumünster]] gëtt ageweit. === Literatur === * [[Servais-Präis]]: [[Claudine Muno]] fir ''Frigo''. === Kino === * ''[[Lord of the Rings - The Return of the Emperor]]'' vum [[Peter Jackson]] kritt den Oscar fir de beschte Film; * ''[[Fahrenheit 9/11]]'' vum [[Michael Moore]] gewënnt d'Gëlle Palm zu Cannes; * ''[[Les invasions barbares]]'' vum [[Denys Arcand]] kritt de César fir de beschte Film. ==== Lëtzebuerg ==== * ''[[Visions of Europe]]'', Kompilatiounsfilm vu 25 europäesche Regisseure * ''[[La Revanche]]'' vum [[Andy Bausch]]. * ''[[Heim ins Reich (Film)|Heim ins Reich]]'' vum [[Claude Lahr]]. * ''[[Der neunte Tag]]'' vum [[Volker Schlöndorff]]. === Musek === * [[12. Mee]]–[[15. Mee]]: D'[[Ruslana Lyschytschko|Ruslana]] gewënnt fir d'[[Ukrain]] mam Lidd ''[[Wild Dances]]'' den [[Eurovision Song Contest 2004|49. Eurovision Song Contest]] zu [[Istanbul]]. == Wëssenschaft an Technik == * [[23. Januar]]: D'europäesch Sonde [[Mars Express]] bréngt de Bewäis, datt et um [[Mars (Planéit)|Mars]] Waasser gëtt. * {{6. Mee}}: Lëtzebuerg gëtt Member vun der Europäescher Weltraumagence ([[European Space Agency|ESA]]). * [[14. Dezember]]: De [[Viaduc de Millau]], déi héchst Bréck vun der Welt, gëtt ageweit. == Sport == * De [[Lance Armstrong]] gewënnt den [[Tour de France]] fir d'sechste Kéier (''Dësen Titel gëtt him 2012 wéinst Doping oferkannt''). * [[Griicheland]] gewënnt d'[[Foussball]]-Europameeschterschaft. * [[13. August]]: D'[[Olympesch Summerspiller 2004|Spiller vun der XXVIII Olympiad]] fänken zu [[Athen]] un. ==== Lëtzebuerg ==== * D'[[Jeunesse Esch]] gewënnt de Foussballchampionnat, den [[F91 Diddeleng]] d'Coupe de Luxembourg. * [[24. Februar]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Jerez la Frontera]] 2:4 géint d'Färoer Inselen. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[René Peters]] an [[Daniel Huss]] geschoss.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=656 D'Detailer vum Foussballlännermatch Färoer Inselen-Lëtzebuerg de 24. Februar 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[31. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:2 géint Bosnien-Herzegowina. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den Daniel Huss geschoss.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=25710 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg - Bosnien-Herzegowina den 31. Mäerz 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[28. Abrëll]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Innsbruck]] 1:4 géint Éisträich. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den Daniel Huss geschoss.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=25699 D'Detailer vum Foussballlännermatch Éisträich-Lëtzebuerg den 28. Abrëll 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[29. Mee]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Agueda]] 0:3 géint Portugal.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=610 D'Detailer vum Foussballlännermatch Portugal-Lëtzebuerg den 29. Mee 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[18. August]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Bratislava]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2006]], 1:3 géint Slowakei. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Jeff Strasser]] geschoss.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=26151 D'Detailer vum Foussballlännermatch Slowakei-Lëtzebuerg den 18. August 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{4. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Tallinn]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2006, 0:4 géint Estland.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=26389 D'Detailer vum Foussballlännermatch Estland-Lëtzebuerg de 4. September 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{8. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2006, 3:4 géint Lettland. D'Goler fir Lëtzebuerg hunn de [[Gordon Braun]], [[Fons Leweck]] a [[Manuel Cardoni]] geschoss. Den [[Eric Hoffmann]] huet e Selbstgol markéiert.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=611 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Lettland den 8. September 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{9. Oktober}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2006, 0:4 géint Russland.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=26032 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Russland den 9. Oktober 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[13. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2006, 0:4 géint Liechtenstein.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=612 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Liechtenstein den 13. Oktober 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[17. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2006, 0:5 géint Portugal.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=613 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Portugal de 17. November 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> == Gebuer == * {{8. Januar}}: [[Liv Wenzel]], lëtzebuergesch Vëlossportlerin. * [[21. Januar]]: [[Ingrid Alexandra vun Norwegen]], Krounprinzessin vun Norwegen. * {{4. Juni}}: [[Joana Lourenco Magalhaes]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[21. Juli]]: [[Wikipedia op Lëtzebuergesch]]. * [[23. Juli]]: [[Daniel Migliosi]], lëtzebuergeschen Trompettist a Komponist. * [[26. Juli]]: [[Dilano van 't Hoff]], hollänneschen Autoscoureur. * [[31. Juli]]: [[Leticia Mateus]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * {{6. August}}: [[Julie Marques Abreu]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[18. August]]: [[Ashley Delgado Do Rosario]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[16. September]]: [[Amal Cherkane]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. == Gestuerwen == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Nicolas Mosar.jpg | Text1 = Nicolas Mosar | Bild2 = Ingrid-thulin-gullers (cropped).jpg | Text2 = Ingrid Thulin | Bild3= Helmut Newton Grave headshot crop.jpg | Text3= Helmut Newton | Bild4= Portrait of Queen Juliana, 1973.jpg | Text4= Juliana | Bild5= Josy Mersch, A-Z - Luxemburger illustrierte Wochenschrift, Nr 7, 17. Februar 1935 (cropped).jpg | Text5= Josy Mersch | Bild6= Sir Peter Ustinov Allan Warren.jpg | Text6=Peter Ustinov | Bild7=Manfredi nell'anno del Signore.jpg | Text7=Nino Manfredi | Bild8=Official Portrait of President Reagan 1981.jpg | Text8=Ronald Reagan | Bild9=Ray Charles classic piano pose.jpg | Text9=Ray Charles}} {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Marlon Brando publicity for One-Eyed Jacks.png | Text1 = Marlon Brando | Bild2 = JeanLefebvre-1963-Harcourt.png | Text2 = Jean Lefebvre | Bild3= Inge Meysel (1964).jpg | Text3= Inge Meysel | Bild4= Wray, Fay 01.jpg | Text4= Fay Wray | Bild5= Czeslaw Milosz 3 ap.tif | Text5= Czeslaw Milosz | Bild6= Janet Leigh 1940s publicity photo.jpg | Text6=Janet Leigh | Bild7=Dondelinger 1989 (cropped).jpg | Text7=Jean Dondelinger | Bild8=Leader of the PLO, Yasser Arafat, 1996 Dan Hadani Archive.jpg | Text8=Jassir Arafat | Bild9= | Text9=}} * {{6. Januar}}: [[Nicolas Mosar]], lëtzebuergesche Politiker. * {{7. Januar}}: [[Ingrid Thulin]], schweedesch Schauspillerin. * [[22. Januar]]: [[Ticky Holgado]] franséische Schauspiller. * [[23. Januar]]: [[Helmut Newton]], däitsche Fotograf. * [[27. Januar]]: [[Marc Lambert]], lëtzebuergesche Manager. * [[29. Januar]]: [[O. W. Fischer]], éisträichesche Schauspiller. * [[30. Januar]]: [[Fuad Rouhani]], iranesche Regierungsbeamten. * {{2. Februar}}: [[Hikitsuchi Michio]], japaneschen Aikido-Meeschter. * {{0}}2. Februar: [[Erny Gillen (Resistenzler)|Erny Gillen]], lëtzebuergeschen Auteur a Resistenzler. * {{9. Februar}}: [[Gerhard Riedmann]], éisträichesche Schauspiller. *[[12. Februar]]: [[Jean Weyrich]], lëtzebuergesche Fotojournalist. * [[13. Februar]]: [[François Tavenas]], franco-kanadesche Professer an éischte Rekter vun der [[Université du Luxembourg]]. * [[14. Februar]]: [[Marco Pantani]], italieenesche Vëlossportler. * [[19. Februar]]: [[Josy Mersch]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * {{4. Mäerz}}: [[Claude Nougaro]], franséische Sänger. * {{0}}4. Mäerz: [[Henri Beck]], lëtzebuergesche Jurist a Lokalhistoriker. * [[10. Mäerz]]: [[Paul Oster]], lëtzebuergeschen Auteur an Dëschtennisspiller. * [[15. Mäerz]]: [[Philippe Lemaire]], franséische Schauspiller. * [[20. Mäerz]]: [[Juliana vun Holland|Juliana]], Kinnigin vun Holland ([[1948]]-[[1980]]). * [[21. Mäerz]]: [[Jos Durlet]], lëtzebuergesche Journalist an Auteur. * 21. Mäerz: [[Ludmilla Tchérina]], franséisch Schauspillerin, Dänzerin a Molerin. * [[26. Mäerz]]: [[Stelvio Massi]], italieenesche Filmregisseur a Kameramann. * [[27. Mäerz]]: [[Paul Feller (1918)|Paul Feller]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[28. Mäerz]]: [[Robert Merle]], franséischen Auteur. * 28. Mäerz: [[Peter Ustinov]], brittesche Schauspiller, Auteur a Regisseur. * [[29. Mäerz]]: [[Simone Renant]], franséisch Schauspillerin. * {{1. Abrëll}}: [[Jacques Seiler]], franséische Schauspiller an Theaterregisseur. * {{4. Abrëll}}: [[Albéric Schotte]], belsche Vëlossportler. * [[24. Abrëll]]: [[José Giovanni]], franséisch-Schwäizer Auteur, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[25. Abrëll]]: [[Carl Melles]], éisträicheschen Dirigent. * [[27. Abrëll]]: [[Jean Devaivre]], franséische Resistenzler a Filmregisseur. * [[28. Abrëll]]: [[Raymond Arnette]], franséische Resistenzler, Paschtouer an Auteur. * [[30. Abrëll]]: [[Boris Pergamenschikov]], russeschen Cellist. * 30. Abrëll: [[Fuad Rouhani]], iranesche Regierungsbeamten. * {{4. Mee}}: [[Léon Bartimes]], Buergermeeschter vu Beefort. * {{9. Mee}}: [[Fernand Kons]], lëtzebuergesche Politiker a Veterinär. * [[10. Mee]]: [[Georges Wengler]]. lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[15. Mee]]: [[Robert K. Morgan]], US-Amerikanesche Pilot. * [[16. Mee]]: [[Marika Rökk]], éisträichesch-däitsch Sängerin a Schauspillerin. * [[17. Mee]]: [[Tony Randall]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[19. Mee]]: [[Carl Raddatz]], däitsche Schauspiller. * [[21. Mee]]: [[Jean-Pierre Blanc]], franséische Filmregisseur. * [[26. Mee]]: [[Nikolai Stepanowitsch Tschernych]], russeschen Astronom. * [[27. Mee]]: [[René Grün]], lëtzebuergesche Boxer. * {{1. Juni}}: [[Edmond Wagner]], lëtzebuergesche Philosophieprofesser, Philosoph an Auteur. * {{2. Juni}}: [[Nicolaï Ghiaurov]], bulgaresche Bass-Sänger. * {{4. Juni}}: [[Nino Manfredi]], italieenesche Schauspiller. * {{5. Juni}}: [[Ronald Reagan]], US-amerikanesche President a Schauspiller. * {{0}}5. Juni: [[Iona Brown]], englesch Violonistin an Dirigentin. * {{6. Juni}}: [[Bernd Pfarr]], däitsche Moler a Karikaturist. * {{0}}6. Juni: [[Charles-Marie Ternes]], docteur en philosophie et lettres, Professer am Lycée [[Robert Schuman|Robert-Schuman]]. * {{7. Juni}}: [[Roger Matton]], kanadesche Komponist. * {{8. Juni}}: [[Valérie Strecker-Steffen]], lëtzebuergesch Hiewan. * [[10. Juni]], [[Ray Charles]], US-amerikaneschen Jazz-Museker. * 10. Juni: [[Odette Laure]], franséisch Schauspillerin a Sängerin. * [[24. Juni]]: [[Marc Zanussi]], lëtzebuergesche Politiker. * [[28. Juni]]: [[Georges de Caunes]], franséische Journalist a Schauspiller. * 28. Juni: [[Marcel Jullian]], franséischen Auteur, Dréibuchauteur a Filmregisseur. * {{1. Juli}}: [[Marlon Brando]], US-amerikanesche Schauspiller a Regisseur. * {{0}}1. Juli: [[Paul Beghin]], lëtzebuergesche Politiker a Jurist. * {{2. Juli}}: [[Sophia de Mello Breyner Andresen]], portugisesch Dichterin a Schrëftstellerin. * {{9. Juli}}: [[Jean Lefebvre]], franséische Schauspiller. * [[11. Juli]]: [[Renée Saint-Cyr]], franséisch Schauspillerin. * [[13. Juli]]: [[Carlos Kleiber]], éisträicheschen Dirigent. * [[15. Juli]]: [[Willy Klein]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[18. Juli]]: [[Inge Meysel]], däitsch Schauspillerin. * 18. Juli: [[Emile Gretsch]], lëtzebuergeschen Dokter a Fechter. * 18. Juli: [[Richard Ney]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[21. Juli]]: [[Jerry Goldsmith]], US-amerikanesche Komponist an Dirigent. * [[22. Juli]]: [[Serge Reggiani]], italieenesch-franséische Schauspiller a Sänger. * [[27. Juli]]: [[Lisette Lanvin]], franséisch Schauspillerin. * [[31. Juli]]: [[Laura Betti]], italieenesch Schauspillerin. * {{1. August}}: [[Madeleine Robinson]], franséisch Schauspillerin. * {{3. August}}: [[Henri Cartier-Bresson]], franséische Fotograf. * {{8. August}}: [[Fay Wray]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[14. August]]: [[Czesław Miłosz]], polnesche Schrëftsteller an Nobelpräisdréier. * [[17. August]]: [[Gérard Souzay]], franséische Bariton-Sänger. * [[18. August]]: [[Elmer Bernstein]], US-amerikanesche Komponist an Dirigent. * [[29. August]]: [[Hans Vonk]], hollänneschen Dirigent. * 29. August: [[Marcel Chennaux]], lëtzebuergesche Schéisser an Olympionik. * [[30. August]]: [[Fred Whipple]], US-amerikaneschen Astronom. * {{3. September}}: [[André Dumortier]], belsche Pianist. * {{4. September}}: [[Serge Marquand]], franséische Schauspiller. * [[18. September]]: [[Russ Meyer]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[21. September]]: [[Edmond Lux]], lëtzebuergesche Moler. * [[22. September]]: [[Nico Weber]], lëtzebuergesche Sproochwëssenschaftler. * [[28. September]]: [[Christl Cranz]], däitsch Alpinschileeferin. * [[29. September]]: [[Heinz Wallberg]], däitschen Trompettist, Violonist an Dirigent. * 29. September: [[Antje Weisgerber]], däitsch Schauspillerin. * {{1. Oktober}}}: [[Richard Avedon]], US-amerikanesche Fotograf. * {{3. Oktober}}: [[Janet Leigh]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{4. Oktober}}: [[Gordon Cooper]], US-amerikaneschen Astronaut. * {{8. Oktober}}: [[Irina Demick]], franséisch / US-amerikanesch Schauspillerin. * [[10. Oktober]]: [[Christopher Reeve]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[11. Oktober]]: [[Roland Malet]], franséische Schauspiller. * [[21. Oktober]]: [[Jean Dondelinger]], lëtzebuergeschen Diplomat a Politiker. * 21. Oktober: [[Jean-Pierre Georg]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[26. Oktober]]: [[Patricia Knight]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{1. November}}: [[Aly Bintz]], lëtzebuergesche Schauspiller a Sänger. * {{2. November}}: [[Gerrie Knetemann]], professionellen hollännesche Vëlossportler. * [[11. November]]: [[Jassir Arafat]], [[Palestina|palestinensesche]] Politiker. * 11. November: [[Jacques Dynam]], franséische Schauspiller. * 11. November: [[Richard Dembo]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[19. November]]: [[Helmut Griem]], däitsche Schauspiller. * [[26. November]]: [[Philippe de Broca]], franséische Regisseur. * {{1. Dezember}}: [[Fathi Arafat]], palestinensesche Politiker. * {{0}}1. Dezember: [[Bernhard zur Lippe-Biesterfeld]], däitschen Adelegen; Prënz-Konsort vun Holland. * {{2. Dezember}}: [[Émile Probst]], lëtzebuergesche Kënschtler. * {{3. Dezember}}: [[Maria Perschy]], éisträichesch Schauspillerin. * {{0}}3. Dezember: [[Robert Dhéry]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * {{4. Dezember}}: [[Carl Esmond]], éisträichesch-US-amerikanesche Schauspiller. * {{7. Dezember}}: [[Pierre Schmitz]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik * [[15. Dezember]]: [[Sidonie Goossens]], brittesch Harfspillerin. * [[18. Dezember]]: [[Gernot Duda]], däitsche Schauspiller. * [[19. Dezember]]: [[Andrée Tainsy]], belsch Schauspilerin. * [[28. Dezember]]: [[Susan Sontag]], US-amerikanesch Schrëftstellerin. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} rig27z7659f0i1q3tkeezljfhlmhegq 0 1813 2711245 2678075 2026-10-07T15:39:42Z Zinneke 34 /* Gebuer */ 2711245 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''12. [[Mee]]''' ass den 132. Dag vum Joer (133. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == === Europa === * [[1743]]: D'Keeserin [[Maria Theresia vun Éisträich|Maria Theresia]] gëtt zur Kinnigin vu [[Béimen|Béime]] gekréint. * [[1797]]: Mat der Ofdankung vum leschten [[Doge]] hält d'[[Republik Venedeg]] op, z'existéieren. * [[1998]]: Ufank vum Grenzkrich tëscht [[Eritrea]] an [[Ethiopien]]. ==== Lëtzebuerg ==== * [[1946]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] spillt an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:0 géint Schwäiz.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=104 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz den 12. Mee 1946 op der Websäit European Football]</ref> * [[1963]]: D'[[Luxair]] deeft hiren éischten eegene Fliger, eng [[Fokker F-27 Friendship]] op den Numm ''[[Henri vu Lëtzebuerg|Prince Henri]]''. == Gebuer == <gallery> Fichier:JustusLiebig.jpg|Justus Liebig Fichier:Gabriel Fauré by Pierre Petit 1905 - Gallica 2010 (cropped).jpg|Gabriel Fauré Fichier:Katharine Hepburn in The Philadelphia Story trailer.jpg|Katherine Hepburn Fichier:Beuys-Feldman-Gallery.jpg|Joseph Beuys </gallery> * [[1800]]: [[Jean-Félix Adolphe Gambart]], franséischen Astronom. * [[1803]]: [[Justus von Liebig]], däitsche Cheemiker. * [[1822]]: [[Philippe Knaff]], lëtzebuergeschen Historiker an Auteur. * [[1823]]: [[John Russell Hind]], britteschen Astronom. * [[1835]]: [[Simon Newcomb]], kanadesch-amerikaneschen Astronom a Mathematiker. * [[1843]]: [[Emile Faber]], lëtzebuergesche Magistrat a Member vum Staatsrot. * [[1845]]: [[Gabriel Fauré]], franséische Komponist. * [[1866]]: [[Fritz Cohn]], däitschen Astronom. * [[1882]]: [[Eugène Reiser]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[1892]]: [[Fritz Kortner]], éisträichesche Schauspiller, Film an Theaterregisseur. * [[1900]]: [[Helene Weigel]], éisträichesch-däitsch Schauspillerin. * [[1903]]: [[Wilfrid Hyde-White]], brittesche Schauspiller. * [[1907]]: [[Katharine Hepburn]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 1907: [[Raymond Leboursier]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * [[1908]]: [[Yvo Kerger]], lëtzebuergeschen Eisebunner a Resistenzler. * [[1910]]: [[Dorothy Hodgkin]], brittesch Biochemikerin an Nobelpräisdréiesch. * [[1915]]: [[Frère Roger]], franséische Geeschtlechen. * 1915: [[Eugène Schaus]], lëtzebuergesche Politiker * [[1921]]: [[Joseph Beuys]], däitsche Kënschtler. * 1921: [[Paul Reuter (Foussballspiller)|Paul Reuter]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1924]]: [[Antoine Weiss]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler. * [[1925]]: [[Dietrich Haugk]], däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1928]]: [[Burt Bacharach]], US-amerikanesche Museker a Komponist. * [[1929]]: [[Sam Nujoma]], namibesche Fräiheetskämpfer a Politiker. * [[1930]]: [[Jesús Franco]], spuenesche Filmregisseur, Filmproduzent, Kameramann, Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[1932]]: [[Jean Stablinski]], franséische Vëlossportler. * [[1935]]: [[Joseph Glesener]], lëtzebuergeschen Industriellen. * [[1936]]: [[Klaus Doldinger]], däitsche Museker a Komponist. * 1936: [[Frank Stella]], US-amerikanesche Moler a Sculpteur. * [[1937]]: [[George Carlin]], US-amerikanesche Schauspiller a Komiker. * 1937: [[Susan Hampshire]], brittesch Schauspillerin. * [[1938]]: [[Ayaz Mütəllibov]], aserbaidjanesche Politiker. * [[1942]]: [[Ian Dury]], brittesche Sänger. * 1942: [[Michel Fugain]], franséische Sänger a Komponist. * 1942: [[Jim Penning]], lëtzebuergeschen Affekot an Auteur. * [[1943]]: [[Antoine Émile Henry Labeyrie]], franséischen Astronom. * [[1946]]: [[Daniel Libeskind]], US-amerikaneschen Architekt. * [[1949]]: [[Robert Mehlen]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1952]]: [[Marc Staedtgen]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[1959]]: [[Ramon Kirsch]], lëtzebuergesche Radiosanimateur. * [[1962]]: [[Emilio Estevez]], US-amerikanesche Schauspiller a Regisseur. * [[1975]]: [[Jonah Lomu]], neiséilännesche Rugbyspiller. * [[1980]]: [[Rishi Sunak]], brittesche Politiker. * [[1982]]: [[Marcel Ewen]], lëtzebuergesche Reider. * [[1984]]: [[Christian Franck]], lëtzebuergesche Autoscoureur an Testfuerer. * [[1988]]: [[Kristrún Frostadóttir]], islännesch Politikerin. * [[1999]]: [[Karen Marin]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. == Gestuerwen == * [[1003]]: [[Silvester II.]]: Mathematiker a Poopst vun der kathoulescher Kierch. * [[1789]]: [[Adam Chenot]], lëtzebuergeschen Dokter. * [[1845]]: [[August Wilhelm Schlegel]], däitsche Schrëftsteller, Philolog, Indolog, Philosoph an Iwwersetzer. * [[1856]]: [[Marie-Françoise-Ferdinande Boch]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * [[1874]]: [[Théodore Eberhard]], lëtzebuergeschen Architekt a Politiker. * [[1884]]: [[Bedřich Smetana]], tschechesche Komponist. * [[1902]]: [[Émile Lefort (Jurist)|Emile Lefort]], lëtzebuergesche Jurist a Member vum Staatsrot. * [[1905]]: [[Michel Deutsch]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[1910]]: [[William Huggins]], britteschen Astronom a Physiker. * [[1945]]: [[Andrea Pasini]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[1957]]: [[Erich von Stroheim]], US-amerikanesche Schauspiller a Regisseur. * [[1963]]: [[Ernst Marischka]], éisträichesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * [[1967]]: [[Simone Cerdan]], franséisch Schauspillerin a Sängerin. * [[1970]]: [[Nelly Sachs]], däitsch-schweedesch Schrëftstellerin a Lyrikerin. * [[1985]]: [[Jean Dubuffet]], franséische Moler a Sculpteur. * [[1992]]: [[Jacqueline Maillan]], franséisch Schauspillerin. * [[1994]]: [[André Zwoboda]], franséische Filmregisseur. * [[2008]]: [[Robert Rauschenberg]], US-amerikanesche Konschtschafenden. * [[2014]]: [[Hansruedi Giger|H. R. Giger]], Schwäizer Kënschtler an Designer. * [[2020]]: [[Adrien Meisch]], lëtzebuergeschen Diplomat. * 2020: [[Michel Piccoli]], franséische Schauspiller. * [[2026]]: [[Romuald Figuier]], franséische Sänger. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|12 May|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Mee| 12]] kwbzljt4jd5w479rxyvia58gz3od80e 0 1816 2711290 2703586 2026-10-07T17:58:11Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2711290 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''15. [[Mee]]''' ass den 135. Dag vum Joer (136. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1916]]: Den afroamerikanesche Jugendlechen [[Lynche vum Jessy Washington|Jessy Washington]] gëtt bei engem Lynchmord zu [[Waco (Texas)|Waco]] am [[Texas]] ëmbruecht. * [[1938]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Mailand]] 0:4 géint Italien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=92 D'Detailer vum Foussballlännermatch Italien-Lëtzebuerg de 15. Mee 1938 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[1940]]: Déi éischt [[Nylonsstrëmp]] kommen an [[Vereenegt Staate vun Amerika|Amerika]] op de Maart. * [[1955]]: An [[Éisträich]] gëtt de Staatsvertag ënnerschriwwen, deen dem Land seng Souveränitéit erëmgëtt. * [[1985]]: De [[Poopst]] [[Jean-Paul II. (Poopst)|Jean-Paul II.]] ass op Visitt zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. == Gebuer == <gallery> Fichier:Le Brun - Vauban.jpg|Vauban Fichier:Kierkegaard.jpg|Søren Kierkegaard Fichier:Williamina Paton Stevens Fleming circa 1890s.jpg|Williamina Fleming Fichier:Pierrecurie.jpg|Pierre Curie Fichier:Albrightmadeleine.jpg|Madeleine Albright Fichier:Mireille Darc 2010.jpg|Mireille Darc </gallery> * [[1633]]: [[Sébastien Le Prestre de Vauban]], franséische Minister a Festungsingenieur. * [[1813]]: [[Søren Kierkegaard]], dänesche Philosoph, Schrëftsteller an Theolog. * [[1841]]: [[Charles Rischard]], lëtzebuergesche Politiker a Jurist. * [[1851]]: [[Ernest Werling]], lëtzebuergescche Moler. * [[1857]]: [[Williamina Fleming]], US-amerikanesch Astronomin. * [[1859]]: [[Pierre Curie]], franséische Physiker a Cheemiker. * [[1862]]: [[Arthur Schnitzler]], éisträichesche Schrëftsteller. * [[1863]]: [[Frank Hornby]], engleschen Erfinder, Geschäftsmann a Politiker. * [[1892]]: [[Frantz Heldenstein]], lëtzebuergesche Sculpteur a Bannenarchitekt. * 1892: [[André Luguet]], franséische Schauspiller. * [[1896]]: [[Fritz Wagner]], däitsche Moler. * [[1898]]: [[Arletty]], franséisch Schauspillerin. * [[1902]]: [[Anny Ondra]], däitsch Filmschauspillerin. * [[1905]]: [[Joseph Cotten]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1909]]: [[James Mason]], brittesche Schauspiller. * [[1910]]: [[Wolfgang Becker (1910-2005)]], däitsche Filmregisseur a Filmediteur. * [[1911]]: [[Max Frisch]], Schwäizer Schrëftsteller an Architekt. * [[1914]]: [[Tenzing Norgay]], nepaleeseschen Alpinist. * [[1915]]: [[Paul Anthony Samuelson]], US-amerikaneschen Ekonomist, Philosoph an Nobelpräisdréier. * [[1920]]: [[Michel Audiard]], franséischen Auteur, Journalist, Dréibuchauteur a Filmregisseur. * [[1921]]: [[Alphonse Halleux]], belsche Moler. * [[1922]]: [[Dora Doll]], fransèisch Schauspillerin. * [[1923]]: [[Richard Avedon]], US-amerikanesche Fotograf. * [[1924]]: [[Ursula Thiess]], däitsch-US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1926]]: [[William A. Graham (Filmregisseur)|William A. Graham]], US-amerikanesche Filmregisseur a Filmproduzent. * [[1929]]: [[Andrew Bertie]], Groussmeeschter vum Malteeseruerden. * [[1930]]: [[Jasper Johns]], US-amerikanesche Kënschtler. * [[1931]]: [[Yvonne Stoffel-Wagner]], lëtzebuergesch Turnerin. * [[1933]]: [[Marianne Hold]], däitsch Schauspillerin. * [[1934]]: [[Fernand Brosius]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1937]]: [[Madeleine Albright]], US-amerikanesch Politikerin. * [[1938]]: [[Mireille Darc]], franséisch Schauspillerin. * [[1941]]: [[Edy Schütz]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1956]]: [[Mirek Topolánek]], tschechesche Politiker. * [[1957]]: [[Jean vu Lëtzebuerg (1957)|Jean Nassau]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Manager. * 1957: [[Margaretha vu Lëtzebuerg]], seng Zwillingsschwëster. * [[1963]]: [[Jackie Messerich]], lëtzeburgesch Pedagogon a Schrëftstellerin. * [[1964]]: [[Lars Løkke Rasmussen]], dänesche Politiker. * [[1968]]: [[Cecilia Malmström]], schweedesch Politologin a Politikerin. * [[1973]]: [[Laura Codruța Kövesi]], rumänesch Juristin. * [[1995]]: [[Omar Ontiveros]], US-amerikanesche Foussballspiller. == Gestuerwen == * [[1891]]: [[Théophile Picard]], lëtzebuergesche Geeschtlechen. * [[1926]]: [[Emile Lavandier]], lëtzebuergeschen Ingenieur. * [[1937]]: [[Jean Gérard]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker. * [[1952]]: [[Joseph Biwer]], lëtzebuegresche Geeschtlechen. * [[1956]]: [[Jacques Delahaye]], lëtzebuergesche Riichter a Member vum Staatsrot. * [[1967]]: [[Edward Hopper]], US-amerikanesche Moler. * [[1969]]: [[Joseph Sünnen]], lëtzebuergesche Moler. * [[1977]]: [[Herbert Wilcox]], brittesche Filmproduzent a Filmregisseur. * [[1988]]: [[Andrew Duggan]], US-amerikanesche Schauspiller. * 1988: [[Jean-Pierre Hoscheid]], lëtzebuergesche Foussballspiller, Olympionik a Foussballtrainer. * [[1999]]: [[Colette Ripert]], franséisch Schauspillerin. * [[2002]]: [[Albert van Houtte]], belsche Jurist. * [[2003]]: [[Benny Carter]], US-amerikaneschen Jazzmuseker. * [[2003]]: [[Rik van Steenbergen]], belsche Vëlossportler. * [[2004]]: [[Robert K. Morgan]], US-Amerikanesche Pilot. * [[2012]]: [[Carlos Fuentes]], mexikanesche Schrëftsteller. * [[2014]]: [[Jean-Luc Dehaene]], belsche Politiker. * [[2015]]: [[Willy Hagara]], éistreichesche Schlagersänger a Schauspiller. * [[2016]]: [[Erika Berger]], däitsch Moderatorin a Sexberoderin. * [[2017]]: [[Bernd Fischerauer]], éisträichesche Filmregisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[2026]]: [[Angelica Domröse]], däitsch Schauspillerin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|15 May|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Mee| 15]] 4ryrfejtbpa5fdwad37g49dzjb19c35 0 1837 2711300 2710663 2026-10-07T18:10:14Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711300 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''4. [[Juni]]''' ass den 155. Dag vum Joer (156. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1745]]: [[Éisträicheschen Ierffollegkrich]]: [[Schluecht vun Hohenfriedeberg]]. * [[1920]]: Den [[Trianon-Traité]] gëtt ënnerschriwwen, duerch deen Ungarn zwee Drëttel vu sengem Territoire u seng Nopeschlänner oftriede muss. * [[1928]]: Eng kleng Grupp ronderëm déi [[japan]]esch [[Offizéier]]en [[Ishihara]] an [[Itagaki]] hunn de Marschall [[Chang Tso-Lin]] ëmbruecht. Hie war de Chef vun der japanescher [[Kwantung Arméi]] an der [[Mandschurei]], also quasi vun der Regierung vun där [[Provënz]]. * [[1944]]: Déi [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|alliéiert]] Truppe befreie [[Roum]]. * [[1958]]: De [[Charles de Gaulle]] rifft zu [[Alger]] den Algerier zou: "''Je vous ai compris''. * [[1970]]: [[Tonga]] gëtt vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] onofhängeg. * [[1989]]: Éischt fräi Walen a [[Polen]]. * 1989: Massaker op der [[Plaz vum Himmlesche Fridden]] (Tiananmen); D'[[Kommunistesch Partei vu China|Chineesesch Regierung]] léisst d'wochelaang Manifestatiounen op där [[Peking]]er Plaz néiermaachen. Dausende vun Doudegen. ===Sport=== * [[1933]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert, am Kader vun der 25-Joer-Feier vun der [[FLF]], an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:4 géint Frankräich. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Pierre Bommertz]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=72 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich de 4. Juni 1933 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[1950]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 0:1 géint Frankräich.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=128 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-England de 4. Juni 1950 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[2007]]: Grënnung vum [[SC Stengefort]] * [[2010]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Hesper]] 0:0 géint Färoer Inselen.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=650 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Färoer Inselen de 4. Juni 2010 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[2011]]: Den Davide Appollonio gewënnt déi drëtt Etapp vum [[Tour de Luxembourg 2011]]. * [[2014]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Perugia]] 1:1 géint Italien, de Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Maxime Chanot]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=1446 De Lännermatch Italien-Lëtzebuerg vum 4. Juni 2014 op der Websäit eu-football.info]</ref> * [[2017]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt am Josy Barthel Stadion an engem Frëndschaftsmatch 2:1 géint Albanien. Den [[David Turpel]] an de [[Kevin Malget]] hunn d'Goler fir Lëtzebuerg geschoss.<ref>[https://eu-football.info/_match.php?id=15297 D'Detailer vum Match Lëtzebuerg-Albanien] op der Websäit eu-football.info</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Carl Fredrik Reuterswärd (1964) by Erling Mandelmann.jpg|Carl Fredrik Reuterswärd Fichier:Bronisław Komorowski official photo.jpg|Bronisław Komorowski Fichier:Pol-Puetz-w.jpg|Pol Pütz Fichier:NDiaye01-cropped.jpg|Marie NDiaye Fichier:Angelina-Jolie cropped.jpg|Angelina Jolie </gallery> * [[1738]]: [[George III. vum Vereenegte Kinnekräich|George III.]], Kinnek vu Groussbritannien an Irland. * [[1806]]: [[Vendelin Jurion]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker. * [[1809]]: [[Mathias Hardt]], lëtzebuergesche Journalist, Archivist a Politiker. * [[1872]]: [[Alphonse Kemp]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1882]]: [[Karl Valentin]], bayeresche Komiker. * [[1896]]: [[Léon Metzler (Foussballspiller)|Léon Metzler]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1904]]: [[Raymond Rouleau]], belsche Regisseur. * [[1905]]: [[Alfred Rode]] franséische Filmregisseur a Schauspiller. * [[1920]]: [[Joseph Wohlfart]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1927]]: [[Willy Hagara]], éisträichesche Schlagersänger a Schauspiller. * 1927: [[Ken Clark]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1929]]: [[Karolos Papoulias]], griichesche Politiker. * 1929: [[Günter Strack]], däitsche Schauspiller. * [[1930]]: [[Mario Gariazzo]], italieenesche Filmregisseur. * [[1933]]: [[Godfried Danneels]], belsche Kardinol. * [[1934]]: [[Carl Fredrik Reuterswärd]], schweedesche Moler a Sculpteur. * [[1935]]: [[Jacques Chabassol]], franséische Schauspiller. * [[1936]]: [[Bruce Dern]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1939]]: [[Marcel Balthasar]], lëtzebuergesche Bouschéisser. * [[1946]]: [[Magdalena Jetelová]], Sculptrice. * [[1947]]: [[Pol Pütz]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[1950]]: [[Georges Ressel]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1952]]: [[Bronisław Komorowski]], polnesche Politiker a Staatspresident. * [[1954]]: [[Nic Herber]], lëtzebuergeschen "Allround-Kënschtler". * [[1962]]: [[Frédéric Auburtin]], franséischen Dréibuchauteur, Komponist a Filmregisseur. * 1962: [[Ulisses Correia e Silva]], kapverdianesche Politiker. * [[1967]]: [[Marie NDiaye]], franséisch Schrëftstellerin. * [[1975]]: [[Angelina Jolie]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1978]]: [[Max Becker]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1985]]: [[Lukas Podolski]], däitsche Foussballspiller. * [[1986]]: [[Farid Bang]], däitsche [[Gangsta-Rap]]per. * [[1997]]: [[Luca Tomassini]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * [[2004]]: [[Joana Lourenco Magalhaes]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. == Gestuerwen == * [[1745]]: [[Adam Sigmund von Thüngen]], bayresche Generolmajouer a Generolfeldmarschall-Läitnant, Militärkommandeur vum Herzogtum Lëtzebuerg. * [[1941]]: [[Wilhelm II. vun Däitschland]], däitsche Keeser a Kinnek vu Preisen (1888 bis 1918). * [[1959]]: [[Charles Vidor]], ungaresch-US-amerikanesche Filmregisseur. * [[1977]]: [[Ray Philippe]], lëtzebuergesche Boxer. * [[1978]]: [[Leopold Rudolf]], éisträichesche Schauspiller. * [[1981]]: [[Ahmed Mohammed Rami]], egypteschen Dichter a Komponist. * [[1985]]: [[Hélène Hiertz]], lëtzebuergesch Chef-Kächen. * [[1994]]: [[Stephen McNally]], US-amerikanesche Schauspiller. * 1994: [[Massimo Troisi]], italieenesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[2003]]: [[Michel Peyrelon]], franséische Schauspiller. * [[2004]]: [[Nino Manfredi]], italieenesche Schauspiller. * [[2005]]: [[Jeannot Bewing]], Lëtzebuerger Sculpteur. * [[2008]]: [[Bengt Westerlund]], schweedeschen Astrophysiker. * [[2009]]: [[Henri-Jacques Huet]], franséische Filmschauspiller. * [[2010]]: [[Théo Kemp]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[2011]]: [[Maurice Garrel]], franséische Schauspiller. * [[2015]]: [[Edith Hancke]], däitsch Schauspillerin. * [[2016]]: [[Carmen Pereira]], Politikerin aus Guinea-Bissau. * [[2020]]: [[Jean Link]], lëtzebuergesche Geschäftsmann a Fechter. * [[2021]]: [[Richard R. Ernst]], Schwäizer Cheemiker. * [[2022]]: [[Frank Hoffmann (Schauspiller)|Frank Hoffmann]], däitsch-éisträichesche Schauspiller. * [[2024]]: [[Jean Aniset]], lëtzebuergeschen Olympionik a Marathonleefer. * [[2025]]: [[Philippe Labro]], franséische Journalist an Auteur. * [[2026]]: [[Marjane Satrapi]], franséisch-iranesch Comics-Auteurin a Filmregisseurin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|4 June|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Juni| 04]] 0vdav1oz5a8wwtxcjcvh0tigdqerz7q 0 2107 2711298 2667731 2026-10-07T18:05:49Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711298 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''23. September''' ass den 266. Dag (267. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[605 v. Chr.]]: De [[Nebukadnezar II.]] gëtt zum Kinnek vu [[Babylonien]] gekréint. '''Lëtzebuerg''' * [[1853]]: D'[[Regierung Simons]] gëtt vereedegt. * [[2005]]: Als éischt Gebai vun der ''[[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]]'' um [[Belval]] gëtt d'[[Rockhal]] mat engem Gratis-Concert vun ''[[The Prodigy]]'' ageweit. * [[2015]]: Mam leschte Stéck tëscht dem [[Waldhaff (Nidderaanwen)|Waldhaff]] a [[Luerenzweiler]] gëtt d'[[Nordstrooss]] duerchgängeg fir de Verkéier opgemaach. ==Wëssenschaft an Technik== ===Astronomie=== * [[1846]]: Entdeckung vum [[Planéit]] [[Neptun (Planéit)|Neptun]] duerch den [[Johann Gottfried Galle]] an den [[Heinrich Louis d'Arrest]]. * [[1876]]: De franséischen [[Astronom]] [[Édouard Jean-Marie Stephan]] entdeckt d'[[Galaxie]]n [[NGC 7317]], [[NGC 7318A]], [[NGC 7318B]], [[NGC 7319]] an [[NGC 7320]]. ==Sport== * [[1987]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Castellón de la Plana]] 0:2 géint Spuenien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=8715 D'Detailer vum Foussballlännermatch Spuenien-Lëtzebuerg den 23. September 1987 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Suzanne Valadon - Self-portrait, 1883.jpg|Suzanne Valadon Fichier:Mickey Rooney.jpg|Mickey Rooney Fichier:Ray Charles (cropped).jpg|Ray Charles Fichier:Romy Schneider 1973.jpg|Romy Schneider Fichier:Julio Iglesias09.jpg|Julio Iglesias Fichier:Bruce Springteen Front (cropped).jpg|Bruce Springsteen </gallery> * {{0}}{{0}}[[63 v. Chr.]]: [[Augustus]], réimesche Keeser. * [[1215]]: [[Kublai Khan]], Khan vun de Mongolen an éischte Keeser vu China vun der Yuan-Dynastie. * [[1756]]: [[John L. MacAdam]], schotteschen Erfinder vum „Makadamm“. * [[1791]]: [[Johann Franz Encke]], däitschen Astronom. * [[1828]]: [[Pierre Mathias Siegen]], lëtzebuergesche Geolog. * [[1842]]: [[Constant Reding]], lëtzebuergesche Bauer a Politiker. * [[1865]]: [[Suzanne Valadon]], franséisch Molerin. * 1865: [[Eugène Wolff]], lëtzebuergesche Professer, Historiker, Konschtkenner an Auteur. * [[1869]]: [[Jean-Pierre Ecker]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * [[1877]]: [[Hary Godefroid]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[1880]]: [[Gaston Couté]], franséischen Dichter a Chansonnier. * [[1884]]: [[Cornelis Lely]], hollännesche Waasserbauingenieur a Staatsmann. * [[1887]]: [[Herbert Schaefer]], lëtzebuergeschen Ingenieur an Industriellen. * [[1890]]: [[Friedrich Paulus]], däitsche Generol. * [[1897]]: [[Paul Delvaux]], belsche Moler a Graphiker. * [[1901]]: [[Jaroslav Seifert]], tschechoslowakeschen Dichter, Literaturnobelpräisdréier 1984. * [[1908]]: [[Alphonse Schmit]], lëtzebuergesche Mathematiksprofesser an Nazi-Affer. * [[1916]]: [[Will Dahlem]], lëtzebuergesche Moler. * 1916: [[Aldo Moro]], italieenesche Politiker. * [[1920]]: [[Mickey Rooney]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1923]]: [[Camille Pauly]], lëtzebuergesche Resistenzler, Politiker an Auteur. * [[1925]]: [[Juliette François]], lëtzebuergesch Schauspillerin. * 1925: [[Eleonora Rossi Drago]], italieenesch Schauspillerin. * [[1926]]: [[John Coltrane]], US-amerikaneschen Jazz-Saxophonist. * 1926: [[Heng Freylinger]], lëtzebuergesche Ringer. * [[1930]]: [[Ray Charles]], US-amerikanesche Sänger. * 1930: [[Alphonse Theis]], lëtzebuergesche Politiker. * 1930: [[Colin Blakely]], nordiresche Schauspiller. * [[1935]]: [[Jules Wilhelm (Politiker)|Jules Wilhelm]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[1938]]: [[Cornel Meder]], lëtzebuergeschen Auteur an Editeur. * 1938: [[Jean-Claude Mézières]], franséische Comiczeechner. * 1938: [[Maria Perschy]], éisträichesch Schauspillerin. * 1938: [[Romy Schneider]], éisträichesch Filmschauspillerin. * [[1943]]: [[Julio Iglesias]], spuenesche Sänger. * 1943: [[Gaby Dohm]], däitsch Schauspillerin. * [[1946]]: [[Bernard Maris]], franséischen Ekonomist a Journalist. * 1946: [[Fred Harles]], lëtzebuergesche Museker. * [[1949]]: [[Bruce Springsteen]], US-amerikanesche Rockmuseker. * [[1954]]: [[Claude Frisoni]], franséische Schrëftsteller, Schauspiller a Regisseur. * [[1957]]: [[Suzanne von Borsody]], däitsch Schauspillerin. * [[1961]]: [[Jeannot Nies]], lëtzebuergesche Jurist a Member vum Staatsrot. * [[1972]]: [[Sandra Schmit]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * [[1982]]: [[Han Han]], chineesesche Rallyefuerer a Blogger. * [[1986]]: [[Kim Bosoni]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * [[1994]]: [[Sacha Backes]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller. * [[2003]]: [[Andreia Faria Dos Santos]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. == Gestuerwen == * [[1738]]: [[Herman Boerhaave]], hollännesche Medezinner a Botaniker. * [[1870]]: [[Prosper Mérimée]], franséische Schrëftsteller an Archeolog. * [[1873]]: [[Jean Chacornac]], franséischen Astronom. * [[1877]]: [[Urbain Le Verrier]], franséische Mathematiker an Astronom. * [[1907]]: [[Jean-Nicolas Klensch (Ingenieur)|Jean-Nicolas Klensch]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker. * [[1912]]: [[Léon Barbanson]], belsche Banquier. * [[1923]]: [[Georges Ulveling (1892)|Georges Ulveling]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker. * [[1939]]: [[Sigmund Freud]], éisträicheschen Neurolog, Grënner vun der Psychoanalys. * [[1954]]: [[Joseph Simon]], lëtzebuergesche Brauereisbesëtzer a Politiker. * [[1956]]: [[Max Duchscher]], lëtzebuergeschen Auteur an Industriellen. * [[1965]]: [[Emile Maar]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[1969]]: [[Hans Deppe]], däitsche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller. * [[1970]]: [[Bourvil]], franséische Schauspiller. * [[1973]]: [[Pablo Neruda]], chileeneschen Dichter an Diplomat. * [[1978]]: [[Marcel Goebel]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1987]]: [[Bob Fosse]], US-amerikanesche Choreograph a Regisseur. * [[1992]]: [[Alphonse Nies]], lëtzebuergesche Moler. * [[1993]]: [[Marcel Wang]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1994]]: [[Madeleine Renaud]], franséisch Schauspillerin. * [[2020]]: [[Juliette Gréco]], franséisch Sängerin a Schauspillerin. * 2020: [[François Diederich]], lëtzebuergesche Cheemiker. * [[2022]]: [[Louise Fletcher]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[2024]]: [[Fernand Fox]], lëtzebuergesche Schauspiller. * [[2025]]: [[Claudia Cardinale]], italieenesch Schauspillerin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|23 September|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am September]] kyyzi6docbva9fs36l6jmsrsu7h4tdv 0 2122 2711247 2711179 2026-10-07T15:40:50Z Zinneke 34 /* Gestuerwen */ 2711247 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''6. [[Oktober]]''' ass den 279. Dag vum Joer (280. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1789]]: D'[[Frankräich|franséisch]] kinneklech Famill gëtt op [[Paräis]] bruecht an d'[[Assemblée constituante (1789)|Assemblée nationale]] léisst sech och do néier. * [[1935]]: Op engem Fluchmeeting um [[Fluchhafen Esch-Uelzecht|Escher Fluchfeld]] stierwen zwou Persounen (an den Dag virdrun en anere Pilot). * [[1939]]: Déi lescht polnesch Zaldote kapituléiere virun der [[Wehrmacht|däitscher Wehrmacht]] ([[Zweete Weltkrich]]). * [[1973]]: Ufank vum [[Jom-Kippur-Krich]]: [[Egypten]] a [[Syrien]] gräifen déi israeelesch Front un. * [[1981]]: Den egyptesche Staatschef [[Anwar as-Sadat]] gëtt ermuert; de Vizepresident [[Husni Mubarak|Mohamed Hosni Mubarak]] gëtt säin Nofollger. ==Sport== * [[2001]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Belgrad]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2002]], 2:6 géint Jugoslawien. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[René Peters]] a [[Marcel Christophe]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=25417 D'Detailer vum Foussballlännermatch Jugoslawien-Lëtzebuerg de 6. Oktober 2001 op der Websäit vun European Football.info]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Hollier (d'après Augustin) roi des Français (1773-1850).jpg|Louis Philippe Fichier:Le Corbusier 1933.JPG|Le Corbusier Fichier:CaroleLombardinMyManGodfrey.jpg|Carole Lombard Fichier:Thor Heyerdahl.jpg|Thor Heyerdahl Fichier:DurletRomain.jpg|Romain Durlet </gallery> * [[1773]]: [[Louis-Philippe I. vu Frankräich|Louis-Philippe]], leschte Kinnek vu Frankräich. * [[1855]]: [[Antoine Hansen]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1863]]: [[Claudine Funck-Brentano]], lëtzebuergesch Dichterin. * [[1887]]: [[Le Corbusier]], franséisch-Schwäizer Architekt. * [[1896]]: [[Jean Kinsch]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1897]]: [[Léon Nosbusch]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur. * [[1904]]: [[Jempy Engel]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1905]]: [[Wolfgang Liebeneiner]], däitsche Regisseur a Schauspiller. * [[1908]]: [[Carole Lombard]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1914]]: [[Thor Heyerdahl]], norwegeschen Anthropolog an Ethnolog. * [[1918]]: [[Joseph Adam]], lëtzebuergesche Pater a Fotograf. * [[1920]]: [[Jacqueline Pagnol]], franséisch Schauspillerin. * [[1929]]: [[Bruno Cremer]], franséische Schauspiller. * [[1931]]: [[Nikolai Stepanowitsch Tschernych]], russeschen Astronom. * [[1935]]: [[Leopold Hager]], éisträichesche Museker an Dirigent. * [[1938]]: [[André Biver (Politiker)|André Biver]], lëtzebuergesche Buergermeeschter an Deputéierten. * [[1942]]: [[Britt Ekland]], schweedesch Schauspillerin. * [[1950]]: [[Romain Durlet]], lëtzebuergesche Journalist, Auteur a Politiker. * [[1953]]: [[Maria Steinmann]], däitsch Bannenarchitektin a Miwwelkënschtlerin. * [[1956]]: [[Adrien Koster]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1957]]: [[Roland Wiltgen]], lëtzebuergesche Komponist. * [[1959]]: [[Lai Ching-te]], taiwaneesesche Politiker. * [[1960]]: [[Yves Leterme]], belsche Politiker. * [[1965]]: [[Thierry Helminger]], lëtzebuergeschen Diplombiolog a Botaniker. * [[1975]]: [[Peter Pellegrini]], slowakesche Politiker. * [[1994]]: [[Pol Freres]], lëtzebuergeschen Handballspiller. == Gestuerwen == * {{0}}[[877]]: [[Charles de Plakkapp]], fränkesche Keeser. * [[1887]]: [[Samson Godchaux]], lëtzebuergeschen Industriellen. * [[1922]]: [[Ferdinand Zartmann]], däitschen Aendokter. * [[1956]]: [[Josy Imdahl]], lëtzebuergeschen Theaterschrëftsteller. * [[1978]]: [[Raoul Weckbecker]], lëtzebuergesche Bobsportler a Schileefer. * [[1979]]: [[Ferdinand Frieden]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1981]]: [[Anwar as-Sadat]], egyptesche Staatspresident a Friddensnobelpräisdréier. * [[1989]]: [[Bette Davis]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 1989: [[Jacques Doniol-Valcroze]], franséische Schauspiller a Regisseur. * [[1999]]: [[Amália Rodrigues]], portugisesch Fado-Sängerin; * [[2002]]: [[Claus von Amsberg|Prënz Claus]], Mann vun der hollännescher Kinnigin Beatrix * [[2008]]: [[Léopold Hoffmann]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * 2008: [[Michel Reuter]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[2012]]: [[Chadli Bendjedid]], President vun Algerien. * [[2015]]: [[Árpád Göncz]], ongresche Schrëftsteller a Politiker. * [[2018]]: [[Montserrat Caballé]], spuenesch Operesängerin. * [[2020]]: [[Herbert Feuerstein]], däitsche Journalist a Kabarettist * 2020: [[Johnny Nash]], US-amerikanesche Pop- a Reggaemuseker. * 2020: [[Eddie Van Halen]], hollännesch-US-amerikanesche Rockgittarist. * [[2025]]: [[Klaus Doldinger]], däitsche Museker a Komponist. * [[2026]]: [[Eva Marie Saint]], US-amerikanesch Schauspillerin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|6 October|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Oktober| 06]] 0c0bibxyb46u6j9rmxgft0472jqn12d 2711248 2711247 2026-10-07T15:42:40Z Zinneke 34 /* Gestuerwen */ 2711248 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''6. [[Oktober]]''' ass den 279. Dag vum Joer (280. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1789]]: D'[[Frankräich|franséisch]] kinneklech Famill gëtt op [[Paräis]] bruecht an d'[[Assemblée constituante (1789)|Assemblée nationale]] léisst sech och do néier. * [[1935]]: Op engem Fluchmeeting um [[Fluchhafen Esch-Uelzecht|Escher Fluchfeld]] stierwen zwou Persounen (an den Dag virdrun en anere Pilot). * [[1939]]: Déi lescht polnesch Zaldote kapituléiere virun der [[Wehrmacht|däitscher Wehrmacht]] ([[Zweete Weltkrich]]). * [[1973]]: Ufank vum [[Jom-Kippur-Krich]]: [[Egypten]] a [[Syrien]] gräifen déi israeelesch Front un. * [[1981]]: Den egyptesche Staatschef [[Anwar as-Sadat]] gëtt ermuert; de Vizepresident [[Husni Mubarak|Mohamed Hosni Mubarak]] gëtt säin Nofollger. ==Sport== * [[2001]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Belgrad]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2002]], 2:6 géint Jugoslawien. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[René Peters]] a [[Marcel Christophe]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=25417 D'Detailer vum Foussballlännermatch Jugoslawien-Lëtzebuerg de 6. Oktober 2001 op der Websäit vun European Football.info]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Hollier (d'après Augustin) roi des Français (1773-1850).jpg|Louis Philippe Fichier:Le Corbusier 1933.JPG|Le Corbusier Fichier:CaroleLombardinMyManGodfrey.jpg|Carole Lombard Fichier:Thor Heyerdahl.jpg|Thor Heyerdahl Fichier:DurletRomain.jpg|Romain Durlet </gallery> * [[1773]]: [[Louis-Philippe I. vu Frankräich|Louis-Philippe]], leschte Kinnek vu Frankräich. * [[1855]]: [[Antoine Hansen]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1863]]: [[Claudine Funck-Brentano]], lëtzebuergesch Dichterin. * [[1887]]: [[Le Corbusier]], franséisch-Schwäizer Architekt. * [[1896]]: [[Jean Kinsch]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1897]]: [[Léon Nosbusch]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur. * [[1904]]: [[Jempy Engel]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1905]]: [[Wolfgang Liebeneiner]], däitsche Regisseur a Schauspiller. * [[1908]]: [[Carole Lombard]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1914]]: [[Thor Heyerdahl]], norwegeschen Anthropolog an Ethnolog. * [[1918]]: [[Joseph Adam]], lëtzebuergesche Pater a Fotograf. * [[1920]]: [[Jacqueline Pagnol]], franséisch Schauspillerin. * [[1929]]: [[Bruno Cremer]], franséische Schauspiller. * [[1931]]: [[Nikolai Stepanowitsch Tschernych]], russeschen Astronom. * [[1935]]: [[Leopold Hager]], éisträichesche Museker an Dirigent. * [[1938]]: [[André Biver (Politiker)|André Biver]], lëtzebuergesche Buergermeeschter an Deputéierten. * [[1942]]: [[Britt Ekland]], schweedesch Schauspillerin. * [[1950]]: [[Romain Durlet]], lëtzebuergesche Journalist, Auteur a Politiker. * [[1953]]: [[Maria Steinmann]], däitsch Bannenarchitektin a Miwwelkënschtlerin. * [[1956]]: [[Adrien Koster]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1957]]: [[Roland Wiltgen]], lëtzebuergesche Komponist. * [[1959]]: [[Lai Ching-te]], taiwaneesesche Politiker. * [[1960]]: [[Yves Leterme]], belsche Politiker. * [[1965]]: [[Thierry Helminger]], lëtzebuergeschen Diplombiolog a Botaniker. * [[1975]]: [[Peter Pellegrini]], slowakesche Politiker. * [[1994]]: [[Pol Freres]], lëtzebuergeschen Handballspiller. == Gestuerwen == * {{0}}[[877]]: [[Charles de Plakkapp]], fränkesche Keeser. * [[1887]]: [[Samson Godchaux]], lëtzebuergeschen Industriellen. * [[1922]]: [[Ferdinand Zartmann]], däitschen Aendokter. * [[1956]]: [[Josy Imdahl]], lëtzebuergeschen Theaterschrëftsteller. * [[1978]]: [[Raoul Weckbecker]], lëtzebuergesche Bobsportler a Schileefer. * [[1979]]: [[Ferdinand Frieden]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1981]]: [[Anwar as-Sadat]], egyptesche Staatspresident a Friddensnobelpräisdréier. * [[1989]]: [[Bette Davis]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 1989: [[Jacques Doniol-Valcroze]], franséische Schauspiller a Regisseur. * [[1999]]: [[Amália Rodrigues]], portugisesch Fado-Sängerin; * [[2002]]: [[Claus von Amsberg|Prënz Claus]], Mann vun der hollännescher Kinnigin Beatrix * [[2008]]: [[Léopold Hoffmann]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * 2008: [[Michel Reuter]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[2012]]: [[Chadli Bendjedid]], President vun Algerien. * [[2015]]: [[Árpád Göncz]], ongresche Schrëftsteller a Politiker. * [[2018]]: [[Montserrat Caballé]], spuenesch Operesängerin. * [[2020]]: [[Herbert Feuerstein]], däitsche Journalist a Kabarettist * 2020: [[Johnny Nash]], US-amerikanesche Pop- a Reggaemuseker. * 2020: [[Eddie Van Halen]], hollännesch-US-amerikanesche Rockgittarist. * [[2026]]: [[Eva Marie Saint]], US-amerikanesch Schauspillerin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|6 October|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Oktober| 06]] bho17z5p13uxwf1auxa5gffn34ktqvo 0 2132 2711250 2680071 2026-10-07T15:43:35Z Zinneke 34 /* Gestuerwen */ 2711250 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''16. Oktober''' ass den 289. Dag (290. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == [[Fichier:Commemorative plaque Jewish deportation 1941-43 Luxembourg City central station 2021-07.jpg|thumb|80px|Erënnerungsplack an der Stater Gare un d'Deportatioun vun de Judden, 1941-43.]] * [[1793]]: D'[[Marie Antoinette]] gëtt op der Guillotine gekäppt. * [[1799]]: De [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] ass zu [[Paräis]]. * [[1813]]: D'[[Vëlkerschluecht bei Leipzig]] fänkt un. * [[1934]]: D'[[China|chineesesch]] [[Kommunist]]en ënner dem [[Mao Tse-Tung]] fänken hire [[Laange Marsch]] un. * [[1941]]: Mam ''Sonderzug Da 3'', dem ''Luxemburger Transport'' ginn 323 Judde vun der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an de [[Ghetto]] vu Litzmanstadt (Łódź) deportéiert, nëmmen 12 vun hinne sollten den [[Holocaust]] iwwerliewen. * [[1946]]: Déi zéng zum Doud verurteelt Ugekloten aus dem [[Nürnberger Prozess]] ginn opgehaangen. * [[1963]]: De [[Ludwig Erhard]] gëtt zum [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] vun Däitschland gewielt. * [[1964]]: [[China]] mécht säin éischten [[Atombommentest]]. * [[1970]]: Den [[Anwar as-Sadat]] gëtt zum President vun [[Egypten]] gewielt. * [[1973]]: D'[[OPEC]] decidéiert, de Pëtrolspräis ëm 70&nbsp;% ze héijen; Ufank vun der éischter Uelegkris. * [[1974]]: Den [[Henry Kissinger]] an de [[Lê Ðức Thọ]] kréien de [[Friddensnobelpräis]]. * [[1978]]: De [[Polen|polnesche]] [[Kardinol]] Karol Józef Wojtyła gëtt als Nofollger vum [[Poopst]] [[Jean-Paul I. (Poopst)|Jean-Paul I.]] ([[28. September|† 28. September]]), gewielt an hëlt den Numm [[Jean-Paul II. (Poopst)|Jean-Paul II.]] un. Et ass deen éischten net italieenesche Poopst zanter dem [[Hadrian VI. (Poopst)|Hadrian VI.]] ([[1523|†1523]]. * [[1984]]: Den [[Desmond Tutu]] kritt de [[Friddensnobelpräis]]. * [[2002]]: Déi nei ''[[Bibliothek vun Alexandria|Bibliotheca Alexandrina]]'' zu [[Alexandria]] an [[Egypten]], geet op. ==Sport== * [[1955]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Kortrijk]] 0:5 géint Belsch.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=159 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg de 16. Oktober 1955 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[1976]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1978]], 1:4 géint Italien. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den [[Nico Braun]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=12480 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Italien de 16. Oktober 1976 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[1979]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Koblenz]] 0:9 géint d'Bundesrepublik Däitschland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=232 D'Detailer vum Foussballlännermatch Däitschland-Lëtzebuerg de 16. Oktober 1979 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[2002]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 2004]], 0:7 géint Rumänien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=25777 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Rumänien de 16. Oktober 2002 op der Websäit vum European Football.info]</ref> * [[2012]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Tel-Aviv]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2014]], 0:3 géint Israel.<ref>[http://sport.rtl.lu/news/aktualiteit/329977.html De Foussballlännermatch Israel-Lëtzebuerg de 16. Oktober 2012 op rtl.lu]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Oscar Wilde - Sarony. LCCN98519711.jpg|Oscar Wilde Fichier:Victor Abens 1984 (cropped).jpg|Vic Abens Fichier:Mahalia Jackson 1962, van Vechten, LC-USZ62-91314.jpg|Mahalia Jackson File:Robert Krieps 1989.jpg|Robert Krieps Fichier:Angela Lansbury 2013.jpg|Angela Lansbury Fichier:Günter Grass auf dem Blauen Sofa.jpg|Günter Grass </gallery> * [[1540]]: [[Arnold Mylius]], Drécker a Buchhändler zu Köln. * [[1830]]: [[Otto Leberecht Lesser]], däitschen Astronom. * [[1854]]: [[Oscar Wilde]], iresche Schrëftsteller. * [[1874]]: [[Nicolas Braunshausen]], lëtzebuergesche Professer fir Psychologie a Politiker. * [[1886]]: [[David Ben Gurion]], israeelesche Politiker, éischte Premierminister vun Israel. * [[1888]]: [[Eugene O'Neill]], US-amerikaneschen Theaterschauspiller. * [[1893]]: [[Alexander Weicker]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[1897]]: [[Francine Mussey]], franséisch Schauspillerin. * [[1904]]: [[Emile Raus]], lëtzebuergesche Jurist. * [[1908]]: [[Enver Hoxha]], albanesche Politiker an Diktator. * [[1911]]: [[Mahalia Jackson]], US-amerikanesch Gospelsängerin. * [[1912]]: [[Vic. Abens]], lëtzebuergesche Politiker an Industriellen. * [[1915]]: [[Léon Buck]], lëtzebuergeschen Drécker a Fechter. * [[1917]]: [[Paul-Maria Meier]], lëtzebuergesche Paschtouer. * [[1919]]: [[Jean Feller]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1921]]: [[Georges Wilson]], franséische Schauspiller a Regisseur. * [[1922]]: [[Robert Krieps]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1923]]: [[Linda Darnell]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 1923: [[Bert Kaempfert]], däitschen Orchesterleeder, Museksproduzent, Arrangeur a Komponist. * [[1925]]: [[Angela Lansbury]], brittesch-amerikanesch Schauspillerin. * [[1927]]: [[Günter Grass]], däitsche Schrëftsteller, Sculpteur, Moler a Graphiker. * [[1931]]: [[Carmen Sevilla]], spuenesch Schauspillerin a Sängerin. * [[1936]]: [[Irina Demick]], franséisch-US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1954]]: [[Tim Berne]], US-amerikaneschen Altsaxophonist. * 1954: [[Corinna Harfouch]], däitsch Schauspillerin. * [[1956]]: [[François Bausch]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1958]]: [[Tim Robbins]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1960]]: [[William Bianchini]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * 1960: [[Jiří Rusnok]], tschechesche Politiker. * [[1961]]: [[Marc Levy]], franséische Schrëftsteller. *[[1969]]: [[Roy Hargrove]], US-amerikaneschen Jazz- a Funk-Trompettist. * [[1979]]: [[Xavier Hellenbrand]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1983]]: [[Loreen]], schweedesch Sängerin. == Gestuerwen == * [[1541]]: [[Johann Baptiste vun Taxis]], däitsche Generalpostmeeschter. * [[1553]]: [[Lucas Cranach den Eeleren]], däitsche Moler. * [[1791]]: [[Grigori Alexandrowitsch Potjomkin]], russesche Feldmarschall a Staatsmann. * [[1793]]: [[Marie Antoinette]], franséisch Kinnigin. * [[1914]]: [[François Delaporte]], lëtzebuergesche Bauer a Politiker. * [[1927]]: [[Pierre Kohner]], lëtzebuergesche Bauer a Politiker. * [[1933]]: [[Jean-Pierre Raus]], lëtzebuergesche Moler. * [[1937]]: [[Arthur Lewin-Funcke]], däitsche Sculpteur. * [[1946]]: [[Joachim von Ribbentrop]], däitschen Diplomat a Politiker. * [[1959]]: [[George Marshall]], US-amerikanesche Generol a Politiker. * [[1960]]: [[Adolf Hnatek]], éisträicheschen Astronom. * 1960: [[Jean-Pierre Thiry]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[1973]]: [[Gene Krupa]], US-amerikaneschen Jazz-Batteur. * [[1977]]: [[Roland Toutain]], franséische Schauspiller a Cascadeur. * [[1978]]: [[Dan Dailey]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1982]]: [[Paolo Heusch]], italieenesche Filmregisseur. * 1982: [[Joé Treinen]], lëtzebuergesche Kanut an Olympionik. * [[1989]]: [[Cornel Wilde]], US-amerikanesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[2005]]: [[Marcel Jander]], lëtzebuergesche Sänger an Schauspiller. * [[2006]]: [[Trebisonda Valla]], italieenesch Liichtathleetin. * [[2007]]: [[Deborah Kerr]], brittesch Schauspillerin. * [[2013]]: [[Ed Lauter]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2023]]: [[Martti Ahtisaari]], finnesche Politiker. * [[2025]]: [[Klaus Doldinger]], däitsche Museker a Komponist. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|16 October|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Oktober]] 9y32s5y5le1nzung0eoriv3ysu7o7v9 0 2450 2711358 2611413 2026-10-08T07:07:59Z GilPeBot 65660 Ortho (via JWB) 2711358 wikitext text/x-wiki {{SkizzAstronomie}} En '''Himmelskierper''' ass en '''astronomeschen Objet''', dee vun der [[Astronomie]] an der [[Astrophysik]] ënnersicht gëtt. Astronomesch Objeten ëmfaassen ''Himmelskierper'', ''Raumfluchkierper'', ''kosmologesch Objeten'' an ''astronomesch Elementer'' vun der [[Himmelsmechanik]]. == Himmelskierper == ''Himmelskierper'' ass eng Sammelbezeechnung fir all ausserierdesch natierlech Kierpere wéi [[Planéit]]en, [[Mound]]en, [[Asteroid]]en, [[Koméit]]en, [[Meteorit]]ten, [[Meteoroid]]en, [[Stär]]en (z.&nbsp;B. d'[[Sonn]]) a [[Galaxie|Stäresystemer]]. {| cellspacing="2" cellpadding="3" |- bgcolor="#CCCBBB" valign="top" ! rowspan="2" | Observatioun am Sonnesystem ! colspan="3" | Observatioun baussent dem Sonnesystem |- bgcolor="#DDCCCC" ! Eenzelobjeten ! Systemer ! Strukturen |- bgcolor="#EEDDDD" valign="top" | * [[Sonn]] * [[Planéit]]en ** [[Merkur (Planéit)|Merkur]] ** [[Venus (Planéit)|Venus]] ** [[Äerd]] ** [[Mars (Planéit)|Mars]] ** [[Jupiter (Planéit)|Jupiter]] ** [[Saturn (Planéit)|Saturn]] ** [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ** [[Neptun (Planéit)|Neptun]] * [[Zwergplanéit]]en ** [[(1) Ceres|Ceres]] ** [[(134340) Pluto|Pluto]] ** [[(136199) Eris|Eris]] * [[Klengkierper (Astronomie)|Klengkierper]] ** [[Koméit]]en ** [[Asteroid]]en ** [[Meteorit]]ten * [[Mound]]en * [[Planéiterank]] * [[Kuiperceinture]]/<br>[[Transneptuneschen Objet|Transneptunesch Objeten]] ** [[(50000) Quaoar|Quaoar]] ** [[(90377) Sedna|Sedna]] * [[Oort-Wollek]] | * [[Exoplanéit]]en * [[Stär]]en ** [[Haaptrei]]stären ** [[Bloen Zwerg|Blo Zwergen]] ** [[Wäissen Zwerg|Wäiss Zwergen]] ** [[Gielen Zwerg|Giel Zwergen]] ** [[Rouden Zwerg|Rout Zwergen]] ** [[Brongen Zwerg|Brong Zwergen]] ** [[Schwaarzen Zwerg|Schwaarz Zwergen]] ** [[Roude Ris|Rout Risen]] ** [[Bloe Ris|Blo Risen]] ** [[Rouden Iwwerris|Rout Iwwerrisen]] ** [[Neutronestär]]en *** [[Pulsar]]en *** [[Magnetar]]en ** [[Lëscht vun de gréisste Stären]] * [[Verännerleche Stär|Verännerlech Stären]] ** [[Bedeckungsverännerleche Stär|Bedeckungsverännerlecher]] ** [[Pulsatiounsverännerleche Stär|Pulsatiounsverännerlecher]] ** [[Eruptiounsverännerleche Stär|Eruptiounsverännerlecher]] * [[Schwaarzt Lach|Schwaarz Lächer]] * [[Nova (Stär)|Novaen]] ** [[Zwergnova]]en * [[Supernova]]en | * [[Planéitesystem]]er * [[Duebelstär]]en * [[Stärekoup|Stärekéip]] * [[Halo (Astronomie)|Haloen]] * [[Galaxie]]n * [[Quasar]]en * [[Galaxiëkoup|Galaxiëkéip]] * [[Superkoup|Superkéip]] | * [[Niwwel (Astronomie)|Niwwelen]] ** [[Emissiounsniwwel]]en ** [[H-II-Gebitt|H-II-Gebidder]] <!-- sinn och Emissiounsniwwel --> ** [[Planetareschen Niwwel|Planetaresch Niwwelen]] ** [[Reflexiounsniwwel]]en * [[Donkelniwwel]]en (Donkelwollek) * [[Moleküllwollek]]en * [[Globul]]en * [[Filament (Astronomie)|Filamenter]] a [[Voids]] |} * D'Fro, ob [[Schwaarzt Lach|Schwaarz Lächer]] och zu den Himmelskierper gezielt ginn, ass ongekläert. == Raumfluchkierper == Objeten am Sënn vun der Raumfaart si ''Raumfluchkierper''. * [[Satellit (Raumfaart)|Satellitten]] * [[Raumfär]]en: Bis elo ass nëmmen de [[Space Shuttle]] (USA) zum Asaz komm. * An dem zukünftege Sënn all [[Raumschëff]]er * [[Raumstatioun]]en: [[Saljut]] 1–7 (UdSSR) (1971 bis 1986, †1991), [[Skylab]] (USA) (1973–1974, †1979), [[Mir (Raumstatioun)|Mir]] (UdSSR) (1986–1999, †2001), [[International Raumstatioun|ISS]] (international) (1998) * [[Raumsond]]en == Kosmologesch Objeten == Dat sinn Objete vun der [[Kosmologie]], wéi déi prinzipiell Strukture vum [[Universum]], ([[Filament (Astronomie)|Filamenter]] a [[Voids]]) an – bis elo – nach [[Hypothees|hypotheetesch]] oder an hirer Natur nach net ganz geklärten Objeten, wéi [[Schwaarzt Lach|Schwaarz Lächer]], [[Donkel Matière]]; kuckt och: [[Urknall]], [[Stréngtheorie]]. == Andeelung no der Distanz == Eng Orientéierung vun eenzele Fachgebidder vun der Astronomie: '''Objeten no bei der Äerd''': * '''''Atmosphäresch Objeten''''': Bis zu der [[Exosphär]] (500 an 1000&nbsp;km) ** [[Meteor]]en (Stäreschnäizen), [[Bolid]]en, [[Meteorit]]en, [[Satellit (Raumfaart)#Low-Earth-Orbit-Satellit|Low-Earth-Orbit-Satellitten]] * '''''Äerdorbital Objeten''''': Bis zur Distanz vun enger [[geostationär]]er Ëmlafbunn (zirka 36.000&nbsp;km) ** méi héich [[Satellit (Raumfaart)|Äerdsatellitten]], [[Raumfaartmissioun|Orbitalmissiounen]] * '''''[[Äerdnoen Objet|äerdno Objeten]]''''': Bis zur [[Moundbunn]] (ëm déi 400.000&nbsp;km) oder – no anere Gesiichtspunkten – bis zum bannenzege [[Lagrangepunkt]] (also virrangeg dem Äerdmagnetismus ënnerworf: zirka 1,5&nbsp;Milliounen&nbsp;km vun der Äerd) ** [[Äerdmound]], [[Raumfaart]]missioune vun der Moundfuerschung, [[Äerdnoen Objet|Äerdbunnnkraizer]] '''Solar Objeten''': * Objete vum '''''bannenzege [[Sonnesystem]]''''': Bis zu der Haaptasteroidenceinture (ongeféier 450&nbsp;Milliounen&nbsp;km&nbsp;=&nbsp;3&nbsp;[[Astronomesch Eenheet|AE]]) ** D'[[Sonn]], [[bannenzeg Planéiten]] an hir [[Mound]]en, [[Äerdnoen Asteroid|Äerdno Asteroiden]]: [[Amor-Asteroid]]en, [[Apollo-Asterois]]en, [[Aten-Asteroid]]en, [[Arjuna-Asteroid]]en a Mars-[[Trojaner (Astronomie)|Trojaner]] * '''D'''[[Haaptasteroidenceinture]]''''' als Grenz tëscht bannezegem a baussenzegem Sonnesystem, [[(1) Ceres]] * '''''Baussenzege Sonnesystem''''': 7,5&nbsp;Milliarden&nbsp;km&nbsp;=&nbsp;50&nbsp;AE ** '''[[Baussenzeg Planéiten]]''' an hir [[Mound]]en, Jupiter- an Neptun-[[Trojaner (Astronomie)|Trojaner]] ** '''''Transneptunesch Objeten''''' ([[Kuiperceinture]]objeten) baussenzeg vun der [[Neptun (Planéit)|Neptunbunn]] (30–50&nbsp;AE): D'[[Kuiperceinture]] mat dem [[(134340) Pluto|Pluto]] an [[(136199) Eris|Eris]] ([[Zwergplanéit]]en) als Haaptvertrieder, * '''''Randberäich vum Sonnesystem''''': Sonnewäit Objete bis zu der [[Heliopaus]], ongeféier 100.000&nbsp;AE&nbsp;=&nbsp;1,5&nbsp;[[Liichtjoer]]e ** D'[[Oort-Wollek]] * Laangperiodesch '''[[Koméit]]en''' an aperiodesch Koméite mat hyperbolescher oder parabolescher [[Keplerbunn|Bunn]], déi d'Sonnesystem wäitleefeg duerchfléien. '''''Extrasolar Objeten''''': Objete baussenzeg vun der Grenz vun eisem Sonnesystem ([[Deep-Sky]]-Objete). * Objete vun der '''''galaktescher Noperschaft'':''' ** [[Lëscht vun den nooste Stären|No Stären]] (ronn 15&nbsp;Lj) ** Déi [[Lokal Blos]] (ëm déi 300&nbsp;Lj) * '''''Galaktesch Objeten''''': E Beräich vun 100.000&nbsp;Lj (30&nbsp;[[Parsec|kpc]]) ** D'[[Mëllechstrooss]] an hir direkt Begleeder, wéi d'[[Grouss Magellanesch Wollek]] an déi [[Kleng Magellanesch Wollek]] * '''''Extragalaktesch''''' Objeten: ** [[Lokal Grupp]] (den [[Andromedaniwwel]] an e puer kleng Objeten) ** [[Virgo-Superkoup]] (ongeféier 100 [[Galaxiëkoup|Galaxiëkéip]], ronn 200 Millioune Liichtjoer Duerchmiesser), [[Grouss Mauer (Astronomie)]] ** [[Filament (Astronomie)|Filamenter]] a [[Voids]] (déi gréisst bis elo bekannt Strukture vum [[Universum]]) == Astronomesch Elementer == Astronomesch Elementer sinn ausgewielt immateriell geometresch Objeten. Si hëllefe bei der Definitioun vun [[Himmelskoordinaten|Astronomesche Koordinatesystemer]] an der Lag zoueneen, fir d'Ëmrechnung vun de [[Koordinaten]], fir d'[[Referenzsystem|Referenzéierung]] a fir d'[[Berechnung]] vu [[Bunnnelement]]er a [[Bunndaten|Bunndate]] vun engem Objet, dem [[Zäitpunkt]] vun [[Astronomescht Evenement|Astronomeschen Evenementer]] souwéi de [[Beweegung]]en an de [[Bezuchssystem|Positioune]] relativ zum [[Standpunkt vum Beobachter]] (''[[Ephemeriden]]''). Rechentechnesch gi s'awer geneesou wéi materiell Objete behandelt. ;[[Referenzpunkt (Koordinaten)|Referenzpunkten]]: * [[Baryzentrum|Baryzentre]] vu Systemer, [[Schwéierpunkt]]e vun Objeten, [[Galakteschen Zentrum|Galaktesche Mëttelpunkt]] * [[Haaptstellungen]]: [[Equinoxe|Fréijoers- an Hierschtpunkt]], [[Sonnewenn|Summer- a Wantersonnewenn]], [[Aphel|Apsiden]] (Apoapsis, Periapsis), [[Knuet (Astronomie)|Kniet]] (besonnesch de [[Moundknuet]]), [[Kulminatioun (Astronomie)|Kulminatiounspunkt]], [[Konstellatioun]]en: [[Konjunktioun (Astronomie)|Konjunktioun]], [[Oppositioun (Astronomie)|Oppositioun]] ([[Syzygium]]), z.&nbsp;B. [[Vollmound]], [[Neit Liicht]]. * [[Pol (Geographie)|Pol]]en ([[Ekliptikpol]]en, [[Himmelspol]]en, [[Zenit]], [[Nadir]]), [[Himmelsrichtung]]en ([[Südpunkt]], [[Nordpunkt]], [[Ostpunkt]], [[Westpunkt]]) ;Referenzlinnen: * [[Solsticelinn]], [[Apsidelinn]], [[Knuetlinn]]; [[Viséierlinn]] (Bléckrichtung), [[Loutrichtung]] ;[[Raumbou]]en: [[Idealiséierung (Physik)|ideal]] an oskuléierend Béi * Ëmlafbunn ([[Orbit]]), [[Keplerbunn]], [[Hodograph]] ;[[Referenzplang]]: Pläng, déi ''mëttel Zoustänn'' [[Bunnstéierung|gestéiert Bunnen]], d'[[azimutaalt Koordinatesystem]] vun engem Objet oder aneren Date beschreiwen * [[Galaktesche Plang]], [[Ekliptik]], [[Orbitalplang]]; Equatorniveau ([[Himmelsequator]]), [[Horizont]], [[Meridianplang]] ;[[Referenzfläch]]en: Kierper, déi am Allgemengen dozou dengen, fiktiv ''[[Mëttel Objet]]en'' ze definéieren: * [[Geoid]], [[Selenoid]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Astronomical objects|Himmelskierper}} [[Kategorie:Himmelskierper| ]] nqpy92x66osgd3asj5ehraztnrqs85m 0 3022 2711299 2704589 2026-10-07T18:09:37Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711299 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} [[Fichier:Crowd outside nyse.jpg|thumb|Leit kommen op der ''Wall Street'' nom Schwaarzen Donneschdeg zesummen]] D'Joer '''1929''' huet op engem [[Dënschdeg]] ugefaangen. == Evenementer == === Europa === * [[11. Februar]]: De [[Vatikanstad|De Staat vun der Vatikanstad]] ''(Stato della Città del Vaticano)'' gëtt no de [[Lateranverträg]] en onofhängege Staat. * [[3. Oktober]]: De Kinnek Alexander I. léisst d'Kinnekräich vun de Serben, Kroaten a Sloweenen a [[Jugoslawien]] ëmnennen. ==== Lëtzebuerg ==== * [[23. Mäerz]]: Den [[Internationale Fraendag]] gëtt fir d'éischt zu Lëtzebuerg gefeiert. * {{6. Mee}}: Éischt Sessioun vun der Lëtzebuerger [[Bourse]]. * September: Am [[Marivaux (Kino)|Marivaux]] ginn déi éischt [[Tounfilm]]er (3 Kuerzfilmer) am Land gewisen. * {{6. Dezember}}: Duerch e Gesetz gëtt fir d'éischt Kéier de Wäert vum [[Lëtzebuerger Frang]] op e Goldgewiicht vun 0,0418422 Gramm festgeluecht. === Afrika === === Amerika === [[Fichier:Hooverinauguration2.jpg|thumb|Den Herbert C. Hoover gëtt 31. President vun dern USA]] ==== USA ==== * [[4. Mäerz]]: Den [[Herbert Hoover]] gëtt als 31. US-President vereedegt. * [[24. Oktober]]: [[Schwaarzen Donneschdeg]] op der New Yorker Bourse, Ufank vun der [[Weltwirtschaftskris]]. ==== Mëttel- a Südamerika ==== * [[1. Januar]]: De [[José María Moncada Tapia]] gëtt neie Staatspresident vun [[Nicaragua]]. === Asien === === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt an Noen Osten=== * [[24. August]]: Beim [[Massaker vun Hebron (1929)|Massaker vun Hebron]] komme 67 Mënschen ëm d'Liewen, all Judde ginn aus der Stad verjot. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === == Wëssenschaft an Technik == == Sport == * [[17. Februar]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Bordeaux]] géint Frankräich 3:5. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Robert Theissen]] (2) a [[Mathias Becker]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=59 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg de 17. Februar 1929 op der Websäit vum European Football]</ref> == Gebuer == * {{3. Januar}}: [[Sergio Leone]], italieenesche Filmregisseur. * {{4. Januar}}: [[Günter Schabowski]], DDR-Politiker. * {{9. Januar}}: [[Ulu Grosbard]], US-amerikanesch-belschen Theater- a Filmregisseur. * {{0}}9. Januar: [[Guido Zurli]], italieenesche Filmregisseur. * [[11. Januar]]: [[René Federspiel]], lëtzebuergesche Politiker. * [[14. Januar]]: [[Aleksandar Petrović]], jugoslawesche Filmregisseur. * [[15. Januar]]: [[Aly Bintz]], lëtzebuergesche Schauspiller. * 15. Januar: [[Martin Luther King]], US-amerikanesche Kämpfer fir Biergerrechter (''Friddensnobelpräis 1964''). * [[19. Januar]]: [[Armand Hary]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Professer a Geolog. * [[21. Januar]]: [[Bibi Johns]], schweedesch Schlagersängerin a Schauspillerin. * [[23. Januar]]: [[Othon Scholer]], lëtzebuergesche Philolog, Professer an Auteur. * [[28. Januar]]: [[Mr. Acker Bilk]], englesche Klarinettist. * 28. Januar: [[Claes Oldenburg]], schweedesch-US-amerikanesche Kënschtler. * [[31. Januar]]: [[Jean Simmons]], brittesch-US-amerikanesch Schauspillerin. * {{2. Februar}}: [[Věra Chytilová]], tschechesch Filmregisseurin. * {{4. Februar}}: [[Eduard Zimmermann]], däitschen Televisiounsmoderator a Sécherheetsexpert. * {{5. Februar}}: [[Fred Sinowatz]], éisträichesche Politiker. * {{6. Februar}}: [[Pierre Brice]], fransèische Schauspiller. * {{0}}6. Februar: [[Jan Carel Zadoks]], hollännesche Phytopatholog. * {{8. Februar}}: [[Claude Rich]], franséische Schauspiller. * [[10. Februar]]: [[Jerry Goldsmith]], US-amerikanesche Komponist an Dirigent. * [[18. Februar]]: [[René Greisch]], belsche Bréckebauingenieur * [[19. Februar]]: [[Jacques Deray]], franséische Filmregisseur. * [[23. Februar]]: [[Georges Decker]], lëtzebuergesche Foussballspiller * [[24. Februar]]: [[Domenico Campana]], italieenesche Regisseur, Dréibuchauteur a Filmkritiker. * [[28. Februar]]:[[Frank Gehry]], kanadesch-US-amerikaneschen Architekt. * 28. Februar: [[Hubert Rohde]], däitsche Pedagog a Politiker. * {{3. Mäerz}}: [[Armand Blau]], lëtzebuergeschen Hotellier an Auteur. * {{4. Mäerz}}: [[Bernard Haitink]], hollänneschen Dirigent. * {{0}}4. Mäerz: [[Léonard Keigel]], franséische Filmregisseur. * {{8. Mäerz}}: [[Hebe Camargo]], brasilianesche Sängerin a Schauspillerin. * [[16. Mäerz]]: [[Nadja Tiller]], éisträichesch Schauspillerin. * 16. Mäerz: [[Josy Asselborn]], lëtzebuergesche Museksprofesser a Komponist. * [[17. Mäerz]]: [[André Elvinger]], lëtzebuergeschen Affekot. * [[18. Mäerz]]: [[Christa Wolf]], däitsch Schrëftstellerin. * [[19. Mäerz]]: [[Jean Bettinger]], lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer. * [[21. Mäerz]]: [[Robert Lebeck]], däitsche Fotojournalist. * [[22. Mäerz]]: [[Yayoi Kusama]], japanesch Kënschtlerin. * 22. Mäerz: [[P. Ramlee]], malaysesche Schauspiller a Regisseur. * [[23. Mäerz]]: [[Mark Rydell]], US-amerikanesche Filmregisseur, Filmproduzent a Schauspiller. * [[25. Mäerz]]: [[Roger Behm]], lëtzebuergesche Boxer. * [[26. Mäerz]]: [[Stelvio Massi]], italieenesche Filmregisseur a Kameramann. * [[27. Mäerz]]: [[Claire Maurier]], franséisch Schauspillerin. * [[28. Mäerz]]: [[Ferd Lahur]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[29. Mäerz]]: [[Lennart Meri]], estesche Schrëftsteller, Filmregisseur a Politiker. * {{1. Abrëll}}: [[Milan Kundera]], tschechesche Schrëftsteller; * {{2. Abrëll}}: [[Frans Andriessen]], hollännesche Politiker. * {{0}}2. Abrëll: [[Claude Conter]], lëtzebuergesche Literat. * {{3. Abrëll}}: [[Poul Schlüter]], dänesche Politiker. * {{5. Abrëll}}: [[Hugo Claus]], belsche Schrëftsteller. * {{0}}5. Abrëll: [[Nicolas Eickmann]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{7. Abrëll}}: [[Jean-Claude Bercq]], franséische Schauspiller a Cascadeur. * {{8. Abrëll}}: [[Jacques Brel]], belsche Chansonnier a Schauspiller. * [[11. Abrëll]]: [[Jack Betts]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[14. Abrëll]]: [[Chadli Bendjedid]], President vun Algerien. * [[16. Abrëll]]: [[Charles Kohl]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur. * [[17. Abrëll]]: [[James Last]], däitsche Bandleader, Komponist an Arrangeur. * [[24. Abrëll]]: [[Gaston Witry]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[29. Abrëll]]: [[Walter Kempowski]], däitsche Schrëftsteller. * [[30. Abrëll]]: [[Klausjürgen Wussow]], däitsche Schauspiller. * {{2. Mee}}: [[Édouard Balladur]], franséische Politiker. * {{4. Mee}}: [[Audrey Hepburn]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{0}}4. Mee: [[Ronald Golias]], brasilianesche Filmschauspiller an Humorist. * {{6. Mee}}: [[Paul Lauterbur]], US-amerikanesche Cheemiker; Nobelpräisdréier. * {{8. Mee}}: [[Fernand Hoffmann]], lëtzebuergeschen Auteur a Literaturkritiker. * {{9. Mee}}: [[Josy Polfer]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[12. Mee]]: [[Sam Nujoma]], namibesche Fräiheetskämpfer a Politiker. * [[14. Mee]]: [[Sinaida Maximowna Scharko]], russesch Schauspillerin. * [[15. Mee]]: [[Andrew Bertie]], Groussmeeschter vum Malteeseruerden. * [[18. Mee]]: [[Roger Matton]], kanadesche Komponist. * [[23. Mee]]: [[Guy Delorme]], franséische Cascadeur a Schauspiller. * 23. Mee: [[Ulla Jacobsson]], schweedesch-éisträichesch Schauspillerin. * [[26. Mee]]: [[François Leterrier]], franséische Filmregisseur a Filmschauspiller. * [[28. Mee]]: [[Horst Frank]], däitsche Schauspiller. * [[30. Mee]]: [[Margit Saad]], franséisch Schauspillerin a Filmregisseurin. * [[31. Mee]]: [[Menahem Golan]], israeelesche Filmregisseur a Filmproduzent. * {{1. Juni}}: [[Jacques Riberolles]], franséische Schauspiller. * {{2. Juni}}: [[Marcel Lentz]], lëtzebuergesche Kanut an Olympionik. * {{3. Juni}}: [[Jean Bouise]], franséische Schauspiller. * {{4. Juni}}: [[Karolos Papoulias]], griichesche Politiker. * {{0}}4. Juni: [[Günter Strack]], däitsche Schauspiller. * [[10. Juni]]: [[Harald Juhnke]], däitsche Schauspiller. * [[11. Juni]]: [[Astrid Lulling]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[12. Juni]]: [[Anne Frank]], Affer vum Nationalsozialismus. * 12. Juni: [[Alberto De Martino]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[14. Juni]]: [[Tonino Cervi]], italieenesche Filmregisseur. * [[15. Juni]]: [[Herschell Gordon Lewis]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[17. Juni]]: [[Johny Goedert]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[18. Juni]]: [[Jürgen Habermas]], däitsche Philosoph a Soziolog. * [[23. Juni]]: [[Claude Goretta]], Schwäizer Filmregisseur. * [[24. Juni]]: [[Carolyn Shoemaker]], US-amerikanesch Astronomin. * [[25. Juni]]: [[Luigi Bazzoni]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * 25. Juni: [[Eric Carle]], däitsch-US-amerikanesche Kannerbuchauteur. * [[28. Juni]]: [[Paul Beghin]], lëtzebuergesche Politiker a Jurist. * [[29. Juni]]: [[Oriana Fallaci]], italieenesch Schrëftstellerin a Journalistin. * {{2. Juli}}: [[Imelda Marcos]], philippinnesch Politikerin. * {{3. Juli}}: [[Paul Leesch]], lëtzebuergesche Geschäftsmann. * [[15. Juli]]: [[Jacques Besnard]], franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller. * [[19. Juli]]: [[Gaston Glock]], éisträicheschen Ingenieur. * 19. Juli: [[Emmanuel Le Roy Ladurie]], franséischen Historiker. * 19. Juli: [[Luigi Pistilli]], italieenesche Schauspiller. * [[20. Juli]]: [[Jean Baudrillard]], franséische Philosoph a Soziolog. * 20. Juli: [[Alexis Wagner]], lëtzebuergesche Moler. * [[24. Juli]]: [[Peter Yates]], brittesche Filmrgisseur. * [[27. Juli]]: [[Paolo Spinola]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[28. Juli]], [[Jacqueline Kennedy-Onassis]], amerikanesch Journalistin a ''First Lady''. * [[11. August]]: [[Edy Hein]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[18. August]]: [[Hugues Aufray]], franséische Sänger. * [[20. August]]: [[Buddy Van Horn]], US-amerikanesche Cascadeur. * [[21. August]]: [[Jos Roller (Foussballspiller)|Jos Roller]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[23. August]]: [[Vera Miles]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[24. August]]: [[Alix vu Lëtzebuerg]], Duechter vun der Groussherzogin Charlotte an dem Prënz Felix. * 24. August: [[Jassir Arafat]], President vun den Autonomiegebidder vu Palestina. * [[31. August]]: [[Germaine Damar]], lëtzebuergesch Schauspillerin. * 31. August: [[Raymond Scheuer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{2. September}}: [[Hal Ashby]], US-amerikanesche Regisseur. * {{2. September}}: [[Harry Carman Barteau]], amerikaneschen Auteur. * {{3. September}}: [[Victor Conzemius]], lëtzebuergesche Geschichtsprofesser, Kierchenhistoriker an Auteur. * {{7. September}}: [[Yves Lacoste]], franséische Geograph a Spezialist fir Geopolitik. * {{9. September}}: [[Claude Nougaro]], franséische Sänger a Komponist. * [[13. September]]: [[Nicolaï Ghiaurov]], bulgaresche Bass-Sänger. * [[14. September]]: [[Hans Clarin]], däitsche Schauspiller a Synchronspriecher. * 14. September: [[Larry Collins]], US-amerikanesche Journalist a Schrëftsteller. * [[16. September]]: [[Fernand Georges]], lëtzebuergeschen EU-Fonctionnaire a Member vum Staatsrot. *[[17. September]]: [[Stirling Moss]], brittesche Formel-1-Pilot. * [[20. September]]: [[Hans von Borsody]], däitsche Schauspiller. * 20. September: [[Vittorio Taviani]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[24. September]]: [[Roger Koemptgen]], lëtzebuergesche Moler. * {{3. Oktober}}: [[Bert Stern]], US-amerikanesche Fotograf. * {{4. Oktober}}: [[Henri Mersch]], lëtzebuergesche Gewiichthiewer. * {{6. Oktober}}: [[Bruno Cremer]], franséische Schauspiller. * {{7. Oktober}}: [[Marie-Paule Molitor-Peffer]], lëtzebuergesch Fraendoktesch. * [[11. Oktober]]: [[Liselotte Pulver]], Schwäizer Schauspillerin. * [[21. Oktober]]: [[Pierre Bellemare]], franséische Radios- an Tëlevisiounsspeaker a -produzent. * 21. Oktober: [[Paul Seban]], franséische Filmregisseur. * [[22. Oktober]]: [[Lew Iwanowitsch Jaschin]], sowjetesche Foussballspiller. * [[28. Oktober]]: [[Joan Plowright]], englesch Schauspillerin. * [[31. Oktober]]: [[Bud Spencer]], italieenesche Schauspiller. * {{9. November}}: [[Piero Cappuccilli]], italieeneschen Operesänger. * {{0}}9. November: [[Imre Kertész]], ungaresche Schrëftsteller. * [[11. November]]: [[Hans Magnus Enzensberger]], däitschen Dichter, Schrëftsteller, Iwwersetzer an Editeur. * [[12. November]]: [[Michael Ende]], däitsche Schrëftsteller. * 12. November: [[Claude Imbert]], franséische Journalist. * 12. November: [[Grace Kelly]], US-amerikanesch Schauspillerin, spéider Prinzessin Gracia Patricia vu Monaco. * [[15. November]]: [[Maria Vincent]], franséisch Schauspillerin. * [[24. November]]: [[Michel Reuter]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[26. November]]: [[Betta St. John]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[27. November]]: [[Paul Cerf]], lëtzebuergesche Journalist an Auteur. * {{2. Dezember}}: [[Paolo Nuzzi]], italieenesche Filmregisseur. * {{6. Dezember}}: [[Nikolaus Harnoncourt]], éisträicheschen Cellist an Dirigent. * {{0}}6. Dezember: [[Alain Tanner]], Schwäizer Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{9. Dezember}}: [[John Cassavetes]], US-amerikanesche Schauspiller a Regisseur. * [[11. Dezember]]: [[Lousson Reinhardt]], Jazz-Gittarist. * [[13. Dezember]]: [[Christopher Plummer]], kanadesche Schauspiller. * [[16. Dezember]]: [[Pierre Berchem]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur. * [[23. Dezember]]: [[Chet Baker]], US-amerikanesche Museker. * [[25. Dezember]]: [[Jean-Louis Le Goff]], franséische Schauspiller. * [[28. Dezember]]: [[Maarten Schmidt]], hollänneschen Astronom. * [[30. Dezember]]: [[Théo Peffer]], lëtzebuergeschen Auteur vu Planzebicher. == Gestuerwen == * [[11. Januar]]: [[Elfrida Andrée]], schweedesch Organistin a Komponistin. * [[22. Januar]]: [[Nicolas Hippert (Lokalpolitiker)|Nicolas Hippert]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * 22. Januar: [[Cornelis Lely]], hollännesche Waasserbauingenieur a Staatsmann. * [[30. Januar]]: [[Charles Bettendorf]], lëtzebuergeschen Industriellen. * {{5. Mäerz}}: [[David Dunbar Buick]], schottesch-amerikaneschen Ingenieur an Industriellen. * {{9. Mäerz}}: [[Norbert Metz (1885-1929)|Norbert Metz]], lëtzebuergeschen Ingenieur. * [[20. Mäerz]]: [[Ferdinand Foch]], franséischen Offizéier. * [[22. Mäerz]]: [[Maurice Kohn]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker. * am Abrëll: [[Jean-Baptiste Kellen]], lëtzebuergesche Beienzuucht-Pionéier. * {{4. Abrëll}}: [[Carl Benz]], däitschen Ingenieur. * {{8. Abrëll}}: [[Jean-Auguste Neyen]], lëtzebuergesche Veterinär a Buergermeeschter vu Réimech. * [[25. Abrëll]]: [[Jean-Pierre Ecker]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * [[18. Mee]]: [[Gérard Portielje]], belsche Moler. *[[25. Mee]]: [[Alphonse Rupprecht]], lëtzebuergesche Policebeamten, Pilzkenner, Historiker an Auteur. * [[26. Mee]]: [[Richard Heintz]], belsche Moler. * [[12. Juni]]: [[Jean Schneider]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[15. Juni]]: [[Hubert Bertrang]], Direkter vun der lëtzebuergescher Forstverwaltung. * [[26. Juni]]: [[Renée Brasseur]], lëtzebuergesch Schwëmmerin an Olympionickin. * [[27. Juni]]: [[Jean-Pierre Knepper (Architekt)|Jean-Pierre Knepper]], lëtzebuergeschen Architekt an Hobby-Historiker. * [[15. Juli]]: [[Hugo von Hofmannsthal]], éisträichesche Schrëftsteller a Librettist. * {{1. Oktober}}: [[Antoine Bourdelle]], franséische Sculpteur a Moler. * {{5. Oktober}}: [[Tiny Langers]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{7. Oktober}}: [[Pierre Wiser]], lëtzebuergesche Geschäftsmann. * [[30. Oktober]]: [[Numa Ensch]], belschen Affekot a Politiker. * [[15. November]]: [[Jean-Pierre Brasseur]], lëtzebuergesche Proprietär vu Lännereien. * {{eidelt Joer}}: [[Henri Gervex]], franséische Moler. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} sbxf2jnmuup72c6wnfav15ijalimoha 0 3027 2711246 2680280 2026-10-07T15:40:13Z Zinneke 34 /* Gebuer */ 2711246 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} [[Fichier:Development of the Spanish Civil War fronts.jpg|thumb|400px|Evolutioun vum [[Spuenesche Biergerkrich]].]] == Evenementer == === Europa === * [[20. Januar]]: Den [[Edward VIII. vum Vereenegte Kinnekräich|Edward VIII.]] gëtt [[Lëscht vun de brittesche Monarchen|Kinnek vum Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland]]. * {{7. Mäerz}}: Däitschland kënnegt den [[Traité vu Locarno]]. D'[[Wehrmacht]] besetzt dat entmilitariséiert [[Rheinland]]. Groussbritannien refuséiert, Frankräich hëllefen ze kommen, fir et zeréck ze erueweren, soudatt näischt geschitt. * [[17. Juli]]: Mat engem Militär[[putsch]] vun de ritesextreemen Nationalisten ënner dem Generol [[Francisco Franco]] a [[Spuenesch-Marokko]] fänkt de [[Spuenesche Biergerkrich]] un (bis 1939). * {{5. August}}: De griichesche Regierungschef Generol [[Ioannis Metaxas]] entléisst d'Parlament, annulléiert d'Verfassung a féiert en diktatorescht Regime an. * [[26. August]]: Den [[Adolf Hitler|Hitler]] ordonéiert e Véierjoersplang, nodeem d'Arméi an d'Ekonomie bannent 4 Joer prett soll si fir e Krich. * [[29. September]]: Déi spuenesch Nationalisten ernennen de Generol Franco zum Staatschef a militäresche Commandant-en-chef. * Oktober: Ufank vun der Belagerung vu [[Madrid]]. * {{9. Oktober}}: D'[[International Brigaden]] zu Gonschte vun der spuenescher Republikanescher Regierung gi rekrutéiert. * [[25. Oktober]]: D'[[Achs Roum-Berlin]] gëtt tëscht Däitschland an Italie bekräftegt. * Ufank November: Déi däitsch „[[Legion Condor]]“ gräift an de Spuenesche Biergerkrich an. * [[20. November]]: Spuenien: De Chef vun der faschistescher Partei ''[[Falange]]'', de [[José Antonio Primo de Rivera]], gëtt vun de Republikaner exekutéiert. * [[26. November]]: [[Japan]] an dat [[Däitschland|Däitscht Räich]] ënnerschreiwen zu [[Berlin]] den [[Antikomintern-Pakt]]. Domat steet d'[[Achs Berlin-Roum-Tokio]]. * [[11. Dezember]]: Den [[Edward VIII. vum Vereenegte Kinnekräich|Edward VIII.]] dankt of a säi Brudder, den [[George VI. vum Vereenegte Kinnekräich|George VI.]] iwwerhëlt den Troun. ====Lëtzebuerg==== * [[12. Januar]]: 40.000 Leit manifestéieren an der Stad fir besser Aarbechtskonditiounen. * [[10. Mäerz]]: [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]: D'[[Maternité Grande-Duchesse Charlotte]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] gëtt ageweit. === Afrika === *[[28. Abrëll]]: Nom Doud vu sengem Papp [[Fuad I.]] gëtt de [[Faruq]] mat 16 Joer neie Kinnek vun [[Egypten]]. * {{9. Mee}}: Nodeem Italien den [[Abessinienkrich]] gewonnen huet, annektéiert et [[Ethiopien]]. D'Kolonie [[Italieenescht Ostafrika]] gëtt gegrënnt; de Kinnek [[Viktor Emanuel III.]] gëtt zum Keeser vun Ethiopien proklaméiert. === Amerika === ==== USA ==== * {{3. November}}: Den US-President [[Franklin D. Roosevelt]] gëtt bei de Presidentschaftswalen erëmgewielt. ==== Südamerika ==== === Asien === * [[12. Juli]]: De [[Militärputsch]] vum 26. Februar, a [[Japan]] ënner dem Numm 2/26 bekannt, gouf schonn no zwéin Deeg vun de Rebellen opginn a koum onbluddeg op en Enn, ausser fir déi siwe Politiker, déi hiert Liewe gelooss hunn, wéi och déi 13 Offizéier a 4 Zivilisten, déi zum Doud verurteelt an den [[12. Juli]] higeriicht goufen. * {{5. Dezember}}: An der [[Sowjetunioun]] léist eng nei stalinistesch Verfassung déi sowjetesch vun 1924 of. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === * {{2. Mee}}: D'musikalescht Märchen ''[[De Pierchen an de Wollef]]'' vum [[Sergei Sergejewitsch Prokofjew|Sergei Prokofjew]] gëtt fir d'éischt Kéier opgefouert. ===Film=== * [[5. Februar]]: Dem [[Charlie Chaplin]] säi satiresche [[Stommfilm]] ''[[Modern Times]]'' huet Première zu New-York. * [[4. September]]: D'Opname fir dem [[Pierre Bertogne]] säi Kuerzfilm an Documentaire ''[[D'Weesekanner op der Schueberfouer]]'' gi gemaach. == Wëssenschaft an Technik == [[Fichier:Adams Boulder Dam 1942.jpg|thumb|150px|Den [[Hoover-Staudamm]] (1942)]] * {{1. Mäerz}}: Den [[Hoover-Staudamm]] gëtt an den USA a Betrib geholl. ==Ekonomie== * [[25. September]]: [[Frankräich]], d'[[Vereenegt Kinnekräich]] an d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] ënnerschreiwen en ''Tripartite-Ofkommes'', dat de Wiesselcours tëscht hire Wärunge festleet. D'[[Belsch]] schléisst sech de [[26. September]] un, [[Holland]] an d'[[Schwäiz]] den [[21. November]]. == Sport == * {{6. Februar}}: [[Olympesch Wanterspiller 1936|IV. Olympesch Wanterspiller zu Garmisch-Partenkirchen]]. * [[19. Juni]]: De Boxer [[Max Schmeling]] gewënnt am 12. Round zu New York géint den Amerikaner [[Joe Louis]]. * {{1. August}}: [[Olympesch Summerspiller 1936|XI. Olympesch Summerspiller zu Berlin]]. ==== Lëtzebuerg ==== * [[16. Februar]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] spillt an der Stad Lëtzebuerg 5:5 géint Belsch. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Léon Mart]] (3), [[Arthur Bernard]] a [[Robert Geib]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=82 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch de 16. Februar 1936 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[15. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Luzern]] 2:4 géint Schwäiz. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den [[Oscar Stamet]] an [[Théophile Speicher]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=83 D'Detailer vum Foussballlännermatch Schwäiz-Lëtzebuerg de 15. Mäerz 1936 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[26. Abrëll]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Arel]] 1:3 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Léon Mart geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=84 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg de 26. Abrëll 1936 op der Websäit vum European Football]</ref> * {{9. Mee}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 1:5 géint Irland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Léon Mart geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=5980 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Irland den 9. Mee 1936 op der Websäit vum European Football]</ref> * {{4. August}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Berlin]], op den [[Olympesch Summerspiller 1936|Olympesche Summerspiller]] 0:9 géint Däitschland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=5923 D'Detailer vum Foussballlännermatch Däitschland-Lëtzebuerg de 4. August 1936 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[27. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Krefeld]] 2:7 géint Däitschland. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de [[Gusty Kemp]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=5948 D'Detailer vum Foussballlännermatch Däitschland-Lëtzebuerg de 27. September 1936 op der Websäit vum European Football]</ref> * {{8. November}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt an der Stad Lëtzebuerg 3:1 géint Schwäiz. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de Gusty Kemp, Léon Mart an Oscar Stamet geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=85 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz den 8. November 1936 op der Websäit vum European Football]</ref> == Gebuer == * {{3. Januar}}: [[Pierre Schumacher]], lëtzebuergesche Moler, Schrëftsteller an Architekt. * {{6. Januar}}: [[Alejandro Maldonado Aguirre]], guatemalteekesche Politiker a Staatspresident. * [[10. Januar]]: [[Robert Woodrow Wilson]], US-amerikanesche Astronom, Physiker an Nobelpräisdréier fir Physik. * [[22. Januar]]: [[Alan J. Heeger]], US-amerikanesche Physiker a Cheemiker; Nobelpräisdréier. * 22. Januar: [[Juliette Mayniel]], franséisch Schauspillerin. * [[23. Januar]]: [[Edward C. Stone]], US-amerikanesche Physiker, Planetolog a Weltraumfuerscher. * [[28. Januar]]: [[Ismail Kadare]], franko-albanesche Schrëftsteller. * [[31. Januar]]: [[Gaston Bauer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{1. Februar}}: [[Serge Korber]], franséischen Dréibuchauteur, Filmproduzent, Schauspiller a Filmregisseur. * {{5. Februar}}: [[Claude Giraud]], franséische Schauspiller. * [[11. Februar]]: [[Burt Reynolds]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[15. Februar]]: [[Jean-Gabriel Albicocco]], franséische Filmregisseur. * [[16. Februar]]: [[Jean-Pierre Grégoire]], lëtzebuergesche Sumerolog. * [[26. Februar]]: [[Jean-Pierre Probst]], lëtzebuergeschen Affekot an Deputéierten. * {{1. Mäerz}}: [[Jacques Bellion]], lëtzebuergesche Foussballspiller. *{{0}}1. Mäerz: [[Adolphe Muller]], lëtzebuergesche Geolog an Universitéitsprofesser. * {{5. Mäerz}}:[[Canaan Banana]], Methodistepaschtouer, President vu Simbabwe. * {{0}}5. Mäerz: [[Dean Stockwell]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{0}}5. Mäerz: [[Leopold Winandy]], lëtzebuergesche Musekpedagog an Dirigent. * {{8. Mäerz}}: [[Michel Schmitt]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Kierchenhistoriker. * [[11. Mäerz]]: [[Harald zur Hausen]], däitschen Dokter an Nobelpräisdréier. * [[15. Mäerz]]: [[Chariklia Baxevanos]], Schwäizer Schauspillerin. * [[18. Mäerz]]: [[Frederik Willem de Klerk]], südafrikanesche Politiker a Staatspresident. * [[19. Mäerz]]: [[Ursula Andress]], Schwäizer Schauspillerin. * [[20. Mäerz]]: [[Roland Baldauff]], lëtzebuergeschen Architekt. * 20. Mäerz: [[Johanna Lüttge]], (ost)däitsch Athleetin. * [[22. Mäerz]]: [[Roger Whittaker]], brittesche Sänger a Liddermécher. * [[23. Mäerz]]: [[Claude Faraldo]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[24. Mäerz]]: [[László Szabó]], ungaresche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller. * [[28. Mäerz]]: [[Mario Vargas Llosa]], peruanesche Schrëftsteller. * [[31. Mäerz]]: [[Henri Damme]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{8. Abrëll}}: [[Klaus Löwitsch]], däitsche Schauspiller. * [[12. Abrëll]]: [[John Belli]], lëtzebuergesche Sänger an Entertainer. * 12. Abrëll: [[Roger Dornseiffer]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[15. Abrëll]]: [[Raymond Poulidor]], franséische Vëlossportler. * [[19. Abrëll]]: [[Wilfried Martens]], belsche Politiker. * [[22. Abrëll]]: [[Glen Campbell]], US-amerikanesche Sänger a Schauspiller. * [[23. Abrëll]]: [[Roy Orbison]], US-amerikanesche Country- a Rocksänger. * [[26. Abrëll]]: [[Arno Penzias]], US-amerikanesche Physiker an Astronom. * [[27. Abrëll]]: [[Robert Reckinger]], lëtzebuergesche Banquier. * 28. Abrëll oder 1. Juli: [[Tariq Aziz]], irakesche Politiker. * [[29. Abrëll]]: [[Zubin Mehta]], indeschen Dirigent. * {{4. Mee}}: [[El Cordobés|Manuel Benítez Pérez]], genannt ''El Cordobés'', spueneschen Torero. * {{8. Mee}}: [[Ernest Petry]], lëtzebuergesche Politiker. * {{9. Mee}}: [[Albert Finney]], brittesche Schauspiller a Produzent. * {{0}}9. Mee: [[Glenda Jackson]], brittesche Schauspillerin a Politikerin. * [[12. Mee]]: [[Klaus Doldinger]], däitsche Museker a Komponist. * 12. Mee: [[Frank Stella]], US-amerikanesche Moler a Sculpteur. * [[16. Mee]]: [[Karl Lehmann]], däitsche Geeschtlechen. * [[17. Mee]]: [[Dennis Hopper]], US-amerikanesche Schauspiller a Filmmécher. * [[24. Mee]]: [[Werner von Moltke]], däitschen Zéngkämpfer. * [[27. Mee]]: [[Louis Gossett Jr.]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[30. Mee]]: [[Ruta Lee]], kanadesch-US-amerikanesch Schauspillerin. * 30. Mee: [[Keir Dullea]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{3. Juni}}: [[Maria Grazia Spina]], italieenesch Schauspillerin. * {{4. Juni}}: [[Bruce Dern]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{5. Juni}}: [[Jorma Katrama]], finnesche Kontrabassist. * {{8. Juni}}: [[James Darren]], US-amerikanesche Schauspiller an Televisiounsregisseur. * [[15. Juni]]: [[Claude Brasseur]], franséische Filmschauspiller. * [[17. Juni]]: [[Ken Loach]], brittesche Filmregisseur. * [[18. Juni]]: [[Victor Lanoux]], franséische Schauspiller. * [[22. Juni]]: [[Kris Kristofferson]], US-amerikanesche Countrysänger a Schauspiller.]], US-amerikanesche Country-Museker. * [[23. Juni]]: [[Konstantinos Simitis]], griichesche Politiker, Ministerpresident. * [[25. Juni]]: [[Bacharuddin Jusuf Habibie]], indoneesesche Politiker, President. * [[27. Juni]]: [[Geneviève Fontanel]], franséisch Schauspillerin. * [[30. Juni]]: [[Assia Djebar]], algeeresch Schrëftstellerin. * 30. Juni [[Tony Musante]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{2. Juli}}: [[Emile Seiler]], lëtzebuergesche kathoulesche Geeschtlechen, Enseignant, Historiker an Auteur. * {{0}}2. Juli: [[Rex Gildo]], däitsche Sänger a Schauspiller. * {{5. Juli}}: [[Shirley Knight]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{6. Juli}}: [[Grand Jojo]], belsche Sänger. * {{7. Juli}}: [[Albert Schaack]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{9. Juli}}: [[Dick Richards (Filmregisseur)|Dick Richards]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[24. Juli]]: [[Arthur Brauss]], däitsche Schauspiller. * [[30. Juli]]: [[Pierre Kauthen]], lëtzebuergesche Lycéesprofesser, Lokalpolitiker an Historiker.30. * [[31. Juli]]: [[Dante Bernabei]], lëtzebuergesche Cheemiker a Linguist. * 31. Juli: [[Boniface Alexandre]], haitianesche Riichter a Politiker. * {{1. August}}: [[Yves Saint Laurent]], franséische Couturier. * {{4. August}}: [[Mani Matter]], Schwäizer Museker. * {{5. August}}: [[John Saxon]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[13. August]]: [[Sabina Sesselmann]], däitsch Schauspillerin. * [[18. August]]: [[Robert Redford]], US-amerikanesche Schauspiller a Regisseur. * [[20. August]]: Alice an Ellen Kessler „[[Kessler-Zwillingen]]“, däitsch Sängerinnen a Dänzerinnen. * [[22. August]]: [[Tony Kendall]], italieenesche Schauspiller. * [[25. August]]: [[Hugh Hudson]], englesche Filmregisseur. * [[27. August]]: [[Philippe Labro]], franséische Journalist, Filmregisseur a Schrëftsteller. * {{1. September}}: [[Georges Goedert]], lëtzebuergeschen Auteur. * {{3. September}}: [[Zine el-Abidine Ben Ali]], President vun Tunesien. * {{7. September}}: [[Buddy Holly]], US-amerikanesche Museker a Komponist. * {{8. September}}: [[Virna Lisi]], italieenesch Schauspillerin. * [[13. September]]: [[Willem Bouter]], hollännesche Sculpteur. * [[16. September]]: [[Anne Doat]], franséisch Schauspillerin. * 16. September: [[Karin Hübner]], däitsch Schauspillerin. * [[21. September]]: [[Teresa Gimpera]], spuenesch Schauspillerin. * 21. September: [[Juri Michailowitsch Luschkow]], russesche Politiker. * 21. September: [[Jean Pütz]], däitsch-Lëtzebuerger Wëssenschaftsjournalist. * [[24. September]]: [[Jim Henson]], US-amerikanesche Regisseur an Tëlees-Produzent. * [[29. September]]: [[Silvio Berlusconi]], italieeneschen Entreprener a Politiker. * [[30. September]]: [[Raymond Schaack]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * {{3. Oktober}}: [[Nico Schmitt]], lëtzebuergesche Foussballspiller * {{4. Oktober}}: [[Bernard Philippe]], lëtzebuergesche Ringer. * {{5. Oktober}}: [[Václav Havel]], tschechesche Schrëftsteller a President. * [[10. Oktober]]: [[Michel Peyrelon]], franséische Schauspiller. * [[12. Oktober]]: [[Pascale Audret]], franséisch Schauspillerin. * [[15. Oktober]]: [[Michel Aumont]], franséische Schauspiller. * [[16. Oktober]]: [[Irina Demick]], franséisch / US-amerikanesch Schauspillerin. * [[22. Oktober]]: [[Jacques Berndorf]], däitsche Schrëftsteller. * [[28. Oktober]]: [[Nino Castelnuovo]], italieenesche Schauspiller. * 28. Oktober: [[Joe Spinell]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[30. Oktober]]: [[Luciano Tovoli]], italieenesche Kameramann. * {{1. November}}: [[Fred Coullen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{5. November}}: [[Uwe Seeler]], däitsche Foussballspiller. * {{6. November}}: [[Jacques Charrier]], franséische Schauspiller. * {{7. November}}: [[Pierre Federspil]], lëtzebuergesche Medezinner. * [[12. November]]: [[Mort Shuman]], US-amerikanesche Sänger. * [[14. November]]: [[Louis Grisius]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[15. November]]: [[Wolf Biermann]], däitsche Liddermécher. * [[22. November]]: [[Tony Schuster]], Komponist a Museker. * [[30. November]]: [[Eric Walter Elst]], belschen Astronom. * {{3. Dezember}}: [[Susanne Cramer]], däitsch Filmschauspillerin. * {{8. Dezember}}: [[David Carradine]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[11. Dezember]]: [[Hans van den Broek]], hollännesche Politiker. * [[13. Dezember]]: [[Maxime Steinberg]], belschen Historiker. * [[15. Dezember]]: [[Joe D'Amato]], italieenesche Filmregisseur. * [[17. Dezember]]: Jorge Mario Bergoglio, spéidere Poopst [[Franciscus (Poopst)|Franciscus]]. * 17. Dezember: [[Klaus Kinkel]], däitsche Politiker. * [[20. Dezember]]: [[Niki Bettendorf]], lëtzebuergesche Politiker. * [[21. Dezember]]: [[Joan Weber]], US-amerikanesch Popsängerin. * [[23. Dezember]]: [[Frederic Forrest]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[28. Dezember]]: [[Jacques Mesrine]], franséische Gewaltverbriecher. * [[Daniel Moosmann]], franséischen Dréibuchauteur, Schauspiller a Filmregisseur. == Gestuerwen == *{{eidelt Joer}} [[Alexander Zoubkoff]], russesche Pseudo-Adelegen an Auteur. *[[12. Januar]]: [[Félix Bian]], lëtzebuergeschen Nottär a Politiker. * 12. Januar: [[Jakob Hubert Schütz]], däitsch-lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur. *[[16. Januar]]: [[Albert Fish]], amerikanesche Seriemäerder * [[18. Januar]]: [[Rudyard Kipling]], brittesche Schrëftsteller, Journalist an Nobelpräisdréier. * [[20. Januar]]: [[George V. vum Vereenegte Kinnekräich|George V.]], brittesche Kinnek. * [[27. Januar]]: [[Eugène Steichen]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker. * [[28. Januar]]: [[Caroline Baldauff-Rothermel]], lëtzebuergesch Mäzenin. * [[18. Februar]]: [[Mathias Adam]], lëtzebuergesche Pedagog. * [[24. Februar]]: [[Albert C. Ritchie]], US-amerikanesche Politiker. * [[25. Februar]]: [[Anna Boch]], belsch Molerin. * [[27. Februar]]: [[Iwan Petrowitsch Pawlow|Iwan Pawlow]], russesche Physiolog, Nobelpräisdréier. * [[28. Februar]]: [[Charles Nicolle]], franséischen Dokter a Mikrobiolog. *{{5. Mäerz}}: [[Gaston Theis]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[18. Mäerz]]: [[Eleftherios Venizelos]], griichesche Politiker a Regierungschef. * [[20. Mäerz]]: [[Urbain Lambert (Jonglënster)|Urbain Lambert]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{9. Abrëll}}: [[Ferdinand Tönnies]], däitsche Soziolog a Philosoph. * [[12. Abrëll]]: [[Madeleine Guitty]], franséisch Schauspillerin. * [[28. Abrëll]]: [[Fuad I.]], Kinnnek vun Egypten. * {{0}}[[8. Mee]]: [[Oswald Spengler]], däitsche Geschichtsphilosoph a Kulturhistoriker. * [[12. Juni]]: [[Karl Kraus]], éisträichesche Schrëftsteller. * [[18. Juni]]: [[Maxim Gorki]], russeschen Dichter. * {{5. Juli}}: [[François Altwies]], lëtzebuergeschen Nottär a Politiker. * {{2. August}}: [[Louis Blériot]], franséische Fluchpionéier. * {{3. August}}: [[Mathias Joseph Gehlen]], Chef de Gare vun der Gare Lëtzebuerg. * {{0}}3. August: [[Auguste Weber]], lëtzebuergesch Dokter. * [[16. August]]: [[Georges Faber (Magistrat)|Georges Faber]], lëtzebuergesche Riichter, Procureur a Member vum Staatsrot. * [[19. August]]: [[Federico García Lorca]], spuenesche Schrëftsteller. * [[25. August]]: [[Lew Borissowitsch Kamenew|Lew Kamenew]], sowjetescher Politiker, Affer vum Stalinismus. * [[25. August]]: [[Grigori Jewsejewitsch Sinowjew|Grigori Sinowjew]], sowjetesche Politiker, Affer vum Stalinismus. * {{9. September}}: [[Jean Jacoby]], lëtzebuergesche Moler. * [[21. September]]: [[Frank Hornby]], engleschen Erfinder, Geschäftsmann a Politiker. * [[28. September]]: [[Ernest Lamborelle]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * [[15. Oktober]]: [[Karl Friedrich Küstner]], däitschen Astronom. * [[17. Oktober]]: [[Jacques Laux]], lëtzebuergeschen Wiert a Politiker. * {{5. November}}: [[Nicolas Weyrich]], lëtzebuergesche Paschtouer. * [[10. November]]: [[Louis-Gustave Binger]], franséischen Offizéier, Explorateur a Gouverneur. * [[26. November]]: [[Max Schreck]], däitsche Schauspiller. * {{8. Dezember}}: [[Josef Stübben]], däitschen Architekt an Urbanist. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} amjgt0x9dcc463e7ixmmwr5s23pzu5v 0 3031 2711286 2710975 2026-10-07T17:55:05Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711286 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} [[Fichier:Stroop Report - Warsaw Ghetto Uprising 06b.jpg|thumb|350px|D'[[Revolt am Warschauer Ghetto]] gëtt no engem Mount vun der [[Schutzstaffel|SS]] niddergeschloeen.]] [[Fichier:Royal Air Force Bomber Command, 1942-1945. CL3400 (cropped).jpg|thumb|350px|''Operation Gomorrha'': Ugrëff vun der Royal Air Force op [[Hamburg]].]] == Evenementer == === Europa === * [[14. Januar]]: [[Konferenz vu Casablanca]]. Déi [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] fuerderen eng „[[Kapitulatioun ouni Konditiounen|Kapitulatioun ouni Konditioune]] vun [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Däitschland]], [[Italien]] a [[Japan]].“ * [[31. Januar]]: De Generolfeldmarschall [[Friedrich Paulus]] kapituléiert an der [[Schluecht vu Stalingrad]]. * [[18. Februar]]: Den NS-Propagandaminister [[Joseph Goebbels]] bläert am [[Berliner Sportpalast]] nom ''totale Krich''. * [[22. Februar]]: D'[[Sophie Scholl|Sophie]] an den [[Hans Scholl]] an hire Frënn [[Christoph Probst]] ginn als Membere vun der Resistenzorganisatioun „[[Weiße Rose]]“ higeriicht. * [[13. Abrëll]]: De ''[[Großdeutscher Rundfunk|Großdeutsche Rundfunk]]'' mellt, datt zu [[Katyn]] bei [[Smolensk]] Massegriewer mat polneschen Offizéier fonnt goufen (kuckt: [[Massaker vu Katyn]]). * [[19. Abrëll]]: Ufank vum [[Opstand am Warschauer Ghetto]]. * [[10. Juni]]: D'[[Kommunistesch International]] léist sech selwer op. * {{5. Juli}} bis [[13. Juli]]: Schluecht bei Kursk ("Unternehmen Zitadelle"); déi gréisst Panzerschluecht am Zweete Weltkrich gëtt vun den däitsche verluer. * [[10. Juli]]: ''[[Operation Husky]]'': Déi Alliéiert landen op [[Sizilien]]. * [[25. Juli]]: Den italieeneschen Diktator [[Benito Mussolini]] gëtt ofgesat. * [[27. Juli]]: ''[[Operation Gomorrha]]'' d'[[Royal Air Force]] bombardéiert [[Hamburg]]; 35.000 Mënsche kommen ëm d'Liewen. * [[18. August]]: D'Royal Air Force bombardéiert d'Versuchsanstalt fir Rakéiten zu [[Peenemünde]]. * {{3. September}}: D'Alliéiert fänke mat der Invasioun vum italieenesche Festland un. * {{8. September}}: Italien an d'[[Alliéiert (Zweete Weltkrich)|Alliéiert]] schléissen e Waffestëllstandsofkommes zu Cassibile; däitsch Truppe besetzen [[Albanien]] a [[Roum]]. * [[21. September]]: [[Massaker op Kefalonia]]: D'Wehrmacht erschéisst 5.200 italieenesch Krichsgefaangener. * {{6. November}}: An der Schluecht beim [[Dnepr]] eruewert d'Rout Arméi [[Kiew]] nees zeréck. * [[28. November]] – [[1. Dezember]]: [[Konferenz vun Teheran]], wéi Europa nom Krich soll nei organiséiert ginn. * [[13. Dezember]]: Massaker vu [[Kalavrita]]. D'Wehrmacht ermuert eng 650 Bewunner vum griicheschen Duerf. ==== Lëtzebuerg ==== [[Fichier:Zerstéierung vun der Stater Synagog-103.jpg|thumb|upright|Zerstéierung vun der Stater Synagog.]] * [[25. Mäerz]]: De Joergang vun 1925 gëtt an de [[Reichsarbeitsdienst]] (RAD) an an d'Wehrmacht [[zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|zwangsrekrutéiert]]. * {{6. Abrëll}} bis [[17. Juni]]: 108 [[Juddentum zu Lëtzebuerg|Judde]] ginn an de [[Ghetto]] [[Theresienstadt]] (Terezin) deportéiert. * {{0}}Hierscht: Déi [[Synagog Stad Lëtzebuerg|Stater Synagog]] an der Ënneschtgaass gëtt vun den däitsche Besatzer ofrappe gelooss. * {{8. Dezember}}: De Joergang vun 1926 gëtt an de Reichsarbeitsdienst an an d'Wehrmacht zwangsrekrutéiert. === Afrika === * [[23. Januar]]: [[Tripolis]] gëtt vu Britteschen Unitéiten ageholl; d'Truppe vun den [[Achsemächt]] zéie sech zeréck. * [[13. Mee]]: Déi däitsch Truppe kapituléieren an [[Tunesien]]. === Amerika === ==== USA ==== ==== Südamerika ==== === Asien === * [[12. Mee]]: Beim [[Massaker vu Changjiao]] (Provënz [[Hunan]]) duerch d'japanesch Arméi ginn eng 30.000 chineesesch Zivilisten ermuert. * [[20. November|20.]]-[[23. November]]: Schluecht ëm d'Atoll [[Tarawa]] am [[Pazifikkrich]]. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt an Noen Osten=== * [[22. November]]: De [[Libanon]] gëtt onofhängeg. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === === Film === * ''[[Der Fuehrer's Face]]'', Zeechentrickfilm. == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == * {{eidelt Joer}}[[Pat O'Connor (Filmregisseur)|Pat O’Connor]], iresche Filmregisseur. * {{eidelt Joer}}[[Jules Speller]], lëtzebuergesche Philosoph an Auteur. * {{1. Januar}}: [[Mohamed Mahmoud Ould Louly]], President vu Mauretanien. * {{5. Januar}}: [[Marthe Thyes-Walch]], lëtzebuergesch Nottär a Politikerin. * [[11. Januar]]: [[Stan Ivar]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[17. Januar]]: [[René Préval]], haitianesche Politiker a Staatspresident. * [[19. Januar]]: [[Janis Joplin]], US-amerikanesch Sängerin. * [[20. Januar]]: [[Armando Guebuza]], President vu Mosambik. * [[24. Januar]]: [[Sharon Tate]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 24. Januar: [[Peter Struck]], däitsche Politiker a Verdeedegungsminister. * [[25. Januar]]: [[Dagmar Berghoff]], däitsch Speakerin an Tëleesmoderatorin. * 25. Januar: [[Roy Black]], däitsche Schlagersänger a Schauspiller. * [[26. Januar]]: [[Bernard Tapie]], franséische Geschäftsmann a Politiker. * [[28. Januar]]: [[Henri Nanquette]], lëtzebuergesche Buergermeeschter an Deputéierten * {{2. Februar}}: [[Jean Regenwetter]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler, Politiker a Sportsfonctionnaire. * {{3. Februar}}: [[Dennis Edwards]], amerikanesche Sänger. * {{9. Februar}}: [[Edy Dublin]], lëtzebuergesche Foussballist. * {{0}}9. Februar: [[Henri Kraus]], lëtzebuergesche Moler an Zeechner. * {{0}}9. Februar: [[Joe Pesci]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{0}}9. Februar: [[Joseph E. Stiglitz]], US-amerikaneschen Ekonomist. * [[11. Februar]]: [[Serge Lama]], franséische Sänger. * 11. Februar: [[Alan Rubin]], US-amerikanesche Trompettist. * [[14. Februar]]: [[Lucien Thiel]], lëtzebuergesche Politiker a Journalist. * [[15. Februar]]: [[Elke Heidenreich]], däitsch Autorin, Kabarettistin, Moderatorin a Journalistin. * [[17. Februar]]: [[José María Balcázar]], peruanesche Jurist a Politiker. * [[20. Februar]]: [[Yvan-Chrysostome Dolto]], genannt Carlos, franséische Sänger. * [[21. Februar]]: [[Roberto Faenza]], italieenesche Filmregisseur. * [[22. Februar]]: [[Josy Kirchens]], lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer. * 22. Februar: [[Horst Köhler]], däitsche Politiker, Bundespresident 2004–2010. * [[25. Februar]]: [[George Harrison]], brittesche Museker (''[[The Beatles]]'') * {{4. Mäerz}}: [[Lucio Dalla]], italieenesche Sänger a Museker. * {{9. Mäerz}}: [[Bobby Fischer]], US-amerikanesche Schachspiller. * {{0}}9. Mäerz: [[Richard Brent Tully]], US-amerikaneschen Astronom a Kosmolog. * [[11. Mäerz]]: [[Bernd Fischerauer]], éisträichescche Filmregisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[13. Mäerz]]: [[André Téchiné]], franséische Filmregisseur. * [[15. Mäerz]]: [[David Cronenberg]], kanadesche Regisseur. * [[16. Mäerz]]: [[Robert Weides]], lëtzebuergeschen Ekonomist. * [[17. Mäerz]]: [[Jean-Paul Olinger (Sportler)|Jean-Paul Olinger]], lëtzebuergesche Fechter. * [[18. Mäerz]]: [[Nobuko Imai]], japanesch Braatschistin. * [[19. Mäerz]]: [[Mario Monti]], italieeneschen Ekonomist a Politiker. * [[20. Mäerz]]: [[Nico Stocklausen]], lëtzebuergesch Foussballspiller. * [[26. Mäerz]]: [[Robert Woodward]], US-amerikanesche Journalist a Reporter. * [[29. Mäerz]]: [[Robin Davis]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * 29. Mäerz: [[Eric Idle]], brittesche Schauspiller, Filmproduzent, Regisseur, Komponist an Auteur. * 29. Mäerz: [[John Major]], brittesche Politiker. * 29. Mäerz: [[Vangelis]], griichesche Komponist. * [[31. Mäerz]]: [[Christopher Walken]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{2. Abrëll}}: [[Antonio Sabato]], italieenesche Schauspiller. * {{6. Abrëll}}: [[Paul Faber (Diplomat)|Paul Faber]], lëtzebuergeschen Diplomat. * [[11. Abrëll]]: [[Poul Nielson]], dänesche Politiker. * [[13. Abrëll]]: [[Jochen Herling]], Fotograf an Auteur. * [[15. Abrëll]]: [[Mariann Fischer Boel]], dänesch Politikerin. * [[21. Abrëll]]: [[Philippe Séguin]], franséische Politiker. * [[24. Abrëll]]: [[Joseph Weyland]], lëtzebuergeschen Diplomat. * [[28. Abrëll]]: [[Jacques Dutronc]], franséische Chansonnier a Schauspiller. * [[29. Abrëll]]: [[Ian Kershaw]], engleschen Historiker. * 29. Abrëll: [[Dominique Labourier]], franséisch Schauspillerin. * {{5. Mee}}: [[Michael Palin]], brittesche Schauspiller. * {{6. Mee}}: [[Andreas Baader]], däitschen Terrorist, Matgrënner vun der RAF. * {{8. Mee}}: [[Paul Kremer]], lëtzebuergesche Philosophieprofesser an Auteur. * [[12. Mee]]: [[Antoine Émile Henry Labeyrie]], franséischen Astronom. * {{2. Juni}}: [[Frank Shu]], US-amerikaneschen Astronom. * [[14. Mee]]: [[Ólafur Ragnar Grímsson]], islännesche Politiker. * [[28. Mee]]: [[Lou Castel]], schweedesche Schauspiller. * [[13. Juni]]: [[Malcolm McDowell]], englesche Schauspiller. * [[14. Juni]]: [[Piet Keizer]], hollännesche Futtballist. * [[15. Juni]]: [[Johnny Hallyday]], franséische Rocksänger a Schauspiller. * 15. Juni: [[Poul Nyrup Rasmussen]], dänesche Politiker. * [[16. Juni]]: [[Dagmar Lassander]], däitsch Schauspillerin. * [[22. Juni]]: [[Emile Antony]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * 22. Juni: [[Klaus Maria Brandauer]], éisträichesche Schauspiller a Regisseur. * [[23. Juni]]: [[Vinton G. Cerf]], US-amerikaneschen Informatiker. * 23. Juni: [[James Levine]], US-amerikaneschen Dirigent a Pianist. * [[24. Juni]]: [[Chris Baldo]], lëtzebuergesche Schlagersänger. * [[26. Juni]]: [[Alvin Sold]], lëtzebuergesche Journalist. * [[29. Juni]]: [[Fred Robsahm]], norwegesche Schauspiller. * {{1. Juli}}: [[Michel Gretsch]], lëtzebuergeschen Offizéier vun der Lëtzebuerger Arméi. * {{0}}1. Juli: [[Alphonse Hutsch]], lëtzebuergeschen Zeechner, Moler, Illustrator, Graphiker a Karikaturist. * {{7. Juli}}: [[Toto Cutugno]], italieenesche Sänger. * {{0}}7. Juli: [[Martin Lüttge]], däitsche Schauspiller. * {{9. Juli}}: [[Soledad Miranda]], spuenesch Schauspillerin. * [[12. Juli]]: [[Christine McVie]], brittesch Sängerin. * [[15. Juli]]: [[Jocelyn Bell Burnell]], brittesch Radioastronomin. * [[23. Juli]]: [[Tony Joe White]], US-amerikanesche Gittarist a Sänger. * [[26. Juli]]: [[Mick Jagger]], brittesche Rockmuseker. * [[29. Juli]]: [[Peter Del Monte]], italieenesche Filmregisseur. * {{4. August}}: [[Margaret Lee]], englesch Schauspillerin. * [[11. August]]: [[Pervez Musharraf]], President vu Pakistan. * [[12. August]]: [[Jean-Pierre Talbot]], belsche Professer a Schauspiller. * [[13. August]]: [[Bill L. Norton]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[15. August]]: [[Barbara Bouchet]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[17. August]]: [[Alain Corneau]], franséische Filmregisseur. * 17. August: [[Robert De Niro]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[18. August]]: [[Marco Schroell]], lëtzebuergesche Kannerdokter a Politiker. * [[21. August]]: [[Lino Capolicchio]], italieenesche Schauspiller. * [[25. August]]: [[Jean Künsch]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[27. August]]: [[Tuesday Weld]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[28. August]]: [[David Soul]], US-amerikanesche Schauspiller a Sänger. * [[30. August]]: [[Robert Crumb]], US-amerikanesche Comiczeechner an -auteur. * {{3. September}}: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{0}}3. September: [[Luc Merenda]], franséische Schauspiller. * {{6. September}}: [[Roger Waters]], brittesche Museker a Grënnungsmember vu ''[[Pink Floyd]]''. * {{7. September}}: [[Lena Valaitis]], litauesch-däitsch Schlagersängerin. * [[12. September]]: [[François Marthouret]], franséische Schauspiller. * [[13. September]]: [[Fernand Boden]], lëtzebuergesche Politiker. * [[16. September]]: [[Oskar Lafontaine]], däitsche Politiker. * 16. September: [[Erwin Kuffer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[21. September]]: [[Buddy Richard]], chileenesche Sänger. * 21. September: [[Albert Mambourg]], lëtzebuergesch/schwäizeresche Schrëftsteller. * [[23. September]]: [[Gaby Dohm]], däitsch-éisträichesch Schauspillerin. * 23. September: [[Julio Iglesias]], spuenesche Sänger. * [[24. September]]: [[Josy Linkels]], lëtzebuergesche Moler. * [[29. September]]: [[Lech Wałęsa]], polnesche Politiker. * {{0}}[[1. Oktober]]: [[Jean-Jacques Annaud]], franséische Regisseur. * {{8. Oktober}}: [[Norbert Leszczynski]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[13. Oktober]]: [[Guido Schiltz]], lëtzebuergeschen Offizéier. * [[15. Oktober]]: [[Penny Marshall]], US-amerikanesch Filmregisseurin, -produzentin a -schauspillerin. * [[17. Oktober]]: [[Christian Brückner]], däitsche Synchronspriecher an Audiobuch-Virlieser. * [[22. Oktober]]: [[Catherine Deneuve]], franséisch Schauspillerin. * 22. Oktober: [[Jan de Bont]], hollännesche Filmregisseur. * [[28. Oktober]]: [[Cornelia Froboess]], däitsch Schauspillerin a Schlagersängerin. * [[30. Oktober]]: [[Joanna Shimkus]], kanadesch Schauspillerin. * {{1. November}}: [[Salvatore Adamo]], belsche Museker a Sänger. * {{0}}1. November: [[Jacques Attali]], franséischen Ekonomist. * {{2. November}}: [[Bob Swaim]], US-amerikanesche Filmregisseur. * {{5. November}}: [[Sam Shepard]], US-amerikaneschen Theaterauteur a Schauspiller. * [[12. November]]: [[Giulio-Enrico Pisani]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[14. November]]: [[Tommy Kontz]]: lëtzebuergesche Geschäftsmann * 14. November: [[Henri Kugener]], lëtzebuergeschen Dokter, Medezinhistoriker an Auteur. * 14. November: [[Jos Scheuer]], lëtzebuergesche Politiker. * [[15. November]]: [[Menn Bodson]], lëtzebuergeschen Televisiounsregisseur a -produzent. * [[17. November]]: [[Lauren Hutton]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[20. November]]: [[Jean Goedert (Moler)|Jean Goedert]], lëtzebuergesche Moler. * [[22. November]]: [[John Muller]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[23. November]]: [[Denis Sassou-Nguesso]], Offizéier a Staatspresident aus der Republik Kongo. * [[26. November]]: [[Edward L. G. Bowell]], amerikaneschen Astronom. * [[28. November]]: [[Alphonse Cruchten]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[30. November]]: [[Terrence Malick]], US-amerikanesche Filmregisseur. * 30. November: [[Kaoru Ikeya]], japaneschen Amateurastronom. * {{4. Dezember}}: [[Björn-Hergen Schimpf]], däitsche Speaker an Tëleesmoderator. * {{6. Dezember}}: [[Jean Leyder]], lëtzebuergesche Moler. * {{7. Dezember}}: [[Peter Chatel]], däitsche Schauspiller. * {{8. Dezember}}: [[James Douglas Morrison]], US-amerikanesche Rock-Sänger (''[[The Doors]]'') * [[10. Dezember]]: [[James Richard Fisher]], US-amerikaneschen Astronom. * [[11. Dezember]]: [[John Kerry]], US-amerikanesche Ausseminister. * [[13. Dezember]]: [[Gertraud Jesserer]], éisträichesch Schauspillerin. * [[17. Dezember]]: [[Dave Dee]], englesche Sänger. * [[18. Dezember]]: [[Keith Richards]], brittesche Gittarist (''The Rolling Stones'') * [[23. Dezember]]: [[Silvia vu Schweden|Silvia]], Fra vum Kinnek Karl XVI. Gustaf vu Schweden. * 23. Dezember: [[Christa Lang]], däitsch-US-amerikanesch Schauspillerin a Filmproduzentin. * [[24. Dezember]]:[[Tarja Halonen]], finnesch Politikerin; Staatspresidentin. * 24. Dezember: [[Claude Brosset]], franséische Schauspiller. * [[25. Dezember]]: [[Hanna Schygulla]], däitsch Schauspillerin. * [[31. Dezember]]: [[Ben Kingsley]], brittesche Schauspiller. * 31. Dezember: [[Benny Quick]], däitsche Popsänger. * 31. Dezember: [[Roland Blanche]], franséische Schauspiller. == Gestuerwen == * [[10. Januar]]: [[Nicolas Wagner (Lokalpolitiker)|Nicolas Wagner]], lëtzebuegresche Lokalpolitiker. * [[13. Januar]]: [[Else Ury]], däitsch Schrëftstellerin. * [[13. Februar]]: [[Isidor Lippert]], lëtzebuergesche Geeschtlechen. * [[14. Februar]]: [[David Hilbert]], däitsche Mathematiker. * [[22. Februar]]: [[Sophie Scholl]], däitsch Resistenzlerin. * [[28. Februar]]: [[Alexandre Yersin]], schwäizeresch-franséischen Dokter a Bakteriolog. * {{7. Mäerz}}: [[Mathias Koener]], Direkter vun Arbed-Schëffleng. * [[12. Mäerz]]: [[Gustav Vigeland]], norwegesche Sculpteur. * [[28. Mäerz]]: [[Sergei Wassiljewitsch Rachmaninow]], russesche Pianist, Dirigent a Komponist. * {{3. Abrëll}}: [[Conrad Veidt]], däitsch-englesche Schauspiller. * {{8. Abrëll}}: [[Kiyotsugu Hirayama]], japaneschen Astronom. * [[15. Abrëll]]: [[Josy Haendel]], lëtzebuergeschen Zwangsrekrutéierten. * [[24. Abrëll]]: [[Louis Klein]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Moler. * {{8. Mee}}: [[Guillaume Leidenbach]], lëtzebuergesche Politiker a Riichter. * [[14. Mee]]: [[Alfred Kowalsky]], Komponist a Musekspedagog zu Lëtzebuerg. * {{2. Juni}}: [[Max Dearly]], franséische Schauspiller. * {{8. Juli}}: [[Jean Moulin (Resistenzler)|Jean Moulin]], franséische Prefekt a Resistenzler. * [[21. Juli]]: [[Jules Bleser]], lëtzebuergesche Geeschtlechen. * {{1. August}}: [[Joseph Forman]], lëtzebuergeschen Dokter. * {{4. August}}: [[Félix Lux]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[24. August]]: [[Simone Weil]], franséisch Philosophin a Schrëftstellerin. * [[25. August]]: [[Emile Kowalsky]], lëtzebuergesche Mathematiker, Physiker, Musekspedagog an Auteur. * [[29. August]]: [[Gregor Spedener]], lëtzebuergesche Postbeamten an Auteur. * {{9. September}}: [[Michel Haagen]], lëtzebuergesche Sculpteur, Konschtschmadd a Moler. * {{8. Oktober}}: [[Gustave de Smet]], belsche Moler. * [[19. Oktober]]: [[Camille Claudel]], franséisch Sculptrice. * [[21. Oktober]]: [[Richard Warnier]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[29. Oktober]]: [[Louis Beicht]], lëtzebuergesche Komponist. * {{8. November}}: [[Mathias Martin (Architekt)|Mathias Martin]], lëtzebuergeschen Architekt an Auteur. * [[25. November]]: [[Bernard Weber (Resistenzler)|Bernard Weber]], lëtzebuergesche Resistenzler. * {{7. Dezember}}: [[Ruth Belville]], brittesch Entrepreneuse: 'Greenwich Time Lady' * [[15. Dezember]]: [[Fats Waller]], US-amerikaneschen Jazzmuseker. == Um Spaweck == {{Commonscat}} ni5rrxxhno96zovqk83zcihcsk5by0a 2711291 2711286 2026-10-07T17:58:51Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711291 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} [[Fichier:Stroop Report - Warsaw Ghetto Uprising 06b.jpg|thumb|350px|D'[[Revolt am Warschauer Ghetto]] gëtt no engem Mount vun der [[Schutzstaffel|SS]] niddergeschloeen.]] [[Fichier:Royal Air Force Bomber Command, 1942-1945. CL3400 (cropped).jpg|thumb|350px|''Operation Gomorrha'': Ugrëff vun der Royal Air Force op [[Hamburg]].]] == Evenementer == === Europa === * [[14. Januar]]: [[Konferenz vu Casablanca]]. Déi [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] fuerderen eng „[[Kapitulatioun ouni Konditiounen|Kapitulatioun ouni Konditioune]] vun [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Däitschland]], [[Italien]] a [[Japan]].“ * [[31. Januar]]: De Generolfeldmarschall [[Friedrich Paulus]] kapituléiert an der [[Schluecht vu Stalingrad]]. * [[18. Februar]]: Den NS-Propagandaminister [[Joseph Goebbels]] bläert am [[Berliner Sportpalast]] nom ''totale Krich''. * [[22. Februar]]: D'[[Sophie Scholl|Sophie]] an den [[Hans Scholl]] an hire Frënn [[Christoph Probst]] ginn als Membere vun der Resistenzorganisatioun „[[Weiße Rose]]“ higeriicht. * [[13. Abrëll]]: De ''[[Großdeutscher Rundfunk|Großdeutsche Rundfunk]]'' mellt, datt zu [[Katyn]] bei [[Smolensk]] Massegriewer mat polneschen Offizéier fonnt goufen (kuckt: [[Massaker vu Katyn]]). * [[19. Abrëll]]: Ufank vum [[Opstand am Warschauer Ghetto]]. * [[10. Juni]]: D'[[Kommunistesch International]] léist sech selwer op. * {{5. Juli}} bis [[13. Juli]]: Schluecht bei Kursk ("Unternehmen Zitadelle"); déi gréisst Panzerschluecht am Zweete Weltkrich gëtt vun den däitsche verluer. * [[10. Juli]]: ''[[Operation Husky]]'': Déi Alliéiert landen op [[Sizilien]]. * [[25. Juli]]: Den italieeneschen Diktator [[Benito Mussolini]] gëtt ofgesat. * [[27. Juli]]: ''[[Operation Gomorrha]]'' d'[[Royal Air Force]] bombardéiert [[Hamburg]]; 35.000 Mënsche kommen ëm d'Liewen. * [[18. August]]: D'Royal Air Force bombardéiert d'Versuchsanstalt fir Rakéiten zu [[Peenemünde]]. * {{3. September}}: D'Alliéiert fänke mat der Invasioun vum italieenesche Festland un. * {{8. September}}: Italien an d'[[Alliéiert (Zweete Weltkrich)|Alliéiert]] schléissen e Waffestëllstandsofkommes zu Cassibile; däitsch Truppe besetzen [[Albanien]] a [[Roum]]. * [[21. September]]: [[Massaker op Kefalonia]]: D'Wehrmacht erschéisst 5.200 italieenesch Krichsgefaangener. * {{6. November}}: An der Schluecht beim [[Dnepr]] eruewert d'Rout Arméi [[Kiew]] nees zeréck. * [[28. November]] – [[1. Dezember]]: [[Konferenz vun Teheran]], wéi Europa nom Krich soll nei organiséiert ginn. * [[13. Dezember]]: Massaker vu [[Kalavrita]]. D'Wehrmacht ermuert eng 650 Bewunner vum griicheschen Duerf. ==== Lëtzebuerg ==== [[Fichier:Zerstéierung vun der Stater Synagog-103.jpg|thumb|upright|Zerstéierung vun der Stater Synagog.]] * [[25. Mäerz]]: De Joergang vun 1925 gëtt an de [[Reichsarbeitsdienst]] (RAD) an an d'Wehrmacht [[zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|zwangsrekrutéiert]]. * {{6. Abrëll}} bis [[17. Juni]]: 108 [[Juddentum zu Lëtzebuerg|Judde]] ginn an de [[Ghetto]] [[Theresienstadt]] (Terezin) deportéiert. * {{0}}Hierscht: Déi [[Synagog Stad Lëtzebuerg|Stater Synagog]] an der Ënneschtgaass gëtt vun den däitsche Besatzer ofrappe gelooss. * {{8. Dezember}}: De Joergang vun 1926 gëtt an de Reichsarbeitsdienst an an d'Wehrmacht zwangsrekrutéiert. === Afrika === * [[23. Januar]]: [[Tripolis]] gëtt vu Britteschen Unitéiten ageholl; d'Truppe vun den [[Achsemächt]] zéie sech zeréck. * [[13. Mee]]: Déi däitsch Truppe kapituléieren an [[Tunesien]]. === Amerika === ==== USA ==== ==== Südamerika ==== === Asien === * [[12. Mee]]: Beim [[Massaker vu Changjiao]] (Provënz [[Hunan]]) duerch d'japanesch Arméi ginn eng 30.000 chineesesch Zivilisten ermuert. * [[20. November|20.]]-[[23. November]]: Schluecht ëm d'Atoll [[Tarawa]] am [[Pazifikkrich]]. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt an Noen Osten=== * [[22. November]]: De [[Libanon]] gëtt onofhängeg. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === === Film === * ''[[Der Fuehrer's Face]]'', Zeechentrickfilm. == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == * {{eidelt Joer}}[[Pat O'Connor (Filmregisseur)|Pat O’Connor]], iresche Filmregisseur. * {{eidelt Joer}}[[Jules Speller]], lëtzebuergesche Philosoph an Auteur. * {{1. Januar}}: [[Mohamed Mahmoud Ould Louly]], President vu Mauretanien. * {{5. Januar}}: [[Marthe Thyes-Walch]], lëtzebuergesch Nottär a Politikerin. * [[11. Januar]]: [[Stan Ivar]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[17. Januar]]: [[René Préval]], haitianesche Politiker a Staatspresident. * [[19. Januar]]: [[Janis Joplin]], US-amerikanesch Sängerin. * [[20. Januar]]: [[Armando Guebuza]], President vu Mosambik. * [[24. Januar]]: [[Sharon Tate]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 24. Januar: [[Peter Struck]], däitsche Politiker a Verdeedegungsminister. * [[25. Januar]]: [[Dagmar Berghoff]], däitsch Speakerin an Tëleesmoderatorin. * 25. Januar: [[Roy Black]], däitsche Schlagersänger a Schauspiller. * [[26. Januar]]: [[Bernard Tapie]], franséische Geschäftsmann a Politiker. * [[28. Januar]]: [[Henri Nanquette]], lëtzebuergesche Buergermeeschter an Deputéierten * {{2. Februar}}: [[Jean Regenwetter]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler, Politiker a Sportsfonctionnaire. * {{3. Februar}}: [[Dennis Edwards]], amerikanesche Sänger. * {{9. Februar}}: [[Edy Dublin]], lëtzebuergesche Foussballist. * {{0}}9. Februar: [[Henri Kraus]], lëtzebuergesche Moler an Zeechner. * {{0}}9. Februar: [[Joe Pesci]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{0}}9. Februar: [[Joseph E. Stiglitz]], US-amerikaneschen Ekonomist. * [[11. Februar]]: [[Serge Lama]], franséische Sänger. * 11. Februar: [[Alan Rubin]], US-amerikanesche Trompettist. * [[14. Februar]]: [[Lucien Thiel]], lëtzebuergesche Politiker a Journalist. * [[15. Februar]]: [[Elke Heidenreich]], däitsch Autorin, Kabarettistin, Moderatorin a Journalistin. * [[17. Februar]]: [[José María Balcázar]], peruanesche Jurist a Politiker. * [[20. Februar]]: [[Yvan-Chrysostome Dolto]], genannt Carlos, franséische Sänger. * [[21. Februar]]: [[Roberto Faenza]], italieenesche Filmregisseur. * [[22. Februar]]: [[Josy Kirchens]], lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer. * 22. Februar: [[Horst Köhler]], däitsche Politiker, Bundespresident 2004–2010. * [[25. Februar]]: [[George Harrison]], brittesche Museker (''[[The Beatles]]'') * {{4. Mäerz}}: [[Lucio Dalla]], italieenesche Sänger a Museker. * {{9. Mäerz}}: [[Bobby Fischer]], US-amerikanesche Schachspiller. * {{0}}9. Mäerz: [[Richard Brent Tully]], US-amerikaneschen Astronom a Kosmolog. * [[11. Mäerz]]: [[Bernd Fischerauer]], éisträichesche Filmregisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[13. Mäerz]]: [[André Téchiné]], franséische Filmregisseur. * [[15. Mäerz]]: [[David Cronenberg]], kanadesche Regisseur. * [[16. Mäerz]]: [[Robert Weides]], lëtzebuergeschen Ekonomist. * [[17. Mäerz]]: [[Jean-Paul Olinger (Sportler)|Jean-Paul Olinger]], lëtzebuergesche Fechter. * [[18. Mäerz]]: [[Nobuko Imai]], japanesch Braatschistin. * [[19. Mäerz]]: [[Mario Monti]], italieeneschen Ekonomist a Politiker. * [[20. Mäerz]]: [[Nico Stocklausen]], lëtzebuergesch Foussballspiller. * [[26. Mäerz]]: [[Robert Woodward]], US-amerikanesche Journalist a Reporter. * [[29. Mäerz]]: [[Robin Davis]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * 29. Mäerz: [[Eric Idle]], brittesche Schauspiller, Filmproduzent, Regisseur, Komponist an Auteur. * 29. Mäerz: [[John Major]], brittesche Politiker. * 29. Mäerz: [[Vangelis]], griichesche Komponist. * [[31. Mäerz]]: [[Christopher Walken]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{2. Abrëll}}: [[Antonio Sabato]], italieenesche Schauspiller. * {{6. Abrëll}}: [[Paul Faber (Diplomat)|Paul Faber]], lëtzebuergeschen Diplomat. * [[11. Abrëll]]: [[Poul Nielson]], dänesche Politiker. * [[13. Abrëll]]: [[Jochen Herling]], Fotograf an Auteur. * [[15. Abrëll]]: [[Mariann Fischer Boel]], dänesch Politikerin. * [[21. Abrëll]]: [[Philippe Séguin]], franséische Politiker. * [[24. Abrëll]]: [[Joseph Weyland]], lëtzebuergeschen Diplomat. * [[28. Abrëll]]: [[Jacques Dutronc]], franséische Chansonnier a Schauspiller. * [[29. Abrëll]]: [[Ian Kershaw]], engleschen Historiker. * 29. Abrëll: [[Dominique Labourier]], franséisch Schauspillerin. * {{5. Mee}}: [[Michael Palin]], brittesche Schauspiller. * {{6. Mee}}: [[Andreas Baader]], däitschen Terrorist, Matgrënner vun der RAF. * {{8. Mee}}: [[Paul Kremer]], lëtzebuergesche Philosophieprofesser an Auteur. * [[12. Mee]]: [[Antoine Émile Henry Labeyrie]], franséischen Astronom. * {{2. Juni}}: [[Frank Shu]], US-amerikaneschen Astronom. * [[14. Mee]]: [[Ólafur Ragnar Grímsson]], islännesche Politiker. * [[28. Mee]]: [[Lou Castel]], schweedesche Schauspiller. * [[13. Juni]]: [[Malcolm McDowell]], englesche Schauspiller. * [[14. Juni]]: [[Piet Keizer]], hollännesche Futtballist. * [[15. Juni]]: [[Johnny Hallyday]], franséische Rocksänger a Schauspiller. * 15. Juni: [[Poul Nyrup Rasmussen]], dänesche Politiker. * [[16. Juni]]: [[Dagmar Lassander]], däitsch Schauspillerin. * [[22. Juni]]: [[Emile Antony]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * 22. Juni: [[Klaus Maria Brandauer]], éisträichesche Schauspiller a Regisseur. * [[23. Juni]]: [[Vinton G. Cerf]], US-amerikaneschen Informatiker. * 23. Juni: [[James Levine]], US-amerikaneschen Dirigent a Pianist. * [[24. Juni]]: [[Chris Baldo]], lëtzebuergesche Schlagersänger. * [[26. Juni]]: [[Alvin Sold]], lëtzebuergesche Journalist. * [[29. Juni]]: [[Fred Robsahm]], norwegesche Schauspiller. * {{1. Juli}}: [[Michel Gretsch]], lëtzebuergeschen Offizéier vun der Lëtzebuerger Arméi. * {{0}}1. Juli: [[Alphonse Hutsch]], lëtzebuergeschen Zeechner, Moler, Illustrator, Graphiker a Karikaturist. * {{7. Juli}}: [[Toto Cutugno]], italieenesche Sänger. * {{0}}7. Juli: [[Martin Lüttge]], däitsche Schauspiller. * {{9. Juli}}: [[Soledad Miranda]], spuenesch Schauspillerin. * [[12. Juli]]: [[Christine McVie]], brittesch Sängerin. * [[15. Juli]]: [[Jocelyn Bell Burnell]], brittesch Radioastronomin. * [[23. Juli]]: [[Tony Joe White]], US-amerikanesche Gittarist a Sänger. * [[26. Juli]]: [[Mick Jagger]], brittesche Rockmuseker. * [[29. Juli]]: [[Peter Del Monte]], italieenesche Filmregisseur. * {{4. August}}: [[Margaret Lee]], englesch Schauspillerin. * [[11. August]]: [[Pervez Musharraf]], President vu Pakistan. * [[12. August]]: [[Jean-Pierre Talbot]], belsche Professer a Schauspiller. * [[13. August]]: [[Bill L. Norton]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[15. August]]: [[Barbara Bouchet]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[17. August]]: [[Alain Corneau]], franséische Filmregisseur. * 17. August: [[Robert De Niro]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[18. August]]: [[Marco Schroell]], lëtzebuergesche Kannerdokter a Politiker. * [[21. August]]: [[Lino Capolicchio]], italieenesche Schauspiller. * [[25. August]]: [[Jean Künsch]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[27. August]]: [[Tuesday Weld]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[28. August]]: [[David Soul]], US-amerikanesche Schauspiller a Sänger. * [[30. August]]: [[Robert Crumb]], US-amerikanesche Comiczeechner an -auteur. * {{3. September}}: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{0}}3. September: [[Luc Merenda]], franséische Schauspiller. * {{6. September}}: [[Roger Waters]], brittesche Museker a Grënnungsmember vu ''[[Pink Floyd]]''. * {{7. September}}: [[Lena Valaitis]], litauesch-däitsch Schlagersängerin. * [[12. September]]: [[François Marthouret]], franséische Schauspiller. * [[13. September]]: [[Fernand Boden]], lëtzebuergesche Politiker. * [[16. September]]: [[Oskar Lafontaine]], däitsche Politiker. * 16. September: [[Erwin Kuffer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[21. September]]: [[Buddy Richard]], chileenesche Sänger. * 21. September: [[Albert Mambourg]], lëtzebuergesch/schwäizeresche Schrëftsteller. * [[23. September]]: [[Gaby Dohm]], däitsch-éisträichesch Schauspillerin. * 23. September: [[Julio Iglesias]], spuenesche Sänger. * [[24. September]]: [[Josy Linkels]], lëtzebuergesche Moler. * [[29. September]]: [[Lech Wałęsa]], polnesche Politiker. * {{0}}[[1. Oktober]]: [[Jean-Jacques Annaud]], franséische Regisseur. * {{8. Oktober}}: [[Norbert Leszczynski]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[13. Oktober]]: [[Guido Schiltz]], lëtzebuergeschen Offizéier. * [[15. Oktober]]: [[Penny Marshall]], US-amerikanesch Filmregisseurin, -produzentin a -schauspillerin. * [[17. Oktober]]: [[Christian Brückner]], däitsche Synchronspriecher an Audiobuch-Virlieser. * [[22. Oktober]]: [[Catherine Deneuve]], franséisch Schauspillerin. * 22. Oktober: [[Jan de Bont]], hollännesche Filmregisseur. * [[28. Oktober]]: [[Cornelia Froboess]], däitsch Schauspillerin a Schlagersängerin. * [[30. Oktober]]: [[Joanna Shimkus]], kanadesch Schauspillerin. * {{1. November}}: [[Salvatore Adamo]], belsche Museker a Sänger. * {{0}}1. November: [[Jacques Attali]], franséischen Ekonomist. * {{2. November}}: [[Bob Swaim]], US-amerikanesche Filmregisseur. * {{5. November}}: [[Sam Shepard]], US-amerikaneschen Theaterauteur a Schauspiller. * [[12. November]]: [[Giulio-Enrico Pisani]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[14. November]]: [[Tommy Kontz]]: lëtzebuergesche Geschäftsmann * 14. November: [[Henri Kugener]], lëtzebuergeschen Dokter, Medezinhistoriker an Auteur. * 14. November: [[Jos Scheuer]], lëtzebuergesche Politiker. * [[15. November]]: [[Menn Bodson]], lëtzebuergeschen Televisiounsregisseur a -produzent. * [[17. November]]: [[Lauren Hutton]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[20. November]]: [[Jean Goedert (Moler)|Jean Goedert]], lëtzebuergesche Moler. * [[22. November]]: [[John Muller]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[23. November]]: [[Denis Sassou-Nguesso]], Offizéier a Staatspresident aus der Republik Kongo. * [[26. November]]: [[Edward L. G. Bowell]], amerikaneschen Astronom. * [[28. November]]: [[Alphonse Cruchten]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[30. November]]: [[Terrence Malick]], US-amerikanesche Filmregisseur. * 30. November: [[Kaoru Ikeya]], japaneschen Amateurastronom. * {{4. Dezember}}: [[Björn-Hergen Schimpf]], däitsche Speaker an Tëleesmoderator. * {{6. Dezember}}: [[Jean Leyder]], lëtzebuergesche Moler. * {{7. Dezember}}: [[Peter Chatel]], däitsche Schauspiller. * {{8. Dezember}}: [[James Douglas Morrison]], US-amerikanesche Rock-Sänger (''[[The Doors]]'') * [[10. Dezember]]: [[James Richard Fisher]], US-amerikaneschen Astronom. * [[11. Dezember]]: [[John Kerry]], US-amerikanesche Ausseminister. * [[13. Dezember]]: [[Gertraud Jesserer]], éisträichesch Schauspillerin. * [[17. Dezember]]: [[Dave Dee]], englesche Sänger. * [[18. Dezember]]: [[Keith Richards]], brittesche Gittarist (''The Rolling Stones'') * [[23. Dezember]]: [[Silvia vu Schweden|Silvia]], Fra vum Kinnek Karl XVI. Gustaf vu Schweden. * 23. Dezember: [[Christa Lang]], däitsch-US-amerikanesch Schauspillerin a Filmproduzentin. * [[24. Dezember]]:[[Tarja Halonen]], finnesch Politikerin; Staatspresidentin. * 24. Dezember: [[Claude Brosset]], franséische Schauspiller. * [[25. Dezember]]: [[Hanna Schygulla]], däitsch Schauspillerin. * [[31. Dezember]]: [[Ben Kingsley]], brittesche Schauspiller. * 31. Dezember: [[Benny Quick]], däitsche Popsänger. * 31. Dezember: [[Roland Blanche]], franséische Schauspiller. == Gestuerwen == * [[10. Januar]]: [[Nicolas Wagner (Lokalpolitiker)|Nicolas Wagner]], lëtzebuegresche Lokalpolitiker. * [[13. Januar]]: [[Else Ury]], däitsch Schrëftstellerin. * [[13. Februar]]: [[Isidor Lippert]], lëtzebuergesche Geeschtlechen. * [[14. Februar]]: [[David Hilbert]], däitsche Mathematiker. * [[22. Februar]]: [[Sophie Scholl]], däitsch Resistenzlerin. * [[28. Februar]]: [[Alexandre Yersin]], schwäizeresch-franséischen Dokter a Bakteriolog. * {{7. Mäerz}}: [[Mathias Koener]], Direkter vun Arbed-Schëffleng. * [[12. Mäerz]]: [[Gustav Vigeland]], norwegesche Sculpteur. * [[28. Mäerz]]: [[Sergei Wassiljewitsch Rachmaninow]], russesche Pianist, Dirigent a Komponist. * {{3. Abrëll}}: [[Conrad Veidt]], däitsch-englesche Schauspiller. * {{8. Abrëll}}: [[Kiyotsugu Hirayama]], japaneschen Astronom. * [[15. Abrëll]]: [[Josy Haendel]], lëtzebuergeschen Zwangsrekrutéierten. * [[24. Abrëll]]: [[Louis Klein]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Moler. * {{8. Mee}}: [[Guillaume Leidenbach]], lëtzebuergesche Politiker a Riichter. * [[14. Mee]]: [[Alfred Kowalsky]], Komponist a Musekspedagog zu Lëtzebuerg. * {{2. Juni}}: [[Max Dearly]], franséische Schauspiller. * {{8. Juli}}: [[Jean Moulin (Resistenzler)|Jean Moulin]], franséische Prefekt a Resistenzler. * [[21. Juli]]: [[Jules Bleser]], lëtzebuergesche Geeschtlechen. * {{1. August}}: [[Joseph Forman]], lëtzebuergeschen Dokter. * {{4. August}}: [[Félix Lux]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[24. August]]: [[Simone Weil]], franséisch Philosophin a Schrëftstellerin. * [[25. August]]: [[Emile Kowalsky]], lëtzebuergesche Mathematiker, Physiker, Musekspedagog an Auteur. * [[29. August]]: [[Gregor Spedener]], lëtzebuergesche Postbeamten an Auteur. * {{9. September}}: [[Michel Haagen]], lëtzebuergesche Sculpteur, Konschtschmadd a Moler. * {{8. Oktober}}: [[Gustave de Smet]], belsche Moler. * [[19. Oktober]]: [[Camille Claudel]], franséisch Sculptrice. * [[21. Oktober]]: [[Richard Warnier]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[29. Oktober]]: [[Louis Beicht]], lëtzebuergesche Komponist. * {{8. November}}: [[Mathias Martin (Architekt)|Mathias Martin]], lëtzebuergeschen Architekt an Auteur. * [[25. November]]: [[Bernard Weber (Resistenzler)|Bernard Weber]], lëtzebuergesche Resistenzler. * {{7. Dezember}}: [[Ruth Belville]], brittesch Entrepreneuse: 'Greenwich Time Lady' * [[15. Dezember]]: [[Fats Waller]], US-amerikaneschen Jazzmuseker. == Um Spaweck == {{Commonscat}} 02fsc4hkp2r1w2dutlcqsb32dix62b2 0 3043 2711297 2679918 2026-10-07T18:05:06Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711297 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == === Europa === * {{1. Januar}}: Wéi am [[Traité vu Lëtzebuerg]] festgehalen, trëtt d'[[Saarland]] der [[Däitschland|Bundesrepublik Däitschland]] bäi. * [[10. Januar]]: Den [[Harold Macmillan]] gëtt Premierminister a Groussbritannien, nodeem den [[Anthony Eden]] den Dag virdrun wéinst der [[Suezkris]] zeréckgetrueden ass. * [[25. Mäerz]]: D'[[Europäesch Wirtschaftsgemeinschaft]] (EWG) an d'[[Europäesch Atomgemeinschaft]] ginn duerch d'[[Réimesch Traitéen|Réimesch Traitéë]] vun de 6 Memberlänner vun der [[CECA]] gegrënnt. * {{5. Mee}}: Den [[Adolf Schärf]] ([[SPÖ]]) gëtt zum [[éisträich]]esche [[Bundespresident (Éisträich)|Bundespresident]] gewielt. * [[12. Juni]]: A [[Frankräich]] trëtt d'Regierung Maurice Bourgès-Maunoury hiert Amt un (bis den 30. September). * [[15. September]]: An [[Däitschland]] gewënnt bei de Parlamentswalen d'CDU-CSU mat 50,2 Prozent d'absolut Majoritéit. * {{6. November}}: A Frankräich trëtt d'Regierung Félix Gaillard hiert Amt un (bis de 15. Abrëll 1958). * [[19. November]]: De Generalsekretär vun der [[Tschechoslowakei|tschechoslowakescher]] [[kommunismus|kommunistescher]] Partei [[Antonín Novotný]] gëtt zum President vun der Republik ernannt. ====Lëtzebuerg==== * [[5. Juli]]: [[RTL]] lancéiert e [[vier fröhliche Wellen|Radiosprogramm an däitscher Sprooch]]. * [[29. Juli]]: Per Gesetz gëtt eng [[Wuelfaartsstaat Lëtzebuerg#Vun 1945 bis 2000|obligatoresch Krankekeess fir Handwierker, Händler an Industrieaarbechter]] agefouert. * [[13. Oktober]]: [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewalen]]. === Afrika === * {{6. Mäerz}}: D'Côte d'or an Togoland ginn als Republik [[Ghana]] vu Groussbritannien onofhängeg. * [[25. Juli]]: [[Tunesien]] gëtt eng Republik an den [[Habib Bourguiba]] gëtt zum éischte President gewielt. === Amerika === ==== USA ==== * {{2. September}}: Zu [[Little Rock]], [[Arkansas]], USA léisst de Gouverneur d'Nationalgarde opmarschéieren, fir néng schwaarz Schüler drun ze hënneren, wéinst der [[Segregatioun]] an eng lokal Schoul ze goen. * {{9. September}}: De [[US-Kongress|Kongress]] stëmmt de ''[[Civil Rights Act]]''. * [[24. September]]: Den US-President [[Dwight D. Eisenhower]] schéckt Zaldote vun der [[101. US-Loftlanddivisioun]] op Little Rock, fir den 9 schwaarze Schüler, de ''Little Rock Nine'' Zougank an d'''Central High School'' ze verschafen. ==== Mëttel- a Südamerika ==== * [[22. September]]: Ufank vum [[François Duvalier]] senger [[Diktatur]] op [[Haiti]] (bis 1971). [[Fichier:Sputnik asm.jpg|150px|thumb|De Sputnik 1]] === Asien === * [[26. August]]: D'[[Sowjetunioun]] gëtt bekannt, déi éischt [[Interkontinentalrakéit]] lancéiert ze hunn. * [[31. August]]: [[Malaysia]] gëtt vu Groussbritannien onofhängeg; den [[Tunku Abdul Rahman]] gëtt Premierminister (bis 1970). * [[17. September]]: An [[Thailand]] [[putsch]]t sech de Marschall [[Sarit Thanarat]] un d'Muecht. * {{4. Oktober}}: D'[[Sowjetunioun]] schéckt deen éischte [[Satellit (Raumfaart)|Satellit]], de [[Sputnik 1]], op Orbit a léist am Westen dee sougenannte "[[Sputnikschock]]" aus. * {{3. November}}: An der Sputnik 2 schéckt d'Sowjetunioun dat éischt Liewewiesen, de Mupp [[Laika]], op Orbit. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === * {{3. Mäerz}}: D'[[Corry Brokken]] gewënnt fir [[Holland]] mam Lidd ''[[Net als toen]]'' den [[Eurovision Song Contest 1957|2. Eurovision Song Contest]] zu [[Frankfurt um Main]]. == Wëssenschaft an Technik == [[File:Voetbal Nederland tegen Luxemburg 4-1, Bestanddeelnr 908-4123.jpg|Match Holland-Lëtzebuerg, 20. Mäerz|thumb|110px]] == Sport == * [[Stade Diddeleng]] gëtt nationale Champion, d'[[C.A. Spora Lëtzebuerg|Spora Lëtzebuerg]] gewënnt d'Coupe de Luxembourg am Foussball. * [[10. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Berlin]] 0:3 géint DDR.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=14773 D'Detailer vum Foussballlännermatch DDR-Lëtzebuerg den 10. Mäerz 1957 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[20. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Rotterdam]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1958]], 1:4 géint Holland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Johny Halsdorf]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=14774 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg den 20. Mäerz 1957 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[14. Abrëll]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Clermont-Ferrand]] 0:0 géint Frankräich.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=164 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg de 14. Abrëll 1957 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[11. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Rotterdam, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1958, 2:5 géint Holland. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Jean-Pierre Fiedler (Foussballspiller)|Jean-Pierre Fiedler]] a [[Léon Letsch]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=14830 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg den 11. September 1957 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[29. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1958, 0:3 géint Éisträich.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=14842 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Éisräich den 29. September 1957 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[17. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Diest]] 1:2 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Camille Dimmer]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=165 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg de 17. November 1957 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[24. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:4 géint Spuenien. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Robert Mond]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=166 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Spuenien de 24. November 1957 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == * {{5. Januar}}: [[Guy Hary]], lëtzebuergesche Moler. * [[11. Januar]]: [[Claude Criquielion]], belsche Vëlossportler. * [[15. Januar]]: [[Luciano Pagliarini]], lëtzebuergesche Museker, Komponist a Lokalhistoriker. * [[23. Januar]]: [[Caroline Grimaldi]], Prinzessin vu Monaco. * {{1. Februar}} [[Jean-Marie Halsdorf]], lëtzebuergesche Politiker. * {{0}}1. Februar: [[Georges Hausemer]], lëtzebuergesche Schrëftsteller an Iwwersetzer. * {{9. Februar}}: [[Camille Kerger]], lëtzebuergesche Museker a Komponist. * {{0}}9. Februar: [[Jaco Van Dormael]], belsche Filmregisseur. * [[10. Februar]]: [[Stephan Balkenhol]], däitsche Sculpteur. * [[17. Februar]]: [[André Mergenthaler]], lëtzebuergesche Komponist a Museker. * [[19. Februar]]: [[Falco]], éisträichesche Sänger. * [[24. Februar]]: [[İsa Yunis oğlu Qəmbər]], aserbaidjanesche Politiker. * [[25. Februar]]: [[Isabelle Lutz]], lëtzebuergesch Molerin. * 25. Februar: [[Pierre Mellina]], lëtzebuergesche Politiker a Liichtathleet. * [[28. Februar]]: [[John Turturro]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{8. Mäerz}}: [[Dick Schoof]], hollännesche Politiker. * [[10. Mäerz]]: [[Osama Bin Laden]], Chef vum Terroriste-Reseau Al-Kaida. * 10. Mäerz: [[Fernand Etgen]], lëtzebuergesche Politiker. * [[11. Mäerz]]: [[Marc Zanussi]], lëtzebuergesche Politiker. * [[14. Mäerz]]: [[Franco Frattini]], italieenesche Politiker. * 14. Mäerz: [[Léon Rinaldetti]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[15. Mäerz]]: [[Joaquim de Almeida]], portugisesch-US-amerikanesche Schauspiller. * 15. Mäerz: [[Sergio Stivaletti]], italieenesche Filmregisseur. * [[16. Mäerz]]: [[Paul Kieffer]], lëtzebuergesche Journalist a Regisseur. * [[17. Mäerz]]: [[Romain Schreiner]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[20. Mäerz]]: [[Spike Lee]], US-amerikanesche Filmregisseur. * 20. Mäerz: [[Theresa Russell]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 20. Mäerz: [[Élizabeth Bourgine]], franséisch Schauspillerin. * [[29. Mäerz]]: [[Christopher Lambert]], US-amerikanesch-franséische Schauspiller. * [[30. Mäerz]]: [[Robert Thillens]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[31. Mäerz]]: [[Franco Coppola]], italieenesche Geeschtlechen. * {{4. Abrëll}}: [[Aki Kaurismäki]], finnesche Filmregisseur. * {{7. Abrëll}}: [[Jacques Maas]], lëtzebuergesche Geschichtsprofesser an Historiker. * [[13. Abrëll]]: [[Brigitte Kowanz]], éisträichesch Sculptrice a Liichtkënschtlerin. * 13. Abrëll: [[Martine Reicherts]], lëtzebuergesch Juristin, Beamtin a Politikerin. * [[21. Abrëll]]: [[Faustin-Archange Touadéra]], zentralafrikanesche Politiker, Staatspresident. * [[22. Abrëll]]: [[Donald Tusk]], polnesche Politiker. * [[23. Abrëll]]: [[Dominique Horwitz]], franséische Schauspiller a Sänger. * [[26. Abrëll]]: [[Mark Burgess]], englesche Schrëftsteller an Illustrator vu Kannerbicher. * [[28. Abrëll]]: [[Gabrielle Lazure]], kanadesch Schauspillerin. * [[29. Abrëll]]: [[Daniel Day-Lewis]], brittesche Schauspiller. * [[5. Mee]]: [[Susan Bergman]], US-amerikanesch Literaturwëssenschaftlerin. * [[10. Mee]]: [[Sid Vicious]], brittesche Museker. * [[11. Mee]]: [[Fanny Cottençon]], franséisch Schauspillerin. * [[13. Mee]]: [[Claudie Haigneré]], franséisch Doktesch, Kosmonautin a fréier Ministesch. * [[15. Mee]]: [[Jean vu Lëtzebuerg (1957)|Jean Nassau]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Manager. * 15. Mee: [[Margaretha vu Lëtzebuerg]], seng Zwillingsschwëster. * [[20. Mee]]: [[Yoshihiko Noda]], japanesche Politiker. * [[21. Mee]]: [[Renée Soutendijk]], hollännesch Schauspillerin. * [[28. Mee]]: [[Nico Weber]], lëtzebuergesche Sproochwëssenschaftler. * [[29. Mee]]: [[Yvette Gastauer-Claire]], lëtzebuergesch Sculptrice. * [[16. Juni]]: [[Clio Goldsmith]], franséisch Schauspillerin. * [[17. Juni]]: [[Grace de Capitani]], belsch Schauspillerin. * [[19. Juni]]: [[Anna Lindh]], schweedesch Politikerin. * [[22. Juni]]: [[Meglena Kouneva]], bulgaresch Politikerin. * [[26. Juni]]: [[Andrea Pininfarina]], italieeneschen Ingenieur a Manager. * [[29. Juni]]: [[Gurbanguly Berdimuhamedow]], turkmeenesche Politiker. * {{9. Juli}}: [[Roland Bombardella]], lëtzebuergeschen Offizéier a Kuerzstreckeleefer. * [[10. Juli]]: [[Tô Lâm]], vietnameesesche Politiker. * [[12. Juli]]: [[Catherine Connolly]], iresch Politikerin. * [[13. Juli]]: [[Eugène Urbany]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[19. Juli]]: [[Pierre Hoscheid]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[21. Juli]]: [[Stefan Löfven]], schweedesche Politiker. * [[24. Juli]]: [[Shavkat Mirziyoyev]], usbekesche Politiker a Staatspresident. * [[29. Juli]]: [[Jim Clemes]], lëtzebuergeschen Architekt. * {{5. August}}: [[Jean Fetz]], lëtzebuergesche Moler. * {{9. August}}: [[Melanie Griffith]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[17. August]]: [[Ralf Richter]], däitsche Schauspiller. * [[18. August]]: [[Carole Bouquet]], franséisch Schauspillerin. * 18. August: [[Monique Reuter]], lëtzebuergesch Schauspillerin. * [[21. August]]: [[Tignous]], franséischen Zeechner a Karikaturist. * [[24. August]]: [[Roland Baumann]], lëtzebuergesche Publizist, Journalist an Auteur. * [[25. August]]: [[Roland Schreiner]], lëtzebuergesche Politiker. * 25. August: [[Maggy Nagel]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[28. August]]: [[Ivo Josipović]], kroatesche Politiker. * 28. August: [[Ai Weiwei]], chineesesche Kënschtler a Mënscherechtler. * {{6. September}}: [[José Sócrates]], portugisesche Politiker. * [[13. September]]: [[Ferdinand Marcos Jr.]], philippinnesche Politiker. * [[14. September]]: [[Gusty Graas]], lëtzebuergesche Politiker. * [[17. September]]: [[Jean-Marie Biwer]], lëtzebuergesche Moler. * [[21. September]]: [[Ethan Coen]], amerikanesche Produzent an Dréibuchauteur. * [[22. September]]: [[Nick Cave]], australesche Sänger. * [[23. September]]: [[Suzanne von Borsody]], däitsch Schauspillerin. * {{5. Oktober}}: [[Martine Solovieff]], lëtzebuergesch Juristin. * {{6. Oktober}}: [[Roland Wiltgen]], lëtzebuergesche Komponist. * [[12. Oktober]]: [[Clémentine Célarié]], franséisch Schauspillerin. * [[18. Oktober]]: [[Catherine Ringer]], franséisch Kënschtlerin a Sängerin. * [[20. Oktober]]: [[Serge Koch]], lëtzebuergesche Moler. * [[23. Oktober]]: [[Paul Kagame]], ruandesche Politiker. * {{4. November}}: [[Tony Abbott]], australesche Politiker. * {{9. November}}: [[Jean Noel]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[11. November]]: [[Albert Nerini]], lëtzebuergesche Schlagersänger. * [[13. November]]: [[Hermine Huntgeburth]], däitsch Filmregisseurin. * [[28. November]]: [[Titi Ceara]], rumänesche Sculpteur. * {{9. Dezember}}: [[Adri van Westerop]], lëtzebuergesch Ëmweltberoderin a Politikerin. * [[13. Dezember]]: [[Steve Buscemi]], US-amerikanesche Schauspiller a Regisseur. * [[25. Dezember]]: [[Shane MacGowan]], iresche Museker. == Gestuerwen == * [[10. Januar]]: [[Gabriela Mistral]], chileenesch Schrëftstellerin, Literaturnobelpräisdréierin. * [[14. Januar]]: [[Humphrey Bogart]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[16. Januar]]: [[Arturo Toscanini]], italieeneschen Dirigent. * {{1. Februar}}: [[Victor Hess]], lëtzebuergesche Gierwer a Politiker. * {{0}}1. Februar: [[Friedrich Paulus]], däitsche Generol. * {{4. Februar}}: [[Erich Ponto]], däitsche Schauspiller. * {{8. Februar}}: [[John von Neumann]], US-amerikanesche Mathematiker. * [[15. Februar]]: [[Nicolas Adam]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[18. Februar]]: [[Henry Norris Russell]], US-amerikaneschen Astronom. * {{5. Mäerz}}: [[William Cameron Menzies]], US-amerikanesche Filmregisseur a Filmproduzent. * [[16. Mäerz]]: [[Constantin Brancusi]], franséische Sculpteur. * [[17. Mäerz]]: [[Yves Mirande]], franséische Schauspiller, Dréibuchuteur a Filmregisseur. * [[19. Mäerz]]: [[Maurice Garin]], franséische Vëlossportler. * [[26. Mäerz]]: [[Max Ophüls]], franséisch-däitsche Filmregisseur. * [[14. Abrëll]]: [[Jean-Pierre Kremer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{2. Mee}}: [[Joseph McCarthy]], US-amerikanesche Politiker. * {{9. Mee}}: [[Ezio Pinza]], italieenesche Basssänger. * [[12. Mee]]: [[Erich von Stroheim]], Schauspiller a Regisseur. * [[22. Mee]]: [[Auguste Hilbert]], lëtzebuergesche Bobfuerer an Olympionik. * [[21. Juni]]: [[Johannes Stark]], däitsche Physiker (Nobelpräis 1919). * [[26. Juni]]: [[Alfred Döblin]], däitsche Schrëftsteller. * {{2. Juli}}: [[Nicolas Brücher]], lëtzebuergesche Kierchemoler. * {{9. Juli}}: [[Fernand Mertens]], belsche Komponist. * [[19. Juli]]: [[Curzio Malaparte]] italieenesche Schrëftsteller. * [[23. Juli]]: [[Giuseppe Tomasi Di Lampedusa]], italieenesche Schrëftsteller. * [[24. Juli]]: [[Sacha Guitry]] franséische Schrëftsteller a Regisseur. * [[27. Juli]]: [[Eugénie Arens]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * {{7. August}}: [[Oliver Hardy]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[12. August]]: [[Jean Koppes]], lëtzebuergesche Physiker. * 12. August: [[Tim Whelan]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[27. August]]: [[Léon Laval]], lëtzebuergeschen Ingenieur, Geschäftsmann an Deputéierten. * {{1. September}}: [[Helen Haye]], brittesch Filmschauspillerin. * [[11. September]]: [[Mary Proctor (Astronomin)|Mary Proctor]], US-amerikanesch Astronomin an Autorin. * [[12. September]]: [[Michel Dechmann]], lëtzebuergesche Ringer an Olympionik. * [[17. September]]: [[Etienne Weber]], lëtzebuergesche Politiker. * [[20. September]]: [[Jean Sibelius]], finnesche Komponist. * [[21. September]]: [[Haakon VII. vun Norwegen|Haakon VII.]], Kinnek vun Norwegen. * [[22. Oktober]]: [[Edouard Kraus]], lëtzebuergesche Loklapolitiker. * [[24. Oktober]]: [[Christian Dior]], franséische Moud-Designer a Couturier. * [[29. Oktober]]: [[Louis B. Mayer]], US-amerikanesche Filmproduzent. * [[23. November]]: [[Jean-Pierre Frantzen]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[25. November]]: [[Diego Rivera]], mexikanesche Moler. * [[26. November]]: [[Jean-Baptiste Horn]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[18. Dezember]]: [[Paul Binsfeld]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[30. Dezember]]: [[Christian Scholl]], lëtzebuergeschen Architekt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} axvid2hi3hd9zkhijcsscx82yp68qyl 0 3052 2711268 2708851 2026-10-07T16:20:18Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711268 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''1963''' huet op engem [[Dënschdeg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === * [[14. Januar]]: De franséische Staatspresident [[Charles de Gaulle]] deelt mat, hie géif e [[Veto]] aleeën, wann iwwer de Bäitrëtt vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] zu der [[EU|EG]] gestëmmt géif. * [[22. Januar]]: De Charles de Gaulle an de [[Konrad Adenauer]] ënnerschreiwen den [[Élysée-Traité]].[[Fichier:Kennedy in Berlin.jpg|thumb|200px|De Kennedy an den Adenauer beim [[Checkpoint Charlie]].]] * [[28. Abrëll]]: Den [[éisträich]]esche [[Bundespresident (Éisträich)|Bundespresident]] [[Adolf Schärf]] ([[SPÖ]]) gëtt erëmgewielt. * [[26. Juni]]: Den John F. Kennedy besicht West-[[Berlin]] a seet an enger Ried „''Ich bin ein Berliner''“. * [[30. Juni]]: Den Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini gëtt als [[Paul VI. (Poopst)|Paul VI.]] zum Poopst ernannt. * [[26. Juli]]: [[Äerdbiewen]] zu [[Skopje]], [[Jugoslawien]], zirka 1.100 Doudeger. * [[15. Oktober]]: De Konrad Adenauer trëtt als [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] zeréck * [[16. Oktober]]: De [[Ludwig Erhard]] gëtt 2. [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] vun der Bundesrepublik Däitschland. * [[22. Dezember]]: Ufank vun engem Biergerkrich op [[Zypern]], well griichesch Extremisten tierkesch Awunner massakréiert hunn. ([[Zypernkonflikt]]). * {{9. Oktober}}: An de belluneseschen [[Alpen]] ([[Italien]]) falen 260 Mio. Kubikmeter Buedem an de [[Vajont]]-Stauséi. D'Uertschaft Longarone mat hire knapps 2000 Awunner gëtt duerch déi riseg Waasserwell, déi iwwer de Bord vun der Staumauer gehäit gouf, komplett ausradéiert. ==== Lëtzebuerg ==== [[Fichier:Fokker_F.27-100_LX-LGA_Luxair_RWY_25.06.66_edited-2.jpg|thumb|Fokker F.27 "Prince Henri"]] * D'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] feiert 1000 Joer. * [[29. Mäerz]]: 180 Uebstproduzente vun der [[Musel]] an der [[Sauer|Ënnersauer]] grënnen eng Qualitéitsgenossenschaft, d'''[[Luxfruit]]''. * [[12. Mee]]: D'[[Luxair]] deeft hiren éischten eegene Fliger, eng [[Fokker F-27 Friendship]] op den Numm ''[[Henri vu Lëtzebuerg|Prince Henri]]''. * [[20. Juni]]: Première am [[Groussen Theater vun der Stad Lëtzebuerg|neie Stadtheater]] vum [[Norbert Weber]] sengem historeschen Drama ''[[Jean Chalop]]''. * [[20. Juni]]: De Grondstee fir d'''[[Groussherzogin-Charlotte-Bréck]]'' gëtt geluecht. * [[23. Juni]]: De [[Lëtzebuerger Nationalfeierdag]] gëtt fir d'éischt am [[Summer]] gefeiert, amplaz am [[Wanter]]. * [[26. September]]: Zu [[Esch-Uelzecht]] gëtt den Eisebunnsviadukt ageweit. * {{4. November}}: De Vizepresident vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], de [[Lyndon B. Johnson]], ass op Staatsbesuch. === Afrika === * [[13. Januar]]: Den éischte Staatspresident vun [[Togo]] [[Sylvanus Olympio|Sylvanus Épiphanio Olympio]] gëtt bei engem [[Putsch]] ermuert. * [[11. Juli]]: Bei enger Razzia a [[Südafrika]] gi vill [[African National Congress|ANC]]-Leaderen, dorënner den [[Nelson Mandela]], festgeholl. * [[2. August|2.]]-[[4. August]]: D'[[Front fir d'Befreiung vun der Cabinda-Enklav]] (FLEC) gëtt gegrënnt * {{1. Oktober}}: [[Nigeria]] gëtt eng Republik. * [[10. Dezember]]: [[Sansibar]] gëtt en onofhängegt Sultanat. * [[12. Dezember]]: [[Kenia]] gëtt vu Groussbritannien onofhängeg; De [[Jomo Kenyatta]] gëtt éischte Premierminister. === Amerika === ==== USA ==== [[Fichier:1963 march on washington.jpg|thumb|200px|De "Marsch op Washington".]] * [[28. August]]: Beim „Marsch op Washington“ hält de [[Martin Luther King]] seng bekannt Ried „''I have a dream''“. * [[22. November]]: De President vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], den [[John Fitzgerald Kennedy|John F. Kennedy]] gëtt bei engem [[Attentat vun Dallas|Attentat zu Dallas]] am [[Texas]] erschoss. De [[Lyndon B. Johnson]] gëtt 36. President vun den USA. * [[24. November]]: Den [[Jack Ruby]] erschéisst zu Dallas de [[Lee Harvey Oswald]], de presuméierte Mäerder vum Kennedy. ==== Mëttel- a Südamerika ==== * [[27. Februar]]: De [[Juan Bosch]] gëtt Staatspresident an der [[Dominikanesch Republik|Dominikanescher Republik]]. * [[25. September]]: Militärputsch géint de Juan Bosch. === Asien === * [[24. Februar]]: De [[Vulkan]] [[Gunung Agung]] brécht op [[Bali]], [[Indonesien]], aus; zirka 1.500 Doudeger. * {{9. Mäerz}}: De Premierminister vun [[Afghanistan]] [[Daud Khan|Mohammad Daud]] trëtt zeréck. * {{1. Mee}}: [[West-Neuguinea]] gëtt vun [[Indonesien]] iwwerholl. * {{1. September}}: [[Singapur]] gëtt vu Groussbritannien onofhängeg. * {{1. November}}: Militärputsch am [[Südvietnam]], de President [[Ngô Đình Diệm]] a säi Brudder Nhu Dinh kommen deen Dag duerno ëm d'Liewen. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt an Noen Osten === * {{8. Februar}}: D'[[irak]]esch [[Baath-Partei]] putscht géint de Generol [[Abd al-Karim Qasim]]. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === * [[23. Mäerz]]: D'[[Grethe & Jørgen Ingmann]] gewanne fir [[Dänemark]] mam Lidd ''[[Dansevise]]'' den [[Eurovision Song Contest 1963|8. Eurovision Song Contest]] zu [[London]]. == Wëssenschaft an Technik == * [[Philips]] bréngt den éischte [[Kassetterecorder]] eraus. * [[Polaroid]] bréngt deen éischte Faarffilm op de Maart. * [[Krupp]] produzéiert déi éischt [[Haartmetallspikes]] fir Autospneuen. == Sport == * D'[[Jeunesse Esch]] gëtt nationale Champion am Fooussball, d'[[Union Lëtzebuerg]] gewënnt d'Coupe du Luxembourg. * {{3. Mäerz}}: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Ostende]] 0:3 géint Belsch.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=193 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg vum 3. Mäerz 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{7. Abrëll}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:2 géint Italien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=194 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Italie vum 7. Abrëll 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{1. Mee}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Mulhouse]] 0:4 géint Frankräich.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=195 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg vum 1. Mee 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[11. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Amsterdam]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1964]], 1:1 géint Holland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Paul May (Foussballspiller)|Paul May]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13394 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg vum 11. September 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[27. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Esch-Uelzecht]] 3:3 géint Frankräich. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Jean Hemmerling]], Paul May an [[Henri Klein]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=196 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich vum 27. Oktober 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[30. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu [[Rotterdam]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 2:1 géint Holland. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de [[Camille Dimmer]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13421 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg vum 30. Oktober 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{1. Dezember}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Beringen (Belsch)]] 2:4 géint Belsch. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Johny Léonard]] a [[Jean-Pierre Fiedler (Foussballspiller)|Jean-Pierre Fiedler]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=197 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg vum 1. Dezember 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{4. Dezember}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 3:3 géint Dänemark. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den Henri Klein (2) a [[Louis Pilot]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13437 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Dänemark vum 4. Dezember 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[10. Dezember]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Kopenhagen]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 2:2 géint Dänemark. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de Johny Léonard an [[Ady Schmit]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13438 D'Detailer vum Foussballlännermatch Dänemark-Lëtzebuerg vum 10. Dezember 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[18. Dezember]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Amsterdam, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 0:1 géint Dänemark.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13441 D'Detailer vum Foussballlännermatch Dänemark-Lëtzebuerg vum 18. Dezember 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == *{{Eidelt Joer}}[[Carlo Migy]], lëtzebuergesche Sänger. *{{Eidelt Joer}}[[Lucile Risch]], lëtzebuergesch Fotografin. * {{3. Januar}}: [[Roberto Traversini]], lëtzebuergesche Politiker. * {{4. Januar}}: [[Théo Scholten]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[14. Januar]]: [[Steven Soderbergh]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[17. Januar]]: [[Geneviève Mersch]], lëtzebuergesch Filmregisseurin an Dréibuchautorin. * [[18. Januar]]: [[Phillip Boa]], däitsche Museker a Komponist. * [[20. Januar]]: [[Guy Helminger]], lëtzebuergeschen Auteur. * 20. Januar: [[Claude Mangen (Journalist)|Claude Mangen]], lëtzebuergesche Journalist a Schauspiller. * [[28. Januar]]: [[Jean-Luc Koenig]], lëtzebuergesche Fotograf. * 28. Januar: [[Thomas Wolf]], däitsch-lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[30. Januar]]: [[Thomas Brezina]], éisträichesche Kannerbuchauteur. * {{2. Februar}}: [[Andrej Kiska]], slowakesche Politiker. * {{4. Februar}}: [[Pirmin Zurbriggen]], Schwäizer Schileefer. * {{9. Februar}}: [[Roland Meyer]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[13. Februar]]<span><nowiki>: </nowiki></span>[[Robert Theissen]]<span>, lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.</span> * [[17. Februar]]: [[Michael Jordan]], US-amerikanesche Basketballspiller. * [[19. Februar]]: [[Seal]], brittesche Sänger. * [[21. Februar]]: [[William Baldwin]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[23. Februar]]: [[Andrea Sawatzki]], däitsch Schauspillerin. * [[28. Februar]]: [[Claudio Chiappucci]], italieenesche Vëlossportler. * {{3. Mäerz}}: [[Khaltmaagiin Battulga]], mongolesche Ringer, Geschäftsmann, Politiker a Staatspresident. * {{8. Mäerz}}: [[Michel Clees]], lëtzebuergesche Gynekolog, Schrëftsteller, Liddermécher a Schauspiller. * [[11. Mäerz]]: [[Marc Tarabella]], belsche Politiker. * [[12. Mäerz]]: [[Marc Angel (Politiker)|Marc Angel]], lëtzebuergesche Politiker. * [[15. Mäerz]]: [[Carlo Jans]], lëtzebuergesche Museker an Dirigent. * [[20. Mäerz]]: [[Anouk Grinberg]], franséisch Schauspillerin. * [[27. Mäerz]]: [[Quentin Tarantino]], US-amerikanesche Regisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[30. Mäerz]]: [[Tsachiagiin Elbegdordj]], mongolesche Politiker. * 30. Mäerz: [[Oleksij Mychajlytschenko]], ukrainesche Foussballspiller an -trainer. * {{3. Abrëll}}: [[Stevo Pendarovski]], mazedonesche Politiker a Staatspresident. * {{0}}3. Abrëll: [[Antonella Attili]], italieenesch Schauspillerin. * {{4. Abrëll}}: [[Yves Wengler]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{6. Abrëll}}: [[Rafael Vicente Correa Delgado]], ecuadorianesche Politiker. * {{0}}6. Abrëll: [[Pauline Lafont]], franséisch Schauspillerin. * [[10. Abrëll]]: [[Marc Spautz]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[11. Abrëll]]: [[François Besch]], lëtzebuergesche Journalist, Fotograf, Auteur a Moler. * [[13. Abrëll]]: [[Garri Kimowitsch Kasparow]], russesch-amerikanesche Schachspiller. * [[15. Abrëll]]: [[Beata Szydło]], polnesch Politikerin. * [[23. Abrëll]]: [[Pia Cramling]], schweedesch Schachspillerin. * 23. Abrëll: [[Robby Naish]], US-amerikanesche Wandsurf-Weltmeeschter. * [[24. Abrëll]]: [[Tony Blackplait]], estnesch-US-amerikanesche Rocksänger. * {{1. Mee}}: [[Vera Spautz]], lëtzebuergesch Politikerin. * {{8. Mee}}: [[Françoise Peschon]], US-amerikanesch Oenologin vu Lëtzebuerger Ofstamung * [[11. Mee]]: [[Natasha Richardson]], brittesch Filmschauspillerin. * [[15. Mee|15. Mee:]] [[Jackie Messerich]], lëtzeburgesch Pedagogon a Schrëftstellerin. * [[24. Mee]]: [[Jhemp Bastin]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[25. Mee]]: [[Mike Myers]], kanadesche Schauspiller. * [[31. Mee]]: [[Viktor Orbán]], ungaresche Politiker. * {{2. Juni}}: [[Bernard Cazeneuve]], franséische Politiker. * {{5. Juni}}: [[Claude Waringo]], lëtzebuergesche Filmproduzent. * {{9. Juni}}: [[Johnny Depp]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[15. Juni]]: [[Helen Hunt]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[18. Juni]]: [[Rumen Radew]], bulgaresche Generol a Staatspresident. * [[25. Juni]]: [[George Michael]], brittesche Sänger a Komponist. * 25. Juni: [[Jean-Claude Kremer]], lëtzebuergesche Schéisser. * [[26. Juni]]: [[Michail Borissowitsch Chodorkowski]], russeschen Entreprener. * [[27. Juni]]: [[Ollanta Humala]], peruanesche Politiker. * [[29. Juni]]: [[Anne-Sophie Mutter]], däitsch Violonistin. * {{4. Juli}}: [[Ute Lemper]], däitsch Sängerin, Dänzerin a Schauspillerin. * {{0}}4. Juli: [[Ni Xia Lian]], lëtzebuergesch Dëschtennisspillerin. * [[15. Juli]]: [[Brigitte Nielsen]], dänesch Schauspillerin. * [[16. Juli]]: [[Phoebe Cates]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[17. Juli]]: [[Letsie III. vu Lesotho|Letsie III.]], Kinnek vu Lesotho. * [[18. Juli]]: [[Marc Girardelli]], éisträichesch-lëtzebuergesche Schifuerer. * [[25. Juli]]: [[Timothy Peach], brittesch-däitsche Schauspiller. * [[30. Juli]]: [[Pol Cruchten]], lëtzebuergesche Filmregisseur. * [[31. Juli]]: [[Junji Itō]], japanesche Mangaka. * {{1. August}}: [[Coolio]], US-amerikanesche Rapper. * {{3. August}}: [[Jos Biever]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * {{9. August}}: [[Whitney Houston]], US-amerikanesch Sängerin. * [[14. August]]: [[Emmanuelle Béart]], franséisch Schauspillerin. * [[15. August]]: [[Alejandro González Iñárritu]], mexikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[21. August]]: [[Mohammed VI. vu Marokko|Mohammed VI.]], Kinnek vu Marokko. * [[23. August]]: [[Park Chan-wook]], südkoreanesche Filmregisseur. * [[25. August]]: [[Miro Cerar]], sloweenesche Politiker. * [[27. August]]: [[Paul Wirtgen]], lëtzebuergeschen Dokter a Member vum Staatsrot. * [[29. August]]: [[Jos Mauruschatt]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * {{1. September}}: [[Mylène Bergami]], lëtzebuergesch Molerin. * {{2. September}}: [[Stanislaw Salamowitsch Tschertschessow]], russesche Foussballspiller an -trainer. * {{6. September}}: [[Paul Lesch]], lëtzebuergesche Geschichtsprofesser, Filmhistoriker a Regisseur an direkter vum CNA. * [[14. September]]: [[Pierre Funck (Museker)|Pierre Funck]], lëtzebuergesche Museker a Filmmusekskomponist. * [[16. September]]: [[Luc Frieden]], lëtzebuergesche Politiker. * [[25. September]]: [[Danielle Hoffelt]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * [[27. September]]: [[Pierre Beccu]], franséische Filmregisseur. * [[28. September]]: [[Luis Arce]], bolivianeschen Ekonomist a Politiker. * [[30. September]]: [[Cristina Marsillach]], spuenesch Schauspillerin. * [[18. Oktober]]: [[Claude Ernster]], lëtzebuergesch Molerin. * [[19. Oktober]]: [[Laurent vun der Belsch]], belsche Prënz. * [[20. Oktober]]: [[Iurie Leancă]], moldawesche Politiker. * 20. Oktober: [[Thierry Lutz]], lëtzebuergesche Moler. * 20. Oktober: [[Domingos Simões Pereira]], bissau-guineanesche Politiker. * [[28. Oktober]]: [[Eros Ramazzotti]], italieenesche Popsänger. * [[25. Oktober]]: [[Stina Rautelin]], finnesch-schweedesch Schauspillerin. * {{1. November}}: [[Katja Riemann]], däitsch Schauspillerin. * {{2. November}}: [[Borut Pahor]], sloweenesche Politiker. * {{4. November}}: [[Marc Thomé]], lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer. * {{5. November}}: [[Tatum O'Neal]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{0}}5. November: [[Jean-Pierre Papin]], franséische Foussballspiller. * [[12. November]]: [[Marco Sowa]], lëtzebuergesche Liichtathleet. * [[14. November]]: [[Stéphane Bern]], franséischen Tëlees- a Radiosmoderateur. * [[17. November]]: [[Pascal Becker]], lëtzebuergesche Journalist a Filmregisseur. * {{9. Dezember}}: [[Surab Jwania]], georgesche Politiker. * [[12. Dezember]]: [[Gipi]], italieeneschen Zeechner. * 12. Dezember: [[Juan Carlos Varela]], panamesesche Politiker. * 12. Dezember: [[Yulduz Usmonova]], usbeekesch Sängerin. * [[16. Dezember]]: [[Viorica Dăncilă]], rumänesch Politikerin. * 16. Dezember: [[James Mangold]], amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[18. Dezember]]: [[Brad Pitt]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[19. Dezember]]: [[Til Schweiger]], däitsche Schauspiller a Produzent. * [[20. Dezember]]: [[Elena vu Spuenien]], spuenesch Prinzessin, Herzogin vu Lugo. * [[29. Dezember]]: [[Ulf Kristersson]], schweedesche Politiker. * 29. Dezember: [[Graciano Rocchigiani|Graciano „Rocky“ Rocchigiani]], däitsche Boxer. * [[30. Dezember]]: [[Mike Pompeo]], US-amerikanesche Politiker. == Gestuerwen == * {{eidelt Joer}} [[Louis Ackermann]], lëtzebuergeschen Industriellen. * [[20. Januar]]: [[Marguerite Pierry]], franséisch Schauspillerin. * [[23. Januar]]: [[Józef Gosławski]], polnesche Sculpteur a Medailleur. * [[28. Januar]]: [[John Farrow]], australesch-US-amerikaneschen Dréibuchauteur a Filmregisseur. * 28. Januar: [[Gustave Garrigou]], franséische Vëlossportler an Tour de France-Gewënner. * [[29. Januar]]: [[Othon Decker]], lëtzebuergesche Politiker an Zänndokter. * [[17. Februar]]: [[Jean-Pierre Schuster]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{7. Mäerz}}: [[Emile Lanners]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[19. Mäerz]]: [[Rita Reining]], lëtzebuergesch Sculptrice. * [[26. Mäerz]]: [[Jean Bruce]], franséischen Auteur. * [[29. Mäerz]]: [[Michel Stoffel]], lëtzebuergesche Moler. * {{6. Abrëll}}: [[Otto von Struve]], russesch-amerikaneschen Astronom. * {{5. Mee}}: [[Paul Feierstein]], lëtzebuergesche Foussballspiller, Olympionik an Trainer vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp. * [[12. Mee]]: [[Ernst Marischka]], éisträichesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * [[17. Mee]]: [[Jean-Baptiste Gillardin]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[24. Mee]]: [[Elmore James]], Bluesmuseker. * {{3. Juni}}: [[Jean XXIII. (Poopst)|Jean XXIII.]], Poopst vun 1958 bis 1963. * [[15. Juni]]: [[Max Menager]], lëtzebuergesche Museker. * [[18. Juni]]: [[Pedro Armendáriz]], mexikanesche Schauspiller. * [[19. Juni]]: [[Simon Wright]], brittesche Museker. * {{2. Juli}}: [[Seth Barnes Nicholson]], US-amerikaneschen Astronom. * {{7. Juli}}: [[Yvan Noé]], franséischen Auteur, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{1. August}}: [[Jean-Pierre Hoffmann (Auteur)|Jean-Pierre Hoffmann]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Auteur a Gemengesekretär. * {{2. August}}: [[Nelly Flick]], lëtzebuergesch Affekotin a Politikerin. * {{5. August}}: [[Annie Rosar]], éisträichesch Schauspillerin. * [[25. August]]: [[Edward L. Cahn]], US-amerikanesche Filmregisseur a Filmediteur. * [[26. August]]: [[Pierre Clemens]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[31. August]]: [[Georges Braque]], franséische Moler, Graphiker a Sculpteur. * {{4. September}}: [[Robert Schuman]], franséische Politiker. * [[10. September]]: [[Honorio Siccardi]], argentinesche Komponist. * {{7. Oktober}}: [[Gustaf Gründgens]], däitsche Schauspiller, Regisseur an Intendant. * [[11. Oktober]]: [[Jean Cocteau]], franséische Moler, Komponist, Schrëftsteller a Filmregisseur. * [[11. Oktober]]: [[Edith Piaf]], franséisch Chansonsängerin. * [[13. Oktober]]: [[Jean Noerdinger]], lëtzebuergesche Moler. * [[20. Oktober]]: [[Jean-Pierre Thommes]], lëtzebuergeschen Turnere an Olympionik. * [[29. Oktober]]: [[Adolphe Menjou]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{2. November}}: [[Aldous Huxley]], englesche Schrëftsteller. * {{4. November}}: [[Henri Lehnen]], lëtzebuergesche Gewiichthiewer an Olympionik. * [[22. November]]: [[John Fitzgerald Kennedy|John F. Kennedy]], 35. President vun de Vereenegte Staaten. * [[24. November]]: [[Lee Harvey Oswald]], presuméierte Mäerder vum John F. Kennedy. * [[26. November]]: [[Amelita Galli-Curci]], italieenesch Sopranistin. * {{5. Dezember}}: [[Guillaume Rischard]], Direkter vun der lëtzebuergescher Forstverwaltung. * {{9. Dezember}}: [[Jean-Pierre Stein]], lëtzebuergeschen Enseignant. * [[12. Dezember]]: [[Theodor Heuss]], däitsche Journalist a Politiker. * [[22. Dezember]]: [[Joseph Kill]], Buergermeeschter vun Iechternach. * [[28. Dezember]]: [[Paul Hindemith]], däitsche Komponist a Museker. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} 7f2rzpuz00uqvguuxsf4ue3gqehv97y 2711269 2711268 2026-10-07T16:20:50Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711269 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''1963''' huet op engem [[Dënschdeg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === * [[14. Januar]]: De franséische Staatspresident [[Charles de Gaulle]] deelt mat, hie géif e [[Veto]] aleeën, wann iwwer de Bäitrëtt vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] zu der [[EU|EG]] gestëmmt géif. * [[22. Januar]]: De Charles de Gaulle an de [[Konrad Adenauer]] ënnerschreiwen den [[Élysée-Traité]].[[Fichier:Kennedy in Berlin.jpg|thumb|200px|De Kennedy an den Adenauer beim [[Checkpoint Charlie]].]] * [[28. Abrëll]]: Den [[éisträich]]esche [[Bundespresident (Éisträich)|Bundespresident]] [[Adolf Schärf]] ([[SPÖ]]) gëtt erëmgewielt. * [[26. Juni]]: Den John F. Kennedy besicht West-[[Berlin]] a seet an enger Ried „''Ich bin ein Berliner''“. * [[30. Juni]]: Den Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini gëtt als [[Paul VI. (Poopst)|Paul VI.]] zum Poopst ernannt. * [[26. Juli]]: [[Äerdbiewen]] zu [[Skopje]], [[Jugoslawien]], zirka 1.100 Doudeger. * [[15. Oktober]]: De Konrad Adenauer trëtt als [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] zeréck * [[16. Oktober]]: De [[Ludwig Erhard]] gëtt 2. [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] vun der Bundesrepublik Däitschland. * [[22. Dezember]]: Ufank vun engem Biergerkrich op [[Zypern]], well griichesch Extremisten tierkesch Awunner massakréiert hunn. ([[Zypernkonflikt]]). * {{9. Oktober}}: An de belluneseschen [[Alpen]] ([[Italien]]) falen 260 Mio. Kubikmeter Buedem an de [[Vajont]]-Stauséi. D'Uertschaft Longarone mat hire knapps 2000 Awunner gëtt duerch déi riseg Waasserwell, déi iwwer de Bord vun der Staumauer gehäit gouf, komplett ausradéiert. ==== Lëtzebuerg ==== [[Fichier:Fokker_F.27-100_LX-LGA_Luxair_RWY_25.06.66_edited-2.jpg|thumb|Fokker F.27 "Prince Henri"]] * D'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] feiert 1000 Joer. * [[29. Mäerz]]: 180 Uebstproduzente vun der [[Musel]] an der [[Sauer|Ënnersauer]] grënnen eng Qualitéitsgenossenschaft, d'''[[Luxfruit]]''. * [[12. Mee]]: D'[[Luxair]] deeft hiren éischten eegene Fliger, eng [[Fokker F-27 Friendship]] op den Numm ''[[Henri vu Lëtzebuerg|Prince Henri]]''. * [[20. Juni]]: Première am [[Groussen Theater vun der Stad Lëtzebuerg|neie Stadtheater]] vum [[Norbert Weber]] sengem historeschen Drama ''[[Jean Chalop]]''. * [[20. Juni]]: De Grondstee fir d'''[[Groussherzogin-Charlotte-Bréck]]'' gëtt geluecht. * [[23. Juni]]: De [[Lëtzebuerger Nationalfeierdag]] gëtt fir d'éischt am [[Summer]] gefeiert, amplaz am [[Wanter]]. * [[26. September]]: Zu [[Esch-Uelzecht]] gëtt den Eisebunnsviadukt ageweit. * {{4. November}}: De Vizepresident vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], de [[Lyndon B. Johnson]], ass op Staatsbesuch. === Afrika === * [[13. Januar]]: Den éischte Staatspresident vun [[Togo]] [[Sylvanus Olympio|Sylvanus Épiphanio Olympio]] gëtt bei engem [[Putsch]] ermuert. * [[11. Juli]]: Bei enger Razzia a [[Südafrika]] gi vill [[African National Congress|ANC]]-Leaderen, dorënner den [[Nelson Mandela]], festgeholl. * [[2. August|2.]]-[[4. August]]: D'[[Front fir d'Befreiung vun der Cabinda-Enklav]] (FLEC) gëtt gegrënnt * {{1. Oktober}}: [[Nigeria]] gëtt eng Republik. * [[10. Dezember]]: [[Sansibar]] gëtt en onofhängegt Sultanat. * [[12. Dezember]]: [[Kenia]] gëtt vu Groussbritannien onofhängeg; De [[Jomo Kenyatta]] gëtt éischte Premierminister. === Amerika === ==== USA ==== [[Fichier:1963 march on washington.jpg|thumb|200px|De "Marsch op Washington".]] * [[28. August]]: Beim „Marsch op Washington“ hält de [[Martin Luther King]] seng bekannt Ried „''I have a dream''“. * [[22. November]]: De President vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], den [[John Fitzgerald Kennedy|John F. Kennedy]] gëtt bei engem [[Attentat vun Dallas|Attentat zu Dallas]] am [[Texas]] erschoss. De [[Lyndon B. Johnson]] gëtt 36. President vun den USA. * [[24. November]]: Den [[Jack Ruby]] erschéisst zu Dallas de [[Lee Harvey Oswald]], de presuméierte Mäerder vum Kennedy. ==== Mëttel- a Südamerika ==== * [[27. Februar]]: De [[Juan Bosch]] gëtt Staatspresident an der [[Dominikanesch Republik|Dominikanescher Republik]]. * [[25. September]]: Militärputsch géint de Juan Bosch. === Asien === * [[24. Februar]]: De [[Vulkan]] [[Gunung Agung]] brécht op [[Bali]], [[Indonesien]], aus; zirka 1.500 Doudeger. * {{9. Mäerz}}: De Premierminister vun [[Afghanistan]] [[Daud Khan|Mohammad Daud]] trëtt zeréck. * {{1. Mee}}: [[West-Neuguinea]] gëtt vun [[Indonesien]] iwwerholl. * {{1. September}}: [[Singapur]] gëtt vu Groussbritannien onofhängeg. * {{1. November}}: Militärputsch am [[Südvietnam]], de President [[Ngô Đình Diệm]] a säi Brudder Nhu Dinh kommen deen Dag duerno ëm d'Liewen. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt an Noen Osten === * {{8. Februar}}: D'[[irak]]esch [[Baath-Partei]] putscht géint de Generol [[Abd al-Karim Qasim]]. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === * [[23. Mäerz]]: D'[[Grethe & Jørgen Ingmann]] gewanne fir [[Dänemark]] mam Lidd ''[[Dansevise]]'' den [[Eurovision Song Contest 1963|8. Eurovision Song Contest]] zu [[London]]. == Wëssenschaft an Technik == * [[Philips]] bréngt den éischte [[Kassetterecorder]] eraus. * [[Polaroid]] bréngt deen éischte Faarffilm op de Maart. * [[Krupp]] produzéiert déi éischt [[Haartmetallspikes]] fir Autospneuen. == Sport == * D'[[Jeunesse Esch]] gëtt nationale Champion am Fooussball, d'[[Union Lëtzebuerg]] gewënnt d'Coupe du Luxembourg. * {{3. Mäerz}}: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Ostende]] 0:3 géint Belsch.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=193 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg vum 3. Mäerz 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{7. Abrëll}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:2 géint Italien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=194 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Italie vum 7. Abrëll 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{1. Mee}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Mulhouse]] 0:4 géint Frankräich.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=195 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg vum 1. Mee 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[11. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Amsterdam]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1964]], 1:1 géint Holland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Paul May (Foussballspiller)|Paul May]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13394 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg vum 11. September 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[27. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Esch-Uelzecht]] 3:3 géint Frankräich. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Jean Hemmerling]], Paul May an [[Henri Klein]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=196 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich vum 27. Oktober 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[30. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu [[Rotterdam]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 2:1 géint Holland. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de [[Camille Dimmer]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13421 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg vum 30. Oktober 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{1. Dezember}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Beringen (Belsch)]] 2:4 géint Belsch. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Johny Léonard]] a [[Jean-Pierre Fiedler (Foussballspiller)|Jean-Pierre Fiedler]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=197 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg vum 1. Dezember 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{4. Dezember}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 3:3 géint Dänemark. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den Henri Klein (2) a [[Louis Pilot]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13437 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Dänemark vum 4. Dezember 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[10. Dezember]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Kopenhagen]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 2:2 géint Dänemark. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de Johny Léonard an [[Ady Schmit]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13438 D'Detailer vum Foussballlännermatch Dänemark-Lëtzebuerg vum 10. Dezember 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[18. Dezember]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Amsterdam, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 0:1 géint Dänemark.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13441 D'Detailer vum Foussballlännermatch Dänemark-Lëtzebuerg vum 18. Dezember 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == *{{Eidelt Joer}}[[Carlo Migy]], lëtzebuergesche Sänger. *{{Eidelt Joer}}[[Lucile Risch]], lëtzebuergesch Fotografin. * {{3. Januar}}: [[Roberto Traversini]], lëtzebuergesche Politiker. * {{4. Januar}}: [[Théo Scholten]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[14. Januar]]: [[Steven Soderbergh]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[17. Januar]]: [[Geneviève Mersch]], lëtzebuergesch Filmregisseurin an Dréibuchautorin. * [[18. Januar]]: [[Phillip Boa]], däitsche Museker a Komponist. * [[20. Januar]]: [[Guy Helminger]], lëtzebuergeschen Auteur. * 20. Januar: [[Claude Mangen (Journalist)|Claude Mangen]], lëtzebuergesche Journalist a Schauspiller. * [[28. Januar]]: [[Jean-Luc Koenig]], lëtzebuergesche Fotograf. * 28. Januar: [[Thomas Wolf]], däitsch-lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[30. Januar]]: [[Thomas Brezina]], éisträichesche Kannerbuchauteur. * {{2. Februar}}: [[Andrej Kiska]], slowakesche Politiker. * {{4. Februar}}: [[Pirmin Zurbriggen]], Schwäizer Schileefer. * {{9. Februar}}: [[Roland Meyer]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[13. Februar]]<span><nowiki>: </nowiki></span>[[Robert Theissen]]<span>, lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.</span> * [[17. Februar]]: [[Michael Jordan]], US-amerikanesche Basketballspiller. * [[19. Februar]]: [[Seal]], brittesche Sänger. * [[21. Februar]]: [[William Baldwin]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[23. Februar]]: [[Andrea Sawatzki]], däitsch Schauspillerin. * [[28. Februar]]: [[Claudio Chiappucci]], italieenesche Vëlossportler. * {{3. Mäerz}}: [[Khaltmaagiin Battulga]], mongolesche Ringer, Geschäftsmann, Politiker a Staatspresident. * {{8. Mäerz}}: [[Michel Clees]], lëtzebuergesche Gynekolog, Schrëftsteller, Liddermécher a Schauspiller. * [[11. Mäerz]]: [[Marc Tarabella]], belsche Politiker. * [[12. Mäerz]]: [[Marc Angel (Politiker)|Marc Angel]], lëtzebuergesche Politiker. * [[15. Mäerz]]: [[Carlo Jans]], lëtzebuergesche Museker an Dirigent. * [[20. Mäerz]]: [[Anouk Grinberg]], franséisch Schauspillerin. * [[27. Mäerz]]: [[Quentin Tarantino]], US-amerikanesche Regisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[30. Mäerz]]: [[Tsachiagiin Elbegdordj]], mongolesche Politiker. * 30. Mäerz: [[Oleksij Mychajlytschenko]], ukrainesche Foussballspiller an -trainer. * {{3. Abrëll}}: [[Stevo Pendarovski]], mazedonesche Politiker a Staatspresident. * {{0}}3. Abrëll: [[Antonella Attili]], italieenesch Schauspillerin. * {{4. Abrëll}}: [[Yves Wengler]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{6. Abrëll}}: [[Rafael Vicente Correa Delgado]], ecuadorianesche Politiker. * {{0}}6. Abrëll: [[Pauline Lafont]], franséisch Schauspillerin. * [[10. Abrëll]]: [[Marc Spautz]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[11. Abrëll]]: [[François Besch]], lëtzebuergesche Journalist, Fotograf, Auteur a Moler. * [[13. Abrëll]]: [[Garri Kimowitsch Kasparow]], russesch-amerikanesche Schachspiller. * [[15. Abrëll]]: [[Beata Szydło]], polnesch Politikerin. * [[23. Abrëll]]: [[Pia Cramling]], schweedesch Schachspillerin. * 23. Abrëll: [[Robby Naish]], US-amerikanesche Wandsurf-Weltmeeschter. * [[24. Abrëll]]: [[Tony Blackplait]], estnesch-US-amerikanesche Rocksänger. * {{1. Mee}}: [[Vera Spautz]], lëtzebuergesch Politikerin. * {{8. Mee}}: [[Françoise Peschon]], US-amerikanesch Oenologin vu Lëtzebuerger Ofstamung * [[11. Mee]]: [[Natasha Richardson]], brittesch Filmschauspillerin. * [[15. Mee|15. Mee:]] [[Jackie Messerich]], lëtzeburgesch Pedagogon a Schrëftstellerin. * [[24. Mee]]: [[Jhemp Bastin]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[25. Mee]]: [[Mike Myers]], kanadesche Schauspiller. * [[31. Mee]]: [[Viktor Orbán]], ungaresche Politiker. * {{2. Juni}}: [[Bernard Cazeneuve]], franséische Politiker. * {{5. Juni}}: [[Claude Waringo]], lëtzebuergesche Filmproduzent. * {{9. Juni}}: [[Johnny Depp]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[15. Juni]]: [[Helen Hunt]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[18. Juni]]: [[Rumen Radew]], bulgaresche Generol a Staatspresident. * [[25. Juni]]: [[George Michael]], brittesche Sänger a Komponist. * 25. Juni: [[Jean-Claude Kremer]], lëtzebuergesche Schéisser. * [[26. Juni]]: [[Michail Borissowitsch Chodorkowski]], russeschen Entreprener. * [[27. Juni]]: [[Ollanta Humala]], peruanesche Politiker. * [[29. Juni]]: [[Anne-Sophie Mutter]], däitsch Violonistin. * {{4. Juli}}: [[Ute Lemper]], däitsch Sängerin, Dänzerin a Schauspillerin. * {{0}}4. Juli: [[Ni Xia Lian]], lëtzebuergesch Dëschtennisspillerin. * [[15. Juli]]: [[Brigitte Nielsen]], dänesch Schauspillerin. * [[16. Juli]]: [[Phoebe Cates]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[17. Juli]]: [[Letsie III. vu Lesotho|Letsie III.]], Kinnek vu Lesotho. * [[18. Juli]]: [[Marc Girardelli]], éisträichesch-lëtzebuergesche Schifuerer. * [[25. Juli]]: [[Timothy Peach]], brittesch-däitsche Schauspiller. * [[30. Juli]]: [[Pol Cruchten]], lëtzebuergesche Filmregisseur. * [[31. Juli]]: [[Junji Itō]], japanesche Mangaka. * {{1. August}}: [[Coolio]], US-amerikanesche Rapper. * {{3. August}}: [[Jos Biever]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * {{9. August}}: [[Whitney Houston]], US-amerikanesch Sängerin. * [[14. August]]: [[Emmanuelle Béart]], franséisch Schauspillerin. * [[15. August]]: [[Alejandro González Iñárritu]], mexikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[21. August]]: [[Mohammed VI. vu Marokko|Mohammed VI.]], Kinnek vu Marokko. * [[23. August]]: [[Park Chan-wook]], südkoreanesche Filmregisseur. * [[25. August]]: [[Miro Cerar]], sloweenesche Politiker. * [[27. August]]: [[Paul Wirtgen]], lëtzebuergeschen Dokter a Member vum Staatsrot. * [[29. August]]: [[Jos Mauruschatt]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * {{1. September}}: [[Mylène Bergami]], lëtzebuergesch Molerin. * {{2. September}}: [[Stanislaw Salamowitsch Tschertschessow]], russesche Foussballspiller an -trainer. * {{6. September}}: [[Paul Lesch]], lëtzebuergesche Geschichtsprofesser, Filmhistoriker a Regisseur an direkter vum CNA. * [[14. September]]: [[Pierre Funck (Museker)|Pierre Funck]], lëtzebuergesche Museker a Filmmusekskomponist. * [[16. September]]: [[Luc Frieden]], lëtzebuergesche Politiker. * [[25. September]]: [[Danielle Hoffelt]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * [[27. September]]: [[Pierre Beccu]], franséische Filmregisseur. * [[28. September]]: [[Luis Arce]], bolivianeschen Ekonomist a Politiker. * [[30. September]]: [[Cristina Marsillach]], spuenesch Schauspillerin. * [[18. Oktober]]: [[Claude Ernster]], lëtzebuergesch Molerin. * [[19. Oktober]]: [[Laurent vun der Belsch]], belsche Prënz. * [[20. Oktober]]: [[Iurie Leancă]], moldawesche Politiker. * 20. Oktober: [[Thierry Lutz]], lëtzebuergesche Moler. * 20. Oktober: [[Domingos Simões Pereira]], bissau-guineanesche Politiker. * [[28. Oktober]]: [[Eros Ramazzotti]], italieenesche Popsänger. * [[25. Oktober]]: [[Stina Rautelin]], finnesch-schweedesch Schauspillerin. * {{1. November}}: [[Katja Riemann]], däitsch Schauspillerin. * {{2. November}}: [[Borut Pahor]], sloweenesche Politiker. * {{4. November}}: [[Marc Thomé]], lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer. * {{5. November}}: [[Tatum O'Neal]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{0}}5. November: [[Jean-Pierre Papin]], franséische Foussballspiller. * [[12. November]]: [[Marco Sowa]], lëtzebuergesche Liichtathleet. * [[14. November]]: [[Stéphane Bern]], franséischen Tëlees- a Radiosmoderateur. * [[17. November]]: [[Pascal Becker]], lëtzebuergesche Journalist a Filmregisseur. * {{9. Dezember}}: [[Surab Jwania]], georgesche Politiker. * [[12. Dezember]]: [[Gipi]], italieeneschen Zeechner. * 12. Dezember: [[Juan Carlos Varela]], panamesesche Politiker. * 12. Dezember: [[Yulduz Usmonova]], usbeekesch Sängerin. * [[16. Dezember]]: [[Viorica Dăncilă]], rumänesch Politikerin. * 16. Dezember: [[James Mangold]], amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[18. Dezember]]: [[Brad Pitt]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[19. Dezember]]: [[Til Schweiger]], däitsche Schauspiller a Produzent. * [[20. Dezember]]: [[Elena vu Spuenien]], spuenesch Prinzessin, Herzogin vu Lugo. * [[29. Dezember]]: [[Ulf Kristersson]], schweedesche Politiker. * 29. Dezember: [[Graciano Rocchigiani|Graciano „Rocky“ Rocchigiani]], däitsche Boxer. * [[30. Dezember]]: [[Mike Pompeo]], US-amerikanesche Politiker. == Gestuerwen == * {{eidelt Joer}} [[Louis Ackermann]], lëtzebuergeschen Industriellen. * [[20. Januar]]: [[Marguerite Pierry]], franséisch Schauspillerin. * [[23. Januar]]: [[Józef Gosławski]], polnesche Sculpteur a Medailleur. * [[28. Januar]]: [[John Farrow]], australesch-US-amerikaneschen Dréibuchauteur a Filmregisseur. * 28. Januar: [[Gustave Garrigou]], franséische Vëlossportler an Tour de France-Gewënner. * [[29. Januar]]: [[Othon Decker]], lëtzebuergesche Politiker an Zänndokter. * [[17. Februar]]: [[Jean-Pierre Schuster]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{7. Mäerz}}: [[Emile Lanners]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[19. Mäerz]]: [[Rita Reining]], lëtzebuergesch Sculptrice. * [[26. Mäerz]]: [[Jean Bruce]], franséischen Auteur. * [[29. Mäerz]]: [[Michel Stoffel]], lëtzebuergesche Moler. * {{6. Abrëll}}: [[Otto von Struve]], russesch-amerikaneschen Astronom. * {{5. Mee}}: [[Paul Feierstein]], lëtzebuergesche Foussballspiller, Olympionik an Trainer vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp. * [[12. Mee]]: [[Ernst Marischka]], éisträichesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * [[17. Mee]]: [[Jean-Baptiste Gillardin]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[24. Mee]]: [[Elmore James]], Bluesmuseker. * {{3. Juni}}: [[Jean XXIII. (Poopst)|Jean XXIII.]], Poopst vun 1958 bis 1963. * [[15. Juni]]: [[Max Menager]], lëtzebuergesche Museker. * [[18. Juni]]: [[Pedro Armendáriz]], mexikanesche Schauspiller. * [[19. Juni]]: [[Simon Wright]], brittesche Museker. * {{2. Juli}}: [[Seth Barnes Nicholson]], US-amerikaneschen Astronom. * {{7. Juli}}: [[Yvan Noé]], franséischen Auteur, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{1. August}}: [[Jean-Pierre Hoffmann (Auteur)|Jean-Pierre Hoffmann]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Auteur a Gemengesekretär. * {{2. August}}: [[Nelly Flick]], lëtzebuergesch Affekotin a Politikerin. * {{5. August}}: [[Annie Rosar]], éisträichesch Schauspillerin. * [[25. August]]: [[Edward L. Cahn]], US-amerikanesche Filmregisseur a Filmediteur. * [[26. August]]: [[Pierre Clemens]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[31. August]]: [[Georges Braque]], franséische Moler, Graphiker a Sculpteur. * {{4. September}}: [[Robert Schuman]], franséische Politiker. * [[10. September]]: [[Honorio Siccardi]], argentinesche Komponist. * {{7. Oktober}}: [[Gustaf Gründgens]], däitsche Schauspiller, Regisseur an Intendant. * [[11. Oktober]]: [[Jean Cocteau]], franséische Moler, Komponist, Schrëftsteller a Filmregisseur. * [[11. Oktober]]: [[Edith Piaf]], franséisch Chansonsängerin. * [[13. Oktober]]: [[Jean Noerdinger]], lëtzebuergesche Moler. * [[20. Oktober]]: [[Jean-Pierre Thommes]], lëtzebuergeschen Turnere an Olympionik. * [[29. Oktober]]: [[Adolphe Menjou]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{2. November}}: [[Aldous Huxley]], englesche Schrëftsteller. * {{4. November}}: [[Henri Lehnen]], lëtzebuergesche Gewiichthiewer an Olympionik. * [[22. November]]: [[John Fitzgerald Kennedy|John F. Kennedy]], 35. President vun de Vereenegte Staaten. * [[24. November]]: [[Lee Harvey Oswald]], presuméierte Mäerder vum John F. Kennedy. * [[26. November]]: [[Amelita Galli-Curci]], italieenesch Sopranistin. * {{5. Dezember}}: [[Guillaume Rischard]], Direkter vun der lëtzebuergescher Forstverwaltung. * {{9. Dezember}}: [[Jean-Pierre Stein]], lëtzebuergeschen Enseignant. * [[12. Dezember]]: [[Theodor Heuss]], däitsche Journalist a Politiker. * [[22. Dezember]]: [[Joseph Kill]], Buergermeeschter vun Iechternach. * [[28. Dezember]]: [[Paul Hindemith]], däitsche Komponist a Museker. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} l7ke92tf020zab7lm0gncfj9473bryy 0 3055 2711271 2704123 2026-10-07T16:25:53Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711271 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''1966''' huet op engem [[Samschdeg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === * [[29. Januar]]: Mam [[Kompromëss vu Lëtzebuerg]] kënnt d'[[Kris vum eidele Stull]] an der [[Europäesch Wirtschaftsgemeinschaft|Europäescher Gemeinschaft]] op en Enn. * {{1. Februar}}: A [[Frankräich]] kréien d'Fraen d'voll juristesch Gläichberechtegung. * Am Februar: Manifestatiounen an der [[Belsch]] géint d'Zoumaache vu [[Kuel]]egrouwen. * {{6. Mäerz}}: An [[Éisträich]] gewënnt d'[[Österreichische Volkspartei|ÖVP]] mat absolutter Majoritéit d'Nationalrats- (d.&nbsp;h. Parlaments-)walen * [[10. Mäerz]] D'Krounprinzessin [[Beatrix vun Holland|Beatrix]] vun [[Holland]] bestit sech mam [[Claus von Amsberg]]. * [[31. Mäerz]]: A [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannie]] gewënnt d'[[Labour Party]] d'Parlamentswalen. * {{1. Dezember}}: An [[Däitschland]] kënnt et zu enger Grousser Koalitioun tëscht CDU/CSU an SPD ënner dem [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] [[Kurt-Georg Kiesinger]]. ==== Lëtzebuerg ==== * [[10. Mäerz]]: D'[[Chamber]] fuerdert Däitschland op, Entschiedegunge fir d'[[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|Zwangsrekrutéiert]] ze bezuelen. Den däitschen Ausseministère äntwert den [[23. Mäerz]], dëst wier schonn duerch den Traité vum 11. Juli 1959 ofgedeckt ginn. * [[21. Mäerz]]: De [[Conseil économique et social (Lëtzebuerg)|Conseil économique et social]] gëtt gegrënnt. * [[17. Mee]]: Déi éischt [[112 (Europäeschen Noutruff)#Geschicht vun der lëtzebuergescher Noutruffzentral|Noutruffzentral]] zu Lëtzebuerg gëtt an de Raimlechkeete vun der[[Protection civile]] um Belair ageweit, "012" (haut: [[112 (Europäeschen Noutruff)|112]]) gëtt als Noutruffnummer agefouert. * {{1. September}}: De [[Mäerterter Hafen|Mäerterter Hafe]] gëtt ageweit. * [[24. Oktober]]: D'[[Pont grande-duchesse Charlotte|Rout Bréck]], d'[[Alcide-De-Gasperi-Gebai|Héichhaus um Kierchbierg]] an d' an d'[[Robert-Schuman Monument]] ginn an der Stad Lëtzebuerg ageweit. <gallery> File:Spanning the valley.jpg|Rout Bréck Fichier:Centre européen Luxembourg Kirchberg 1971.jpg|D'Héichhaus um Kierchbierg File:Moselhafen Mertert, Luxemburg, Mosel-MK162 RGB.jpg|Mäerterter Hafen </gallery> === Afrika === * {{1. Januar}}: [[Putsch|Militärputsch]] vum Colonel [[Jean-Bédel Bokassa]] an der [[Zentralafrikanesch Republik|Zentralafrikanescher Republik]] * [[15. Januar]]: an [[Nigeria]] gëtt de Premierminister [[Tafawa Balewa]] ermuert, de Generolmajouer [[Johnson Aguiyi-Ironsi]] iwwerhëlt d'Muecht a setzt d'Verfassung ausser Kraaft. * [[24. Februar]]: Putsch a [[Ghana]] géint de President [[Kwame Nkrumah]]. * [[26. Mee]]: [[Guyana]] gëtt onofhängeg, bleift awer eng konstitutionell Monarchie am [[Commonwealth of Nations]]; de [[Forbes Burnham]] gëtt Premierminister. * {{6. Juli}}: [[Malawi]] gëtt eng Republik bannent dem Commonwealth; de Premierminister [[Hastings Kamuzu Banda]] gëtt Staatspresident. * {{1. August}}: Am [[Nigeria]] iwwerhëlt de Chef vum Staatsmajouer, den [[Yakubu Gowon]] no engem Militärputsch d'Muecht. * [[26. August]]: Mat Kämpf tëscht der [[South African Defence Force]] (SADF) an der [[People's Liberation Army of Namibia]] fänkt de [[Südafrikanesche Grenzkrich]] un, dee bis 1990 dauert. * [[30. September]]: [[Botswana]] gëtt vu Groussbritannien onofhängeg. * {{4. Oktober}}: [[Lesotho]] gëtt onofhängeg. === Amerika === ==== USA ==== ==== Mëttel- a Südamerika ==== * [[27. Juni]]: Militärputsch an [[Argentinien]]. * [[28. November]]: D'[[Dominikanesch Republik]] gëtt sech eng Verfassung. * [[30. November]]: [[Barbados]] gëtt vu Groussbritannien onofhängeg. === Asien === * [[19. Januar]]: D'[[Indira Gandhi]] gëtt Premierministesch an [[Indien]]. * [[11. Mäerz]]: De Generol [[Hadji Mohamed Suharto]] kënnt no engem Putsch géint de President [[Sukarno]] an [[Indonesien]] un d'Muecht. * {{8. Abrëll}}: De [[Leonid Iljitsch Breschnew]] gëtt zum Generalsekretär vun der [[Kommunistesch Partei vun der Sowjetunioun|KPSU]] ernannt. * [[18. August]]: Ufank vun der ''[[Kulturrevolution|Grousser Proletarescher Kulturrevolutioun]]'' an der [[Volleksrepublik China]]. === Ozeanien & Pazifik === * [[20. Januar]]: Nom Récktrëtt vum Sir [[Robert Menzies]] gëtt den [[Harold Holt]] Premierminister an [[Australien]]. === Arabesch Welt an Noen Osten === * [[23. Februar]]: A [[Syrien]] putscht sech de lénkse Fligel vun der [[Baath-Partei]] un d'Muecht a stierzt de Grënner vun där Partei, de [[Salah ad-Din al-Bitar]]. Den S. [[Dschedid]] (Jedid) gëtt Regierungschef, den N. el Atassi Staatspresident. == Konscht a Kultur == * [[14. Juni]]: D'[[Kurie|réimesch Kurie]] schaaft no iwwer 400 Joer den [[Index librorum prohibitorum|Index vun de Verbuedene Bicher]] of. === Molerei === === Literatur === * [[Edmond Dune]], ''Les tigres''. === Musek === * {{5. Mäerz}}: Den [[Udo Jürgens]] gewënnt fir [[Éisträich]] mam Lidd ''[[Merci, Chérie]]'' den [[Eurovision Song Contest 1966|11. Eurovision Song Contest]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]. == Wëssenschaft an Technik == * {{3. Februar}}: [[Luna-Programm|Luna 9]]: lant um Mound. * {{3. Abrëll}}: Luna 10 geet op Orbit ronderëm de Mound. * {{6. August}}: Zu [[Lissabon]] gëtt de [[Ponte 25 de Abril]] iwwer den [[Tajo|Tejo]] ageweit. * [[November]]: Zu [[Rance]] a [[Frankräich]] gëtt dat éischt [[Gezäitekraaftwierk]] iwwerhaapt ageweit. == Sport == * [[20. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Esch-Uelzecht]] 0:3 géint Italien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=205 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Italie vum 20. Mäerz 1966 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[17. Abrëll]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:3 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Johny Léonard]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=206 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch vum 17. Abrëll 1966 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[14. Juli]]: De [[Lucien Aimar]] gewënnt den [[Tour de France]]. * [[30. Juli]]: Déi däitsch Foussball-Nationalekipp gewënnt mat 4:2 géint déi englesch d'Finall vun der [[Foussball-Weltmeeschterschaft 1966|Foussball-Weltmeeschterschaft]] zu [[Wembley]] an [[England]]. * {{2. Oktober}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Szczecin]], am Kader vun der [[Foussball-Europameeschterschaft 1968]] 0:4 géint Polen.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13786 D'Detailer vum Foussballlännermatch Polen-Lëtzebuerg vum 2. Oktober 1966 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[23. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Verviers]] 1:5 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Louis Pilot]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=207 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg vum 23. Oktober 1966 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[26. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 0:3 géint Frankräich.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13817 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich vum 26. November 1966 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == * {{1. Januar}}: [[Ivica Dačić]], serbesche Politiker. * [[18. Januar]]: [[Alexander Walerjewitsch Chalifman|Alexander Chalifman]], russesche Schachspiller. * [[19. Januar]]: [[Stefan Edberg]], schweedeschen Tennisspiller. * [[24. Januar]]: [[Simone Asselborn-Bintz]], lëtzebuergesch Politikerin. * {{5. Februar}}: [[Félix Eischen]], lëtzebuergesche Politiker a fréiere Journalist an Tëlees-Moderator. * {{6. Februar}}: [[Beata Szalwinska]], polnesch Pianistin. * {{0}}6. Februar: [[Carlo Weber]], lëtzebuergesche Politiker. * [[14. Februar]]: [[Brice Cauvin]], franséische Schauspiller. * [[20. Februar]]: [[Cindy Crawford]], US-amerikanescht Fotomodell a Schauspillerin. * [[23. Februar]]: [[Didier Queloz]], Schwäizer Astronom. * [[16. Mäerz]]: [[Félix Braz]], lëtzebuergesche Politiker. * [[18. Mäerz]]: [[Anne Will]], däitsch Journalistin a Moderatorin. * [[21. Mäerz]]: [[Benito Armando Archundia]], mexikanesche Foussballschidsriichter. * [[23. Mäerz]]: [[Myriam Cecchetti]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[25. Mäerz]]: [[Tatjana Patitz]], däitsche Model a Filmschauspillerin. * [[29. Mäerz]]: [[Jeroen Dijsselbloem]], hollännesche Politiker. * [[4. Abrëll}}: [[Sandra Nettelbeck], däitsch Filmregisseurin. * [[15. Abrëll]]: [[Samantha Fox]], brittesch Sängerin. * 15. Abrëll: [[Sergei Witauto Puskepalis]], russesche Schauspiller. * [[19. Abrëll]]: [[Brett James Gladman]], kanadesche Professer a Physik an Astronomie. * {{6. Mee}}: [[Ruth Barnich]], lëtzebuergesch Biologin. * {{8. Mee}}: [[Donato Rotunno]], italieenesche Filmregisseur a Produzent. * [[12. Mee]]: [[Fritz Cohn]], däitschen Astronom. * [[16. Mee]]: [[Janet Jackson]], US-amerikanesch Sängerin. * [[24. Mee]]: [[Eric Cantona]], franséische Foussballspiller a Schauspiller. * [[26. Mee]]: [[Helena Bonham Carter]], brittesch Schauspillerin. * [[27. Mee]]: [[Robert Viola]], franséische Moler. * {{1. Juni}}: [[Thomas Tuschl]], däitsche Biochemiker a Molekularbiolog. * {{6. Juni}}: [[Raymond Conzemius]], lëtzebuergesche Liichtathleet. * {{0}}6. Juni: [[Faure Gnassingbé]], togoleesesche Politiker a Staatschef. * {{7. Juni}}: [[Paul Koch (Foussballspiller)|Paul Koch]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[11. Juni]]: [[Daniele Bragoni]], italieenesche Sculpteur. * [[15. Juni]]: [[Raimonds Vējonis]], lettesche Politiker. * [[22. Juni]]: [[Emmanuelle Seigner]], franséisch Schauspillerin. * [[24. Juni]]: [[Maischi Tibesart]], lëtzebuergesch Kächen. * [[26. Juni]]: [[Dany Boon]], franséische Komiker a Schauspiller. * 26. Juni: [[Dani Neumann]], lëtzebuergesch Molerin. * [[27. Juni]]: [[Aigars Kalvītis]], Ministerpresident vu Lettland. * [[28. Juni]]: [[John Cusack]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[30. Juni]] [[Tom Battin]], lëtzebuergesche Biolog. * 30. Juni: [[Mike Tyson]], US-amerikanesche Schwéiergewiichts-Boxer. * [[11. Juli]]: [[Cheb Mami]], algeeresche Sänger. * [[15. Juli]]: [[Irène Jacob]], franséisch Schauspillerin. * 15. Juli: [[Dimitris P. Kraniotis]], griicheschen Auteur. * [[19. Juli]]: [[Yves Krippel]], lëtzebuergeschen Agronom a Botaniker. * [[26. Juli]]: [[Anna Rita Del Piano]], italieenesch Schauspillerin. * {{7. August}}: [[Peter Gilles]], däitsche Linguist. * {{0}}7. August: [[Jimmy Wales]], Grënner vun der Wikipedia. * [[14. August]]: [[Halle Berry]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[10. August]]: [[Udo Bölts]], däitsche Vëlosfuerer. * [[20. August]]: [[Enrico Letta]], italieenesche Politiker. * [[21. August]]: [[Anti Pathique]], estlännesche Punk-Rock-Bassist. * [[25. August]]: [[Sandra Maischberger]], däitsch Journalistin, Moderatorin a Produzentin. * {{2. September}}: [[Salma Hayek]], mexikanesch Schauspillerin. * {{6. September}}: [[David Bennent]], Schwäizer Schauspiller. * {{0}}6. September: [[Emil Boc]], rumänesche Wëssenschaftler a Politiker. * {{9. September}}: [[Sarah Bray]], lëtzebuergesch Sängerin. *{{0}}9. September: [[Adam Sandler]], US-amerikanesche Schauspiller, Produzent, Komponist. * [[13. September]]: [[Maria Furtwängler]], däitsch Schauspillerin. * {{9. Oktober}}: [[David Cameron]], brittesche Politiker. * [[20. Oktober]]: [[Stefan Raab]], däitsche Showmaster, Comedian, Entertainer a Produzent. * [[22. Oktober]]: [[Valeria Golino]], italieenesch Schauspillerin a Filmregisseurin. * [[24. Oktober]]: [[Roman Arkadjewitsch Abramowitsch]], russesche Pëtrol-Entreprener a Gouverneur vun der Regioun Tschukotka. * [[30. Oktober]]: [[Abu Musab az-Zarqawi]], jordaneschen Terrorist. * 30. Oktober: [[Zoran Milanović]], kroatesche Politiker. * {{6. November}}: [[Gérard Anzia]], lëtzebuergesche Politiker. * [[15. November]]: [[Octavie Modert]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[17. November]]: [[Sophie Marceau]], franséisch Schauspillerin. * [[22. November]]: [[Michael K. Williams]], US-amerikanesche Schauspiller. * 22. November: [[Anne Brochet]], franséisch Schauspillerin. * [[23. November]]: [[Vincent Cassel]], franséische Schauspiller. * [[28. November]]: [[Carlo Thiel]], lëtzebuergesche Kameramann. *[[29. November]]: [[Bernd Marcel Gonner]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * {{5. Dezember}}: [[Patricia Kaas]], franséisch Chansonsängerin. * {{7. Dezember}}: [[C. Thomas Howell]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{8. Dezember}}: [[Sinéad O'Connor]], iresch Musekerin a Sängerin. * [[10. Dezember]]: [[Jennifer Nitsch]], däitsch Schauspillerin. * [[12. Dezember]]: [[Marc Gengler]], lëtzebuergesche Jurist a President vun der Cour des comptes. * [[14. Dezember]]: [[Helle Thorning-Schmidt]], dänesch Politikerin. * [[17. Dezember]]: [[Miloš Tichý]], tschecheschen Astronom. * [[19. Dezember]]: [[Alberto Tomba]], italieenesche Schileefer. * [[21. Dezember]]: [[William Ruto]], kenianesche Politiker. * 21. Dezember: [[Kiefer Sutherland]], englesch-kanadesche Schauspiller. * [[29. Dezember]]: [[Alexandra Kamp]], däitsch Schauspillerin. '''Datum net gewosst''' * {{eidelt Joer}}[[Isabel Kleefeld]], däitsch Filmregisseurin an Dréibuchauteurin. * {{eidelt Joer}}[[Bassekou Kouyaté]], malesche Museker. == Gestuerwen == * {{eidelt Joer}} [[Charlotte Lamort-Velter]], lëtzebuergesch Mäzeenin. * {{1. Januar}}: [[Vincent Auriol]], franséische Politiker; Staatspresident. * [[11. Januar]]: [[Alberto Giacometti]], Schwäizer Sculpteur. * 11. Januar: [[Lal Bahadur Shastri]], Premierminister vun Indien. * [[21. Januar]]: [[Jean-Pierre Braun]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[22. Januar]]:[[Herbert Marshall]], brittesche Schauspiller. * [[31. Januar]]: [[Franz Servais]], lëtzebuergeschen Auteur an Olympionik. * {{1. Februar}}: [[Jean Anen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{0}}1. Februar: [[Buster Keaton]], US-amerikanesche Filmschauspiller a Regisseur. * [[20. Februar]]: [[Chester W. Nimitz]], US-amerikanesche Flottenadmirol. * [[28. Februar]]: [[Elliott See]], US-amerikaneschen Astronaut. * {{2. Mäerz}}: [[Albert Gloden]], lëtzebuergesche Mathematiker a Physiker. * [[16. Mäerz]]: [[Joel Stebbins]], US-amerikaneschen Astronom. * {{1. Abrëll}}: [[Flann O'Brien]], iresche Schrëftsteller. * {{3. Abrëll}}: [[Pininfarina]], italieeneschen Autodesigner. * {{5. Abrëll}}: [[Marcel Noppeney]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[10. Abrëll]]: [[Evelyn Waugh]], brittesche Schrëftsteller. * [[13. Abrëll]]: [[Georges Duhamel]], franséische Schrëftsteller. * [[18. Abrëll]]: [[Alphonse Beffort]], lëtzebuergesche Moler. * {{5. Mee}}: [[Victor Ewen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[10. Mee]]: [[Erich Engel]], däitsche Film- an Theaterregisseur. * [[16. Mee]]: [[Jos Rasqui]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[17. Mee]]: [[Raffaello Matarazzo]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[23. Mee]]: [[Albert Kratzenberg]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[26. Mee]]: [[Edmond T. Gréville]], franséische Filmregisseur. * [[31. Mee]]: [[Léon Daum]], franséischen Industriellen. * {{7. Juni}}: [[Hans Arp]], dïtsch-franséische Sculpteur, Moler a Lyriker (''Dadaismus''). * {{9. Juni}}: [[Duilio Donzelli]], italieenesche Sculpteur a Moler. * [[20. Juni]]: [[Georges Lemaître]], belsche Paschtouer a Physiker, Grënner vun der Urknalltheorie. * [[29. Juni]]: [[Marcel Rau]], belsche Medailleur a Sculpteur. * [[30. Juni]]: [[Margery Allingham]], englesch Schrëftstellerin. * {{8. Juli}}: [[Hubert Schlechter]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[11. Juli]]: [[Albert Bosseler]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[12. Juli]]: [[Nicolas Kanivé]], lëtzebuergeschen Turner, Wäitsprénger an Olympionik. * [[20. Juli]]: [[Anne Beffort]], lëtzebuergesch Autorin. * 20. Juli: [[Julien Carette]], franséische Filmregisseur. * [[28. Juli]]: [[Waltraut Haas]], éisträichesch Sängerin a Schauspillerin. * 28. Juli: [[Josef von Báky]], ungaresche Filmregisseur a Filmproduzent. * [[31. Juli]]: [[Alexander von Falkenhausen (Generol)|Alexander von Falkenhausen]], däitsche Militär. * {{3. August}}: [[Lenny Bruce]], US-amerikanesche Stand-up-comedian a Satiriker. * {{6. August}}: [[Paul Palgen]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[25. August]]: [[Alexandre Ryder]], franséisch-polnesche Filmregisseur. * [[29. August]]: [[Auguste Viktoria vun Hohenzollern-Sigmaringen]], däitsch Prinzessin; Fra vum leschte Kinnek vu [[Portugal]]. * {{7. September}}: [[Henri Rabinger]], lëtzebuergesche Moler. * {{9. September}}: [[Léon de Smet]], belsche Moler. * {{3. Oktober}}: [[Giorgio Simonelli]], italieenesche Filmregisseur. * {{5. November}}: [[Jules Staudt]], lëtzebuergesche Waasserballspiller an Olympionik. * [[23. November]]: [[Seán Ó Ceallaigh]], iresche Politiker; zweete President vun Irland. * {{4. Dezember}}: [[Renate Ewert]], däitsch Schauspillerin. * {{0}}8. Dezember: [[André Versini]], franséische Schauspiller. * [[13. Dezember]]: [[Fany Schumacher]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker a Gewerkschaftler. * [[15. Dezember]]: [[Walt Disney]], US-amerikanesche Filmproduzent. * [[17. Dezember]]: [[Roger Gerson]], lëtzebuergesche Moler. * [[22. Dezember]]: [[Lucy Burns]], US-amerikanesch Fraerechtlerin. * [[23. Dezember]]: [[Heimito von Doderer]], éisträichesche Schrëftsteller. * [[29. Dezember]]: [[Pierre Nothomb]], belsche Politiker a Schrëftsteller. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} ich1seaym5tpet4eagr71kqco0af6jc 2711272 2711271 2026-10-07T16:26:16Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711272 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''1966''' huet op engem [[Samschdeg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === * [[29. Januar]]: Mam [[Kompromëss vu Lëtzebuerg]] kënnt d'[[Kris vum eidele Stull]] an der [[Europäesch Wirtschaftsgemeinschaft|Europäescher Gemeinschaft]] op en Enn. * {{1. Februar}}: A [[Frankräich]] kréien d'Fraen d'voll juristesch Gläichberechtegung. * Am Februar: Manifestatiounen an der [[Belsch]] géint d'Zoumaache vu [[Kuel]]egrouwen. * {{6. Mäerz}}: An [[Éisträich]] gewënnt d'[[Österreichische Volkspartei|ÖVP]] mat absolutter Majoritéit d'Nationalrats- (d.&nbsp;h. Parlaments-)walen * [[10. Mäerz]] D'Krounprinzessin [[Beatrix vun Holland|Beatrix]] vun [[Holland]] bestit sech mam [[Claus von Amsberg]]. * [[31. Mäerz]]: A [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannie]] gewënnt d'[[Labour Party]] d'Parlamentswalen. * {{1. Dezember}}: An [[Däitschland]] kënnt et zu enger Grousser Koalitioun tëscht CDU/CSU an SPD ënner dem [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] [[Kurt-Georg Kiesinger]]. ==== Lëtzebuerg ==== * [[10. Mäerz]]: D'[[Chamber]] fuerdert Däitschland op, Entschiedegunge fir d'[[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|Zwangsrekrutéiert]] ze bezuelen. Den däitschen Ausseministère äntwert den [[23. Mäerz]], dëst wier schonn duerch den Traité vum 11. Juli 1959 ofgedeckt ginn. * [[21. Mäerz]]: De [[Conseil économique et social (Lëtzebuerg)|Conseil économique et social]] gëtt gegrënnt. * [[17. Mee]]: Déi éischt [[112 (Europäeschen Noutruff)#Geschicht vun der lëtzebuergescher Noutruffzentral|Noutruffzentral]] zu Lëtzebuerg gëtt an de Raimlechkeete vun der[[Protection civile]] um Belair ageweit, "012" (haut: [[112 (Europäeschen Noutruff)|112]]) gëtt als Noutruffnummer agefouert. * {{1. September}}: De [[Mäerterter Hafen|Mäerterter Hafe]] gëtt ageweit. * [[24. Oktober]]: D'[[Pont grande-duchesse Charlotte|Rout Bréck]], d'[[Alcide-De-Gasperi-Gebai|Héichhaus um Kierchbierg]] an d' an d'[[Robert-Schuman Monument]] ginn an der Stad Lëtzebuerg ageweit. <gallery> File:Spanning the valley.jpg|Rout Bréck Fichier:Centre européen Luxembourg Kirchberg 1971.jpg|D'Héichhaus um Kierchbierg File:Moselhafen Mertert, Luxemburg, Mosel-MK162 RGB.jpg|Mäerterter Hafen </gallery> === Afrika === * {{1. Januar}}: [[Putsch|Militärputsch]] vum Colonel [[Jean-Bédel Bokassa]] an der [[Zentralafrikanesch Republik|Zentralafrikanescher Republik]] * [[15. Januar]]: an [[Nigeria]] gëtt de Premierminister [[Tafawa Balewa]] ermuert, de Generolmajouer [[Johnson Aguiyi-Ironsi]] iwwerhëlt d'Muecht a setzt d'Verfassung ausser Kraaft. * [[24. Februar]]: Putsch a [[Ghana]] géint de President [[Kwame Nkrumah]]. * [[26. Mee]]: [[Guyana]] gëtt onofhängeg, bleift awer eng konstitutionell Monarchie am [[Commonwealth of Nations]]; de [[Forbes Burnham]] gëtt Premierminister. * {{6. Juli}}: [[Malawi]] gëtt eng Republik bannent dem Commonwealth; de Premierminister [[Hastings Kamuzu Banda]] gëtt Staatspresident. * {{1. August}}: Am [[Nigeria]] iwwerhëlt de Chef vum Staatsmajouer, den [[Yakubu Gowon]] no engem Militärputsch d'Muecht. * [[26. August]]: Mat Kämpf tëscht der [[South African Defence Force]] (SADF) an der [[People's Liberation Army of Namibia]] fänkt de [[Südafrikanesche Grenzkrich]] un, dee bis 1990 dauert. * [[30. September]]: [[Botswana]] gëtt vu Groussbritannien onofhängeg. * {{4. Oktober}}: [[Lesotho]] gëtt onofhängeg. === Amerika === ==== USA ==== ==== Mëttel- a Südamerika ==== * [[27. Juni]]: Militärputsch an [[Argentinien]]. * [[28. November]]: D'[[Dominikanesch Republik]] gëtt sech eng Verfassung. * [[30. November]]: [[Barbados]] gëtt vu Groussbritannien onofhängeg. === Asien === * [[19. Januar]]: D'[[Indira Gandhi]] gëtt Premierministesch an [[Indien]]. * [[11. Mäerz]]: De Generol [[Hadji Mohamed Suharto]] kënnt no engem Putsch géint de President [[Sukarno]] an [[Indonesien]] un d'Muecht. * {{8. Abrëll}}: De [[Leonid Iljitsch Breschnew]] gëtt zum Generalsekretär vun der [[Kommunistesch Partei vun der Sowjetunioun|KPSU]] ernannt. * [[18. August]]: Ufank vun der ''[[Kulturrevolution|Grousser Proletarescher Kulturrevolutioun]]'' an der [[Volleksrepublik China]]. === Ozeanien & Pazifik === * [[20. Januar]]: Nom Récktrëtt vum Sir [[Robert Menzies]] gëtt den [[Harold Holt]] Premierminister an [[Australien]]. === Arabesch Welt an Noen Osten === * [[23. Februar]]: A [[Syrien]] putscht sech de lénkse Fligel vun der [[Baath-Partei]] un d'Muecht a stierzt de Grënner vun där Partei, de [[Salah ad-Din al-Bitar]]. Den S. [[Dschedid]] (Jedid) gëtt Regierungschef, den N. el Atassi Staatspresident. == Konscht a Kultur == * [[14. Juni]]: D'[[Kurie|réimesch Kurie]] schaaft no iwwer 400 Joer den [[Index librorum prohibitorum|Index vun de Verbuedene Bicher]] of. === Molerei === === Literatur === * [[Edmond Dune]], ''Les tigres''. === Musek === * {{5. Mäerz}}: Den [[Udo Jürgens]] gewënnt fir [[Éisträich]] mam Lidd ''[[Merci, Chérie]]'' den [[Eurovision Song Contest 1966|11. Eurovision Song Contest]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]. == Wëssenschaft an Technik == * {{3. Februar}}: [[Luna-Programm|Luna 9]]: lant um Mound. * {{3. Abrëll}}: Luna 10 geet op Orbit ronderëm de Mound. * {{6. August}}: Zu [[Lissabon]] gëtt de [[Ponte 25 de Abril]] iwwer den [[Tajo|Tejo]] ageweit. * [[November]]: Zu [[Rance]] a [[Frankräich]] gëtt dat éischt [[Gezäitekraaftwierk]] iwwerhaapt ageweit. == Sport == * [[20. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Esch-Uelzecht]] 0:3 géint Italien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=205 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Italie vum 20. Mäerz 1966 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[17. Abrëll]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:3 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Johny Léonard]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=206 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch vum 17. Abrëll 1966 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[14. Juli]]: De [[Lucien Aimar]] gewënnt den [[Tour de France]]. * [[30. Juli]]: Déi däitsch Foussball-Nationalekipp gewënnt mat 4:2 géint déi englesch d'Finall vun der [[Foussball-Weltmeeschterschaft 1966|Foussball-Weltmeeschterschaft]] zu [[Wembley]] an [[England]]. * {{2. Oktober}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Szczecin]], am Kader vun der [[Foussball-Europameeschterschaft 1968]] 0:4 géint Polen.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13786 D'Detailer vum Foussballlännermatch Polen-Lëtzebuerg vum 2. Oktober 1966 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[23. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Verviers]] 1:5 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Louis Pilot]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=207 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg vum 23. Oktober 1966 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[26. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 0:3 géint Frankräich.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13817 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich vum 26. November 1966 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == * {{1. Januar}}: [[Ivica Dačić]], serbesche Politiker. * [[18. Januar]]: [[Alexander Walerjewitsch Chalifman|Alexander Chalifman]], russesche Schachspiller. * [[19. Januar]]: [[Stefan Edberg]], schweedeschen Tennisspiller. * [[24. Januar]]: [[Simone Asselborn-Bintz]], lëtzebuergesch Politikerin. * {{5. Februar}}: [[Félix Eischen]], lëtzebuergesche Politiker a fréiere Journalist an Tëlees-Moderator. * {{6. Februar}}: [[Beata Szalwinska]], polnesch Pianistin. * {{0}}6. Februar: [[Carlo Weber]], lëtzebuergesche Politiker. * [[14. Februar]]: [[Brice Cauvin]], franséische Schauspiller. * [[20. Februar]]: [[Cindy Crawford]], US-amerikanescht Fotomodell a Schauspillerin. * [[23. Februar]]: [[Didier Queloz]], Schwäizer Astronom. * [[16. Mäerz]]: [[Félix Braz]], lëtzebuergesche Politiker. * [[18. Mäerz]]: [[Anne Will]], däitsch Journalistin a Moderatorin. * [[21. Mäerz]]: [[Benito Armando Archundia]], mexikanesche Foussballschidsriichter. * [[23. Mäerz]]: [[Myriam Cecchetti]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[25. Mäerz]]: [[Tatjana Patitz]], däitsche Model a Filmschauspillerin. * [[29. Mäerz]]: [[Jeroen Dijsselbloem]], hollännesche Politiker. * {{4. Abrëll}}: [[Sandra Nettelbeck], däitsch Filmregisseurin. * [[15. Abrëll]]: [[Samantha Fox]], brittesch Sängerin. * 15. Abrëll: [[Sergei Witauto Puskepalis]], russesche Schauspiller. * [[19. Abrëll]]: [[Brett James Gladman]], kanadesche Professer a Physik an Astronomie. * {{6. Mee}}: [[Ruth Barnich]], lëtzebuergesch Biologin. * {{8. Mee}}: [[Donato Rotunno]], italieenesche Filmregisseur a Produzent. * [[12. Mee]]: [[Fritz Cohn]], däitschen Astronom. * [[16. Mee]]: [[Janet Jackson]], US-amerikanesch Sängerin. * [[24. Mee]]: [[Eric Cantona]], franséische Foussballspiller a Schauspiller. * [[26. Mee]]: [[Helena Bonham Carter]], brittesch Schauspillerin. * [[27. Mee]]: [[Robert Viola]], franséische Moler. * {{1. Juni}}: [[Thomas Tuschl]], däitsche Biochemiker a Molekularbiolog. * {{6. Juni}}: [[Raymond Conzemius]], lëtzebuergesche Liichtathleet. * {{0}}6. Juni: [[Faure Gnassingbé]], togoleesesche Politiker a Staatschef. * {{7. Juni}}: [[Paul Koch (Foussballspiller)|Paul Koch]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[11. Juni]]: [[Daniele Bragoni]], italieenesche Sculpteur. * [[15. Juni]]: [[Raimonds Vējonis]], lettesche Politiker. * [[22. Juni]]: [[Emmanuelle Seigner]], franséisch Schauspillerin. * [[24. Juni]]: [[Maischi Tibesart]], lëtzebuergesch Kächen. * [[26. Juni]]: [[Dany Boon]], franséische Komiker a Schauspiller. * 26. Juni: [[Dani Neumann]], lëtzebuergesch Molerin. * [[27. Juni]]: [[Aigars Kalvītis]], Ministerpresident vu Lettland. * [[28. Juni]]: [[John Cusack]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[30. Juni]] [[Tom Battin]], lëtzebuergesche Biolog. * 30. Juni: [[Mike Tyson]], US-amerikanesche Schwéiergewiichts-Boxer. * [[11. Juli]]: [[Cheb Mami]], algeeresche Sänger. * [[15. Juli]]: [[Irène Jacob]], franséisch Schauspillerin. * 15. Juli: [[Dimitris P. Kraniotis]], griicheschen Auteur. * [[19. Juli]]: [[Yves Krippel]], lëtzebuergeschen Agronom a Botaniker. * [[26. Juli]]: [[Anna Rita Del Piano]], italieenesch Schauspillerin. * {{7. August}}: [[Peter Gilles]], däitsche Linguist. * {{0}}7. August: [[Jimmy Wales]], Grënner vun der Wikipedia. * [[14. August]]: [[Halle Berry]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[10. August]]: [[Udo Bölts]], däitsche Vëlosfuerer. * [[20. August]]: [[Enrico Letta]], italieenesche Politiker. * [[21. August]]: [[Anti Pathique]], estlännesche Punk-Rock-Bassist. * [[25. August]]: [[Sandra Maischberger]], däitsch Journalistin, Moderatorin a Produzentin. * {{2. September}}: [[Salma Hayek]], mexikanesch Schauspillerin. * {{6. September}}: [[David Bennent]], Schwäizer Schauspiller. * {{0}}6. September: [[Emil Boc]], rumänesche Wëssenschaftler a Politiker. * {{9. September}}: [[Sarah Bray]], lëtzebuergesch Sängerin. *{{0}}9. September: [[Adam Sandler]], US-amerikanesche Schauspiller, Produzent, Komponist. * [[13. September]]: [[Maria Furtwängler]], däitsch Schauspillerin. * {{9. Oktober}}: [[David Cameron]], brittesche Politiker. * [[20. Oktober]]: [[Stefan Raab]], däitsche Showmaster, Comedian, Entertainer a Produzent. * [[22. Oktober]]: [[Valeria Golino]], italieenesch Schauspillerin a Filmregisseurin. * [[24. Oktober]]: [[Roman Arkadjewitsch Abramowitsch]], russesche Pëtrol-Entreprener a Gouverneur vun der Regioun Tschukotka. * [[30. Oktober]]: [[Abu Musab az-Zarqawi]], jordaneschen Terrorist. * 30. Oktober: [[Zoran Milanović]], kroatesche Politiker. * {{6. November}}: [[Gérard Anzia]], lëtzebuergesche Politiker. * [[15. November]]: [[Octavie Modert]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[17. November]]: [[Sophie Marceau]], franséisch Schauspillerin. * [[22. November]]: [[Michael K. Williams]], US-amerikanesche Schauspiller. * 22. November: [[Anne Brochet]], franséisch Schauspillerin. * [[23. November]]: [[Vincent Cassel]], franséische Schauspiller. * [[28. November]]: [[Carlo Thiel]], lëtzebuergesche Kameramann. *[[29. November]]: [[Bernd Marcel Gonner]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * {{5. Dezember}}: [[Patricia Kaas]], franséisch Chansonsängerin. * {{7. Dezember}}: [[C. Thomas Howell]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{8. Dezember}}: [[Sinéad O'Connor]], iresch Musekerin a Sängerin. * [[10. Dezember]]: [[Jennifer Nitsch]], däitsch Schauspillerin. * [[12. Dezember]]: [[Marc Gengler]], lëtzebuergesche Jurist a President vun der Cour des comptes. * [[14. Dezember]]: [[Helle Thorning-Schmidt]], dänesch Politikerin. * [[17. Dezember]]: [[Miloš Tichý]], tschecheschen Astronom. * [[19. Dezember]]: [[Alberto Tomba]], italieenesche Schileefer. * [[21. Dezember]]: [[William Ruto]], kenianesche Politiker. * 21. Dezember: [[Kiefer Sutherland]], englesch-kanadesche Schauspiller. * [[29. Dezember]]: [[Alexandra Kamp]], däitsch Schauspillerin. '''Datum net gewosst''' * {{eidelt Joer}}[[Isabel Kleefeld]], däitsch Filmregisseurin an Dréibuchauteurin. * {{eidelt Joer}}[[Bassekou Kouyaté]], malesche Museker. == Gestuerwen == * {{eidelt Joer}} [[Charlotte Lamort-Velter]], lëtzebuergesch Mäzeenin. * {{1. Januar}}: [[Vincent Auriol]], franséische Politiker; Staatspresident. * [[11. Januar]]: [[Alberto Giacometti]], Schwäizer Sculpteur. * 11. Januar: [[Lal Bahadur Shastri]], Premierminister vun Indien. * [[21. Januar]]: [[Jean-Pierre Braun]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[22. Januar]]:[[Herbert Marshall]], brittesche Schauspiller. * [[31. Januar]]: [[Franz Servais]], lëtzebuergeschen Auteur an Olympionik. * {{1. Februar}}: [[Jean Anen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{0}}1. Februar: [[Buster Keaton]], US-amerikanesche Filmschauspiller a Regisseur. * [[20. Februar]]: [[Chester W. Nimitz]], US-amerikanesche Flottenadmirol. * [[28. Februar]]: [[Elliott See]], US-amerikaneschen Astronaut. * {{2. Mäerz}}: [[Albert Gloden]], lëtzebuergesche Mathematiker a Physiker. * [[16. Mäerz]]: [[Joel Stebbins]], US-amerikaneschen Astronom. * {{1. Abrëll}}: [[Flann O'Brien]], iresche Schrëftsteller. * {{3. Abrëll}}: [[Pininfarina]], italieeneschen Autodesigner. * {{5. Abrëll}}: [[Marcel Noppeney]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[10. Abrëll]]: [[Evelyn Waugh]], brittesche Schrëftsteller. * [[13. Abrëll]]: [[Georges Duhamel]], franséische Schrëftsteller. * [[18. Abrëll]]: [[Alphonse Beffort]], lëtzebuergesche Moler. * {{5. Mee}}: [[Victor Ewen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[10. Mee]]: [[Erich Engel]], däitsche Film- an Theaterregisseur. * [[16. Mee]]: [[Jos Rasqui]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[17. Mee]]: [[Raffaello Matarazzo]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[23. Mee]]: [[Albert Kratzenberg]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[26. Mee]]: [[Edmond T. Gréville]], franséische Filmregisseur. * [[31. Mee]]: [[Léon Daum]], franséischen Industriellen. * {{7. Juni}}: [[Hans Arp]], dïtsch-franséische Sculpteur, Moler a Lyriker (''Dadaismus''). * {{9. Juni}}: [[Duilio Donzelli]], italieenesche Sculpteur a Moler. * [[20. Juni]]: [[Georges Lemaître]], belsche Paschtouer a Physiker, Grënner vun der Urknalltheorie. * [[29. Juni]]: [[Marcel Rau]], belsche Medailleur a Sculpteur. * [[30. Juni]]: [[Margery Allingham]], englesch Schrëftstellerin. * {{8. Juli}}: [[Hubert Schlechter]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[11. Juli]]: [[Albert Bosseler]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[12. Juli]]: [[Nicolas Kanivé]], lëtzebuergeschen Turner, Wäitsprénger an Olympionik. * [[20. Juli]]: [[Anne Beffort]], lëtzebuergesch Autorin. * 20. Juli: [[Julien Carette]], franséische Filmregisseur. * [[28. Juli]]: [[Waltraut Haas]], éisträichesch Sängerin a Schauspillerin. * 28. Juli: [[Josef von Báky]], ungaresche Filmregisseur a Filmproduzent. * [[31. Juli]]: [[Alexander von Falkenhausen (Generol)|Alexander von Falkenhausen]], däitsche Militär. * {{3. August}}: [[Lenny Bruce]], US-amerikanesche Stand-up-comedian a Satiriker. * {{6. August}}: [[Paul Palgen]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[25. August]]: [[Alexandre Ryder]], franséisch-polnesche Filmregisseur. * [[29. August]]: [[Auguste Viktoria vun Hohenzollern-Sigmaringen]], däitsch Prinzessin; Fra vum leschte Kinnek vu [[Portugal]]. * {{7. September}}: [[Henri Rabinger]], lëtzebuergesche Moler. * {{9. September}}: [[Léon de Smet]], belsche Moler. * {{3. Oktober}}: [[Giorgio Simonelli]], italieenesche Filmregisseur. * {{5. November}}: [[Jules Staudt]], lëtzebuergesche Waasserballspiller an Olympionik. * [[23. November]]: [[Seán Ó Ceallaigh]], iresche Politiker; zweete President vun Irland. * {{4. Dezember}}: [[Renate Ewert]], däitsch Schauspillerin. * {{0}}8. Dezember: [[André Versini]], franséische Schauspiller. * [[13. Dezember]]: [[Fany Schumacher]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker a Gewerkschaftler. * [[15. Dezember]]: [[Walt Disney]], US-amerikanesche Filmproduzent. * [[17. Dezember]]: [[Roger Gerson]], lëtzebuergesche Moler. * [[22. Dezember]]: [[Lucy Burns]], US-amerikanesch Fraerechtlerin. * [[23. Dezember]]: [[Heimito von Doderer]], éisträichesche Schrëftsteller. * [[29. Dezember]]: [[Pierre Nothomb]], belsche Politiker a Schrëftsteller. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} rskmfz6o7pzn55ev62nr09apk4qc3yz 2711273 2711272 2026-10-07T16:26:42Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711273 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''1966''' huet op engem [[Samschdeg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === * [[29. Januar]]: Mam [[Kompromëss vu Lëtzebuerg]] kënnt d'[[Kris vum eidele Stull]] an der [[Europäesch Wirtschaftsgemeinschaft|Europäescher Gemeinschaft]] op en Enn. * {{1. Februar}}: A [[Frankräich]] kréien d'Fraen d'voll juristesch Gläichberechtegung. * Am Februar: Manifestatiounen an der [[Belsch]] géint d'Zoumaache vu [[Kuel]]egrouwen. * {{6. Mäerz}}: An [[Éisträich]] gewënnt d'[[Österreichische Volkspartei|ÖVP]] mat absolutter Majoritéit d'Nationalrats- (d.&nbsp;h. Parlaments-)walen * [[10. Mäerz]] D'Krounprinzessin [[Beatrix vun Holland|Beatrix]] vun [[Holland]] bestit sech mam [[Claus von Amsberg]]. * [[31. Mäerz]]: A [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannie]] gewënnt d'[[Labour Party]] d'Parlamentswalen. * {{1. Dezember}}: An [[Däitschland]] kënnt et zu enger Grousser Koalitioun tëscht CDU/CSU an SPD ënner dem [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] [[Kurt-Georg Kiesinger]]. ==== Lëtzebuerg ==== * [[10. Mäerz]]: D'[[Chamber]] fuerdert Däitschland op, Entschiedegunge fir d'[[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|Zwangsrekrutéiert]] ze bezuelen. Den däitschen Ausseministère äntwert den [[23. Mäerz]], dëst wier schonn duerch den Traité vum 11. Juli 1959 ofgedeckt ginn. * [[21. Mäerz]]: De [[Conseil économique et social (Lëtzebuerg)|Conseil économique et social]] gëtt gegrënnt. * [[17. Mee]]: Déi éischt [[112 (Europäeschen Noutruff)#Geschicht vun der lëtzebuergescher Noutruffzentral|Noutruffzentral]] zu Lëtzebuerg gëtt an de Raimlechkeete vun der[[Protection civile]] um Belair ageweit, "012" (haut: [[112 (Europäeschen Noutruff)|112]]) gëtt als Noutruffnummer agefouert. * {{1. September}}: De [[Mäerterter Hafen|Mäerterter Hafe]] gëtt ageweit. * [[24. Oktober]]: D'[[Pont grande-duchesse Charlotte|Rout Bréck]], d'[[Alcide-De-Gasperi-Gebai|Héichhaus um Kierchbierg]] an d' an d'[[Robert-Schuman Monument]] ginn an der Stad Lëtzebuerg ageweit. <gallery> File:Spanning the valley.jpg|Rout Bréck Fichier:Centre européen Luxembourg Kirchberg 1971.jpg|D'Héichhaus um Kierchbierg File:Moselhafen Mertert, Luxemburg, Mosel-MK162 RGB.jpg|Mäerterter Hafen </gallery> === Afrika === * {{1. Januar}}: [[Putsch|Militärputsch]] vum Colonel [[Jean-Bédel Bokassa]] an der [[Zentralafrikanesch Republik|Zentralafrikanescher Republik]] * [[15. Januar]]: an [[Nigeria]] gëtt de Premierminister [[Tafawa Balewa]] ermuert, de Generolmajouer [[Johnson Aguiyi-Ironsi]] iwwerhëlt d'Muecht a setzt d'Verfassung ausser Kraaft. * [[24. Februar]]: Putsch a [[Ghana]] géint de President [[Kwame Nkrumah]]. * [[26. Mee]]: [[Guyana]] gëtt onofhängeg, bleift awer eng konstitutionell Monarchie am [[Commonwealth of Nations]]; de [[Forbes Burnham]] gëtt Premierminister. * {{6. Juli}}: [[Malawi]] gëtt eng Republik bannent dem Commonwealth; de Premierminister [[Hastings Kamuzu Banda]] gëtt Staatspresident. * {{1. August}}: Am [[Nigeria]] iwwerhëlt de Chef vum Staatsmajouer, den [[Yakubu Gowon]] no engem Militärputsch d'Muecht. * [[26. August]]: Mat Kämpf tëscht der [[South African Defence Force]] (SADF) an der [[People's Liberation Army of Namibia]] fänkt de [[Südafrikanesche Grenzkrich]] un, dee bis 1990 dauert. * [[30. September]]: [[Botswana]] gëtt vu Groussbritannien onofhängeg. * {{4. Oktober}}: [[Lesotho]] gëtt onofhängeg. === Amerika === ==== USA ==== ==== Mëttel- a Südamerika ==== * [[27. Juni]]: Militärputsch an [[Argentinien]]. * [[28. November]]: D'[[Dominikanesch Republik]] gëtt sech eng Verfassung. * [[30. November]]: [[Barbados]] gëtt vu Groussbritannien onofhängeg. === Asien === * [[19. Januar]]: D'[[Indira Gandhi]] gëtt Premierministesch an [[Indien]]. * [[11. Mäerz]]: De Generol [[Hadji Mohamed Suharto]] kënnt no engem Putsch géint de President [[Sukarno]] an [[Indonesien]] un d'Muecht. * {{8. Abrëll}}: De [[Leonid Iljitsch Breschnew]] gëtt zum Generalsekretär vun der [[Kommunistesch Partei vun der Sowjetunioun|KPSU]] ernannt. * [[18. August]]: Ufank vun der ''[[Kulturrevolution|Grousser Proletarescher Kulturrevolutioun]]'' an der [[Volleksrepublik China]]. === Ozeanien & Pazifik === * [[20. Januar]]: Nom Récktrëtt vum Sir [[Robert Menzies]] gëtt den [[Harold Holt]] Premierminister an [[Australien]]. === Arabesch Welt an Noen Osten === * [[23. Februar]]: A [[Syrien]] putscht sech de lénkse Fligel vun der [[Baath-Partei]] un d'Muecht a stierzt de Grënner vun där Partei, de [[Salah ad-Din al-Bitar]]. Den S. [[Dschedid]] (Jedid) gëtt Regierungschef, den N. el Atassi Staatspresident. == Konscht a Kultur == * [[14. Juni]]: D'[[Kurie|réimesch Kurie]] schaaft no iwwer 400 Joer den [[Index librorum prohibitorum|Index vun de Verbuedene Bicher]] of. === Molerei === === Literatur === * [[Edmond Dune]], ''Les tigres''. === Musek === * {{5. Mäerz}}: Den [[Udo Jürgens]] gewënnt fir [[Éisträich]] mam Lidd ''[[Merci, Chérie]]'' den [[Eurovision Song Contest 1966|11. Eurovision Song Contest]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]. == Wëssenschaft an Technik == * {{3. Februar}}: [[Luna-Programm|Luna 9]]: lant um Mound. * {{3. Abrëll}}: Luna 10 geet op Orbit ronderëm de Mound. * {{6. August}}: Zu [[Lissabon]] gëtt de [[Ponte 25 de Abril]] iwwer den [[Tajo|Tejo]] ageweit. * [[November]]: Zu [[Rance]] a [[Frankräich]] gëtt dat éischt [[Gezäitekraaftwierk]] iwwerhaapt ageweit. == Sport == * [[20. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Esch-Uelzecht]] 0:3 géint Italien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=205 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Italie vum 20. Mäerz 1966 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[17. Abrëll]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:3 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Johny Léonard]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=206 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch vum 17. Abrëll 1966 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[14. Juli]]: De [[Lucien Aimar]] gewënnt den [[Tour de France]]. * [[30. Juli]]: Déi däitsch Foussball-Nationalekipp gewënnt mat 4:2 géint déi englesch d'Finall vun der [[Foussball-Weltmeeschterschaft 1966|Foussball-Weltmeeschterschaft]] zu [[Wembley]] an [[England]]. * {{2. Oktober}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Szczecin]], am Kader vun der [[Foussball-Europameeschterschaft 1968]] 0:4 géint Polen.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13786 D'Detailer vum Foussballlännermatch Polen-Lëtzebuerg vum 2. Oktober 1966 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[23. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Verviers]] 1:5 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Louis Pilot]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=207 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg vum 23. Oktober 1966 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[26. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 0:3 géint Frankräich.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13817 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich vum 26. November 1966 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == * {{1. Januar}}: [[Ivica Dačić]], serbesche Politiker. * [[18. Januar]]: [[Alexander Walerjewitsch Chalifman|Alexander Chalifman]], russesche Schachspiller. * [[19. Januar]]: [[Stefan Edberg]], schweedeschen Tennisspiller. * [[24. Januar]]: [[Simone Asselborn-Bintz]], lëtzebuergesch Politikerin. * {{5. Februar}}: [[Félix Eischen]], lëtzebuergesche Politiker a fréiere Journalist an Tëlees-Moderator. * {{6. Februar}}: [[Beata Szalwinska]], polnesch Pianistin. * {{0}}6. Februar: [[Carlo Weber]], lëtzebuergesche Politiker. * [[14. Februar]]: [[Brice Cauvin]], franséische Schauspiller. * [[20. Februar]]: [[Cindy Crawford]], US-amerikanescht Fotomodell a Schauspillerin. * [[23. Februar]]: [[Didier Queloz]], Schwäizer Astronom. * [[16. Mäerz]]: [[Félix Braz]], lëtzebuergesche Politiker. * [[18. Mäerz]]: [[Anne Will]], däitsch Journalistin a Moderatorin. * [[21. Mäerz]]: [[Benito Armando Archundia]], mexikanesche Foussballschidsriichter. * [[23. Mäerz]]: [[Myriam Cecchetti]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[25. Mäerz]]: [[Tatjana Patitz]], däitsche Model a Filmschauspillerin. * [[29. Mäerz]]: [[Jeroen Dijsselbloem]], hollännesche Politiker. * {{4. Abrëll}}: [[Sandra Nettelbeck]], däitsch Filmregisseurin. * [[15. Abrëll]]: [[Samantha Fox]], brittesch Sängerin. * 15. Abrëll: [[Sergei Witauto Puskepalis]], russesche Schauspiller. * [[19. Abrëll]]: [[Brett James Gladman]], kanadesche Professer a Physik an Astronomie. * {{6. Mee}}: [[Ruth Barnich]], lëtzebuergesch Biologin. * {{8. Mee}}: [[Donato Rotunno]], italieenesche Filmregisseur a Produzent. * [[12. Mee]]: [[Fritz Cohn]], däitschen Astronom. * [[16. Mee]]: [[Janet Jackson]], US-amerikanesch Sängerin. * [[24. Mee]]: [[Eric Cantona]], franséische Foussballspiller a Schauspiller. * [[26. Mee]]: [[Helena Bonham Carter]], brittesch Schauspillerin. * [[27. Mee]]: [[Robert Viola]], franséische Moler. * {{1. Juni}}: [[Thomas Tuschl]], däitsche Biochemiker a Molekularbiolog. * {{6. Juni}}: [[Raymond Conzemius]], lëtzebuergesche Liichtathleet. * {{0}}6. Juni: [[Faure Gnassingbé]], togoleesesche Politiker a Staatschef. * {{7. Juni}}: [[Paul Koch (Foussballspiller)|Paul Koch]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[11. Juni]]: [[Daniele Bragoni]], italieenesche Sculpteur. * [[15. Juni]]: [[Raimonds Vējonis]], lettesche Politiker. * [[22. Juni]]: [[Emmanuelle Seigner]], franséisch Schauspillerin. * [[24. Juni]]: [[Maischi Tibesart]], lëtzebuergesch Kächen. * [[26. Juni]]: [[Dany Boon]], franséische Komiker a Schauspiller. * 26. Juni: [[Dani Neumann]], lëtzebuergesch Molerin. * [[27. Juni]]: [[Aigars Kalvītis]], Ministerpresident vu Lettland. * [[28. Juni]]: [[John Cusack]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[30. Juni]] [[Tom Battin]], lëtzebuergesche Biolog. * 30. Juni: [[Mike Tyson]], US-amerikanesche Schwéiergewiichts-Boxer. * [[11. Juli]]: [[Cheb Mami]], algeeresche Sänger. * [[15. Juli]]: [[Irène Jacob]], franséisch Schauspillerin. * 15. Juli: [[Dimitris P. Kraniotis]], griicheschen Auteur. * [[19. Juli]]: [[Yves Krippel]], lëtzebuergeschen Agronom a Botaniker. * [[26. Juli]]: [[Anna Rita Del Piano]], italieenesch Schauspillerin. * {{7. August}}: [[Peter Gilles]], däitsche Linguist. * {{0}}7. August: [[Jimmy Wales]], Grënner vun der Wikipedia. * [[14. August]]: [[Halle Berry]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[10. August]]: [[Udo Bölts]], däitsche Vëlosfuerer. * [[20. August]]: [[Enrico Letta]], italieenesche Politiker. * [[21. August]]: [[Anti Pathique]], estlännesche Punk-Rock-Bassist. * [[25. August]]: [[Sandra Maischberger]], däitsch Journalistin, Moderatorin a Produzentin. * {{2. September}}: [[Salma Hayek]], mexikanesch Schauspillerin. * {{6. September}}: [[David Bennent]], Schwäizer Schauspiller. * {{0}}6. September: [[Emil Boc]], rumänesche Wëssenschaftler a Politiker. * {{9. September}}: [[Sarah Bray]], lëtzebuergesch Sängerin. *{{0}}9. September: [[Adam Sandler]], US-amerikanesche Schauspiller, Produzent, Komponist. * [[13. September]]: [[Maria Furtwängler]], däitsch Schauspillerin. * {{9. Oktober}}: [[David Cameron]], brittesche Politiker. * [[20. Oktober]]: [[Stefan Raab]], däitsche Showmaster, Comedian, Entertainer a Produzent. * [[22. Oktober]]: [[Valeria Golino]], italieenesch Schauspillerin a Filmregisseurin. * [[24. Oktober]]: [[Roman Arkadjewitsch Abramowitsch]], russesche Pëtrol-Entreprener a Gouverneur vun der Regioun Tschukotka. * [[30. Oktober]]: [[Abu Musab az-Zarqawi]], jordaneschen Terrorist. * 30. Oktober: [[Zoran Milanović]], kroatesche Politiker. * {{6. November}}: [[Gérard Anzia]], lëtzebuergesche Politiker. * [[15. November]]: [[Octavie Modert]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[17. November]]: [[Sophie Marceau]], franséisch Schauspillerin. * [[22. November]]: [[Michael K. Williams]], US-amerikanesche Schauspiller. * 22. November: [[Anne Brochet]], franséisch Schauspillerin. * [[23. November]]: [[Vincent Cassel]], franséische Schauspiller. * [[28. November]]: [[Carlo Thiel]], lëtzebuergesche Kameramann. *[[29. November]]: [[Bernd Marcel Gonner]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * {{5. Dezember}}: [[Patricia Kaas]], franséisch Chansonsängerin. * {{7. Dezember}}: [[C. Thomas Howell]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{8. Dezember}}: [[Sinéad O'Connor]], iresch Musekerin a Sängerin. * [[10. Dezember]]: [[Jennifer Nitsch]], däitsch Schauspillerin. * [[12. Dezember]]: [[Marc Gengler]], lëtzebuergesche Jurist a President vun der Cour des comptes. * [[14. Dezember]]: [[Helle Thorning-Schmidt]], dänesch Politikerin. * [[17. Dezember]]: [[Miloš Tichý]], tschecheschen Astronom. * [[19. Dezember]]: [[Alberto Tomba]], italieenesche Schileefer. * [[21. Dezember]]: [[William Ruto]], kenianesche Politiker. * 21. Dezember: [[Kiefer Sutherland]], englesch-kanadesche Schauspiller. * [[29. Dezember]]: [[Alexandra Kamp]], däitsch Schauspillerin. '''Datum net gewosst''' * {{eidelt Joer}}[[Isabel Kleefeld]], däitsch Filmregisseurin an Dréibuchauteurin. * {{eidelt Joer}}[[Bassekou Kouyaté]], malesche Museker. == Gestuerwen == * {{eidelt Joer}} [[Charlotte Lamort-Velter]], lëtzebuergesch Mäzeenin. * {{1. Januar}}: [[Vincent Auriol]], franséische Politiker; Staatspresident. * [[11. Januar]]: [[Alberto Giacometti]], Schwäizer Sculpteur. * 11. Januar: [[Lal Bahadur Shastri]], Premierminister vun Indien. * [[21. Januar]]: [[Jean-Pierre Braun]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[22. Januar]]:[[Herbert Marshall]], brittesche Schauspiller. * [[31. Januar]]: [[Franz Servais]], lëtzebuergeschen Auteur an Olympionik. * {{1. Februar}}: [[Jean Anen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{0}}1. Februar: [[Buster Keaton]], US-amerikanesche Filmschauspiller a Regisseur. * [[20. Februar]]: [[Chester W. Nimitz]], US-amerikanesche Flottenadmirol. * [[28. Februar]]: [[Elliott See]], US-amerikaneschen Astronaut. * {{2. Mäerz}}: [[Albert Gloden]], lëtzebuergesche Mathematiker a Physiker. * [[16. Mäerz]]: [[Joel Stebbins]], US-amerikaneschen Astronom. * {{1. Abrëll}}: [[Flann O'Brien]], iresche Schrëftsteller. * {{3. Abrëll}}: [[Pininfarina]], italieeneschen Autodesigner. * {{5. Abrëll}}: [[Marcel Noppeney]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[10. Abrëll]]: [[Evelyn Waugh]], brittesche Schrëftsteller. * [[13. Abrëll]]: [[Georges Duhamel]], franséische Schrëftsteller. * [[18. Abrëll]]: [[Alphonse Beffort]], lëtzebuergesche Moler. * {{5. Mee}}: [[Victor Ewen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[10. Mee]]: [[Erich Engel]], däitsche Film- an Theaterregisseur. * [[16. Mee]]: [[Jos Rasqui]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[17. Mee]]: [[Raffaello Matarazzo]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[23. Mee]]: [[Albert Kratzenberg]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[26. Mee]]: [[Edmond T. Gréville]], franséische Filmregisseur. * [[31. Mee]]: [[Léon Daum]], franséischen Industriellen. * {{7. Juni}}: [[Hans Arp]], dïtsch-franséische Sculpteur, Moler a Lyriker (''Dadaismus''). * {{9. Juni}}: [[Duilio Donzelli]], italieenesche Sculpteur a Moler. * [[20. Juni]]: [[Georges Lemaître]], belsche Paschtouer a Physiker, Grënner vun der Urknalltheorie. * [[29. Juni]]: [[Marcel Rau]], belsche Medailleur a Sculpteur. * [[30. Juni]]: [[Margery Allingham]], englesch Schrëftstellerin. * {{8. Juli}}: [[Hubert Schlechter]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[11. Juli]]: [[Albert Bosseler]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[12. Juli]]: [[Nicolas Kanivé]], lëtzebuergeschen Turner, Wäitsprénger an Olympionik. * [[20. Juli]]: [[Anne Beffort]], lëtzebuergesch Autorin. * 20. Juli: [[Julien Carette]], franséische Filmregisseur. * [[28. Juli]]: [[Waltraut Haas]], éisträichesch Sängerin a Schauspillerin. * 28. Juli: [[Josef von Báky]], ungaresche Filmregisseur a Filmproduzent. * [[31. Juli]]: [[Alexander von Falkenhausen (Generol)|Alexander von Falkenhausen]], däitsche Militär. * {{3. August}}: [[Lenny Bruce]], US-amerikanesche Stand-up-comedian a Satiriker. * {{6. August}}: [[Paul Palgen]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[25. August]]: [[Alexandre Ryder]], franséisch-polnesche Filmregisseur. * [[29. August]]: [[Auguste Viktoria vun Hohenzollern-Sigmaringen]], däitsch Prinzessin; Fra vum leschte Kinnek vu [[Portugal]]. * {{7. September}}: [[Henri Rabinger]], lëtzebuergesche Moler. * {{9. September}}: [[Léon de Smet]], belsche Moler. * {{3. Oktober}}: [[Giorgio Simonelli]], italieenesche Filmregisseur. * {{5. November}}: [[Jules Staudt]], lëtzebuergesche Waasserballspiller an Olympionik. * [[23. November]]: [[Seán Ó Ceallaigh]], iresche Politiker; zweete President vun Irland. * {{4. Dezember}}: [[Renate Ewert]], däitsch Schauspillerin. * {{0}}8. Dezember: [[André Versini]], franséische Schauspiller. * [[13. Dezember]]: [[Fany Schumacher]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker a Gewerkschaftler. * [[15. Dezember]]: [[Walt Disney]], US-amerikanesche Filmproduzent. * [[17. Dezember]]: [[Roger Gerson]], lëtzebuergesche Moler. * [[22. Dezember]]: [[Lucy Burns]], US-amerikanesch Fraerechtlerin. * [[23. Dezember]]: [[Heimito von Doderer]], éisträichesche Schrëftsteller. * [[29. Dezember]]: [[Pierre Nothomb]], belsche Politiker a Schrëftsteller. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} m3kzn8nw8jfst6057y3j4uqnv8cb1sy 0 3061 2711277 2710756 2026-10-07T16:39:54Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2711277 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''1974''' huet op engem [[Dënschdeg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === * {{1. Januar}}: Den [[Ernst Brugger]] gëtt Bundespresident vun der [[Schwäiz]]. * {{0}}1. Januar: Fräihandelsofkommes vu [[Finnland]] mat der [[EG]]. * {{1. Mäerz}}: De [[Pierre Messmer]] gëtt Premierminister vu [[Frankräich]] an der [[Regierung Pierre Messmer (3)]] * [[25. Abrëll]]: [[Oeillets-Revolutioun]] am [[Portugal]]. * {{6. Mee}}: De [[Willy Brandt]] demissionéiert als [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] wéinst der [[Spionage]]-Affär ëm de [[Günter Guillaume]]. * [[15. Mee]]: De [[Walter Scheel]] gëtt [[Bundespresident]]. * [[16. Mee]]: Den [[Helmut Schmidt]] gëtt zum Bundeskanzler gewielt. * [[19. Mee]]: De [[Valéry Giscard d'Estaing]] gëtt mat 50,8&nbsp;% virum [[François Mitterrand]] (49,1&nbsp;%) als Staatspresident gewielt. * [[27. Mee]]: De [[Jacques Chirac]] gëtt Premierminister a Frankräich. * [[23. Juli]]: Stuerz vun der [[Militärjunta]] an Ofschafe vun der [[Monarchie]] a [[Griicheland]]. * [[Malta]] gëtt eng Republik. * [[Zypern]]: griichesch-tierkesche Konflikt. * Den [[Harold Wilson]] ([[Labour Party]]) gëtt Premierminister a [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. ==== Lëtzebuerg ==== * [[30. Januar]]: D'[[Société luxembourgeoise d'énergie nucléaire]] gëtt gegrënnt, déi eng [[Atomzentral zu Rëmerschen (Projet)|Atomzentral zu Rëmerschen]] bauen a bedreiwe sollt. * [[20. Mäerz]]: Dat éischt Gesetz iwwer [[Landesplanung]] trëtt a Kraaft. * [[6. Mee]]: Per Gesetz kréien d'Salariéën vun Entreprise mat iwwer 150 Leit d'Recht, sech a [[Betribsrot|Betribsréit]], sougenannte ''Comités mixtes'', z'organiséieren. * [[9. Mee]]: Den Akafszentrum [[City Concorde|Concorde]] (haitegen Numm: City Concorde) mécht seng Dieren op. * [[14. Mee]]: D'[[Luxexpo|FIL]] hëlt hir nei Foireshalen um Kierchbierg a Betrib. * [[26. Mee]]: Bei de [[Chamberwale vum 26. Mee 1974|Chamberwale]] kritt d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] 18 Sëtz (-3), d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] der 17 (-1), d'[[Demokratesch Partei|DP]] der 14 (+3), d'[[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] der 5 an d'[[SDP]] der 5. * [[15. Juni]]: D'[[Regierung Thorn-Vouel-Berg|Thorn-Vouel-Regierung]], eng [[Demokratesch Partei|DP]]-[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]-Koalitioun, gëtt vereedegt, d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] muss no 30 Joer an d'Oppositioun. * [[9. Oktober]]: Solidaritéiskundgebung fir d'Präisser eropzesetze vun de Baueren um [[Knuedler]] mat 9.000 Leit. * [[11. November]]: Friemgoen (''adultère'') ass keng Strofdot méi. === Afrika === * [[10. September]]: [[Guinea-Bissau]] gëtt vu [[Portugal]] onofhängeg. * [[19. Oktober]]: De [[Luís Cabral]], President vu [[Guinea-Bissau]], kënnt aus dem Exil zu [[Conakry]] nees a [[Bissau]] un === Amerika === ==== USA ==== * {{8. August}}, Démissioun vum President [[Richard Nixon]] wéinst der ''[[Watergate-Affär]]''. ==== Südamerika ==== === Asien === === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * Nobelpräis fir [[Literatur]]: [[Eyvind Johnson]], [[Harry Martinson]] * [[Edmond Dune]], ''Des rives de l'aube aux rivages du soir''. === Film === * ''[[The Godfather Part II]]'', [[Francis Ford Coppola]] === Musek === * {{6. Abrëll}}: D'Grupp [[ABBA]] gewënnt fir [[Schweden]] mam Lidd ''[[Waterloo]]'' den [[Eurovision Song Contest 1974|19. Eurovision Song Contest]] zu [[Brighton]]. * [[10. Oktober]]: De [[Mikis Theodorakis]] gëtt säin éischte ''Volleksconcert'' nom Stuerz vun der [[Griicheland|griichescher]] [[Militärjunta]] virun zingdausende vu Leit. * [[Kiss]], ''Hotter than Hell'' == Wëssenschaft an Technik == * Nobelpräis fir [[Ekonomie]]: [[Gunnar Myrdal]], [[Friedrich Hayek]] * Nobelpräis fir [[Physik]]: [[Martin Ryle]], [[Antony Hewish]] * Nobelpräis fir [[Chimie]]: [[Paul J. Flory]] * Nobelpräis fir [[Medezin]]: [[Albert Claude]], [[Christian de Duve]], [[George E. Palade]] == Sport == * [[24. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Esch-Uelzecht]] 1:3 géint Frankräich. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den [[Nico Braun]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=222 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich de 24. Mäerz 1974 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[Foussball-Weltmeeschterschaft]] an Däitschland; déi däitsch Ekipp gewënnt d'Finall géint déi hollännesch mat 2:1. * {{3. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:5 géint d'Bundesrepublik Däitschland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=223 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Däitschland den 3. September 1974 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[13. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1976]], 2:4 géint Ungarn. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de [[Gilbert Dussier]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=12210 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Ungarn den 13. Oktober 1974 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[20. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Swansea]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1976, 0:5 géint Wales.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=12229 D'Detailer vum Foussballlännermatch Wales-Lëtzebuerg den 20. November 1974 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{8. Dezember}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 1:8 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Carlo Devillet]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=224 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch den 8. Dezember 1974 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == * [[Juho Martikainen]], finnesche Kontrabassist. * {{9. Januar}}: [[Anja Brimeyer]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. * [[16. Januar]]: [[Kate Moss]], brittescht Fotomodell. * [[22. Januar]]: [[Joseph Muscat]], malteesesche Politiker. * [[26. Januar]]: [[Paul Breisch]], lëtzebuergeschen Organist. * [[13. Februar]]: [[Robbie Williams]], brittesche Museker. * [[17. Februar]]: [[Anne Galowich]], lëtzebuergesch Musekerin. * {{8. Mäerz}}: [[Christiane Paul]], däitsch Schauspillerin. * [[17. Mäerz]]: [[Dorin Recean]], moldawesche Politiker. * [[23. Mäerz]]: [[Peggy Leick]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[31. Mäerz]]: [[Claude D. Conter]], lëtzebuergesche Literaturwëssenschafter. * {{1. Abrëll}}: [[Thierry Frisch]], lëtzebuergesche Fotograf. * {{7. Abrëll}}: [[Mike Debra]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * [[16. Abrëll]]: [[Sébastien Rémy]], franséisch-lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[17. Abrëll]]: [[Viktoria Beckham]], brittesch Sängerin. * [[24. Abrëll]]: [[Stephen Wiltshire]], englesche Kënschtler. * [[28. Abrëll]]: [[Penélope Cruz]], spuenesch Schauspillerin. * [[29. Abrëll]]: [[Anggun]], franséisch-indoneesesch Sängerin. * [[13. Mee]]: [[Geneviève Conter]], lëtzebuergesch Harfspillerin. * 13. Mee: [[Stéphanie Obertin]], lëtzebuergesch Doktesch a Politikerin. * {{1. Juni}}: [[Alanis Morisette]], kanadesch Sängerin. * {{3. Juni}}: [[Julie Gayet]], franséisch Schauspillerin. * [[10. Juni]]: [[Massimo Tarantini]], lëtzebuergesche Volleyballtrainer a -spiller. * [[22. Juni]]: [[Jo Cox]], brittesch Politikerin. * 22. Juni: [[Joëlle Welfring]], lëtzebuergesch Politikerin. * {{1. Juli}}: [[Raoul Biltgen]], lëtzebuergesche Schauspiller a Schrëftsteller. * {{3. Juli}}: [[Josiane Pauly]], lëtzebuergesch Nottär a Member vum Staatsrot. * [[13. Juli]]: [[Jarno Trulli]], italieenesche Formel-1-Pilot. * [[19. Juli]]: [[Laurent Reinesch]], lëtzebuergeschen Handballspiller, Vëlossportler, Politiker an Enseignant. * [[20. Juli]]: [[Marc Fitoussi]], franséischen Dréibuchauteur a Filmregisseur. * [[22. Juli]]: [[Franka Potente]], däitsch Schauspillerin. * [[28. Juli]]: [[Alexis Tsipras]], griichesche Politiker. * [[31. Juli]]: [[Emilia Fox]], brittesch Schauspillerin. * {{5. August}}: [[Luc Feller]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker. * [[19. August]]: [[Marcel Christophe]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[17. September]]: [[Luc Mischo]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[18. September]]: [[Georges Mischo]], lëtzebuergesche Politiker. * 18. September: [[Xzibit]], US-amerikanesche Rapper, Showmaster a Schauspiller. * [[26. September]]: [[Erdan Muhović]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * {{4. Oktober}}: [[Stéphane Jacquin]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * {{5. Oktober}}: [[Jeff Strasser]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{8. Oktober}}: [[Joao Guedes (Handballspiller)|Joao Guedes]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * [[29. Oktober]]: [[Beryl Koltz]], lëtzebuergesch Filmmécherin an Dréibuchauteur. * {{1. November}}: [[Patrick Schmit]], lëtzebuergeschen Äiskonschtleefer. * {{6. November}}: [[Frank Vandenbroucke]], belsche Vëlossportler. * {{8. November}}: [[Masashi Kishimoto]], japanesche Mangaka. * [[10. November]]: [[Christophe Wagner]], lëtzebuergesche Regisseur. * [[11. November]]: [[Leonardo DiCaprio]], US-amerikanesche Filmschauspiller. * [[15. November]]: [[Ingrida Šimonytė]], litauesch Ekonomistin a Politikerin. * [[20. November]]: [[Florian David Fitz]], däitsche Schauspiller, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{7. Dezember}}: [[Véronique Stoffel]], lëtzebuergesch Juristin. * [[11. Dezember]]: [[Ülle Madise]], estnesch Rechtswëssenschaftlerin a Politikerin. * [[26. Dezember]]: [[Julia Koschitz]], éisträichesch Schauspillerin. == Gestuerwen == * {{1. Januar}}: [[Aloyse Duhr]], lëtzebuergesche Wënzer an Deputéierten. * {{3. Januar}}: [[Gino Cervi]], italieenesche Schauspiller. * {{6. Januar}}: [[Roland Licker]], lëtzebuergesche Kanut an Olympionik. * [[11. Januar]]: [[Georges Péclet]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * {{2. Februar}}: [[Marieluise Fleißer]], däitsch Schrëftstellerin. * {{8. Februar}}: [[Fritz Zwicky]], Schwäizer Physiker an Astronom. * [[23. Februar]]: [[George Van Biesbroeck]], belsch-US-amerikaneschen Astronom. * [[16. Mäerz]]: [[Emile Goebel]], lëtzebuergesche Sportsjournalist. * [[23. Mäerz]]: [[Clotilde Joano]], franséisch Schauspillerin. * [[28. Mäerz]]: [[Michel Ewen]], lëtzebuergesche Resistenzler a Politiker. * 28. Mäerz: [[Françoise Rosay]], franséisch Schauspillerin. * [[31. Mäerz]]: [[Andrea Checchi]], italieenesche Schauspiller. * {{2. Abrëll}}: [[George Pompidou]], franséische President. * {{5. Abrëll}}: [[Maurice Gillen]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[10. Abrëll]]: [[Roger Bastide]], franséische Soziolog an Ethnograph. * [[18. Abrëll]]: [[Marcel Pagnol]], franséische Schrëftsteller a Filmregisseur. * [[21. Abrëll]]: [[Maurice Cam]], franséische Filmregisseur. * [[29. Abrëll]]: [[Victor Zürn]], lëtzebuergeschen Zeecheprofesser. * {{9. Mee}}: [[Julio Salvador]], spuenesche Filmregisseur. * [[24. Mee]]: [[Duke Ellington]], amerikaneschen Jazz-Komponist, -Pianist a -Bandleader. * 24. Mee: [[Denis Netgen]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politike * {{9. Juni}}: [[Miguel Ángel Asturias]], guatemalteekesche Schrëftsteller an Diplomat; Nobelpräisdréier. * [[15. Juni]]: [[Pauline Carton]], franséisch Schauspillerin. * [[18. Juni]]: [[Gaston Witry]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[20. Juni]]: [[Norbert Biwer]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[28. Juni]]: [[Marcel Pérès]], franséische Schauspiller. * [[16. Juli]]: [[Menotti Pozzacchio]], lëtzebuergesche Gewiichthiewer an Olympionik. * [[29. Juli]]: [[Erich Kästner]], däitsche Schrëftsteller. * {{1. Juli}}: [[Juan Perón]], argentinesche Pilitär a Politiker; Staatspresident. * {{6. Juli}}: [[Francis Blanche]], franséische Schauspiller a Regisseur. * {{9. Juli}}: [[James Bausch]], US-amerikanesche Sportler. * [[24. Juli]]: [[James Chadwick]], brittesche Physiker an Nobelpräisdréier. * [[10. August]]: [[Carlo Campogalliani]], italieenesche Filmregisseur a Schauspiller. * [[13. August]]: [[Ernest Vander Linden]], belsche Banquier. * [[26. August]]: [[Charles Lindbergh]], US-amerikanesche Pilot. * {{4. September}}: [[Jean-Baptiste Piron]], belsche Generol * {{6. September}}: [[Otto Kruger]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[10. September]]: [[Nicolas Schumacher (Turner)|Nicolas Schumacher]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[13. September]]: [[Heinz Potthoff]], däitsche Gewerkschaftler. * [[18. September]]: [[Edna Best]], englesch Schauspillerin. * [[26. September]]: [[Willy Thinnes]], lëtzebuergeschen Dokter. * [[28. September]]: [[Florelle]], franséisch Sängerin a Schauspillerin. * {{7. Oktober}}: [[René Dary]], franséische Schauspiller. * [[10. Oktober]]: [[Marie Luise Kaschnitz]], däitsch Schrëftstellerin. * [[19. Oktober]]: [[Fritz Hartmann (Gestapo)|Fritz Hartmann]], däitsche Krichsverbriecher, Chef vun der Gestapo zu Lëtzebuerg. * [[24. Oktober]]: [[David Oistrach]], sowjetesch-ukrainesche Violonist. * [[25. Oktober]]: [[Franz Erpelding (Archeolog)|Franz Erpelding]], lëtzebuergeschen Amateur-Archeolog. * {{5. November}}: [[Maurice Gleize]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{9. November}}: [[Gitta Lind]], däitsch Schlagersängerin. * {{0}}9. November: [[Paul Tabori]], ungaresch-brittesche Schrëftsteller. * [[13. November]]: [[Vittorio de Sica]], italieenesche Schauspiller a Regisseur. * [[17. November]]: [[Alphonse Leonard]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[25. November]]: [[U Thant]], birmesesche Politiker an UN-Generalsekretär. * [[26. November]]: [[Annette Thoma]], däitsch Komponistin (''Deutsche Bauernmesse mit dem Andachtsjodler''). * [[28. November]]: [[Léon Moulin]], lëtzebuergeschen Theaterschauspiller. * {{3. Dezember}}: [[Hans Leibelt]], däitsche Schauspiller. * {{6. Dezember}}: [[Per Collinder]], schweedeschen Astronom. * [[15. Dezember]]: [[Anatole Litvak]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[25. Dezember]]: [[Louis Hencks]], lëtzebuergesche Member vum Staatsrot. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} hcnw40q51gguhfiwue1xuc4ugq63at9 0 3080 2711301 2710800 2026-10-07T18:11:23Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2711301 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''1999''' huet op engem [[Freideg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === [[Fichier:Eurozone map-1999.svg|thumb|[[Eurozon]] (1999/2002)]] * {{1. Januar}}: Den [[Euro]] gëtt an eelef Staate vun der EU als [[Buchwärung]] agefouert; déi national Wärunge sinn technesch nëmmen nach Fraktioune vum Euro. * [[12. Mäerz]]: [[Polen]], [[Tschechesch Republik|Tschechien]] an [[Ungarn]] trieden der [[NATO]] bäi. * [[15. Mäerz]]: D'[[Kommissioun Santer|Europäesch Kommissioun]] mam [[Jacques Santer]] als President trëtt zeréck. * [[24. Mäerz]]: Ufank vun der [[NATO]]-Interventioun a [[Jugoslawien]]. * [[23. Mee]]: De [[Johannes Rau]] gëtt zum däitsche [[Bundespresident (Däitschland)|Bundespresident]] gewielt. * [[28. Mee]]: De [[Rudolf Schuster]] gëtt Staatspresident vun der [[Slowakei]]. * [[12. Juni]]: Déi éischt KFOR-Zaldote récken an de [[Kosovo]] an. * {{7. Juli}}: D'[[Vaira Vīķe-Freiberga]] gëtt Staatspresidentin vu [[Lettland]]. * {{4. November}}: Den [[Ilir Meta]] gëtt an [[Albanien]] als Ministerpresident vum Parlament confirméiert. * [[14. November]]: De [[Leonid Kutschma]] gëtt als Staatspresident vun der [[Ukrain]] erëmgewielt. ==== Lëtzebuerg ==== * {{1. Januar}}: D'[[Fleegeversécherung]] trëtt a Kraaft. * [[13. Juni]]: [[Chamberwale vum 13. Juni 1999|Chamber-]] an [[Wale fir d'Europäescht Parlament 1999 (Lëtzebuerg)|Europawalen]]. * {{7. August}}: D'[[Regierung Juncker-Polfer]], eng [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-[[Demokratesch Partei|DP]]-Koalitioun, gëtt vereedegt. * [[11. August]]: Total [[Sonnendäischtert]] am Süde vum Land a soss an Europa an a Westasien. <gallery> File:Composition Chambre des députés du Luxembourg 13-06-1999.svg|Sëtz an der Chamber no de Wale vum 13.6. File:Juncker Polfer 2003 (cropped).jpg|Regierung Juncker-Polfer (Foto vun 2003). Fichier:Solar eclips 1999 5.jpg|Sonnendäischtert vum 11.8. </gallery> === Afrika === * {{8. Mee}}: Den [[Ismail Omar Guelleh]] gëtt Staats- a Regierungspresident zu [[Dschibuti]]. * [[29. Mee]]: Den [[Olusegun Obasanjo]] gëtt Staatspresident vun [[Nigeria]]. * [[23. Juli]]: de [[Mohammed VI. vu Marokko|Mohammed VI.]] gëtt nom Doud vu sengem Papp [[Hassan II. vu Marokko|Hassan II.]] Kinnek vu [[Marokko]]. * [[26. September]]: Den [[Egypten|egyptesche]] President [[Muhammad Husni Mubarak]] gëtt fir d'véiert fir sechs Joer am Amt confirméiert. * [[24. Oktober]]: Den [[Zine El Abidine Ben Ali]] gëtt als Staatspresident an [[Tunesien]] confirméiert. * [[17. November]]: De [[Mohamed Ghannouchi]] gëtt Ministerpresident vun Tunesien. * [[24. November]]: De [[Mamadou Tandja]] wgëtt Staatspresident vun [[Niger]]. * [[31. Dezember]]: Den [[Hama Amadou]] gëtt Regierungschef vun Niger. === Amerika === * [[1. Abrëll]]: [[Nunavut]] spléckt sech vun den [[Nordwest-Territoiren]] of a gëtt e separate kanadeschen Territoire. ==== USA ==== ==== Südamerika ==== * {{2. Februar}}: Den [[Hugo Chávez|Hugo Rafael Chávez Frías]] gëtt Staatspresident vu [[Venezuela]]. * [[28. Mäerz]]: De [[Luis Angel González Macchi]] gëtt Staatspresident a [[Paraguay]]. * [[15. Dezember]]: Am [[Venezuela]] kënnt et no wochelaange Schliet zu Äerdrutschen; am Bundesstaat [[Vargas]] gi warscheinlech eng 50.000 Leit vu Bullislawine begruewen, iwwer 200.000 Mënsche verléieren hiert Doheem. === Asien === * [[15. Juni]]: De [[Vasgen Sarkissian]] gëtt Regierungschef vun [[Armenien]]. * [[13. August]]: A [[Japan]] gëtt e Gesetz ratifizéiert, dat aus dem ''[[Japanesche Fändel|Nisshōki]]'' den offiziellen Nationalfändel vum Land mécht. * [[1. September]]: De [[Sellapan Rama Nathan]] gëtt Staatspresident a [[Singapur]]. * [[12. Oktober]]: De Generol [[Pervez Musharraf]] iwwerhëlt d'Muecht am [[Pakistan]]. * [[20. Oktober]]: Den [[Abdurrahman Wahid]] gëtt zum President vun [[Indonesien]] gewielt. * [[3. November]]: Den [[Aram Sarkissian]] gëtt zum Regierungschef an [[Armenien]] ernannt. * [[6. November]]: Den [[Emomali Rachmonow]] gëtt als Staatspresident an [[Tadschikistan]] confirméiert. * [[20. Dezember]]: [[Portugal]] gëtt [[Macau]] un d'[[Volleksrepublik China]] hannescht. * [[21. Dezember]]: D'[[Chandrika Bandaranaike Kumaratunga]] gëtt als Staatscheffin a [[Sri Lanka]] an hirem Amt confirméiert. * [[31. Dezember]]: De [[Wladimir Putin]] gëtt President a [[Russland]]. === Ozeanien & Pazifik === * [[10. Dezember]]: D'[[Helen Clark]] gëtt Premierministesch an [[Neiséiland]]. === Noen Osten an Arabesch Welt === * [[27. Februar]]: De Kinnek [[Abdullah II.]] gëtt Staatschef vu [[Jordanien]]. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * [[Servais-Präis]]: [[Jhemp Hoscheit]] fir ''[[Perl oder Pica (Roman)|Perl oder Pica]]''. * [[Batty-Weber-Präis]]: [[Nic Weber]]. === Musek === * [[29. Mee]]: D'[[Charlotte Nilsson]] gewënnt fir [[Schweden]] mam Lidd ''[[Take Me to Your Heaven]]'' de [[Eurovision Song Contest 1999|44. Eurovision Song Contest]] zu [[Jerusalem]]. == Wëssenschaft an Technik == === Astronomie/Astronautik === * [[29. Juli]]: D'Raumsond [[Deep Space]] passéiert den [[Asteroid]] [[(9969) Braille|Braille]] op enger Distanz vun 28 Kilometer. == Sport == * D'[[Jeunesse Esch]] gewënnt de Foussballchampionnat an d'Coupe de Luxembourg. * [[10. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:2 géint Island. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Marcel Christophe]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11451 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Island den 10. Mäerz 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[27. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Göteborg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 2000]], 0:2 géint Schweden.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11413 D'Detailer vum Foussballlännermatch Schweden-Lëtzebuerg de 27. Mäerz 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[31. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2000, 0:2 géint Bulgarien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11454 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Bulgarien den 31. Mäerz 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{9. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2000, 2:3 géint Polen. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Marc Birsens]] a [[Jean Vanek]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11473 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Polen den 9. Juni 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[25. Juli]]: De [[Lance Armstrong]] gewënnt den [[Tour de France]] (''Dësen Titel gouf him 2012 wéinst Doping oferkannt''). * {{4. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[London]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2000, 0:6 géint England.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11252 D'Detailer vum Foussballlännermatch England-Lëtzebuerg de 4. September 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{8. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2000, 0:1 géint Schweden.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11361 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schweden den 8. September 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[10. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Sofia]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2000, 0:3 géint Bulgarien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11356 D'Detailer vum Foussballlännermatch Bulgarien-Lëtzebuerg den 10. Oktober 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> == Gebuer == * [[14. Januar]]: [[Lucie Ney]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[10. Februar]]: [[Laura Zanella]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[10. Mäerz]]: [[Maxime Hoffmann]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[29. Mäerz]]: [[Jacques Tironzelli]],lëtzebuergeschen Handballspiller. * {{1. Abrëll}}: [[Matthieu Osch]], lëtzebuergesche Schifuerer. * {{4. Abrëll}}: [[Julija Vujakovic]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. * {{6. Abrëll}}: [[Albina Grčić]], kroatesch Sängerin. * [[14. Abrëll]]: [[Jan Ostrowski]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[27. Abrëll]]: [[Antoine Pohu]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[12. Mee]]: [[Karen Marin]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[10. Juni]]: [[Blanche (Sängerin)|Blanche]], belsch Sängerin. * [[13. Juni]]: [[Océane Gutenkauf]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[21. Juni]]: [[Liz Beffort]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[27. Juni]]: [[Max Havé]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[13. Juli]]: [[Marlène Da Costa Batista]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[30. Juli]]: [[Joey King]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[24. September]]: [[Joanne Delles]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[14. Oktober]]: [[Eric Weber (Volleyballspiller)|Eric Weber]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[29. Oktober]]: [[Anouchka Besch]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[12. November]]: [[Patrizia van der Weken]], lëtzebuergesch Liichtathleetin. * 12. November: [[Bruno Alexander]], däitsche Schauspiller. * {{9. Dezember}}: [[Jessica Becker]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. == Gestuerwen == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Edouard Juncker.jpg | Text1 = Edouard Juncker | Bild2 = Stanley Kubrick (1949 portrait by Phillip Harrington - cropped).jpg | Text2 = Stanley Kubrick | Bild3 = Yehudi Menuhin 1976.jpg | Text3 = Yehudi Menuhin | Bild4= Dirk Bogarde Hallmark Hall of Fame.JPG | Text4 = Dirk Bogarde | Bild5= King Hassan II.jpg | Text5=Hassan II. | Bild6= George C. Scott circa 1959.JPG | Text6= George C. Scott | Bild7= Amalia Rodrigues 1964 (cropped).jpg | Text7= Amalia Rodrigues | Bild8=MCDV 1967 (cropped).jpg | Text8= M. Couve de Murville }} * {{Eidelt Joer}} [[Louis Boyer (Astronom)|Louis Boyer]], franséischen Astronom. * {{Eidelt Joer}} [[Jean-Marie Degèsves]], belsche Filmregisseur a Schauspiller. * {{Eidelt Joer}} [[Henri Jegen]], lëtzebuergeschen Architekt. * {{4. Januar}}: [[Jean Krombach]], lëtzebuergesche Leefer an Olympionik. * {{6. Januar}}: [[Michel Petrucciani]], franséischen Jazz-Pianist. * [[18. Januar]]: [[Günter Strack]], däitsche Schauspiller. * [[20. Januar]]: [[Ed Juncker]], lëtzebuergesche Politiker. * [[22. Januar]]: [[George L. Mosse]], däitsch-amerikaneschen Historiker. * [[23. Januar]]: [[Joe D'Amato]], italieenesche Filmregisseur. * [[24. Januar]]: [[Werner Jacobs]], däitsche Filmediteur, Dréibuchauteur a Filmregisseur. * [[24. Januar]]: [[Andrée Debar]], franséisch Schauspillerin. * {{7. Februar}}: [[Hussein II. (Jordanien)|Hussein II.]], vun 1952 bis 1999 Kinnek vu Jordanien. * {{8. Februar}}: [[Madeleine Frieden-Kinnen]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[11. Februar]]: [[Maggy Stein]], lëtzebuergesch Sculptrice. * [[12. Februar]]: [[Eugène Kuborn]], lëtzebuergesche Schwëmmer an Olympionik. * [[21. Februar]]: [[Itokawa Hideo]], japanesche Rakéitepionéier. * [[22. Februar]]: [[Bitto Albertini]], italieenesche Filmregisseur. * {{1. Mäerz}}: [[Armand Mergen]], lëtzebuergesche Kriminolog, Auteur a Publizist. * {{0}}1. Mäerz: [[Christophe Mirgain]], lëtzebuergesche Leefer an Olympionik. * {{2. Mäerz}}: [[Dusty Springfield]], brittesch Soulsängerin. * {{0}}2. Mäerz: [[René Schmitt (Professer)|René Schmitt]], lëtzebuergeschen Ornitholog a Lycéesdirekter. * {{5. Mäerz}}: [[Louise Welter]], lëtzebuergesch Doktesch. * {{0}}5. Mäerz: [[Marcel Lahure]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{6. Mäerz}}: [[Loni Heuser]], däitsch Schauspillerin. * {{7. Mäerz}}: [[Stanley Kubrick]], US-amerikanesche Filmregisseur. * {{8. Mäerz}}: [[Joe DiMaggio]], US-amerikanesche Baseball-Spiller. * {{9. Mäerz}}: [[Émile Erpelding]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter an Auteur. * [[12. Mäerz]]: [[Yehudi Menuhin]], amerikanesch-brittesche Violonist a Dirigent. * [[17. Mäerz]]: [[Hildegard Peplau]], US-amerikanesch Infirmière. * [[25. Mäerz]]: [[Alphonse Grimler]], lëtzebuergeschen Handballspiller, Gewerkschaftler a Politiker. * [[26. Mäerz]]: [[Henri Coutet]], franséische Schauspiller. * [[30. Mäerz]]: [[Albert Coppé]], belschen Ekonomist a Politiker. * 30. Mäerz: [[Michel Etcheverry]], franséische Schauspiller an Theaterregisseur. * {{3. Abrëll}}: [[Henri Fickinger]], lëtzebuergesche Foussballspiller * {{0}}3. Abrëll: [[Lé Tanson]], lëtzebuergesche Moler an Auteur. * {{4. Abrëll}}: [[Faith Domergue]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[28. Abrëll]]: [[Rory Calhoun]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[30. Abrëll]]: [[Marc Grond]], lëtzebuergeschen Homosexuellenaktivist. * {{2. Mee}}: [[Oliver Reed]], brittesche Schauspiller. * {{5. Mee}}: [[John Howard (Zaldot)|John Howard]], britteschen Offizéier am Zweete Weltkrich, Kommandant vun der Operatioun Pegasus. * {{8. Mee}}: [[Dirk Bogarde]], brittesche Schauspiller. * [[15. Mee]]: [[Colette Ripert]], franséisch Schauspillerin. * [[21. Mee]]: [[Duilio Coletti]], italieenesche Filmregisseur. * [[25. Mee]]: [[Horst Frank]], däitsche Schauspiller. * [[23. Juni]]: [[Carl Lange (Schauspiller)|Carl Lange]], däitsche Schauspiller. * [[27. Juni]]: [[Siegfried Lowitz]], däitsche Schauspiller. * [[27. Juni]]: [[Georgios Papadopoulos]], griichesche Colonel a Politiker. * {{1. Juli}}: [[Sylvia Sidney]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{0}}1. Juli: [[Edward Dmytryk]], US-amerikanesche Filmregisseur. * {{5. Juli}}: [[Jean-Pierre Darras]], franséische Schauspiller an Theaterregisseur. * {{0}}5. Juli: [[Harald Philipp]], däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{6. Juli}}: [[Joaquín Rodrigo]], spuenesche Komponist. * {{8. Juli}}: [[Charles Conrad]], US-amerikaneschen Astronaut. * [[23. Juli]]: [[Hassan II.]], Kinnek vu Marokko (1961–1999). * {{1. August}}: [[Paris Pismis]], tierkesch-armeenesch Astronomin. * {{7. August}}: [[Élisabeth Kox-Risch]], lëtzebuergesch Politikerin an Anti-Atomkraaft-Aktivistin. * [[25. August]]: [[Georg Thomalla]], däitsche Schauspiller a Filmregisseur. * {{5. September}}: [[Walther Reyer]], éisträichesche Schauspiller. * {{9. September}}: [[Marie-Paule Molitor-Peffer]], lëtzebuergesch Fraendoktesch. * {{0}}9. September: [[Ruth Roman]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[11. September]]: [[Johny Jaminet]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[13. September]]: [[Roland Blanche]], franséische Schauspiller. * [[17. September]]: [[Riccardo Cucciolla]], italieenesche Schauspiller. * 17. September: [[François Muller]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[18. September]]: [[Nic Scheitler]], lëtzebuergesche Gewiichthiewer an Olympionik. * [[22. September]]: [[George C. Scott]], US-amerikanesche Schauspiller, Regisseur a Produzent. * {{2. Oktober}}: [[Heinz G. Konsalik]], däitsche Schrëftsteller. * {{0}}2. Oktober: [[Marcel Schroeder]], lëtzebuergesche Fotograf. * {{4. Oktober}}: [[Bernard Buffet]], franséische Moler. * {{6. Oktober}}: [[Amália Rodrigues]], portugisesch Fado-Sängerin. * {{8. Oktober}}: [[Henri Koch-Kent]], lëtzebuergeschen Historiker, Journalist a Publizist. * [[17. Oktober]]: [[Franz Peter Wirth]], däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[20. Oktober]]: [[Edouard Molitor (Geeschtlechen)|Edouard Molitor]], lëtzebuergesche Geeschtlechen, Professer an Historiker. * [[22. Oktober]]: [[Laure Koster]], lëtzebuergesch Musekerin. * {{4. November}}: [[René Mailliet]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[17. November]]: [[Alphonse Theis]], lëtzebuergesche Politiker. * [[26. November]]: [[Willy Faber]], lëtzebuergesche Moler a Grafiker. * {{1. Dezember}}: [[Fritz Fischer (Historiker)|Fritz Fischer]], däitschen Historiker. * {{4. Dezember}}: [[Dominique Roulet]], franséischen Auteur, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[10. Dezember]]: [[Franjo Tuđman]], kroatesche President. * [[18. Dezember]]: [[Robert Bresson]], franséische Filmregisseur. * [[19. Dezember]]: [[Desmond Llewelyn]], walisesche Schauspiller. * [[20. Dezember]]: [[Riccardo Freda]], italieenesche Filmregisseur, -produzent a -schauspiller. * [[21. Dezember]]: [[Asca Rampini]], lëtzebuergesche Komponist. * [[22. Dezember]]: [[Benny Quick]], däitsche Popsänger. * [[24. Dezember]]: [[Maurice Couve de Murville]], franséische Politiker. * [[27. Dezember]]: [[Pierre Clémenti]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * 27. Dezember: [[Emile-Théodore Melchers]], lëtzebuergeschen Offizéier, Militärhistoriker an Auteur. * [[31. Dezember]]: [[Joseph-Émile Muller]], lëtzebuergeschen Auteur a Konschtkritiker. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} layfqyw3m7nsucd2mhhxjz5qvo78m27 10 4673 2711234 2710001 2026-10-07T15:00:24Z Mobby 12 60927 De(n) Mobby 12 huet d'Säit [[Schabloun:Commonwealth of Nations]] op [[Schabloun:Navigatioun Commonwealth of Nations]] geréckelt: wéi déi aner och 2710001 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name= Commonwealth of Nations |listclass = hlist |state=collapsed |title=Memberstaate vum [[Commonwealth of Nations]]&nbsp;&nbsp; |list1= *[[Antigua a Barbuda]] *[[Australien]] *[[Bahamas]] *[[Bangladesch]] *[[Barbados]] *[[Belize]] *[[Botswana]] *[[Brunei]] *[[Kamerun]] *[[Kanada]] *[[Zypern]] *[[Dominica]] *[[Eswatini]] *[[Fidschi]] *[[Gambia]] *[[Ghana]] *[[Grenada]] *[[Guyana]] *[[Indien]] *[[Jamaika]] *[[Kenia]] *[[Kiribati]] *[[Lesotho]] *[[Malawi]] *[[Malaysia]] *[[Malediven]] *[[Malta]] *[[Mauritius]] *[[Mosambik]] *[[Namibien]] *[[Naoero]] *[[Neiséiland]] *[[Nigeria]] *[[Pakistan]] *[[Papua-Neiguinea]] *[[Saint Kitts an Nevis]] *[[Santa Lucia]] *[[Saint Vincent an d'Grenadinnen]] *[[Sambia]] *[[Samoa]] *[[Seychellen]] *[[Sierra Leone]] *[[Singapur]] *[[Salomonen|Salomon-Inselen]] *[[Südafrika]] *[[Sri Lanka]] *[[Tansania]] *[[Tonga]] *[[Trinidad an Tobago]] *[[Tuvalu]] *[[Uganda]] *[[Vereenegt Kinnekräich]] *[[Vanuatu]] }}<noinclude>[[Kategorie:Navigatiounsläischten:Geographie:Vereenegt Kinnekräich|Commonwealth of Nations]][[Kategorie:Commonwealth of Nations| S]]</noinclude> 5ssf5pvjt8jdabc828vtfj7d8if7nwf 2711240 2711234 2026-10-07T15:12:58Z Mobby 12 60927 k 2711240 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name= Commonwealth of Nations |listclass = hlist |state=collapsed |image=[[Fichier:Infobox Commonwealth of Nations flag.svg|50px]] |title=Memberstaate vum [[Commonwealth of Nations]]&nbsp;&nbsp; |list1= *[[Antigua a Barbuda]] *[[Australien]] *[[Bahamas]] *[[Bangladesch]] *[[Barbados]] *[[Belize]] *[[Botswana]] *[[Brunei]] *[[Kamerun]] *[[Kanada]] *[[Zypern]] *[[Dominica]] *[[Eswatini]] *[[Fidschi]] *[[Gambia]] *[[Ghana]] *[[Grenada]] *[[Guyana]] *[[Indien]] *[[Jamaika]] *[[Kenia]] *[[Kiribati]] *[[Lesotho]] *[[Malawi]] *[[Malaysia]] *[[Malediven]] *[[Malta]] *[[Mauritius]] *[[Mosambik]] *[[Namibien]] *[[Naoero]] *[[Neiséiland]] *[[Nigeria]] *[[Pakistan]] *[[Papua-Neiguinea]] *[[Saint Kitts an Nevis]] *[[Santa Lucia]] *[[Saint Vincent an d'Grenadinnen]] *[[Sambia]] *[[Samoa]] *[[Seychellen]] *[[Sierra Leone]] *[[Singapur]] *[[Salomonen|Salomon-Inselen]] *[[Südafrika]] *[[Sri Lanka]] *[[Tansania]] *[[Tonga]] *[[Trinidad an Tobago]] *[[Tuvalu]] *[[Uganda]] *[[Vereenegt Kinnekräich]] *[[Vanuatu]] }}<noinclude>[[Kategorie:Navigatiounsläischten:Geographie:Vereenegt Kinnekräich|Commonwealth of Nations]][[Kategorie:Commonwealth of Nations| S]]</noinclude> bz0ke7rs148pxfpffot6khi7rype1z3 0 4993 2711284 2660752 2026-10-07T17:23:54Z Zinneke 34 /* Europa */ 2711284 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == === Europa === * De [[William IV. vum Vereenegte Kinnekräich|William IV.]] gëtt [[Lëscht vun de brittesche Monarchen|Kinnek vum Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Irland]]. * [[25. Juli]]: [[Frankräich]]: ''[[Ordonnance vu Saint-Cloud]]'': Opléisung vun de Chamberen an Ofschafung vun der Pressefräiheet. * [[27. Juli|27.]] bis [[29. Juli]]: [[Julirevolutioun]] a Frankräich; de [[Charles X. vu Frankräich|Charles X.]] gëtt gestierzt. * [[30. Juli]]: De [[Louis-Philippe I. vu Frankräich|Louis-Philippe]], Herzog vun Orléans, gëtt zum ''Lieutenant-général du royaume'' ernannt. * [[25. August|25.]]-[[27. August]]: Ufank vun der [[Belsch Revolutioun|belscher Revolutioun]] géint de Kinnek [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]], déi den [[20. Dezember]] zur Onofhängegkeet vun der [[Belsch]] vun dem [[Vereenegt Kinnekräich vun den Nidderlanden|Vereenegte Kinnekräich vun den Nidderlanden]] an [[1839]] zur drëtter Spléckung vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gefouert huet. === Afrika === * {{6. Juli}}: D'Fransousen [[Eruewerung vun Algerien|erueweren Alger]]. === Amerika === ==== USA ==== ==== Südamerika ==== === Asien === === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == * [[Georges Montefiore-Levy]], belschen Ingenieur. * [[15. Januar]]: [[Ferdinand Baldauff]], lëtzebuergeschen Dokter. * [[19. Januar]]: [[Félix Thyes]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[18. Februar]]: [[Alexis Heck]], lëtzebuergeschen Hotelier an Tourismus-Pionéier. * {{4. Mäerz}}: [[Théophile Picard]], lëtzebuergesche Geeschtlechen. * [[20. Mäerz]]: [[Amalia vu Sachsen-Weimar-Eisenach]], Fra vum Prënz Henri, dem Leitnant-Gouverneur vu Lëtzebuerg. * {{6. Abrëll}}: [[Jean Wolf]], lëtzebuergesche Kraaftmënsch. * {{9. Abrëll}}: [[Eadweard Muybridge]], englesch-US-amerikanesche Fotograf. * [[18. Abrëll]]: [[François-Ernest Vannérus]], lëtzebuergesch-belschen Industriellen a Politiker. * {{1. Mee}}: [[Guido Gezelle]], belsche flämeschsproochegen Dichter. * [[20. Mee]]: [[Jean Baptiste Niederkorn]], lëtzebuergeschen Dokter. * [[29. Mee]]: [[Louise Michel]], franséisch Autorin an Anarchistin. * [[10. Juli]]: [[Camille Pissarro]], franséische Moler. * [[13. Juli]]: [[Gian Fadri Caderas]], Schwäizer Dichter an Iwwersetzer. * {{5. August}}: [[Alphonse Thyes]], lëtzebuergeschen techneschen Zeechner a Landschaftsmoler. * [[18. August]]: [[Franz Joseph I.]] Keeser vun Éisträich, Apostoulesche Kinnek vun Ungarn a Kinnek vu Béimen. * [[21. August]]: [[Théophile Funck-Brentano]], lëtzebuergesche Soziolog an Dokter. * {{8. September}}: [[Frédéric Mistral]], franséische Schrëftsteller (op [[Okzitanesch Sprooch|okzitanesch]]) a Lexikograph. * [[16. Oktober]]: [[Otto Leberecht Lesser]], däitschen Astronom. * [[22. November]]: [[Charles Mullendorff (Geeschtlechen)|Charles Mullendorff]], lëtzebuergeschen Auteur a Professer. * [[22. November]]: [[Karl Christian Bruhns]], däitschen Astronom a Geodet]]. * [[29. November]]: [[Nicolas Steffen-Pierret]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[10. Dezember]]: [[Emily Dickinson]], US-amerikanesch Lyrikerin. == Gestuerwen == * [[30. Januar]]: [[Albert Deriot]], franséische Generol. * [[16. Mee]]: [[Joseph Fourier]], franséische Mathematiker a Physiker. * [[17. Dezember]]: [[Simón Bolívar]], südamerikanesche Politiker a President. == Um Spaweck == {{Commonscat}} 9iy4bl41pacrefk7lpjl8jijrk965rv 0 5399 2711224 2651481 2026-10-07T13:22:03Z Mischnachtreisr 25152 Nei Quell (2026) derbäigesat mat e puer Präzisiounen am Text. 2711224 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Friedrich Wilhelm Voigt''', gebuer den [[13. Februar]] [[1849]] zu [[Tilsit]] am deemolegen däitschen [[Preisen|Ostpreisen]], a gestuerwen den [[3. Januar]] [[1922]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], war en däitsche [[Schouster]], deen als ''Hauptmann von Köpenick'' bekannt gouf. == Säi Liewen == De Wilhelm Voigt gouf [[1849]], als Jong vun engem Schouster, zu Tilsit gebuer. Hie war selwer och e Schouster a gouf tëscht den 1860er an 1890er Joren e puermol wéinst Déifstall a Fälschung vun Dokumenter verhaft a verurteelt, a souz dowéinst bis zu 15 Joer am Prisong. Den [[22. Mee]] [[1909]] huet hie sech an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] op der Gemeng ugemellt a krut den [[1. Mee]] [[1910]] Lëtzebuerger Pabeieren. Hien huet sech en Haus kaaft (op Nr 5 an der Neipperg-Strooss) an huet als Schouster an als Garçon geschafft. Donieft huet hien d'Story vu senger "Heldendot" ausgenotzt fir geleeëntlech am US-amerikaneschen Zirkus "Barnum & Balley" opzetrieden. Spéider sollt hien am Garer Quartier bei der Wittfra Emilie Blum-Bernier an hire Kanner ënner Dach kommen, wou hien eng gewëss Idyll konnt liewen (hien huet sech ganz gutt mat hinnen verstanen an hien huet sech och ëm de Gart gekëmmert). Duerch den Ausbroch vum [[Éischte Weltkrich]] sinn d'Sympathien fir preissesch Offizéier séier zréckgaangen, an hien konnt keng Suen méi verdéngen mam Noerzielen vu senger ''Köpenickiade'' aus dem Joer 1906. De Wilhelm Voigt ass den [[3. Januar]] [[1922]] am Alter vun 73 Joer an der Stad un de Follgen vun enger Gripp gestuerwen,<ref>E kuerzen Noruff stoung am: Luxemburger Tageblatt 1922, Nr. 2 (3. Januar), S. 2 (Der Hauptmann von Köpenik). [https://web.archive.org/web/20221002040208/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=410836&search_terms=#issue:410836]</ref> a gouf um [[Nikloskierfecht]] begruewen. Well hie komplett veraarmt war, huet den Aarmebüro d'Käschte vu sengem Begriefnes iwwerholl. == Säi Graf == [[Fichier:VOIGT Niklosk.jpg|thumb|left|300px|Graf vum Wilhelm Voigt um Nikloskierfecht]] Dem Wilhelm Voigt säi Graf hat laang Jore kee Grafsteen. [[1961]] huet den Zirkus "Sarrasani", bei deem de Voigt ni opgetruede war, d'Grafkonzessioun fir 15 Joer iwwerholl an e Grafsteen opstelle gelooss mat dem Text: "''Wilhelm Voigt, genannt Hauptmann von Köpenick, 1850-1922, gewidmet vom Circus Sarrasani, September 1961''". Dobäi gouf d'Gebuertsjoer falsch (1850) uginn, well a Wierklechkeet war de Voigt 1849 gebuer. Dësen Iertum gouf awer eréischt 15 Joer méi spéit festgestallt. Wéi [[1975]] d'Grafkonzessioun sollt oflafen ass gefaart ginn, d'Graf géif verschwannen. Verschidden Zeitungen an Däitschland an zu Lëtzebuerg hunn dorop opmierksam gemaach. Schlussendlech huet d'Stad Lëtzebuerg d'Konzessioun iwwerholl an et gouf e Concours ausgeschriwwe fir en neie Grafsteen. Dem Lëtzebuerger Kënschtler [[Jean-Pierre Georg]] seng Propose ass zeréckbehale ginn. Dat däitscht Modell Claudia Burgheim huet 1982 Blummen op dësem Graf néiergeluecht, fir engem Gläichgesënnten ze gedenken: si hat selwer virdrun ee Joer lang d'High Society am Glawen geloos, si wier eng Duechter vum John Wayne. == D'''Köpenickiade'' == De [[16. Oktober]] [[1906]] huet de Wilhelm Voigt sech als ''Hauptmann'' verkleet a mat e puer Zaldoten, déi en op der Strooss 'rekrutéiert' huet, d'Stadhaus vu [[Köpenick]], am Oste vu [[Berlin]], besat. Hien huet de Buergermeeschter verhafte gelooss a sech mat der Stadkeess duerch d'Bascht gemaach. Zéng Deeg drop gouf e festgeholl, an zu 4 Joer Prisong verurteelt. [[1908]] huet de Keeser [[Wilhelm II. vun Däitschland|Wilhelm II.]] e begnodegt, an hien ass fréizäiteg entlooss ginn. Duerch dës Anekdot, déi spéider ''Köpenickiade'' genannt gouf, gouf de Voigt deemools weltbekannt. Hien ass op "Tournéeen" ë.&nbsp;a. am [[Kanada]], den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] an a [[Frankräich]] gaangen, wou e seng Dot a Cabareten nogespillt huet, an am Wuesfigure-Cabinet vun der Madame Tussaud gouf eng Figur vun him opgeriicht. [[1909]] huet hie seng Memoirë publizéiert. == Theaterstécker a Verfilmung == [[Fichier:Hauptmann Köpenick.JPG|thumb|Den Hauptmann von Köpenick]] De [[Carl Zuckmayer]] huet 1930 dat vun där Geschicht inspiréiert Kaméidisstéck ''Der Hauptmann von Köpenick'' geschriwwen. Dat Stéck gouf duerno e puermol verfilmt. Fir den honnertsten Doudesdag vum Voigt huet de [[Guy Helminger]] e Kaméidistéck ''Madame Köpenick'' geschriwwen, dat den 12. Januar 2022 am [[Kasemattentheater]] uropgefouert gouf. Dëst war eng Koproduktioun vum Kasemattentheater mat der [[Vaganten Bühne]] vu Berlin. D'Madame Köpenick gouf vun der [[Brigitte Urhausen]] gespillt, an de Köpenick vum [[Michael Schrodt]].<ref>Marc Jeck, ''Grabstätte zwischen Legende und Realität,'' Luxemburger Wort, 03.01.2022, S. 38</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/kultur/madame-koepenick-ist-gefundenes-fressen-fuer-die-buehne-61dc6cecde135b9236f7dbe5|Titel=Komödie im Kasemattentheater, Madame Köpenick ist gefundenes Fressen für die Bühne|Gekuckt=15. Januar op wort.lu|Archiv-Datum=15.01.2022|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20220115215959/https://www.wort.lu/de/kultur/madame-koepenick-ist-gefundenes-fressen-fuer-die-buehne-61dc6cecde135b9236f7dbe5}}</ref> === Kinosfilmer === * [[1906]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (1906)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Heinrich Bolten-Baeckers]] mam [[Ernst Baumann]] als F. W. Voigt * [[1926]] ''[[Hauptmann von Köpenick (1926)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Siegfried Dessauer]] mam [[Hermann Picha]] als F. W. Voigt * [[1931]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (1931)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Richard Oswald]] mam [[Max Adalbert]] als F. W. Voigt * [[1956]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (1956)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Helmut Käutner]] mam [[Heinz Rühmann]] als F. W. Voigt === Televisioun === * [[1960]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (1960)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Rainer Wolffhardt]] mam [[Rudolf Platte]] als F. W. Voigt * [[1997]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (1997)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Frank Beyer]] mam [[Harald Juhnke]] als F. W. Voigt * [[2001]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (2001)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Katharina Thalbach]] mam [[Katharina Thalbach]] als F. W. Voigt ==Literatur== *F.A., 2019. ''Genie oder Gauner: Der Hauptmann von Köpenick. Keine Gemeinschaftsbriefmarke für 100. Todestag im Jahr 2022.'' Tageblatt 2019-07-30, Nr. 175, S. 22. * [[Marc Jeck|Jeck, M.]], 2026. Der Hauptmann vom Limpertsberg. Revue - De Magazin fir Lëtzebuerg 19/2026 vum 8. Mäerz 2026, S. 18-21 (gekürzte Gratisversion). * [[Marc Jeck|Jeck, M.]], 2016. ''(Kein) Exit für den Hauptmann von Köpenick. "... um den ewigen Schikanen zu entgehen, will ich mich in Luxemburg niederlassen"'' [[Die Warte]] 27|2520 vum 13. Oktober 2016, S. 8-10. * Hoffmann, D., 2015. ''Der Hauptmann von Köpenick. Vom Berliner Schumacher zu einem der ersten Autobesitzer Luxemburgs.'' [[Luxemburger Wort]] vum 3. Juli 2015, S. 23. Op wort.lu, 04.07.2015: [http://www.wort.lu/de/lokales/zeitgeschichte-wie-der-hauptmann-von-koepenick-nach-luxemburg-kam-559518af0c88b46a8ce5c23a Wie der Hauptmann von Köpenick nach Luxemburg kam] * Jungblut, T., 1939. ''Geschichten von sieben Friedhöfen.'' A-Z: Luxemburger illustrierte Wochenschrift, Jg. 7, Nr. 6 (5. Februar 1939), S. 4-6. [http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&sid=azillust&year=1939&issue=06&page=6&zoom=3] * Löschburg, W., 1996. ''Ohne Glanz und Gloria: die Geschichte des Hauptmanns von Köpenick''. 6. Auflage. Berlin, Morgenbuch Verlag, 332 S. * Mersch, F., 1978. ''Luxembourg: Belle Epoque, Guerre et Paix.'' Luxembourg, 404 S. (Wilhelm Voigt, S. 250-255). == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.koepenickia.de Der Hauptmann von Köpenick] * [https://web.archive.org/web/20050203181744/http://www.heimatmuseum-koepenick.de/ Heimatmuseum Köpenick] * [https://web.archive.org/web/20030728121240/http://www.geocities.com/films4/koepenick.htm Iwwer de Film mam Heinz Rühmann] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Voigt Wilhelm}} [[Kategorie:Däitsch Persounen]] [[Kategorie:Gebuer 1849]] [[Kategorie:Gestuerwen 1922]] 3nz67rnelodxxrwxob77kv3wk0uxmpk 2711226 2711224 2026-10-07T13:40:46Z Robby 393 /* Säi Liewen */ k 2711226 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Friedrich Wilhelm Voigt''', gebuer den [[13. Februar]] [[1849]] zu [[Tilsit]] am deemolegen däitschen [[Preisen|Ostpreisen]], a gestuerwen den [[3. Januar]] [[1922]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], war en däitsche [[Schouster]], deen als ''Hauptmann von Köpenick'' bekannt gouf. == Säi Liewen == De Wilhelm Voigt gouf [[1849]], als Jong vun engem Schouster, zu Tilsit gebuer. Hie war selwer och e Schouster a gouf tëscht den 1860er an 1890er Joren e puermol wéinst Déifstall a Fälschung vun Dokumenter verhaft a verurteelt, a souz dowéinst bis zu 15 Joer am Prisong. Den [[22. Mee]] [[1909]] huet hie sech an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] op der Gemeng ugemellt a krut den [[1. Mee]] [[1910]] Lëtzebuerger Pabeieren. Hien huet sech en Haus kaaft (op Nr 5 an der Neipperg-Strooss) an huet als Schouster an als Garçon geschafft. Donieft huet hien d'Story vu senger "Heldendot" ausgenotzt fir geleeëntlech am US-amerikaneschen Zirkus "Barnum & Balley" opzetrieden. Spéider sollt hien am Garer Quartier bei der Wittfra Emilie Blum-Bernier an hire Kanner ënner Dach kommen, wou hien eng gewëss Idyll konnt liewen (hien huet sech ganz gutt mat hinne verstanen an hien huet sech och ëm de Gard gekëmmert). Duerch den Ausbroch vum [[Éischte Weltkrich]] sinn d'Sympathie fir preisesch Offizéier séier zréckgaangen, an hie konnt mam Noerzielen vu senger ''Köpenickiade'' aus dem Joer 1906 keng Suen méi verdéngen. De Wilhelm Voigt ass den [[3. Januar]] [[1922]] am Alter vun 73 Joer an der Stad un de Folge vun enger Gripp gestuerwen,<ref>E kuerzen Noruff stoung am: Luxemburger Tageblatt 1922, Nr. 2 (3. Januar), S. 2 (Der Hauptmann von Köpenik). [https://web.archive.org/web/20221002040208/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=410836&search_terms=#issue:410836]</ref> a gouf um [[Nikloskierfecht]] begruewen. Well hie komplett veraarmt war, huet den Aarmebüro d'Käschte vu sengem Begriefnes iwwerholl. == Säi Graf == [[Fichier:VOIGT Niklosk.jpg|thumb|left|300px|Graf vum Wilhelm Voigt um Nikloskierfecht]] Dem Wilhelm Voigt säi Graf hat laang Jore kee Grafsteen. [[1961]] huet den Zirkus "Sarrasani", bei deem de Voigt ni opgetruede war, d'Grafkonzessioun fir 15 Joer iwwerholl an e Grafsteen opstelle gelooss mat dem Text: "''Wilhelm Voigt, genannt Hauptmann von Köpenick, 1850-1922, gewidmet vom Circus Sarrasani, September 1961''". Dobäi gouf d'Gebuertsjoer falsch (1850) uginn, well a Wierklechkeet war de Voigt 1849 gebuer. Dësen Iertum gouf awer eréischt 15 Joer méi spéit festgestallt. Wéi [[1975]] d'Grafkonzessioun sollt oflafen ass gefaart ginn, d'Graf géif verschwannen. Verschidden Zeitungen an Däitschland an zu Lëtzebuerg hunn dorop opmierksam gemaach. Schlussendlech huet d'Stad Lëtzebuerg d'Konzessioun iwwerholl an et gouf e Concours ausgeschriwwe fir en neie Grafsteen. Dem Lëtzebuerger Kënschtler [[Jean-Pierre Georg]] seng Propose ass zeréckbehale ginn. Dat däitscht Modell Claudia Burgheim huet 1982 Blummen op dësem Graf néiergeluecht, fir engem Gläichgesënnten ze gedenken: si hat selwer virdrun ee Joer lang d'High Society am Glawen gelooss, si wier eng Duechter vum [[John Wayne]]. == D'''Köpenickiade'' == De [[16. Oktober]] [[1906]] huet de Wilhelm Voigt sech als ''Hauptmann'' verkleet a mat e puer Zaldoten, déi en op der Strooss 'rekrutéiert' huet, d'Stadhaus vu [[Köpenick]], am Oste vu [[Berlin]], besat. Hien huet de Buergermeeschter verhafte gelooss a sech mat der Stadkeess duerch d'Bascht gemaach. Zéng Deeg drop gouf e festgeholl, an zu 4 Joer Prisong verurteelt. [[1908]] huet de Keeser [[Wilhelm II. vun Däitschland|Wilhelm II.]] e begnodegt, an hien ass fréizäiteg entlooss ginn. Duerch dës Anekdot, déi spéider ''Köpenickiade'' genannt gouf, gouf de Voigt deemools weltbekannt. Hien ass op "Tournéeen" ë.&nbsp;a. am [[Kanada]], den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] an a [[Frankräich]] gaangen, wou e seng Dot a Cabareten nogespillt huet, an am Wuesfigure-Cabinet vun der Madame Tussaud gouf eng Figur vun him opgeriicht. [[1909]] huet hie seng Memoirë publizéiert. == Theaterstécker a Verfilmung == [[Fichier:Hauptmann Köpenick.JPG|thumb|Den Hauptmann von Köpenick]] De [[Carl Zuckmayer]] huet 1930 dat vun där Geschicht inspiréiert Kaméidisstéck ''Der Hauptmann von Köpenick'' geschriwwen. Dat Stéck gouf duerno e puermol verfilmt. Fir den honnertsten Doudesdag vum Voigt huet de [[Guy Helminger]] e Kaméidistéck ''Madame Köpenick'' geschriwwen, dat den 12. Januar 2022 am [[Kasemattentheater]] uropgefouert gouf. Dëst war eng Koproduktioun vum Kasemattentheater mat der [[Vaganten Bühne]] vu Berlin. D'Madame Köpenick gouf vun der [[Brigitte Urhausen]] gespillt, an de Köpenick vum [[Michael Schrodt]].<ref>Marc Jeck, ''Grabstätte zwischen Legende und Realität,'' Luxemburger Wort, 03.01.2022, S. 38</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/kultur/madame-koepenick-ist-gefundenes-fressen-fuer-die-buehne-61dc6cecde135b9236f7dbe5|Titel=Komödie im Kasemattentheater, Madame Köpenick ist gefundenes Fressen für die Bühne|Gekuckt=15. Januar op wort.lu|Archiv-Datum=15.01.2022|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20220115215959/https://www.wort.lu/de/kultur/madame-koepenick-ist-gefundenes-fressen-fuer-die-buehne-61dc6cecde135b9236f7dbe5}}</ref> === Kinosfilmer === * [[1906]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (1906)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Heinrich Bolten-Baeckers]] mam [[Ernst Baumann]] als F. W. Voigt * [[1926]] ''[[Hauptmann von Köpenick (1926)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Siegfried Dessauer]] mam [[Hermann Picha]] als F. W. Voigt * [[1931]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (1931)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Richard Oswald]] mam [[Max Adalbert]] als F. W. Voigt * [[1956]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (1956)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Helmut Käutner]] mam [[Heinz Rühmann]] als F. W. Voigt === Televisioun === * [[1960]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (1960)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Rainer Wolffhardt]] mam [[Rudolf Platte]] als F. W. Voigt * [[1997]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (1997)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Frank Beyer]] mam [[Harald Juhnke]] als F. W. Voigt * [[2001]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (2001)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Katharina Thalbach]] mam [[Katharina Thalbach]] als F. W. Voigt ==Literatur== *F.A., 2019. ''Genie oder Gauner: Der Hauptmann von Köpenick. Keine Gemeinschaftsbriefmarke für 100. Todestag im Jahr 2022.'' Tageblatt 2019-07-30, Nr. 175, S. 22. * [[Marc Jeck|Jeck, M.]], 2026. Der Hauptmann vom Limpertsberg. Revue - De Magazin fir Lëtzebuerg 19/2026 vum 8. Mäerz 2026, S. 18-21 (gekürzte Gratisversion). * [[Marc Jeck|Jeck, M.]], 2016. ''(Kein) Exit für den Hauptmann von Köpenick. "... um den ewigen Schikanen zu entgehen, will ich mich in Luxemburg niederlassen"'' [[Die Warte]] 27|2520 vum 13. Oktober 2016, S. 8-10. * Hoffmann, D., 2015. ''Der Hauptmann von Köpenick. Vom Berliner Schumacher zu einem der ersten Autobesitzer Luxemburgs.'' [[Luxemburger Wort]] vum 3. Juli 2015, S. 23. Op wort.lu, 04.07.2015: [http://www.wort.lu/de/lokales/zeitgeschichte-wie-der-hauptmann-von-koepenick-nach-luxemburg-kam-559518af0c88b46a8ce5c23a Wie der Hauptmann von Köpenick nach Luxemburg kam] * Jungblut, T., 1939. ''Geschichten von sieben Friedhöfen.'' A-Z: Luxemburger illustrierte Wochenschrift, Jg. 7, Nr. 6 (5. Februar 1939), S. 4-6. [http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&sid=azillust&year=1939&issue=06&page=6&zoom=3] * Löschburg, W., 1996. ''Ohne Glanz und Gloria: die Geschichte des Hauptmanns von Köpenick''. 6. Auflage. Berlin, Morgenbuch Verlag, 332 S. * Mersch, F., 1978. ''Luxembourg: Belle Epoque, Guerre et Paix.'' Luxembourg, 404 S. (Wilhelm Voigt, S. 250-255). == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.koepenickia.de Der Hauptmann von Köpenick] * [https://web.archive.org/web/20050203181744/http://www.heimatmuseum-koepenick.de/ Heimatmuseum Köpenick] * [https://web.archive.org/web/20030728121240/http://www.geocities.com/films4/koepenick.htm Iwwer de Film mam Heinz Rühmann] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Voigt Wilhelm}} [[Kategorie:Däitsch Persounen]] [[Kategorie:Gebuer 1849]] [[Kategorie:Gestuerwen 1922]] asd1bvmmrrvhmbt06l0nfataljz7uve 2711242 2711226 2026-10-07T15:23:22Z Zinneke 34 /* Säi Liewen */ [Edited with [[lb:Wikipedia:MiniEdit| #MiniEdit]]] 2711242 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Friedrich Wilhelm Voigt''', gebuer den [[13. Februar]] [[1849]] zu [[Tilsit]] am deemolegen däitschen [[Preisen|Ostpreisen]], a gestuerwen den [[3. Januar]] [[1922]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], war en däitsche [[Schouster]], deen als ''Hauptmann von Köpenick'' bekannt gouf. == Säi Liewen == De Wilhelm Voigt gouf [[1849]], als Jong vun engem Schouster, zu Tilsit gebuer. Hie war selwer och e Schouster a gouf tëscht den 1860er an 1890er Joren e puermol wéinst Déifstall a Fälschung vun Dokumenter verhaft a verurteelt, a souz dowéinst bis zu 15 Joer am Prisong. Den [[22. Mee]] [[1909]] huet hie sech an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] op der Gemeng ugemellt a krut den [[1. Mee]] [[1910]] Lëtzebuerger Pabeieren. Hien huet sech en Haus kaaft (op Nr 5 an der Neipperg-Strooss) an huet als Schouster an als Garçon geschafft. Donieft huet hien d'Story vu senger "Heldendot" ausgenotzt fir geleeëntlech am US-amerikaneschen Zirkus "Barnum & Balley" opzetrieden. Spéider sollt hien am Garer Quartier bei der Wittfra Emilie Blum-Bernier an hire Kanner ënner Dach kommen, wou hien eng gewëss Idyll konnt liewen (hien huet sech ganz gutt mat hinne verstanen an hien huet sech och ëm de Gaart gekëmmert). Duerch den Ausbroch vum [[Éischte Weltkrich]] sinn d'Sympathie fir preisesch Offizéier séier zréckgaangen, an hie konnt mam Noerzielen vu senger ''Köpenickiade'' aus dem Joer 1906 keng Suen méi verdéngen. De Wilhelm Voigt ass den [[3. Januar]] [[1922]] am Alter vun 73 Joer an der Stad un de Folge vun enger Gripp gestuerwen,<ref>E kuerzen Noruff stoung am: Luxemburger Tageblatt 1922, Nr. 2 (3. Januar), S. 2 (Der Hauptmann von Köpenik). [https://web.archive.org/web/20221002040208/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=410836&search_terms=#issue:410836]</ref> a gouf um [[Nikloskierfecht]] begruewen. Well hie komplett veraarmt war, huet den Aarmebüro d'Käschte vu sengem Begriefnes iwwerholl. == Säi Graf == [[Fichier:VOIGT Niklosk.jpg|thumb|left|300px|Graf vum Wilhelm Voigt um Nikloskierfecht]] Dem Wilhelm Voigt säi Graf hat laang Jore kee Grafsteen. [[1961]] huet den Zirkus "Sarrasani", bei deem de Voigt ni opgetruede war, d'Grafkonzessioun fir 15 Joer iwwerholl an e Grafsteen opstelle gelooss mat dem Text: "''Wilhelm Voigt, genannt Hauptmann von Köpenick, 1850-1922, gewidmet vom Circus Sarrasani, September 1961''". Dobäi gouf d'Gebuertsjoer falsch (1850) uginn, well a Wierklechkeet war de Voigt 1849 gebuer. Dësen Iertum gouf awer eréischt 15 Joer méi spéit festgestallt. Wéi [[1975]] d'Grafkonzessioun sollt oflafen ass gefaart ginn, d'Graf géif verschwannen. Verschidden Zeitungen an Däitschland an zu Lëtzebuerg hunn dorop opmierksam gemaach. Schlussendlech huet d'Stad Lëtzebuerg d'Konzessioun iwwerholl an et gouf e Concours ausgeschriwwe fir en neie Grafsteen. Dem Lëtzebuerger Kënschtler [[Jean-Pierre Georg]] seng Propose ass zeréckbehale ginn. Dat däitscht Modell Claudia Burgheim huet 1982 Blummen op dësem Graf néiergeluecht, fir engem Gläichgesënnten ze gedenken: si hat selwer virdrun ee Joer lang d'High Society am Glawen gelooss, si wier eng Duechter vum [[John Wayne]]. == D'''Köpenickiade'' == De [[16. Oktober]] [[1906]] huet de Wilhelm Voigt sech als ''Hauptmann'' verkleet a mat e puer Zaldoten, déi en op der Strooss 'rekrutéiert' huet, d'Stadhaus vu [[Köpenick]], am Oste vu [[Berlin]], besat. Hien huet de Buergermeeschter verhafte gelooss a sech mat der Stadkeess duerch d'Bascht gemaach. Zéng Deeg drop gouf e festgeholl, an zu 4 Joer Prisong verurteelt. [[1908]] huet de Keeser [[Wilhelm II. vun Däitschland|Wilhelm II.]] e begnodegt, an hien ass fréizäiteg entlooss ginn. Duerch dës Anekdot, déi spéider ''Köpenickiade'' genannt gouf, gouf de Voigt deemools weltbekannt. Hien ass op "Tournéeen" ë.&nbsp;a. am [[Kanada]], den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] an a [[Frankräich]] gaangen, wou e seng Dot a Cabareten nogespillt huet, an am Wuesfigure-Cabinet vun der Madame Tussaud gouf eng Figur vun him opgeriicht. [[1909]] huet hie seng Memoirë publizéiert. == Theaterstécker a Verfilmung == [[Fichier:Hauptmann Köpenick.JPG|thumb|Den Hauptmann von Köpenick]] De [[Carl Zuckmayer]] huet 1930 dat vun där Geschicht inspiréiert Kaméidisstéck ''Der Hauptmann von Köpenick'' geschriwwen. Dat Stéck gouf duerno e puermol verfilmt. Fir den honnertsten Doudesdag vum Voigt huet de [[Guy Helminger]] e Kaméidistéck ''Madame Köpenick'' geschriwwen, dat den 12. Januar 2022 am [[Kasemattentheater]] uropgefouert gouf. Dëst war eng Koproduktioun vum Kasemattentheater mat der [[Vaganten Bühne]] vu Berlin. D'Madame Köpenick gouf vun der [[Brigitte Urhausen]] gespillt, an de Köpenick vum [[Michael Schrodt]].<ref>Marc Jeck, ''Grabstätte zwischen Legende und Realität,'' Luxemburger Wort, 03.01.2022, S. 38</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/kultur/madame-koepenick-ist-gefundenes-fressen-fuer-die-buehne-61dc6cecde135b9236f7dbe5|Titel=Komödie im Kasemattentheater, Madame Köpenick ist gefundenes Fressen für die Bühne|Gekuckt=15. Januar op wort.lu|Archiv-Datum=15.01.2022|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20220115215959/https://www.wort.lu/de/kultur/madame-koepenick-ist-gefundenes-fressen-fuer-die-buehne-61dc6cecde135b9236f7dbe5}}</ref> === Kinosfilmer === * [[1906]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (1906)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Heinrich Bolten-Baeckers]] mam [[Ernst Baumann]] als F. W. Voigt * [[1926]] ''[[Hauptmann von Köpenick (1926)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Siegfried Dessauer]] mam [[Hermann Picha]] als F. W. Voigt * [[1931]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (1931)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Richard Oswald]] mam [[Max Adalbert]] als F. W. Voigt * [[1956]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (1956)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Helmut Käutner]] mam [[Heinz Rühmann]] als F. W. Voigt === Televisioun === * [[1960]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (1960)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Rainer Wolffhardt]] mam [[Rudolf Platte]] als F. W. Voigt * [[1997]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (1997)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Frank Beyer]] mam [[Harald Juhnke]] als F. W. Voigt * [[2001]] ''[[Der Hauptmann von Köpenick (2001)|Der Hauptmann von Köpenick]]'' vum [[Katharina Thalbach]] mam [[Katharina Thalbach]] als F. W. Voigt ==Literatur== *F.A., 2019. ''Genie oder Gauner: Der Hauptmann von Köpenick. Keine Gemeinschaftsbriefmarke für 100. Todestag im Jahr 2022.'' Tageblatt 2019-07-30, Nr. 175, S. 22. * [[Marc Jeck|Jeck, M.]], 2026. Der Hauptmann vom Limpertsberg. Revue - De Magazin fir Lëtzebuerg 19/2026 vum 8. Mäerz 2026, S. 18-21 (gekürzte Gratisversion). * [[Marc Jeck|Jeck, M.]], 2016. ''(Kein) Exit für den Hauptmann von Köpenick. "... um den ewigen Schikanen zu entgehen, will ich mich in Luxemburg niederlassen"'' [[Die Warte]] 27|2520 vum 13. Oktober 2016, S. 8-10. * Hoffmann, D., 2015. ''Der Hauptmann von Köpenick. Vom Berliner Schumacher zu einem der ersten Autobesitzer Luxemburgs.'' [[Luxemburger Wort]] vum 3. Juli 2015, S. 23. Op wort.lu, 04.07.2015: [http://www.wort.lu/de/lokales/zeitgeschichte-wie-der-hauptmann-von-koepenick-nach-luxemburg-kam-559518af0c88b46a8ce5c23a Wie der Hauptmann von Köpenick nach Luxemburg kam] * Jungblut, T., 1939. ''Geschichten von sieben Friedhöfen.'' A-Z: Luxemburger illustrierte Wochenschrift, Jg. 7, Nr. 6 (5. Februar 1939), S. 4-6. [http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&sid=azillust&year=1939&issue=06&page=6&zoom=3] * Löschburg, W., 1996. ''Ohne Glanz und Gloria: die Geschichte des Hauptmanns von Köpenick''. 6. Auflage. Berlin, Morgenbuch Verlag, 332 S. * Mersch, F., 1978. ''Luxembourg: Belle Epoque, Guerre et Paix.'' Luxembourg, 404 S. (Wilhelm Voigt, S. 250-255). == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.koepenickia.de Der Hauptmann von Köpenick] * [https://web.archive.org/web/20050203181744/http://www.heimatmuseum-koepenick.de/ Heimatmuseum Köpenick] * [https://web.archive.org/web/20030728121240/http://www.geocities.com/films4/koepenick.htm Iwwer de Film mam Heinz Rühmann] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Voigt Wilhelm}} [[Kategorie:Däitsch Persounen]] [[Kategorie:Gebuer 1849]] [[Kategorie:Gestuerwen 1922]] 7kd09a50pc3ph5a736c88pbnih3tyx8 0 6230 2711312 2690597 2026-10-07T19:04:08Z Dewilda 51264 Trivia 2711312 wikitext text/x-wiki {{Infobox Bréck | Numm = Pont Adolphe<br>''Nei Bréck'' | Bild= Luxembourg, pont Adolphe et Caisse Epargne (1).jpg | Land= {{LUX}} | Plaz= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Koordinaten= {{Coor dms|49|36|30|N|06|07|37|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Iwwer= [[Péitruss]] | Funktioun= Stroossebréck | Benotzer = [[Nationalstrooss 3|N3]]<br> zousätzlech Foussgänger- a Vëlosbréck | Typ= Boubréck | Längt= 153 m | Felder= | Breet= 18,70 m | Héicht= 42 m | Material= | Opgaangen= 24. Juli 1903 | Architekten= [[Albert Rodange]] <br>[[Paul Séjourné]] | Renovéiert = 2014-2017 |Bildtext=D'Bréck 2017, no der Renovéierung}} [[Fichier:Luxembourg 06.JPG|thumb|D'Adolphe-Bréck (2013), kuerz virun der Renovéierung]] [[File:Tram Pont Adolphe.jpg|thumb|Eng Ramm vum [[Stater Tram]] op der Adolphe-Bréck]] D''''Adolphe-Bréck''', och '''Nei Bréck''' genannt, ass eng Bréck an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], déi zanter 1903 d'[[Uewerstad|Alstad]] mam [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] verbënnt. Benannt ass se nom Groussherzog [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Adolphe]]. De Projet, eng Bréck an d'Verlängerung vum [[Boulevard Royal]] ze bauen, geet an d'Joer [[1887]] zeréck. D'Propositioun fir eng Bréck mat engem grousse Bou ze baue war vum lëtzebuergeschen Ingenieur [[Eugène Ferron]]. Éischt Pläng ware vum lëtzebuergeschen [[Ingenieur]] [[Albert Rodange]]<ref>Den Albert Rodange hat 1895 fir eng Boubréck iwwer d'Sauer op der [[Buerschtermillen|Buerschtermille]] verantwortlech gezeechent.<br> Déi Bréck hat eng Spanwäit vun 38m, ma gouf 50 Joer méi spéit, den 21. Januar 1945 vun däitschen Zaldoten an d'Luucht gesprengt. [https://web.archive.org/web/20160305003955/http://web.ctrl.lu/_files/bourscheid.lu/f1971/de-buurschter-november-2013.pdf "De Buurschter", November 2013, Säit 42] mat Fotoe vun där Bréck.</ref>, déi definitiv Pläng goufe vum franséischen Ingenieur [[Paul Séjourné]] opgestallt. Den ''Aide-conducteur des travaux publics'' Prosper Sivering, e Beamten am Bauteministère, krut d'Regierung souzesoen a leschter Minutt ëmgestëmmt, d'Breet vun der Bréck, déi op 14 Meter geplangt war, op 16 Meter ze vergréisseren<ref>De Sivering war iwwerzeegt, datt nom Ferron senge Pläng, mat de Schinne vun Tram a Jangli an den Trottoire just 9 Meter Rescht bléiwe fir d'Fuerbunn, wat vill ze wéineg wier. Hien hat un de Generaldirekter (Minister) fir ëffentlech Bauten, [[Charles Rischard]], de Premierminister [[Paul Eyschen]] an de Chamberspresident [[Charles-Jean Simons]] geschriwwen, fir hinne seng Bedenke matzedeelen. Well e keng Äntwert krut, schrouf e kuerzerhand direkt un de Groussherzog [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Adolphe]]. Dat huet him e Blâme vu sengem Minister abruecht, a wann d'Press net Wand vun der Saach kritt gehat hätt, an d'ëffentlech Debatt d'Iddi vun enger 16-Meter-Breet ënnerstëtzt hätt, wier e wa méiglech fir deen "Affront" entlooss ginn. Sou huet d'Regierung der Ännerung vu 14 op 16 Meter a leschter Minutt zougestëmmt, ier d'Aarbechte lassgoungen. Kuckt dozou: Denis Scuto: "Damnatio memoriae." in: ''Tageblatt'' 23.-26. Dezember 2017, Nr. 299, S.5.</ref>. __TOC__ De [[14. Juli]] [[1900]] huet de Groussherzog Adolphe de [[Grondsteen|Grondstee]] geluecht, an 3 Joer drop, de [[24. Juli]] [[1903]], gouf d'Bréck fir de Verkéier opgemaach. D'Adolphe-Bréck war, wéi se gebaut gouf, déi gréisst Bréck aus Hastee vun der Welt. Se ass 153&nbsp;m laang an 42&nbsp;m héich. Hiren Haaptbou huet eng Spanwäit vu 84,65&nbsp;m. Vir- an hannendru si méi kleng Béi vun 21,60&nbsp;m. D'Bréck setzt sech aus 2 Parallelbéi zesummen, wat et erlaabt, eng Breet vun der Strooss vun uganks 16 an haut 18,7&nbsp;m z'erméiglechen. Eleng déi 2 Mëttelbéi bestinn aus 2850 m³ [[Gilsdref]]er [[Sandsteen]] (de Rescht gouf mat Steng vun [[Iernzen]], [[Déiljen]] an dem [[Bouneweg-Nord/Verluerekascht|Verluerekascht]] gebaut). Den Numm ''Nei Bréck'' krut se, well et schonn eng Bréck iwwer de [[Péitruss]]dall gouf, nämlech d'[[Al Bréck]], déi och "Passerell" genannt gëtt. Den Numm ass bis haut erhalen. == Renovéierungs- a Moderniséierungsaarbechten == *[[1928]]: Elektrifizéierung vun der [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg - Iechternach|Charelisbunn]]<ref>[http://www.onsstad.lu/uploads/media/ons_stad_26-1987_18-19.pdf Ons Stad 26/1987]</ref>; *[[1936]]: Erneierung vu 500 Balustraden; *[[1961]]/[[1962|62]]: D'Fuerpist kritt eng nei Stolbëtongsplack, déi 1,2&nbsp;m méi breet ass; *[[1976]]: Neie Stroossebelag an Ofsécherung vun den Trëttoiren: *[[2003]]/[[2004|04]]: Rëssstabiliséierung duerch 258 provisoresch Spanglidder. Wéi d'Stroossebauverwaltung d'Bréck 1996 ënnersicht hat, gouf festgestallt, datt an de Bréckebéi en ettlech Steebléck Schied haten, déi op d'Trassenaarbechten aus den 1960er Joren zeréckzeféiere waren. Fir déi Rëss ze bremsen, huet d'Stroossebauverwaltung am September 2003 ugefaangen, iwwer 250 Verankerungstaangen un de Béi festzemaachen. 7 Joer drop sinn nei Rëss festgestallt ginn, an d'Staangen hunn deelweis missen ersat ginn. Et gouf kloer, datt d'Bréck eng méi grëndlech Renovéierung néideg hätt. ===Renovéierung 2014-2017=== Dës Aarbechte goufen tëscht 2014 an 2017 ausgefouert an hunn 63 Milliounen Euro kascht<ref name=wieder>[https://web.archive.org/web/20170327011053/http://www.wort.lu/de/lokales/wiedereroeffnung-des-pont-adolphe-114-jahre-alt-und-wieder-in-bestform-58d40ca7a5e74263e13ac71b "Wiedereröffnung des Pont Adolphe: 114 Jahre alt und wieder in Bestform."] wort.lu, 24. März 2017 um 06:00.</ref>. Fir d'éischt huet missen eng Deviatioun fir de Verkéier tëscht der [[Uewerstad]] an dem Garer Quartier gebaut ginn. Dofir gouf 30&nbsp;m méi westlech, eng provisoresch Bréck mat dräi Bunnen an engem Trëttoir opgeriicht. Si war aus Stol a gouf wéinst hirer bloer Faarf "Blo Bréck" genannt. D'Aarbechten dozou hunn de 6. August 2013 ugefaangen a waren den 12. Abrëll 2014 fäerdeg<ref>{{Citation |URL=http://www.wort.lu/de/lokales/die-blaue-bruecke-ist-offen-534964fee4b082e964125dc7 |Titel=wort.lu:''Die blaue Brücke ist offen'' |Gekuckt=24.03.2017 |Archiv-Datum=24.03.2017 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20170324175718/http://www.wort.lu/de/lokales/die-blaue-bruecke-ist-offen-534964fee4b082e964125dc7 }}</ref>. D'Käschte vum Provisorium louche bei 23 Milliounen Euro<ref>[http://news.rtl.lu/news/national/458133.html rtl.lu:''Provisoresch Bréck laanscht déi Nei Bréck hëlt Form un'']</ref>. Den 19. Mee 2014 hunn d'Aarbechten un der Adolphe-Bréck selwer ugefaangen<ref>{{Citation |URL=http://www.wort.lu/de/lokales/luxemburg-auf-bald-pont-adolphe-537b64ebb9b3988708027f69 |Titel=wort.lu:''Auf bald, Pont Adolphe!'' |Gekuckt=24.03.2017 |Archiv-Datum=24.03.2017 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20170324173704/http://www.wort.lu/de/lokales/luxemburg-auf-bald-pont-adolphe-537b64ebb9b3988708027f69 }}</ref>. Si gouf an eng Baatsch agepaakt, déi wéi Verband ausgesinn huet, mat der Opschrëft ''Guérir le Pont Adolphe''. Du gouf Stee fir Steen de Belag an dann de Plateau vun der Bréck bis op d'Béi ofgedroen. D'Rëss goufe mat engem Spezialprodukt ausgefout an d'Béi mat am Ganzen 1.050 Eisestaange stabiliséiert. Iwwerdeems goufen d'Steng eenzel gebotzt a wann néideg gefléckt. Just 5&nbsp;% hu missen erneiert ginn. Dono goufe se nees een nom aneren agesat. Um Enn gouf nees eng Plack fir d'Fuerbunnen dropgesat. Dës ass ewell 1,5&nbsp;m méi breet wéi virdrun, wat et erméiglecht, méi Plaz fir Trëttoiren ze hunn. Ausserdeem goufe schonn d'Schinne fir den [[Stater Tram|Tram]] geluecht, deen awer eréischt zanter Dezember 2020 iwwer d'Bréck bis bei d'[[Gare Lëtzebuerg|Gare]] fiert. Bis dohi sinn d'Bussen iwwer déi Spuere gefuer.<ref name=wieder/><ref>Jean-Pierre Hennebert: [https://web.archive.org/web/20190128051335/http://paperjam.lu/news/le-tram-ne-desservira-pas-la-cloche-dor-avant-2023 "Le tram ne desservira pas la Cloche d'Or 'avant 2023'."] paperjam.lu, 27. November 2018 (gekuckt de 6. Dezember 2018)</ref> Nodeems d'Nei Bréck de 25. Mäerz 2017 nees fir de Verkéier opgoung, gouf déi Blo Bréck nees ofmontéiert, an d'[[Place de Metz (Stad Lëtzebuerg)|Metzer Plaz]] an d'[[Place de Bruxelles (Stad Lëtzebuerg)|Bréisseler Plaz]] nees an d'Rei gesat. <gallery> PONT ADOLPHE + BLUE BRIDGE LUXEMBOURG.jpg|Déi provisoresch Blo Bréck gëtt gebaut (Nov. 2013) PONT ADOLPHE IN SPRING, LU.jpg|D'Bréck mat hirem "Verband" (2016). Luxembourg, Nei Bréck reopened (4).jpg|De 25. Mäerz 2017 konnt de Verkéier erëm iwwer déi renovéiert ''Nei Bréck'' fueren. </gallery> ==== Vëlos- a Foussgängerbréck ==== Wéi déi blo Bréck bis demontéiert war, konnten och d'Aarbechten un enger Neierung fäerdeg gemaach ginn: Eng zousätzlech Bréck fir Vëlosfuerer a Foussgänger, déi direkt ënner dem Plateau vun der Bréck, tëscht de Béi, u stole Seeler, hänkt<ref>[https://web.archive.org/web/20170207121723/http://www.wort.lu/de/lokales/neue-attraktion-in-der-hauptstadt-radfahren-unter-der-tram-551c05f20c88b46a8ce569ce "Radfahren unter der Tram."] wort.lu, 2. Abrëll 2015 14:14.</ref>. Se gouf de [[17. September]] [[2017]] fir de Verkéier opgemaach. Entworf gouf se vun CBA Architects. D'Iddi fir esou eng Passerell ënnert der eigentlecher Bréck opzehänke war am Joer [[2007]] dem deemolegen Transportminister vun engem Vëlosaktivist, dem Jo Simon, virgestallt ginn. Déi Pläng goufen dunn awer eréischt ënnert dem [[François Bausch]] am Joer [[2013]] nees aus dem Tirang gezunn. Et gouf keng gréisser Oppositioun, soudatt d'Passerell dunn och esou konnt realiséiert ginn<ref name="wort.lu">[https://web.archive.org/web/20170917195923/https://www.wort.lu/de/lokales/neue-velosbreck-das-puzzlestueck-unter-der-bruecke-59be803b56202b51b13c3655 Neue "Velosbréck" - as „Puzzlestück“ unter der Brücke], op wort.lu de 17. September 2017</ref>. D'Bréck ass ongeféier 200 Meter laang an de Käschtepunkt fir de Bau louch bei 6,2 Milliounen Euro<ref name="rtl.lu">[http://www.rtl.lu/letzebuerg/1076414.html 200&nbsp;m laang, 6,2 Mio € deierVëlosbréck ënnert dem Pont Adolphe offiziell ageweit], op rtl.lu de 17. September 2017</ref>. Am Juni 2019 gouf den Entworf vun der Passerell mat engem vun 11 "Gold Awards" beim Concours "''best architects 20''" ausgezeechent.<ref>[https://bestarchitects.de/de/2020/gold/all/all/all/overview.html best architects 20 winners] op bestarchitects.de.</ref> <gallery> Fichier:Luxembourg, passerelle sous le pont Adolphe (25).jpg|Vue vu baussen op d'Passerell fir Vëlosfuerer a Foussgänger. File:Bicycle tunnel Pont Adolf 2018-12-01.jpg|Vue vu bannen. File:Luxembourg, passerelle sous le pont Adolphe (07).jpg|Agank op der Südsäit (Metzer Plaz)... File:Bicycle bridge Pont Adolf 1 2018-12-01.jpg|an op der Nordsäit (Bréisseler Plaz) </gallery> == Schwësterbrécken == Et gëtt fënnef Kopien, resp. "Sëschterbrécken": Eng Kopie vun der Adolphe-Bréck steet zu [[Philadelphia]]. Et ass d'[[Walnut Lane Bridge]], a si ass am arméierte Bëtong gebaut. Och eng Bréck bei [[Arguisuelas]] (Castilla La Mancha) iwwer den ''Arroyo de San Jorge'' , eng Eisebunnsbréck, gläicht der Neier Bréck, ofgesi vun e puer klenge Béi méi iwwer dem Haaptbou, dee bei där Bréck aus just engem Bou besteet.<ref>[http://www.flickr.com/photos/waterseries/3797965020/ eng Foto.]</ref> {{Coor dms1|39|49|23.17|N|01|47|30.15|W}} En anere Guet vun der Bréck (mat dräi amplaz véier klenge Béi iwwer dem Haaptbou) ass de [[Viaduc vu Lavaur]], tëscht de Gemenge [[Lavaur]] a [[Labastide-Saint-Georges]], am [[Departement Tarn]]. Et ass eng Eisebunnsbréck déi iwwer den [[Agoût]] féiert. Si ass och vum Séjourné geplangt ginn an ass haut als Monument klasséiert. Eng weider Eisebunnsbréck iwwer den Agout ass de ''Pont de l'Aguillou'', och ''[[Pont Antoinette]]'' genannt, zu [[Vielmur-sur-Agoût]] am Departement Tarn. Tëscht 1908 bis 1912 ass zu [[Constantine]] an [[Algerien]] d'[[Sidi Rached Bréck]] ënner der Leedung vum Ingenieur Aubin Eyraud gebaut ginn. Och hien huet sech op d'Pläng vum Séjourné gestëtzt, hien huet d'Bréck awer verlängert fir sou de Staddeel El Kantara mat der Gare ze verbannen, déi op der anerer Säit vun deem breeden Dall vum Oued Rhumel läit.<ref>{{Citation |URL=http://www.constantine-hier-aujourdhui.fr/LaVille/pontsidirached.htm |Titel=Le pont de Sidi Rached |Gekuckt=21.01.2012 |Archiv-Datum=26.01.2012 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20120126141201/http://www.constantine-hier-aujourdhui.fr/LaVille/pontsidirached.htm }}</ref> <gallery> Fichier:West elevation, looking east from south bank of Wissahickon Creek. - Walnut Lane Bridge, Spanning Wissahickon Creek at Walnut Lane (State Route 4013), Philadelphia, Philadelphia HAER PA,51-PHILA,731-2.tif|[[Walnut Lane Bridge]] Fichier:Lavaur - Viaduc Séjourné sur l'Agout -1.jpg|[[Viaduc vu Lavaur]] Fichier:Pont_de_l'Aguillou_dit_"pont_Antoinette".JPG|Pont de l'Aguillou genannt ''Pont Antoinette'' Fichier:قنطرة سيدي راشد والزاوية.JPG|Sidi-Rached-Bréck zu Constantine </gallery> ==Trivia== Hannen um [[Lëtzebuerger Frang#100F1970|100 Frang Schäi vun 1970]] ass d'Bréck duergestallt<ref>[[Raymond Weiller]]: ''125 ans de papier-monnaie luxembourgeois'' Banque Internationale à Luxembourg , Luxembourg 1981.</ref>. == Literatur == * [[Jean-Pierre Koltz|Koltz, Jean-Pierre]], ''Baugeschichte der Stadt und Festung Luxemburg'', 3 Bänn, Lëtzebuerg 1946/51. * ''Eng Nei Bréck'': Den Dossier an der [http://www.forum.lu/bibliothek/ausgaben/inhalt?ausgabe=275 Duebelnummer 267/268] am [[Forum (Zäitschrëft)|forum]] vum Juni/Juli 2007, op 21 Säiten. == Kuckt och == * [[Charles Bernhoeft]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Adolphe Bridge|Adolphe-Bréck}} * [http://www.pch.public.lu/fr/infrastructures/ponts-viaducs/pont-adolphe/index.html D'Nei Bréck op der Websäit vun de Ponts et chaussées vu Lëtzebuerg] * [http://www.gouvernement.lu/784407/04wiseler_pont_adolphe Renovatiounsprojet vun der Neier Bréck op der Websäit vun der lëtzebuergescher Regierung] * [https://web.archive.org/web/20130115052605/http://www.ssmn.public.lu/patrimoine/urbain_rural/urbain/pont_adolphe/index.html D'Adolphe-Bréck op der Websäit vum ''Service des sites et monuments nationaux''] {{fr}} * [http://www.mtp.public.lu/projets/projets-a-la-loupe/pont-adolphe/pavillon-exposition/ Ausstellung iwwer d'Adolphe-Bréck op der Websäit vum Nohaltegkeets- an Infrastrukturministère] * Eng [https://web.archive.org/web/20110716092850/http://www.slideroll.com/show.php?s=9gbx82m0 Diashow] iwwer de Bau vun der Bréck * [https://web.archive.org/web/20151026014200/http://www.wort.lu/de/lokales/es-gibt-nicht-nur-eine-nei-breck-4f61b180e4b0860580a9b848 Es gibt nicht nur eine „Nei Bréck“], wort.lu 21. Februar 2012 [https://web.archive.org/web/20200814031543/https://www.webcitation.org/64saf4Ih8 archivéiert] * [https://web.archive.org/web/20170710202018/https://www.wort.lu/de/videos/58ea6456a5e74263e13ad42f De Robert L. Philippart iwwer d'Bedeitung vun der Neier Bréck], Video op wort.lu, Abrëll 2017 == Bau, fotograféiert vum Charles Bernhoeft == <gallery perrow="6" widths="160"> Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge.jpg|De Grondstee gëtt geluecht. Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-1.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-2.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-3.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-4.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-5.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-6.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-7.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-8.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-9.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-10.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-11.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-12.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-13.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-14.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-15.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-16.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-17.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-18.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-19.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-20.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-21.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-22.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-23.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-24.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-25.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-26.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-27.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-28.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-29.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-30.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-31.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-32.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-33.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-35.jpg </gallery> == Fotoen == <gallery perrow="4" widths="160"> Fichier:Tablet PONT ADOLPHE, Luxembourg-City.jpg|Plack op der Bréck, op der Säit vun der Uewerstad. </gallery> {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Brécken an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Brécken an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stroossebrécken zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Brécken iwwer d'Péitruss]] [[Kategorie:Boubrécken]] [[Kategorie:Bauwierker 1903]] [[Kategorie:Vëlosbrécken zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stater Tram]] 5mnguxtrtfr4id3r4s4ujjq6gkd7nub 2711330 2711312 2026-10-07T20:22:55Z Zinneke 34 /* Trivia */ 2711330 wikitext text/x-wiki {{Infobox Bréck | Numm = Pont Adolphe<br>''Nei Bréck'' | Bild= Luxembourg, pont Adolphe et Caisse Epargne (1).jpg | Land= {{LUX}} | Plaz= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Koordinaten= {{Coor dms|49|36|30|N|06|07|37|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Iwwer= [[Péitruss]] | Funktioun= Stroossebréck | Benotzer = [[Nationalstrooss 3|N3]]<br> zousätzlech Foussgänger- a Vëlosbréck | Typ= Boubréck | Längt= 153 m | Felder= | Breet= 18,70 m | Héicht= 42 m | Material= | Opgaangen= 24. Juli 1903 | Architekten= [[Albert Rodange]] <br>[[Paul Séjourné]] | Renovéiert = 2014-2017 |Bildtext=D'Bréck 2017, no der Renovéierung}} [[Fichier:Luxembourg 06.JPG|thumb|D'Adolphe-Bréck (2013), kuerz virun der Renovéierung]] [[File:Tram Pont Adolphe.jpg|thumb|Eng Ramm vum [[Stater Tram]] op der Adolphe-Bréck]] D''''Adolphe-Bréck''', och '''Nei Bréck''' genannt, ass eng Bréck an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], déi zanter 1903 d'[[Uewerstad|Alstad]] mam [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] verbënnt. Benannt ass se nom Groussherzog [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Adolphe]]. De Projet, eng Bréck an d'Verlängerung vum [[Boulevard Royal]] ze bauen, geet an d'Joer [[1887]] zeréck. D'Propositioun fir eng Bréck mat engem grousse Bou ze baue war vum lëtzebuergeschen Ingenieur [[Eugène Ferron]]. Éischt Pläng ware vum lëtzebuergeschen [[Ingenieur]] [[Albert Rodange]]<ref>Den Albert Rodange hat 1895 fir eng Boubréck iwwer d'Sauer op der [[Buerschtermillen|Buerschtermille]] verantwortlech gezeechent.<br> Déi Bréck hat eng Spanwäit vun 38m, ma gouf 50 Joer méi spéit, den 21. Januar 1945 vun däitschen Zaldoten an d'Luucht gesprengt. [https://web.archive.org/web/20160305003955/http://web.ctrl.lu/_files/bourscheid.lu/f1971/de-buurschter-november-2013.pdf "De Buurschter", November 2013, Säit 42] mat Fotoe vun där Bréck.</ref>, déi definitiv Pläng goufe vum franséischen Ingenieur [[Paul Séjourné]] opgestallt. Den ''Aide-conducteur des travaux publics'' Prosper Sivering, e Beamten am Bauteministère, krut d'Regierung souzesoen a leschter Minutt ëmgestëmmt, d'Breet vun der Bréck, déi op 14 Meter geplangt war, op 16 Meter ze vergréisseren<ref>De Sivering war iwwerzeegt, datt nom Ferron senge Pläng, mat de Schinne vun Tram a Jangli an den Trottoire just 9 Meter Rescht bléiwe fir d'Fuerbunn, wat vill ze wéineg wier. Hien hat un de Generaldirekter (Minister) fir ëffentlech Bauten, [[Charles Rischard]], de Premierminister [[Paul Eyschen]] an de Chamberspresident [[Charles-Jean Simons]] geschriwwen, fir hinne seng Bedenke matzedeelen. Well e keng Äntwert krut, schrouf e kuerzerhand direkt un de Groussherzog [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Adolphe]]. Dat huet him e Blâme vu sengem Minister abruecht, a wann d'Press net Wand vun der Saach kritt gehat hätt, an d'ëffentlech Debatt d'Iddi vun enger 16-Meter-Breet ënnerstëtzt hätt, wier e wa méiglech fir deen "Affront" entlooss ginn. Sou huet d'Regierung der Ännerung vu 14 op 16 Meter a leschter Minutt zougestëmmt, ier d'Aarbechte lassgoungen. Kuckt dozou: Denis Scuto: "Damnatio memoriae." in: ''Tageblatt'' 23.-26. Dezember 2017, Nr. 299, S.5.</ref>. __TOC__ De [[14. Juli]] [[1900]] huet de Groussherzog Adolphe de [[Grondsteen|Grondstee]] geluecht, an 3 Joer drop, de [[24. Juli]] [[1903]], gouf d'Bréck fir de Verkéier opgemaach. D'Adolphe-Bréck war, wéi se gebaut gouf, déi gréisst Bréck aus Hastee vun der Welt. Se ass 153&nbsp;m laang an 42&nbsp;m héich. Hiren Haaptbou huet eng Spanwäit vu 84,65&nbsp;m. Vir- an hannendru si méi kleng Béi vun 21,60&nbsp;m. D'Bréck setzt sech aus 2 Parallelbéi zesummen, wat et erlaabt, eng Breet vun der Strooss vun uganks 16 an haut 18,7&nbsp;m z'erméiglechen. Eleng déi 2 Mëttelbéi bestinn aus 2850 m³ [[Gilsdref]]er [[Sandsteen]] (de Rescht gouf mat Steng vun [[Iernzen]], [[Déiljen]] an dem [[Bouneweg-Nord/Verluerekascht|Verluerekascht]] gebaut). Den Numm ''Nei Bréck'' krut se, well et schonn eng Bréck iwwer de [[Péitruss]]dall gouf, nämlech d'[[Al Bréck]], déi och "Passerell" genannt gëtt. Den Numm ass bis haut erhalen. == Renovéierungs- a Moderniséierungsaarbechten == *[[1928]]: Elektrifizéierung vun der [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg - Iechternach|Charelisbunn]]<ref>[http://www.onsstad.lu/uploads/media/ons_stad_26-1987_18-19.pdf Ons Stad 26/1987]</ref>; *[[1936]]: Erneierung vu 500 Balustraden; *[[1961]]/[[1962|62]]: D'Fuerpist kritt eng nei Stolbëtongsplack, déi 1,2&nbsp;m méi breet ass; *[[1976]]: Neie Stroossebelag an Ofsécherung vun den Trëttoiren: *[[2003]]/[[2004|04]]: Rëssstabiliséierung duerch 258 provisoresch Spanglidder. Wéi d'Stroossebauverwaltung d'Bréck 1996 ënnersicht hat, gouf festgestallt, datt an de Bréckebéi en ettlech Steebléck Schied haten, déi op d'Trassenaarbechten aus den 1960er Joren zeréckzeféiere waren. Fir déi Rëss ze bremsen, huet d'Stroossebauverwaltung am September 2003 ugefaangen, iwwer 250 Verankerungstaangen un de Béi festzemaachen. 7 Joer drop sinn nei Rëss festgestallt ginn, an d'Staangen hunn deelweis missen ersat ginn. Et gouf kloer, datt d'Bréck eng méi grëndlech Renovéierung néideg hätt. ===Renovéierung 2014-2017=== Dës Aarbechte goufen tëscht 2014 an 2017 ausgefouert an hunn 63 Milliounen Euro kascht<ref name=wieder>[https://web.archive.org/web/20170327011053/http://www.wort.lu/de/lokales/wiedereroeffnung-des-pont-adolphe-114-jahre-alt-und-wieder-in-bestform-58d40ca7a5e74263e13ac71b "Wiedereröffnung des Pont Adolphe: 114 Jahre alt und wieder in Bestform."] wort.lu, 24. März 2017 um 06:00.</ref>. Fir d'éischt huet missen eng Deviatioun fir de Verkéier tëscht der [[Uewerstad]] an dem Garer Quartier gebaut ginn. Dofir gouf 30&nbsp;m méi westlech, eng provisoresch Bréck mat dräi Bunnen an engem Trëttoir opgeriicht. Si war aus Stol a gouf wéinst hirer bloer Faarf "Blo Bréck" genannt. D'Aarbechten dozou hunn de 6. August 2013 ugefaangen a waren den 12. Abrëll 2014 fäerdeg<ref>{{Citation |URL=http://www.wort.lu/de/lokales/die-blaue-bruecke-ist-offen-534964fee4b082e964125dc7 |Titel=wort.lu:''Die blaue Brücke ist offen'' |Gekuckt=24.03.2017 |Archiv-Datum=24.03.2017 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20170324175718/http://www.wort.lu/de/lokales/die-blaue-bruecke-ist-offen-534964fee4b082e964125dc7 }}</ref>. D'Käschte vum Provisorium louche bei 23 Milliounen Euro<ref>[http://news.rtl.lu/news/national/458133.html rtl.lu:''Provisoresch Bréck laanscht déi Nei Bréck hëlt Form un'']</ref>. Den 19. Mee 2014 hunn d'Aarbechten un der Adolphe-Bréck selwer ugefaangen<ref>{{Citation |URL=http://www.wort.lu/de/lokales/luxemburg-auf-bald-pont-adolphe-537b64ebb9b3988708027f69 |Titel=wort.lu:''Auf bald, Pont Adolphe!'' |Gekuckt=24.03.2017 |Archiv-Datum=24.03.2017 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20170324173704/http://www.wort.lu/de/lokales/luxemburg-auf-bald-pont-adolphe-537b64ebb9b3988708027f69 }}</ref>. Si gouf an eng Baatsch agepaakt, déi wéi Verband ausgesinn huet, mat der Opschrëft ''Guérir le Pont Adolphe''. Du gouf Stee fir Steen de Belag an dann de Plateau vun der Bréck bis op d'Béi ofgedroen. D'Rëss goufe mat engem Spezialprodukt ausgefout an d'Béi mat am Ganzen 1.050 Eisestaange stabiliséiert. Iwwerdeems goufen d'Steng eenzel gebotzt a wann néideg gefléckt. Just 5&nbsp;% hu missen erneiert ginn. Dono goufe se nees een nom aneren agesat. Um Enn gouf nees eng Plack fir d'Fuerbunnen dropgesat. Dës ass ewell 1,5&nbsp;m méi breet wéi virdrun, wat et erméiglecht, méi Plaz fir Trëttoiren ze hunn. Ausserdeem goufe schonn d'Schinne fir den [[Stater Tram|Tram]] geluecht, deen awer eréischt zanter Dezember 2020 iwwer d'Bréck bis bei d'[[Gare Lëtzebuerg|Gare]] fiert. Bis dohi sinn d'Bussen iwwer déi Spuere gefuer.<ref name=wieder/><ref>Jean-Pierre Hennebert: [https://web.archive.org/web/20190128051335/http://paperjam.lu/news/le-tram-ne-desservira-pas-la-cloche-dor-avant-2023 "Le tram ne desservira pas la Cloche d'Or 'avant 2023'."] paperjam.lu, 27. November 2018 (gekuckt de 6. Dezember 2018)</ref> Nodeems d'Nei Bréck de 25. Mäerz 2017 nees fir de Verkéier opgoung, gouf déi Blo Bréck nees ofmontéiert, an d'[[Place de Metz (Stad Lëtzebuerg)|Metzer Plaz]] an d'[[Place de Bruxelles (Stad Lëtzebuerg)|Bréisseler Plaz]] nees an d'Rei gesat. <gallery> PONT ADOLPHE + BLUE BRIDGE LUXEMBOURG.jpg|Déi provisoresch Blo Bréck gëtt gebaut (Nov. 2013) PONT ADOLPHE IN SPRING, LU.jpg|D'Bréck mat hirem "Verband" (2016). Luxembourg, Nei Bréck reopened (4).jpg|De 25. Mäerz 2017 konnt de Verkéier erëm iwwer déi renovéiert ''Nei Bréck'' fueren. </gallery> ==== Vëlos- a Foussgängerbréck ==== Wéi déi blo Bréck bis demontéiert war, konnten och d'Aarbechten un enger Neierung fäerdeg gemaach ginn: Eng zousätzlech Bréck fir Vëlosfuerer a Foussgänger, déi direkt ënner dem Plateau vun der Bréck, tëscht de Béi, u stole Seeler, hänkt<ref>[https://web.archive.org/web/20170207121723/http://www.wort.lu/de/lokales/neue-attraktion-in-der-hauptstadt-radfahren-unter-der-tram-551c05f20c88b46a8ce569ce "Radfahren unter der Tram."] wort.lu, 2. Abrëll 2015 14:14.</ref>. Se gouf de [[17. September]] [[2017]] fir de Verkéier opgemaach. Entworf gouf se vun CBA Architects. D'Iddi fir esou eng Passerell ënnert der eigentlecher Bréck opzehänke war am Joer [[2007]] dem deemolegen Transportminister vun engem Vëlosaktivist, dem Jo Simon, virgestallt ginn. Déi Pläng goufen dunn awer eréischt ënnert dem [[François Bausch]] am Joer [[2013]] nees aus dem Tirang gezunn. Et gouf keng gréisser Oppositioun, soudatt d'Passerell dunn och esou konnt realiséiert ginn<ref name="wort.lu">[https://web.archive.org/web/20170917195923/https://www.wort.lu/de/lokales/neue-velosbreck-das-puzzlestueck-unter-der-bruecke-59be803b56202b51b13c3655 Neue "Velosbréck" - as „Puzzlestück“ unter der Brücke], op wort.lu de 17. September 2017</ref>. D'Bréck ass ongeféier 200 Meter laang an de Käschtepunkt fir de Bau louch bei 6,2 Milliounen Euro<ref name="rtl.lu">[http://www.rtl.lu/letzebuerg/1076414.html 200&nbsp;m laang, 6,2 Mio € deierVëlosbréck ënnert dem Pont Adolphe offiziell ageweit], op rtl.lu de 17. September 2017</ref>. Am Juni 2019 gouf den Entworf vun der Passerell mat engem vun 11 "Gold Awards" beim Concours "''best architects 20''" ausgezeechent.<ref>[https://bestarchitects.de/de/2020/gold/all/all/all/overview.html best architects 20 winners] op bestarchitects.de.</ref> <gallery> Fichier:Luxembourg, passerelle sous le pont Adolphe (25).jpg|Vue vu baussen op d'Passerell fir Vëlosfuerer a Foussgänger. File:Bicycle tunnel Pont Adolf 2018-12-01.jpg|Vue vu bannen. File:Luxembourg, passerelle sous le pont Adolphe (07).jpg|Agank op der Südsäit (Metzer Plaz)... File:Bicycle bridge Pont Adolf 1 2018-12-01.jpg|an op der Nordsäit (Bréisseler Plaz) </gallery> == Schwësterbrécken == Et gëtt fënnef Kopien, resp. "Sëschterbrécken": Eng Kopie vun der Adolphe-Bréck steet zu [[Philadelphia]]. Et ass d'[[Walnut Lane Bridge]], a si ass am arméierte Bëtong gebaut. Och eng Bréck bei [[Arguisuelas]] (Castilla La Mancha) iwwer den ''Arroyo de San Jorge'' , eng Eisebunnsbréck, gläicht der Neier Bréck, ofgesi vun e puer klenge Béi méi iwwer dem Haaptbou, dee bei där Bréck aus just engem Bou besteet.<ref>[http://www.flickr.com/photos/waterseries/3797965020/ eng Foto.]</ref> {{Coor dms1|39|49|23.17|N|01|47|30.15|W}} En anere Guet vun der Bréck (mat dräi amplaz véier klenge Béi iwwer dem Haaptbou) ass de [[Viaduc vu Lavaur]], tëscht de Gemenge [[Lavaur]] a [[Labastide-Saint-Georges]], am [[Departement Tarn]]. Et ass eng Eisebunnsbréck déi iwwer den [[Agoût]] féiert. Si ass och vum Séjourné geplangt ginn an ass haut als Monument klasséiert. Eng weider Eisebunnsbréck iwwer den Agout ass de ''Pont de l'Aguillou'', och ''[[Pont Antoinette]]'' genannt, zu [[Vielmur-sur-Agoût]] am Departement Tarn. Tëscht 1908 bis 1912 ass zu [[Constantine]] an [[Algerien]] d'[[Sidi Rached Bréck]] ënner der Leedung vum Ingenieur Aubin Eyraud gebaut ginn. Och hien huet sech op d'Pläng vum Séjourné gestëtzt, hien huet d'Bréck awer verlängert fir sou de Staddeel El Kantara mat der Gare ze verbannen, déi op der anerer Säit vun deem breeden Dall vum Oued Rhumel läit.<ref>{{Citation |URL=http://www.constantine-hier-aujourdhui.fr/LaVille/pontsidirached.htm |Titel=Le pont de Sidi Rached |Gekuckt=21.01.2012 |Archiv-Datum=26.01.2012 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20120126141201/http://www.constantine-hier-aujourdhui.fr/LaVille/pontsidirached.htm }}</ref> <gallery> Fichier:West elevation, looking east from south bank of Wissahickon Creek. - Walnut Lane Bridge, Spanning Wissahickon Creek at Walnut Lane (State Route 4013), Philadelphia, Philadelphia HAER PA,51-PHILA,731-2.tif|[[Walnut Lane Bridge]] Fichier:Lavaur - Viaduc Séjourné sur l'Agout -1.jpg|[[Viaduc vu Lavaur]] Fichier:Pont_de_l'Aguillou_dit_"pont_Antoinette".JPG|Pont de l'Aguillou genannt ''Pont Antoinette'' Fichier:قنطرة سيدي راشد والزاوية.JPG|Sidi-Rached-Bréck zu Constantine </gallery> ==Trivia== Hannen um [[Lëtzebuerger Frang#100F1970|100 Frang Schäi vun 1970]], wéi schonns op [[Lëtzebuerger Frang#1001944H|deem vun 1944]], ass d'Bréck duergestallt<ref>[[Raymond Weiller]]: ''125 ans de papier-monnaie luxembourgeois'' Banque Internationale à Luxembourg , Luxembourg 1981.</ref>. == Literatur == * [[Jean-Pierre Koltz|Koltz, Jean-Pierre]], ''Baugeschichte der Stadt und Festung Luxemburg'', 3 Bänn, Lëtzebuerg 1946/51. * ''Eng Nei Bréck'': Den Dossier an der [http://www.forum.lu/bibliothek/ausgaben/inhalt?ausgabe=275 Duebelnummer 267/268] am [[Forum (Zäitschrëft)|forum]] vum Juni/Juli 2007, op 21 Säiten. == Kuckt och == * [[Charles Bernhoeft]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Adolphe Bridge|Adolphe-Bréck}} * [http://www.pch.public.lu/fr/infrastructures/ponts-viaducs/pont-adolphe/index.html D'Nei Bréck op der Websäit vun de Ponts et chaussées vu Lëtzebuerg] * [http://www.gouvernement.lu/784407/04wiseler_pont_adolphe Renovatiounsprojet vun der Neier Bréck op der Websäit vun der lëtzebuergescher Regierung] * [https://web.archive.org/web/20130115052605/http://www.ssmn.public.lu/patrimoine/urbain_rural/urbain/pont_adolphe/index.html D'Adolphe-Bréck op der Websäit vum ''Service des sites et monuments nationaux''] {{fr}} * [http://www.mtp.public.lu/projets/projets-a-la-loupe/pont-adolphe/pavillon-exposition/ Ausstellung iwwer d'Adolphe-Bréck op der Websäit vum Nohaltegkeets- an Infrastrukturministère] * Eng [https://web.archive.org/web/20110716092850/http://www.slideroll.com/show.php?s=9gbx82m0 Diashow] iwwer de Bau vun der Bréck * [https://web.archive.org/web/20151026014200/http://www.wort.lu/de/lokales/es-gibt-nicht-nur-eine-nei-breck-4f61b180e4b0860580a9b848 Es gibt nicht nur eine „Nei Bréck“], wort.lu 21. Februar 2012 [https://web.archive.org/web/20200814031543/https://www.webcitation.org/64saf4Ih8 archivéiert] * [https://web.archive.org/web/20170710202018/https://www.wort.lu/de/videos/58ea6456a5e74263e13ad42f De Robert L. Philippart iwwer d'Bedeitung vun der Neier Bréck], Video op wort.lu, Abrëll 2017 == Bau, fotograféiert vum Charles Bernhoeft == <gallery perrow="6" widths="160"> Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge.jpg|De Grondstee gëtt geluecht. Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-1.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-2.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-3.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-4.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-5.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-6.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-7.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-8.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-9.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-10.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-11.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-12.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-13.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-14.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-15.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-16.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-17.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-18.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-19.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-20.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-21.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-22.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-23.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-24.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-25.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-26.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-27.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-28.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-29.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-30.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-31.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-32.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-33.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-35.jpg </gallery> == Fotoen == <gallery perrow="4" widths="160"> Fichier:Tablet PONT ADOLPHE, Luxembourg-City.jpg|Plack op der Bréck, op der Säit vun der Uewerstad. </gallery> {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Brécken an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Brécken an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stroossebrécken zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Brécken iwwer d'Péitruss]] [[Kategorie:Boubrécken]] [[Kategorie:Bauwierker 1903]] [[Kategorie:Vëlosbrécken zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stater Tram]] h07n0ozmzndjvp1vw0tf23q52t1t755 2711369 2711330 2026-10-08T07:19:41Z ~2026-50886-87 73250 /* Trivia */ ....... 2711369 wikitext text/x-wiki {{Infobox Bréck | Numm = Pont Adolphe<br>''Nei Bréck'' | Bild= Luxembourg, pont Adolphe et Caisse Epargne (1).jpg | Land= {{LUX}} | Plaz= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Koordinaten= {{Coor dms|49|36|30|N|06|07|37|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Iwwer= [[Péitruss]] | Funktioun= Stroossebréck | Benotzer = [[Nationalstrooss 3|N3]]<br> zousätzlech Foussgänger- a Vëlosbréck | Typ= Boubréck | Längt= 153 m | Felder= | Breet= 18,70 m | Héicht= 42 m | Material= | Opgaangen= 24. Juli 1903 | Architekten= [[Albert Rodange]] <br>[[Paul Séjourné]] | Renovéiert = 2014-2017 |Bildtext=D'Bréck 2017, no der Renovéierung}} [[Fichier:Luxembourg 06.JPG|thumb|D'Adolphe-Bréck (2013), kuerz virun der Renovéierung]] [[File:Tram Pont Adolphe.jpg|thumb|Eng Ramm vum [[Stater Tram]] op der Adolphe-Bréck]] D''''Adolphe-Bréck''', och '''Nei Bréck''' genannt, ass eng Bréck an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], déi zanter 1903 d'[[Uewerstad|Alstad]] mam [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] verbënnt. Benannt ass se nom Groussherzog [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Adolphe]]. De Projet, eng Bréck an d'Verlängerung vum [[Boulevard Royal]] ze bauen, geet an d'Joer [[1887]] zeréck. D'Propositioun fir eng Bréck mat engem grousse Bou ze baue war vum lëtzebuergeschen Ingenieur [[Eugène Ferron]]. Éischt Pläng ware vum lëtzebuergeschen [[Ingenieur]] [[Albert Rodange]]<ref>Den Albert Rodange hat 1895 fir eng Boubréck iwwer d'Sauer op der [[Buerschtermillen|Buerschtermille]] verantwortlech gezeechent.<br> Déi Bréck hat eng Spanwäit vun 38m, ma gouf 50 Joer méi spéit, den 21. Januar 1945 vun däitschen Zaldoten an d'Luucht gesprengt. [https://web.archive.org/web/20160305003955/http://web.ctrl.lu/_files/bourscheid.lu/f1971/de-buurschter-november-2013.pdf "De Buurschter", November 2013, Säit 42] mat Fotoe vun där Bréck.</ref>, déi definitiv Pläng goufe vum franséischen Ingenieur [[Paul Séjourné]] opgestallt. Den ''Aide-conducteur des travaux publics'' Prosper Sivering, e Beamten am Bauteministère, krut d'Regierung souzesoen a leschter Minutt ëmgestëmmt, d'Breet vun der Bréck, déi op 14 Meter geplangt war, op 16 Meter ze vergréisseren<ref>De Sivering war iwwerzeegt, datt nom Ferron senge Pläng, mat de Schinne vun Tram a Jangli an den Trottoire just 9 Meter Rescht bléiwe fir d'Fuerbunn, wat vill ze wéineg wier. Hien hat un de Generaldirekter (Minister) fir ëffentlech Bauten, [[Charles Rischard]], de Premierminister [[Paul Eyschen]] an de Chamberspresident [[Charles-Jean Simons]] geschriwwen, fir hinne seng Bedenke matzedeelen. Well e keng Äntwert krut, schrouf e kuerzerhand direkt un de Groussherzog [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Adolphe]]. Dat huet him e Blâme vu sengem Minister abruecht, a wann d'Press net Wand vun der Saach kritt gehat hätt, an d'ëffentlech Debatt d'Iddi vun enger 16-Meter-Breet ënnerstëtzt hätt, wier e wa méiglech fir deen "Affront" entlooss ginn. Sou huet d'Regierung der Ännerung vu 14 op 16 Meter a leschter Minutt zougestëmmt, ier d'Aarbechte lassgoungen. Kuckt dozou: Denis Scuto: "Damnatio memoriae." in: ''Tageblatt'' 23.-26. Dezember 2017, Nr. 299, S.5.</ref>. __TOC__ De [[14. Juli]] [[1900]] huet de Groussherzog Adolphe de [[Grondsteen|Grondstee]] geluecht, an 3 Joer drop, de [[24. Juli]] [[1903]], gouf d'Bréck fir de Verkéier opgemaach. D'Adolphe-Bréck war, wéi se gebaut gouf, déi gréisst Bréck aus Hastee vun der Welt. Se ass 153&nbsp;m laang an 42&nbsp;m héich. Hiren Haaptbou huet eng Spanwäit vu 84,65&nbsp;m. Vir- an hannendru si méi kleng Béi vun 21,60&nbsp;m. D'Bréck setzt sech aus 2 Parallelbéi zesummen, wat et erlaabt, eng Breet vun der Strooss vun uganks 16 an haut 18,7&nbsp;m z'erméiglechen. Eleng déi 2 Mëttelbéi bestinn aus 2850 m³ [[Gilsdref]]er [[Sandsteen]] (de Rescht gouf mat Steng vun [[Iernzen]], [[Déiljen]] an dem [[Bouneweg-Nord/Verluerekascht|Verluerekascht]] gebaut). Den Numm ''Nei Bréck'' krut se, well et schonn eng Bréck iwwer de [[Péitruss]]dall gouf, nämlech d'[[Al Bréck]], déi och "Passerell" genannt gëtt. Den Numm ass bis haut erhalen. == Renovéierungs- a Moderniséierungsaarbechten == *[[1928]]: Elektrifizéierung vun der [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg - Iechternach|Charelisbunn]]<ref>[http://www.onsstad.lu/uploads/media/ons_stad_26-1987_18-19.pdf Ons Stad 26/1987]</ref>; *[[1936]]: Erneierung vu 500 Balustraden; *[[1961]]/[[1962|62]]: D'Fuerpist kritt eng nei Stolbëtongsplack, déi 1,2&nbsp;m méi breet ass; *[[1976]]: Neie Stroossebelag an Ofsécherung vun den Trëttoiren: *[[2003]]/[[2004|04]]: Rëssstabiliséierung duerch 258 provisoresch Spanglidder. Wéi d'Stroossebauverwaltung d'Bréck 1996 ënnersicht hat, gouf festgestallt, datt an de Bréckebéi en ettlech Steebléck Schied haten, déi op d'Trassenaarbechten aus den 1960er Joren zeréckzeféiere waren. Fir déi Rëss ze bremsen, huet d'Stroossebauverwaltung am September 2003 ugefaangen, iwwer 250 Verankerungstaangen un de Béi festzemaachen. 7 Joer drop sinn nei Rëss festgestallt ginn, an d'Staangen hunn deelweis missen ersat ginn. Et gouf kloer, datt d'Bréck eng méi grëndlech Renovéierung néideg hätt. ===Renovéierung 2014-2017=== Dës Aarbechte goufen tëscht 2014 an 2017 ausgefouert an hunn 63 Milliounen Euro kascht<ref name=wieder>[https://web.archive.org/web/20170327011053/http://www.wort.lu/de/lokales/wiedereroeffnung-des-pont-adolphe-114-jahre-alt-und-wieder-in-bestform-58d40ca7a5e74263e13ac71b "Wiedereröffnung des Pont Adolphe: 114 Jahre alt und wieder in Bestform."] wort.lu, 24. März 2017 um 06:00.</ref>. Fir d'éischt huet missen eng Deviatioun fir de Verkéier tëscht der [[Uewerstad]] an dem Garer Quartier gebaut ginn. Dofir gouf 30&nbsp;m méi westlech, eng provisoresch Bréck mat dräi Bunnen an engem Trëttoir opgeriicht. Si war aus Stol a gouf wéinst hirer bloer Faarf "Blo Bréck" genannt. D'Aarbechten dozou hunn de 6. August 2013 ugefaangen a waren den 12. Abrëll 2014 fäerdeg<ref>{{Citation |URL=http://www.wort.lu/de/lokales/die-blaue-bruecke-ist-offen-534964fee4b082e964125dc7 |Titel=wort.lu:''Die blaue Brücke ist offen'' |Gekuckt=24.03.2017 |Archiv-Datum=24.03.2017 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20170324175718/http://www.wort.lu/de/lokales/die-blaue-bruecke-ist-offen-534964fee4b082e964125dc7 }}</ref>. D'Käschte vum Provisorium louche bei 23 Milliounen Euro<ref>[http://news.rtl.lu/news/national/458133.html rtl.lu:''Provisoresch Bréck laanscht déi Nei Bréck hëlt Form un'']</ref>. Den 19. Mee 2014 hunn d'Aarbechten un der Adolphe-Bréck selwer ugefaangen<ref>{{Citation |URL=http://www.wort.lu/de/lokales/luxemburg-auf-bald-pont-adolphe-537b64ebb9b3988708027f69 |Titel=wort.lu:''Auf bald, Pont Adolphe!'' |Gekuckt=24.03.2017 |Archiv-Datum=24.03.2017 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20170324173704/http://www.wort.lu/de/lokales/luxemburg-auf-bald-pont-adolphe-537b64ebb9b3988708027f69 }}</ref>. Si gouf an eng Baatsch agepaakt, déi wéi Verband ausgesinn huet, mat der Opschrëft ''Guérir le Pont Adolphe''. Du gouf Stee fir Steen de Belag an dann de Plateau vun der Bréck bis op d'Béi ofgedroen. D'Rëss goufe mat engem Spezialprodukt ausgefout an d'Béi mat am Ganzen 1.050 Eisestaange stabiliséiert. Iwwerdeems goufen d'Steng eenzel gebotzt a wann néideg gefléckt. Just 5&nbsp;% hu missen erneiert ginn. Dono goufe se nees een nom aneren agesat. Um Enn gouf nees eng Plack fir d'Fuerbunnen dropgesat. Dës ass ewell 1,5&nbsp;m méi breet wéi virdrun, wat et erméiglecht, méi Plaz fir Trëttoiren ze hunn. Ausserdeem goufe schonn d'Schinne fir den [[Stater Tram|Tram]] geluecht, deen awer eréischt zanter Dezember 2020 iwwer d'Bréck bis bei d'[[Gare Lëtzebuerg|Gare]] fiert. Bis dohi sinn d'Bussen iwwer déi Spuere gefuer.<ref name=wieder/><ref>Jean-Pierre Hennebert: [https://web.archive.org/web/20190128051335/http://paperjam.lu/news/le-tram-ne-desservira-pas-la-cloche-dor-avant-2023 "Le tram ne desservira pas la Cloche d'Or 'avant 2023'."] paperjam.lu, 27. November 2018 (gekuckt de 6. Dezember 2018)</ref> Nodeems d'Nei Bréck de 25. Mäerz 2017 nees fir de Verkéier opgoung, gouf déi Blo Bréck nees ofmontéiert, an d'[[Place de Metz (Stad Lëtzebuerg)|Metzer Plaz]] an d'[[Place de Bruxelles (Stad Lëtzebuerg)|Bréisseler Plaz]] nees an d'Rei gesat. <gallery> PONT ADOLPHE + BLUE BRIDGE LUXEMBOURG.jpg|Déi provisoresch Blo Bréck gëtt gebaut (Nov. 2013) PONT ADOLPHE IN SPRING, LU.jpg|D'Bréck mat hirem "Verband" (2016). Luxembourg, Nei Bréck reopened (4).jpg|De 25. Mäerz 2017 konnt de Verkéier erëm iwwer déi renovéiert ''Nei Bréck'' fueren. </gallery> ==== Vëlos- a Foussgängerbréck ==== Wéi déi blo Bréck bis demontéiert war, konnten och d'Aarbechten un enger Neierung fäerdeg gemaach ginn: Eng zousätzlech Bréck fir Vëlosfuerer a Foussgänger, déi direkt ënner dem Plateau vun der Bréck, tëscht de Béi, u stole Seeler, hänkt<ref>[https://web.archive.org/web/20170207121723/http://www.wort.lu/de/lokales/neue-attraktion-in-der-hauptstadt-radfahren-unter-der-tram-551c05f20c88b46a8ce569ce "Radfahren unter der Tram."] wort.lu, 2. Abrëll 2015 14:14.</ref>. Se gouf de [[17. September]] [[2017]] fir de Verkéier opgemaach. Entworf gouf se vun CBA Architects. D'Iddi fir esou eng Passerell ënnert der eigentlecher Bréck opzehänke war am Joer [[2007]] dem deemolegen Transportminister vun engem Vëlosaktivist, dem Jo Simon, virgestallt ginn. Déi Pläng goufen dunn awer eréischt ënnert dem [[François Bausch]] am Joer [[2013]] nees aus dem Tirang gezunn. Et gouf keng gréisser Oppositioun, soudatt d'Passerell dunn och esou konnt realiséiert ginn<ref name="wort.lu">[https://web.archive.org/web/20170917195923/https://www.wort.lu/de/lokales/neue-velosbreck-das-puzzlestueck-unter-der-bruecke-59be803b56202b51b13c3655 Neue "Velosbréck" - as „Puzzlestück“ unter der Brücke], op wort.lu de 17. September 2017</ref>. D'Bréck ass ongeféier 200 Meter laang an de Käschtepunkt fir de Bau louch bei 6,2 Milliounen Euro<ref name="rtl.lu">[http://www.rtl.lu/letzebuerg/1076414.html 200&nbsp;m laang, 6,2 Mio € deierVëlosbréck ënnert dem Pont Adolphe offiziell ageweit], op rtl.lu de 17. September 2017</ref>. Am Juni 2019 gouf den Entworf vun der Passerell mat engem vun 11 "Gold Awards" beim Concours "''best architects 20''" ausgezeechent.<ref>[https://bestarchitects.de/de/2020/gold/all/all/all/overview.html best architects 20 winners] op bestarchitects.de.</ref> <gallery> Fichier:Luxembourg, passerelle sous le pont Adolphe (25).jpg|Vue vu baussen op d'Passerell fir Vëlosfuerer a Foussgänger. File:Bicycle tunnel Pont Adolf 2018-12-01.jpg|Vue vu bannen. File:Luxembourg, passerelle sous le pont Adolphe (07).jpg|Agank op der Südsäit (Metzer Plaz)... File:Bicycle bridge Pont Adolf 1 2018-12-01.jpg|an op der Nordsäit (Bréisseler Plaz) </gallery> == Schwësterbrécken == Et gëtt fënnef Kopien, resp. "Sëschterbrécken": Eng Kopie vun der Adolphe-Bréck steet zu [[Philadelphia]]. Et ass d'[[Walnut Lane Bridge]], a si ass am arméierte Bëtong gebaut. Och eng Bréck bei [[Arguisuelas]] (Castilla La Mancha) iwwer den ''Arroyo de San Jorge'' , eng Eisebunnsbréck, gläicht der Neier Bréck, ofgesi vun e puer klenge Béi méi iwwer dem Haaptbou, dee bei där Bréck aus just engem Bou besteet.<ref>[http://www.flickr.com/photos/waterseries/3797965020/ eng Foto.]</ref> {{Coor dms1|39|49|23.17|N|01|47|30.15|W}} En anere Guet vun der Bréck (mat dräi amplaz véier klenge Béi iwwer dem Haaptbou) ass de [[Viaduc vu Lavaur]], tëscht de Gemenge [[Lavaur]] a [[Labastide-Saint-Georges]], am [[Departement Tarn]]. Et ass eng Eisebunnsbréck déi iwwer den [[Agoût]] féiert. Si ass och vum Séjourné geplangt ginn an ass haut als Monument klasséiert. Eng weider Eisebunnsbréck iwwer den Agout ass de ''Pont de l'Aguillou'', och ''[[Pont Antoinette]]'' genannt, zu [[Vielmur-sur-Agoût]] am Departement Tarn. Tëscht 1908 bis 1912 ass zu [[Constantine]] an [[Algerien]] d'[[Sidi Rached Bréck]] ënner der Leedung vum Ingenieur Aubin Eyraud gebaut ginn. Och hien huet sech op d'Pläng vum Séjourné gestëtzt, hien huet d'Bréck awer verlängert fir sou de Staddeel El Kantara mat der Gare ze verbannen, déi op der anerer Säit vun deem breeden Dall vum Oued Rhumel läit.<ref>{{Citation |URL=http://www.constantine-hier-aujourdhui.fr/LaVille/pontsidirached.htm |Titel=Le pont de Sidi Rached |Gekuckt=21.01.2012 |Archiv-Datum=26.01.2012 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20120126141201/http://www.constantine-hier-aujourdhui.fr/LaVille/pontsidirached.htm }}</ref> <gallery> Fichier:West elevation, looking east from south bank of Wissahickon Creek. - Walnut Lane Bridge, Spanning Wissahickon Creek at Walnut Lane (State Route 4013), Philadelphia, Philadelphia HAER PA,51-PHILA,731-2.tif|[[Walnut Lane Bridge]] Fichier:Lavaur - Viaduc Séjourné sur l'Agout -1.jpg|[[Viaduc vu Lavaur]] Fichier:Pont_de_l'Aguillou_dit_"pont_Antoinette".JPG|Pont de l'Aguillou genannt ''Pont Antoinette'' Fichier:قنطرة سيدي راشد والزاوية.JPG|Sidi-Rached-Bréck zu Constantine </gallery> ==Trivia== Um [[Revers (Mënz)|Revers]] vum [[Lëtzebuerger Frang#100F1970|100 Frang Schäi vun 1970]], wéi schonn op [[Lëtzebuerger Frang#1001944H|deem vun 1944]], ass d'Bréck duergestallt<ref>[[Raymond Weiller]]: ''125 ans de papier-monnaie luxembourgeois'' Banque Internationale à Luxembourg , Luxembourg 1981.</ref>. == Literatur == * [[Jean-Pierre Koltz|Koltz, Jean-Pierre]], ''Baugeschichte der Stadt und Festung Luxemburg'', 3 Bänn, Lëtzebuerg 1946/51. * ''Eng Nei Bréck'': Den Dossier an der [http://www.forum.lu/bibliothek/ausgaben/inhalt?ausgabe=275 Duebelnummer 267/268] am [[Forum (Zäitschrëft)|forum]] vum Juni/Juli 2007, op 21 Säiten. == Kuckt och == * [[Charles Bernhoeft]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Adolphe Bridge|Adolphe-Bréck}} * [http://www.pch.public.lu/fr/infrastructures/ponts-viaducs/pont-adolphe/index.html D'Nei Bréck op der Websäit vun de Ponts et chaussées vu Lëtzebuerg] * [http://www.gouvernement.lu/784407/04wiseler_pont_adolphe Renovatiounsprojet vun der Neier Bréck op der Websäit vun der lëtzebuergescher Regierung] * [https://web.archive.org/web/20130115052605/http://www.ssmn.public.lu/patrimoine/urbain_rural/urbain/pont_adolphe/index.html D'Adolphe-Bréck op der Websäit vum ''Service des sites et monuments nationaux''] {{fr}} * [http://www.mtp.public.lu/projets/projets-a-la-loupe/pont-adolphe/pavillon-exposition/ Ausstellung iwwer d'Adolphe-Bréck op der Websäit vum Nohaltegkeets- an Infrastrukturministère] * Eng [https://web.archive.org/web/20110716092850/http://www.slideroll.com/show.php?s=9gbx82m0 Diashow] iwwer de Bau vun der Bréck * [https://web.archive.org/web/20151026014200/http://www.wort.lu/de/lokales/es-gibt-nicht-nur-eine-nei-breck-4f61b180e4b0860580a9b848 Es gibt nicht nur eine „Nei Bréck“], wort.lu 21. Februar 2012 [https://web.archive.org/web/20200814031543/https://www.webcitation.org/64saf4Ih8 archivéiert] * [https://web.archive.org/web/20170710202018/https://www.wort.lu/de/videos/58ea6456a5e74263e13ad42f De Robert L. Philippart iwwer d'Bedeitung vun der Neier Bréck], Video op wort.lu, Abrëll 2017 == Bau, fotograféiert vum Charles Bernhoeft == <gallery perrow="6" widths="160"> Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge.jpg|De Grondstee gëtt geluecht. Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-1.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-2.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-3.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-4.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-5.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-6.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-7.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-8.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-9.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-10.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-11.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-12.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-13.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-14.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-15.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-16.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-17.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-18.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-19.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-20.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-21.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-22.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-23.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-24.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-25.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-26.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-27.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-28.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-29.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-30.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-31.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-32.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-33.jpg Fichier:Bernhoeft Adolphe Bridge-35.jpg </gallery> == Fotoen == <gallery perrow="4" widths="160"> Fichier:Tablet PONT ADOLPHE, Luxembourg-City.jpg|Plack op der Bréck, op der Säit vun der Uewerstad. </gallery> {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Brécken an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Brécken an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stroossebrécken zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Brécken iwwer d'Péitruss]] [[Kategorie:Boubrécken]] [[Kategorie:Bauwierker 1903]] [[Kategorie:Vëlosbrécken zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stater Tram]] i8qka9c0vpuppfcmwqmka8gyvz1tork 0 6292 2711393 2704965 2026-10-08T11:41:31Z GilPe 14980 Update amgaang 2711393 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''Kanton Clierf''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. Et ass [[fläch]]eméisseg de gréisste Kanton a läit am Norde vum Land. E grenzt am Norden a Westen un d'[[Belsch]], am Osten un [[Däitschland]] an am Süden un d'Kantone [[Kanton Wolz|Wolz]], [[Kanton Dikrech|Dikrech]] a [[Kanton Veianen|Veianen]]. Déi 5 [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] aus dem Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Clierf''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0501 |{{Clierf}} |align="right" | {{wikidata|property|Q836075|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836075|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q836075|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836075|P2046|P585}}}} |- |LU0502 |{{Wëntger}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985404|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985404|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985404|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985404|P2046|P585}}}} |- |LU0503 |{{Parc Housen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q743393|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q743393|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q743393|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q743393|P2046|P585}}}} |- |LU0504 |{{Ëlwen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q24454|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q24454|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q24454|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q24454|P2046|P585}}}} |- |LU0505 |{{Wäiswampech}} |align="right" | {{wikidata|property|Q377847|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q377847|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q377847|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q377847|P2046|P585}}}} |} ==Demographie== === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == * [[Lëtzebuerger Kantonen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.sicler.lu/ SICLER - Syndicat Intercommunal pour la Promotion du Canton de Clervaux] * [http://www.dck.lu/ Websäit vun "De Cliärrwer Kanton, Veräin fir d'kulturellt Liäwwen a.s.b.l."] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Clierf}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Clierf}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Clierf| ]] s6rv3ad0impz22ndi5bnkm2hq5h7mgs 2711394 2711393 2026-10-08T11:51:01Z GilPe 14980 2711394 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''{{PAGENAME}}''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. == Geographie == De {{PAGENAME}} ass [[fläch]]eméisseg de gréisste Kanton a läit am Norde vum Land. === Nopeschkantonen === {{Nopeschgemengen |ville = Clierf | nord = (''{{BEL}}'') | nord-est = | est = (''{{DEU}}'') | sud-est = [[Kanton Veianen|Veianen]] | sud = [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | sud-ouest = [[Kanton Wolz|Wolz]] | ouest = | nord-ouest = }} === Gemengen am Kanton === Déi fënnef [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] aus dem Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Clierf''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0501 |{{Clierf}} |align="right" | {{wikidata|property|Q836075|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836075|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q836075|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836075|P2046|P585}}}} |- |LU0502 |{{Wëntger}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985404|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985404|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985404|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985404|P2046|P585}}}} |- |LU0503 |{{Parc Housen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q743393|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q743393|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q743393|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q743393|P2046|P585}}}} |- |LU0504 |{{Ëlwen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q24454|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q24454|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q24454|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q24454|P2046|P585}}}} |- |LU0505 |{{Wäiswampech}} |align="right" | {{wikidata|property|Q377847|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q377847|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q377847|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q377847|P2046|P585}}}} |} == Geschicht == De {{PAGENAME}} geet op déi [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischt Kantonsandeelung]] vum [[Departement Forêts]] vum 31. August 1795 zeréck. E war deemools de 35. vun de 37 Kantonen. Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|35. Clervaux, qui comprend Clervaux, Selschette, Hoschette, Weicherdingen, Drauffelt, Sibenaler, Bokholtz, Hosingen, Eussebach, Munshausen, Niedhausen, Rodershausen, Dorscheyd, Marnach, Reuler, Urtpelt, Roder, Fischbach, Hupperdange, Heinerscheyd, Lieler, Breidveld, Sassel, Weiller, Asselborn, Reimmeling, Boxhorn, Stokem, Esselborn, Doningen, Lullange et leurs dépendances.|Arrêté (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796 ass … Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf de Kanton nei ofgegrenzt … No der territorialer Neiuerdnung vun 1814 an 1815 gouf de Kanton … 1831 hat de Kanton … Awunner an … Gemengen. Bei der neier Geriichtsandeelung vum 12. Oktober 1841 war … === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == * {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.sicler.lu/ SICLER - Syndicat Intercommunal pour la Promotion du Canton de Clervaux] * [http://www.dck.lu/ Websäit vun "De Cliärrwer Kanton, Veräin fir d'kulturellt Liäwwen a.s.b.l."] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Clierf}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Clierf}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Clierf| ]] eidmjgigqkc14br7bidyn6i7kxas3si 0 6294 2711238 2704972 2026-10-07T15:03:15Z GilPe 14980 Update amgaang 2711238 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''Kanton Dikrech '''ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. E läit am Norde vum Land. E grenzt am Norden un d'Kantone [[Kanton Clierf|Clierf]] a [[Kanton Veianen|Veianen]], am Osten un [[Däitschland]] an un de [[Kanton Iechternach]], am Süden un de [[Kanton Miersch]] an am Westen un d'Kantone [[Kanton Réiden|Réiden]] a [[Kanton Wolz|Wolz]]. Déi 10 Gemengen aus dem Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Dikrech''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0601 |{{Bettenduerf}} |align="right" | {{wikidata|property|Q832382|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q832382|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q832382|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q832382|P2046|P585}}}} |- |LU0602 |{{Buerschent}} |align="right" | {{wikidata|property|Q641381|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q641381|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q641381|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q641381|P2046|P585}}}} |- |LU0603 |{{Dikrech}} |align="right" | {{wikidata|property|Q16050|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16050|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q16050|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16050|P2046|P585}}}} |- |LU0604 |{{Ierpeldeng}} |align="right" | {{wikidata|property|Q986403|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986403|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q986403|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986403|P2046|P585}}}} |- |LU0605 |{{Ettelbréck}} |align="right" | {{wikidata|property|Q659351|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q659351|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q659351|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q659351|P2046|P585}}}} |- |LU0606 |{{Feelen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1143707|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143707|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1143707|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143707|P2046|P585}}}} |- |LU0607 |{{Mäerzeg}} |align="right" | {{wikidata|property|Q685611|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q685611|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q685611|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q685611|P2046|P585}}}} |- |LU0608 |{{Reisduerf}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985196|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985196|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985196|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985196|P2046|P585}}}} |- |LU0609 |{{Schieren}} |align="right" | {{wikidata|property|Q371757|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q371757|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q371757|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q371757|P2046|P585}}}} |- |LU0610 |{{Ärenzdall}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1313580|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1313580|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1313580|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1313580|P2046|P585}}}} |} ==Demographie== {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == * [[Lëtzebuerger Kantonen]] * [[Baastenduerf]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Dikrech}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Dikrech| ]] nnkqcexkxwnkncxnai7eypso4o75lct 2711251 2711238 2026-10-07T15:47:37Z GilPe 14980 iwwerschafft; EnCours ewech 2711251 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''{{PAGENAME}}''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. == Geographie == De {{PAGENAME}} läit am Norde vum Land. === Nopeschkantonen === {{Nopeschgemengen |ville = Dikrech | nord = [[Kanton Clierf|Clierf]] | nord-est = [[Kanton Veianen|Veianen]] | est = (''{{DEU}}'') | sud-est = [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | sud = [[Kanton Miersch|Miersch]] | sud-ouest = | ouest =[[Kanton Réiden|Réiden]] | nord-ouest = [[Kanton Wolz|Wolz]] }} === Gemengen am Kanton === Déi 10 Gemengen am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Dikrech''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0601 |{{Bettenduerf}} |align="right" | {{wikidata|property|Q832382|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q832382|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q832382|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q832382|P2046|P585}}}} |- |LU0602 |{{Buerschent}} |align="right" | {{wikidata|property|Q641381|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q641381|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q641381|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q641381|P2046|P585}}}} |- |LU0603 |{{Dikrech}} |align="right" | {{wikidata|property|Q16050|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16050|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q16050|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16050|P2046|P585}}}} |- |LU0604 |{{Ierpeldeng}} |align="right" | {{wikidata|property|Q986403|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986403|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q986403|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986403|P2046|P585}}}} |- |LU0605 |{{Ettelbréck}} |align="right" | {{wikidata|property|Q659351|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q659351|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q659351|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q659351|P2046|P585}}}} |- |LU0606 |{{Feelen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1143707|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143707|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1143707|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143707|P2046|P585}}}} |- |LU0607 |{{Mäerzeg}} |align="right" | {{wikidata|property|Q685611|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q685611|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q685611|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q685611|P2046|P585}}}} |- |LU0608 |{{Reisduerf}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985196|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985196|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985196|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985196|P2046|P585}}}} |- |LU0609 |{{Schieren}} |align="right" | {{wikidata|property|Q371757|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q371757|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q371757|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q371757|P2046|P585}}}} |- |LU0610 |{{Ärenzdall}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1313580|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1313580|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1313580|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1313580|P2046|P585}}}} |} == Geschicht == De {{PAGENAME}} geet op déi [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischt Kantonsandeelung]] vum [[Departement Forêts]] vum 31. August 1795 zeréck. E war deemools de 17. vun de 37 Kantonen. Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|17. Diekirch, qui comprend Diekirch, Modernach, Haller, Beffort, Eppeldorff, Reistorff, Erentstorf, Siegen, Folkendingen, Moestroff, Gilsdorf, Engelsdorff, Ettelbruk, Ober et Nider-Feulen Nider-Warken, Birden, Erpelding, Welscheid, Bettendorf, Hesdorf, Longsdorf, Tandel, Bastendorf, Michelau, Graentzingen, Nider et Ober-Schyren, Nider et Ober-Mertzig et leurs dépendances|Arrêté (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondissement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796 ass de Kanton Dikrech bestoe bliwwen. Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet en zum véierten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Dikrech]] war.<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 168|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf de Kanton nei ofgegrenzt; e war ee vun de fënnef Kantone vum [[Arrondissement Dikrech]].<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> D'territorial Neiuerdnung vun 1814 an 1815 huet d'Gebitt vum Kanton Dikrech net direkt betraff, well et bannent de Grenze vum Groussherzogtum Lëtzebuerg louch. 1831 hat de Kanton Dikrech 13.105 Awunner an néng Gemengen.<ref name="Tandel" /> Bei der neier Geriichtsandeelung vum 12. Oktober 1841 war Dikrech ee vun de fënnef Kantone vum Geriichtsbezierk Dikrech. De Kanton bestoung aus den zwielef Gemenge [[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]], [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]], [[Gemeng Buerschent|Buerschent]], [[Gemeng Dikrech|Dikrech]], [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]], [[Gemeng Feelen|Feelen]], [[Gemeng Furen|Furen]]<ref>D'Gemeng Furen war an der publizéierter Tabell iertemlecherweis net opgefouert ginn a gouf duerch eng Rektifikatioun vum 18. November 1841 nogedroen: {{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rect/1841/11/19/n1/jo|Titel=RECTIFICATIF de l'Ordonnance royale grand-ducale du 12 octobre 1841 concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=18.11.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>, [[Gemeng Houschent|Houschent]], [[Gemeng Iermsdref|Iermsdref]], [[Gemeng Miedernach|Miedernach]], [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]] a [[Gemeng Veianen|Veianen]].<ref name=":1841 justices">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/12/n2/jo|Titel=ORDONNANCE ROYALE GRAND-DUCALE du 12 octobre 1841, n° 19, concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=12.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Bei där Reorganisatioun gouf de fréiere [[Kanton Veianen]] opgeléist. D'Stad Veianen an d'Gemeng Furen goufen dem Kanton Dikrech zougedeelt, iwwerdeems aner Gemenge vum fréiere Kanton Veianen an de [[Kanton Clierf]] koumen. Mam Gesetz vum 24. Februar 1843 gouf de Kanton dem [[Distrikt Dikrech]] zougedeelt.<ref name=":1843organisation">{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> Mam Gesetz vum 4. Abrëll 1851 gouf de Kanton Veianen nees ageriicht. D'Stad Veianen an d'Gemeng Furen, déi zanter 1841 zum Kanton Dikrech gehéiert haten, goufen dem neie Kanton Veianen zougedeelt. Dobäi koum och nach d'[[Gemeng Pëtschent]] aus dem [[Kanton Clierf]].<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix à Vianden|Gekuckt=07.10.2026|Datum=11.04.1851|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> De Kanton Dikrech huet bis zur Ofschafung vun den Distrikter den 3. Oktober 2015 zum Distrikt Dikrech gehéiert. === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III (31. August 1795)] mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45 {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Dikrech}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Dikrech| ]] pqnrkfokm45v8y2v5ackz1cpd7t22g6 2711380 2711251 2026-10-08T08:13:18Z GilPe 14980 Ref. Update 2711380 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''{{PAGENAME}}''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. == Geographie == De {{PAGENAME}} läit am Norde vum Land. === Nopeschkantonen === {{Nopeschgemengen |ville = Dikrech | nord = [[Kanton Clierf|Clierf]] | nord-est = [[Kanton Veianen|Veianen]] | est = (''{{DEU}}'') | sud-est = [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | sud = [[Kanton Miersch|Miersch]] | sud-ouest = | ouest =[[Kanton Réiden|Réiden]] | nord-ouest = [[Kanton Wolz|Wolz]] }} === Gemengen am Kanton === Déi 10 Gemengen am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Dikrech''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0601 |{{Bettenduerf}} |align="right" | {{wikidata|property|Q832382|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q832382|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q832382|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q832382|P2046|P585}}}} |- |LU0602 |{{Buerschent}} |align="right" | {{wikidata|property|Q641381|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q641381|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q641381|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q641381|P2046|P585}}}} |- |LU0603 |{{Dikrech}} |align="right" | {{wikidata|property|Q16050|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16050|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q16050|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16050|P2046|P585}}}} |- |LU0604 |{{Ierpeldeng}} |align="right" | {{wikidata|property|Q986403|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986403|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q986403|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986403|P2046|P585}}}} |- |LU0605 |{{Ettelbréck}} |align="right" | {{wikidata|property|Q659351|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q659351|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q659351|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q659351|P2046|P585}}}} |- |LU0606 |{{Feelen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1143707|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143707|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1143707|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143707|P2046|P585}}}} |- |LU0607 |{{Mäerzeg}} |align="right" | {{wikidata|property|Q685611|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q685611|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q685611|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q685611|P2046|P585}}}} |- |LU0608 |{{Reisduerf}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985196|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985196|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985196|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985196|P2046|P585}}}} |- |LU0609 |{{Schieren}} |align="right" | {{wikidata|property|Q371757|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q371757|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q371757|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q371757|P2046|P585}}}} |- |LU0610 |{{Ärenzdall}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1313580|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1313580|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1313580|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1313580|P2046|P585}}}} |} == Geschicht == De {{PAGENAME}} geet op déi [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischt Kantonsandeelung]] vum [[Departement Forêts]] vum 31. August 1795 zeréck. E war deemools de 17. vun de 37 Kantonen.<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref> Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|17. Diekirch, qui comprend Diekirch, Modernach, Haller, Beffort, Eppeldorff, Reistorff, Erentstorf, Siegen, Folkendingen, Moestroff, Gilsdorf, Engelsdorff, Ettelbruk, Ober et Nider-Feulen Nider-Warken, Birden, Erpelding, Welscheid, Bettendorf, Hesdorf, Longsdorf, Tandel, Bastendorf, Michelau, Graentzingen, Nider et Ober-Schyren, Nider et Ober-Mertzig et leurs dépendances|Arrêté (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondissement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796 ass de Kanton Dikrech bestoe bliwwen. Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet en zum véierten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Dikrech]] war.<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 168|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf de Kanton nei ofgegrenzt; e war ee vun de fënnef Kantone vum [[Arrondissement Dikrech]].<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> D'territorial Neiuerdnung vun 1814 an 1815 huet d'Gebitt vum Kanton Dikrech net direkt betraff, well et bannent de Grenze vum Groussherzogtum Lëtzebuerg louch. 1831 hat de Kanton Dikrech 13.105 Awunner an néng Gemengen.<ref name="Tandel" /> Bei der neier Geriichtsandeelung vum 12. Oktober 1841 war Dikrech ee vun de fënnef Kantone vum Geriichtsbezierk Dikrech. De Kanton bestoung aus den zwielef Gemenge [[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]], [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]], [[Gemeng Buerschent|Buerschent]], [[Gemeng Dikrech|Dikrech]], [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]], [[Gemeng Feelen|Feelen]], [[Gemeng Furen|Furen]]<ref>D'Gemeng Furen war an der publizéierter Tabell iertemlecherweis net opgefouert ginn a gouf duerch eng Rektifikatioun vum 18. November 1841 nogedroen: {{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rect/1841/11/19/n1/jo|Titel=RECTIFICATIF de l'Ordonnance royale grand-ducale du 12 octobre 1841 concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=18.11.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>, [[Gemeng Houschent|Houschent]], [[Gemeng Iermsdref|Iermsdref]], [[Gemeng Miedernach|Miedernach]], [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]] a [[Gemeng Veianen|Veianen]].<ref name=":1841 justices">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/12/n2/jo|Titel=ORDONNANCE ROYALE GRAND-DUCALE du 12 octobre 1841, n° 19, concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=12.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Bei där Reorganisatioun gouf de fréiere [[Kanton Veianen]] opgeléist. D'Stad Veianen an d'Gemeng Furen goufen dem Kanton Dikrech zougedeelt, iwwerdeems aner Gemenge vum fréiere Kanton Veianen an de [[Kanton Clierf]] koumen. Mam Gesetz vum 24. Februar 1843 gouf de Kanton dem [[Distrikt Dikrech]] zougedeelt.<ref name=":1843organisation">{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> Mam Gesetz vum 4. Abrëll 1851 gouf de Kanton Veianen nees ageriicht. D'Stad Veianen an d'Gemeng Furen, déi zanter 1841 zum Kanton Dikrech gehéiert haten, goufen dem neie Kanton Veianen zougedeelt. Dobäi koum och nach d'[[Gemeng Pëtschent]] aus dem [[Kanton Clierf]].<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix à Vianden|Gekuckt=07.10.2026|Datum=11.04.1851|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> De Kanton Dikrech huet bis zur Ofschafung vun den Distrikter den 3. Oktober 2015 zum Distrikt Dikrech gehéiert. === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}}{{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Dikrech}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Dikrech| ]] pphesad2dcm00klx16fm9k8rk408ntc 0 6295 2711377 2711214 2026-10-08T08:06:42Z GilPe 14980 Ref. Update 2711377 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''{{PAGENAME}}''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. == Geographie == De {{PAGENAME}} läit am Oste vum Land. === Nopeschkantonen === {{Nopeschgemengen |ville = Iechternach | nord = (''{{DEU}}'') | nord-est = | est = (''{{DEU}}'') | sud-est = | sud = [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | sud-ouest = | ouest = [[Kanton Miersch|Miersch]] | nord-ouest = [[Kanton Dikrech|Dikrech]] }} === Gemengen am Kanton === Déi siwe [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+Kanton Iechternach ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU1001 |{{Beefort}} |align="right" | {{wikidata|property|Q18693153|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q18693153|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q18693153|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q18693153|P2046|P585}}}} |- |LU1002 |{{Bech}} |align="right" | {{wikidata|property|Q813593|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q813593|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q813593|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q813593|P2046|P585}}}} |- |LU1003 |{{Bäerdref}} |align="right" | {{wikidata|property|Q818891|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q818891|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q818891|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q818891|P2046|P585}}}} |- |LU1004 |{{Konsdref}} |align="right" | {{wikidata|property|Q660217|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q660217|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q660217|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q660217|P2046|P585}}}} |- |LU1005 |{{Iechternach}} |align="right" | {{wikidata|property|Q204317|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q204317|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q204317|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q204317|P2046|P585}}}} |- |LU1006 |{{Rouspert-Mompech}} |align="right" | {{wikidata|property|Q31734921|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q31734921|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q31734921|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q31734921|P2046|P585}}}} |- |LU1008 |{{Waldbëlleg}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1017412|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017412|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1017412|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017412|P2046|P585}}}} |} == Geschicht == De {{PAGENAME}} geet op déi [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischt Kantonsandeelung]] vum [[Departement Forêts]] vum 31. August 1795 zeréck. E war deemools de siwente vun de 37 Kantonen. Säi Gebitt huet sech op béid Säite vun der [[Sauer]] erstreckt an huet och Uertschaften ëmfaasst, déi haut an [[Däitschland]] leien, dorënner [[Bollenduerf]], [[Ralingen]] a [[Wanschdref]].<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref> Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|7. Echternach, qui comprend Echternach, Hemstall, Bech, Rippinchen, Calbet, Breitweiller, Hirschbourg, Beydweiller, Consdorff, Berdorf, Ossweiller, Girft, Rosport, Monmpach, Gywenich, Born, Metzdorf, Werschdonf, Herbern, Edingen, Bollendorf, Ralingen, Wintersdorf, Fusenich, Grevenich, Mesenich, Lursberg, Christnach, WWaltbillig et leurs dépendances|Arrêté (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}}Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796 ass de Kanton bestoe bliwwen. Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet en zum drëtten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Béibreg]] war.<ref name=":1802division">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf de Kanton nei ofgegrenzt, e blouf awer ee vun de fënnef Kantone vum [[Arrondissement Béibreg]]. D'Andeelung vun 1802 huet och Gemengen op der rietser Säit vun der Sauer ëmfaasst.<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> No der territorialer Neiuerdnung vun 1814 an 1815 koumen d'Gebidder ëstlech vun der Sauer un d'[[Preisen|Kinnekräich Preisen]]. D'Sauer gouf domat an dësem Beräich zur Staatsgrenz, an d'Gebitt vum Kanton Iechternach gouf entspriechend ugepasst. 1831 hat de Kanton Iechternach 11.635 Awunner an aacht Gemengen.<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 169|Sprooch=fr}}</ref> Bei der neier Geriichtsandeelung vum 12. Oktober 1841 war Iechternach ee vun de fënnef Kantone vum Geriichtsbezierk Dikrech. De Kanton bestoung aus den aacht Gemenge [[Beefort]], [[Bech]], [[Bäerdref]], [[Konsdref]], [[Iechternach]], [[Mompech]], [[Rouspert]] a [[Waldbëlleg]].<ref name=":1841 justices">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/12/n2/jo|Titel=ORDONNANCE ROYALE GRAND-DUCALE du 12 octobre 1841, n° 19, concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=12.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Mam Gesetz vum 24. Februar 1843 gouf de Kanton dem neien [[Distrikt Gréiwemaacher]] zougedeelt, zu deem och d'[[Kanton Gréiwemaacher|Kantone Gréiwemaacher]] a [[Kanton Réimech|Réimech]] gehéiert hunn. Dës Distriktsandeelung blouf bis zum Ofschafe vun den Distrikter den 3. Oktober 2015 bestoen.<ref name=":1843organisation">{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> Den 1. Januar 2018 sinn d'[[Gemeng Mompech|Gemenge Mompech]] a [[Gemeng Rouspert|Rouspert]] zu der neier Gemeng [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] fusionéiert. Zanterhier besteet de Kanton Iechternach aus siwe Gemengen. === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Literatur == * Mayer, Christina: ''Topographie der Baukultur des Großherzogtums Luxemburg. Kanton Echternach'', Band 1, Ministère de la Culture, [[Service des sites et monuments nationaux]], 2010, ISBN 978-2-495-15120-7 == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Iechternach}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Iechternach}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Iechternach| ]] a3bo8zyaxew9zavyj6nywal300gvwyg 0 6304 2711376 2711215 2026-10-08T08:05:35Z GilPe 14980 Ref. Update 2711376 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''Kanton Gréiwemaacher''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. == Geographie == De {{PAGENAMEBASE}} läit am Oste vum Land. === Nopeschkantonen === {{Nopeschgemengen |ville = Gréiwemaacher | nord = [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | nord-est = | est = (''{{DEU}}'') | sud-est= | sud= [[Kanton Réimech|Réimech]] | sud-ouest = [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | ouest = | nord-ouest = [[Kanton Miersch|Miersch]] }} === Gemengen am Kanton === Déi aacht Gemengen am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+Kanton Gréiwemaacher ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU1101 |{{Betzder}} |align="right" | {{wikidata|property|Q850734|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q850734|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q850734|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q850734|P2046|P585}}}} |- |LU1102 |{{Biwer}} |align="right" | {{wikidata|property|Q376454|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q376454|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q376454|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q376454|P2046|P585}}}} |- |LU1103 |{{Fluessweiler}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1017425|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017425|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1017425|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017425|P2046|P585}}}} |- |LU1104 |{{Gréiwemaacher}} |align="right" | {{wikidata|property|Q215826|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q215826|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q215826|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q215826|P2046|P585}}}} |- |LU1105 |{{Jonglënster}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1017404|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017404|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1017404|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017404|P2046|P585}}}} |- |LU1106 |{{Manternach}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985479|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985479|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985479|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985479|P2046|P585}}}} |- |LU1107 |{{Mäertert}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985387|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985387|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985387|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985387|P2046|P585}}}} |- |LU1108 |{{Wuermer}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985399|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985399|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985399|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985399|P2046|P585}}}} |} == Geschicht == De Kanton Gréiwemaacher geet op déi [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischt Kantonsandeelung]] vum [[Departement Forêts]] vum 31. August 1795 zeréck. E war deemools de sechste vun de 37 Kantonen. Säi Gebitt huet sech op béide Säite vun der [[Musel]] a vun der [[Sauer]] erstreckt an huet och Uertschaften ëmfaasst, déi haut an [[Däitschland]] leien.<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref> Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''):{{Zitat|6. Grevenmacheren, qui comprend Grevenmacheren, Ombsdorff, Nittel, Wellen, Fellerich, Temmels, Wasserhesch, Igel, Langsur ou Lafer, Berbourg, Bruch, Budeler, Manternach, Lellig, Wasserbillig, Mertert, Munscheker, Biwer, Hagelsdorf, Weker, Bedzdorf, Machtumb, Berg et leurs dépendances.|Arrêté (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}}Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796 ass de Kanton bestoe bliwwen. Nom Gesetz vum 28 ''pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet en zum zweeten [[Arrondissement (Frankräich)|''Arrondissement communal'']] vum [[Departement Forêts]] gehéiert, deem säin [[Chef-lieu|Haaptuert]] [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] war.<ref name=":5">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf de Kanton nei ofgegrenzt an et hunn deemools ënner anerem d'Gebidder vu [[Berbuerg]], [[Biwer]], [[Gréiwemaacher]], [[Manternach]], [[Mäertert]] a [[Waasserbëlleg]] zu Kanton gehéiert, awer och Uertschaften op der rietser Säit vun der Musel an der Sauer, dorënner [[Igel (Däitschland)|Igel]], [[Laser (Däitschland)|Laser]], [[Nëttel]] an [[Temmels]].<ref name=":3">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> Duerch d'Neiuerdnung vun [[Europa (Kontinent)|Europa]] um [[Wiener Kongress]] 1815 koumen d'Gebidder ëstlech vun der Musel a Sauer un d'[[Preisen|Kinnekräich Preisen]]. Dës Flëss goufen domat zur Grenz tëscht dem Groussherzogtum Lëtzebuerg a Preisen an doduerch gouf och de Kanton Gréiwemaacher territorial méi kleng. 1831 hat de Kanton 5.6008 Awunner a véier Gemengen.<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 168|Sprooch=fr}}</ref> Bei der neier Geriichtsandeelung vum 12. Oktober 1841 gouf de Kanton Gréiwemaacher nees eng Kéier nei ofgegrenzt. Gläichzäiteg gouf de fréiere [[Kanton Betzder]] opgeléist. De Kanton Gréiwemaacher bestoung elo aus den néng Gemenge [[Gemeng Betzder|Betzder]], [[Gemeng Biwer|Biwer]], [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]], [[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]], [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]], [[Gemeng Manternach|Manternach]], [[Gemeng Mäertert|Mäertert]], [[Gemeng Rued-Sir|Rued-Sir]] a [[Gemeng Wuermer|Wuermer]].<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/12/n2/jo|Titel=ORDONNANCE ROYALE GRAND-DUCALE du 12 octobre 1841, n° 19, concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=12.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Mam Gesetz vum 24. Februar 1843 gouf de Kanton dem neien [[Distrikt Gréiwemaacher]] zougedeelt, zu deem och d'[[Kanton Iechternach|Kantonen Iechternach]] a [[Kanton Réimech|Réimech]] gehéiert hunn. Dës Distriktsandeelung blouf bis zum Ofschafe vun den Distrikter den 3. Oktober 2015 bestoen.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == * {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Gréiwemaacher}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Gréiwemaacher}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Gréiwemaacher| ]] 4pijyh576qmdi4bm2hunrlccv3vrkfh 0 6336 2711216 2711213 2026-10-07T11:59:23Z GilPe 14980 2711216 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''{{PAGENAME}}''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. == Geographie == De {{PAGENAME}} läit am Zentrum vum Land. === Nopeschkantonen === {{Nopeschgemengen |ville = Miersch | nord = [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | nord-est = [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | est = | sud-est = [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | sud = [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | sud-ouest = [[Kanton Capellen|Capellen]] | ouest = [[Kanton Réiden|Réiden]] | nord-ouest = }} === Gemengen am Kanton === Déi 10 [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Miersch''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0401 |{{Colmer-Bierg}} |align="right" | {{wikidata|property|Q676957|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q676957|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q676957|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q676957|P2046|P585}}}} |- |LU0402 |{{Biissen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q866692|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q866692|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q866692|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q866692|P2046|P585}}}} |- |LU0403 |{{Helperknapp}} |align="right" | {{wikidata|property|Q25583657|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q25583657|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q25583657|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q25583657|P2046|P585}}}} |- |LU0404 |{{Fëschbech}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1016233|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1016233|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1016233|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1016233|P2046|P585}}}} |- |LU0405 |{{Hiefenech}} |align="right" | {{wikidata|property|Q742927|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q742927|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q742927|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q742927|P2046|P585}}}} |- |LU0406 |{{Fiels}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985397|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985397|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985397|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985397|P2046|P585}}}} |- |LU0407 |{{Lëntgen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985395|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985395|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985395|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985395|P2046|P585}}}} |- |LU0408 |{{Luerenzweiler}} |align="right" | {{wikidata|property|Q256978|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q256978|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q256978|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q256978|P2046|P585}}}} |- |LU0409 |{{Miersch}} |align="right" | {{wikidata|property|Q284855|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q284855|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q284855|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q284855|P2046|P585}}}} |- |LU0410 |{{Noumer}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985393|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985393|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985393|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985393|P2046|P585}}}} |} == Geschicht == De {{PAGENAME}} geet op déi [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischt Kantonsandeelung]] vum [[Departement Forêts]] vum 31. August 1795 zeréck. E war deemools de 16. vun de 37 Kantonen. Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|16. Mersch, qui comprend Mersch, Meestroff, Reuland, Fischbach, Schoos, Angelsberg, Rollingen, Rekingen, Beringen, Pittingen, Biessen, Bergh, Schrondweiler, Nommeren, Feltz, Cruchten, Ober Glattbach, Erentzen, Heffingen, Meisenbourg et leurs dépendances.|Arrêté (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796 ass de Kanton Miersch bestoe bliwwen. Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet en zum zweeten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] war.<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 142|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf de Kanton nei ofgegrenzt; e war dunn ee vun den néng Kantone vum [[Arrondissement Lëtzebuerg]].<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> D'territorial Neiuerdnung vun 1814 an 1815 hat, am Géigesaz zu de Kantonen op der [[Musel]] an der [[Sauer]], keng direkt Auswierkungen op de Kanton Miersch, well säi Gebitt ganz bannent de Grenze vum Groussherzogtum Lëtzebuerg louch. 1831 hat de Kanton Miersch 11.819 Awunner an eelef Gemengen.<ref name="Tandel" details="S. 168" /> Bei der neier Geriichtsandeelung vum 12. Oktober 1841 war Miersch ee vun de sechs Kantone vum Geriichtsbezierk Lëtzebuerg. De Kanton bestoung aus den eelef Gemenge [[Gemeng Colmer-Bierg|Bierg]], [[Gemeng Biissen|Biissen]], [[Gemeng Béiwen-Atert|Béiwen un der Atert]], [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]], [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]], [[Gemeng Fiels|Fiels]], [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]], [[Gemeng Miersch|Miersch]], [[Gemeng Noumer|Noumer]], [[Gemeng Tënten|Tënten]] a [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]].<ref name=":1841 justices">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/12/n2/jo|Titel=ORDONNANCE ROYALE GRAND-DUCALE du 12 octobre 1841, n° 19, concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=12.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref>D'Gemeng Lëntgen war an der publizéierter Tabell iertemlecherweis net opgefouert ginn a gouf duerch eng Rektifikatioun vum 18. November 1841 nogedroen.<ref name=":1841RECTIF">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rect/1841/11/19/n1/jo|Titel=RECTIFICATIF de l'Ordonnance royale grand-ducale du 12 octobre 1841 concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=18.11.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Mam Gesetz vum 24. Februar 1843 gouf de Kanton dem Distrikt Lëtzebuerg zougedeelt.<ref name=":1843organisation">{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> Vum 30. Mee 1857 bis de 4. Mee 1867 huet de Kanton Miersch zesumme mam [[Kanton Réiden]] den eegestännegen [[Distrikt Miersch]] gebilt.<ref>{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo|Titel=Ordonnance royale grand-ducale du 30 mai 1857 portant établissement d'un commissariat de district à Mersch|Gekuckt=07.10.2026|Datum=03.06.1857|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref>{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 mai 1867 portant suppression du commissariat de district de Mersch|Gekuckt=07.10.2026|Datum=15.06.1867|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> No der Opléisung vun dësem Distrikt koum de Kanton Miersch nees bei den [[Distrikt Lëtzebuerg]], zu deem e bis zum Ofschafe vun den Distrikter den 3. Oktober 2015 gehéiert huet. === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} * [[Geographeschen Zentrum vu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III (31. August 1795)] mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45 {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Miersch}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Miersch| ]] g6u0kr2usrq4rr7wj0xe9olgwr2hje8 2711217 2711216 2026-10-07T12:00:38Z GilPe 14980 iwwerschafft; EnCours ewech 2711217 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''{{PAGENAME}}''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. == Geographie == De {{PAGENAME}} läit am Zentrum vum Land. === Nopeschkantonen === {{Nopeschgemengen |ville = Miersch | nord = [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | nord-est = [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | est = | sud-est = [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | sud = [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | sud-ouest = [[Kanton Capellen|Capellen]] | ouest = [[Kanton Réiden|Réiden]] | nord-ouest = }} === Gemengen am Kanton === Déi 10 [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Miersch''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0401 |{{Colmer-Bierg}} |align="right" | {{wikidata|property|Q676957|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q676957|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q676957|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q676957|P2046|P585}}}} |- |LU0402 |{{Biissen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q866692|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q866692|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q866692|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q866692|P2046|P585}}}} |- |LU0403 |{{Helperknapp}} |align="right" | {{wikidata|property|Q25583657|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q25583657|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q25583657|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q25583657|P2046|P585}}}} |- |LU0404 |{{Fëschbech}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1016233|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1016233|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1016233|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1016233|P2046|P585}}}} |- |LU0405 |{{Hiefenech}} |align="right" | {{wikidata|property|Q742927|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q742927|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q742927|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q742927|P2046|P585}}}} |- |LU0406 |{{Fiels}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985397|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985397|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985397|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985397|P2046|P585}}}} |- |LU0407 |{{Lëntgen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985395|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985395|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985395|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985395|P2046|P585}}}} |- |LU0408 |{{Luerenzweiler}} |align="right" | {{wikidata|property|Q256978|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q256978|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q256978|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q256978|P2046|P585}}}} |- |LU0409 |{{Miersch}} |align="right" | {{wikidata|property|Q284855|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q284855|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q284855|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q284855|P2046|P585}}}} |- |LU0410 |{{Noumer}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985393|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985393|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985393|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985393|P2046|P585}}}} |} == Geschicht == De {{PAGENAME}} geet op déi [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischt Kantonsandeelung]] vum [[Departement Forêts]] vum 31. August 1795 zeréck. E war deemools de 16. vun de 37 Kantonen. Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|16. Mersch, qui comprend Mersch, Meestroff, Reuland, Fischbach, Schoos, Angelsberg, Rollingen, Rekingen, Beringen, Pittingen, Biessen, Bergh, Schrondweiler, Nommeren, Feltz, Cruchten, Ober Glattbach, Erentzen, Heffingen, Meisenbourg et leurs dépendances.|Arrêté (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796 ass de Kanton Miersch bestoe bliwwen. Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet en zum zweeten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] war.<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 142|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf de Kanton nei ofgegrenzt; e war dunn ee vun den néng Kantone vum [[Arrondissement Lëtzebuerg]].<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> D'territorial Neiuerdnung vun 1814 an 1815 hat, am Géigesaz zu de Kantonen op der [[Musel]] an der [[Sauer]], keng direkt Auswierkungen op de Kanton Miersch, well säi Gebitt ganz bannent de Grenze vum Groussherzogtum Lëtzebuerg louch. 1831 hat de Kanton Miersch 11.819 Awunner an eelef Gemengen.<ref name="Tandel" details="S. 168" /> Bei der neier Geriichtsandeelung vum 12. Oktober 1841 war Miersch ee vun de sechs Kantone vum Geriichtsbezierk Lëtzebuerg. De Kanton bestoung aus den eelef Gemenge [[Gemeng Colmer-Bierg|Bierg]], [[Gemeng Biissen|Biissen]], [[Gemeng Béiwen-Atert|Béiwen un der Atert]], [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]], [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]], [[Gemeng Fiels|Fiels]], [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]], [[Gemeng Miersch|Miersch]], [[Gemeng Noumer|Noumer]], [[Gemeng Tënten|Tënten]] a [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]].<ref name=":1841 justices">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/12/n2/jo|Titel=ORDONNANCE ROYALE GRAND-DUCALE du 12 octobre 1841, n° 19, concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=12.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref>D'Gemeng Lëntgen war an der publizéierter Tabell iertemlecherweis net opgefouert ginn a gouf duerch eng Rektifikatioun vum 18. November 1841 nogedroen: {{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rect/1841/11/19/n1/jo|Titel=RECTIFICATIF de l'Ordonnance royale grand-ducale du 12 octobre 1841 concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=18.11.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Mam Gesetz vum 24. Februar 1843 gouf de Kanton dem Distrikt Lëtzebuerg zougedeelt.<ref name=":1843organisation">{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> Vum 30. Mee 1857 bis de 4. Mee 1867 huet de Kanton Miersch zesumme mam [[Kanton Réiden]] den eegestännegen [[Distrikt Miersch]] gebilt.<ref>{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo|Titel=Ordonnance royale grand-ducale du 30 mai 1857 portant établissement d'un commissariat de district à Mersch|Gekuckt=07.10.2026|Datum=03.06.1857|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref>{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 mai 1867 portant suppression du commissariat de district de Mersch|Gekuckt=07.10.2026|Datum=15.06.1867|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> No der Opléisung vun dësem Distrikt koum de Kanton Miersch nees bei den [[Distrikt Lëtzebuerg]], zu deem e bis zum Ofschafe vun den Distrikter den 3. Oktober 2015 gehéiert huet. === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} * [[Geographeschen Zentrum vu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III (31. August 1795)] mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45 {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Miersch}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Miersch| ]] 9uyu15ildfnusob38q31ksbsj4c3mux 2711232 2711217 2026-10-07T14:39:00Z Mobby 12 60927 /* Um Spaweck */k 2711232 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''{{PAGENAME}}''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. == Geographie == De {{PAGENAME}} läit am Zentrum vum Land. === Nopeschkantonen === {{Nopeschgemengen |ville = Miersch | nord = [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | nord-est = [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | est = | sud-est = [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | sud = [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | sud-ouest = [[Kanton Capellen|Capellen]] | ouest = [[Kanton Réiden|Réiden]] | nord-ouest = }} === Gemengen am Kanton === Déi 10 [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Miersch''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0401 |{{Colmer-Bierg}} |align="right" | {{wikidata|property|Q676957|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q676957|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q676957|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q676957|P2046|P585}}}} |- |LU0402 |{{Biissen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q866692|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q866692|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q866692|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q866692|P2046|P585}}}} |- |LU0403 |{{Helperknapp}} |align="right" | {{wikidata|property|Q25583657|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q25583657|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q25583657|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q25583657|P2046|P585}}}} |- |LU0404 |{{Fëschbech}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1016233|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1016233|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1016233|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1016233|P2046|P585}}}} |- |LU0405 |{{Hiefenech}} |align="right" | {{wikidata|property|Q742927|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q742927|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q742927|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q742927|P2046|P585}}}} |- |LU0406 |{{Fiels}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985397|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985397|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985397|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985397|P2046|P585}}}} |- |LU0407 |{{Lëntgen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985395|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985395|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985395|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985395|P2046|P585}}}} |- |LU0408 |{{Luerenzweiler}} |align="right" | {{wikidata|property|Q256978|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q256978|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q256978|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q256978|P2046|P585}}}} |- |LU0409 |{{Miersch}} |align="right" | {{wikidata|property|Q284855|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q284855|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q284855|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q284855|P2046|P585}}}} |- |LU0410 |{{Noumer}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985393|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985393|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985393|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985393|P2046|P585}}}} |} == Geschicht == De {{PAGENAME}} geet op déi [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischt Kantonsandeelung]] vum [[Departement Forêts]] vum 31. August 1795 zeréck. E war deemools de 16. vun de 37 Kantonen. Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|16. Mersch, qui comprend Mersch, Meestroff, Reuland, Fischbach, Schoos, Angelsberg, Rollingen, Rekingen, Beringen, Pittingen, Biessen, Bergh, Schrondweiler, Nommeren, Feltz, Cruchten, Ober Glattbach, Erentzen, Heffingen, Meisenbourg et leurs dépendances.|Arrêté (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796 ass de Kanton Miersch bestoe bliwwen. Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet en zum zweeten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] war.<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 142|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf de Kanton nei ofgegrenzt; e war dunn ee vun den néng Kantone vum [[Arrondissement Lëtzebuerg]].<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> D'territorial Neiuerdnung vun 1814 an 1815 hat, am Géigesaz zu de Kantonen op der [[Musel]] an der [[Sauer]], keng direkt Auswierkungen op de Kanton Miersch, well säi Gebitt ganz bannent de Grenze vum Groussherzogtum Lëtzebuerg louch. 1831 hat de Kanton Miersch 11.819 Awunner an eelef Gemengen.<ref name="Tandel" details="S. 168" /> Bei der neier Geriichtsandeelung vum 12. Oktober 1841 war Miersch ee vun de sechs Kantone vum Geriichtsbezierk Lëtzebuerg. De Kanton bestoung aus den eelef Gemenge [[Gemeng Colmer-Bierg|Bierg]], [[Gemeng Biissen|Biissen]], [[Gemeng Béiwen-Atert|Béiwen un der Atert]], [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]], [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]], [[Gemeng Fiels|Fiels]], [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]], [[Gemeng Miersch|Miersch]], [[Gemeng Noumer|Noumer]], [[Gemeng Tënten|Tënten]] a [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]].<ref name=":1841 justices">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/12/n2/jo|Titel=ORDONNANCE ROYALE GRAND-DUCALE du 12 octobre 1841, n° 19, concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=12.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref>D'Gemeng Lëntgen war an der publizéierter Tabell iertemlecherweis net opgefouert ginn a gouf duerch eng Rektifikatioun vum 18. November 1841 nogedroen: {{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rect/1841/11/19/n1/jo|Titel=RECTIFICATIF de l'Ordonnance royale grand-ducale du 12 octobre 1841 concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=18.11.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Mam Gesetz vum 24. Februar 1843 gouf de Kanton dem Distrikt Lëtzebuerg zougedeelt.<ref name=":1843organisation">{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> Vum 30. Mee 1857 bis de 4. Mee 1867 huet de Kanton Miersch zesumme mam [[Kanton Réiden]] den eegestännegen [[Distrikt Miersch]] gebilt.<ref>{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo|Titel=Ordonnance royale grand-ducale du 30 mai 1857 portant établissement d'un commissariat de district à Mersch|Gekuckt=07.10.2026|Datum=03.06.1857|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref>{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 mai 1867 portant suppression du commissariat de district de Mersch|Gekuckt=07.10.2026|Datum=15.06.1867|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> No der Opléisung vun dësem Distrikt koum de Kanton Miersch nees bei den [[Distrikt Lëtzebuerg]], zu deem e bis zum Ofschafe vun den Distrikter den 3. Oktober 2015 gehéiert huet. === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} * [[Geographeschen Zentrum vu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III (31. August 1795)] mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45 {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Miersch}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Miersch| ]] mq79jjd9cgmhlaw8n1lp0yhpfze22ng 2711379 2711232 2026-10-08T08:12:36Z GilPe 14980 Ref. Update 2711379 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''{{PAGENAME}}''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. == Geographie == De {{PAGENAME}} läit am Zentrum vum Land. === Nopeschkantonen === {{Nopeschgemengen |ville = Miersch | nord = [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | nord-est = [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | est = | sud-est = [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | sud = [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | sud-ouest = [[Kanton Capellen|Capellen]] | ouest = [[Kanton Réiden|Réiden]] | nord-ouest = }} === Gemengen am Kanton === Déi 10 [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Miersch''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0401 |{{Colmer-Bierg}} |align="right" | {{wikidata|property|Q676957|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q676957|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q676957|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q676957|P2046|P585}}}} |- |LU0402 |{{Biissen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q866692|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q866692|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q866692|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q866692|P2046|P585}}}} |- |LU0403 |{{Helperknapp}} |align="right" | {{wikidata|property|Q25583657|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q25583657|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q25583657|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q25583657|P2046|P585}}}} |- |LU0404 |{{Fëschbech}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1016233|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1016233|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1016233|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1016233|P2046|P585}}}} |- |LU0405 |{{Hiefenech}} |align="right" | {{wikidata|property|Q742927|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q742927|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q742927|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q742927|P2046|P585}}}} |- |LU0406 |{{Fiels}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985397|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985397|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985397|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985397|P2046|P585}}}} |- |LU0407 |{{Lëntgen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985395|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985395|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985395|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985395|P2046|P585}}}} |- |LU0408 |{{Luerenzweiler}} |align="right" | {{wikidata|property|Q256978|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q256978|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q256978|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q256978|P2046|P585}}}} |- |LU0409 |{{Miersch}} |align="right" | {{wikidata|property|Q284855|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q284855|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q284855|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q284855|P2046|P585}}}} |- |LU0410 |{{Noumer}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985393|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985393|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985393|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985393|P2046|P585}}}} |} == Geschicht == De {{PAGENAME}} geet op déi [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischt Kantonsandeelung]] vum [[Departement Forêts]] vum 31. August 1795 zeréck. E war deemools de 16. vun de 37 Kantonen.<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref> Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|16. Mersch, qui comprend Mersch, Meestroff, Reuland, Fischbach, Schoos, Angelsberg, Rollingen, Rekingen, Beringen, Pittingen, Biessen, Bergh, Schrondweiler, Nommeren, Feltz, Cruchten, Ober Glattbach, Erentzen, Heffingen, Meisenbourg et leurs dépendances.|Arrêté (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796 ass de Kanton Miersch bestoe bliwwen. Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet en zum zweeten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] war.<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 142|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf de Kanton nei ofgegrenzt; e war dunn ee vun den néng Kantone vum [[Arrondissement Lëtzebuerg]].<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> D'territorial Neiuerdnung vun 1814 an 1815 hat, am Géigesaz zu de Kantonen op der [[Musel]] an der [[Sauer]], keng direkt Auswierkungen op de Kanton Miersch, well säi Gebitt ganz bannent de Grenze vum Groussherzogtum Lëtzebuerg louch. 1831 hat de Kanton Miersch 11.819 Awunner an eelef Gemengen.<ref name="Tandel" details="S. 168" /> Bei der neier Geriichtsandeelung vum 12. Oktober 1841 war Miersch ee vun de sechs Kantone vum Geriichtsbezierk Lëtzebuerg. De Kanton bestoung aus den eelef Gemenge [[Gemeng Colmer-Bierg|Bierg]], [[Gemeng Biissen|Biissen]], [[Gemeng Béiwen-Atert|Béiwen un der Atert]], [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]], [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]], [[Gemeng Fiels|Fiels]], [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]], [[Gemeng Miersch|Miersch]], [[Gemeng Noumer|Noumer]], [[Gemeng Tënten|Tënten]] a [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]].<ref name=":1841 justices">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/12/n2/jo|Titel=ORDONNANCE ROYALE GRAND-DUCALE du 12 octobre 1841, n° 19, concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=12.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref>D'Gemeng Lëntgen war an der publizéierter Tabell iertemlecherweis net opgefouert ginn a gouf duerch eng Rektifikatioun vum 18. November 1841 nogedroen: {{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rect/1841/11/19/n1/jo|Titel=RECTIFICATIF de l'Ordonnance royale grand-ducale du 12 octobre 1841 concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=18.11.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Mam Gesetz vum 24. Februar 1843 gouf de Kanton dem Distrikt Lëtzebuerg zougedeelt.<ref name=":1843organisation">{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> Vum 30. Mee 1857 bis de 4. Mee 1867 huet de Kanton Miersch zesumme mam [[Kanton Réiden]] den eegestännegen [[Distrikt Miersch]] gebilt.<ref>{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo|Titel=Ordonnance royale grand-ducale du 30 mai 1857 portant établissement d'un commissariat de district à Mersch|Gekuckt=07.10.2026|Datum=03.06.1857|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref>{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 mai 1867 portant suppression du commissariat de district de Mersch|Gekuckt=07.10.2026|Datum=15.06.1867|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> No der Opléisung vun dësem Distrikt koum de Kanton Miersch nees bei den [[Distrikt Lëtzebuerg]], zu deem e bis zum Ofschafe vun den Distrikter den 3. Oktober 2015 gehéiert huet. === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} * [[Geographeschen Zentrum vu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat}}{{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Miersch}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Miersch| ]] mh6e5uye6t29vzqmd3p5kt173cx65bb 0 6338 2711375 2711188 2026-10-08T08:04:19Z GilPe 14980 Ref. Update 2711375 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''Kanton Réimech''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. == Geographie == De {{PAGENAMEBASE}} läit am Südoste vum Land. === Nopeschkantonen === {{Nopeschgemengen |ville = Réimech | nord = [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | nord-est = | est = (''{{DEU}}'') | sud-est= | sud= (''{{FRA-f}} [[Loutrengen]]'') | sud-ouest = | ouest = [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | nord-ouest = [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] }} === Gemengen am Kanton === Déi 7 [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+Kanton Réimech ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU1201 |{{Bous-Waldbriedemes}} |align="right" | {{wikidata|property|Q986412|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986412|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q986412|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986412|P2046|P585}}}} |- |LU1202 |{{Duelem}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1017410|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017410|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1017410|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017410|P2046|P585}}}} |- |LU1203 |{{Lenneng}} |align="right" | {{wikidata|property|Q798747|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q798747|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q798747|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q798747|P2046|P585}}}} |- |LU1204 |{{Munneref}} |align="right" | {{wikidata|property|Q734284|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q734284|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q734284|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q734284|P2046|P585}}}} |- |LU1205 |{{Réimech}} |align="right" | {{wikidata|property|Q183841|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q183841|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q183841|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q183841|P2046|P585}}}} |- |LU1206 |{{Schengen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1017400|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017400|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1017400|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017400|P2046|P585}}}} |- |LU1207 |{{Stadbriedemes}} |align="right" | {{wikidata|property|Q116460013|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q116460013|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q116460013|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q116460013|P2046|P585}}}} |} == Geschicht == De Kanton Réimech geet op déi [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischt Kantonsandeelung]] vum [[Departement Forêts]] vum 31. August 1795 zeréck. E war deemools de véierte vun de 37 Kantonen. Zu sengem Gebitt hunn och Uertschafte wéi [[Besch]], [[Borg (Saarland)|Borg]] an [[Nennig|Nenneg]] gehéiert, déi haut an [[Däitschland]] leien.<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref> Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|4. Remich, qui comprend Remich, Schengen, Vocheren, Borig, Schwetsingen, Besch, Nenig, Weller-la-Croix, Bous, Stadbredimus, Neunkirchen, Erpeldange, klein-Macheren, Vies, Bech, Wellenstein, Monsdorff, Ellingen, Elvingen, Wintringen, Remischen, Hemering, Burmerange et leurs dépendances.| Arrêté (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796 ass de Kanton bestoe bliwwen. Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet en zum zweeten ''arrondissement communal'' vum Departement Forêts gehéiert.<ref name=":5">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf de Kanton nei ofgegrenzt. E bestoung aus den 13 Gemenge Besch, Borg, [[Gemeng Bous|Bous]], [[Gemeng Biermereng|Biermereng]], [[Gemeng Duelem|Duelem]], [[Manderen]], [[Gemeng Munneref|Munneref]], Nenneg, [[Gemeng Rëmerschen|Rëmerschen]], [[Réimech]], [[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemes]], [[Gemeng Waldbriedemes|Waldbriedemes]] a [[Gemeng Welleschten|Welleschten]].<ref name=":3">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> No der territorialer Neiuerdnung vun 1814 an 1815 gouf de Kanton Réimech un déi nei Grenze vum Groussherzogtum ugepasst. Verschidden Uertschaften a Gemengen, déi an der franséischer Zäit zum Kanton gehéiert haten, louchen duerno baussent dem Lëtzebuerger Staatsgebitt.1831 huet de Kanton Réimech aus zéng Gemenge bestanen an hat 12.579 Awunner.<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 168|Sprooch=fr}}</ref> Bei der neier Geriichtsandeelung vum 12. Oktober 1841 war Réimech ee vun de sechs Kantone vum [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk Lëtzebuerg]]. De Kanton bestoung aus den eelef Gemenge [[Gemeng Bous|Bous]], [[Gemeng Biermereng|Biermereng]], [[Gemeng Duelem|Duelem]], [[Gemeng Lenneng|Lenneng]], [[Gemeng Munneref|Munneref]], [[Gemeng Schengen|Rëmerschen]], [[Réimech]], [[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemes]], [[Gemeng Waldbriedemes|Waldbriedemes]], [[Gemeng Welleschten|Welleschten]] a [[Gemeng Weiler zum Tuerm|Weiler zum Tuerm]]. 1843 gouf en dem [[Distrikt Gréiwemaacher]] zougedeelt.<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/12/n2/jo|Titel=ORDONNANCE ROYALE GRAND-DUCALE du 12 octobre 1841, n° 19, concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=12.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> 1846 gouf d'Gemeng Weiler zum Tuerm vum Kanton Réimech an de Kanton Lëtzebuerg transferéiert. Zanterhier ass d'Kantonsgebitt onverännert bliwwen. D'Zuel vun de Gemengen huet sech awer duerch Gemengefusioune reduzéiert: 2012 hu Biermereng a Welleschten mat [[Gemeng Schengen|Schengen]] fusionéiert, an 2023 Bous a Waldbriedemes zu [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]]. === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == * {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Réimech}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Réimech}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Réimech| ]] kp58p2agqx6g7d99ibhaimx5tgz5qxw 0 6339 2711254 2704974 2026-10-07T15:57:31Z GilPe 14980 Update amgaang 2711254 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''Kanton Veianen''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. Et ass [[fläch]]eméisseg de klengste Kanton a am Nordoste vum Land. E grenzt am Norden un de [[Kanton Clierf]], am Osten un [[Däitschland]] an am Westen a Süden un de [[Kanton Dikrech]]. Déi dräi [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Veianen''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0901 |{{Tandel}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1365356|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1365356|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1365356|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1365356|P2046|P585}}}} |- |LU0902 |{{Pëtschent}} |align="right" | {{wikidata|property|Q513740|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q513740|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q513740|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q513740|P2046|P585}}}} |- |LU0903 |{{Veianen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q836082|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836082|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q836082|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836082|P2046|P585}}}} |} == Historique == De Kanton Veianen gouf duerch Gesetz vum 4. Abrëll 1851<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix à Vianden|Gekuckt=24.08.2020|Datum=11.04.1851|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> als zwielefte Kanton vu Lëtzebuerg an d'Liewe geruff. De Kanton huet sech aus der Stad Veianen, an aus der [[Furen|Gemeng Furen]], déi allebéid virdrun zum [[Kanton Dikrech]] gehéiert hunn, an aus der [[Gemeng Pëtschent]] déi zum [[Kanton Clierf]] gehéiert huet, zesummegesat. Gläichzäiteg krut Veianen e [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]] a gouf Kantonalhaaptuert. Bei der Fusioun vun de Gemenge [[Baastenduerf]], aus dem [[Kanton Dikrech]], a [[Furen]], aus dem Kanton Veianen, zu der neier [[Gemeng Tandel]], huet d'Fläch vum Kanton sech den [[1. Januar]] [[2006]] ëm ronn 24 {{km2}} vergréissert<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2004/12/21/n11/jo|Titel=Loi du 21 décembre 2004 portant fusion des communes de Bastendorf et de Fouhren|Gekuckt=19.07.2020|Datum=31.12.2004|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. ==Demographie== {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == * [[Lëtzebuerger Kantonen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.luxroots.com/docs/luxrootsVianden2020F.pdf La vie mouvementée du canton de Vianden] op luxroots.com, gekuckt de 24. August 2020 {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Veianen}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Veianen}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Veianen| ]] i8nilc3isgbripcxxjxmql08e7za5h8 2711282 2711254 2026-10-07T17:00:58Z GilPe 14980 2711282 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''{{PAGENAME}}''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. == Geographie == De {{PAGENAME}} ass [[fläch]]eméisseg de klengste Kanton a läit am Nordoste vum Land. === Nopeschkantonen === {{Nopeschgemengen |ville = Veianen | nord = [[Kanton Clierf|Clierf]] | nord-est = | est = (''{{DEU}}'') | sud-est = | sud = [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | sud-ouest = | ouest = [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | nord-ouest = }} === Gemengen am Kanton === Déi dräi [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Veianen''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0901 |{{Tandel}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1365356|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1365356|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1365356|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1365356|P2046|P585}}}} |- |LU0902 |{{Pëtschent}} |align="right" | {{wikidata|property|Q513740|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q513740|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q513740|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q513740|P2046|P585}}}} |- |LU0903 |{{Veianen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q836082|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836082|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q836082|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836082|P2046|P585}}}} |} == Geschicht == De {{PAGENAME}} geet ursprénglech op déi [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischt Kantonsandeelung]] vum [[Departement Forêts]] vum 31. August 1795 zeréck. E war deemools den 18. vun de 37 Kantonen. Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|17. Vianden, qui comprend Vianden, Lipperscheid, Brandenbourg, Foubren, Bettel, Nidersgegen, Schlindenmanderscheid, Nachtmanderscheid, Gralingen, Walsdorf, Hoscheid, Merschied, Weiler, Pitscheid, Bivels, Stolzembourg, Walthausen, Eisenbach et leurs dépendances.|Arrêté (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796 ass de Kanton Veianen bestoe bliwwen. Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet en zum véierten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Dikrech]] war.<ref name=":1800division">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf de Kanton nei ofgegrenzt a war ee vun de fënnef Kantone vum [[Arrondissement Dikrech]]. De Kanton huet deemools och Gemengen ëstlech vun der [[Our (Sauer)|Our]] ëmfaasst, dorënner [[Geichlingen]], [[Körperich]], [[Kruchten]], [[Nusbaum]], [[Ruet op der Our]] a [[Wallenduerf]].<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> No der territorialer Neiuerdnung vun 1814 an 1815 koumen d'Gebidder [[Osten|ëstlech]] vun der [[Our (Sauer)|Our]] un d'[[Preisen|Kinnekräich Preisen]]. D'Gebitt vum Kanton Veianen gouf doduerch méi kleng. An de Joren 1826 an 1827 gouf d'Gemengestruktur am Kanton Veianen geännert. Duerch e kinneklechen Arrêté vum 26. Mee 1826 goufen d'Gebidder vun der fréierer [[Gemeng Laaschent]] mat der [[Gemeng Stolzebuerg]] zesummegeluecht. Déi nei Gemeng krut den Numm ''Pëtschent''.<ref>{{Citation|URL=https://putscheid.lu/la-commune-se-presente/|Titel=La commune se présente|Gekuckt=07.10.2026|Auteur=Commune de Putscheid|Editeur=putscheid.lu|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20261007163321/https://putscheid.lu/la-commune-se-presente/|Archiv-Datum=07.10.2026}}</ref><ref>{{Cite book|URL=https://www.stolzembourg.lu/files/70421.pdf|Säiten=S. 6|Sprooch=de|Titel=De Stolzebuerger Panewippchen – Entstehung der Gemeinde Pütscheid|Gekuckt=07.10.2026|Mount=Dezember|Joer=2001|Editeur=Syndicat d'initiative Stolzebuerg}}</ref> Mam Arrêté vum 25. Oktober 1827 gouf d'Uertschaft [[Laaschent]] vun der Gemeng Pëtschent ofgetrennt an an déi nei geschafe [[Gemeng Baastenduerf]] integréiert, déi zum Kanton Dikrech gehéiert huet. 1831 hat de Kanton Veianen 5.338 Awunner a sechs Gemengen.<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 168|Sprooch=fr}}</ref> Bei der neier Geriichtsandeelung vum 12. Oktober 1841 gouf de Kanton Veianen opgeléist. Seng sechs Gemenge goufen op d'Kantone Dikrech a Clierf verdeelt: [[Gemeng Furen|Furen]], [[Gemeng Houschent|Houschent]] a [[Gemeng Veianen|Veianen]] koumen an de [[Kanton Dikrech]], iwwerdeems [[Gemeng Konstem|Konstem]], [[Gemeng Housen|Housen]] a [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] dem [[Kanton Clierf]] zougedeelt goufen. Mam Gesetz vum 4. Abrëll 1851 gouf de Kanton Veianen nees retabléiert. E gouf als zwielefte Kanton vum Groussherzogtum a sechste Kanton vum Geriichtsbezierk Dikrech geschaf. De Kanton bestoung aus der Stad Veianen an der Gemeng Furen, déi vum Kanton Dikrech ofgetrennt goufen, an der Gemeng Pëtschent, déi virdrun zum Kanton Clierf gehéiert hat. Veianen gouf säin Haaptuert a krut nees e [[Friddensgeriicht]].<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix à Vianden|Gekuckt=07.10.2026|Datum=11.04.1851|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> De Kanton huet duerno zum [[Distrikt Dikrech]] gehéiert, bis d'Distrikter den 3. Oktober 2015 ofgeschaaft goufen. Mam Gesetz vum 21. Dezember 2004 gouf d'Fusioun vun de [[Gemeng Baastenduerf|Gemenge Baastenduerf]], aus dem Kanton Dikrech, a Furen, aus dem Kanton Veianen, beschloss. D'Fusioun ass den 1. Januar 2006 a Kraaft getrueden. Déi nei [[Gemeng Tandel]] gouf dem Kanton Veianen zougedeelt, wouduerch sech säin Territoire ëm d'Gebitt vun der fréierer Gemeng Baastenduerf vergréissert huet.<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2004/12/21/n11/jo|Titel=Loi du 21 décembre 2004 portant fusion des communes de Bastendorf et de Fouhren|Gekuckt=07.10.2026|Datum=31.12.2004|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Zanterhier besteet de Kanton aus den dräi Gemengen Tandel, Pëtschent a Veianen. === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == * {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III (31. August 1795)] mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45 * [http://www.luxroots.com/docs/luxrootsVianden2020F.pdf La vie mouvementée du canton de Vianden] op luxroots.com, gekuckt de 24. August 2020 {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Veianen}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Veianen}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Veianen| ]] lfd4tjvuofbgu6x17f7jj38is0xpvuh 2711341 2711282 2026-10-07T20:54:42Z GilPe 14980 iwwerschafft; EnCours ewech 2711341 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''{{PAGENAME}}''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. == Geographie == De {{PAGENAME}} ass [[fläch]]eméisseg de klengste Kanton a läit am Nordoste vum Land. === Nopeschkantonen === {{Nopeschgemengen |ville = Veianen | nord = [[Kanton Clierf|Clierf]] | nord-est = | est = (''{{DEU}}'') | sud-est = | sud = [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | sud-ouest = | ouest = [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | nord-ouest = }} === Gemengen am Kanton === Déi dräi [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Veianen''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0901 |{{Tandel}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1365356|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1365356|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1365356|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1365356|P2046|P585}}}} |- |LU0902 |{{Pëtschent}} |align="right" | {{wikidata|property|Q513740|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q513740|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q513740|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q513740|P2046|P585}}}} |- |LU0903 |{{Veianen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q836082|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836082|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q836082|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836082|P2046|P585}}}} |} == Geschicht == De {{PAGENAME}} geet ursprénglech op déi [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischt Kantonsandeelung]] vum [[Departement Forêts]] vum 31. August 1795 zeréck. E war deemools den 18. vun de 37 Kantonen. Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|17. Vianden, qui comprend Vianden, Lipperscheid, Brandenbourg, Foubren, Bettel, Nidersgegen, Schlindenmanderscheid, Nachtmanderscheid, Gralingen, Walsdorf, Hoscheid, Merschied, Weiler, Pitscheid, Bivels, Stolzembourg, Walthausen, Eisenbach et leurs dépendances.|Arrêté (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796 ass de Kanton Veianen bestoe bliwwen. Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet en zum véierten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Dikrech]] war.<ref name=":1800division">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf de Kanton nei ofgegrenzt a war ee vun de fënnef Kantone vum [[Arrondissement Dikrech]]. De Kanton huet deemools och Gemengen ëstlech vun der [[Our (Sauer)|Our]] ëmfaasst, dorënner [[Geichlingen]], [[Körperich]], [[Kruchten]], [[Nusbaum]], [[Ruet op der Our]] a [[Wallenduerf]].<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> No der territorialer Neiuerdnung vun 1814 an 1815 koumen d'Gebidder [[Osten|ëstlech]] vun der [[Our (Sauer)|Our]] un d'[[Preisen|Kinnekräich Preisen]]. D'Gebitt vum Kanton Veianen gouf doduerch méi kleng. An de Joren 1826 an 1827 gouf d'Gemengestruktur am Kanton Veianen geännert. Duerch e kinneklechen Arrêté vum 26. Mee 1826 goufen d'Gebidder vun der fréierer [[Gemeng Laaschent]] mat der [[Gemeng Stolzebuerg]] zesummegeluecht. Déi nei Gemeng krut den Numm ''[[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]]''.<ref>{{Citation|URL=https://putscheid.lu/la-commune-se-presente/|Titel=La commune se présente|Gekuckt=07.10.2026|Auteur=Commune de Putscheid|Editeur=putscheid.lu|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20261007163321/https://putscheid.lu/la-commune-se-presente/|Archiv-Datum=07.10.2026}}</ref><ref>{{Cite book|URL=https://www.stolzembourg.lu/files/70421.pdf|Säiten=S. 6|Sprooch=de|Titel=De Stolzebuerger Panewippchen – Entstehung der Gemeinde Pütscheid|Gekuckt=07.10.2026|Mount=Dezember|Joer=2001|Editeur=Syndicat d'initiative Stolzebuerg}}</ref> Mam Arrêté vum 25. Oktober 1827 gouf d'Uertschaft [[Laaschent]] vun der Gemeng Pëtschent ofgetrennt an an déi nei geschafe [[Gemeng Baastenduerf]] integréiert, déi zum Kanton Dikrech gehéiert huet. 1831 hat de Kanton Veianen 5.338 Awunner a sechs Gemengen.<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 168|Sprooch=fr}}</ref> Bei der neier Geriichtsandeelung vum 12. Oktober 1841 gouf de Kanton Veianen opgeléist. Seng sechs Gemenge goufen op d'Kantonen Dikrech a Clierf verdeelt: [[Gemeng Furen|Furen]], [[Gemeng Houschent|Houschent]] a [[Gemeng Veianen|Veianen]] koumen an de [[Kanton Dikrech]], iwwerdeems [[Gemeng Konstem|Konstem]], [[Gemeng Housen|Housen]] a [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] dem [[Kanton Clierf]] zougedeelt goufen. Mam Gesetz vum 4. Abrëll 1851 gouf de Kanton Veianen nees retabléiert. E gouf als zwielefte Kanton vum Groussherzogtum a sechste Kanton vum Geriichtsbezierk Dikrech geschaf. De Kanton bestoung aus der Stad Veianen an der Gemeng Furen, déi vum Kanton Dikrech ofgetrennt goufen, an der Gemeng Pëtschent, déi virdrun zum Kanton Clierf gehéiert hat. Veianen gouf säin Haaptuert a krut nees e [[Friddensgeriicht]].<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix à Vianden|Gekuckt=07.10.2026|Datum=11.04.1851|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> De Kanton huet duerno zum [[Distrikt Dikrech]] gehéiert, bis d'Distrikter den 3. Oktober 2015 ofgeschaaft goufen. Mam Gesetz vum 21. Dezember 2004 gouf d'Fusioun vun de [[Gemeng Baastenduerf|Gemenge Baastenduerf]], aus dem Kanton Dikrech, a Furen, aus dem Kanton Veianen, beschloss. D'Fusioun ass den 1. Januar 2006 a Kraaft getrueden. Déi nei [[Gemeng Tandel]] gouf dem Kanton Veianen zougedeelt, wouduerch sech säin Territoire ëm d'Gebitt vun der fréierer Gemeng Baastenduerf vergréissert huet.<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2004/12/21/n11/jo|Titel=Loi du 21 décembre 2004 portant fusion des communes de Bastendorf et de Fouhren|Gekuckt=07.10.2026|Datum=31.12.2004|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Zanterhier besteet de Kanton aus den dräi Gemengen Tandel, Pëtschent a Veianen. === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III (31. August 1795)] mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45 * [http://www.luxroots.com/docs/luxrootsVianden2020F.pdf La vie mouvementée du canton de Vianden] op luxroots.com, gekuckt de 24. August 2020 {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Veianen}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Veianen}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Veianen| ]] 0xxu0ukt8glpwmhg8u3nnh7e476io9c 2711381 2711341 2026-10-08T08:13:58Z GilPe 14980 Ref. Update 2711381 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''{{PAGENAME}}''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. == Geographie == De {{PAGENAME}} ass [[fläch]]eméisseg de klengste Kanton a läit am Nordoste vum Land. === Nopeschkantonen === {{Nopeschgemengen |ville = Veianen | nord = [[Kanton Clierf|Clierf]] | nord-est = | est = (''{{DEU}}'') | sud-est = | sud = [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | sud-ouest = | ouest = [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | nord-ouest = }} === Gemengen am Kanton === Déi dräi [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Veianen''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0901 |{{Tandel}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1365356|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1365356|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1365356|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1365356|P2046|P585}}}} |- |LU0902 |{{Pëtschent}} |align="right" | {{wikidata|property|Q513740|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q513740|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q513740|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q513740|P2046|P585}}}} |- |LU0903 |{{Veianen}} |align="right" | {{wikidata|property|Q836082|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836082|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q836082|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836082|P2046|P585}}}} |} == Geschicht == De {{PAGENAME}} geet ursprénglech op déi [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischt Kantonsandeelung]] vum [[Departement Forêts]] vum 31. August 1795 zeréck. E war deemools den 18. vun de 37 Kantonen.<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref> Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|17. Vianden, qui comprend Vianden, Lipperscheid, Brandenbourg, Foubren, Bettel, Nidersgegen, Schlindenmanderscheid, Nachtmanderscheid, Gralingen, Walsdorf, Hoscheid, Merschied, Weiler, Pitscheid, Bivels, Stolzembourg, Walthausen, Eisenbach et leurs dépendances.|Arrêté (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796 ass de Kanton Veianen bestoe bliwwen. Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet en zum véierten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Dikrech]] war.<ref name=":1800division">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf de Kanton nei ofgegrenzt a war ee vun de fënnef Kantone vum [[Arrondissement Dikrech]]. De Kanton huet deemools och Gemengen ëstlech vun der [[Our (Sauer)|Our]] ëmfaasst, dorënner [[Geichlingen]], [[Körperich]], [[Kruchten]], [[Nusbaum]], [[Ruet op der Our]] a [[Wallenduerf]].<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> No der territorialer Neiuerdnung vun 1814 an 1815 koumen d'Gebidder [[Osten|ëstlech]] vun der [[Our (Sauer)|Our]] un d'[[Preisen|Kinnekräich Preisen]]. D'Gebitt vum Kanton Veianen gouf doduerch méi kleng. An de Joren 1826 an 1827 gouf d'Gemengestruktur am Kanton Veianen geännert. Duerch e kinneklechen Arrêté vum 26. Mee 1826 goufen d'Gebidder vun der fréierer [[Gemeng Laaschent]] mat der [[Gemeng Stolzebuerg]] zesummegeluecht. Déi nei Gemeng krut den Numm ''[[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]]''.<ref>{{Citation|URL=https://putscheid.lu/la-commune-se-presente/|Titel=La commune se présente|Gekuckt=07.10.2026|Auteur=Commune de Putscheid|Editeur=putscheid.lu|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20261007163321/https://putscheid.lu/la-commune-se-presente/|Archiv-Datum=07.10.2026}}</ref><ref>{{Cite book|URL=https://www.stolzembourg.lu/files/70421.pdf|Säiten=S. 6|Sprooch=de|Titel=De Stolzebuerger Panewippchen – Entstehung der Gemeinde Pütscheid|Gekuckt=07.10.2026|Mount=Dezember|Joer=2001|Editeur=Syndicat d'initiative Stolzebuerg}}</ref> Mam Arrêté vum 25. Oktober 1827 gouf d'Uertschaft [[Laaschent]] vun der Gemeng Pëtschent ofgetrennt an an déi nei geschafe [[Gemeng Baastenduerf]] integréiert, déi zum Kanton Dikrech gehéiert huet. 1831 hat de Kanton Veianen 5.338 Awunner a sechs Gemengen.<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 168|Sprooch=fr}}</ref> Bei der neier Geriichtsandeelung vum 12. Oktober 1841 gouf de Kanton Veianen opgeléist. Seng sechs Gemenge goufen op d'Kantonen Dikrech a Clierf verdeelt: [[Gemeng Furen|Furen]], [[Gemeng Houschent|Houschent]] a [[Gemeng Veianen|Veianen]] koumen an de [[Kanton Dikrech]], iwwerdeems [[Gemeng Konstem|Konstem]], [[Gemeng Housen|Housen]] a [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] dem [[Kanton Clierf]] zougedeelt goufen. Mam Gesetz vum 4. Abrëll 1851 gouf de Kanton Veianen nees retabléiert. E gouf als zwielefte Kanton vum Groussherzogtum a sechste Kanton vum Geriichtsbezierk Dikrech geschaf. De Kanton bestoung aus der Stad Veianen an der Gemeng Furen, déi vum Kanton Dikrech ofgetrennt goufen, an der Gemeng Pëtschent, déi virdrun zum Kanton Clierf gehéiert hat. Veianen gouf säin Haaptuert a krut nees e [[Friddensgeriicht]].<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix à Vianden|Gekuckt=07.10.2026|Datum=11.04.1851|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> De Kanton huet duerno zum [[Distrikt Dikrech]] gehéiert, bis d'Distrikter den 3. Oktober 2015 ofgeschaaft goufen. Mam Gesetz vum 21. Dezember 2004 gouf d'Fusioun vun de [[Gemeng Baastenduerf|Gemenge Baastenduerf]], aus dem Kanton Dikrech, a Furen, aus dem Kanton Veianen, beschloss. D'Fusioun ass den 1. Januar 2006 a Kraaft getrueden. Déi nei [[Gemeng Tandel]] gouf dem Kanton Veianen zougedeelt, wouduerch sech säin Territoire ëm d'Gebitt vun der fréierer Gemeng Baastenduerf vergréissert huet.<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2004/12/21/n11/jo|Titel=Loi du 21 décembre 2004 portant fusion des communes de Bastendorf et de Fouhren|Gekuckt=07.10.2026|Datum=31.12.2004|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Zanterhier besteet de Kanton aus den dräi Gemengen Tandel, Pëtschent a Veianen. === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.luxroots.com/docs/luxrootsVianden2020F.pdf La vie mouvementée du canton de Vianden] op luxroots.com, gekuckt de 24. August 2020 {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Veianen}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Veianen}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Veianen| ]] je6nd9whbahp53seabbnvwthbl0mj3d 0 6340 2711368 2704973 2026-10-08T07:15:20Z GilPe 14980 Update amgaang 2711368 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Kanton Wolz zu Lëtzebuerg|aner Bedeitungen|Wolz (Homonymie)}} {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''Kanton Wolz''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. E läit am Nordweste vum Land. E grenzt am Norden un de [[Kanton Clierf]], am Südosten un de [[Kanton Dikrech]], am Süden un de [[Kanton Réiden]] an am Westen d'[[Belsch]]. Déi 7 [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Wolz''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0801 |{{Bauschelt}} |align="right" | {{wikidata|property|Q811880|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q811880|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q811880|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q811880|P2046|P585}}}} |- |LU0802 |{{Esch-Sauer}} |align="right" | {{wikidata|property|Q986392|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986392|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q986392|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986392|P2046|P585}}}} |- |LU0804 |{{Géisdref}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985392|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985392|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985392|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985392|P2046|P585}}}} |- |LU0805 |{{Kiischpelt}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1143742|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143742|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1143742|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143742|P2046|P585}}}} |- |LU0806 |{{Stauséigemeng}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1133688|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1133688|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1133688|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1133688|P2046|P585}}}} |- |LU0807 |{{Wolz}} |align="right" | {{wikidata|property|Q741589|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q741589|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q741589|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q741589|P2046|P585}}}} |- |LU0808 |{{Wanseler}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985385|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985385|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985385|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985385|P2046|P585}}}} |} == Demographie == {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == * [[Lëtzebuerger Kantonen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Wolz}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Wolz}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Wolz| ]] 7ovhxto3zcedkbxge7wh1xochkrkx29 2711370 2711368 2026-10-08T07:25:08Z GilPe 14980 2711370 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Kanton Wolz zu Lëtzebuerg|aner Bedeitungen|Wolz (Homonymie)}} {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''{{PAGENAME}}''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. == Geographie == De {{PAGENAME}} läit am Nordweste vum Land. === Nopeschkantonen === {{Nopeschgemengen |ville = Wolz | nord = [[Kanton Clierf|Clierf]] | nord-est = | est = | sud-est = [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | sud = [[Kanton Réiden|Réiden]] | sud-ouest = | ouest = (''{{BEL}}'') | nord-ouest = }} === Gemengen am Kanton === Déi siwe [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Wolz''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0801 |{{Bauschelt}} |align="right" | {{wikidata|property|Q811880|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q811880|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q811880|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q811880|P2046|P585}}}} |- |LU0802 |{{Esch-Sauer}} |align="right" | {{wikidata|property|Q986392|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986392|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q986392|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986392|P2046|P585}}}} |- |LU0804 |{{Géisdref}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985392|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985392|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985392|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985392|P2046|P585}}}} |- |LU0805 |{{Kiischpelt}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1143742|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143742|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1143742|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143742|P2046|P585}}}} |- |LU0806 |{{Stauséigemeng}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1133688|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1133688|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1133688|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1133688|P2046|P585}}}} |- |LU0807 |{{Wolz}} |align="right" | {{wikidata|property|Q741589|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q741589|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q741589|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q741589|P2046|P585}}}} |- |LU0808 |{{Wanseler}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985385|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985385|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985385|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985385|P2046|P585}}}} |} == Geschicht == De {{PAGENAME}} geet op déi [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischt Kantonsandeelung]] vum [[Departement Forêts]] vum 31. August 1795 zeréck. E war deemools de 34. vun de 37 Kantonen. … Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|34. Wiltz, qui comprend Wiltz, Niderwiltz, Kautenbach, Weizeler, Reihlingen, Mersch-holtz, Alscheid, Constumb, Holtzthumb, Weidingen, Erpelding, Lellingen, Nertringen, Wilwerwitz, Pinsch, Enschringen, Gelborn ou Emsweiller, Grimelschade, Dernbach et leurs dépendances|Arrêté (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796 ass … Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf de Kanton nei ofgegrenzt … No der territorialer Neiuerdnung vun 1814 an 1815 gouf de Kanton … 1831 hat de Kanton … Awunner an … Gemengen. Bei der neier Geriichtsandeelung vum 12. Oktober 1841 war … === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == * {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III (31. August 1795)] mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45 {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Wolz}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Wolz}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Wolz| ]] j27yb8njg0bf19koj12wcz2me6h64n0 2711373 2711370 2026-10-08T07:54:23Z GilPe 14980 2711373 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Kanton Wolz zu Lëtzebuerg|aner Bedeitungen|Wolz (Homonymie)}} {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''{{PAGENAME}}''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. == Geographie == De {{PAGENAME}} läit am Nordweste vum Land. === Nopeschkantonen === {{Nopeschgemengen |ville = Wolz | nord = [[Kanton Clierf|Clierf]] | nord-est = | est = | sud-est = [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | sud = [[Kanton Réiden|Réiden]] | sud-ouest = | ouest = (''{{BEL}}'') | nord-ouest = }} === Gemengen am Kanton === Déi siwe [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Wolz''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0801 |{{Bauschelt}} |align="right" | {{wikidata|property|Q811880|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q811880|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q811880|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q811880|P2046|P585}}}} |- |LU0802 |{{Esch-Sauer}} |align="right" | {{wikidata|property|Q986392|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986392|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q986392|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986392|P2046|P585}}}} |- |LU0804 |{{Géisdref}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985392|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985392|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985392|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985392|P2046|P585}}}} |- |LU0805 |{{Kiischpelt}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1143742|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143742|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1143742|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143742|P2046|P585}}}} |- |LU0806 |{{Stauséigemeng}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1133688|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1133688|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1133688|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1133688|P2046|P585}}}} |- |LU0807 |{{Wolz}} |align="right" | {{wikidata|property|Q741589|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q741589|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q741589|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q741589|P2046|P585}}}} |- |LU0808 |{{Wanseler}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985385|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985385|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985385|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985385|P2046|P585}}}} |} == Geschicht == De {{PAGENAME}} geet op déi [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischt Kantonsandeelung]] vum [[Departement Forêts]] vum 31. August 1795 zeréck. E war deemools de 34. vun de 37 Kantonen. Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|34. Wiltz, qui comprend Wiltz, Niderwiltz, Kautenbach, Weizeler, Reihlingen, Mersch-holtz, Alscheid, Constumb, Holtzthumb, Weidingen, Erpelding, Lellingen, Nertringen, Wilwerwitz, Pinsch, Enschringen, Gelborn ou Emsweiller, Grimelschade, Dernbach et leurs dépendances|Arrêté (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796 ass de Kanton Wolz bestoe bliwwen. Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet en zum véierten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Dikrech]] war.<ref name=":1800division">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf de Kanton nei ofgegrenzt an e war ee vun de fënnef Kantone vum [[Arrondissement Dikrech]]. Zu him hunn deemools d'[[Gemeng Alschent|Gemengen Alschent]], [[Gemeng Bruechtebaach|Bruechtebaach]], [[Gemeng Donkels|Donkels]], [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]], [[Gemeng Eschweiler|Eschweiler]], [[Gemeng Géisdref|Géisdref]], [[Gemeng Heischent|Heischent]], [[Gemeng Kauneref|Kauneref]], [[Gemeng Meecher|Meecher]], [[Gemeng Néngsen|Néngsen]], [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]], [[Gemeng Wolz|Wolz]], [[Gemeng Wëlwerwolz|Wëlwerwolz]] a [[Gemeng Wanseler|Wanseler]] gehéiert.<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> D'territorial Neiuerdnung vun 1814 an 1815 huet d'Grenze vum Kanton Wolz net direkt verännert, well säin Territoire bannent de Grenze vum Groussherzogtum Lëtzebuerg blouf. 1831 hat de Kanton Wolz 10.480 Awunner an eelef Gemengen.<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 168|Sprooch=fr}}</ref> Bei der neier Geriichtsandeelung vum 12. Oktober 1841 war Wolz ee vun de fënnef Kantone vum Geriichtsbezierk Dikrech. De Kanton bestoung aus den eelef Gemengen Alschent, [[Gemeng Bauschelt|Bauschelt]], Esch-Sauer, Eschweiler, Géisdref, [[Gemeng Harel|Harel]], Heischent, Meecher, Néngsen, Uewerwampech a Wolz.<ref name=":1841justices">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/12/n2/jo|Titel=ORDONNANCE ROYALE GRAND-DUCALE du 12 octobre 1841, n° 19, concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=12.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Mam Gesetz vum 24. Februar 1843 gouf de Kanton dem Distrikt Dikrech zougedeelt.<ref name=":1843organisation">{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> De Kanton Wolz huet bis zur Ofschafung vun den Distrikter den 3. Oktober 2015 zum Distrikt Dikrech gehéiert. === Gemengefusiounen am Kanton no 1975 === * 1. Januar 1979: d'Gemengen Harel a Meecher fusionéieren zur neier [[Stauséigemeng]]. * 1. Januar 2006: d'Gemengen Kautebaach a Wëlwerwolz fusionéieren zur neier [[Gemeng Kiischpelt]]. * 1. Januar 2012: Fusioun vun de Gemengen Heischent an Néngsen an d'Gemeng Esch-Sauer. * 1. Januar 2015: d'Gemengen Eschweiler a Wolz fusionéieren zur neier Gemeng Wolz. Zanter 2015 besteet de Kanton aus siwe Gemengen. === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III (31. August 1795)] mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45 {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Wolz}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Wolz}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Wolz| ]] jbnuq4dssuz3heppz6zymomf6e065hy 2711374 2711373 2026-10-08T08:02:48Z GilPe 14980 iwwerschafft; EnCours ewech 2711374 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Kanton Wolz zu Lëtzebuerg|aner Bedeitungen|Wolz (Homonymie)}} {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''{{PAGENAME}}''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. == Geographie == De {{PAGENAME}} läit am Nordweste vum Land. === Nopeschkantonen === {{Nopeschgemengen |ville = Wolz | nord = [[Kanton Clierf|Clierf]] | nord-est = | est = | sud-est = [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | sud = [[Kanton Réiden|Réiden]] | sud-ouest = | ouest = (''{{BEL}}'') | nord-ouest = }} === Gemengen am Kanton === Déi siwe [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn: {| class="wikitable" |+'''Kanton Wolz''' ![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code !Gemeng !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum |- |LU0801 |{{Bauschelt}} |align="right" | {{wikidata|property|Q811880|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q811880|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q811880|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q811880|P2046|P585}}}} |- |LU0802 |{{Esch-Sauer}} |align="right" | {{wikidata|property|Q986392|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986392|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q986392|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986392|P2046|P585}}}} |- |LU0804 |{{Géisdref}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985392|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985392|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985392|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985392|P2046|P585}}}} |- |LU0805 |{{Kiischpelt}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1143742|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143742|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1143742|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143742|P2046|P585}}}} |- |LU0806 |{{Stauséigemeng}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1133688|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1133688|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q1133688|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1133688|P2046|P585}}}} |- |LU0807 |{{Wolz}} |align="right" | {{wikidata|property|Q741589|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q741589|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q741589|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q741589|P2046|P585}}}} |- |LU0808 |{{Wanseler}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985385|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985385|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q985385|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985385|P2046|P585}}}} |} == Geschicht == De {{PAGENAME}} geet op déi [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischt Kantonsandeelung]] vum [[Departement Forêts]] vum 31. August 1795 zeréck. E war deemools de 34. vun de 37 Kantonen.<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref> Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|34. Wiltz, qui comprend Wiltz, Niderwiltz, Kautenbach, Weizeler, Reihlingen, Mersch-holtz, Alscheid, Constumb, Holtzthumb, Weidingen, Erpelding, Lellingen, Nertringen, Wilwerwitz, Pinsch, Enschringen, Gelborn ou Emsweiller, Grimelschade, Dernbach et leurs dépendances|Arrêté (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796 ass de Kanton Wolz bestoe bliwwen. Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet en zum véierten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Dikrech]] war.<ref name=":1800division">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf de Kanton nei ofgegrenzt an e war ee vun de fënnef Kantone vum [[Arrondissement Dikrech]]. Zu him hunn deemools d'[[Gemeng Alschent|Gemengen Alschent]], [[Gemeng Bruechtebaach|Bruechtebaach]], [[Gemeng Donkels|Donkels]], [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]], [[Gemeng Eschweiler|Eschweiler]], [[Gemeng Géisdref|Géisdref]], [[Gemeng Heischent|Heischent]], [[Gemeng Kauneref|Kauneref]], [[Gemeng Meecher|Meecher]], [[Gemeng Néngsen|Néngsen]], [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]], [[Gemeng Wolz|Wolz]], [[Gemeng Wëlwerwolz|Wëlwerwolz]] a [[Gemeng Wanseler|Wanseler]] gehéiert.<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> D'territorial Neiuerdnung vun 1814 an 1815 huet d'Grenze vum Kanton Wolz net direkt verännert, well säin Territoire bannent de Grenze vum Groussherzogtum Lëtzebuerg blouf. 1831 hat de Kanton Wolz 10.480 Awunner an eelef Gemengen.<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 168|Sprooch=fr}}</ref> Bei der neier Geriichtsandeelung vum 12. Oktober 1841 war Wolz ee vun de fënnef Kantone vum Geriichtsbezierk Dikrech. De Kanton bestoung aus den eelef Gemengen Alschent, [[Gemeng Bauschelt|Bauschelt]], Esch-Sauer, Eschweiler, Géisdref, [[Gemeng Harel|Harel]], Heischent, Meecher, Néngsen, Uewerwampech a Wolz.<ref name=":1841justices">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/12/n2/jo|Titel=ORDONNANCE ROYALE GRAND-DUCALE du 12 octobre 1841, n° 19, concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=12.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Mam Gesetz vum 24. Februar 1843 gouf de Kanton dem Distrikt Dikrech zougedeelt.<ref name=":1843organisation">{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> De Kanton Wolz huet bis zur Ofschafung vun den Distrikter den 3. Oktober 2015 zum Distrikt Dikrech gehéiert. === Gemengefusiounen am Kanton no 1975 === * 1. Januar 1979: d'Gemengen Harel a Meecher fusionéieren zur neier [[Stauséigemeng]]. * 1. Januar 2006: d'Gemenge Kautebaach a Wëlwerwolz fusionéieren zur neier [[Gemeng Kiischpelt]]. * 1. Januar 2012: Fusioun vun de Gemengen Heischent an Néngsen an d'Gemeng Esch-Sauer. * 1. Januar 2015: d'Gemengen Eschweiler a Wolz fusionéieren zur neier Gemeng Wolz. Zanter 2015 besteet de Kanton aus siwe Gemengen. === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Wolz}} {{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Wolz}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Wolz| ]] ob1vkv1fv7xgr0d4hclq247p1389ood 0 6449 2711308 2690598 2026-10-07T18:54:39Z Dewilda 51264 Trivia 2711308 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Schengen | Numm (Franséisch) = Schengen | Numm (Däitsch) = Schengen | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Réimech}} | Gemeng = {{Schengen}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Schengen}} | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|28|13|N|6|21|50|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Kaart = | Kaartentext = }} '''Schengen''' ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Uertschaft an Haaptuert vun der [[Gemeng Schengen]]. Bekannt ass se virun allem fir d'[[Schengener Ofkommes]] dat do ënnerschriwwe gouf. [[2017]] krut Schengen de [[Label du patrimoine européen]] vun der [[Kommissioun vun der Europäescher Union]] zouerkannt.<ref>Figut, Irina, 2024. ''Das bringt das Kulturerbe-Siegel Schengen und Echternach''. [[Luxemburger Wort]] vum 8. Oktober 2024, S. 14.</ref> == Geographie == Schengen läit un der [[Musel]], am [[Dräilännereck]] mat [[Däitschland]] a [[Frankräich]]. {{Méi Info 1|Dräilännereck bei Schengen}} De westlechen Deel ass duerch de [[Markusbierg]] dominéiert, de südlechen duerch de [[Strombierg]]. [[Wäibau zu Lëtzebuerg|Wënzerei]] an [[Tanktourismus]] sinn déi wirtschaftlech Haaptaktivitéiten an dëser Uertschaft. == Geschicht == [[Fichier:Schengenpark b.JPG|200px|thumb|Tuerm beim Schengener Schlass]] [[Archeologie|Archeologesch]] Fonntsaachen aus der [[Bronzezäit]] weisen, datt déi haiteg Uertschaft Schengen schonn deemools bewunnt war. Déi éischt schrëftlech Dokumenter stamen aus dem Joer [[877]]. [[1909]] gouf déi éischt Muselbréck zu Schengen ageweit, se huet d'[[Pont (Schëff)|Pont]] ersat, déi zanter [[1451]] existéiert huet. [[1939]], nodeem Frankräich a [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] Däitschland de Krich erkläert haten, gouf d'Bréck zerstéiert. [[1959]] gouf eng nei Bréck gebaut, an eng [[Viaduc vu Schengen|Autobunnsbréck]], e bësse weider nërdlech, ass zanter [[2003]] a Betrib. == Schengener Ofkommes: Firwat Schengen? == De [[14. Juni]] [[1985]] gouf um Muselschëff ''[[M.S. Marie-Astrid]]'' d'[[Schengener Ofkommes]] ënnerschriwwen, dat den [[19. Juni]] [[1990]] duerch d'Schengener Konventioun ergänzt gouf, an de [[26. Mäerz]] [[1995]] a Kraaft getrueden ass. {{Méi Info 1|Schengener Ofkommes}} Schengen ass dofir erausgesicht ginn, well Lëtzebuerg 1985 d'[[Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun]] hat, a fir en Accord iwwer d'Ophiewe vu Grenzkontrollen en [[Dräilännereck]] vu senger Symbolik hir ganz gutt gepasst huet. Aus praktesche Grënn gouf dofir Schengen erausgesicht, well den Dräilännereck zu [[Rodange]] an enger net fotogener Industriebrooch läit, an deen zu [[Léiler]], am [[Éislek]] ze schwéier zougänglech fir déi ganz Ministere war. Soss géif et haut vläicht weltbekannte "Rodange-" oder "Lieler-Visae" ginn... Seng Bekanntheet krut Schengen doduerch, datt dem Duerf säin Numm op Millioune vu [[Visa (Dokument)|Visaen]] a [[Pass (Dokument)|Päss]] aus der ganzer Welt pecht. Se äussert sech a sou skurrillen Detailer wéi deem, datt eng brittesch Rockband "Schengen" heescht, oder datt et zënter dem Enn vun den 1980er Joren zu [[Tanger]], am [[Marokko]], e "Café Schengen" gëtt. Caféën oder Restaurante mam Numm "S(c)hengen* gëtt et der och zu [[Tbilisi]], [[Sankt Péitersbuerg]], zu [[Nei-Delhi]] an zu [[Bukarest]].<ref>Bodo Bost: "Schengen als Sehnsuchtsort." In: ''d'Lëtzebuerger Land'' Nr.29, 17. Juli 2015, S.13.</ref> Der [[Internet]]-Sichmaschinn ''[[Google]]'' no gëtt et iwwer 14,5 Millioune Säiten, wou iwwer "Schengen" rieds geet {{small|(Stand: Juli 2015)}}. == Kuckeswäertes == [[Fichier:Schengener Schlass.JPG|thumb|300px|Schengener Schlass]] [[Fichier:Kochhaus.jpeg|300px|thumb|"Kochhaus" zu Schengen]] === D'Schlass === D' [[Schlass Schengen|Schengener Schlass]] gouf [[1390]] gebaut. Et gouf awer, bis op den Tuerm, dee bis haut nach am ursprénglechen Zoustand ass, [[1812]] zerstéiert. Am [[19. Joerhonnert]] gouf d'Schlass nees opgebaut, zum gréissten Deel aus Material vum fréiere Schlass. Den [[13. September]] [[1871]] war de franséische Schrëftsteller a Politiker [[Victor Hugo]] hei op Besuch. Eng Zeechnung vum Schlass, déi e gemaach huet, ass erhalen. [[1939]] hunn d'Nonne vu Ste. Elisabeth d'Schlass iwwerholl. Zanter 2010 ass en [[Hotel]] am Schlass.. Just nieft dem Schlass läit e Gaart, deen Deel vum Projet ''Gäert ouni Grenzen'' ("[[:de:Gärten ohne Grenzen]]") ass, an deen eng 25 Gäert am Dräilännereck ëmfaasst. === Kochhaus === Nieft dem Schlass kann een d'''Kochhaus'' kucke goen. Et gouf [[1779]] gebaut an et gëtt zanter Mee 2015 no enger Renovéierung als Konferenzzentrum benotzt. {{Méi Info 1|Kochhaus (Schengen)|Kochhaus}} Den Tuerm vum Schlass, d'Kochhaus an e Gebai op Nr 74 an der Wäistrooss stinn um ''Inventaire supplémentaire'' vun der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]]. === Centre Européen === Den 13. Juni 2010, genee 25 Joer nodeem de Schengener Vertrag ënnerschriwwe gouf, gouf am Centre Européen zu Schengen den Europa-Musée ageweit. Op 200 Quadratmeter ginn d'Leit alles Wëssenswäertes iwwer Geschicht vum Schengener Vertrag gewuer. An der interaktiver Dauerausstellung kann ee sech historesch Fotoen, a Filmer ukucken. Zu der Ausstellung gehéiert ausserdeem eng interaktiv Kaartenanimatioun, wou een gesäit wéi Grenzen an Europa sech säit 1815 verännert hunn, een Europa-Puzzle,an een Schengen Pass Automat, wou all Visiteur sech säin eegene Schengen Pass als Souvenir ausdrécke kann. {{Méi Info 1|Centre européen Schengen}} === D'Naturschutzgebitt Strombierg === Südlech vu Schengen läit, zum Deel an enger fréierer [[Gips]]grouf, d'[[Naturschutzgebitt Strombierg]]. ==Trivia== Hannen um [[Lëtzebuerger Frang#20F1966|20 Frang Schäi vun 1966]] ass d'Duerf, d'Wier an d'Schleis duergestallt<ref>[[Raymond Weiller]]: ''125 ans de papier-monnaie luxembourgeois'' Banque Internationale à Luxembourg , Luxembourg 1981.</ref>. == Literatur== * Moes, G. & S. Müllenborn, 2007. ''Kulturlandschaft und Geologie der Region Schengen.'' Erausgi vun der [[Stëftung Hëllef fir d'Natur]]. Dréckerei saint-paul, 168 S. (ze kréien am [[Haus vun der Natur]]). ==Fotoen== <gallery perrow="4" widths="160"> Fichier:Luxembourg Schengen from Markusberg a.jpg|D'Musel am Dräilännereck Lëtzebuerg (vir am Bild), Däitschland (lénks hannen) a Frankräich (riets hannen). Riets vun der Mëtt vum Bild, um Uwänner vun der Musel, nieft dem Europafändel: d'Monument vum Schengener Ofkommes. Fichier:Schengen Moselle 01.jpg|D'Musel bei Schengen. Hannen am Bild: d'Wier vun der [[Staustuf Schengen-Opech]] Fichier:Freiheitsbaum.jpg|Fräiheetsbam op der däitscher Säit vun der Musel mat Schengen hannen am Bild. Aquarell (1792) vum [[Goethe]]. </gallery> == Kuckt och == * [[Erléiserkierch zu Schengen]] * [[Schengener Ofkommes]] * [[Schlass Schengen]] * [[Naturschutzgebitt Strombierg]] * [[Viaduc vu Schengen]] * [[Bréck vu Schengen]] {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.schengen.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Schengen] * [https://web.archive.org/web/20081103054615/http://www.schengen-tourist.lu/ Schengen-Tourist] {{Referenzen}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lëtzebuerger Uertschafte bei der Musel]] gwym6c4qnj6p5lmkube94mn6emv5d29 2711325 2711308 2026-10-07T20:14:28Z GilPe 14980 /* Trivia */ 2711325 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Schengen | Numm (Franséisch) = Schengen | Numm (Däitsch) = Schengen | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Réimech}} | Gemeng = {{Schengen}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Schengen}} | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|28|13|N|6|21|50|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Kaart = | Kaartentext = }} '''Schengen''' ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Uertschaft an Haaptuert vun der [[Gemeng Schengen]]. Bekannt ass se virun allem fir d'[[Schengener Ofkommes]] dat do ënnerschriwwe gouf. [[2017]] krut Schengen de [[Label du patrimoine européen]] vun der [[Kommissioun vun der Europäescher Union]] zouerkannt.<ref>Figut, Irina, 2024. ''Das bringt das Kulturerbe-Siegel Schengen und Echternach''. [[Luxemburger Wort]] vum 8. Oktober 2024, S. 14.</ref> == Geographie == Schengen läit un der [[Musel]], am [[Dräilännereck]] mat [[Däitschland]] a [[Frankräich]]. {{Méi Info 1|Dräilännereck bei Schengen}} De westlechen Deel ass duerch de [[Markusbierg]] dominéiert, de südlechen duerch de [[Strombierg]]. [[Wäibau zu Lëtzebuerg|Wënzerei]] an [[Tanktourismus]] sinn déi wirtschaftlech Haaptaktivitéiten an dëser Uertschaft. == Geschicht == [[Fichier:Schengenpark b.JPG|200px|thumb|Tuerm beim Schengener Schlass]] [[Archeologie|Archeologesch]] Fonntsaachen aus der [[Bronzezäit]] weisen, datt déi haiteg Uertschaft Schengen schonn deemools bewunnt war. Déi éischt schrëftlech Dokumenter stamen aus dem Joer [[877]]. [[1909]] gouf déi éischt Muselbréck zu Schengen ageweit, se huet d'[[Pont (Schëff)|Pont]] ersat, déi zanter [[1451]] existéiert huet. [[1939]], nodeem Frankräich a [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] Däitschland de Krich erkläert haten, gouf d'Bréck zerstéiert. [[1959]] gouf eng nei Bréck gebaut, an eng [[Viaduc vu Schengen|Autobunnsbréck]], e bësse weider nërdlech, ass zanter [[2003]] a Betrib. == Schengener Ofkommes: Firwat Schengen? == De [[14. Juni]] [[1985]] gouf um Muselschëff ''[[M.S. Marie-Astrid]]'' d'[[Schengener Ofkommes]] ënnerschriwwen, dat den [[19. Juni]] [[1990]] duerch d'Schengener Konventioun ergänzt gouf, an de [[26. Mäerz]] [[1995]] a Kraaft getrueden ass. {{Méi Info 1|Schengener Ofkommes}} Schengen ass dofir erausgesicht ginn, well Lëtzebuerg 1985 d'[[Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun]] hat, a fir en Accord iwwer d'Ophiewe vu Grenzkontrollen en [[Dräilännereck]] vu senger Symbolik hir ganz gutt gepasst huet. Aus praktesche Grënn gouf dofir Schengen erausgesicht, well den Dräilännereck zu [[Rodange]] an enger net fotogener Industriebrooch läit, an deen zu [[Léiler]], am [[Éislek]] ze schwéier zougänglech fir déi ganz Ministere war. Soss géif et haut vläicht weltbekannte "Rodange-" oder "Lieler-Visae" ginn... Seng Bekanntheet krut Schengen doduerch, datt dem Duerf säin Numm op Millioune vu [[Visa (Dokument)|Visaen]] a [[Pass (Dokument)|Päss]] aus der ganzer Welt pecht. Se äussert sech a sou skurrillen Detailer wéi deem, datt eng brittesch Rockband "Schengen" heescht, oder datt et zënter dem Enn vun den 1980er Joren zu [[Tanger]], am [[Marokko]], e "Café Schengen" gëtt. Caféën oder Restaurante mam Numm "S(c)hengen* gëtt et der och zu [[Tbilisi]], [[Sankt Péitersbuerg]], zu [[Nei-Delhi]] an zu [[Bukarest]].<ref>Bodo Bost: "Schengen als Sehnsuchtsort." In: ''d'Lëtzebuerger Land'' Nr.29, 17. Juli 2015, S.13.</ref> Der [[Internet]]-Sichmaschinn ''[[Google]]'' no gëtt et iwwer 14,5 Millioune Säiten, wou iwwer "Schengen" rieds geet {{small|(Stand: Juli 2015)}}. == Kuckeswäertes == [[Fichier:Schengener Schlass.JPG|thumb|300px|Schengener Schlass]] [[Fichier:Kochhaus.jpeg|300px|thumb|"Kochhaus" zu Schengen]] === D'Schlass === D' [[Schlass Schengen|Schengener Schlass]] gouf [[1390]] gebaut. Et gouf awer, bis op den Tuerm, dee bis haut nach am ursprénglechen Zoustand ass, [[1812]] zerstéiert. Am [[19. Joerhonnert]] gouf d'Schlass nees opgebaut, zum gréissten Deel aus Material vum fréiere Schlass. Den [[13. September]] [[1871]] war de franséische Schrëftsteller a Politiker [[Victor Hugo]] hei op Besuch. Eng Zeechnung vum Schlass, déi e gemaach huet, ass erhalen. [[1939]] hunn d'Nonne vu Ste. Elisabeth d'Schlass iwwerholl. Zanter 2010 ass en [[Hotel]] am Schlass.. Just nieft dem Schlass läit e Gaart, deen Deel vum Projet ''Gäert ouni Grenzen'' ("[[:de:Gärten ohne Grenzen]]") ass, an deen eng 25 Gäert am Dräilännereck ëmfaasst. === Kochhaus === Nieft dem Schlass kann een d'''Kochhaus'' kucke goen. Et gouf [[1779]] gebaut an et gëtt zanter Mee 2015 no enger Renovéierung als Konferenzzentrum benotzt. {{Méi Info 1|Kochhaus (Schengen)|Kochhaus}} Den Tuerm vum Schlass, d'Kochhaus an e Gebai op Nr 74 an der Wäistrooss stinn um ''Inventaire supplémentaire'' vun der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]]. === Centre Européen === Den 13. Juni 2010, genee 25 Joer nodeem de Schengener Vertrag ënnerschriwwe gouf, gouf am Centre Européen zu Schengen den Europa-Musée ageweit. Op 200 Quadratmeter ginn d'Leit alles Wëssenswäertes iwwer Geschicht vum Schengener Vertrag gewuer. An der interaktiver Dauerausstellung kann ee sech historesch Fotoen, a Filmer ukucken. Zu der Ausstellung gehéiert ausserdeem eng interaktiv Kaartenanimatioun, wou een gesäit wéi Grenzen an Europa sech säit 1815 verännert hunn, een Europa-Puzzle,an een Schengen Pass Automat, wou all Visiteur sech säin eegene Schengen Pass als Souvenir ausdrécke kann. {{Méi Info 1|Centre européen Schengen}} === D'Naturschutzgebitt Strombierg === Südlech vu Schengen läit, zum Deel an enger fréierer [[Gips]]grouf, d'[[Naturschutzgebitt Strombierg]]. ==Trivia== Hannen um [[Lëtzebuerger Frang#20F1966|20 Frang Schäi vun 1966]] sinn d'Duerf, d'Wier an d'Schleis duergestallt<ref>[[Raymond Weiller]]: ''125 ans de papier-monnaie luxembourgeois'' Banque Internationale à Luxembourg , Luxembourg 1981.</ref>. == Literatur== * Moes, G. & S. Müllenborn, 2007. ''Kulturlandschaft und Geologie der Region Schengen.'' Erausgi vun der [[Stëftung Hëllef fir d'Natur]]. Dréckerei saint-paul, 168 S. (ze kréien am [[Haus vun der Natur]]). ==Fotoen== <gallery perrow="4" widths="160"> Fichier:Luxembourg Schengen from Markusberg a.jpg|D'Musel am Dräilännereck Lëtzebuerg (vir am Bild), Däitschland (lénks hannen) a Frankräich (riets hannen). Riets vun der Mëtt vum Bild, um Uwänner vun der Musel, nieft dem Europafändel: d'Monument vum Schengener Ofkommes. Fichier:Schengen Moselle 01.jpg|D'Musel bei Schengen. Hannen am Bild: d'Wier vun der [[Staustuf Schengen-Opech]] Fichier:Freiheitsbaum.jpg|Fräiheetsbam op der däitscher Säit vun der Musel mat Schengen hannen am Bild. Aquarell (1792) vum [[Goethe]]. </gallery> == Kuckt och == * [[Erléiserkierch zu Schengen]] * [[Schengener Ofkommes]] * [[Schlass Schengen]] * [[Naturschutzgebitt Strombierg]] * [[Viaduc vu Schengen]] * [[Bréck vu Schengen]] {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.schengen.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Schengen] * [https://web.archive.org/web/20081103054615/http://www.schengen-tourist.lu/ Schengen-Tourist] {{Referenzen}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lëtzebuerger Uertschafte bei der Musel]] tcp8ot0e74lw1oy9vdrp3by1u57ghx1 0 7351 2711307 2690603 2026-10-07T18:52:46Z Dewilda 51264 Trivia 2711307 wikitext text/x-wiki {{Infobox Bréck | Numm=Pont grande-duchesse Charlotte<br>''Rout Bréck'' | Bild= Roud Breck 2023.jpg | Land={{LUX}} | Plaz= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Koordinaten={{coor dms|49|37|04|N|06|07|52|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Iwwer= [[Uelzecht|Uelzecht-Dall]] | Funktioun=Stroossebréck | Typ= Huelkëschtendunnebréck op<br>Stäipen; Sprengwierk-Bréck | Längt=355 m | Breet=26,58&nbsp;m | Héicht=74 m | Material= [[Stol]] | Opgaangen= [[24. Oktober]] [[1966]] | Architekten= [[Egon Jux]] | Felder = }} '''Pont grande-duchesse Charlotte''' (lb: '''Groussherzogin-Charlotte-Bréck''') ass déi offiziell Bezeechnung vun der '''Rouder Bréck''' an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Et ass eng [[stol]]e [[Sprengwierk]]-Bréck déi den [[Uelzecht]]-Dall iwwerspaant an de [[Glacis (Lampertsbierg)|Glacis]] um [[Lampertsbierg]] mam [[Kierchbierg]]er Plateau verbënnt. D'Bréck mat enger Héicht vu 74 m ass no der Grande-Duchesse [[Charlotte vu Lëtzebuerg|Charlotte]] genannt an 1966 ageweit ginn. == Geschicht == Nodeems de [[25. Mäerz]] [[1957]] den ''[[Traité fir d'Grënnung vun der Europäescher Wirtschaftsunioun|Traité vu Roum]]'' ënnerschriwwen an domat d'[[Europäesch Wirtschaftsgemeinschaft]] gegrënnt gi war, goufen déi éischt europäesch Verwaltungen opgebaut an et huet sech séier d'Fro gestallt, wou dës Verwaltungen installéiert sollte ginn. De [[Ministère de la Mobilité et des Travaux publics|Bauteministère]] huet dunn den 10. August 1957<ref>Zeitunge vun deem Dag</ref>, en internationale Concours ausgeschriwwen, fir eng Bréck iwwer den Uelzecht-Dall ze bauen an domat d'Stad um direkte Wee mam Kierchbierg ze verbannen, wou déi nei Verwaltungen hikomme sollten. Et goufen am Ganzen 68 Projeten agereecht an de Jury huet sech 1958 fir de Projet vun enger Huelkëschtendunnebréck op Stäipe vum [[Egon Jux]] decidéiert<ref name=":0">Patrick Gillen, ''Pont Grande-Duchesse Charlotte : 2015 - 2017'', S. 60-63 an der Literatur</ref>. D'Aarbechte fir d'Bréck hunn am Mee 1962 ugefaangen, de [[Grondsteen|Grondstee]] gouf den 20. Juni 1963 geluecht an s'ass de [[24. Oktober]] [[1966]] ageweit ginn. D'Bréck gouf vu ''Rheinstahl Union Brückenbau AG'' ([[Dortmund]]), ''Socol'' ([[Bréissel]]) an ''John Think'' ([[Déifferdeng]]) gebaut<ref name=":0" />. == Beschreiwung == [[Fichier:Luxembourg, Pont G-D Charlotte coupe (original).jpg|thumb|300px|Coupe vun der Bréck virun...]] [[Fichier:Luxembourg, Pont G-D Charlotte coupe (rénovation).jpg|thumb|300px|... an no der Renovatioun.]] D'Rout Bréck ass 355 m laang, 26,58 m breet<ref>no der Renovatioun 2015-2017; ursprénglech 25,07 Meter breet</ref>, a weit am Ganzen iwwer 4.900 Tonnen, dovu 4.185 Tonne Stol. D'Stäipen deelen d'Bréck an dräi Felder vu 95,42 - 152,56 - 107,02 Meter. Am ''Cahier des charges'' waren d'Moosse vun der Bréck mat 2 x 7,50 m fir den Autosverkéier, enger Mëttelinsel vun 2 m, zwéin [[Trëttoir]]e vun 2,25 m an zwou [[Vëlospist]]e vun 1,75 m virgesinn. Déi ursprénglech Vëlospiste goufe sengerzäit awer zu Gonschte vum Autostrafic geaffert<ref name=":0" />. == Renovéierung == [[Fichier:Renovation Pont grande-duchesse Charlotte 01.jpg|thumb|300px|Wärend de Renovéierungsaarbechten, Januar 2016.]] Am Oktober 2015 hu Renovéierungs- a Moderniséierungsaarbechten ugefaangen, déi bis Enn Summer 2017 gedauert hunn: d'Bréck gouf ëm ronn 1,5 Meter méi breet gemaach, soudatt Plaz ass fir en duebelt Gleis fir den [[Stater Tram|Tram]], 2 Bunnen an all Richtung fir de motoriséierte Verkéier an 2 Trëttoire fir Foussgänger a Vëlosfuerer. Ënner anerem gouf den Tablier verstäerkt, an den Huelkëschte sinn zousätzlech Verstriewungen ugeschweesst ginn an de klassesche Stroossebelag („''Macadam''“) gouf duerch e méi dënne [[Sandwich plate system]] ersat, fir Gewiicht ze spueren. D'Plexiglas-Panneauen an dat aalt Gelänner goufen duerch en neit Gelänner ersat. Des Weidere gouf d'Beliichtung nei gemaach an d'Bréck krut en neie rouden Ustrach. Alles an allem ware fir dës Aarbechten eng 40 Milliounen Euro virgesinn<ref>[http://www.rtl.lu/letzebuerg/710446.html "Vun Oktober u gëtt d'Rout Bréck 2 Meter méi breet gemaach."] rtl.lu, 18.09.2015, 06:25:41.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20120722020255/http://www.wort.lu/de/view/rout-breck-bekommt-komplettes-makeover-5007f6b3e4b0957b2af2adf9 " 'Rout Bréck' bekommt komplettes Makeover."] wort.lu, 2012</ref><ref>''Startschuss für zwei Jahre "Rout-Bréck"-Baustelle. Sanierung des Pont Grande-Duchesse Charlotte bringt neue Streckenführung mit sich.'' Luxemburger Wort vum 6. Oktober 2015, S. 20.</ref>. Den Ustrach huet bis 2021 era geschleeft, well an der Tëschenzäit d'Firma, déi dat hätt solle maachen, [[Faillite]] gemaach huet, an eng nei huet misse fonnt ginn.<ref>[https://www.rtl.lu/mobiliteit/news/a/1455541.html "D'Aarbechte fänken nees un, fir d'Rout Bréck weider unzesträichen."] rtl.lu, 14.01.2020 14:09.</ref> Enn Juli 2017 goufen d'Schinne fir den Tram geluecht<ref>[https://web.archive.org/web/20170725212210/https://www.wort.lu/de/lokales/die-tram-auf-dem-vormarsch-erste-gleise-auf-der-roten-bruecke-5977679fa5e74263e13c4b16 "Erste Gleise auf der Roten Brücke."] wort.lu, 25. Juli 2017, 17:45.</ref> an e Joer méi spéit, de 27. Juli 2018 ass den Tram fir d'éischt mat Passagéier iwwer d'Bréck gefuer. D'Renovatiounsaarbechten déi am Optrag vum [[Fonds d'urbanisation et d'aménagement du plateau de Kirchberg|Fonds du Kirchberg]] vum Fotograf [[Romain Girtgen]] dokumentéiert goufen, goufen dem Public an enger Ausstellung am September/Oktober 2018 virgestallt an an engem Buch verëffentlecht<ref>Pont Grande-Duchesse Charlotte : 2015 - 2017 an der Literatur.</ref>. === Gelänner === [[Fichier:Luxembourg, Pont G-D Charlotte (3).jpg|thumb|300px|Dat neit Gelänner mat integréierter Beliichtung.]] Wéinst hirer Héicht hat dës Bréck jorelaang eng makaber Unzéiungskraaft fir Leit, déi hirem Liewen en Enn maache wollten. Eréischt 1993<ref>[[Laurent Ney]], ''Pont Grande-Duchesse Charlotte : 2015 - 2017'', S. 142-145 an der Literatur</ref> gouf eng Anlag aus Plexiglas op deenen zwou Säiten ubruecht, déi et quasi onméiglech gemaach huet, driwwer ze klammen. Dëst geschouch, nodeem et souguer e vill beuechten Dokumentarfilm (''[[Le pont rouge]]'') doriwwer gouf, deen déi tragesch Ëmstänn aus der Perspektiv vun de Leit beschriwwen huet, deenen hir Haiser ënner der Bréck stinn. Am Kader vun de Renovatiouns- a Verbreedungsaarbechte gouf 2013 vum Fonds du Kirchberg eng ''Consultation restreinte'' ausgeschriwwe fir datt déi "nei" Rout Bréck nees e Gelänner kréie soll, déi hirer würdeg wier. Dat neit Gelänner sollt kohärent mat der Architektur vun der Bréck sinn, awer och d'Notze fir d'Foussgänger an d'Cycliste sollt mat an d'Iwwerleeunge fir dat neit Gelänner mat afléissen. Dat neit Gelänner gouf vum Lëtzebuerger Ingenieur [[Laurent Ney]] konzipéiert. Am Gelänner ass eng Virriichtung integréiert fir ze verhënneren, datt Objeten eroffalen, et huet eng Anti-Suizid Funktioun an eng funktionell gradewéi eng agreabel Beliichtung fir d'Ëmgéigend. D'Anti-Suizid Funktioun ergëtt sech duerch d'Héicht vun de Lamellen déi 2,70 m iwwer dem Buedem sinn, an hirer Schréi zum Trëttoir hin, wat et aussergewéinlech schwiereg mécht, driwwer ze klammen. Um Gelänner ass och en 20&nbsp;cm breeden Handlaf, wat de Foussgänger a Cyclisten och eng gewësse Sécherheet gëtt. === Déi rout Faarf vun der Bréck === Vun Ufank u goufen et hëtzeg Diskussiounen a wat fir enger Faarf d'Bréck sollt ugestrach ginn. Et gouf sech deemools fir Rout decidéiert, ë. a. fir déi „harmonesch Linne vun der Bréck ervirzesträichen, absënns och bei schlechtem Wieder“<ref name=":0" />. D'Bréck ass karminrout ([[RAL]] 3002) ugestrach<ref>Marianne Brausch, ''Pont Grande-Duchesse Charlotte : 2015 - 2017'', S. 218-220 an der Literatur</ref>. Dacks gouf fälschlecherweis ugeholl, d'Bréck wier mat [[Minium]], engem Produit géint de [[Rascht]] traitéiert, wat hir géif déi Faarf ginn, wat awer net stëmmt. 1989 gouf d'Bréck eng éischt Kéier nei ugestrach, well déi rout Faarf verblatzt war. Vun 2018 bis 2021 war eng éischt an duerno eng zweet Firma mam neien Ustrach vun der Bréck beschäftegt. Déi éischt Firma hat am Juli 2019 [[Faillite]] gemaach.<ref>''Die unendliche Geschichte. Wie ein Konkurs und die Corona-Pandemie den Neuanstrich der Roten Brücke in der Hauptstadt in die Länge ziehen.'' [[Luxemburger Wort]] vum 16. Abrëll 2021, S. 27.</ref> Nodeems no enger neier Ausschreiwung eng nei Firma fonnt gouf, déi al Stee of- an eng nei opgeriicht gouf, huet d'COVID-Pandemie fir weider Verspéidunge gesuergt, sou datt Enn 2021, de viraussiichtlechen Datum fir den Ofschloss vun den Aarbechten, op d'Fréijoer 2022 verréckelt gouf.<ref>[https://www.rtl.lu/mobiliteit/news/a/1826824.html "Rout Bréck kritt een neien Ustrach."] rtl.lu, 07.12.2021.</ref> ==Trivia== Hannen um [[Lëtzebuerger Frang#10F1967|10 Frang Schäi vun 1967]] ass d'Bréck duergestallt<ref>[[Raymond Weiller]]: ''125 ans de papier-monnaie luxembourgeois'' Banque Internationale à Luxembourg , Luxembourg 1981.</ref>. == Literatur == * Anonyme, 2016. ''Rout Bréck. Pont Grande-Duchesse Charlotte. Heute vor 50 Jahren.'' Luxemburger Wort vum 24. Oktober 2016, S. 8-9. *Dessouroux, Christian: 2008: D'Rout Bréck. In: ''Lieux de mémoire au Luxembourg. Erinnerungsorte in Luxemburg''. 2. Editioun, S. 297-302. S. Kmec, B. Majerus, M. Margue, P. Peporte, éditeurs. éditions saint-paul, Lëtzebuerg. ISBN 978-2-87963-705-1. *Un grand pont métallique à Luxembourg, in "Acier = Stahl = Steel", September 1961 v. 26. *Fernández Troyano, Leonardo: Bridge engineering, Thomas Telford, London, ISBN 0727732153, 2003; S. 456. *Fonds d'urbanisation et d'aménagement du plateau de Kirchberg (Luxembourg), Pont Grande-Duchesse Charlotte : 2015 - 2017, ISBN 978-2-9599770-3-9, 2017 *Hagon, Robert: Le pont Grande-Duchesse Charlotte à Luxembourg, in "Acier = Stahl = Steel", Juni 1965 v. 30. *Kinnen, Fred.: Wettbewerb für den Bau einer großen Talbrücke in der Stadt Luxemburg, in "Stahlbau", März 1964, n. 3 v. 33. *Quaranta, Arnaud: Le Passage (1. Ausgabe), Everest Communication, Luxemburg (Luxemburg), ISBN 287996976X, 1999; S. 132-133. == Kuckt och == * [[Le pont rouge]], Film vun der [[Geneviève Mersch]]. == Biller== <gallery> Roud Breck 2023.jpg|D'Rout Bréck Rout Bréck Niedergrünewald-002.jpg|D'Opleeër op der Westsäit (Glacis) Rout Breck from under.jpg|Vue ënner den Tablier vun der Bréck nom neien Ustrach Grand Duchess Charlotte bridge 2007 03.JPG|D'Plexiglas-Protectioun um Glänner (1993-2017) Luxembourg, Pont G-D Charlotte (6).jpg|D'Bréck kritt en neien Ustrach Pont Rouge - L'adaptation (102).jpg|Ausstellung iwwer Renovatiounsaarbechten </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Grand Duchess Charlotte Bridge|Pont grande-duchesse Charlotte}} * [https://web.archive.org/web/20170706054157/http://www.pch.public.lu/fr/infrastructures/ponts-viaducs/pont-grande-duchesse-charlotte/concours-roud-breck.pdf Dossier iwwer de Concours fir d'Bréck ze bauen] an der „Revue technique luxembourgeoise“ N° 4, 1964 * [http://www.pch.public.lu/fr/infrastructures/ponts-viaducs/pont-grande-duchesse-charlotte/construction-roud-breck.pdf Dossier iwwer de Bau], Extrait aus der „Revue technique luxembourgeoise“ N° 4, 1967 * [http://de.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0000520 Structurae Datebank vum Ingenieurbau] * [http://www.gouvernement.lu/774444/09wiseler_pont_rouge De Bauteminister Claude Wiseler luet d'Press an op eng Visite "an" der Rouder Bréck] den 8. August 2006 op gouvernement.lu, dem Internetsite vun der Regierung * [https://web.archive.org/web/20170101172706/http://www.wort.lu/de/lokales/die-geschichte-der-rout-breck-ein-brueckenschlag-fuer-europa-55fa5b590c88b46a8ce602c5 Die Geschichte der „Rout Bréck“ - Ein Brückenschlag für Europa] de 17. September 2015 op wort.lu * [https://web.archive.org/web/20170101172714/http://www.wort.lu/de/lokales/zweijaehrige-renovierung-der-rout-breck-leicht-im-verzug-56c73caa1bea9dff8fa732d2 Zweijährige Renovierung der „Rout Bréck“ - Leicht im Verzug] den 20. Februar 2016 op wort.lu * [https://web.archive.org/web/20170101172723/http://www.wort.lu/de/lokales/renovierungsarbeiten-an-rout-breck-brueckenmitte-fertig-renoviert-56f2c1741bea9dff8fa74feb Renovierungsarbeiten an „Rout Bréck“ - Brückenmitte fertig renoviert] den 23. Mäerz 2016 op wort.lu * [https://web.archive.org/web/20170101172728/http://www.wort.lu/de/lokales/50-jahre-rout-breck-eine-kuehne-konstruktion-wird-zum-wahrzeichen-580f363a5061e01abe83aeb3 50 Jahre „Rout Bréck“ - Eine kühne Konstruktion wird zum Wahrzeichen] de 25. Oktober 2016 op wort.lu {{Navigatioun Brécken an der Stad Lëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Brécken an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stroossebrécken zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Brécken iwwer d'Uelzecht]] [[Kategorie:Dunnebrécken]] [[Kategorie:Bauwierker 1966]] [[Kategorie:Stater Tram]] qc14cuhjwsek7o4v9vtdnsmlq36lxz0 0 10656 2711309 2711150 2026-10-07T18:57:13Z Dewilda 51264 /* 2. Serie */ Ancker 10 Frang 2711309 wikitext text/x-wiki {{Infobox Wärung}} De '''Lëtzebuerger Frang''' (ofgekierzt: '''LUF''') war tëscht 1854 an 1999 (ausser tëscht 1941 an 1944) déi offiziell [[Wärung]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. En ass bis 2002 an Zirkulatioun bliwwen, éier en dunn mam [[Euro]] ersat gouf. An der Period vun 1999 bis 2002 war de Lëtzebuerg Frang eng Subdivisioun vum Euro (1 Euro = 40,3399 Frang), obwuel den Euro dunn nach net zirkuléiert ass. == Urspronk == Iwwer den Zäitpunkt vun der Schafung vum Lëtzebuerger Frang si sech d'Fachleit oneens. Vill vun hinne{{Wien?}} sinn der Meenung, datt den Urspronk vum Lëtzebuerger Frang op d'Joer [[1842]] zeréckgeet. Duerch een Arrêté vum [[16. Mäerz]] 1842 gouf eng Relatioun fixéiert tëscht der [[Wärung]] an Zirkulatioun, dem Frang, an der däitscher [[Buchwärung]], déi fir d'Ofrechnung vun den [[Douane]]skäschte benotzt ginn ass. D'Paritéit: ''1 Frang = 8 däitsch [[Silbergros]] '' ass du festgesat ginn. Déi Relatioun huet zwar haaptsächlech d'Operatioune mam däitschen Zoll betraff, mä et goufen och Wueren zu Lëtzebuerg mat der däitscher Reichsmark bezuelt. Ëmmerhi war et en éischten ëffentleche Versuch, eng Kloerstellung an der komplizéierter dualistescher [[Wärung]]ssituatioun erbäizeféieren. Op een zweete gesetzlechen Akt gëtt sech nach beruff, fir d'Bestoe vum Lëtzebuerger Frang z'erklären, an zwar op d'Gesetz vum [[20. Dezember]] [[1848]], dat virgeschriwwen huet, déi administrativ Comptabilitéite missten a Frange gefouert ginn. == De Lëtzebuerger Frang an der Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun == [[File:10LuxFr 1924 LuxNatMus 20220518.jpg|thumb|10 Frangschäin 1924.]] === Ausgangspunkt === [[1918]] ass den [[Däitschen Zollveräin|Zollveräin]] zu Enn gaangen. Well dunn nach keng Kloerheet iwwer déi zukünfteg Wärungssituatioun an den zukünftege Wirtschaftspartner bestanen huet, gouf eng Iwwergangsléisung fonnt. D'Regierung huet dunn, zousätzlech zu de schonn am [[Éischte Weltkrich]] geklappte Frangmënzen, Keesebongen a Frangen an Ëmlaf bruecht. Si sollten et erlaben, d'[[Reichsmark|Mark]] aus dem Verkéier ze zéien. Et war déi zweet Manifestatioun um Wee vun der Kreatioun vun engem Lëtzebuerger Frang. Zu enger eenegermoosse gereegelter Situatioun koum et eréischt, wéi [[1922]] d'[[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun]], verbonne mat enger Wärungsassociatioun, ugefaangen huet. Och wa si keng Ausso iwwer d'Prinzippie vum Lëtzebuerger Wärungssystem enthalen huet, da gouf ëmmerhin de Wärungsëmlaf zu Lëtzebuerg bestëmmt. Hie sollt bestoen aus: * [[Belsche Frang]]en ([[Geldschäin|Billjeeën]] a [[Mënz]]en) * Lëtzebuerger Frangen (Billjeeën a Mënzen); Den Emissiounsvolume vu Lëtzebuerger Schäiner war deemools nach op 25 Millioune Frang begrenzt. Dem Lëtzebuerger Frang war domat d'Roll vun engem sougenannten ''Zousazgeld'' oder ''Monnaie d'appoint'' zougeduecht. Fir de Lëtzebuerger Frang ass 1929 den Ufank vun enger neier Etapp. Duerch dat sougenannt ''Stabilisatiounsgesetz'' vum [[19. Dezember]] [[1929]] gouf de Wäert vum ''Lëtzebuerger Frang'' offiziell op 0,0418422 Gramm [[Gold]] festgeluecht. Et war zwar déi selwecht Definitioun wéi déi vum Belsche Frang, mä d'Existenz vun engem eegene Lëtzebuerger Frang war domat virleefeg bestätegt. === D'Situatioun no 1935 === Eng besonnesch Situatioun an de Belsch-Lëtzebuerger Wärungsrelatiounen ass [[1935]] agetratt. D'Belsch war deemools duerch d'Ëmstänn gezwongen, de Belsche Frang [[Ofwäertung|ofzewäerten]] (op Franséisch: ''ze devaluéieren''). Eng Ofwäertung vum Frang war awer zu Lëtzebuerg net erwënscht. Fir awer e praktescht Ëmtauschverhältnis tëscht den zwou Wärungen z'erhalen, gouf e Mëttelwee fonnt: * D'Belsch huet ëm 28&nbsp;% a * Lëtzebuerg huet ëm 10&nbsp;% ofgewäert. Eng separat Ofwäertungsoperatioun war duerch d'Gesetz vun [[1929]] méiglech ginn. No der Paritéit 1 zu 1, koum et dunn zu engem neien Ëmtauschverhältnis tëscht deenen zwou Wärungen, an zwar: * 1 ''Lëtzebuerger Frang = 1,25 Belsche Frang'' an * 1 ''Belsche Frang = 0,80 Lëtzebuerger Frang''. Dat huet d'Liewen zu Lëtzebuerg staark komplizéiert. Nom Zweete Weltkrich, ass dunn déi al Paritéit (1 zu 1) erëm hiergestallt ginn. Eng däreg Fro huet sech och fir d'Avoiren an d'Engagementer a Frangen, wa keng spezifesch Wärung preziséiert war, gestallt. Dat war deemools meeschtens de Fall. Eng Léisung gouf fonnt. Si huet dora bestanen, datt et sech zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] ëm Lëtzebuerger Frangen handele géif, wann net anescht preziséiert. Vill Lëtzebuerger Banken, déi de Géigewäert vun hiren Depoten zu [[Bréissel]] placéiert haten, koumen doduerch an eng schwiereg Situatioun. === 1945: Zeréck zur Normalitéit === Am [[Zweete Weltkrich]] huet d'Wärung aus der [[Reichsmark]] bestanen. D'Frange ware vum däitschen Okkupant aus dem Verkéier gezu ginn, an d'Lëtzebuerger Billjeeë sinn dunn an engem [[Héichuewen|Héichuewe]] verbrannt ginn. Dës Situatioun gouf no der Liberatioun réckgängeg gemaach, d'Wirtschaftsunioun mat der Belsch erëm hiergestallt an d'Paritéit 1 zu 1 tëscht den zwou Wärungen nei agefouert an d'Belsch a Lëtzebuerger Billjeeën a Mënzen erëm an de Verkéier bruecht. Well et eng gewëssen Onzefriddenheet iwwer déi staark Begrenzung vum Lëtzebuerger Emissiounsrecht gouf, koum et a successive Schrëtt zu enger Opwäertung vum Lëtzebuerger Emissiounsrecht. === Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen === Wéi d'Belsch 1982 ouni Ofsprooch mat Lëtzebuerg de belsch-lëtzebuergesche Frang ofgewäert huet, huet d'[[Regierung (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesch Regierung]] am gréisste Geheimnis eege Schäiner drécke gelooss. Si sollten als Noutplang déngen, falls d'Belsch de Frang nach eng Kéier géif devaluéieren an d'Wärungsunioun a Gefor bréngen. Lëtzebuerg hätt sech dann aus der Unioun zeréckgezunn an en eegestännege lëtzebuergesche Frang agefouert.<ref name="BBC">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1677037.stm Artikel op der BBC vum 26. November 2001]</ref> 1993 war dëse Zenario bal Realitéit ginn. Mam Europäesche Wiesselcoursmechanismus (ERM) sollten d'europäesch Wärungen am Virfeld vun der geplangter Wärungsunioun no dem [[Traité vu Maastricht]] vun 1992 stabil unenee gekoppelt ginn. Mee duerch massiv Spekulatiounen op den internationale Finanzmäert ass de System am September 1992 a schwéier Turbulenze geroden. Dat [[Pond Sterling|brittescht Pond]] huet den ERM misse verloossen, aner méi kleng Wärunge goufen devaluéiert. D'Kris huet sech 1993 verschäerft, an och de [[Franséische Frang|franséische Frang]] ass ënner staarken Drock geroden. Am August 1993 gouf de [[Jean-Claude Juncker]] informéiert, datt [[Däitschland]] an [[Holland]] géifen iwwerleeën, den ERM ze verloossen. Dat hätt praktesch d'Enn vum System bedeit. Lëtzebuerg huet doropshin domat gedreet, d'Wärungsunioun mat der Belsch opzeléisen a sech Däitschland an Holland unzeschléissen. An deem Fall wieren déi geheim gedréckte lëtzebuergesch Schäiner an Ëmlaf komm. Schlussendlech konnt den ERM awer gerett ginn, nodeems d'Memberstaaten de Spillraum tëscht de Wärunge vun 2,5 op 15 Prozent erweidert haten. Déi geheim Schäiner sinn dofir ni benotzt ginn a bloufen an hire Këschte verstoppt. Kuerz virun der Aféierung vum Euro goufen d'Schäiner am September 2001 schliisslech vun der [[Lëtzebuerger Arméi]] zerstéiert. D'Ëffentlechkeet hat bis dohinner näischt dovu gewosst. Eréischt 2001 huet de Jean-Claude Juncker d'Geschicht géintiwwer der AFP<ref name="BBC" /> ëffentlech gemaach. 2019 ass d'Affär op engem Forum vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]] nach eng Kéier op d'Tapéit komm. Interessant ass dobäi, datt d'Zuelen net ëmmer déi selwecht waren: An engem RTL-Reportage<ref>[https://infos.rtl.lu/news/luxembourg/comment-le-luxembourg-a-secretement-fabrique-50-milliards-de-francs-dans-les-annees-90-1365860 Reportage vum 21 Juni 2019 mat engem Link op e Téléreportage vun 2001]</ref> vum 2001 war vun 3 Milliarde Frang rieds, wärend de Jean-Claude Juncker 2019 vu 50 Milliarde geschwat huet<ref>[https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/speech_19_3320 Ried vum Jean-Claude Juncker 19. Juni 2019 zu Sintra]</ref>. === Vum Frang zum Euro === Den 1. Januar 1999 gouf de Wiesselcours 1 EUR = 40,3399 LUF festgeluecht, an den [[Euro]] gouf als Buchwärung agefouert. Am Mäerz 1999 huet d'Regierung un all Stéit en Euro-Rechner am Scheckkarteformat verdeele gelooss fir d'Leit drun ze winnen ëmzedenken.<ref>[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/19c87c/pages/11/articles/DTL849 Reklamm am Lëtzebuerger Land vum 19. Mäerz 1999]</ref> {| |[[File:Euro-RechnerV.jpg|thumb|Euro-Rechner vir]] |[[File:Euro-RechnerH.jpg|thumb|Euro-Rechner hannen]] |}Den 1. Januar 2002 hunn d'Billjeeën a Mënzen an Euro Cours legal kritt; an den 28. Februar 2002 war dee leschten Dag, wou een nach mat Schäiner a Mënzen a Frang bezuele konnt. {{Méi Info 2|Euro|Europäesch Zentralbank}} Am Summer 2025 huet d'Lëtzebuerger Zentralbank matgedeelt, datt Enn 2024 nach eng 863.000 Lëtzebuerger-Frang-Schäiner am Wäert vu knapps 5 Milliounen Euro an Zirkulatioun wieren. Déi meescht dervun, 786.473, waren 100-Frang-Schäiner<ref>"Meng Al Frangen. ''d'Lëtzeuerger Land'' 08.08.2025, S.6.</ref>, déi warscheinlech als Souvenir versuergt géife ginn.<ref>[http://www.rtl.lu/letzebuerg/archiv/1286484.html "Lëtzebuerger Schäiner am Wäert vu 5 Milliounen Euro am Ëmlaf."] rtl.lu, 31.12.2018.</ref> Et sinn nach ëmmer eppes méi wéi 10.000 5.000-Frang-Schäiner am Wäert vun 1,3 Milliounen Euro am Ëmlaf. Déi kënne bis op Weideres nach ëmmer an der Lëtzebuerger Zentralbank an Euro ëmgetosch ginn. D'Mënzen a Frange kënnen allerdéngs zanter dem 31. Dezember 2004 net méi gewiesselt ginn.<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/2035634.html "Et zirkuléieren ëmmer nach Honnertdausende Lëtzebuerger-Frang-Schäiner."] rtl.lu, 28.02.2023.</ref> == Billjeeën a Mënzen == {{Kapitel Info feelt}} === Billjeeën === ==== Groussherzogin Marie-Adélaïde 1912-1919==== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Vir !Hannen !Gültegkeet |- |5 Frang |1915 |[[File:5 Francs - Grand Duchy of Luxembourg (1914) Bisco5 01.jpg|250px]] |[[File:5 Francs - Grand Duchy of Luxembourg (1914) Bisco5 02.jpg|250px]] |24.02.1915 - 01.01.1930 |} ==== Groussherzogin Charlotte 1919-1940, 1944-1964==== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Vir !Hannen !Gültegkeet |- |20 Frang |1929 |[[File:Pierre Blanc - 20 Franken - Grand-Duché de Luxembourg (1929) - reverse.png|250px]] |[[File:Pierre Blanc - 20 Franken - Grand-Duché de Luxembourg (1929) - obverse.png|250px]] | 18.07.1930 - 29.01.1941 |} ===== 1. Serie ===== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Vir !Hannen !Gültegkeet |- |5 Frang |1944 |[[File:Grand Duché of Luxembourg - Cinq Franc Banknote Vir.jpg|250px]] |[[File:Grand Duché of Luxembourg - Cinq Franc Banknote Hannen.jpg|250px]] |14.10.1944 - 31.12.1956 |- |10 Frang |1944 |[[File:Frang101945V.jpg|250px]] |[[File:Frang101945H.jpg|250px]] |14.10.1944 - 01.08.1953 |- |20 Frang |1944 |[[File:Frang201945V.jpg|250px]] |[[File:Frang201945H.jpg|250px]] |14.10.1944 - 31.12.1955 |- |50 Frang |1944 | | |14.10.1944 - 30.04.1964 |- |100 Frang |1944 |[[File:Frang1001944V.jpg|250px]] |[[File:Frang1001944H.jpg|250px]] | 14.10.1944 - 31.12.1956 |} =====2. Serie ===== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Vir !Hannen !Gültegkeet |- |10 Frang{{Anker|10F1953}} |1953<br>1956<br>1959<br>1962<br>1964<br>1966 |[[File:Frang101954V.jpg|250px]] |[[File:Frang101954H.jpg|250px]] |23.02.1953 - 31.12.1973 |- |20 Frang{{Anker|20F1955}} |1955<br>1956<br>1960 |[[File:Frang201955V.jpg|250px]] |[[File:Frang201955H.jpg|250px]] |07.06.1955 - 31.12.1973 |- |50 Frang{{Anker|50F1961}} |1961 |[[File:Frang501961V.jpg|250px]] |[[File:Frang501961H.jpg|250px]] |06.02.1961 - 31.12.1976 |- |100 Frang{{Anker|100F1956}} |1956 |[[File:Frang1001956V.jpg|250px]] |[[File:Frang1001956H.jpg|250px]] |13.06.1956 - 31.12.1967 |- |100 Frang{{Anker|100F1963}} |1963 |[[File:Frang1001963V.jpg|250px]] |[[File:Frang1001963H.jpg|250px]] |18.09.1963 - 31.12.1976 |} ==== Groussherzog Jean 1964-2000/2002 ==== ===== 1. Serie ===== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Vir !Hannen !Gültegkeet |- |10 Frang{{Anker|10F1967}} |1967<br>1970 |[[File:Frang101967V.jpg|250px]] |[[File:Frang101967H.jpg|250px]] |20.03.1967 - 31.12.1975 |- |20 Frang{{Anker|20F1966}} |1966<br>1972<br>1974 |[[File:Frang201966V.jpg|250px]] |[[File:Frang201966H.jpg|250px]] |07.03.1966 - 30.06.1982 |- |50 Frang |1972 |[[File:Frang501972V.jpg|250px]] |[[File:Frang501972H.jpg|250px]] |25.08.1972 - 01.06.1988 |- |100 Frang |1970<br>1975 |[[File:Frang1001970V.jpg|250px]] |[[File:Frang1001970H.jpg|250px]] |15.07.1970 - 30.04.1983 |} ===== 2. Serie ===== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Vir !Hannen !Gültegkeet |- |100 Frang |1980 |[[File:Frang1001980V.jpg|250px]] |[[File:Frang1001980H.jpg|250px]] |14.08.1980 - 01.06.1988 |- |100 Frang |1986<br>1993 |[[File:Frang100V.jpg|250px]] |[[File:Frang100H.jpg|250px]] |01.07.1986 - 28.02.2002 |- |1000 Frang |1985 |[[File:Frang1000V.jpg|250px]] |[[File:Frang1000H.jpg|250px]] |01.07.1985 - 28.02.2002 |- |5000 Frang |1993<br>1996 |[[File:Frang5000V.jpg|250px]] |[[File:Frang5000H.jpg|250px]] | 1993 - 28.02.2002 |} ===== Billjeeë vun der BIL ===== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Vir !Hannen !Gültegkeet |- |100 Frang |1968 |[[File:Frang100Bil1968V.jpg|250px]] |[[File:Frang100Bil1968H.jpg|250px]] |01.05.1968 - 28.02.2002 |- |100 Frang |1981 |[[File:Frang100Bil1981V.jpg|250px]] |[[File:Frang100Bil1981H.jpg|250px]] |08.03.1981 – 28.02.2002 |} ===Mënzen === ==== Groussherzog Wëllem III 1849-1890==== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Avers !Revers !Duerchmiesser !Déckt !Gültegkeet |- |5 Centime oder een Su |1854 |[[File:C51854V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:C51854H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |3,1 cm |1,5 mm | 01.03.1854 - 30.09.1901 |- |10 Centime oder een décke Su |1860 |[[File:Luxemburg 10 Centimes 1860 Rv.JPG|zentriert|rahmenlos]] |[[File:Luxemburg 10 Centimes 1860 Av.JPG|zentriert|rahmenlos]] |3,1 cm |1,5 mm | 1860 - 30.09.1901 |} ==== Groussherzog Adolphe 1890-1906==== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Avers !Revers !Duerchmiesser !Déckt !Gültegkeet |- |10 Centime oder een décke Su |1901 |[[File:C101901V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:C101901H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |1,97 cm |1,2 mm |29.12.1900 - 01.05.1931 |} ==== Groussherzogin Marie-Adélaïde 1912-1919==== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Avers !Revers !Duerchmiesser !Déckt !Gültegkeet |- |10 Centime oder een décke Su |1918 |[[File:C101918V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:C101918H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2 cm |1,42 mm |15.06.1917 - |} ==== Groussherzogin Charlotte 1919-1940, 1944-1964==== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Avers !Revers !Duerchmiesser !Déckt !Gültegkeet |- |5 Centime oder 1 Su |1924 |[[File:C51924V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:C51924H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |1,78 cm |1,3 mm |11.07.1924 - 01.05.1931 |- |10 Centime oder een décke Su |1930 |[[File:C101930V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:C101930H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,19 cm |1,3 mm |18.07.1930 - 01.04.1953 |- |25 Centime oder 5 Su |1946 |[[File:C251946V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:C251946H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |1,8 cm |1,2 mm |20.03.1946 - 01.12.1954 |- |[[Feierstëppeler|1 Frang<br>Typ 1952]] |1952<br>1953<br>1955<br>1957<br>1960<br>1962<br>1964 |[[File:F11962V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F11962H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,1 cm |1,5 mm |13.11.1952 - 01.09.1991 |- |5 Frang |1949 |[[File:F51949V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F51949H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,55 cm |1,18 mm |21.12.1949 - 01.02.1963 |} ==== Groussherzog Jean 1964-2000/2002 ==== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Avers !Revers !Duerchmiesser !Déckt !Gültegkeet |- |25 Centime oder 5 Su<br>Typ 1954 |1954<br>1957<br>1960<br>1963<br>1965<br>1967<br>1968<br>1970<br>1972 |[[File:C251970V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:C251970H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |1,6 cm |1,1 mm |23.07.1954 - 28.02.2002 |- |1 Frang<br>Typ 1965 |1965<br>1966<br>1968<br>1970<br>1972<br>1973<br>1976<br>1977<br>1978<br>1979<br>1980<br>1981<br>1982<br>1983<br>1984 |[[File:F11972V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F11972H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,1 cm |1,5 mm |25.06.1965 - 01.09.1991 |- |1 Frang<br>Typ 1986 |1986<br>1987 |[[File:F11986V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F11986H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,1 cm |1,5 mm |15.06.1986 - 01.09.1991 |- |1 Frang<br>Typ 1988 |1988<br>bis<br>1995 |[[File:F11990V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F11990H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |'''1,8 cm''' |1,65 mm |15.12.1988 - 28.02.2002 |- |5 Frang<br>Typ 1971 |1971<br>1976<br>1979<br>1981 |[[File:F51981V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F51981H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,4 cm |1,75 mm |13.04.1971 - 01.05.1987 |- |5 Frang<br>Typ 1986 |1986<br>1987<br>1988 |[[File:F51987V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F51987H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,4 cm |1,75 mm |15.06.1986 - 28.02.2002 |- |5 Frang<br>Typ 1989 |1989<br>bis<br>1995 |[[File:F51990V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F51987H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,4 cm |1,75 mm |1989 - 28.02.2002 |- |10 Frang |1971<br>1972<br>1974<br>1975<br>1976<br>1977<br>1978<br>1979<br>1980 |[[File:F101974V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F101974H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,7 cm |2,02 mm |12.06.1971 – 15.12.1986 |- |20 Frang<br>Typ 1980 |1980<br>1981<br>1982<br>1983 |[[File:F201980V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F201980H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,565 cm |2,5 mm |26.11.1979 - 28.02.2002 |- |20 Frang<br>Typ 1990 |1990<br>bis<br>1995 |[[File:F201990V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F201990H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,565 cm |2,5 mm |1990 - 28.02.2002 |- |50 Frang<br>Typ 1987 |1987<br>1988<br>1989 |[[File:F501988V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F501988H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |22,75 cm |2,3 mm |15.09.1987 - 28.02.2002 |- |50 Frang<br>Typ 1989 |1989<br>bis<br>1995 |[[File:F501990V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F501990H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |22,75 cm |2,3 mm |1989 - 28.02.2002 |} == Literatur == * Georges de Leener: ''Le franc luxembourgeois'', Bulletin de la Banque Nationale de Belgique du 25 avril 1937 * [[Albert Calmes]]: ''Aperçu de l'histoire économique 1839-1939'', Le Luxembourg, Livre du Centenaire, Luxembourg, 1939 * Luc Hommel: ''Une expérience d'union économque'', Louvain,1933 * Daniel Rousseau: ''L'unité monétaire luxembourgeoise'', Luxembourg, 1928 * Jean Masclet: Contribution à l'étude du franc luxembourgeois - Stabilisation d'une monnaie à circulation restreinte, Luxembourg, 1937 * [[Ernest Mühlen]]: ''Monnaie et circuits financiers au Grand-Duché de Luxembourg'', Université Internationale de Sciences Comparées, Luxembourg, 1968 * Jutta Jaans-Hoche: ''Banque Nationale du Grand-Duché de Luxembourg 1873-1881 – Eine Episode der Luxemburgischen Währungsgeschichte'', Imprimerie Saint-Paul, Luxembourg, 1981 * [[Christian Calmes]]: ''Au Fil de l'Histoire –Une Banque raconte son histoire - Histoire de la Banque Internationale 1856-1981'', Imprimerie Saint-Paul, 1981 * Véronique Lecomte-Collin et Bruno Collin: ''Histoire de la monnaie'', Éditions Trésor du Patrimoine, 2004 * Roger Croisé, René Link: ''La législation monétaire au Grand-Duché de Luxembourg de 1815 à nos jours'',Edition: Lux-Numis, Luxembourg,1988,639 p. * [[Paul Margue]], [[Marie-Paule Jungblut]]: ''Le Luxembourg et sa monnaie'', Publié sous l'égide de l'Institut Monétaire luxembourgeois, Esch/Alzette, 1990, 192 Säiten * René Link: ''Les signes monétaires luxembourgeois'', Publié par l'Institut monétaire luxembourgeois, 1991 == Kuckt och == * [[Mënzen a Wärungen um Territoire vum haitege Lëtzebuerg]] * [[Wärung]] * [[Belsche Frang]] * [[Euro]] * [[Lëtzebuergesch Euromënzen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} *[https://web.archive.org/web/20080916165847/http://www.land.lu/html/dossiers/dossier_luxemburgensia/suen_281201.html Artikel vum Romain Hilgert op land.lu] *[[Raoul Roos]], [https://www.rtl.lu/news/europa/a/1845572.html 20 Joer Euro - 20 Joer kee Lëtzebuerger Frang méi] op rtl.lu den 11. Januar 2022 {{Navigatioun Fréier Europäesch Wärungen}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Letzebuerger Frang}} [[Kategorie:Fréier Wärungen]] [[Kategorie:Ekonomie vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Wärungen, déi mam Euro ersat goufen]] losmjwh91ir59nxoc77xoj2z48ic956 2711310 2711309 2026-10-07T18:57:57Z Dewilda 51264 /* 1. Serie */ Ancker 2711310 wikitext text/x-wiki {{Infobox Wärung}} De '''Lëtzebuerger Frang''' (ofgekierzt: '''LUF''') war tëscht 1854 an 1999 (ausser tëscht 1941 an 1944) déi offiziell [[Wärung]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. En ass bis 2002 an Zirkulatioun bliwwen, éier en dunn mam [[Euro]] ersat gouf. An der Period vun 1999 bis 2002 war de Lëtzebuerg Frang eng Subdivisioun vum Euro (1 Euro = 40,3399 Frang), obwuel den Euro dunn nach net zirkuléiert ass. == Urspronk == Iwwer den Zäitpunkt vun der Schafung vum Lëtzebuerger Frang si sech d'Fachleit oneens. Vill vun hinne{{Wien?}} sinn der Meenung, datt den Urspronk vum Lëtzebuerger Frang op d'Joer [[1842]] zeréckgeet. Duerch een Arrêté vum [[16. Mäerz]] 1842 gouf eng Relatioun fixéiert tëscht der [[Wärung]] an Zirkulatioun, dem Frang, an der däitscher [[Buchwärung]], déi fir d'Ofrechnung vun den [[Douane]]skäschte benotzt ginn ass. D'Paritéit: ''1 Frang = 8 däitsch [[Silbergros]] '' ass du festgesat ginn. Déi Relatioun huet zwar haaptsächlech d'Operatioune mam däitschen Zoll betraff, mä et goufen och Wueren zu Lëtzebuerg mat der däitscher Reichsmark bezuelt. Ëmmerhi war et en éischten ëffentleche Versuch, eng Kloerstellung an der komplizéierter dualistescher [[Wärung]]ssituatioun erbäizeféieren. Op een zweete gesetzlechen Akt gëtt sech nach beruff, fir d'Bestoe vum Lëtzebuerger Frang z'erklären, an zwar op d'Gesetz vum [[20. Dezember]] [[1848]], dat virgeschriwwen huet, déi administrativ Comptabilitéite missten a Frange gefouert ginn. == De Lëtzebuerger Frang an der Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun == [[File:10LuxFr 1924 LuxNatMus 20220518.jpg|thumb|10 Frangschäin 1924.]] === Ausgangspunkt === [[1918]] ass den [[Däitschen Zollveräin|Zollveräin]] zu Enn gaangen. Well dunn nach keng Kloerheet iwwer déi zukünfteg Wärungssituatioun an den zukünftege Wirtschaftspartner bestanen huet, gouf eng Iwwergangsléisung fonnt. D'Regierung huet dunn, zousätzlech zu de schonn am [[Éischte Weltkrich]] geklappte Frangmënzen, Keesebongen a Frangen an Ëmlaf bruecht. Si sollten et erlaben, d'[[Reichsmark|Mark]] aus dem Verkéier ze zéien. Et war déi zweet Manifestatioun um Wee vun der Kreatioun vun engem Lëtzebuerger Frang. Zu enger eenegermoosse gereegelter Situatioun koum et eréischt, wéi [[1922]] d'[[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun]], verbonne mat enger Wärungsassociatioun, ugefaangen huet. Och wa si keng Ausso iwwer d'Prinzippie vum Lëtzebuerger Wärungssystem enthalen huet, da gouf ëmmerhin de Wärungsëmlaf zu Lëtzebuerg bestëmmt. Hie sollt bestoen aus: * [[Belsche Frang]]en ([[Geldschäin|Billjeeën]] a [[Mënz]]en) * Lëtzebuerger Frangen (Billjeeën a Mënzen); Den Emissiounsvolume vu Lëtzebuerger Schäiner war deemools nach op 25 Millioune Frang begrenzt. Dem Lëtzebuerger Frang war domat d'Roll vun engem sougenannten ''Zousazgeld'' oder ''Monnaie d'appoint'' zougeduecht. Fir de Lëtzebuerger Frang ass 1929 den Ufank vun enger neier Etapp. Duerch dat sougenannt ''Stabilisatiounsgesetz'' vum [[19. Dezember]] [[1929]] gouf de Wäert vum ''Lëtzebuerger Frang'' offiziell op 0,0418422 Gramm [[Gold]] festgeluecht. Et war zwar déi selwecht Definitioun wéi déi vum Belsche Frang, mä d'Existenz vun engem eegene Lëtzebuerger Frang war domat virleefeg bestätegt. === D'Situatioun no 1935 === Eng besonnesch Situatioun an de Belsch-Lëtzebuerger Wärungsrelatiounen ass [[1935]] agetratt. D'Belsch war deemools duerch d'Ëmstänn gezwongen, de Belsche Frang [[Ofwäertung|ofzewäerten]] (op Franséisch: ''ze devaluéieren''). Eng Ofwäertung vum Frang war awer zu Lëtzebuerg net erwënscht. Fir awer e praktescht Ëmtauschverhältnis tëscht den zwou Wärungen z'erhalen, gouf e Mëttelwee fonnt: * D'Belsch huet ëm 28&nbsp;% a * Lëtzebuerg huet ëm 10&nbsp;% ofgewäert. Eng separat Ofwäertungsoperatioun war duerch d'Gesetz vun [[1929]] méiglech ginn. No der Paritéit 1 zu 1, koum et dunn zu engem neien Ëmtauschverhältnis tëscht deenen zwou Wärungen, an zwar: * 1 ''Lëtzebuerger Frang = 1,25 Belsche Frang'' an * 1 ''Belsche Frang = 0,80 Lëtzebuerger Frang''. Dat huet d'Liewen zu Lëtzebuerg staark komplizéiert. Nom Zweete Weltkrich, ass dunn déi al Paritéit (1 zu 1) erëm hiergestallt ginn. Eng däreg Fro huet sech och fir d'Avoiren an d'Engagementer a Frangen, wa keng spezifesch Wärung preziséiert war, gestallt. Dat war deemools meeschtens de Fall. Eng Léisung gouf fonnt. Si huet dora bestanen, datt et sech zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] ëm Lëtzebuerger Frangen handele géif, wann net anescht preziséiert. Vill Lëtzebuerger Banken, déi de Géigewäert vun hiren Depoten zu [[Bréissel]] placéiert haten, koumen doduerch an eng schwiereg Situatioun. === 1945: Zeréck zur Normalitéit === Am [[Zweete Weltkrich]] huet d'Wärung aus der [[Reichsmark]] bestanen. D'Frange ware vum däitschen Okkupant aus dem Verkéier gezu ginn, an d'Lëtzebuerger Billjeeë sinn dunn an engem [[Héichuewen|Héichuewe]] verbrannt ginn. Dës Situatioun gouf no der Liberatioun réckgängeg gemaach, d'Wirtschaftsunioun mat der Belsch erëm hiergestallt an d'Paritéit 1 zu 1 tëscht den zwou Wärungen nei agefouert an d'Belsch a Lëtzebuerger Billjeeën a Mënzen erëm an de Verkéier bruecht. Well et eng gewëssen Onzefriddenheet iwwer déi staark Begrenzung vum Lëtzebuerger Emissiounsrecht gouf, koum et a successive Schrëtt zu enger Opwäertung vum Lëtzebuerger Emissiounsrecht. === Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen === Wéi d'Belsch 1982 ouni Ofsprooch mat Lëtzebuerg de belsch-lëtzebuergesche Frang ofgewäert huet, huet d'[[Regierung (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesch Regierung]] am gréisste Geheimnis eege Schäiner drécke gelooss. Si sollten als Noutplang déngen, falls d'Belsch de Frang nach eng Kéier géif devaluéieren an d'Wärungsunioun a Gefor bréngen. Lëtzebuerg hätt sech dann aus der Unioun zeréckgezunn an en eegestännege lëtzebuergesche Frang agefouert.<ref name="BBC">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1677037.stm Artikel op der BBC vum 26. November 2001]</ref> 1993 war dëse Zenario bal Realitéit ginn. Mam Europäesche Wiesselcoursmechanismus (ERM) sollten d'europäesch Wärungen am Virfeld vun der geplangter Wärungsunioun no dem [[Traité vu Maastricht]] vun 1992 stabil unenee gekoppelt ginn. Mee duerch massiv Spekulatiounen op den internationale Finanzmäert ass de System am September 1992 a schwéier Turbulenze geroden. Dat [[Pond Sterling|brittescht Pond]] huet den ERM misse verloossen, aner méi kleng Wärunge goufen devaluéiert. D'Kris huet sech 1993 verschäerft, an och de [[Franséische Frang|franséische Frang]] ass ënner staarken Drock geroden. Am August 1993 gouf de [[Jean-Claude Juncker]] informéiert, datt [[Däitschland]] an [[Holland]] géifen iwwerleeën, den ERM ze verloossen. Dat hätt praktesch d'Enn vum System bedeit. Lëtzebuerg huet doropshin domat gedreet, d'Wärungsunioun mat der Belsch opzeléisen a sech Däitschland an Holland unzeschléissen. An deem Fall wieren déi geheim gedréckte lëtzebuergesch Schäiner an Ëmlaf komm. Schlussendlech konnt den ERM awer gerett ginn, nodeems d'Memberstaaten de Spillraum tëscht de Wärunge vun 2,5 op 15 Prozent erweidert haten. Déi geheim Schäiner sinn dofir ni benotzt ginn a bloufen an hire Këschte verstoppt. Kuerz virun der Aféierung vum Euro goufen d'Schäiner am September 2001 schliisslech vun der [[Lëtzebuerger Arméi]] zerstéiert. D'Ëffentlechkeet hat bis dohinner näischt dovu gewosst. Eréischt 2001 huet de Jean-Claude Juncker d'Geschicht géintiwwer der AFP<ref name="BBC" /> ëffentlech gemaach. 2019 ass d'Affär op engem Forum vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]] nach eng Kéier op d'Tapéit komm. Interessant ass dobäi, datt d'Zuelen net ëmmer déi selwecht waren: An engem RTL-Reportage<ref>[https://infos.rtl.lu/news/luxembourg/comment-le-luxembourg-a-secretement-fabrique-50-milliards-de-francs-dans-les-annees-90-1365860 Reportage vum 21 Juni 2019 mat engem Link op e Téléreportage vun 2001]</ref> vum 2001 war vun 3 Milliarde Frang rieds, wärend de Jean-Claude Juncker 2019 vu 50 Milliarde geschwat huet<ref>[https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/speech_19_3320 Ried vum Jean-Claude Juncker 19. Juni 2019 zu Sintra]</ref>. === Vum Frang zum Euro === Den 1. Januar 1999 gouf de Wiesselcours 1 EUR = 40,3399 LUF festgeluecht, an den [[Euro]] gouf als Buchwärung agefouert. Am Mäerz 1999 huet d'Regierung un all Stéit en Euro-Rechner am Scheckkarteformat verdeele gelooss fir d'Leit drun ze winnen ëmzedenken.<ref>[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/19c87c/pages/11/articles/DTL849 Reklamm am Lëtzebuerger Land vum 19. Mäerz 1999]</ref> {| |[[File:Euro-RechnerV.jpg|thumb|Euro-Rechner vir]] |[[File:Euro-RechnerH.jpg|thumb|Euro-Rechner hannen]] |}Den 1. Januar 2002 hunn d'Billjeeën a Mënzen an Euro Cours legal kritt; an den 28. Februar 2002 war dee leschten Dag, wou een nach mat Schäiner a Mënzen a Frang bezuele konnt. {{Méi Info 2|Euro|Europäesch Zentralbank}} Am Summer 2025 huet d'Lëtzebuerger Zentralbank matgedeelt, datt Enn 2024 nach eng 863.000 Lëtzebuerger-Frang-Schäiner am Wäert vu knapps 5 Milliounen Euro an Zirkulatioun wieren. Déi meescht dervun, 786.473, waren 100-Frang-Schäiner<ref>"Meng Al Frangen. ''d'Lëtzeuerger Land'' 08.08.2025, S.6.</ref>, déi warscheinlech als Souvenir versuergt géife ginn.<ref>[http://www.rtl.lu/letzebuerg/archiv/1286484.html "Lëtzebuerger Schäiner am Wäert vu 5 Milliounen Euro am Ëmlaf."] rtl.lu, 31.12.2018.</ref> Et sinn nach ëmmer eppes méi wéi 10.000 5.000-Frang-Schäiner am Wäert vun 1,3 Milliounen Euro am Ëmlaf. Déi kënne bis op Weideres nach ëmmer an der Lëtzebuerger Zentralbank an Euro ëmgetosch ginn. D'Mënzen a Frange kënnen allerdéngs zanter dem 31. Dezember 2004 net méi gewiesselt ginn.<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/2035634.html "Et zirkuléieren ëmmer nach Honnertdausende Lëtzebuerger-Frang-Schäiner."] rtl.lu, 28.02.2023.</ref> == Billjeeën a Mënzen == {{Kapitel Info feelt}} === Billjeeën === ==== Groussherzogin Marie-Adélaïde 1912-1919==== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Vir !Hannen !Gültegkeet |- |5 Frang |1915 |[[File:5 Francs - Grand Duchy of Luxembourg (1914) Bisco5 01.jpg|250px]] |[[File:5 Francs - Grand Duchy of Luxembourg (1914) Bisco5 02.jpg|250px]] |24.02.1915 - 01.01.1930 |} ==== Groussherzogin Charlotte 1919-1940, 1944-1964==== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Vir !Hannen !Gültegkeet |- |20 Frang |1929 |[[File:Pierre Blanc - 20 Franken - Grand-Duché de Luxembourg (1929) - reverse.png|250px]] |[[File:Pierre Blanc - 20 Franken - Grand-Duché de Luxembourg (1929) - obverse.png|250px]] | 18.07.1930 - 29.01.1941 |} ===== 1. Serie ===== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Vir !Hannen !Gültegkeet |- |5 Frang |1944 |[[File:Grand Duché of Luxembourg - Cinq Franc Banknote Vir.jpg|250px]] |[[File:Grand Duché of Luxembourg - Cinq Franc Banknote Hannen.jpg|250px]] |14.10.1944 - 31.12.1956 |- |10 Frang |1944 |[[File:Frang101945V.jpg|250px]] |[[File:Frang101945H.jpg|250px]] |14.10.1944 - 01.08.1953 |- |20 Frang |1944 |[[File:Frang201945V.jpg|250px]] |[[File:Frang201945H.jpg|250px]] |14.10.1944 - 31.12.1955 |- |50 Frang |1944 | | |14.10.1944 - 30.04.1964 |- |100 Frang |1944 |[[File:Frang1001944V.jpg|250px]] |[[File:Frang1001944H.jpg|250px]] | 14.10.1944 - 31.12.1956 |} =====2. Serie ===== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Vir !Hannen !Gültegkeet |- |10 Frang{{Anker|10F1953}} |1953<br>1956<br>1959<br>1962<br>1964<br>1966 |[[File:Frang101954V.jpg|250px]] |[[File:Frang101954H.jpg|250px]] |23.02.1953 - 31.12.1973 |- |20 Frang{{Anker|20F1955}} |1955<br>1956<br>1960 |[[File:Frang201955V.jpg|250px]] |[[File:Frang201955H.jpg|250px]] |07.06.1955 - 31.12.1973 |- |50 Frang{{Anker|50F1961}} |1961 |[[File:Frang501961V.jpg|250px]] |[[File:Frang501961H.jpg|250px]] |06.02.1961 - 31.12.1976 |- |100 Frang{{Anker|100F1956}} |1956 |[[File:Frang1001956V.jpg|250px]] |[[File:Frang1001956H.jpg|250px]] |13.06.1956 - 31.12.1967 |- |100 Frang{{Anker|100F1963}} |1963 |[[File:Frang1001963V.jpg|250px]] |[[File:Frang1001963H.jpg|250px]] |18.09.1963 - 31.12.1976 |} ==== Groussherzog Jean 1964-2000/2002 ==== ===== 1. Serie ===== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Vir !Hannen !Gültegkeet |- |10 Frang{{Anker|10F1967}} |1967<br>1970 |[[File:Frang101967V.jpg|250px]] |[[File:Frang101967H.jpg|250px]] |20.03.1967 - 31.12.1975 |- |20 Frang{{Anker|20F1966}} |1966<br>1972<br>1974 |[[File:Frang201966V.jpg|250px]] |[[File:Frang201966H.jpg|250px]] |07.03.1966 - 30.06.1982 |- |50 Frang |1972 |[[File:Frang501972V.jpg|250px]] |[[File:Frang501972H.jpg|250px]] |25.08.1972 - 01.06.1988 |- |100 Frang |1970<br>1975{{Anker|100F1970}} |[[File:Frang1001970V.jpg|250px]] |[[File:Frang1001970H.jpg|250px]] |15.07.1970 - 30.04.1983 |} ===== 2. Serie ===== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Vir !Hannen !Gültegkeet |- |100 Frang |1980 |[[File:Frang1001980V.jpg|250px]] |[[File:Frang1001980H.jpg|250px]] |14.08.1980 - 01.06.1988 |- |100 Frang |1986<br>1993 |[[File:Frang100V.jpg|250px]] |[[File:Frang100H.jpg|250px]] |01.07.1986 - 28.02.2002 |- |1000 Frang |1985 |[[File:Frang1000V.jpg|250px]] |[[File:Frang1000H.jpg|250px]] |01.07.1985 - 28.02.2002 |- |5000 Frang |1993<br>1996 |[[File:Frang5000V.jpg|250px]] |[[File:Frang5000H.jpg|250px]] | 1993 - 28.02.2002 |} ===== Billjeeë vun der BIL ===== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Vir !Hannen !Gültegkeet |- |100 Frang |1968 |[[File:Frang100Bil1968V.jpg|250px]] |[[File:Frang100Bil1968H.jpg|250px]] |01.05.1968 - 28.02.2002 |- |100 Frang |1981 |[[File:Frang100Bil1981V.jpg|250px]] |[[File:Frang100Bil1981H.jpg|250px]] |08.03.1981 – 28.02.2002 |} ===Mënzen === ==== Groussherzog Wëllem III 1849-1890==== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Avers !Revers !Duerchmiesser !Déckt !Gültegkeet |- |5 Centime oder een Su |1854 |[[File:C51854V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:C51854H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |3,1 cm |1,5 mm | 01.03.1854 - 30.09.1901 |- |10 Centime oder een décke Su |1860 |[[File:Luxemburg 10 Centimes 1860 Rv.JPG|zentriert|rahmenlos]] |[[File:Luxemburg 10 Centimes 1860 Av.JPG|zentriert|rahmenlos]] |3,1 cm |1,5 mm | 1860 - 30.09.1901 |} ==== Groussherzog Adolphe 1890-1906==== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Avers !Revers !Duerchmiesser !Déckt !Gültegkeet |- |10 Centime oder een décke Su |1901 |[[File:C101901V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:C101901H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |1,97 cm |1,2 mm |29.12.1900 - 01.05.1931 |} ==== Groussherzogin Marie-Adélaïde 1912-1919==== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Avers !Revers !Duerchmiesser !Déckt !Gültegkeet |- |10 Centime oder een décke Su |1918 |[[File:C101918V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:C101918H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2 cm |1,42 mm |15.06.1917 - |} ==== Groussherzogin Charlotte 1919-1940, 1944-1964==== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Avers !Revers !Duerchmiesser !Déckt !Gültegkeet |- |5 Centime oder 1 Su |1924 |[[File:C51924V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:C51924H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |1,78 cm |1,3 mm |11.07.1924 - 01.05.1931 |- |10 Centime oder een décke Su |1930 |[[File:C101930V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:C101930H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,19 cm |1,3 mm |18.07.1930 - 01.04.1953 |- |25 Centime oder 5 Su |1946 |[[File:C251946V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:C251946H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |1,8 cm |1,2 mm |20.03.1946 - 01.12.1954 |- |[[Feierstëppeler|1 Frang<br>Typ 1952]] |1952<br>1953<br>1955<br>1957<br>1960<br>1962<br>1964 |[[File:F11962V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F11962H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,1 cm |1,5 mm |13.11.1952 - 01.09.1991 |- |5 Frang |1949 |[[File:F51949V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F51949H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,55 cm |1,18 mm |21.12.1949 - 01.02.1963 |} ==== Groussherzog Jean 1964-2000/2002 ==== {| class="wikitable" !Valeur !Joer !Avers !Revers !Duerchmiesser !Déckt !Gültegkeet |- |25 Centime oder 5 Su<br>Typ 1954 |1954<br>1957<br>1960<br>1963<br>1965<br>1967<br>1968<br>1970<br>1972 |[[File:C251970V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:C251970H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |1,6 cm |1,1 mm |23.07.1954 - 28.02.2002 |- |1 Frang<br>Typ 1965 |1965<br>1966<br>1968<br>1970<br>1972<br>1973<br>1976<br>1977<br>1978<br>1979<br>1980<br>1981<br>1982<br>1983<br>1984 |[[File:F11972V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F11972H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,1 cm |1,5 mm |25.06.1965 - 01.09.1991 |- |1 Frang<br>Typ 1986 |1986<br>1987 |[[File:F11986V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F11986H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,1 cm |1,5 mm |15.06.1986 - 01.09.1991 |- |1 Frang<br>Typ 1988 |1988<br>bis<br>1995 |[[File:F11990V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F11990H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |'''1,8 cm''' |1,65 mm |15.12.1988 - 28.02.2002 |- |5 Frang<br>Typ 1971 |1971<br>1976<br>1979<br>1981 |[[File:F51981V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F51981H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,4 cm |1,75 mm |13.04.1971 - 01.05.1987 |- |5 Frang<br>Typ 1986 |1986<br>1987<br>1988 |[[File:F51987V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F51987H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,4 cm |1,75 mm |15.06.1986 - 28.02.2002 |- |5 Frang<br>Typ 1989 |1989<br>bis<br>1995 |[[File:F51990V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F51987H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,4 cm |1,75 mm |1989 - 28.02.2002 |- |10 Frang |1971<br>1972<br>1974<br>1975<br>1976<br>1977<br>1978<br>1979<br>1980 |[[File:F101974V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F101974H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,7 cm |2,02 mm |12.06.1971 – 15.12.1986 |- |20 Frang<br>Typ 1980 |1980<br>1981<br>1982<br>1983 |[[File:F201980V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F201980H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,565 cm |2,5 mm |26.11.1979 - 28.02.2002 |- |20 Frang<br>Typ 1990 |1990<br>bis<br>1995 |[[File:F201990V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F201990H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |2,565 cm |2,5 mm |1990 - 28.02.2002 |- |50 Frang<br>Typ 1987 |1987<br>1988<br>1989 |[[File:F501988V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F501988H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |22,75 cm |2,3 mm |15.09.1987 - 28.02.2002 |- |50 Frang<br>Typ 1989 |1989<br>bis<br>1995 |[[File:F501990V.jpg|zentriert|rahmenlos]] |[[File:F501990H.jpg|zentriert|rahmenlos]] |22,75 cm |2,3 mm |1989 - 28.02.2002 |} == Literatur == * Georges de Leener: ''Le franc luxembourgeois'', Bulletin de la Banque Nationale de Belgique du 25 avril 1937 * [[Albert Calmes]]: ''Aperçu de l'histoire économique 1839-1939'', Le Luxembourg, Livre du Centenaire, Luxembourg, 1939 * Luc Hommel: ''Une expérience d'union économque'', Louvain,1933 * Daniel Rousseau: ''L'unité monétaire luxembourgeoise'', Luxembourg, 1928 * Jean Masclet: Contribution à l'étude du franc luxembourgeois - Stabilisation d'une monnaie à circulation restreinte, Luxembourg, 1937 * [[Ernest Mühlen]]: ''Monnaie et circuits financiers au Grand-Duché de Luxembourg'', Université Internationale de Sciences Comparées, Luxembourg, 1968 * Jutta Jaans-Hoche: ''Banque Nationale du Grand-Duché de Luxembourg 1873-1881 – Eine Episode der Luxemburgischen Währungsgeschichte'', Imprimerie Saint-Paul, Luxembourg, 1981 * [[Christian Calmes]]: ''Au Fil de l'Histoire –Une Banque raconte son histoire - Histoire de la Banque Internationale 1856-1981'', Imprimerie Saint-Paul, 1981 * Véronique Lecomte-Collin et Bruno Collin: ''Histoire de la monnaie'', Éditions Trésor du Patrimoine, 2004 * Roger Croisé, René Link: ''La législation monétaire au Grand-Duché de Luxembourg de 1815 à nos jours'',Edition: Lux-Numis, Luxembourg,1988,639 p. * [[Paul Margue]], [[Marie-Paule Jungblut]]: ''Le Luxembourg et sa monnaie'', Publié sous l'égide de l'Institut Monétaire luxembourgeois, Esch/Alzette, 1990, 192 Säiten * René Link: ''Les signes monétaires luxembourgeois'', Publié par l'Institut monétaire luxembourgeois, 1991 == Kuckt och == * [[Mënzen a Wärungen um Territoire vum haitege Lëtzebuerg]] * [[Wärung]] * [[Belsche Frang]] * [[Euro]] * [[Lëtzebuergesch Euromënzen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} *[https://web.archive.org/web/20080916165847/http://www.land.lu/html/dossiers/dossier_luxemburgensia/suen_281201.html Artikel vum Romain Hilgert op land.lu] *[[Raoul Roos]], [https://www.rtl.lu/news/europa/a/1845572.html 20 Joer Euro - 20 Joer kee Lëtzebuerger Frang méi] op rtl.lu den 11. Januar 2022 {{Navigatioun Fréier Europäesch Wärungen}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Letzebuerger Frang}} [[Kategorie:Fréier Wärungen]] [[Kategorie:Ekonomie vu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Wärungen, déi mam Euro ersat goufen]] n2wky9bmkavxwkx4yz21vykthzlmqar 4 10907 2711287 2710489 2026-10-07T17:57:32Z Mobby 12 60927 /* Meilesteng */ 68.000 Artikel 2711287 wikitext text/x-wiki {| {{prettytable-R}} |- | align="center"| Lb-Wiki - Entwécklung vun der Zuel vun den Artikelen |- |{{Graph:Chart |width=600 |height=250 |xAxisTitle=Datum |yAxisTitle=Artikelzuel |type=stackedarea |xAxisAngle = -45 |x=Jul 04,Jan 05,Jul 05,Jan 06,Jul 06,Jan 07,Juli 07,Jan 08,Jul 08,Jan 09,Jul 09,Jan 10,Jul 10,Jan 11,Jul 11,Jan 12,Jul 12,Jan 13,Jul 13,Jan 14,Jul 14,Jan 15,Jul 15,Jan 16,Jun 16,Jan 17,Jul 17,Jan 18, Jul 18,Jan 19,Jul 19,Jan 20,Jul 20,Jan 21,Jul 21,Jan 22, Jul 22, Jan 23, Jul 23, Jan 24, Jul 24, Jan 25, Jul 25, Jan 26, Jul 26 |y1=0,2000,5000,7300,9750,12250,16000,19000,23000,25750,27100,28400,29600,31700,33000,34600,36500,37600,38900,40000,41300,42500,43900,45000,46000,47500,49600,50900,54200,55500,56750,57550,58500,59186,59814,60442,60917,61333,61837,62793,63467,64329,65312,66377,67415 |colors= blue }} |- |align="center"|Entwécklung vun der Zuel vun den Artikelen op dëser Wikipedia<br>tëscht dem 21. Juli 2004 an dem 1. Juli 2026 |} Dës Säit mat "'''Ierbessenzielereien'''" erméiglecht en Iwwerbléck iwwer d'Evolutioun vun der Zuel vun nei ugeluechten Artikelen am Laf vun de Joren 2004 bis haut. [[File:Shelling peas.jpg|thumb|... a 6 mécht der 53...]] Donnéeën aus de Jore virdru fannt Dir an dësem [[/Archiv|Archiv]]. == Meilesteng == Meilesteng si "ronn" Zuele vun allen Artikelen op dëser Wikipedia. ===2026=== {{Div col|cols=2}} * {{7. Oktober}}: '''68.000''' [[Christiane Paul]] vum Johnny Chicago * 22. Juli: '''67.500''': [[Haarthaff]] vum GilPe * {{0}}2. Abrëll: '''67.000''': [[Iwwerlaf vum Argent-Double]] vum GilPe * 25. Januar: '''66.500''': [[Glarus]] vum GilPe {{Div col end}} ===2025=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}2. November: '''66.000''': [[Systemateschen Elementsnumm]] vum GilPe * {{0}}4. August: '''65.500''': [[Zealandia]] vum GilPe * 29. Abrëll: '''65.000''': [[Paris-Nice 1975]] vum Mobby 12 * 21. Januar: '''64.500''': [[Northern Big Band]] vum Christian Ries {{Div col end}} ===2024=== {{Div col|cols=2}} * 11. Oktober: '''64.000''': [[Mummentaart]] vum GilPe * {{0}}8. Juli: '''63.500''': [[Jaipur]] vum Zinneke * {{0}}4. Februar: '''63.000''': [[Pontebier]] vum GilPe {{Div col end}} ===2023=== {{Div col|cols=2}} * am November: '''62.500''': ? *{{0}}8. August: '''62.000''': [[Hollännesch Karibik]] vum GilPe * 17. Februar: ‎'''61.500''': [[Quatre Jours des As-en-Provence]] vum Les Meloures {{Div col end}} ===2022=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}6. August: '''61.000''': [[Vëlosummer]] vum GilPe * 18. Januar: '''60.500''': [[Théophile Schroell]] vum Zinneke {{Div col end}} ===2021=== {{Div col|cols=2}} *31. Juli: '''60.000''': [[Pezuls]] vum Les Meloures *29. Mäerz: '''59.500''': [[Michel Vianey ]] vum Johnny Chicago {{Div col end}} ===2020=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}4. November: '''59.000''': [[Les amours célèbres]] vum Johnny Chicago * 30. Juni: '''58.500''': [[Les Saintes-Nitouches]] vum Johnny Chicago * 28. Mäerz: '''58.000''': [[Tunnel Rangwee]] vum GilPe {{Div col end}} ===2019=== {{Div col|cols=2}} * 25. Dezember: '''57.500''': [[François Vatel]] vum GilPe * 16. August: '''57.000''': [[Sousceyrac-en-Quercy]] vum Les Meloures * 10. Mee: '''56.500''': [[Seichamps]] vum Les Meloures * 29. Mäerz: '''56.000''': [[Rouvrois-sur-Othain]] vum Les Meloures * 16. Januar: '''55.500''': [[Keng Tawng]] vum Wolverène {{Div col end}} ===2018=== {{Div col|cols=2}} * 23. November: '''55.000''': [[Anville (Moundkrater)‎]] vum Astro-Jupp * 24. September: '''54.500''': [[Pickegen Drot]] vum Zinneke * {{0}}8. Juni: '''54.000''': [[Ouides]] vum Nilrom * 28. Mee: '''53.500''': [[Gervans]] vum Les Meloures * 19. Mee: '''53.000''': [[Saint-Cirgues-de-Jordanne]] vum Les Meloures * 11. Mee: '''52.500''': [[Preures]] vum Les Meloures * {{0}}3. Mee: '''52.000''': [[Amplier]] vum Les Meloures * {{0}}9. Mäerz: '''51.500''': [[Slacker Cats]] vum Wolverène * 16. Januar: '''51.000''': [[Camon (Somme)]] vum Les Meloures {{Div col end}} ===2017=== {{Div col|cols=2}} * 18. Oktober: '''50.500''': [[Moçâmedes]] vum Bdx * 10. September: '''50.000''': [[Rives de Clausen]] vum GilPe * 22. Juni: '''49.500''': [[Isabelle Aubret]] vum Wolverène * 16. Mee: '''49.000''': [[La Rosière (Haute-Saône)]] vum Les Meloures * 15. Abrëll: '''48.500''': [[Grand Prix de Denain 2017]] vum Les Meloures * 11. Februar: '''48.000''': [[Nicolas Entringer]] vum MMFE {{Div col end}} ===2016=== {{Div col|cols=2}} * 31. Dezember: '''47.500''': [[Martin Müller (Handballspiller)]] vum Wolverène * 11. November: '''47.000''': [[Raoul Coutard]] vum Johnny Chicago * 29. August: '''46.500''': [[Raymond Massey]] vum Johnny Chicago * 28. Juni: '''46.000''': [[Kalininsk]] vum Wolverène * 27. Mäerz: '''45.500''': [[Tour de Normandie 2014]] vum Les Meloures {{Div col end}} ===2015=== {{Div col|cols=2}} * 15. Dezember: '''45.000''': [[Canton de Villeneuvois et Villefranchois]] vum Les Meloures * 21. Oktober: '''44.500''': [[Dia (Mound)]] vum SITCK * 18. Juli: '''44.000''': [[Heckefräsch (Zäitschrëft)]] vum Jamcelsus * 28. Abrëll: '''43.500''': [[Carl Djerassi]] vum Zinneke * 17. Februar: '''43.000''': [[The Appaloosa (Film 1966)]] vum Johnny Chicago {{Div col end}} ===2014=== {{Div col|cols=2}} * 26. Dezember: '''42.500''': [[TGV Réseau]] vum Helicopter2011 * 11. November: '''42.000''': [[Kapell Léifreg]] vum MMFE * 13. August: '''41.500''': [[Palomar 3]] vum SITCK * {{0}}4. Mee: '''41.000''': [[Pierre Zimmer]] vum Johnny Chicago * 13. Februar: '''40.500''': [[Schëld H, 3a]] vum GilPe {{Div col end}} ===2013=== {{Div col|cols=2}} * 28. Dezember: '''40.000''': [[Liart]] vum Les Meloures * 27. Oktober: '''39.500''': [[Harcy]] vum Les Meloures * 28. Juli: '''39.000''': [[Lambertuskierch vu Grooljen]] vum MMFE * 14. Abrëll: '''38.500''': [[Robert Edwards]] vum Zinneke * 10. Februar: '''38.000''': [[Michel Nicolas Muller]] vum Jamcelsus {{Div col end}} ===2012=== {{Div col|cols=2}} * 20. Dezember: '''37.500''' [[Gewiichtsreduktioun]] vum Otets * 30. September: '''37.000''' [[CR142]] vum MMFE * {{0}}2. Juli: '''36.500''': [[Fred Neuen]] vum Apocaletz * 14. Mee: '''36.000''': [[Mutz vum Monomach]] vum Otets * 18. Mäerz: '''35.500''': [[Conrad Gesner]] vum Jamcelsus * 1. Februar: '''35.000''': [[European Launcher Development Organisation‎]] vum SITCK {{Div col end}} ===2011=== {{Div col|cols=2}} * 21.Dezember '''34.500''': [[Monument André Koch]] vum Fliedermaus * 30. Oktober: '''34.000''': [[Rollainville]] vum Les Meloures * 17. September: '''33.500''': [[Ashley Cole]] vum BigDom * 30. Juni: '''33.000''': [[VKontakte]] vum Otets * 16. Abrëll: '''32.500''': [[Beaumont (Meurthe-et-Moselle)]] vum Jwh * 17. Februar: '''32.000''': [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Betzder]] vum Zinneke {{Div col end}} ===2010=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}6. Dezember: '''31.500''': [[Robert Lentz]] vun der Fliedermaus * {{0}}6. Oktober: '''31.000''': [[Thoiria]] vum Les Meloures * {{0}}9. September: '''30.500''': [[Fraillicourt]] vum Les Meloures * 21. August: '''30.000''': [[Krasnojarsk]] vum Otets * 16. Juni: '''29.500''': [[Le repos du guerrier (Film)]] vum Johnny Chicago * 10. Abrëll: '''29.000''': [[Oberstinzel]] vum Les Meloures * 18. Januar: '''28.500''': [[Robert Winter]] vun der Fliedermaus {{Div col end}} === 2009 === {{Div col|cols=2}} * {{0}}4. November: '''28.000''': [[Helen Keller]] vum Jean Beurlet * 31. August: '''27.500''': [[Jean-Georges Pfortzheim]] vum Les Meloures * 15. Juni: '''27.000''': [[Vuelta Ciclista al País Vasco 2009]] vum Les Meloures * {{0}}5. Abrëll: '''26.500''': [[Bernard Ferdinand Lyot]] vum SITCK * 27. Januar: '''26.000''': [[Christoph Salzmann]] vum Zinneke {{Div col end}} === 2008 === {{Div col|cols=2}} * 17. Dezember: '''25.500''': [[Erich Hartmann]] vum Les Meloures * {{0}}3. Dezember: '''25.000''': [[Pierre Biwer]] vum Cornischong * 26. Oktober: '''24.500''': ‎[[CSI: Crime Scene Investigation]] vum Alexandra * 24. August: '''24.000''': [[Willy Flener]] vum Reniarf * 30. Juli: '''23.500''': [[Nëssmaart]] vum Ernmuhl * {{0}}6. Juli: '''23.000''': [[T-34]] vum Ernmuhl * {{0}}6. Juni: '''22.500''': [[Canton de Rueil-Malmaison]] vum Les Meloures * 16. Mee: '''22.000''': [[Canton d'Hazebrouck-Sud]]‎ vum Les Meloures * 25. Abrëll: '''21.500''': [[Canton de Digoin]] vum Les Meloures * 15. Abrëll: '''21.000''': [[Canton d'Albi-Sud]] vum Les Meloures * 13. Mäerz: '''20.500''': [[Canton de Thiers]] vum Les Meloures * {{0}}2. Februar: '''20.000''': [[TSV Schwieberdingen]] vun der IP ‎88.67.142.122 * 14. Januar: '''19.500''': ? {{Div col end}} === 2007 === {{Div col|cols=2}} * 28. Dezember: '''19.000''': "Canton de Saint-Agrève" vum Les Meloures * {{0}}5. Dezember: '''18.500''': "Lyndon B. Johnson" vum Robby * 20. Oktober: '''18.000''': "Canton de Damville" vum Les Meloures * 15. September: '''17.500''': "Arrondissement Roanne" vum Les Meloures * 15. August: '''17.000''': "NGC 2360" vum SITCK * 22. Juli: '''16.500''': "Canton de Marmoutier" vum Les Meloures * {{0}}3. Juli: '''16.000''': "Bassurels" vum Les Meloures * 12. Juni: '''15.500''': "‎Le Magny (Vosges)" vum Les Meloures * 18. Mee: '''15.000''': "Escles" vum Les Meloures * 12. Abrëll: '''14.500''': "Avrainville" vum Les Meloures * 19. Mäerz: '''14.000''': " ‎Girauvoisin" vum Les Meloures * {{0}}5. Mäerz: '''13.500''': "Ugny" vum Les Meloures * 12. Februar: '''13.000''': "Dalhain" vum Les Meloures * 16. Januar: '''12.500''': "Hans-Gert Poetering" vum Ernmuhl {{Div col end}} === 2006 === {{Div col|cols=2}} * 19. Dezember: '''12.000''': "Lëscht vun de gréisste Stären" vum SITCK * 20. November: '''11.500''': "Astronomical Journal" vum Cornischong * {{0}}9. Oktober: '''11.000''': "Wässeg" vum Cornischong * 27. August: '''10.500''': "Parverband Bartreng-Stroossen" vum Pear * 23. Juli: '''10.000''': "Schütze (Homonymie)" vum Alexandra * 25. Mee: '''9.500''': "Lëscht vun de Weltierwen (Amerika)" vum Alexandra * {{0}}4. Abrëll: '''9.000''': "Pythagoras vu Samos" vum Alexandra * {{0}}9. Mäerz: '''8.500''': "Technolink" vum G2 * {{0}}3. Februar: '''8.000''': "Lëscht vu Lëtzebuerger Zeitungen" vum Alexandra * {{0}}8. Januar: '''7.500''': "Gouvy" vum Zinneke {{Div col end}} === 2005, 2004 === ''kuckt: [[Wikipedia:Ierbessenzielereien/Archiv]]'' == Eng Ierbes am Mount == * elo grad: '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' ===2026=== * 1. Oktober: '''67.963''' * 1. September: '''67.870''' * 1. August: '''67.605''' * 1. Juli: '''67.415''' * 1. Juni: '''67.349''' * 1. Mee: '''67.209''' * 1. Abrëll: '''66.975''' * 1. Mäerz: ''' 66.744''' * 1. Februar: '''66.555''' * 1. Januar: ''' 66.377''' ===2025=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''66.116''' * 1. November: '''65.980''' * 1. Oktober: '''65.784''' * 1. September: ''' 65.637''' * 1. August: '''65.476''' * 1. Juli: '''65.312''' * 1. Juni: '''65.145''' * 1. Mee: '''65.032''' * 1. Abrëll: '''64.886''' * 1. Mäerz: '''64.771''' * 1. Februar: '''64.581''' * 1. Januar: '''64.329''' {{Div col end}} ===2024=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''64.216''' * 1. November: '''64.128''' * 1. Oktober: '''63.916''' * 1. September: '''63.736''' * 1. August: '''63.620''' * 1. Juli: '''63.467''' * 1. Juni: '''63.409''' * 1. Mee: '''63.338''' * 1. Abrëll: '''63.244''' * 1. Mäerz: '''63.108''' * 1. Februar: '''62.983''' * 1. Januar: '''62.793''' {{div col end}} ===2023=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''62.623''' * 1 November: '''62.440''' * 1. Oktober: '''62.258''' * 1. September: '''62.140''' * 1. August: ''' 61.949''' * 1. Juli: '''61.837''' * 1. Juni: '''61.768''' * 1. Mee: '''61.683''' * 1. Abrëll: '''61.635''' * 1. Mäerz: '''61.536''' * 1. Februar: '''61.429''' * 1. Januar: '''61.333''' {{div col end}} ===2022=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''61.282''' * 1. November: '''61.198''' * 1. Oktober: '''61.147''' * 1. September: '''61.079''' * 1. August: '''60.975''' * 1. Juli: '''60.917''' * 1. Juni: '''60.860''' * 1. Mee: '''60.807''' * 1. Abrëll: '''±60.700''' * 1. Mäerz: '''60.621''' * 1. Februar: '''60.536''' * 1. Januar: '''60.442''' {{Div col end}} ===2021=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''60.359''' * 1. November: '''60.287''' * 1. Oktober: ''' 60.241''' * 1. September; '''60.190''' * 1. August: '''60.010''' * 1. Juli: '''59.814''' * 1. Juni: '''59.775''' * 1. Mee: '''59.674''' * 1. Abrëll: '''59.528''' * 1. Mäerz: '''59.364''' * 1. Februar: '''59.293''' * 1. Januar: '''59.186''' {{Div col end}} ===2020=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''59.109''' * 1. November: '''58.973''' * 1. Oktober: '''58.813''' * 1. September: '''58.712''' * 1. August: '''58.616''' * 1. Juli: '''58.504''' * 1. Juni: '''58.386''' * 1. Mee: '''58.253''' * 1. Abrëll: '''58.035''' * 1. Mäerz: '''57.820''' * 1. Februar: '''57.652''' * 1. Januar: '''57.540''' {{Div col end}} ===2019=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''57.408''' * 1. November: '''57.319''' * 1. Oktober: ''' 57.243''' * 1. September: '''57.150''' * 1. August: '''56.894''' * 1. Juli: '''56.739''' * 1. Juni: '''56.606''' * 1. Mee: '''56.444''' * 1. Abrëll: '''56.100''' * 1. Mäerz: '''55.848''' * 1. Februar: '''55.690''' * 1. Januar: '''55.332''' {{Div col end}} ===2018=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''55.115''' * 1. November: '''54.685''' * 1. Oktober: '''54.529''' * 1. September: '''54.416''' * 1. August: '''54.302''' * 1. Juli: '''54.189''' * 1. Juni: '''53.755''' * 1. Mee: '''51.956''' * 1. Abrëll: '''51.651''' * 1. Mäerz: '''51.404''' * 1. Februar: '''51.171''' * 1. Januar: '''50.820''' {{Div col end}} ===2017=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''50.711''' * 1. November: '''50.579''' * 1. Oktober: '''50.390''' * 1. September: '''49.974''' * 1. August: '''49.844''' * 1. Juli: ''' 49.619''' * 1. Juni: ''' 49.251''' * 1. Mee: '''48.663''' * 1. Abrëll: '''48.379''' * 1. Mäerz: '''48.171''' * 1. Feburar: '''47.869''' * 1. Januar: '''47.507''' {{Div col end}} ===2016=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''47.186''' * 1. November: '''46.926''' * 1. Oktober: '''46.715''' * 1. September: '''46.529''' * 1. August: '''46.262''' * 1. Juli: '''46.032''' * 1. Juni: '''45.783''' * 1. Mee: '''45.660''' * 1. Abrëll: '''45.547''' * 1. Mäerz: '''45.417''' * 1. Februar: '''45.273''' * 1. Januar: '''45.100''' {{Div col end}} === 2015 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''44.830''' * 1. November: '''44.543''' * 1. Oktober: '''44.364''' * 1. September: '''44.242''' * 1. August: '''44.070''' * 1. Juli: '''43.901''' * 1. Juni: '''43.686''' * 1. Mee: '''43.514''' * 1. Abrëll: '''43.319''' * 1. Mäerz: '''43.084''' * 1. Februar: ? * 1. Januar: '''42.550''' {{Div col end}} === 2014 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''42.180''' * 1. November: '''41.947''' * 1. Oktober: '''41.769''' * 1. September: '''41.609''' * 1. August: '''41.444''' * 1. Juli: '''41.275''' * 1. Juni: '''41.127''' * 1. Mee: '''40.984''' * 1. Abrëll: '''40.861''' * 1. Mäerz: '''40.668''' * 1. Februar: '''40.382''' * 1. Januar: '''40.100''' {{Div col end}} === 2013 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''39.752''' * 1. November: '''39.552''' * 1. Oktober: ''' 39.302''' * 1. September: '''39.169''' * 1. August: ''' 39.022''' * 1. Juli: ''' 38.874''' * 1. Juni: '''38.732''' * 1. Mee: '''38.596''' * 1. Abrëll: '''38.400''' * 1. Mäerz: '''38.194''' * 1. Februar: '''37.946''' * 1. Januar: '''37.687''' {{Div col end}} === 2012 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''37.345''' * 1. November: '''37.181''' * 1. Oktober: '''37.008''' * 1. September: '''36.826''' * 1. August: '''36.649''' * 1. Juli: '''36.469''' * 1. Juni: '''36.229''' * 1. Mee: '''35.863''' * 1. Abrëll: '''35.641''' * 1. Mäerz: '''35.358''' * 1. Februar: '''35.000''' * 1. Januar: '''34.614''' {{Div col end}} === 2011 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''34.335''' * 1. November: '''34.032''' * 1. Oktober: '''33.578''' * 1. September: '''33.446''' * 1. August: '''33.306''' * 1. Juli: ''' 33.012''' * 1. Juni: ''' 32.763''' * 1. Mee: '''32.579''' * 1. Abrëll: '''32.396''' * 1. Mäerz: '''32.115''' * 1. Februar: '''31.862''' * 1. Januar: '''31.644''' {{Div col end}} === 2010 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''31.451''' * 1. November: '''31.263''' * 1. Oktober: '''30.816''' * 1. September: '''30.280''' * 1. August: '''29.681''' * 1. Juli: '''29.574''' * 1. Juni: '''29.400''' * 1. Mee: '''29.217''' * 1. Abrëll: '''28.911''' * 1. Mäerz: '''28.706''' * 1. Februar: '''28.596''' * 1. Januar: '''28.372''' {{Div col end}} === 2009 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''28.194''' * 1. November: '''27.981''' * 1. Oktober: '''27.690''' * 1. September: '''27.507''' * 1. August: '''27.325''' * 1. Juli: '''27.117''' * 1. Juni: '''26.911''' * 1. Mee: ''' 26.647''' * 1. Abrëll: ''' 26.473''' * 1. Mäerz: '''26.231''' * 1. Februar: '''26.017''' * 1. Januar: '''25.781''' {{Div col end}} === 2008 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''24.990''' * 1. November:'''24.567''' * 1. Oktober: '''24.332''' * 1. September: '''24.161''' * 1. August: '''23.521''' * 1. Juli: '''22.901''' * 1. Juni: '''22.301''' * 1. Mee: '''21.607''' * 1. Abrëll: '''20.758''' * 1. Mäerz:'''20.334''' * 1. Februar:'''19.990''' * 1. Januar:'''19.100''' {{Div col end}} === 2007 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember:'''18.451''' * 1. November:'''18.134''' * 1. Oktober: '''17.738''' * 1. September: '''17.294''' * 1. August: '''16.781''' * 1. Juli: '''15.953''' * 1. Juni: '''15.225''' * 1. Mee: '''14.715''' * 1. Abrëll: '''14.245''' * 1. Mäerz 2007: '''13.405''' * 1. Februar 2007: '''12.670''' * 1. Januar 2007: '''12.192''' {{div col end}} === 2006 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember 2006: '''11.635''' * 1. November 2006: '''11.275''' * 1. Oktober 2006: '''10.914''' * 1. September: '''10.573''' * 1. August: '''10.135''' * 1. Juli: '''9.747''' * 1. Juni: '''9.542''' * 1. Mee: '''9.301''' * 1. Abrëll: '''8.937''' * 1. Mäerz: '''8.343''' * 1. Februar: '''7.972''' * 1. Januar: '''7.292''' {{div col end}} === 2005, 2004 === ''kuckt [[Wikipedia:Ierbessenzielereien/Archiv]]'' == Nach méi Ierbessenzielereien == * [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=lb.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-20&pages=Jean-Claude_Juncker|Xavier_Bettel Tool fir ze vergläiche watfireng Wikisäit wéi dacks gekuckt gëtt] * [https://tools.wmflabs.org/topviews/?project=lb.wikipedia.org&platform=all-access&date=last-month&excludes= Am dackste gekuckt Säite vum viregte Mount] <!--LINK GEET NET * [http://stats.grok.se/lb/top D'Säite vun der lëtzebuergescher Wikipedia no der Zuel vun den Opriff am '''Mäerz 2014'''] * [http://stats.grok.se/lb/latest30/G%C3%ABlle_Fra Nosichen, wéi dacks eng bestëmmt Säit am leschte Mount ugeklickt gouf] dëse Link weist op d'Säit vun der Gëlle Fra --> * [http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias Lëscht vun de Wikien no der Artikelzuel] {{en}} (ëmmer ganz aktuell) * [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaLB.htm Statistik iwwer d'lb-wikipedia an Tabelleform] an [http://stats.wikimedia.org/EN/ChartsWikipediaLB.htm als Graphik] {{en}} (November 2018) * [https://stats.wikimedia.org/v2/#/lb.wikipedia.org Déi nei Statistiken iwwer d'lb-Wikipedia] * [http://stats.wikimedia.org/EN/EditsRevertsLB.htm Ännerungen a Reverten op der lb-Wikipedia am Laf vun der Zäit opgedeelt op registréiert an anonym Benotzer] {{en}} (31. Dezember 2016) * [http://en.wikipedia.org/wikistats/EN/Sitemap.htm Vergläicher tëscht deenen eenzele Wikien] * [http://www.wikistatistics.net/wiki/lb Interaktiv Statistiken] * [[:en:Wikipedia:Wikipedia|Artikele pro Populatioun vu Spriecher]] * [http://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_News Säit mat Zuelespillereien iwwer déi verschidde Wikien] * [https://tools.wmflabs.org/guc/index.php Compteur vun den Ännerunge pro Benotzernumm op alle Wikien] * [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php Dem X! säin 'Edit Counter' op enger Wiki] * [https://tools.wmflabs.org/quentinv57-tools/tools/sulinfo.php En änleche Compteur: SUL Info] * [[Benotzer:Emijrp/List_of_Wikipedians_by_number_of_edits|Lëscht vun den lb.Wikipedianer no der Zuel vun Ännerungen, Stand 20. Juni 2012]] * [https://wiki-talents.toolforge.org/en/wiki-lb Wiki-talents] - erméiglecht d'Bewäertung vum Bäitrag vu Wikipedianer op Basis vum Verhältnes tëscht dem Ëmfang vun hire Beaarbechtungen an der Zuel vun den Opriff vun den Artikelen, bei deene se matgeschafft hunn. == Kuckt och == * [[Wikipedia:Geschicht|D'Geschicht vun der Wikipedia op Lëtzebuergesch]] [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] oiqffz2yowq16elbgjlxddtlrf0n84q 2711289 2711287 2026-10-07T17:57:49Z Mobby 12 60927 /* Meilesteng */ 2711289 wikitext text/x-wiki {| {{prettytable-R}} |- | align="center"| Lb-Wiki - Entwécklung vun der Zuel vun den Artikelen |- |{{Graph:Chart |width=600 |height=250 |xAxisTitle=Datum |yAxisTitle=Artikelzuel |type=stackedarea |xAxisAngle = -45 |x=Jul 04,Jan 05,Jul 05,Jan 06,Jul 06,Jan 07,Juli 07,Jan 08,Jul 08,Jan 09,Jul 09,Jan 10,Jul 10,Jan 11,Jul 11,Jan 12,Jul 12,Jan 13,Jul 13,Jan 14,Jul 14,Jan 15,Jul 15,Jan 16,Jun 16,Jan 17,Jul 17,Jan 18, Jul 18,Jan 19,Jul 19,Jan 20,Jul 20,Jan 21,Jul 21,Jan 22, Jul 22, Jan 23, Jul 23, Jan 24, Jul 24, Jan 25, Jul 25, Jan 26, Jul 26 |y1=0,2000,5000,7300,9750,12250,16000,19000,23000,25750,27100,28400,29600,31700,33000,34600,36500,37600,38900,40000,41300,42500,43900,45000,46000,47500,49600,50900,54200,55500,56750,57550,58500,59186,59814,60442,60917,61333,61837,62793,63467,64329,65312,66377,67415 |colors= blue }} |- |align="center"|Entwécklung vun der Zuel vun den Artikelen op dëser Wikipedia<br>tëscht dem 21. Juli 2004 an dem 1. Juli 2026 |} Dës Säit mat "'''Ierbessenzielereien'''" erméiglecht en Iwwerbléck iwwer d'Evolutioun vun der Zuel vun nei ugeluechten Artikelen am Laf vun de Joren 2004 bis haut. [[File:Shelling peas.jpg|thumb|... a 6 mécht der 53...]] Donnéeën aus de Jore virdru fannt Dir an dësem [[/Archiv|Archiv]]. == Meilesteng == Meilesteng si "ronn" Zuele vun allen Artikelen op dëser Wikipedia. ===2026=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}7. Oktober: '''68.000''' [[Christiane Paul]] vum Johnny Chicago * 22. Juli: '''67.500''': [[Haarthaff]] vum GilPe * {{0}}2. Abrëll: '''67.000''': [[Iwwerlaf vum Argent-Double]] vum GilPe * 25. Januar: '''66.500''': [[Glarus]] vum GilPe {{Div col end}} ===2025=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}2. November: '''66.000''': [[Systemateschen Elementsnumm]] vum GilPe * {{0}}4. August: '''65.500''': [[Zealandia]] vum GilPe * 29. Abrëll: '''65.000''': [[Paris-Nice 1975]] vum Mobby 12 * 21. Januar: '''64.500''': [[Northern Big Band]] vum Christian Ries {{Div col end}} ===2024=== {{Div col|cols=2}} * 11. Oktober: '''64.000''': [[Mummentaart]] vum GilPe * {{0}}8. Juli: '''63.500''': [[Jaipur]] vum Zinneke * {{0}}4. Februar: '''63.000''': [[Pontebier]] vum GilPe {{Div col end}} ===2023=== {{Div col|cols=2}} * am November: '''62.500''': ? *{{0}}8. August: '''62.000''': [[Hollännesch Karibik]] vum GilPe * 17. Februar: ‎'''61.500''': [[Quatre Jours des As-en-Provence]] vum Les Meloures {{Div col end}} ===2022=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}6. August: '''61.000''': [[Vëlosummer]] vum GilPe * 18. Januar: '''60.500''': [[Théophile Schroell]] vum Zinneke {{Div col end}} ===2021=== {{Div col|cols=2}} *31. Juli: '''60.000''': [[Pezuls]] vum Les Meloures *29. Mäerz: '''59.500''': [[Michel Vianey ]] vum Johnny Chicago {{Div col end}} ===2020=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}4. November: '''59.000''': [[Les amours célèbres]] vum Johnny Chicago * 30. Juni: '''58.500''': [[Les Saintes-Nitouches]] vum Johnny Chicago * 28. Mäerz: '''58.000''': [[Tunnel Rangwee]] vum GilPe {{Div col end}} ===2019=== {{Div col|cols=2}} * 25. Dezember: '''57.500''': [[François Vatel]] vum GilPe * 16. August: '''57.000''': [[Sousceyrac-en-Quercy]] vum Les Meloures * 10. Mee: '''56.500''': [[Seichamps]] vum Les Meloures * 29. Mäerz: '''56.000''': [[Rouvrois-sur-Othain]] vum Les Meloures * 16. Januar: '''55.500''': [[Keng Tawng]] vum Wolverène {{Div col end}} ===2018=== {{Div col|cols=2}} * 23. November: '''55.000''': [[Anville (Moundkrater)‎]] vum Astro-Jupp * 24. September: '''54.500''': [[Pickegen Drot]] vum Zinneke * {{0}}8. Juni: '''54.000''': [[Ouides]] vum Nilrom * 28. Mee: '''53.500''': [[Gervans]] vum Les Meloures * 19. Mee: '''53.000''': [[Saint-Cirgues-de-Jordanne]] vum Les Meloures * 11. Mee: '''52.500''': [[Preures]] vum Les Meloures * {{0}}3. Mee: '''52.000''': [[Amplier]] vum Les Meloures * {{0}}9. Mäerz: '''51.500''': [[Slacker Cats]] vum Wolverène * 16. Januar: '''51.000''': [[Camon (Somme)]] vum Les Meloures {{Div col end}} ===2017=== {{Div col|cols=2}} * 18. Oktober: '''50.500''': [[Moçâmedes]] vum Bdx * 10. September: '''50.000''': [[Rives de Clausen]] vum GilPe * 22. Juni: '''49.500''': [[Isabelle Aubret]] vum Wolverène * 16. Mee: '''49.000''': [[La Rosière (Haute-Saône)]] vum Les Meloures * 15. Abrëll: '''48.500''': [[Grand Prix de Denain 2017]] vum Les Meloures * 11. Februar: '''48.000''': [[Nicolas Entringer]] vum MMFE {{Div col end}} ===2016=== {{Div col|cols=2}} * 31. Dezember: '''47.500''': [[Martin Müller (Handballspiller)]] vum Wolverène * 11. November: '''47.000''': [[Raoul Coutard]] vum Johnny Chicago * 29. August: '''46.500''': [[Raymond Massey]] vum Johnny Chicago * 28. Juni: '''46.000''': [[Kalininsk]] vum Wolverène * 27. Mäerz: '''45.500''': [[Tour de Normandie 2014]] vum Les Meloures {{Div col end}} ===2015=== {{Div col|cols=2}} * 15. Dezember: '''45.000''': [[Canton de Villeneuvois et Villefranchois]] vum Les Meloures * 21. Oktober: '''44.500''': [[Dia (Mound)]] vum SITCK * 18. Juli: '''44.000''': [[Heckefräsch (Zäitschrëft)]] vum Jamcelsus * 28. Abrëll: '''43.500''': [[Carl Djerassi]] vum Zinneke * 17. Februar: '''43.000''': [[The Appaloosa (Film 1966)]] vum Johnny Chicago {{Div col end}} ===2014=== {{Div col|cols=2}} * 26. Dezember: '''42.500''': [[TGV Réseau]] vum Helicopter2011 * 11. November: '''42.000''': [[Kapell Léifreg]] vum MMFE * 13. August: '''41.500''': [[Palomar 3]] vum SITCK * {{0}}4. Mee: '''41.000''': [[Pierre Zimmer]] vum Johnny Chicago * 13. Februar: '''40.500''': [[Schëld H, 3a]] vum GilPe {{Div col end}} ===2013=== {{Div col|cols=2}} * 28. Dezember: '''40.000''': [[Liart]] vum Les Meloures * 27. Oktober: '''39.500''': [[Harcy]] vum Les Meloures * 28. Juli: '''39.000''': [[Lambertuskierch vu Grooljen]] vum MMFE * 14. Abrëll: '''38.500''': [[Robert Edwards]] vum Zinneke * 10. Februar: '''38.000''': [[Michel Nicolas Muller]] vum Jamcelsus {{Div col end}} ===2012=== {{Div col|cols=2}} * 20. Dezember: '''37.500''' [[Gewiichtsreduktioun]] vum Otets * 30. September: '''37.000''' [[CR142]] vum MMFE * {{0}}2. Juli: '''36.500''': [[Fred Neuen]] vum Apocaletz * 14. Mee: '''36.000''': [[Mutz vum Monomach]] vum Otets * 18. Mäerz: '''35.500''': [[Conrad Gesner]] vum Jamcelsus * 1. Februar: '''35.000''': [[European Launcher Development Organisation‎]] vum SITCK {{Div col end}} ===2011=== {{Div col|cols=2}} * 21.Dezember '''34.500''': [[Monument André Koch]] vum Fliedermaus * 30. Oktober: '''34.000''': [[Rollainville]] vum Les Meloures * 17. September: '''33.500''': [[Ashley Cole]] vum BigDom * 30. Juni: '''33.000''': [[VKontakte]] vum Otets * 16. Abrëll: '''32.500''': [[Beaumont (Meurthe-et-Moselle)]] vum Jwh * 17. Februar: '''32.000''': [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Betzder]] vum Zinneke {{Div col end}} ===2010=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}6. Dezember: '''31.500''': [[Robert Lentz]] vun der Fliedermaus * {{0}}6. Oktober: '''31.000''': [[Thoiria]] vum Les Meloures * {{0}}9. September: '''30.500''': [[Fraillicourt]] vum Les Meloures * 21. August: '''30.000''': [[Krasnojarsk]] vum Otets * 16. Juni: '''29.500''': [[Le repos du guerrier (Film)]] vum Johnny Chicago * 10. Abrëll: '''29.000''': [[Oberstinzel]] vum Les Meloures * 18. Januar: '''28.500''': [[Robert Winter]] vun der Fliedermaus {{Div col end}} === 2009 === {{Div col|cols=2}} * {{0}}4. November: '''28.000''': [[Helen Keller]] vum Jean Beurlet * 31. August: '''27.500''': [[Jean-Georges Pfortzheim]] vum Les Meloures * 15. Juni: '''27.000''': [[Vuelta Ciclista al País Vasco 2009]] vum Les Meloures * {{0}}5. Abrëll: '''26.500''': [[Bernard Ferdinand Lyot]] vum SITCK * 27. Januar: '''26.000''': [[Christoph Salzmann]] vum Zinneke {{Div col end}} === 2008 === {{Div col|cols=2}} * 17. Dezember: '''25.500''': [[Erich Hartmann]] vum Les Meloures * {{0}}3. Dezember: '''25.000''': [[Pierre Biwer]] vum Cornischong * 26. Oktober: '''24.500''': ‎[[CSI: Crime Scene Investigation]] vum Alexandra * 24. August: '''24.000''': [[Willy Flener]] vum Reniarf * 30. Juli: '''23.500''': [[Nëssmaart]] vum Ernmuhl * {{0}}6. Juli: '''23.000''': [[T-34]] vum Ernmuhl * {{0}}6. Juni: '''22.500''': [[Canton de Rueil-Malmaison]] vum Les Meloures * 16. Mee: '''22.000''': [[Canton d'Hazebrouck-Sud]]‎ vum Les Meloures * 25. Abrëll: '''21.500''': [[Canton de Digoin]] vum Les Meloures * 15. Abrëll: '''21.000''': [[Canton d'Albi-Sud]] vum Les Meloures * 13. Mäerz: '''20.500''': [[Canton de Thiers]] vum Les Meloures * {{0}}2. Februar: '''20.000''': [[TSV Schwieberdingen]] vun der IP ‎88.67.142.122 * 14. Januar: '''19.500''': ? {{Div col end}} === 2007 === {{Div col|cols=2}} * 28. Dezember: '''19.000''': "Canton de Saint-Agrève" vum Les Meloures * {{0}}5. Dezember: '''18.500''': "Lyndon B. Johnson" vum Robby * 20. Oktober: '''18.000''': "Canton de Damville" vum Les Meloures * 15. September: '''17.500''': "Arrondissement Roanne" vum Les Meloures * 15. August: '''17.000''': "NGC 2360" vum SITCK * 22. Juli: '''16.500''': "Canton de Marmoutier" vum Les Meloures * {{0}}3. Juli: '''16.000''': "Bassurels" vum Les Meloures * 12. Juni: '''15.500''': "‎Le Magny (Vosges)" vum Les Meloures * 18. Mee: '''15.000''': "Escles" vum Les Meloures * 12. Abrëll: '''14.500''': "Avrainville" vum Les Meloures * 19. Mäerz: '''14.000''': " ‎Girauvoisin" vum Les Meloures * {{0}}5. Mäerz: '''13.500''': "Ugny" vum Les Meloures * 12. Februar: '''13.000''': "Dalhain" vum Les Meloures * 16. Januar: '''12.500''': "Hans-Gert Poetering" vum Ernmuhl {{Div col end}} === 2006 === {{Div col|cols=2}} * 19. Dezember: '''12.000''': "Lëscht vun de gréisste Stären" vum SITCK * 20. November: '''11.500''': "Astronomical Journal" vum Cornischong * {{0}}9. Oktober: '''11.000''': "Wässeg" vum Cornischong * 27. August: '''10.500''': "Parverband Bartreng-Stroossen" vum Pear * 23. Juli: '''10.000''': "Schütze (Homonymie)" vum Alexandra * 25. Mee: '''9.500''': "Lëscht vun de Weltierwen (Amerika)" vum Alexandra * {{0}}4. Abrëll: '''9.000''': "Pythagoras vu Samos" vum Alexandra * {{0}}9. Mäerz: '''8.500''': "Technolink" vum G2 * {{0}}3. Februar: '''8.000''': "Lëscht vu Lëtzebuerger Zeitungen" vum Alexandra * {{0}}8. Januar: '''7.500''': "Gouvy" vum Zinneke {{Div col end}} === 2005, 2004 === ''kuckt: [[Wikipedia:Ierbessenzielereien/Archiv]]'' == Eng Ierbes am Mount == * elo grad: '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' ===2026=== * 1. Oktober: '''67.963''' * 1. September: '''67.870''' * 1. August: '''67.605''' * 1. Juli: '''67.415''' * 1. Juni: '''67.349''' * 1. Mee: '''67.209''' * 1. Abrëll: '''66.975''' * 1. Mäerz: ''' 66.744''' * 1. Februar: '''66.555''' * 1. Januar: ''' 66.377''' ===2025=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''66.116''' * 1. November: '''65.980''' * 1. Oktober: '''65.784''' * 1. September: ''' 65.637''' * 1. August: '''65.476''' * 1. Juli: '''65.312''' * 1. Juni: '''65.145''' * 1. Mee: '''65.032''' * 1. Abrëll: '''64.886''' * 1. Mäerz: '''64.771''' * 1. Februar: '''64.581''' * 1. Januar: '''64.329''' {{Div col end}} ===2024=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''64.216''' * 1. November: '''64.128''' * 1. Oktober: '''63.916''' * 1. September: '''63.736''' * 1. August: '''63.620''' * 1. Juli: '''63.467''' * 1. Juni: '''63.409''' * 1. Mee: '''63.338''' * 1. Abrëll: '''63.244''' * 1. Mäerz: '''63.108''' * 1. Februar: '''62.983''' * 1. Januar: '''62.793''' {{div col end}} ===2023=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''62.623''' * 1 November: '''62.440''' * 1. Oktober: '''62.258''' * 1. September: '''62.140''' * 1. August: ''' 61.949''' * 1. Juli: '''61.837''' * 1. Juni: '''61.768''' * 1. Mee: '''61.683''' * 1. Abrëll: '''61.635''' * 1. Mäerz: '''61.536''' * 1. Februar: '''61.429''' * 1. Januar: '''61.333''' {{div col end}} ===2022=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''61.282''' * 1. November: '''61.198''' * 1. Oktober: '''61.147''' * 1. September: '''61.079''' * 1. August: '''60.975''' * 1. Juli: '''60.917''' * 1. Juni: '''60.860''' * 1. Mee: '''60.807''' * 1. Abrëll: '''±60.700''' * 1. Mäerz: '''60.621''' * 1. Februar: '''60.536''' * 1. Januar: '''60.442''' {{Div col end}} ===2021=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''60.359''' * 1. November: '''60.287''' * 1. Oktober: ''' 60.241''' * 1. September; '''60.190''' * 1. August: '''60.010''' * 1. Juli: '''59.814''' * 1. Juni: '''59.775''' * 1. Mee: '''59.674''' * 1. Abrëll: '''59.528''' * 1. Mäerz: '''59.364''' * 1. Februar: '''59.293''' * 1. Januar: '''59.186''' {{Div col end}} ===2020=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''59.109''' * 1. November: '''58.973''' * 1. Oktober: '''58.813''' * 1. September: '''58.712''' * 1. August: '''58.616''' * 1. Juli: '''58.504''' * 1. Juni: '''58.386''' * 1. Mee: '''58.253''' * 1. Abrëll: '''58.035''' * 1. Mäerz: '''57.820''' * 1. Februar: '''57.652''' * 1. Januar: '''57.540''' {{Div col end}} ===2019=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''57.408''' * 1. November: '''57.319''' * 1. Oktober: ''' 57.243''' * 1. September: '''57.150''' * 1. August: '''56.894''' * 1. Juli: '''56.739''' * 1. Juni: '''56.606''' * 1. Mee: '''56.444''' * 1. Abrëll: '''56.100''' * 1. Mäerz: '''55.848''' * 1. Februar: '''55.690''' * 1. Januar: '''55.332''' {{Div col end}} ===2018=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''55.115''' * 1. November: '''54.685''' * 1. Oktober: '''54.529''' * 1. September: '''54.416''' * 1. August: '''54.302''' * 1. Juli: '''54.189''' * 1. Juni: '''53.755''' * 1. Mee: '''51.956''' * 1. Abrëll: '''51.651''' * 1. Mäerz: '''51.404''' * 1. Februar: '''51.171''' * 1. Januar: '''50.820''' {{Div col end}} ===2017=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''50.711''' * 1. November: '''50.579''' * 1. Oktober: '''50.390''' * 1. September: '''49.974''' * 1. August: '''49.844''' * 1. Juli: ''' 49.619''' * 1. Juni: ''' 49.251''' * 1. Mee: '''48.663''' * 1. Abrëll: '''48.379''' * 1. Mäerz: '''48.171''' * 1. Feburar: '''47.869''' * 1. Januar: '''47.507''' {{Div col end}} ===2016=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''47.186''' * 1. November: '''46.926''' * 1. Oktober: '''46.715''' * 1. September: '''46.529''' * 1. August: '''46.262''' * 1. Juli: '''46.032''' * 1. Juni: '''45.783''' * 1. Mee: '''45.660''' * 1. Abrëll: '''45.547''' * 1. Mäerz: '''45.417''' * 1. Februar: '''45.273''' * 1. Januar: '''45.100''' {{Div col end}} === 2015 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''44.830''' * 1. November: '''44.543''' * 1. Oktober: '''44.364''' * 1. September: '''44.242''' * 1. August: '''44.070''' * 1. Juli: '''43.901''' * 1. Juni: '''43.686''' * 1. Mee: '''43.514''' * 1. Abrëll: '''43.319''' * 1. Mäerz: '''43.084''' * 1. Februar: ? * 1. Januar: '''42.550''' {{Div col end}} === 2014 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''42.180''' * 1. November: '''41.947''' * 1. Oktober: '''41.769''' * 1. September: '''41.609''' * 1. August: '''41.444''' * 1. Juli: '''41.275''' * 1. Juni: '''41.127''' * 1. Mee: '''40.984''' * 1. Abrëll: '''40.861''' * 1. Mäerz: '''40.668''' * 1. Februar: '''40.382''' * 1. Januar: '''40.100''' {{Div col end}} === 2013 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''39.752''' * 1. November: '''39.552''' * 1. Oktober: ''' 39.302''' * 1. September: '''39.169''' * 1. August: ''' 39.022''' * 1. Juli: ''' 38.874''' * 1. Juni: '''38.732''' * 1. Mee: '''38.596''' * 1. Abrëll: '''38.400''' * 1. Mäerz: '''38.194''' * 1. Februar: '''37.946''' * 1. Januar: '''37.687''' {{Div col end}} === 2012 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''37.345''' * 1. November: '''37.181''' * 1. Oktober: '''37.008''' * 1. September: '''36.826''' * 1. August: '''36.649''' * 1. Juli: '''36.469''' * 1. Juni: '''36.229''' * 1. Mee: '''35.863''' * 1. Abrëll: '''35.641''' * 1. Mäerz: '''35.358''' * 1. Februar: '''35.000''' * 1. Januar: '''34.614''' {{Div col end}} === 2011 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''34.335''' * 1. November: '''34.032''' * 1. Oktober: '''33.578''' * 1. September: '''33.446''' * 1. August: '''33.306''' * 1. Juli: ''' 33.012''' * 1. Juni: ''' 32.763''' * 1. Mee: '''32.579''' * 1. Abrëll: '''32.396''' * 1. Mäerz: '''32.115''' * 1. Februar: '''31.862''' * 1. Januar: '''31.644''' {{Div col end}} === 2010 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''31.451''' * 1. November: '''31.263''' * 1. Oktober: '''30.816''' * 1. September: '''30.280''' * 1. August: '''29.681''' * 1. Juli: '''29.574''' * 1. Juni: '''29.400''' * 1. Mee: '''29.217''' * 1. Abrëll: '''28.911''' * 1. Mäerz: '''28.706''' * 1. Februar: '''28.596''' * 1. Januar: '''28.372''' {{Div col end}} === 2009 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''28.194''' * 1. November: '''27.981''' * 1. Oktober: '''27.690''' * 1. September: '''27.507''' * 1. August: '''27.325''' * 1. Juli: '''27.117''' * 1. Juni: '''26.911''' * 1. Mee: ''' 26.647''' * 1. Abrëll: ''' 26.473''' * 1. Mäerz: '''26.231''' * 1. Februar: '''26.017''' * 1. Januar: '''25.781''' {{Div col end}} === 2008 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''24.990''' * 1. November:'''24.567''' * 1. Oktober: '''24.332''' * 1. September: '''24.161''' * 1. August: '''23.521''' * 1. Juli: '''22.901''' * 1. Juni: '''22.301''' * 1. Mee: '''21.607''' * 1. Abrëll: '''20.758''' * 1. Mäerz:'''20.334''' * 1. Februar:'''19.990''' * 1. Januar:'''19.100''' {{Div col end}} === 2007 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember:'''18.451''' * 1. November:'''18.134''' * 1. Oktober: '''17.738''' * 1. September: '''17.294''' * 1. August: '''16.781''' * 1. Juli: '''15.953''' * 1. Juni: '''15.225''' * 1. Mee: '''14.715''' * 1. Abrëll: '''14.245''' * 1. Mäerz 2007: '''13.405''' * 1. Februar 2007: '''12.670''' * 1. Januar 2007: '''12.192''' {{div col end}} === 2006 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember 2006: '''11.635''' * 1. November 2006: '''11.275''' * 1. Oktober 2006: '''10.914''' * 1. September: '''10.573''' * 1. August: '''10.135''' * 1. Juli: '''9.747''' * 1. Juni: '''9.542''' * 1. Mee: '''9.301''' * 1. Abrëll: '''8.937''' * 1. Mäerz: '''8.343''' * 1. Februar: '''7.972''' * 1. Januar: '''7.292''' {{div col end}} === 2005, 2004 === ''kuckt [[Wikipedia:Ierbessenzielereien/Archiv]]'' == Nach méi Ierbessenzielereien == * [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=lb.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-20&pages=Jean-Claude_Juncker|Xavier_Bettel Tool fir ze vergläiche watfireng Wikisäit wéi dacks gekuckt gëtt] * [https://tools.wmflabs.org/topviews/?project=lb.wikipedia.org&platform=all-access&date=last-month&excludes= Am dackste gekuckt Säite vum viregte Mount] <!--LINK GEET NET * [http://stats.grok.se/lb/top D'Säite vun der lëtzebuergescher Wikipedia no der Zuel vun den Opriff am '''Mäerz 2014'''] * [http://stats.grok.se/lb/latest30/G%C3%ABlle_Fra Nosichen, wéi dacks eng bestëmmt Säit am leschte Mount ugeklickt gouf] dëse Link weist op d'Säit vun der Gëlle Fra --> * [http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias Lëscht vun de Wikien no der Artikelzuel] {{en}} (ëmmer ganz aktuell) * [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaLB.htm Statistik iwwer d'lb-wikipedia an Tabelleform] an [http://stats.wikimedia.org/EN/ChartsWikipediaLB.htm als Graphik] {{en}} (November 2018) * [https://stats.wikimedia.org/v2/#/lb.wikipedia.org Déi nei Statistiken iwwer d'lb-Wikipedia] * [http://stats.wikimedia.org/EN/EditsRevertsLB.htm Ännerungen a Reverten op der lb-Wikipedia am Laf vun der Zäit opgedeelt op registréiert an anonym Benotzer] {{en}} (31. Dezember 2016) * [http://en.wikipedia.org/wikistats/EN/Sitemap.htm Vergläicher tëscht deenen eenzele Wikien] * [http://www.wikistatistics.net/wiki/lb Interaktiv Statistiken] * [[:en:Wikipedia:Wikipedia|Artikele pro Populatioun vu Spriecher]] * [http://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_News Säit mat Zuelespillereien iwwer déi verschidde Wikien] * [https://tools.wmflabs.org/guc/index.php Compteur vun den Ännerunge pro Benotzernumm op alle Wikien] * [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php Dem X! säin 'Edit Counter' op enger Wiki] * [https://tools.wmflabs.org/quentinv57-tools/tools/sulinfo.php En änleche Compteur: SUL Info] * [[Benotzer:Emijrp/List_of_Wikipedians_by_number_of_edits|Lëscht vun den lb.Wikipedianer no der Zuel vun Ännerungen, Stand 20. Juni 2012]] * [https://wiki-talents.toolforge.org/en/wiki-lb Wiki-talents] - erméiglecht d'Bewäertung vum Bäitrag vu Wikipedianer op Basis vum Verhältnes tëscht dem Ëmfang vun hire Beaarbechtungen an der Zuel vun den Opriff vun den Artikelen, bei deene se matgeschafft hunn. == Kuckt och == * [[Wikipedia:Geschicht|D'Geschicht vun der Wikipedia op Lëtzebuergesch]] [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] 4idqsb7i704ew6iacmz1gjc0l1q42ua 2711294 2711289 2026-10-07T18:00:55Z Johnny Chicago 17 /* 2026 */ 2711294 wikitext text/x-wiki {| {{prettytable-R}} |- | align="center"| Lb-Wiki - Entwécklung vun der Zuel vun den Artikelen |- |{{Graph:Chart |width=600 |height=250 |xAxisTitle=Datum |yAxisTitle=Artikelzuel |type=stackedarea |xAxisAngle = -45 |x=Jul 04,Jan 05,Jul 05,Jan 06,Jul 06,Jan 07,Juli 07,Jan 08,Jul 08,Jan 09,Jul 09,Jan 10,Jul 10,Jan 11,Jul 11,Jan 12,Jul 12,Jan 13,Jul 13,Jan 14,Jul 14,Jan 15,Jul 15,Jan 16,Jun 16,Jan 17,Jul 17,Jan 18, Jul 18,Jan 19,Jul 19,Jan 20,Jul 20,Jan 21,Jul 21,Jan 22, Jul 22, Jan 23, Jul 23, Jan 24, Jul 24, Jan 25, Jul 25, Jan 26, Jul 26 |y1=0,2000,5000,7300,9750,12250,16000,19000,23000,25750,27100,28400,29600,31700,33000,34600,36500,37600,38900,40000,41300,42500,43900,45000,46000,47500,49600,50900,54200,55500,56750,57550,58500,59186,59814,60442,60917,61333,61837,62793,63467,64329,65312,66377,67415 |colors= blue }} |- |align="center"|Entwécklung vun der Zuel vun den Artikelen op dëser Wikipedia<br>tëscht dem 21. Juli 2004 an dem 1. Juli 2026 |} Dës Säit mat "'''Ierbessenzielereien'''" erméiglecht en Iwwerbléck iwwer d'Evolutioun vun der Zuel vun nei ugeluechten Artikelen am Laf vun de Joren 2004 bis haut. [[File:Shelling peas.jpg|thumb|... a 6 mécht der 53...]] Donnéeën aus de Jore virdru fannt Dir an dësem [[/Archiv|Archiv]]. == Meilesteng == Meilesteng si "ronn" Zuele vun allen Artikelen op dëser Wikipedia. ===2026=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}7. Oktober: '''68.000''': [[Christiane Paul]] vum Johnny Chicago * 22. Juli: '''67.500''': [[Haarthaff]] vum GilPe * {{0}}2. Abrëll: '''67.000''': [[Iwwerlaf vum Argent-Double]] vum GilPe * 25. Januar: '''66.500''': [[Glarus]] vum GilPe {{Div col end}} ===2025=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}2. November: '''66.000''': [[Systemateschen Elementsnumm]] vum GilPe * {{0}}4. August: '''65.500''': [[Zealandia]] vum GilPe * 29. Abrëll: '''65.000''': [[Paris-Nice 1975]] vum Mobby 12 * 21. Januar: '''64.500''': [[Northern Big Band]] vum Christian Ries {{Div col end}} ===2024=== {{Div col|cols=2}} * 11. Oktober: '''64.000''': [[Mummentaart]] vum GilPe * {{0}}8. Juli: '''63.500''': [[Jaipur]] vum Zinneke * {{0}}4. Februar: '''63.000''': [[Pontebier]] vum GilPe {{Div col end}} ===2023=== {{Div col|cols=2}} * am November: '''62.500''': ? *{{0}}8. August: '''62.000''': [[Hollännesch Karibik]] vum GilPe * 17. Februar: ‎'''61.500''': [[Quatre Jours des As-en-Provence]] vum Les Meloures {{Div col end}} ===2022=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}6. August: '''61.000''': [[Vëlosummer]] vum GilPe * 18. Januar: '''60.500''': [[Théophile Schroell]] vum Zinneke {{Div col end}} ===2021=== {{Div col|cols=2}} *31. Juli: '''60.000''': [[Pezuls]] vum Les Meloures *29. Mäerz: '''59.500''': [[Michel Vianey ]] vum Johnny Chicago {{Div col end}} ===2020=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}4. November: '''59.000''': [[Les amours célèbres]] vum Johnny Chicago * 30. Juni: '''58.500''': [[Les Saintes-Nitouches]] vum Johnny Chicago * 28. Mäerz: '''58.000''': [[Tunnel Rangwee]] vum GilPe {{Div col end}} ===2019=== {{Div col|cols=2}} * 25. Dezember: '''57.500''': [[François Vatel]] vum GilPe * 16. August: '''57.000''': [[Sousceyrac-en-Quercy]] vum Les Meloures * 10. Mee: '''56.500''': [[Seichamps]] vum Les Meloures * 29. Mäerz: '''56.000''': [[Rouvrois-sur-Othain]] vum Les Meloures * 16. Januar: '''55.500''': [[Keng Tawng]] vum Wolverène {{Div col end}} ===2018=== {{Div col|cols=2}} * 23. November: '''55.000''': [[Anville (Moundkrater)‎]] vum Astro-Jupp * 24. September: '''54.500''': [[Pickegen Drot]] vum Zinneke * {{0}}8. Juni: '''54.000''': [[Ouides]] vum Nilrom * 28. Mee: '''53.500''': [[Gervans]] vum Les Meloures * 19. Mee: '''53.000''': [[Saint-Cirgues-de-Jordanne]] vum Les Meloures * 11. Mee: '''52.500''': [[Preures]] vum Les Meloures * {{0}}3. Mee: '''52.000''': [[Amplier]] vum Les Meloures * {{0}}9. Mäerz: '''51.500''': [[Slacker Cats]] vum Wolverène * 16. Januar: '''51.000''': [[Camon (Somme)]] vum Les Meloures {{Div col end}} ===2017=== {{Div col|cols=2}} * 18. Oktober: '''50.500''': [[Moçâmedes]] vum Bdx * 10. September: '''50.000''': [[Rives de Clausen]] vum GilPe * 22. Juni: '''49.500''': [[Isabelle Aubret]] vum Wolverène * 16. Mee: '''49.000''': [[La Rosière (Haute-Saône)]] vum Les Meloures * 15. Abrëll: '''48.500''': [[Grand Prix de Denain 2017]] vum Les Meloures * 11. Februar: '''48.000''': [[Nicolas Entringer]] vum MMFE {{Div col end}} ===2016=== {{Div col|cols=2}} * 31. Dezember: '''47.500''': [[Martin Müller (Handballspiller)]] vum Wolverène * 11. November: '''47.000''': [[Raoul Coutard]] vum Johnny Chicago * 29. August: '''46.500''': [[Raymond Massey]] vum Johnny Chicago * 28. Juni: '''46.000''': [[Kalininsk]] vum Wolverène * 27. Mäerz: '''45.500''': [[Tour de Normandie 2014]] vum Les Meloures {{Div col end}} ===2015=== {{Div col|cols=2}} * 15. Dezember: '''45.000''': [[Canton de Villeneuvois et Villefranchois]] vum Les Meloures * 21. Oktober: '''44.500''': [[Dia (Mound)]] vum SITCK * 18. Juli: '''44.000''': [[Heckefräsch (Zäitschrëft)]] vum Jamcelsus * 28. Abrëll: '''43.500''': [[Carl Djerassi]] vum Zinneke * 17. Februar: '''43.000''': [[The Appaloosa (Film 1966)]] vum Johnny Chicago {{Div col end}} ===2014=== {{Div col|cols=2}} * 26. Dezember: '''42.500''': [[TGV Réseau]] vum Helicopter2011 * 11. November: '''42.000''': [[Kapell Léifreg]] vum MMFE * 13. August: '''41.500''': [[Palomar 3]] vum SITCK * {{0}}4. Mee: '''41.000''': [[Pierre Zimmer]] vum Johnny Chicago * 13. Februar: '''40.500''': [[Schëld H, 3a]] vum GilPe {{Div col end}} ===2013=== {{Div col|cols=2}} * 28. Dezember: '''40.000''': [[Liart]] vum Les Meloures * 27. Oktober: '''39.500''': [[Harcy]] vum Les Meloures * 28. Juli: '''39.000''': [[Lambertuskierch vu Grooljen]] vum MMFE * 14. Abrëll: '''38.500''': [[Robert Edwards]] vum Zinneke * 10. Februar: '''38.000''': [[Michel Nicolas Muller]] vum Jamcelsus {{Div col end}} ===2012=== {{Div col|cols=2}} * 20. Dezember: '''37.500''' [[Gewiichtsreduktioun]] vum Otets * 30. September: '''37.000''' [[CR142]] vum MMFE * {{0}}2. Juli: '''36.500''': [[Fred Neuen]] vum Apocaletz * 14. Mee: '''36.000''': [[Mutz vum Monomach]] vum Otets * 18. Mäerz: '''35.500''': [[Conrad Gesner]] vum Jamcelsus * 1. Februar: '''35.000''': [[European Launcher Development Organisation‎]] vum SITCK {{Div col end}} ===2011=== {{Div col|cols=2}} * 21.Dezember '''34.500''': [[Monument André Koch]] vum Fliedermaus * 30. Oktober: '''34.000''': [[Rollainville]] vum Les Meloures * 17. September: '''33.500''': [[Ashley Cole]] vum BigDom * 30. Juni: '''33.000''': [[VKontakte]] vum Otets * 16. Abrëll: '''32.500''': [[Beaumont (Meurthe-et-Moselle)]] vum Jwh * 17. Februar: '''32.000''': [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Betzder]] vum Zinneke {{Div col end}} ===2010=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}6. Dezember: '''31.500''': [[Robert Lentz]] vun der Fliedermaus * {{0}}6. Oktober: '''31.000''': [[Thoiria]] vum Les Meloures * {{0}}9. September: '''30.500''': [[Fraillicourt]] vum Les Meloures * 21. August: '''30.000''': [[Krasnojarsk]] vum Otets * 16. Juni: '''29.500''': [[Le repos du guerrier (Film)]] vum Johnny Chicago * 10. Abrëll: '''29.000''': [[Oberstinzel]] vum Les Meloures * 18. Januar: '''28.500''': [[Robert Winter]] vun der Fliedermaus {{Div col end}} === 2009 === {{Div col|cols=2}} * {{0}}4. November: '''28.000''': [[Helen Keller]] vum Jean Beurlet * 31. August: '''27.500''': [[Jean-Georges Pfortzheim]] vum Les Meloures * 15. Juni: '''27.000''': [[Vuelta Ciclista al País Vasco 2009]] vum Les Meloures * {{0}}5. Abrëll: '''26.500''': [[Bernard Ferdinand Lyot]] vum SITCK * 27. Januar: '''26.000''': [[Christoph Salzmann]] vum Zinneke {{Div col end}} === 2008 === {{Div col|cols=2}} * 17. Dezember: '''25.500''': [[Erich Hartmann]] vum Les Meloures * {{0}}3. Dezember: '''25.000''': [[Pierre Biwer]] vum Cornischong * 26. Oktober: '''24.500''': ‎[[CSI: Crime Scene Investigation]] vum Alexandra * 24. August: '''24.000''': [[Willy Flener]] vum Reniarf * 30. Juli: '''23.500''': [[Nëssmaart]] vum Ernmuhl * {{0}}6. Juli: '''23.000''': [[T-34]] vum Ernmuhl * {{0}}6. Juni: '''22.500''': [[Canton de Rueil-Malmaison]] vum Les Meloures * 16. Mee: '''22.000''': [[Canton d'Hazebrouck-Sud]]‎ vum Les Meloures * 25. Abrëll: '''21.500''': [[Canton de Digoin]] vum Les Meloures * 15. Abrëll: '''21.000''': [[Canton d'Albi-Sud]] vum Les Meloures * 13. Mäerz: '''20.500''': [[Canton de Thiers]] vum Les Meloures * {{0}}2. Februar: '''20.000''': [[TSV Schwieberdingen]] vun der IP ‎88.67.142.122 * 14. Januar: '''19.500''': ? {{Div col end}} === 2007 === {{Div col|cols=2}} * 28. Dezember: '''19.000''': "Canton de Saint-Agrève" vum Les Meloures * {{0}}5. Dezember: '''18.500''': "Lyndon B. Johnson" vum Robby * 20. Oktober: '''18.000''': "Canton de Damville" vum Les Meloures * 15. September: '''17.500''': "Arrondissement Roanne" vum Les Meloures * 15. August: '''17.000''': "NGC 2360" vum SITCK * 22. Juli: '''16.500''': "Canton de Marmoutier" vum Les Meloures * {{0}}3. Juli: '''16.000''': "Bassurels" vum Les Meloures * 12. Juni: '''15.500''': "‎Le Magny (Vosges)" vum Les Meloures * 18. Mee: '''15.000''': "Escles" vum Les Meloures * 12. Abrëll: '''14.500''': "Avrainville" vum Les Meloures * 19. Mäerz: '''14.000''': " ‎Girauvoisin" vum Les Meloures * {{0}}5. Mäerz: '''13.500''': "Ugny" vum Les Meloures * 12. Februar: '''13.000''': "Dalhain" vum Les Meloures * 16. Januar: '''12.500''': "Hans-Gert Poetering" vum Ernmuhl {{Div col end}} === 2006 === {{Div col|cols=2}} * 19. Dezember: '''12.000''': "Lëscht vun de gréisste Stären" vum SITCK * 20. November: '''11.500''': "Astronomical Journal" vum Cornischong * {{0}}9. Oktober: '''11.000''': "Wässeg" vum Cornischong * 27. August: '''10.500''': "Parverband Bartreng-Stroossen" vum Pear * 23. Juli: '''10.000''': "Schütze (Homonymie)" vum Alexandra * 25. Mee: '''9.500''': "Lëscht vun de Weltierwen (Amerika)" vum Alexandra * {{0}}4. Abrëll: '''9.000''': "Pythagoras vu Samos" vum Alexandra * {{0}}9. Mäerz: '''8.500''': "Technolink" vum G2 * {{0}}3. Februar: '''8.000''': "Lëscht vu Lëtzebuerger Zeitungen" vum Alexandra * {{0}}8. Januar: '''7.500''': "Gouvy" vum Zinneke {{Div col end}} === 2005, 2004 === ''kuckt: [[Wikipedia:Ierbessenzielereien/Archiv]]'' == Eng Ierbes am Mount == * elo grad: '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' ===2026=== * 1. Oktober: '''67.963''' * 1. September: '''67.870''' * 1. August: '''67.605''' * 1. Juli: '''67.415''' * 1. Juni: '''67.349''' * 1. Mee: '''67.209''' * 1. Abrëll: '''66.975''' * 1. Mäerz: ''' 66.744''' * 1. Februar: '''66.555''' * 1. Januar: ''' 66.377''' ===2025=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''66.116''' * 1. November: '''65.980''' * 1. Oktober: '''65.784''' * 1. September: ''' 65.637''' * 1. August: '''65.476''' * 1. Juli: '''65.312''' * 1. Juni: '''65.145''' * 1. Mee: '''65.032''' * 1. Abrëll: '''64.886''' * 1. Mäerz: '''64.771''' * 1. Februar: '''64.581''' * 1. Januar: '''64.329''' {{Div col end}} ===2024=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''64.216''' * 1. November: '''64.128''' * 1. Oktober: '''63.916''' * 1. September: '''63.736''' * 1. August: '''63.620''' * 1. Juli: '''63.467''' * 1. Juni: '''63.409''' * 1. Mee: '''63.338''' * 1. Abrëll: '''63.244''' * 1. Mäerz: '''63.108''' * 1. Februar: '''62.983''' * 1. Januar: '''62.793''' {{div col end}} ===2023=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''62.623''' * 1 November: '''62.440''' * 1. Oktober: '''62.258''' * 1. September: '''62.140''' * 1. August: ''' 61.949''' * 1. Juli: '''61.837''' * 1. Juni: '''61.768''' * 1. Mee: '''61.683''' * 1. Abrëll: '''61.635''' * 1. Mäerz: '''61.536''' * 1. Februar: '''61.429''' * 1. Januar: '''61.333''' {{div col end}} ===2022=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''61.282''' * 1. November: '''61.198''' * 1. Oktober: '''61.147''' * 1. September: '''61.079''' * 1. August: '''60.975''' * 1. Juli: '''60.917''' * 1. Juni: '''60.860''' * 1. Mee: '''60.807''' * 1. Abrëll: '''±60.700''' * 1. Mäerz: '''60.621''' * 1. Februar: '''60.536''' * 1. Januar: '''60.442''' {{Div col end}} ===2021=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''60.359''' * 1. November: '''60.287''' * 1. Oktober: ''' 60.241''' * 1. September; '''60.190''' * 1. August: '''60.010''' * 1. Juli: '''59.814''' * 1. Juni: '''59.775''' * 1. Mee: '''59.674''' * 1. Abrëll: '''59.528''' * 1. Mäerz: '''59.364''' * 1. Februar: '''59.293''' * 1. Januar: '''59.186''' {{Div col end}} ===2020=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''59.109''' * 1. November: '''58.973''' * 1. Oktober: '''58.813''' * 1. September: '''58.712''' * 1. August: '''58.616''' * 1. Juli: '''58.504''' * 1. Juni: '''58.386''' * 1. Mee: '''58.253''' * 1. Abrëll: '''58.035''' * 1. Mäerz: '''57.820''' * 1. Februar: '''57.652''' * 1. Januar: '''57.540''' {{Div col end}} ===2019=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''57.408''' * 1. November: '''57.319''' * 1. Oktober: ''' 57.243''' * 1. September: '''57.150''' * 1. August: '''56.894''' * 1. Juli: '''56.739''' * 1. Juni: '''56.606''' * 1. Mee: '''56.444''' * 1. Abrëll: '''56.100''' * 1. Mäerz: '''55.848''' * 1. Februar: '''55.690''' * 1. Januar: '''55.332''' {{Div col end}} ===2018=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''55.115''' * 1. November: '''54.685''' * 1. Oktober: '''54.529''' * 1. September: '''54.416''' * 1. August: '''54.302''' * 1. Juli: '''54.189''' * 1. Juni: '''53.755''' * 1. Mee: '''51.956''' * 1. Abrëll: '''51.651''' * 1. Mäerz: '''51.404''' * 1. Februar: '''51.171''' * 1. Januar: '''50.820''' {{Div col end}} ===2017=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''50.711''' * 1. November: '''50.579''' * 1. Oktober: '''50.390''' * 1. September: '''49.974''' * 1. August: '''49.844''' * 1. Juli: ''' 49.619''' * 1. Juni: ''' 49.251''' * 1. Mee: '''48.663''' * 1. Abrëll: '''48.379''' * 1. Mäerz: '''48.171''' * 1. Feburar: '''47.869''' * 1. Januar: '''47.507''' {{Div col end}} ===2016=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''47.186''' * 1. November: '''46.926''' * 1. Oktober: '''46.715''' * 1. September: '''46.529''' * 1. August: '''46.262''' * 1. Juli: '''46.032''' * 1. Juni: '''45.783''' * 1. Mee: '''45.660''' * 1. Abrëll: '''45.547''' * 1. Mäerz: '''45.417''' * 1. Februar: '''45.273''' * 1. Januar: '''45.100''' {{Div col end}} === 2015 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''44.830''' * 1. November: '''44.543''' * 1. Oktober: '''44.364''' * 1. September: '''44.242''' * 1. August: '''44.070''' * 1. Juli: '''43.901''' * 1. Juni: '''43.686''' * 1. Mee: '''43.514''' * 1. Abrëll: '''43.319''' * 1. Mäerz: '''43.084''' * 1. Februar: ? * 1. Januar: '''42.550''' {{Div col end}} === 2014 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''42.180''' * 1. November: '''41.947''' * 1. Oktober: '''41.769''' * 1. September: '''41.609''' * 1. August: '''41.444''' * 1. Juli: '''41.275''' * 1. Juni: '''41.127''' * 1. Mee: '''40.984''' * 1. Abrëll: '''40.861''' * 1. Mäerz: '''40.668''' * 1. Februar: '''40.382''' * 1. Januar: '''40.100''' {{Div col end}} === 2013 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''39.752''' * 1. November: '''39.552''' * 1. Oktober: ''' 39.302''' * 1. September: '''39.169''' * 1. August: ''' 39.022''' * 1. Juli: ''' 38.874''' * 1. Juni: '''38.732''' * 1. Mee: '''38.596''' * 1. Abrëll: '''38.400''' * 1. Mäerz: '''38.194''' * 1. Februar: '''37.946''' * 1. Januar: '''37.687''' {{Div col end}} === 2012 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''37.345''' * 1. November: '''37.181''' * 1. Oktober: '''37.008''' * 1. September: '''36.826''' * 1. August: '''36.649''' * 1. Juli: '''36.469''' * 1. Juni: '''36.229''' * 1. Mee: '''35.863''' * 1. Abrëll: '''35.641''' * 1. Mäerz: '''35.358''' * 1. Februar: '''35.000''' * 1. Januar: '''34.614''' {{Div col end}} === 2011 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''34.335''' * 1. November: '''34.032''' * 1. Oktober: '''33.578''' * 1. September: '''33.446''' * 1. August: '''33.306''' * 1. Juli: ''' 33.012''' * 1. Juni: ''' 32.763''' * 1. Mee: '''32.579''' * 1. Abrëll: '''32.396''' * 1. Mäerz: '''32.115''' * 1. Februar: '''31.862''' * 1. Januar: '''31.644''' {{Div col end}} === 2010 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''31.451''' * 1. November: '''31.263''' * 1. Oktober: '''30.816''' * 1. September: '''30.280''' * 1. August: '''29.681''' * 1. Juli: '''29.574''' * 1. Juni: '''29.400''' * 1. Mee: '''29.217''' * 1. Abrëll: '''28.911''' * 1. Mäerz: '''28.706''' * 1. Februar: '''28.596''' * 1. Januar: '''28.372''' {{Div col end}} === 2009 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''28.194''' * 1. November: '''27.981''' * 1. Oktober: '''27.690''' * 1. September: '''27.507''' * 1. August: '''27.325''' * 1. Juli: '''27.117''' * 1. Juni: '''26.911''' * 1. Mee: ''' 26.647''' * 1. Abrëll: ''' 26.473''' * 1. Mäerz: '''26.231''' * 1. Februar: '''26.017''' * 1. Januar: '''25.781''' {{Div col end}} === 2008 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''24.990''' * 1. November:'''24.567''' * 1. Oktober: '''24.332''' * 1. September: '''24.161''' * 1. August: '''23.521''' * 1. Juli: '''22.901''' * 1. Juni: '''22.301''' * 1. Mee: '''21.607''' * 1. Abrëll: '''20.758''' * 1. Mäerz:'''20.334''' * 1. Februar:'''19.990''' * 1. Januar:'''19.100''' {{Div col end}} === 2007 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember:'''18.451''' * 1. November:'''18.134''' * 1. Oktober: '''17.738''' * 1. September: '''17.294''' * 1. August: '''16.781''' * 1. Juli: '''15.953''' * 1. Juni: '''15.225''' * 1. Mee: '''14.715''' * 1. Abrëll: '''14.245''' * 1. Mäerz 2007: '''13.405''' * 1. Februar 2007: '''12.670''' * 1. Januar 2007: '''12.192''' {{div col end}} === 2006 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember 2006: '''11.635''' * 1. November 2006: '''11.275''' * 1. Oktober 2006: '''10.914''' * 1. September: '''10.573''' * 1. August: '''10.135''' * 1. Juli: '''9.747''' * 1. Juni: '''9.542''' * 1. Mee: '''9.301''' * 1. Abrëll: '''8.937''' * 1. Mäerz: '''8.343''' * 1. Februar: '''7.972''' * 1. Januar: '''7.292''' {{div col end}} === 2005, 2004 === ''kuckt [[Wikipedia:Ierbessenzielereien/Archiv]]'' == Nach méi Ierbessenzielereien == * [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=lb.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-20&pages=Jean-Claude_Juncker|Xavier_Bettel Tool fir ze vergläiche watfireng Wikisäit wéi dacks gekuckt gëtt] * [https://tools.wmflabs.org/topviews/?project=lb.wikipedia.org&platform=all-access&date=last-month&excludes= Am dackste gekuckt Säite vum viregte Mount] <!--LINK GEET NET * [http://stats.grok.se/lb/top D'Säite vun der lëtzebuergescher Wikipedia no der Zuel vun den Opriff am '''Mäerz 2014'''] * [http://stats.grok.se/lb/latest30/G%C3%ABlle_Fra Nosichen, wéi dacks eng bestëmmt Säit am leschte Mount ugeklickt gouf] dëse Link weist op d'Säit vun der Gëlle Fra --> * [http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias Lëscht vun de Wikien no der Artikelzuel] {{en}} (ëmmer ganz aktuell) * [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaLB.htm Statistik iwwer d'lb-wikipedia an Tabelleform] an [http://stats.wikimedia.org/EN/ChartsWikipediaLB.htm als Graphik] {{en}} (November 2018) * [https://stats.wikimedia.org/v2/#/lb.wikipedia.org Déi nei Statistiken iwwer d'lb-Wikipedia] * [http://stats.wikimedia.org/EN/EditsRevertsLB.htm Ännerungen a Reverten op der lb-Wikipedia am Laf vun der Zäit opgedeelt op registréiert an anonym Benotzer] {{en}} (31. Dezember 2016) * [http://en.wikipedia.org/wikistats/EN/Sitemap.htm Vergläicher tëscht deenen eenzele Wikien] * [http://www.wikistatistics.net/wiki/lb Interaktiv Statistiken] * [[:en:Wikipedia:Wikipedia|Artikele pro Populatioun vu Spriecher]] * [http://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_News Säit mat Zuelespillereien iwwer déi verschidde Wikien] * [https://tools.wmflabs.org/guc/index.php Compteur vun den Ännerunge pro Benotzernumm op alle Wikien] * [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php Dem X! säin 'Edit Counter' op enger Wiki] * [https://tools.wmflabs.org/quentinv57-tools/tools/sulinfo.php En änleche Compteur: SUL Info] * [[Benotzer:Emijrp/List_of_Wikipedians_by_number_of_edits|Lëscht vun den lb.Wikipedianer no der Zuel vun Ännerungen, Stand 20. Juni 2012]] * [https://wiki-talents.toolforge.org/en/wiki-lb Wiki-talents] - erméiglecht d'Bewäertung vum Bäitrag vu Wikipedianer op Basis vum Verhältnes tëscht dem Ëmfang vun hire Beaarbechtungen an der Zuel vun den Opriff vun den Artikelen, bei deene se matgeschafft hunn. == Kuckt och == * [[Wikipedia:Geschicht|D'Geschicht vun der Wikipedia op Lëtzebuergesch]] [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] 1iex21senud7g2scirgyicii1y1is8j 2711295 2711294 2026-10-07T18:04:24Z Mobby 12 60927 /* 2026 */ richteg gezielt 2711295 wikitext text/x-wiki {| {{prettytable-R}} |- | align="center"| Lb-Wiki - Entwécklung vun der Zuel vun den Artikelen |- |{{Graph:Chart |width=600 |height=250 |xAxisTitle=Datum |yAxisTitle=Artikelzuel |type=stackedarea |xAxisAngle = -45 |x=Jul 04,Jan 05,Jul 05,Jan 06,Jul 06,Jan 07,Juli 07,Jan 08,Jul 08,Jan 09,Jul 09,Jan 10,Jul 10,Jan 11,Jul 11,Jan 12,Jul 12,Jan 13,Jul 13,Jan 14,Jul 14,Jan 15,Jul 15,Jan 16,Jun 16,Jan 17,Jul 17,Jan 18, Jul 18,Jan 19,Jul 19,Jan 20,Jul 20,Jan 21,Jul 21,Jan 22, Jul 22, Jan 23, Jul 23, Jan 24, Jul 24, Jan 25, Jul 25, Jan 26, Jul 26 |y1=0,2000,5000,7300,9750,12250,16000,19000,23000,25750,27100,28400,29600,31700,33000,34600,36500,37600,38900,40000,41300,42500,43900,45000,46000,47500,49600,50900,54200,55500,56750,57550,58500,59186,59814,60442,60917,61333,61837,62793,63467,64329,65312,66377,67415 |colors= blue }} |- |align="center"|Entwécklung vun der Zuel vun den Artikelen op dëser Wikipedia<br>tëscht dem 21. Juli 2004 an dem 1. Juli 2026 |} Dës Säit mat "'''Ierbessenzielereien'''" erméiglecht en Iwwerbléck iwwer d'Evolutioun vun der Zuel vun nei ugeluechten Artikelen am Laf vun de Joren 2004 bis haut. [[File:Shelling peas.jpg|thumb|... a 6 mécht der 53...]] Donnéeën aus de Jore virdru fannt Dir an dësem [[/Archiv|Archiv]]. == Meilesteng == Meilesteng si "ronn" Zuele vun allen Artikelen op dëser Wikipedia. ===2026=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}7. Oktober: '''68.000''': [[Sandra Nettelbeck]] vum Johnny Chicago * 22. Juli: '''67.500''': [[Haarthaff]] vum GilPe * {{0}}2. Abrëll: '''67.000''': [[Iwwerlaf vum Argent-Double]] vum GilPe * 25. Januar: '''66.500''': [[Glarus]] vum GilPe {{Div col end}} ===2025=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}2. November: '''66.000''': [[Systemateschen Elementsnumm]] vum GilPe * {{0}}4. August: '''65.500''': [[Zealandia]] vum GilPe * 29. Abrëll: '''65.000''': [[Paris-Nice 1975]] vum Mobby 12 * 21. Januar: '''64.500''': [[Northern Big Band]] vum Christian Ries {{Div col end}} ===2024=== {{Div col|cols=2}} * 11. Oktober: '''64.000''': [[Mummentaart]] vum GilPe * {{0}}8. Juli: '''63.500''': [[Jaipur]] vum Zinneke * {{0}}4. Februar: '''63.000''': [[Pontebier]] vum GilPe {{Div col end}} ===2023=== {{Div col|cols=2}} * am November: '''62.500''': ? *{{0}}8. August: '''62.000''': [[Hollännesch Karibik]] vum GilPe * 17. Februar: ‎'''61.500''': [[Quatre Jours des As-en-Provence]] vum Les Meloures {{Div col end}} ===2022=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}6. August: '''61.000''': [[Vëlosummer]] vum GilPe * 18. Januar: '''60.500''': [[Théophile Schroell]] vum Zinneke {{Div col end}} ===2021=== {{Div col|cols=2}} *31. Juli: '''60.000''': [[Pezuls]] vum Les Meloures *29. Mäerz: '''59.500''': [[Michel Vianey ]] vum Johnny Chicago {{Div col end}} ===2020=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}4. November: '''59.000''': [[Les amours célèbres]] vum Johnny Chicago * 30. Juni: '''58.500''': [[Les Saintes-Nitouches]] vum Johnny Chicago * 28. Mäerz: '''58.000''': [[Tunnel Rangwee]] vum GilPe {{Div col end}} ===2019=== {{Div col|cols=2}} * 25. Dezember: '''57.500''': [[François Vatel]] vum GilPe * 16. August: '''57.000''': [[Sousceyrac-en-Quercy]] vum Les Meloures * 10. Mee: '''56.500''': [[Seichamps]] vum Les Meloures * 29. Mäerz: '''56.000''': [[Rouvrois-sur-Othain]] vum Les Meloures * 16. Januar: '''55.500''': [[Keng Tawng]] vum Wolverène {{Div col end}} ===2018=== {{Div col|cols=2}} * 23. November: '''55.000''': [[Anville (Moundkrater)‎]] vum Astro-Jupp * 24. September: '''54.500''': [[Pickegen Drot]] vum Zinneke * {{0}}8. Juni: '''54.000''': [[Ouides]] vum Nilrom * 28. Mee: '''53.500''': [[Gervans]] vum Les Meloures * 19. Mee: '''53.000''': [[Saint-Cirgues-de-Jordanne]] vum Les Meloures * 11. Mee: '''52.500''': [[Preures]] vum Les Meloures * {{0}}3. Mee: '''52.000''': [[Amplier]] vum Les Meloures * {{0}}9. Mäerz: '''51.500''': [[Slacker Cats]] vum Wolverène * 16. Januar: '''51.000''': [[Camon (Somme)]] vum Les Meloures {{Div col end}} ===2017=== {{Div col|cols=2}} * 18. Oktober: '''50.500''': [[Moçâmedes]] vum Bdx * 10. September: '''50.000''': [[Rives de Clausen]] vum GilPe * 22. Juni: '''49.500''': [[Isabelle Aubret]] vum Wolverène * 16. Mee: '''49.000''': [[La Rosière (Haute-Saône)]] vum Les Meloures * 15. Abrëll: '''48.500''': [[Grand Prix de Denain 2017]] vum Les Meloures * 11. Februar: '''48.000''': [[Nicolas Entringer]] vum MMFE {{Div col end}} ===2016=== {{Div col|cols=2}} * 31. Dezember: '''47.500''': [[Martin Müller (Handballspiller)]] vum Wolverène * 11. November: '''47.000''': [[Raoul Coutard]] vum Johnny Chicago * 29. August: '''46.500''': [[Raymond Massey]] vum Johnny Chicago * 28. Juni: '''46.000''': [[Kalininsk]] vum Wolverène * 27. Mäerz: '''45.500''': [[Tour de Normandie 2014]] vum Les Meloures {{Div col end}} ===2015=== {{Div col|cols=2}} * 15. Dezember: '''45.000''': [[Canton de Villeneuvois et Villefranchois]] vum Les Meloures * 21. Oktober: '''44.500''': [[Dia (Mound)]] vum SITCK * 18. Juli: '''44.000''': [[Heckefräsch (Zäitschrëft)]] vum Jamcelsus * 28. Abrëll: '''43.500''': [[Carl Djerassi]] vum Zinneke * 17. Februar: '''43.000''': [[The Appaloosa (Film 1966)]] vum Johnny Chicago {{Div col end}} ===2014=== {{Div col|cols=2}} * 26. Dezember: '''42.500''': [[TGV Réseau]] vum Helicopter2011 * 11. November: '''42.000''': [[Kapell Léifreg]] vum MMFE * 13. August: '''41.500''': [[Palomar 3]] vum SITCK * {{0}}4. Mee: '''41.000''': [[Pierre Zimmer]] vum Johnny Chicago * 13. Februar: '''40.500''': [[Schëld H, 3a]] vum GilPe {{Div col end}} ===2013=== {{Div col|cols=2}} * 28. Dezember: '''40.000''': [[Liart]] vum Les Meloures * 27. Oktober: '''39.500''': [[Harcy]] vum Les Meloures * 28. Juli: '''39.000''': [[Lambertuskierch vu Grooljen]] vum MMFE * 14. Abrëll: '''38.500''': [[Robert Edwards]] vum Zinneke * 10. Februar: '''38.000''': [[Michel Nicolas Muller]] vum Jamcelsus {{Div col end}} ===2012=== {{Div col|cols=2}} * 20. Dezember: '''37.500''' [[Gewiichtsreduktioun]] vum Otets * 30. September: '''37.000''' [[CR142]] vum MMFE * {{0}}2. Juli: '''36.500''': [[Fred Neuen]] vum Apocaletz * 14. Mee: '''36.000''': [[Mutz vum Monomach]] vum Otets * 18. Mäerz: '''35.500''': [[Conrad Gesner]] vum Jamcelsus * 1. Februar: '''35.000''': [[European Launcher Development Organisation‎]] vum SITCK {{Div col end}} ===2011=== {{Div col|cols=2}} * 21.Dezember '''34.500''': [[Monument André Koch]] vum Fliedermaus * 30. Oktober: '''34.000''': [[Rollainville]] vum Les Meloures * 17. September: '''33.500''': [[Ashley Cole]] vum BigDom * 30. Juni: '''33.000''': [[VKontakte]] vum Otets * 16. Abrëll: '''32.500''': [[Beaumont (Meurthe-et-Moselle)]] vum Jwh * 17. Februar: '''32.000''': [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Betzder]] vum Zinneke {{Div col end}} ===2010=== {{Div col|cols=2}} * {{0}}6. Dezember: '''31.500''': [[Robert Lentz]] vun der Fliedermaus * {{0}}6. Oktober: '''31.000''': [[Thoiria]] vum Les Meloures * {{0}}9. September: '''30.500''': [[Fraillicourt]] vum Les Meloures * 21. August: '''30.000''': [[Krasnojarsk]] vum Otets * 16. Juni: '''29.500''': [[Le repos du guerrier (Film)]] vum Johnny Chicago * 10. Abrëll: '''29.000''': [[Oberstinzel]] vum Les Meloures * 18. Januar: '''28.500''': [[Robert Winter]] vun der Fliedermaus {{Div col end}} === 2009 === {{Div col|cols=2}} * {{0}}4. November: '''28.000''': [[Helen Keller]] vum Jean Beurlet * 31. August: '''27.500''': [[Jean-Georges Pfortzheim]] vum Les Meloures * 15. Juni: '''27.000''': [[Vuelta Ciclista al País Vasco 2009]] vum Les Meloures * {{0}}5. Abrëll: '''26.500''': [[Bernard Ferdinand Lyot]] vum SITCK * 27. Januar: '''26.000''': [[Christoph Salzmann]] vum Zinneke {{Div col end}} === 2008 === {{Div col|cols=2}} * 17. Dezember: '''25.500''': [[Erich Hartmann]] vum Les Meloures * {{0}}3. Dezember: '''25.000''': [[Pierre Biwer]] vum Cornischong * 26. Oktober: '''24.500''': ‎[[CSI: Crime Scene Investigation]] vum Alexandra * 24. August: '''24.000''': [[Willy Flener]] vum Reniarf * 30. Juli: '''23.500''': [[Nëssmaart]] vum Ernmuhl * {{0}}6. Juli: '''23.000''': [[T-34]] vum Ernmuhl * {{0}}6. Juni: '''22.500''': [[Canton de Rueil-Malmaison]] vum Les Meloures * 16. Mee: '''22.000''': [[Canton d'Hazebrouck-Sud]]‎ vum Les Meloures * 25. Abrëll: '''21.500''': [[Canton de Digoin]] vum Les Meloures * 15. Abrëll: '''21.000''': [[Canton d'Albi-Sud]] vum Les Meloures * 13. Mäerz: '''20.500''': [[Canton de Thiers]] vum Les Meloures * {{0}}2. Februar: '''20.000''': [[TSV Schwieberdingen]] vun der IP ‎88.67.142.122 * 14. Januar: '''19.500''': ? {{Div col end}} === 2007 === {{Div col|cols=2}} * 28. Dezember: '''19.000''': "Canton de Saint-Agrève" vum Les Meloures * {{0}}5. Dezember: '''18.500''': "Lyndon B. Johnson" vum Robby * 20. Oktober: '''18.000''': "Canton de Damville" vum Les Meloures * 15. September: '''17.500''': "Arrondissement Roanne" vum Les Meloures * 15. August: '''17.000''': "NGC 2360" vum SITCK * 22. Juli: '''16.500''': "Canton de Marmoutier" vum Les Meloures * {{0}}3. Juli: '''16.000''': "Bassurels" vum Les Meloures * 12. Juni: '''15.500''': "‎Le Magny (Vosges)" vum Les Meloures * 18. Mee: '''15.000''': "Escles" vum Les Meloures * 12. Abrëll: '''14.500''': "Avrainville" vum Les Meloures * 19. Mäerz: '''14.000''': " ‎Girauvoisin" vum Les Meloures * {{0}}5. Mäerz: '''13.500''': "Ugny" vum Les Meloures * 12. Februar: '''13.000''': "Dalhain" vum Les Meloures * 16. Januar: '''12.500''': "Hans-Gert Poetering" vum Ernmuhl {{Div col end}} === 2006 === {{Div col|cols=2}} * 19. Dezember: '''12.000''': "Lëscht vun de gréisste Stären" vum SITCK * 20. November: '''11.500''': "Astronomical Journal" vum Cornischong * {{0}}9. Oktober: '''11.000''': "Wässeg" vum Cornischong * 27. August: '''10.500''': "Parverband Bartreng-Stroossen" vum Pear * 23. Juli: '''10.000''': "Schütze (Homonymie)" vum Alexandra * 25. Mee: '''9.500''': "Lëscht vun de Weltierwen (Amerika)" vum Alexandra * {{0}}4. Abrëll: '''9.000''': "Pythagoras vu Samos" vum Alexandra * {{0}}9. Mäerz: '''8.500''': "Technolink" vum G2 * {{0}}3. Februar: '''8.000''': "Lëscht vu Lëtzebuerger Zeitungen" vum Alexandra * {{0}}8. Januar: '''7.500''': "Gouvy" vum Zinneke {{Div col end}} === 2005, 2004 === ''kuckt: [[Wikipedia:Ierbessenzielereien/Archiv]]'' == Eng Ierbes am Mount == * elo grad: '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' ===2026=== * 1. Oktober: '''67.963''' * 1. September: '''67.870''' * 1. August: '''67.605''' * 1. Juli: '''67.415''' * 1. Juni: '''67.349''' * 1. Mee: '''67.209''' * 1. Abrëll: '''66.975''' * 1. Mäerz: ''' 66.744''' * 1. Februar: '''66.555''' * 1. Januar: ''' 66.377''' ===2025=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''66.116''' * 1. November: '''65.980''' * 1. Oktober: '''65.784''' * 1. September: ''' 65.637''' * 1. August: '''65.476''' * 1. Juli: '''65.312''' * 1. Juni: '''65.145''' * 1. Mee: '''65.032''' * 1. Abrëll: '''64.886''' * 1. Mäerz: '''64.771''' * 1. Februar: '''64.581''' * 1. Januar: '''64.329''' {{Div col end}} ===2024=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''64.216''' * 1. November: '''64.128''' * 1. Oktober: '''63.916''' * 1. September: '''63.736''' * 1. August: '''63.620''' * 1. Juli: '''63.467''' * 1. Juni: '''63.409''' * 1. Mee: '''63.338''' * 1. Abrëll: '''63.244''' * 1. Mäerz: '''63.108''' * 1. Februar: '''62.983''' * 1. Januar: '''62.793''' {{div col end}} ===2023=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''62.623''' * 1 November: '''62.440''' * 1. Oktober: '''62.258''' * 1. September: '''62.140''' * 1. August: ''' 61.949''' * 1. Juli: '''61.837''' * 1. Juni: '''61.768''' * 1. Mee: '''61.683''' * 1. Abrëll: '''61.635''' * 1. Mäerz: '''61.536''' * 1. Februar: '''61.429''' * 1. Januar: '''61.333''' {{div col end}} ===2022=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''61.282''' * 1. November: '''61.198''' * 1. Oktober: '''61.147''' * 1. September: '''61.079''' * 1. August: '''60.975''' * 1. Juli: '''60.917''' * 1. Juni: '''60.860''' * 1. Mee: '''60.807''' * 1. Abrëll: '''±60.700''' * 1. Mäerz: '''60.621''' * 1. Februar: '''60.536''' * 1. Januar: '''60.442''' {{Div col end}} ===2021=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''60.359''' * 1. November: '''60.287''' * 1. Oktober: ''' 60.241''' * 1. September; '''60.190''' * 1. August: '''60.010''' * 1. Juli: '''59.814''' * 1. Juni: '''59.775''' * 1. Mee: '''59.674''' * 1. Abrëll: '''59.528''' * 1. Mäerz: '''59.364''' * 1. Februar: '''59.293''' * 1. Januar: '''59.186''' {{Div col end}} ===2020=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''59.109''' * 1. November: '''58.973''' * 1. Oktober: '''58.813''' * 1. September: '''58.712''' * 1. August: '''58.616''' * 1. Juli: '''58.504''' * 1. Juni: '''58.386''' * 1. Mee: '''58.253''' * 1. Abrëll: '''58.035''' * 1. Mäerz: '''57.820''' * 1. Februar: '''57.652''' * 1. Januar: '''57.540''' {{Div col end}} ===2019=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''57.408''' * 1. November: '''57.319''' * 1. Oktober: ''' 57.243''' * 1. September: '''57.150''' * 1. August: '''56.894''' * 1. Juli: '''56.739''' * 1. Juni: '''56.606''' * 1. Mee: '''56.444''' * 1. Abrëll: '''56.100''' * 1. Mäerz: '''55.848''' * 1. Februar: '''55.690''' * 1. Januar: '''55.332''' {{Div col end}} ===2018=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''55.115''' * 1. November: '''54.685''' * 1. Oktober: '''54.529''' * 1. September: '''54.416''' * 1. August: '''54.302''' * 1. Juli: '''54.189''' * 1. Juni: '''53.755''' * 1. Mee: '''51.956''' * 1. Abrëll: '''51.651''' * 1. Mäerz: '''51.404''' * 1. Februar: '''51.171''' * 1. Januar: '''50.820''' {{Div col end}} ===2017=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''50.711''' * 1. November: '''50.579''' * 1. Oktober: '''50.390''' * 1. September: '''49.974''' * 1. August: '''49.844''' * 1. Juli: ''' 49.619''' * 1. Juni: ''' 49.251''' * 1. Mee: '''48.663''' * 1. Abrëll: '''48.379''' * 1. Mäerz: '''48.171''' * 1. Feburar: '''47.869''' * 1. Januar: '''47.507''' {{Div col end}} ===2016=== {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''47.186''' * 1. November: '''46.926''' * 1. Oktober: '''46.715''' * 1. September: '''46.529''' * 1. August: '''46.262''' * 1. Juli: '''46.032''' * 1. Juni: '''45.783''' * 1. Mee: '''45.660''' * 1. Abrëll: '''45.547''' * 1. Mäerz: '''45.417''' * 1. Februar: '''45.273''' * 1. Januar: '''45.100''' {{Div col end}} === 2015 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''44.830''' * 1. November: '''44.543''' * 1. Oktober: '''44.364''' * 1. September: '''44.242''' * 1. August: '''44.070''' * 1. Juli: '''43.901''' * 1. Juni: '''43.686''' * 1. Mee: '''43.514''' * 1. Abrëll: '''43.319''' * 1. Mäerz: '''43.084''' * 1. Februar: ? * 1. Januar: '''42.550''' {{Div col end}} === 2014 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''42.180''' * 1. November: '''41.947''' * 1. Oktober: '''41.769''' * 1. September: '''41.609''' * 1. August: '''41.444''' * 1. Juli: '''41.275''' * 1. Juni: '''41.127''' * 1. Mee: '''40.984''' * 1. Abrëll: '''40.861''' * 1. Mäerz: '''40.668''' * 1. Februar: '''40.382''' * 1. Januar: '''40.100''' {{Div col end}} === 2013 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''39.752''' * 1. November: '''39.552''' * 1. Oktober: ''' 39.302''' * 1. September: '''39.169''' * 1. August: ''' 39.022''' * 1. Juli: ''' 38.874''' * 1. Juni: '''38.732''' * 1. Mee: '''38.596''' * 1. Abrëll: '''38.400''' * 1. Mäerz: '''38.194''' * 1. Februar: '''37.946''' * 1. Januar: '''37.687''' {{Div col end}} === 2012 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''37.345''' * 1. November: '''37.181''' * 1. Oktober: '''37.008''' * 1. September: '''36.826''' * 1. August: '''36.649''' * 1. Juli: '''36.469''' * 1. Juni: '''36.229''' * 1. Mee: '''35.863''' * 1. Abrëll: '''35.641''' * 1. Mäerz: '''35.358''' * 1. Februar: '''35.000''' * 1. Januar: '''34.614''' {{Div col end}} === 2011 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''34.335''' * 1. November: '''34.032''' * 1. Oktober: '''33.578''' * 1. September: '''33.446''' * 1. August: '''33.306''' * 1. Juli: ''' 33.012''' * 1. Juni: ''' 32.763''' * 1. Mee: '''32.579''' * 1. Abrëll: '''32.396''' * 1. Mäerz: '''32.115''' * 1. Februar: '''31.862''' * 1. Januar: '''31.644''' {{Div col end}} === 2010 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''31.451''' * 1. November: '''31.263''' * 1. Oktober: '''30.816''' * 1. September: '''30.280''' * 1. August: '''29.681''' * 1. Juli: '''29.574''' * 1. Juni: '''29.400''' * 1. Mee: '''29.217''' * 1. Abrëll: '''28.911''' * 1. Mäerz: '''28.706''' * 1. Februar: '''28.596''' * 1. Januar: '''28.372''' {{Div col end}} === 2009 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''28.194''' * 1. November: '''27.981''' * 1. Oktober: '''27.690''' * 1. September: '''27.507''' * 1. August: '''27.325''' * 1. Juli: '''27.117''' * 1. Juni: '''26.911''' * 1. Mee: ''' 26.647''' * 1. Abrëll: ''' 26.473''' * 1. Mäerz: '''26.231''' * 1. Februar: '''26.017''' * 1. Januar: '''25.781''' {{Div col end}} === 2008 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember: '''24.990''' * 1. November:'''24.567''' * 1. Oktober: '''24.332''' * 1. September: '''24.161''' * 1. August: '''23.521''' * 1. Juli: '''22.901''' * 1. Juni: '''22.301''' * 1. Mee: '''21.607''' * 1. Abrëll: '''20.758''' * 1. Mäerz:'''20.334''' * 1. Februar:'''19.990''' * 1. Januar:'''19.100''' {{Div col end}} === 2007 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember:'''18.451''' * 1. November:'''18.134''' * 1. Oktober: '''17.738''' * 1. September: '''17.294''' * 1. August: '''16.781''' * 1. Juli: '''15.953''' * 1. Juni: '''15.225''' * 1. Mee: '''14.715''' * 1. Abrëll: '''14.245''' * 1. Mäerz 2007: '''13.405''' * 1. Februar 2007: '''12.670''' * 1. Januar 2007: '''12.192''' {{div col end}} === 2006 === {{Div col|cols=4}} * 1. Dezember 2006: '''11.635''' * 1. November 2006: '''11.275''' * 1. Oktober 2006: '''10.914''' * 1. September: '''10.573''' * 1. August: '''10.135''' * 1. Juli: '''9.747''' * 1. Juni: '''9.542''' * 1. Mee: '''9.301''' * 1. Abrëll: '''8.937''' * 1. Mäerz: '''8.343''' * 1. Februar: '''7.972''' * 1. Januar: '''7.292''' {{div col end}} === 2005, 2004 === ''kuckt [[Wikipedia:Ierbessenzielereien/Archiv]]'' == Nach méi Ierbessenzielereien == * [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=lb.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-20&pages=Jean-Claude_Juncker|Xavier_Bettel Tool fir ze vergläiche watfireng Wikisäit wéi dacks gekuckt gëtt] * [https://tools.wmflabs.org/topviews/?project=lb.wikipedia.org&platform=all-access&date=last-month&excludes= Am dackste gekuckt Säite vum viregte Mount] <!--LINK GEET NET * [http://stats.grok.se/lb/top D'Säite vun der lëtzebuergescher Wikipedia no der Zuel vun den Opriff am '''Mäerz 2014'''] * [http://stats.grok.se/lb/latest30/G%C3%ABlle_Fra Nosichen, wéi dacks eng bestëmmt Säit am leschte Mount ugeklickt gouf] dëse Link weist op d'Säit vun der Gëlle Fra --> * [http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias Lëscht vun de Wikien no der Artikelzuel] {{en}} (ëmmer ganz aktuell) * [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaLB.htm Statistik iwwer d'lb-wikipedia an Tabelleform] an [http://stats.wikimedia.org/EN/ChartsWikipediaLB.htm als Graphik] {{en}} (November 2018) * [https://stats.wikimedia.org/v2/#/lb.wikipedia.org Déi nei Statistiken iwwer d'lb-Wikipedia] * [http://stats.wikimedia.org/EN/EditsRevertsLB.htm Ännerungen a Reverten op der lb-Wikipedia am Laf vun der Zäit opgedeelt op registréiert an anonym Benotzer] {{en}} (31. Dezember 2016) * [http://en.wikipedia.org/wikistats/EN/Sitemap.htm Vergläicher tëscht deenen eenzele Wikien] * [http://www.wikistatistics.net/wiki/lb Interaktiv Statistiken] * [[:en:Wikipedia:Wikipedia|Artikele pro Populatioun vu Spriecher]] * [http://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_News Säit mat Zuelespillereien iwwer déi verschidde Wikien] * [https://tools.wmflabs.org/guc/index.php Compteur vun den Ännerunge pro Benotzernumm op alle Wikien] * [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php Dem X! säin 'Edit Counter' op enger Wiki] * [https://tools.wmflabs.org/quentinv57-tools/tools/sulinfo.php En änleche Compteur: SUL Info] * [[Benotzer:Emijrp/List_of_Wikipedians_by_number_of_edits|Lëscht vun den lb.Wikipedianer no der Zuel vun Ännerungen, Stand 20. Juni 2012]] * [https://wiki-talents.toolforge.org/en/wiki-lb Wiki-talents] - erméiglecht d'Bewäertung vum Bäitrag vu Wikipedianer op Basis vum Verhältnes tëscht dem Ëmfang vun hire Beaarbechtungen an der Zuel vun den Opriff vun den Artikelen, bei deene se matgeschafft hunn. == Kuckt och == * [[Wikipedia:Geschicht|D'Geschicht vun der Wikipedia op Lëtzebuergesch]] [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] kfmegxkoh23rp3acku9lafoc06gd49x 0 11720 2711303 2690741 2026-10-07T18:44:39Z Dewilda 51264 trivia 2711303 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kierchentabell nei | Numm = Kierch vu Käerch | Foto gewënscht = | Bild = Kierch Käerch.jpg | Bildtext = Parkierch vu Käerch (2012) | Bild héich = | Bildtext héich = | Uertschaft = [[Käerch]] | Par = [[Par Äischdall Saint-François-et-Sainte-Claire|Äischdall Saint-François<br>et Sainte-Claire]] | Dekanat = [[Dekanat Süden-West|Süden-West]] | Numm / Patréiner = Hl. Remigius | Architekt(en) = | Baujoer = 1748 | Konsekratiounsjoer = 1760 | Koordinaten = {{coor dms|49|40|05.7|N|05|57|0.4|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Bild ënnen = KierVu25K.JPG | Bildtext ënnen = Bei der Käercher Kierch }} [[Fichier:Koerich church — Station of the Cross painting.jpg|thumb|upright|Statioun an der Kierch zu Käerch]] D''''Kierch zu Käerch''' ass eng [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]] [[Kierch]], déi zur [[Par Äischdall Saint-François-et-Sainte-Claire]] an zu der [[Gemeng Käerch]] gehéiert. De [[Patréiner]] vun der Kierch ass den [[Remi vu Reims|hellege Remigius]], deem säi Fest den 1. Oktober gefeiert gëtt. Se steet zentral an der Uertschaft an der Schoulstrooss, net wäit vum [[Schlass Käerch|Käercher Schlass]]. Ronderëm d'Kierch ass de [[Kierfecht]] ugeluecht. Zur fréierer Par Käerch gehéieren ausser der Dekanatskierch vu Käerch och nach d'[[Kierch Gëtzen|Filialkierch vu Gëtzen]] an d'[[Rochuskapell vu Giewel]]. == Geschicht == _{Subscript text}D'Kierch gouf vu 1747 bis 1748 op Initiativ vum [[Paschtouer]] Jean-Pierre Ningels<ref>{{Citation|URL=http://www.eluxemburgensia.lu/view/action/singleViewer.do?dvs=1597679724301~835&locale=en_US&VIEWER_URL=/view/action/singleViewer.do?&preferred_extension=tif&DELIVERY_RULE_ID=10&search_terms=fockenschloss&adjacency=N&application=DIGITOOL-3&frameId=1&usePid1=true&usePid2=true|Titel=Blum, M./Zieser, J. (1926): Series pastorum, oder: Reihenfolge der Seelsorger der einzelnen Pfarreien des heutigen Grossherzogtums Luxemburg von den ältesten Zeiten bis auf unsere Tage - Von Koerich bis Niederschieren. In: Ons Hémecht (1926), 32. Jg. [Körich: S. 75] [on-line: eLuxemburgensia.lu]|Gekuckt=17.08.2020|Datum=|Editeur=|Sprooch=}}</ref> gebaut, an de Bau gouf aus sengem Privatverméige finanzéiert. Den Architekt ass onbekannt, gebaut gouf se vum Entreprener Jean-Pierre Baraquin vu Käerch. Den Tuerm vun der Virgängerkierch gouf iwwerholl. Beim Bauwierk gouf sech staark un der [[Dräifaltegkeetskierch vu Lëtzebuerg|Dräifaltegkeetskierch an der Stad]] orientéiert, déi selwer déi Tréierer [[Kierch St. Paulin (Tréier)|Kierch St. Paulin]] als Virbild huet. 1755 engagéieren de Sculpteur André Doyen vun Dikrech an de Schräiner Frédéric Biver vu Käerch sech, fir d'Kierchemiwwelen ze liwweren, fënnef Altär, eng Rëtsch Statuen, Stallen a Beichtstill. Ënner der Leedung vum béimesche Moler Joseph Müller gi se faarweg gemaach an hie moolt mat senge Gesellen och nach vill Biller. Déi ganz Aarbechten daueren 10 Joer, awer d'Resultat ass och aussergewéinlech. Tëscht 1991 an 1993 gouf se vun der Firma Ochsenfahrt vu [[Paderborn]] restauréiert. Et ass deen éischte Kierchebau zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], deen am [[barock]]e Stil gebaut gouf. Dofir gouf en den 31. Juli 1968 op der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]] als ''nationaalt Monument'' agedroen.<ref>{{INPA-JL}}</ref> == Tuerm == D'Kierch huet ee vun de seelenen [[Ënnentuerm|Ënnentierm]]. Den ënneschten Deel vum Tuerm, deen den Datum 1727 dréit, ass méi al wéi de Réscht vun der Kierch. Deen ieweschten Deel vum Tuerm gouf 1791 opgesat. == Aweiung == Den 8. Juni 1760 gouf d'Kierch vum Tréierer Weibëschof fir Lëtzebuerg, dem Jean-Nicolas de Hontheim, ageweit. == Héichaltor == Den Héichaltor, deen aus [[Eechen]]holz geschnëtzt ass, besteet am Fong geholl aus dräi [[Altor|Altär]]. == Priedegtstull == De Priedegtstull staamt, wéi d'Sëtzbänken, aus der vireger Kierch. == Uergel == Déi haiteg Uergel gouf 1969 vun der [[Uergelmanufaktur E.F. Walcker]] vu [[Ludwigsburg]] opgeriicht an den 28. September vum selwechte Joer ageweit. Wéi d'[[Dekanat]]skierch [[1992]] komplett renovéiert gouf, ass d'Uergel restauréiert an nei intonéiert ginn. == Pietà == D'[[Pietà]] aus dem fréie [[16. Joerhonnert]] steet op der lénkser Säit vum Agank ënner dem [[Duxall]] am Eck. == Klacken == An der Kierch vu Kaerch lauden 3 Klacken am Schlagtoun La, Sol a Fa. ==Trivia== Hannen um [[Lëtzebuerger Frang#50F1964|50 Frang Schäi vun 1964]] ass d'Kierch zu Käerch duergestallt<ref>[[Raymond Weiller]]: ''125 ans de papier-monnaie luxembourgeois'' Banque Internationale à Luxembourg , Luxembourg 1981.</ref>. == Literatur == * Faltz Michel, ''Die Dekanatskirche von Koerich: ein Beitrag zur heimatlichen Kunst- und Kulturgeschichte'', 1948, Imprimerie du Nord, 132 Säiten * [[Alex Langini|Langini Alex]], ''Die Kirchen der Pfarrei Koerich'', 1995, Imprimerie St. Paul, 32 S. == Kuckt och == * [[Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg]] * [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren]] *[[Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren]] * [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Käerch]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Église Saint-Remi (Koerich)|{{PAGENAME}}}} * [http://web.cathol.lu/rubrique78 Websäit vum Parverband Äischdall] * [http://web.cathol.lu/article4124 D'Kierche vum Parverband Äischdall] * [https://web.archive.org/web/20131013053132/http://www.ssmn.public.lu/patrimoine/religieux/eglises/region_centre/koerich_eglise_stremi/index.html D'Kierch vu Käerch op der Websäit vum ''Service des sites et monuments nationaux''] {{fr}} * [http://www.glasmalerei-ev.de/pages/b2169/b2169.shtml D'Fënstere vun der Kierch vu Käerch op der Websäit vun der Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.] {{de}} * [http://orgues.lu/index.php?option=com_content&view=article&id=213:koerich&catid=88&Itemid=471 D'Uergel vun der Kierch op der Websäit ''Orgues.lu''] * [https://www.youtube.com/watch?v=BiflpY6zbpU Video op Youtube aus der Serie: Kierchen a Kapellen zu Lëtzebuerg iwwer d'Remigiuskierch zu Käerch] {{Referenzen}} [[Kategorie:Gemeng Käerch]] [[Kategorie:Klasséiert Kierchen a Kapellen|Kierch Kaerch]] [[Kategorie:Bauwierker 1748]] [[Kategorie:Kierchen a Kapellen am Dekanat Süden-West|Kaerch]] iy2fohyygeljzjqc9bl5ruo94kdmrep 2711304 2711303 2026-10-07T18:45:39Z Dewilda 51264 /* Trivia */ 2711304 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kierchentabell nei | Numm = Kierch vu Käerch | Foto gewënscht = | Bild = Kierch Käerch.jpg | Bildtext = Parkierch vu Käerch (2012) | Bild héich = | Bildtext héich = | Uertschaft = [[Käerch]] | Par = [[Par Äischdall Saint-François-et-Sainte-Claire|Äischdall Saint-François<br>et Sainte-Claire]] | Dekanat = [[Dekanat Süden-West|Süden-West]] | Numm / Patréiner = Hl. Remigius | Architekt(en) = | Baujoer = 1748 | Konsekratiounsjoer = 1760 | Koordinaten = {{coor dms|49|40|05.7|N|05|57|0.4|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Bild ënnen = KierVu25K.JPG | Bildtext ënnen = Bei der Käercher Kierch }} [[Fichier:Koerich church — Station of the Cross painting.jpg|thumb|upright|Statioun an der Kierch zu Käerch]] D''''Kierch zu Käerch''' ass eng [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]] [[Kierch]], déi zur [[Par Äischdall Saint-François-et-Sainte-Claire]] an zu der [[Gemeng Käerch]] gehéiert. De [[Patréiner]] vun der Kierch ass den [[Remi vu Reims|hellege Remigius]], deem säi Fest den 1. Oktober gefeiert gëtt. Se steet zentral an der Uertschaft an der Schoulstrooss, net wäit vum [[Schlass Käerch|Käercher Schlass]]. Ronderëm d'Kierch ass de [[Kierfecht]] ugeluecht. Zur fréierer Par Käerch gehéieren ausser der Dekanatskierch vu Käerch och nach d'[[Kierch Gëtzen|Filialkierch vu Gëtzen]] an d'[[Rochuskapell vu Giewel]]. == Geschicht == _{Subscript text}D'Kierch gouf vu 1747 bis 1748 op Initiativ vum [[Paschtouer]] Jean-Pierre Ningels<ref>{{Citation|URL=http://www.eluxemburgensia.lu/view/action/singleViewer.do?dvs=1597679724301~835&locale=en_US&VIEWER_URL=/view/action/singleViewer.do?&preferred_extension=tif&DELIVERY_RULE_ID=10&search_terms=fockenschloss&adjacency=N&application=DIGITOOL-3&frameId=1&usePid1=true&usePid2=true|Titel=Blum, M./Zieser, J. (1926): Series pastorum, oder: Reihenfolge der Seelsorger der einzelnen Pfarreien des heutigen Grossherzogtums Luxemburg von den ältesten Zeiten bis auf unsere Tage - Von Koerich bis Niederschieren. In: Ons Hémecht (1926), 32. Jg. [Körich: S. 75] [on-line: eLuxemburgensia.lu]|Gekuckt=17.08.2020|Datum=|Editeur=|Sprooch=}}</ref> gebaut, an de Bau gouf aus sengem Privatverméige finanzéiert. Den Architekt ass onbekannt, gebaut gouf se vum Entreprener Jean-Pierre Baraquin vu Käerch. Den Tuerm vun der Virgängerkierch gouf iwwerholl. Beim Bauwierk gouf sech staark un der [[Dräifaltegkeetskierch vu Lëtzebuerg|Dräifaltegkeetskierch an der Stad]] orientéiert, déi selwer déi Tréierer [[Kierch St. Paulin (Tréier)|Kierch St. Paulin]] als Virbild huet. 1755 engagéieren de Sculpteur André Doyen vun Dikrech an de Schräiner Frédéric Biver vu Käerch sech, fir d'Kierchemiwwelen ze liwweren, fënnef Altär, eng Rëtsch Statuen, Stallen a Beichtstill. Ënner der Leedung vum béimesche Moler Joseph Müller gi se faarweg gemaach an hie moolt mat senge Gesellen och nach vill Biller. Déi ganz Aarbechten daueren 10 Joer, awer d'Resultat ass och aussergewéinlech. Tëscht 1991 an 1993 gouf se vun der Firma Ochsenfahrt vu [[Paderborn]] restauréiert. Et ass deen éischte Kierchebau zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], deen am [[barock]]e Stil gebaut gouf. Dofir gouf en den 31. Juli 1968 op der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]] als ''nationaalt Monument'' agedroen.<ref>{{INPA-JL}}</ref> == Tuerm == D'Kierch huet ee vun de seelenen [[Ënnentuerm|Ënnentierm]]. Den ënneschten Deel vum Tuerm, deen den Datum 1727 dréit, ass méi al wéi de Réscht vun der Kierch. Deen ieweschten Deel vum Tuerm gouf 1791 opgesat. == Aweiung == Den 8. Juni 1760 gouf d'Kierch vum Tréierer Weibëschof fir Lëtzebuerg, dem Jean-Nicolas de Hontheim, ageweit. == Héichaltor == Den Héichaltor, deen aus [[Eechen]]holz geschnëtzt ass, besteet am Fong geholl aus dräi [[Altor|Altär]]. == Priedegtstull == De Priedegtstull staamt, wéi d'Sëtzbänken, aus der vireger Kierch. == Uergel == Déi haiteg Uergel gouf 1969 vun der [[Uergelmanufaktur E.F. Walcker]] vu [[Ludwigsburg]] opgeriicht an den 28. September vum selwechte Joer ageweit. Wéi d'[[Dekanat]]skierch [[1992]] komplett renovéiert gouf, ass d'Uergel restauréiert an nei intonéiert ginn. == Pietà == D'[[Pietà]] aus dem fréie [[16. Joerhonnert]] steet op der lénkser Säit vum Agank ënner dem [[Duxall]] am Eck. == Klacken == An der Kierch vu Kaerch lauden 3 Klacken am Schlagtoun La, Sol a Fa. ==Trivia== Hannen um [[Lëtzebuerger Frang#50F1961|50 Frang Schäi vun 1961]] ass d'Kierch zu Käerch duergestallt<ref>[[Raymond Weiller]]: ''125 ans de papier-monnaie luxembourgeois'' Banque Internationale à Luxembourg , Luxembourg 1981.</ref>. == Literatur == * Faltz Michel, ''Die Dekanatskirche von Koerich: ein Beitrag zur heimatlichen Kunst- und Kulturgeschichte'', 1948, Imprimerie du Nord, 132 Säiten * [[Alex Langini|Langini Alex]], ''Die Kirchen der Pfarrei Koerich'', 1995, Imprimerie St. Paul, 32 S. == Kuckt och == * [[Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg]] * [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren]] *[[Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren]] * [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Käerch]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Église Saint-Remi (Koerich)|{{PAGENAME}}}} * [http://web.cathol.lu/rubrique78 Websäit vum Parverband Äischdall] * [http://web.cathol.lu/article4124 D'Kierche vum Parverband Äischdall] * [https://web.archive.org/web/20131013053132/http://www.ssmn.public.lu/patrimoine/religieux/eglises/region_centre/koerich_eglise_stremi/index.html D'Kierch vu Käerch op der Websäit vum ''Service des sites et monuments nationaux''] {{fr}} * [http://www.glasmalerei-ev.de/pages/b2169/b2169.shtml D'Fënstere vun der Kierch vu Käerch op der Websäit vun der Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.] {{de}} * [http://orgues.lu/index.php?option=com_content&view=article&id=213:koerich&catid=88&Itemid=471 D'Uergel vun der Kierch op der Websäit ''Orgues.lu''] * [https://www.youtube.com/watch?v=BiflpY6zbpU Video op Youtube aus der Serie: Kierchen a Kapellen zu Lëtzebuerg iwwer d'Remigiuskierch zu Käerch] {{Referenzen}} [[Kategorie:Gemeng Käerch]] [[Kategorie:Klasséiert Kierchen a Kapellen|Kierch Kaerch]] [[Kategorie:Bauwierker 1748]] [[Kategorie:Kierchen a Kapellen am Dekanat Süden-West|Kaerch]] e7krys4lcmw7qj8b5i5kxznqil8yj51 0 12480 2711335 2690815 2026-10-07T20:36:12Z GilPe 14980 lb. = Nenneg 2711335 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoDE}} {{Infobox Uertschaft Däitschland | Numm = Nennig<br>[[Lëtzebuergesch|lb]]. ''Nenneg'' | Bundesland = Saarland | Regierungsbezierk = | Landkrees = [[Landkrees Merzig-Wadern|Merzig-Wadern]] | Verbandsgemeng = | Gemeng = [[Perl]] | Fläch = | Koordinaten = {{Coor dms|49|31|48|N|06|22|0|O|Haaptkoordinaten=jo}} }} [[Fichier:SchlNen1.JPG|350px|left|thumb|D'Schlass vun Nennig]] '''Nennig''' ([[Lëtzebuergesch|lb]]. ''Nenneg'') ass eng Uertschaft (Gemengebezirk) an der Gemeng [[Perl]] am [[Landkrees Merzig-Wadern]] am [[Saarland]]. Nennig huet eng 1000 Awunner. [[Fichier:RenGaar1.JPG|350px|left|thumb|De Renaissancegaart]] == Geographie == Nennig läit vis-à-vis vu [[Réimech]] op der [[Musel]]. == Geschicht == == Kuckeswäertes == * De [[réimesche Mosaik vun Nennig]] * D'[[Kierch vun Nennig]] * de [[Renaissancegaart Nennig|De Renaissancegaart zu Nennig]] == Kuckt och == * [[Réimesche Mosaik vun Nennig]] [[Fichier:KieNenWàit.JPG|180px|thumb|Kierchtuerm vun Nennig]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.nennig.de Gemeng Perl - Nennig] [[Kategorie:Uertschaften am Saarland]] [[Kategorie:Däitsch Uertschafte bei der Musel]] nl9yd77inn6gwms659uq5ao52xzmtd3 0 13407 2711388 2405443 2026-10-08T09:35:06Z Puscas 735 ..... 2711388 wikitext text/x-wiki {{SkizzMusek}} E '''Museksinstrument''' ass e Géigestand fir [[Musek]] ze maachen, deen duerch d'Awierke vun deem, deen drop spillt, ganz oder deelweis vibréiert a sou d'[[Loft]] ronderëm sech a [[Schwéngung]]e versetzt; dës Schwéngunge ginn dann als Geräisch oder [[Toun (Musek)|Toun]] erfaasst. == Klassifizéierung vun de Museksinstrumenter == Eng méiglech Andeelung vun de Museksinstrumenter riicht sech no der Aart a Weis, wéi den Toun entsteet. Sou kann een dann ënnerscheeden: * [[Chordophon]]en (Säiteninstrumenter): Gespaante Säite ginn zum schwénge bruecht, z.&nbsp;B. [[Gei]], [[Gittar]]. * [[Aerophon]]en: E Loftstroum léisst d'Instrument erkléngen, z.&nbsp;B. all [[Blosinstrumenter]], awer och den [[Akkordeon]]. * [[Idiophon]]en: Dës Instrumenter vibréieren an hirer Gesamtheet, meeschtens well s'un- oder géintenee geschloe ginn, z.&nbsp;B. [[Holzblock]], [[Klackespill]], [[Klibber]]. * [[Membranophon]]en: Dës Instrumenter hunn eng Membran (e "Fell"), déi schwéngt, z.&nbsp;B. well drop geschloe gouf, z.&nbsp;B. [[Tromm]]. * [[Elektrophon]]en sinn elektronesch Instrumenter, déi un en Hautparleur ugeschloss sinn, an duerch dee sinn hir Téin ze héieren, z.&nbsp;B. [[Syntheziser]]. *[[Teremin|Aetherophon]]: En elektronescht Instrument, dat ouni Kontakt gespillt gëtt. == Um Spaweck == {{Commonscat|Musical instruments|Museksinstrumenter}} [[Kategorie:Museksinstrumenter| ]] q02ym9n9u0v54tkzmkcv865walym7kd 0 14756 2711336 2633984 2026-10-07T20:39:59Z GilPe 14980 /* Däitschland */ der e puer derbäi 2711336 wikitext text/x-wiki Dës '''Lëscht vun de lëtzebuergeschen Nimm fir net-lëtzebuergesch Uertschaften''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]]. Et sief bemierkt, datt d'Schreifweis vun den Nimm op Lëtzebuergesch zu engem Deel aus dem [[Luxemburger Wörterbuch]] ass, an dowéinst net der offizieller Schreifweis entsprécht, zu engem aneren Deel aus enger Lëscht vun [[Areler Land a Sprooch]] iwwerholl gouf, déi sech op [[Ënnermondaart]]e aus deem Streech stäipt. Kuckt dofir [[Lëtzebuergesch Nimm fir auslännesch Uertschaften]], wou déi verschidden Aspekter virgestallt ginn. == Belsch == {{Div col|cols=4}} * [[Arel]]: ''Arlon'' * [[Atert (Provënz Lëtzebuerg)|Atert]]: ''Attert'' * [[Baaschtnech]]: ''Bastogne'' * Buerg-Räiland: [[Burg-Reuland]] * [[Bréissel]]: ''Bruxelles/Brussel'' * [[Léck]]: ''Liège'' * [[Léiwen]]: ''Leuven'' * ''Maartel'': [[Martelange]] * [[Namouer]]: ''Namur'' * ''Rouden'': [[Rondu]] * [[Sankt Väit]]: ''Sankt Vith'' {{Div col end}} ''Kuckt och: [[Lëscht vun den Uertschaften am Areler Land]]'' == Däitschland == {{Div col|cols=4}} * [[Béibreg]]: ''Bitburg'' * [[Doleeden]]: ''Daleiden'' * [[Donen]]: ''Dahnen'' * [[Doosber]]: ''Dasburg'' * ''Heckhouschent'': ''Heckhuscheid'' * [[Irrsen]]: ''Irrhausen'' * ''Kartaus'': ''Karthaus'' * [[Laser_(Däitschland)|Laser]]: ''Langsur'' * [[Léngebech]]: ''Lünebach'' * [[Lëtschkampen]]: ''Lützkampen'' * [[Neierbuerg]]: ''Neuerburg'' * Nenneg: ''[[Nennig]]'' * [[Nëttel]]: ''Nittel'' * [[Oochen]]: ''Aachen'' * Pärel: ''[[Perl]]'' * [[Ruet op der Our]]: ''Roth an der Our'' * [[Tréier]]: ''Trier'' * [[Saarbrécken]]: ''Saarbrücken'' * Saarbuerg: ''[[Saarburg]]'' * [[Wallenduerf]]: ''Wallendorf'' * Welschbëlleg: ''[[Welschbillig]]'' * [[Wëncher]]: ''Wincheringen'' {{Div col end}} == Frankräich == {{Div col|cols=4}} * ''Armet'': [[Aumetz]] * ''Audersërek'': ''Haute-Sierck'' * ''Bettschden'': [[Boulange]] * ''Beyeren'', ''Blobeyeren'': ''[[Bure (Moselle)|Bure]]'' * ''Bockweiler'': [[Beuvillers (Meurthe-et-Moselle)]] * [[Däitsch-Oth]]: ''Audun-le-Tiche'' * [[Diddenuewen]]: ''Thionville'' * [[Ëtteng]]: ''Ottange'' * [[Fensch]]: ''Fontoy'' * ''Geesswëller'': [[Villers-la-Chèvre]] * [[Grenobel]]: ''Grenoble'' * [[Grouss-Hetteng]]: ''Hettange-Grande'' * ''Héiseng-Guebereng'': [[Hussigny-Godbrange]] * ''Héiseng'': [[Hussigny]] * ''Hierkereng'': [[Herserange]] * ''Hieweng'': [[Havange]] * ''Hoen'': [[Hagen (Moselle)]] * ''Jäiz'': [[Yutz]] * [[Kettenuewen]]: ''Cattenom'' * ''Loer'': [[Tiercelet]] * [[Lonkech]]: ''Longwy'' * [[Nanzeg]]: ''Nancy'' * [[Nongkäl]]: ''Nondkeil'' * [[Opech]]: ''Apach'' * [[Paräis]]: ''Paris'' * [[Präisch]]: ''Preisch'' * [[Réideng]]: ''Rédange'' * ''Rëntgen'': [[Basse-Rentgen]] * ''Rëttgen'': [[Roussy-le-Village]] * [[Roudemaacher]]: ''Rodemack'' * [[Russange|Réisseng]]: ''Russange'' * ''Ruxeler'': ''[[Rochonvillers]]'' * [[Saarbuerg]]: ''Sarrebourg'' * [[Sierk]]: ''Sierck-les-Bains'' * [[Stroossbuerg]]: ''Strasbourg'' * ''Suuftgen'': [[Zoufftgen]] * ''Uerswëller'': [[Angevillers]] * ''Weller'': [[Villerupt]] * ''Weppech'': [[Woippy]] * [[Wuelmereng]]: ''Volmerange-les-Mines'' * ''Zounen'': [[Saulnes]] {{Div col end}} == Italien == * [[Roum]]: ''Roma'' * [[Venedeg]]: ''Venezia'' == Schwäiz == * Zürech: [[Zürich]] == Südafrika == * [[Johannesbuerg]]: ''Johannesburg'' * [[Kapstad]]: ''Cape Town'' == Anerer == * '''Indien''' ** [[Nei-Delhi]]: ''New Delhi'', ''नई दिल्ली/Naee Dillee'' * '''Russland''' ** [[Sankt Péitersbuerg]]: ''Санкт-Петербург/Sankt-Peterburg'' * '''[[Vatikanstad]]''': ''Civitas Vaticana'', ''Città del Vaticano'' {{DEFAULTSORT:Lescht vun de letzebuergeschen Nimm fir net-letzebuergesch Uertschaften}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Sprooch]] [[Kategorie:Lëschten (Geographie)|L]] [[Kategorie:Lëschten (Lëtzebuerg)|Nimm fir net-letzebuergesch Uertschaften]] j0t3xin305e7pol8vu1aw2y8xpch0wk 2711340 2711336 2026-10-07T20:50:26Z GilPe 14980 /* Belsch */ +Fäteler 2711340 wikitext text/x-wiki Dës '''Lëscht vun de lëtzebuergeschen Nimm fir net-lëtzebuergesch Uertschaften''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]]. Et sief bemierkt, datt d'Schreifweis vun den Nimm op Lëtzebuergesch zu engem Deel aus dem [[Luxemburger Wörterbuch]] ass, an dowéinst net der offizieller Schreifweis entsprécht, zu engem aneren Deel aus enger Lëscht vun [[Areler Land a Sprooch]] iwwerholl gouf, déi sech op [[Ënnermondaart]]e aus deem Streech stäipt. Kuckt dofir [[Lëtzebuergesch Nimm fir auslännesch Uertschaften]], wou déi verschidden Aspekter virgestallt ginn. == Belsch == {{Div col|cols=4}} * [[Arel]]: ''Arlon'' * [[Atert (Provënz Lëtzebuerg)|Atert]]: ''Attert'' * [[Baaschtnech]]: ''Bastogne'' * Buerg-Räiland: ''[[Burg-Reuland]]'' * [[Bréissel]]: ''Bruxelles/Brussel'' * Fäteler: ''[[Fauvillers]]'' * [[Léck]]: ''Liège'' * [[Léiwen]]: ''Leuven'' * Maartel: ''[[Martelange]]'' * [[Namouer]]: ''Namur'' * Rouden: ''[[Rondu]]'' * [[Sankt Väit]]: ''Sankt Vith'' {{Div col end}} ''Kuckt och: [[Lëscht vun den Uertschaften am Areler Land]]'' == Däitschland == {{Div col|cols=4}} * [[Béibreg]]: ''Bitburg'' * [[Doleeden]]: ''Daleiden'' * [[Donen]]: ''Dahnen'' * [[Doosber]]: ''Dasburg'' * ''Heckhouschent'': ''Heckhuscheid'' * [[Irrsen]]: ''Irrhausen'' * ''Kartaus'': ''Karthaus'' * [[Laser_(Däitschland)|Laser]]: ''Langsur'' * [[Léngebech]]: ''Lünebach'' * [[Lëtschkampen]]: ''Lützkampen'' * [[Neierbuerg]]: ''Neuerburg'' * Nenneg: ''[[Nennig]]'' * [[Nëttel]]: ''Nittel'' * [[Oochen]]: ''Aachen'' * Pärel: ''[[Perl]]'' * [[Ruet op der Our]]: ''Roth an der Our'' * [[Tréier]]: ''Trier'' * [[Saarbrécken]]: ''Saarbrücken'' * Saarbuerg: ''[[Saarburg]]'' * [[Wallenduerf]]: ''Wallendorf'' * Welschbëlleg: ''[[Welschbillig]]'' * [[Wëncher]]: ''Wincheringen'' {{Div col end}} == Frankräich == {{Div col|cols=4}} * ''Armet'': [[Aumetz]] * ''Audersërek'': ''Haute-Sierck'' * ''Bettschden'': [[Boulange]] * ''Beyeren'', ''Blobeyeren'': ''[[Bure (Moselle)|Bure]]'' * ''Bockweiler'': [[Beuvillers (Meurthe-et-Moselle)]] * [[Däitsch-Oth]]: ''Audun-le-Tiche'' * [[Diddenuewen]]: ''Thionville'' * [[Ëtteng]]: ''Ottange'' * [[Fensch]]: ''Fontoy'' * ''Geesswëller'': [[Villers-la-Chèvre]] * [[Grenobel]]: ''Grenoble'' * [[Grouss-Hetteng]]: ''Hettange-Grande'' * ''Héiseng-Guebereng'': [[Hussigny-Godbrange]] * ''Héiseng'': [[Hussigny]] * ''Hierkereng'': [[Herserange]] * ''Hieweng'': [[Havange]] * ''Hoen'': [[Hagen (Moselle)]] * ''Jäiz'': [[Yutz]] * [[Kettenuewen]]: ''Cattenom'' * ''Loer'': [[Tiercelet]] * [[Lonkech]]: ''Longwy'' * [[Nanzeg]]: ''Nancy'' * [[Nongkäl]]: ''Nondkeil'' * [[Opech]]: ''Apach'' * [[Paräis]]: ''Paris'' * [[Präisch]]: ''Preisch'' * [[Réideng]]: ''Rédange'' * ''Rëntgen'': [[Basse-Rentgen]] * ''Rëttgen'': [[Roussy-le-Village]] * [[Roudemaacher]]: ''Rodemack'' * [[Russange|Réisseng]]: ''Russange'' * ''Ruxeler'': ''[[Rochonvillers]]'' * [[Saarbuerg]]: ''Sarrebourg'' * [[Sierk]]: ''Sierck-les-Bains'' * [[Stroossbuerg]]: ''Strasbourg'' * ''Suuftgen'': [[Zoufftgen]] * ''Uerswëller'': [[Angevillers]] * ''Weller'': [[Villerupt]] * ''Weppech'': [[Woippy]] * [[Wuelmereng]]: ''Volmerange-les-Mines'' * ''Zounen'': [[Saulnes]] {{Div col end}} == Italien == * [[Roum]]: ''Roma'' * [[Venedeg]]: ''Venezia'' == Schwäiz == * Zürech: [[Zürich]] == Südafrika == * [[Johannesbuerg]]: ''Johannesburg'' * [[Kapstad]]: ''Cape Town'' == Anerer == * '''Indien''' ** [[Nei-Delhi]]: ''New Delhi'', ''नई दिल्ली/Naee Dillee'' * '''Russland''' ** [[Sankt Péitersbuerg]]: ''Санкт-Петербург/Sankt-Peterburg'' * '''[[Vatikanstad]]''': ''Civitas Vaticana'', ''Città del Vaticano'' {{DEFAULTSORT:Lescht vun de letzebuergeschen Nimm fir net-letzebuergesch Uertschaften}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Sprooch]] [[Kategorie:Lëschten (Geographie)|L]] [[Kategorie:Lëschten (Lëtzebuerg)|Nimm fir net-letzebuergesch Uertschaften]] 91lhnl6t7vsr4d7mexsvsqfrou1d9su 2711378 2711340 2026-10-08T08:09:38Z GilPe 14980 /* Däitschland */ +Rooljen, Wanschdref 2711378 wikitext text/x-wiki Dës '''Lëscht vun de lëtzebuergeschen Nimm fir net-lëtzebuergesch Uertschaften''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]]. Et sief bemierkt, datt d'Schreifweis vun den Nimm op Lëtzebuergesch zu engem Deel aus dem [[Luxemburger Wörterbuch]] ass, an dowéinst net der offizieller Schreifweis entsprécht, zu engem aneren Deel aus enger Lëscht vun [[Areler Land a Sprooch]] iwwerholl gouf, déi sech op [[Ënnermondaart]]e aus deem Streech stäipt. Kuckt dofir [[Lëtzebuergesch Nimm fir auslännesch Uertschaften]], wou déi verschidden Aspekter virgestallt ginn. == Belsch == {{Div col|cols=4}} * [[Arel]]: ''Arlon'' * [[Atert (Provënz Lëtzebuerg)|Atert]]: ''Attert'' * [[Baaschtnech]]: ''Bastogne'' * Buerg-Räiland: ''[[Burg-Reuland]]'' * [[Bréissel]]: ''Bruxelles/Brussel'' * Fäteler: ''[[Fauvillers]]'' * [[Léck]]: ''Liège'' * [[Léiwen]]: ''Leuven'' * Maartel: ''[[Martelange]]'' * [[Namouer]]: ''Namur'' * Rouden: ''[[Rondu]]'' * [[Sankt Väit]]: ''Sankt Vith'' {{Div col end}} ''Kuckt och: [[Lëscht vun den Uertschaften am Areler Land]]'' == Däitschland == {{Div col|cols=4}} * [[Béibreg]]: ''Bitburg'' * [[Doleeden]]: ''Daleiden'' * [[Donen]]: ''Dahnen'' * [[Doosber]]: ''Dasburg'' * ''Heckhouschent'': ''Heckhuscheid'' * [[Irrsen]]: ''Irrhausen'' * ''Kartaus'': ''Karthaus'' * [[Laser_(Däitschland)|Laser]]: ''Langsur'' * [[Léngebech]]: ''Lünebach'' * [[Lëtschkampen]]: ''Lützkampen'' * [[Neierbuerg]]: ''Neuerburg'' * Nenneg: ''[[Nennig]]'' * [[Nëttel]]: ''Nittel'' * [[Oochen]]: ''Aachen'' * Pärel: ''[[Perl]]'' * Rooljen: ''[[Ralingen]]'' * [[Ruet op der Our]]: ''Roth an der Our'' * [[Tréier]]: ''Trier'' * [[Saarbrécken]]: ''Saarbrücken'' * Saarbuerg: ''[[Saarburg]]'' * [[Wallenduerf]]: ''Wallendorf'' * Welschbëlleg: ''[[Welschbillig]]'' * [[Wëncher]]: ''Wincheringen'' * [[Wanschdref]]: ''Wintersdorf'' {{Div col end}} == Frankräich == {{Div col|cols=4}} * ''Armet'': [[Aumetz]] * ''Audersërek'': ''Haute-Sierck'' * ''Bettschden'': [[Boulange]] * ''Beyeren'', ''Blobeyeren'': ''[[Bure (Moselle)|Bure]]'' * ''Bockweiler'': [[Beuvillers (Meurthe-et-Moselle)]] * [[Däitsch-Oth]]: ''Audun-le-Tiche'' * [[Diddenuewen]]: ''Thionville'' * [[Ëtteng]]: ''Ottange'' * [[Fensch]]: ''Fontoy'' * ''Geesswëller'': [[Villers-la-Chèvre]] * [[Grenobel]]: ''Grenoble'' * [[Grouss-Hetteng]]: ''Hettange-Grande'' * ''Héiseng-Guebereng'': [[Hussigny-Godbrange]] * ''Héiseng'': [[Hussigny]] * ''Hierkereng'': [[Herserange]] * ''Hieweng'': [[Havange]] * ''Hoen'': [[Hagen (Moselle)]] * ''Jäiz'': [[Yutz]] * [[Kettenuewen]]: ''Cattenom'' * ''Loer'': [[Tiercelet]] * [[Lonkech]]: ''Longwy'' * [[Nanzeg]]: ''Nancy'' * [[Nongkäl]]: ''Nondkeil'' * [[Opech]]: ''Apach'' * [[Paräis]]: ''Paris'' * [[Präisch]]: ''Preisch'' * [[Réideng]]: ''Rédange'' * ''Rëntgen'': [[Basse-Rentgen]] * ''Rëttgen'': [[Roussy-le-Village]] * [[Roudemaacher]]: ''Rodemack'' * [[Russange|Réisseng]]: ''Russange'' * ''Ruxeler'': ''[[Rochonvillers]]'' * [[Saarbuerg]]: ''Sarrebourg'' * [[Sierk]]: ''Sierck-les-Bains'' * [[Stroossbuerg]]: ''Strasbourg'' * ''Suuftgen'': [[Zoufftgen]] * ''Uerswëller'': [[Angevillers]] * ''Weller'': [[Villerupt]] * ''Weppech'': [[Woippy]] * [[Wuelmereng]]: ''Volmerange-les-Mines'' * ''Zounen'': [[Saulnes]] {{Div col end}} == Italien == * [[Roum]]: ''Roma'' * [[Venedeg]]: ''Venezia'' == Schwäiz == * Zürech: [[Zürich]] == Südafrika == * [[Johannesbuerg]]: ''Johannesburg'' * [[Kapstad]]: ''Cape Town'' == Anerer == * '''Indien''' ** [[Nei-Delhi]]: ''New Delhi'', ''नई दिल्ली/Naee Dillee'' * '''Russland''' ** [[Sankt Péitersbuerg]]: ''Санкт-Петербург/Sankt-Peterburg'' * '''[[Vatikanstad]]''': ''Civitas Vaticana'', ''Città del Vaticano'' {{DEFAULTSORT:Lescht vun de letzebuergeschen Nimm fir net-letzebuergesch Uertschaften}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Sprooch]] [[Kategorie:Lëschten (Geographie)|L]] [[Kategorie:Lëschten (Lëtzebuerg)|Nimm fir net-letzebuergesch Uertschaften]] azyzn71xqfa3oag62r95dauxh9bluqx 0 17260 2711347 2710341 2026-10-08T01:38:18Z Kent Wang 73388 Galerie bäisetzen, aus dem Portugiseschen iwwersat; + {{Panorama}} 2711347 wikitext text/x-wiki {{skizzRelGebai}} {{Infobox Gebai}} [[File:Monasterio de los Jerónimos, Lisboa, Portugal, 2022-07-24, DD 38-40 HDR.jpg|thumb|260px|Bannen am Klouschter]] De '''Mosteiro dos Jerónimos''' oder ''Hieronymusklouschter'', ass e Gebai zu [[Lissabon]] a [[Portugal]] dat am ''Manuelinik''-Stil gebaut ass. Dat ass déi portugisesch Variant vum spéit[[gotik|gotesche]] Stil, an deem een och Elementer erëmfënnt, déi op d'[[Renaissance]] zeréckzeféiere sinn. Et ass en 300 m laangt Gebai, bei deem déi ausféierlech Dekoratiounen aus [[Kalleksteen]] op der [[Fassad]] gutt erauskommen. An de Säitefligele sinn haut de Musée vun der [[Marinn]] an den [[Archeologie|archeologesche]] Musée. D'Hieronymusklouschter steet op der [[UNESCO]]-Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]]. Et läit direkt beim [[Tuerm vu Belém]], deem Tuerm, dee fir Portugal eng symbolesch Bedeitung huet. == Geschicht == Den [[13. Dezember]] [[2007]] gouf do{{Wou?}}<!-- am Klouschter oder am Tuerm vu Belém?--> den [[Traité vu Lissabon]] ënnerschriwwen. == Galerie == <gallery mode="packed"> File:South portal of Mosteiro dos Jerónimos 6171.jpg|Südportal File:Monasterio de los Jerónimos, Lisboa, Portugal, 2022-07-24, DD 38-40 HDR.jpg|Banneraum vun der Kierch File:Tomb of Vasco da Gama 8515.jpg|Graf vum Vasco da Gama File:Tomb of Luís de Camões 8508.jpg|Graf vum Luís de Camões File:Views of the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos 8498.jpg|Kräizgang File:Views of the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos, upper floor 8486.jpg|Kräizgang, ieweschte Stack File:Views of the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos, ground floor 8500.jpg|Kräizgang, Rez-de-chaussée File:Lion fountain in the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos 8501.jpg|Léiwebuer am Kräizgang </gallery> {{Panorama|image=Panorama of Jerónimos Monastery (edited).jpg|largeur=1800px|légende=Panoramavue vum Klouschter}} == Literatur == == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Weltierwen (Europa)]] == Um Spaweck == [http://whc.unesco.org/fr/list/ Säit vun der UNESCO mat der Lëscht iwwer d'Weltierwen] {{Commonscat}} [[Kategorie:Lissabon]] [[Kategorie:Weltkulturierwen a Portugal]] [[Kategorie:Reliéis Gebaier a Portugal]] h5c8rcoe1rfty6lgv3905hgwt5jagag 2711349 2711347 2026-10-08T06:40:54Z ~2026-50886-87 73250 ............... 2711349 wikitext text/x-wiki {{skizzRelGebai}} {{Infobox Gebai}} De '''Mosteiro dos Jerónimos''' oder ''Hieronymusklouschter'', ass e Gebai zu [[Lissabon]] a [[Portugal]] dat am ''Manuelinik''-Stil gebaut ass. Dat ass déi portugisesch Variant vum spéit[[gotik|gotesche]] Stil, an deem een och Elementer erëmfënnt, déi op d'[[Renaissance]] zeréckzeféiere sinn. Et ass en 300 m laangt Gebai, bei deem déi ausféierlech Dekoratiounen aus [[Kalleksteen]] op der [[Fassad]] gutt erauskommen. An de Säitefligele sinn haut de Musée vun der [[Marinn]] an den [[Archeologie|archeologesche]] Musée. D'Hieronymusklouschter steet op der [[UNESCO]]-Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]]. Et läit direkt beim [[Tuerm vu Belém]], deem Tuerm, dee fir Portugal eng symbolesch Bedeitung huet. == Geschicht == Den [[13. Dezember]] [[2007]] gouf am Klouschter den [[Traité vu Lissabon]] ënnerschriwwen. == Galerie == <gallery mode="packed"> File:South portal of Mosteiro dos Jerónimos 6171.jpg|Südportal File:Monasterio de los Jerónimos, Lisboa, Portugal, 2022-07-24, DD 38-40 HDR.jpg|Banneraum vun der Kierch File:Tomb of Vasco da Gama 8515.jpg|Graf vum Vasco da Gama File:Tomb of Luís de Camões 8508.jpg|Graf vum Luís de Camões File:Views of the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos 8498.jpg|Kräizgang File:Views of the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos, upper floor 8486.jpg|Kräizgang, ieweschte Stack File:Views of the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos, ground floor 8500.jpg|Kräizgang, Rez-de-chaussée File:Lion fountain in the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos 8501.jpg|Léiwebuer am Kräizgang </gallery> {{Panorama|image=Panorama of Jerónimos Monastery (edited).jpg|largeur=1800px|légende=Panoramavue vum Klouschter}} == Literatur == == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Weltierwen (Europa)]] == Um Spaweck == [http://whc.unesco.org/fr/list/ Säit vun der UNESCO mat der Lëscht iwwer d'Weltierwen] {{Commonscat}} [[Kategorie:Lissabon]] [[Kategorie:Weltkulturierwen a Portugal]] [[Kategorie:Reliéis Gebaier a Portugal]] 0qp857x7kjoahfbs3ayn8yzndx5nnpz 2711350 2711349 2026-10-08T06:48:04Z ~2026-50886-87 73250 ..... 2711350 wikitext text/x-wiki {{skizzRelGebai}} {{Infobox Gebai}} De '''Mosteiro dos Jerónimos''' oder ''Hieronymusklouschter'', ass e Gebai zu [[Lissabon]] a [[Portugal]] dat am ''Manuelinik''-Stil gebaut ass. Dat ass déi portugisesch Variant vum spéit[[gotik|gotesche]] Stil, an deem een och Elementer erëmfënnt, déi op d'[[Renaissance]] zeréckzeféiere sinn. Et ass en 300 m laangt Gebai, bei deem déi ausféierlech Dekoratiounen aus [[Kalleksteen]] op der [[Fassad]] gutt erauskommen. An de Säitefligele sinn haut de Musée vun der [[Marinn]] an den [[Archeologie|archeologesche]] Musée. D'Hieronymusklouschter steet op der [[UNESCO]]-Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]]. Et läit direkt beim [[Tuerm vu Belém]], deem Tuerm, dee fir Portugal eng symbolesch Bedeitung huet. == Geschicht == Den [[13. Dezember]] [[2007]] gouf am Klouschter den [[Traité vu Lissabon]] ënnerschriwwen. == Galerie == <gallery> South portal of Mosteiro dos Jerónimos 6171.jpg|Südportal Monasterio de los Jerónimos, Lisboa, Portugal, 2022-07-24, DD 38-40 HDR.jpg|Banneraum vun der Kierch Tomb of Vasco da Gama 8515.jpg|Graf vum Vasco da Gama Tomb of Luís de Camões 8508.jpg|Graf vum Luís de Camões Views of the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos 8498.jpg|Kräizgang Views of the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos, upper floor 8486.jpg|Kräizgang, ieweschte Stack Views of the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos, ground floor 8500.jpg|Kräizgang, Rez-de-chaussée Lion fountain in the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos 8501.jpg|Léiwebuer am Kräizgang </gallery> {{Panorama|image=Panorama of Jerónimos Monastery (edited).jpg|largeur=1800px|légende=Panoramavue vum Klouschter}} == Literatur == == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Weltierwen (Europa)]] == Um Spaweck == [http://whc.unesco.org/fr/list/ Säit vun der UNESCO mat der Lëscht iwwer d'Weltierwen] {{Commonscat}} [[Kategorie:Lissabon]] [[Kategorie:Weltkulturierwen a Portugal]] [[Kategorie:Reliéis Gebaier a Portugal]] kv33lttudcxm98izoevnywcj98ngsao 0 20344 2711363 2708829 2026-10-08T07:08:19Z GilPeBot 65660 Ortho (via JWB) 2711363 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''John Ronald Reuel Tolkien''', gebuer den [[3. Januar]] [[1892]] zu [[Bloemfontein]], haitegt [[Südafrika]], a gestuerwen den [[2. September]] [[1973]] zu [[Bournemouth]], [[England]], war en englesche [[Schrëftsteller]] a [[Philologie|Philolog]]. Mam Roman ''[[The Lord of the Rings]]'' ([[1954]]/[[1955|55]]) gouf hien zu engem Grënner vun der moderner [[Fantasy]]-Literatur. == Liewen == === Kandheet a Jugend === Den J. R. R. Tolkien kënnt am Joer 1892 als Jong vun engleschen Elteren, dem Bankmanager Arthur Tolkien a senger Fra Mabel Suffield, zu [[Bloemfontein]] am [[Oranje-Fräistaat]] (haut [[Südafrika]]) op d'Welt, wou sech säi Papp aus beruffleche Grënn opgehalen huet. D'Famill vum Papp huet [[Sachsen|sächsesch]] Wuerzelen (den Numm Tolkien kënnt vum däitsche Wuert ''tollkühn''), mä huet awer schonn zanter e puer Generatiounen an England gewunnt. Déi meescht Virfare vum Tolkien waren Handwierker. A senger fréier Kandheet ass bis op de Bass vun enger [[Vugelspannen|Vugelspann]], wat e méiglechen Ausléiser dofir kéint sinn, datt a senge Wierker ëmmer nees Risespannen optrieden, net vill geschitt. [[1895]] kënnt hie mat senger Mamm, déi dat afrikanescht Klima net gutt verdréit, a sengem Brudder Hilary (*[[1894]]) fir eng Vakanz op [[Birmingham]] ([[England]]). Do krut seng Mamm am Joer drops d'Noriicht vum Doud vun hirem Mann, deen u schwéiere bannenzege Bluddunge gestuerwe war. D'Famill ass doropshin op Sarehole Mill geplënnert, e Faubourg vu Birmingham, deen zu deem Zäitpunkt nach vun der [[Industrialiséierung]] verschount bliwwe war. Déi nächst véier Joer verbréngt den Tolkien an dëser ländlecher Idyll, déi spéider d'literaresch Virlag fir de Shire sollt ginn. Do héiert hien och fir d'éischt d'Wuert ''Gamgee'' fir [[Kotteng]], wat spéider zum Numm vun engem Hobbit-Protagonist a sengem Haaptwierk '' The Lord of the Rings'' wäert ginn. Seng Mamm, déi [[1900]] géint de Wëlle vun hiren Elteren a Schwéierelteren zum [[Réimesch-kathoulesch Kierch|Katholizismus]] [[Konversioun (Relioun)|konvertéiert]], erzitt hien an hirem 'neie' Glawen. Dës Grondprägung vun enger Weltusiicht sollt sech duerch dem Tolkien säi ganzt Liewen zéien, an och Auswierkungen op säi Wierk hunn. Well hie fréi en Interessi u Sprooche weist, bréngt seng Mamm him Grondlagen aus dem [[Latäin]], dem [[Franséisch]]en an dem [[Däitsch]]e bäi. Duerch si léiert hien och d'Geschichte vum [[Lewis Carroll]] (''[[Alice's Adventures in Wonderland]]''), d'''[[Artus]]-[[So]]'' an d'Mäerchebicher vum [[Andrew Lang]] kennen, an deenen hie fir d'éischt vun den nordesche Soe ronderëm de [[Siegfried]] héiert. Tëscht 1900 an 1902 plënnert den Tolkien mat senger Mamm e puermol zu Birmingham hin an hier, als éischt an den Deel Moseley, dann op King's Heath, wou hien duerch déi ongewinnten Nimm op de Kuelewaggone fir d'éischt Kéier [[Walisesch]] liest, a schliisslech op Edgbaston. Den Tolkien mécht eng Odyssee duerch verschidde Schoulen: nodeem en un der King Edward's School ugeholl gi war, wiesselt hien 1902 op d'St. Philips Grammar School, fir dann 1903 mat engem Stipendium nees op d'King Edward's School zeréckzegoen. Do léiert hien nieft de klassesche Sprooche Latäin a [[Griichesch]] duerch en engagéierte [[Schoulmeeschter]] och [[Mëttelenglesch]]. De 14. November 1904, den Tolkien huet zwielef Joer, stierft seng Mamm fir hien total iwwerraschend un engem [[Diabetescht Koma|diabetesche Koma]] no sechs Deeg. Dëse fréien Doud bewierkt beim Tolkien zwou Saachen: Engersäits eng staark emotional Verbonnenheet mat der kathoulescher Kierch an anerersäits eng pessimistesch Grondhaltung, an d'Virstellung datt dës Welt onwiderruflech gefall ass, an all Victoire dat Däischtert nëmme fir e kuerze Moment méi hell maache kann. Déi zwéi Bridder komme fir éischt bei de Pater Francis Morgan, dee si am Ufank bei hirer Tatta Beatrice Bartlett ënnerbréngt, spéider bei enger Pensiounswiertsfra déi eng Frëndin vun him war. Do léiert den Tolkien 1908 seng spéider Fra [[Edith Mary Tolkien|Edith Bratt]] kennen, an déi hie sech séier verkuckt. Dës geheim Affär flitt awer op, an den Tolkien gëtt vu sengem Tuteur gezwongen, d'Edith net méi erëmzegesinn, bis hie volljäreg ass. Dëst huet nach dräi Joer gedauert. Doduerch verwandelt sech d'jugendlech Romanz an eng tragesch Libesgeschicht, déi den Tolkien spéider a senger So vum [[Figuren aus Middle-earth|Beren]] a [[Figuren aus Middle-earth|Lúthien]] literaresch verschafft huet. An der Schoul gëtt den Tolkien duerch säi Rekter net nëmmen op d'[[Philologie]] opmierksam, mä léiert duerch ee [[Schoulmeeschter]] och d'[[Aalt Englesch]] kennen. Zu där Zäit liest hie fir d'éischt en Häerzstéck aus der alenglescher Literatur, d'Gedicht ''[[Beowulf]]'', an ass direkt begeeschtert. Am Mëttelenglesche mécht hie sech selwer mat den Dichtunge ''[[Sir Gawain and the Green Knight]]'' a ''[[Pearl]]'' vertraut. Iwwer dës dräi Wierker wäert hie spéider bedeitend akadeemesch Aarbechte schreiwen. Schliisslech intresséiert hie sech och fir déi [[Alnordesch Sprooch]] fir d'Geschicht vum Sigurd an dem Draach Fafnir, déi hien als Kand sou faszinéiert hat, am Original kënnen ze liesen. Duerch déi nei philologesch Erkenntnesser fänkt den Tolkien séier un, eege Sproochen z'erfannen, déi awer op sengem bis zu dësem Zäitpunkt scho gudde Wëssen iwwer d'linguistesch Entwécklungsprinzipie berouen. Fréi Versich baséiert hien um [[Spuenesch]]en, mä wéi hien duerch e Schoulkolleeg op dat [[Gotesch Sprooch|Gotescht]] opmierksam gëtt, fänkt hien net nëmmen un, d'Lücken an dëser doudeger Sprooch selbststänneg opzefëllen, mä och dat Gotescht op eng hypotheetesch Ursprooch zeréckzeféieren. Dës enk Beschäftegung mat Sprooche weist sech och geschwënn an der Schoul, wou den Tolkien seng Nolauschterer bei den Debatten (deemools meeschtens op Latäin) mat fléissenden Exposéen op griichesch, gotesch oder alenglesch iwwerrascht. Am Summer 1911 grënnt den Tolkien mat e puer Kolleegen, dorënner de Christopher Wiseman, de Robert Quilter Gilson an den Geoffrey Bache Smith, den T.C.B.S. (Tea Club – Barrovian Society), eng informell Gemeinschaft vu Frënn, déi sech am Ufank an der Schoulbibliothéik, spéider dann am Barrow's Stores reegelméisseg treffen, fir mateneen iwwer Literatur ze diskutéieren. Zu där Zäit a méiglecherweis duerch den T.C.B.S. inspiréiert, fänkt den Tolkien am Eescht domat un, Gedichter ze schreiwen, an deene fir d'éischt Feeëwiesen (''fairies'') am Bëschland optrieden. E méiglechen Ustouss dozou kéinten déi mystesch Wierker vum kathouleschen Dichter [[Francis Thompson]] gewiescht sinn, mat deene sech den Tolkien zu där Zäit ausenanergesat huet. No engem Echec 1909 geléngt et him am Dezember 1910, e Stipendium vum [[Exeter College]] zu [[Oxford]] ze kréien. Mam Wëssen datt seng onmëttelbar Zukunft domat geséchert ass, geet den Tolkien an de Rescht vu senger Schoulzäit, wou hien ënner anerem duerch d'finnescht [[Nationalepos]] [[Kalevala]] op d'[[Finnesch|Finnesch Sprooch]] opmierksam gëtt, op där hie spéider seng Konschtsprooch [[Quenya]] opbaut. Trotz senger spéiderer Ofneigung géint den Theater hëlt den Tolkien gär d'Roll vum Hermes an enger Opféierung vum Theaterstéck ''De Fridden'' ([[Aristophanes]]) un, a geet och am Dezember [[1911]] nach eemol fir eng Opféierung vum Stéck ''The Rivals'' ([[Richard Brinsley Sheridan|R. B. Sheridan]]) duerch Membere vum T.C.B.S., wou hien d'Roll vun der Mrs. Malaprop iwwerhëlt, op seng al Schoul zeréck. An der Zäit no der Schoul bis e säi Studiumufänkt, geet den Tolkien zesumme mat sengem Brudder an e puer anere Kolleegen op eng Wandertour an d'[[Schwäiz]]. Eng Postkaart mam Numm ''Der Berggeist'', op där een ale Mann deen ënner enger Kifer op engem Fiels sëtzt, duergestallt ass (d'Bild staamt vum däitsche Moler [[Josef Madlener]] vu [[Memmingen]]), gëtt no senge spéideren Ugaben d'Inspiratioun fir d'Figur vum Zauberer [[Figuren aus Middle-earth|Gandalf]] a senger eegener Welt [[Middle-earth]]. === Studienzäit === Am Oktober 1911 fänkt den Tolkien säi Studium um [[Exeter College]] zu [[Oxford]] un, fir d'éischt am Fach ''Classics'', dem Studium vun de klassesche Sprooche Latäin a Griichesch an hirer Literatur, mä hie langweilt sech awer séier. Nëmmen d'»Sproochwëssenschaft déi vergläicht« ka säin Interesse op sech zéien, säi Professer an dësem Fach weist hien op d'[[Walisesch]]t hin, deem sech den Tolkien doropshi begeeschtert zouwent. No senger Summervakanz 1912, déi hie bei King Edward's Horse, engem Kavallerieregiment, haaptsächlech am Suedel verbréngt (wat e wéineg Liicht op d'Optriede vun der Reiderkultur vu Rohan am ''Lord of the Rings'' werfe kéint), geet hien zeréck op [[Oxford]]. Hei fänkt hie geschwënn un, sech mam Finneschen ausenanerzesetzen. Dësen Afloss weist sech och doran, datt e säi Projet vun enger Konschtsprooch déi um Goteschen opgebaut ass, opgëtt, a sech u senger neier Liblingssprooch orientéiert. D'Resultat sollt Jore méi spéit als [[Quenya]], Héichsprooch vun den Elben, Agank a seng mythologesch Welt Middle-earth fannen. Chrëschtdag 1912 verbréngt den Tolkien bei senger Famill, wou en no enger englescher Chrëschtdagstraditioun als Regisseur an Haaptduersteller en Theaterstéck wat e selwer geschriwwen huet, opféiert - eng bemierkenswäert Tatsaach wann ee seng spéider Ofneigung géint den Drama bedenkt. Den 3. Januar 1913, dem Dag vu senger Volljäregkeet, schreift hie fir d'éischt Kéier nees senger Jugendléift Edith, mä muss awer gewuer ginn, datt si sech an der Tëschenzäit mam Brudder vun enger Schoulfrëndin verloobt huet. Hien huet net wëlles, seng grouss Léift opzeginn, a geet perséinlech bei d'Edith, wou e si iwwerzeege kann, hir Entscheedung z'iwwerdenken. Ee Joer méi spéit, nodeem och d'Edith der kathoulescher Kierch bäigetrueden ass, gi si offiziell verloobt an zwee Joer duerno, den [[22. Januar]] [[1916]], bestuet. Säin akadeemesche Wee verleeft an der Tëschenzäit net ouni Problemer. Well hien d'eigentlech Matière zu Gonschte vu senge ville Sproochinteresse vernoléissegt, schléisst hien d'Tëscheprüfung no zwee Joer Studium mat engem »Second« of, wouriwwer hien enttäuscht ass (vergläichbar mat enger lëtzebuergescher »Zwee«). Op Ureegung vu sengem College, deem säin Intressi fir germanesch Sproochen opgefall war, wiesselt hien op d'Institut fir englesch Sprooch a Literatur. Do liest hien am Kader vum usprochsvollen alenglesche Literaturkanon d'Wierk ''Crist'' vum angelsächseschen Dichter [[Cynewulf]] (fréit [[8. Joerhonnert]]), eng Sammlung vu reliéiser Dichtung. Zwou Zeile vun deem Gedicht sollten hie staark beaflossen: :''Eala Earendel engla beorhtast'' :''ofer middangeard monnum sended'' :''Heel dir Earendel, stralendsten Engel,'' :''iwwer Mëtteläerd de Mënsche geschéckt'' Mat »middangeard« oder »[[Middle-earth|Mëtteläerd]]« ass hei d'Welt vun de Mënsche gemengt. Traditionell als »Liichtstral« iwwersat, gleeft den Tolkien datt den Numm »Earendel« op de Morgenstern, d'[[Venus (Planéit)|Venus]], hiweist, dee mat sengem Opgoen d'Enn vun der Nuecht an den Ufank vum Dag ukënnegt. Hie selwer beschreift d'Wierkung vun dësen Zeilen op sech sou: :''I felt a curious thrill, as if something had stirred in me, half wakened from sleep. There was something very remote and strange and beautiful behind those words, [...] far beyond ancient English.'' Dësen Zäitpunkt ka virsiichteg als Gebuertsstonn vu senger Mythologie ugesat ginn, schonn e Joer méi spéit schreift hien d'Gedicht ''The Voyage of Earendel the Evening Star'', wat mat den uewen zitéierten Zeilen ufänkt, an de Keim vu senger Middle-earth-Mythologie bilt. Seng weider Studienzäit verleeft ouni gréisser Evenementer - ofgesi vun de weideren Treffe mat senge Frënn vum T.C.B.S., déi hien a sengen dichteresche Beméiungen ënnerstëtzen. Eng Anekdot aus där Zäit werft e Liicht op déi och nach spéider fir den Tolkien charakteristesch Aarbechtsmanéier: Op d'Fro vu sengem Frënd G. B. Smith nom Hannergrond vu sengem Earendel-Gedicht äntwert den Tolkien: »I don't know. I'll try to find out.« Dës Siicht vum Schreiwen net als Neischafung mä als Entdeckungsrees bleift charakteristesch säi Liewe laang. Nom Ausbroch vum [[Éischte Weltkrich]], an der zweeter Juniwoch 1915, schléisst hie säi Studium of – dës Kéier mat Auszeechnung (»First Class Honours«). === Den éischte Weltkrich === Hie gëtt als Offizéier fir d'Signalwiesen am 11. Batailloun vum Regiment vun de »Lancashire Fusiliers« geruff an ass am Summer 1916 un der Front bei der [[Schluecht vun der Somme]] dobäi, der bluddegster Schluecht am [[Éischte Weltkrich]]. Déi onmëttelbar Erfarung mat de Grausamkeete vum [[Stellungskrich]] trëfft hien déif a léist den Abroch vum Béisen an eng friddlech Welt zu engem Grondthema vu sengem Liewen a senger Literatur ginn. De [[27. Oktober]] 1916 weist hien awer Symptomer vu [[Fleckféiwer]] wat duerch Lais iwwerdro gëtt, a gëtt den [[8. November]] zur Behandlung an England verschëfft. Wärend dëser Auszäit fir nees gesond ze ginn, fir d'éischt zu [[Birmingham]] an duerno zu Great Haywood, gëtt hien den Doud vu sengem T.-C.-B.-S.-Kolleeg G. B. Smith gewuer, nodeem hien nach a [[Frankräich]] scho vum Doud vu sengem Schoulfrënd Rob Gilson a Kenntnis gesat gi war. De leschte Bréif vum Smith hält op mat de beweegenden Zeilen: »May God bless you, my dear John Ronald, and may you say the things I have tried to say long after I am not there to say them, if such be my lot.« Fir den Tolkien ginn si zum Vermiechtnes. Hie fänkt mat engem Projet un, wat an der Literaturgeschicht ouni grouss Virbilder dosteet, der Erschafung vun engem vollstännege Soenzyklus, dee mat näischt manner wéi der Schöpfung vun enger Welt ugeet. Mat der Néierschrëft vum ''[[The Book of Lost Tales]]'', dat an dëser Form eréischt posthum duerch säi Jong [[Christopher Tolkien|Christopher]] verëffentlecht wäert ginn, existéiere fir d'éischt Kéier gréisser Deeler vu senger Mythologie déi e spéider am ''[[The Silmarillion]]'' ausschafft. Hei benotzt hien och fir d'éischt Kéier konsequent d'Sproochen déi hien erfonnt huet, besonnesch [[Quenya]], wat um [[Finnesch|Finnische]] baséiert a [[Sindarin]], wat op d'[[Walisesch]]t zeréckgeet. Déi zwou setzt hien elo als Sprooch vun den Elben a [[Middle-earth]] an. Wärenddeems schwankt säi Gesondheetszoustand, an d'Gefor nees zeréck un d'Front geschéckt ze ginn, schwieft permanent iwwer him. Temporär op [[Yorkshire]] versat, gëtt hie geschwënn nees krank a gëtt an d'[[Sanatorium]] [[Harrogate]] verluecht. Nodeem en nees gesond ass, gëtt en op eng Signalschoul am Nordoste geschéckt, mä gëtt awer nees krank a kënnt dës Kéier an d'Offizéierspidol zu [[Kingston upon Hull]]. Wärend dëser Zäit, de [[16. November]] [[1917]], kënnt dat éischt gemeinsaamt Kand op d'Welt, deen zu Éiere vum Pater Francis op den Numm John Francis Reuel gedeeft gëtt. Am Oktober [[1920]] kënnt de Michael Hilary Reuel, am November [[1924]] de [[Christopher Tolkien|Christopher Reuel]] a schliisslech [[1929]] d'Duechter Priscilla Mary dobäi. D'Zäit no der Gebuert vu sengem éischte Jong ass duerch glécklech Momenter geprägt: Bei Landausflig duerch d'Bëscher an der Géigend séngt an danzt d'Edith fir hien - doraus entsteet schliisslech d'Geschicht vun der grousser Léift tëscht dem stierflechen Helden [[Figuren aus Middle-earth|Beren]] an der wonnerschéiner, mä onstierflecher Elbin [[Figuren aus Middle-earth|Lúthien]], déi als ee Mëttelpunkt vum ''[[The Silmarillion|Silmarillion]]'' gëlle kann. No weidere Versetzungen am Joer [[1918]], zum Beispill op [[Penkridge]] an der Grofschaft [[Staffordshire]] an nees zeréck op Hull, gëtt hien op en Neits krank, a gëtt nees an d'Offizéierspidol bruecht. Hie benotzt déi Zäit, fir sech nieft der Aarbecht u senger Mythologie e bësse [[Russesch]] bäizebréngen. No senger Entloossung am Oktober steet schliisslech fest, datt de Krich op en Enn geet. Op der Sich no Aarbecht adresséiert hie sech un e fréiere Professer vun Oxford, de William Craigie, deen him eng Plaz beim ''New English Dictionary'' verschaaft, soudatt den Tolkien am November 1918 mat Fra a Kand op Oxford plënnert. === Fréi Beruffsjoren === [[Fichier:TOLKIEN 22 Northmoor Road.jpg|thumb|Northmoor Road 22, wou d'Famill Tolkien bis 1930 gewunnt huet]] Och wa sech a senger Satir ''[[Farmer Giles of Ham]]'' e puer ironesch Uspillungen op seng Zäit beim ''[[Oxford English Dictionary|New English Dictionary]]'' fannen, ass datt dach am grousse Ganzen eng glécklech Zäit. Fir d'éischt Kéier lieft hien dauerhaft mam Edith an engem eegenen Haus zesummen, a säi Beruff reegt hien intellektuell un. Spéider wäert hien iwwer déi zwee Joer wou hien un der Produktioun vum Wierderbuch bedeelegt ass, soen, en hätt zu kenger Zäit vu sengem Liewe méi geléiert. Seng Aarbecht fëllt awer net säi ganzen Dag, soudatt hien niewebäi nach Zäit fënnt, als Privatprofesser Studenten z'ënnerriichten. Dës Aarbecht ass lukrativ genuch, soudatt hien 1920 beim ''New English Dictionary'' ophale kann. Mä och wa seng finanziell Situatioun akzeptabel ass, huet den Tolkien säi Wonsch, eng akadeemesch Carrière unzetrieden, net opginn. Do ergëtt sech iwwerraschend am Summer [[1920]] eng Méiglechkeet: Zu [[Leeds]] ass eng Plaz fir e »Reader« um Institut fir englesch Sprooch fräi ginn. Obschonn hien am Ufank skeptesch iwwer seng Chancen nodenkt, kritt hien d'Plaz. Dat bedeit awer och eng weider Trennung vum Edith, déi mat den elo zwéi Bouwen zu Oxford bleift, bis si 1921 noplënnere kënnen. Vu sengem Virgesetzte gëtt hie fir d'éischt mat der Organisatioun vum Studieplang fir Al- a Mëttelenglesch beopdraagt. Donieft schafft hien zesumme mat sengem Kolleeg Eric V. Gordon un enger Neieditioun vum mëttelenglesche Gedicht ''[[Sir Gawain and the Green Knight]]'', déi no hirer Verëffentlechung 1925 séier als erausragende Bäitrag fir d'mëttelenglesch [[Philologie]] gëllt. Och privat komme sech déi zwéi Kolleege méi no a grënne mat Studenten de Viking-Club, an deem ausser enger gudder Portioun Béier alnordesch Drénklidder mat deelweis nawell raue Gesäng an alenglescher Sprooch am Mëttelpunkt stinn. Dëst dréit wuel zu enger gudder Partie zu der Beléiftheet vum Tolkien bei senge Studente bäi. No véier Joer zu Leeds avancéiert den Tolkien 1924 zum [[Professer]]. An de Gedichter aus där Zäit fanne sech déi éischt Hiweiser op Kreaturen, déi spéider a senger Middle-earth-Mythologie hir Plaz fanne wäerten: D'Gedicht ''Glib'' zum Beispill beschreift e schläimegt Wiese mat Aen déi schwaach liichten, a wat an enger Hiel lieft, an erënnert domat un d'Figur vum [[Figuren aus Middle-earth|Gollum]]. Seng »seriéis« Mythologie, haut am ''Book of Lost Tales'' ze fannen, ass bal fäerdeg. Zwou vun de Soen, d'Geschicht vum Turin Turambar an d'Erzielung vum Lúthien a Bere wielt hien aus, fir si an eng ausféierlech Gedichtsform z'iwwersetzen. 1925 gëtt op eemol d'Plaz vum Rawlinson a Bosworth Léierstull fir Angelsächsesch zu Oxford fräi. Den Tolkien mellt sech a kritt, wuel ënner anerem duerch d'Reputatioun vu senger ''Sir Gawain''-Iwwersetzung, d'Plaz zougesot. Déi nächst Jore verlafen no baussen hin ouni bedeitend Evenementer: 1926 grënnt den Tolkien am Kolleegekrees d'''Kolbitar'' ([[Islännesch]] fir ''Kuelebäisser''), eng informell Ronn, déi sech reegelméisseg gesäit, fir d'[[Mëttelalterlech islännesch Literatur|islännesch Sagas]] an der alnordescher Originalsprooch ze liesen. Zanter 1927 gehéiert zu dëser Grupp och de [[Clive Staples Lewis]], zanter 1926 e Kolleeg vum Tolkien, dee geschwë säin enkste Frënd gëtt. De Lewis ënnerstëtzt hien och bei enger Léierplangreform, déi méi e staarkt Gewiicht op d'Verbanne vu Sprooch- a Literaturwëssenschaft leet, an déi, vum Tolkien initiéiert, 1931 vun der Fakultéit ugeholl gëtt. Mä et sollt net säi beruffleche Succès sinn, deen den Tolkien berüümt gemaach huet. Seng zwee Haaptwierker, den ''Hobbit'' an de ''Lord of the Rings'' hunn hir Wuerzel am Familiekrees, an der Roll vum Papp, déi den Tolkien virbildlech géintiwwer vu senger Kanner ausfëllt. === ''The Hobbit'' an ''The Lord of the Rings'' === An de fréien [[1920]]er an [[1930]]er Jore fänkt den Tolkien un, senge Kanner reegelméisseg fantasievoll Geschichten z'erzielen, déi allerdéngs meeschtens baussent der Mythewelt spillen, un där hien zu dëser Zäit schonn eescht schafft. Aus där Zäit stamen ënner anerem d'[[Erzielung]] ''[[Roverandom]]'', déi op d'Verschwanne vun engem Spillhond vu sengem zweete Jong Michael zeréckgeet. Wärend sech an där Erzielung nëmmen een oder zwee kryptesch, deemools nëmme fir hie verständlech Bezuchnamen op d'gréisser Mythologie fannen, verweist d'Geschicht ''[[The Hobbit: or There and Back Again]]'' déi hien 1930 ufänkt schonn op méi Evenementer aus senger eeschter [[Mythologie]], an den Allusiounen op d'Elbestad [[Gondolin]] an d'Figur vum [[Figuren aus Middle-earth|Nekromant]], déi zu där Zäit schonn en Deel vu senger am [[Dem Tolkien seng Welt|éischten Zäitalter vu Middle-earth]] ugesidelt Soewelt ass. Duerch Vermëttlung vun enger fréierer Studentin gëtt de [[Verlag]] Allen&Unwin op seng [[Erzielung]] opmierksam, an no enger begeeschterter Rezensioun duerch de Jong vum Editeur, de Rayner Unwin, gëtt si am Joer [[1937]] verëffentlecht. Op den dréngende Wonsch vu sengem Verlag fänkt den Tolkien mat der Aarbecht vun enger Suite un, déi am Ufank, genee wéi den ''Hobbit'', als [[Kannerbuch]] ugeluecht ass. Um Enn vun den drësseger Joren, an no enger Inspiratioun duerch de Clive Staples Lewis, dee mat him elo am literaresche Krees vun den »[[Inklings]]« verbonnen ass, enger Grupp, zu där nieft Lewis an Tolkien och den [[Charles Williams]], den [[Owen Barfield]], den [[Hugo Dyson]] an den [[Adam Fox]] gehéieren, hält hien de Virtrag ''On Fairy-Stories'', dee vill Beuechtung kritt, an an deem hien d'Grondsätz vum spéidere Fantasy-Genre beschreift, a sech energesch géint Virwërf vun [[Eskapismus]] (Realitéitsflucht) verdeedegt. Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] zitt sech d'Aarbecht u sengem Nofollgerprojet fir den ''Hobbit'' hin, deen elo den Numm ''The Lord of the Rings'' huet, mä e gëtt awer ëmmer nees duerch aner Aufgaben ënnerbrach. [[1945]] wiesselt hien, ëmmer nach zu Oxford, op d'Professur fir [[Anglistik]]. Eréischt am Joer [[1954]] gëtt de ''Lord of the Rings'' endlech verëffentlecht. D'Verzögerung hat engersäits mam Tolkien sengem Perfektionismus, an anerersäits och mat sengem Wonsch vun engem Wiessel vum Verlag ze dinn, den duerch d'vermeitlech Ofso vu sengem eeschte Mythewierk ''[[The Silmarillion]]'' motivéiert war. Wéi säin alen Editeur Allen&Unwin en Ultimatum fir d'Verëffentlechung vu senger Gesamtmythologie (''The Lord of the Rings'' an ''The Silmarillion'') ouni Méiglechkeet zur Usiicht vum [[Manuskript]] ofleent, wennt sech den Tolkien un d'Verlagshaus Collins. Obschonn déi am Ufank nach enthusiastesch sinn, bestinn si op grouss Kierzungen, zu deenen den Tolkien net bereet ass, a sou geet hien nees zeréck zu sengem ale Verlag. De Rayner Unwin, den als Kand den ''Hobbit'' gelies hat, ass mëttlerweil Junior-Editeur, an hëlt d'Buch ouni weider Korrekturen un. Nodeem d'Präisser fir Pabéier nom Krich an England extreem an d'Luucht gaange waren, gëtt d'Wierk an dräi Bänn erausbruecht (''The Fellowship of the Ring'', ''The Two Towers'', ''The Return of the King''), soudatt all Eenzelband zu raisonnable Präisser konnt ugebuede ginn. Doduerch gëtt och haut nach fälschlerweis vun enger Trilogie geschwat, eng Bezeechnung déi den Tolkien säi Liewe laang ofgeleent huet, well hien d'Wierk a sechs Bicher ënnerdeelt hat. Um Ufank vun den [[1960]]er kënnt an den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] eng net autoriséiert Kopie vum ''The Lord of the Rings'' eraus, a léist eng Kultbeweegung ënner de Studenten aus, déi den Tolkien séier zu enger Berüümtheet mécht. === Lescht Joren === [[Fichier:Tolkiengrab.jpg|thumb|D'Graf vum Edith a J.R.R. Tolkien zu Oxford]] Säi weidert Liewe verbréngt hie mam Ausaarbechte vum [[The Silmarillion|''Silmarillion'']], wat hien awer bis zu sengem Liewensenn net méi fäerdeg kritt, a wat säi Jong [[Christopher Tolkien]] no sengem Doud erausbrénge wäert. Fir e puer Joer plënneren hien a seng Fra an d'englesch Séibad Bournemouth. Do stierft d'Edith am Joer [[1971]], wouropshin den Tolkien zeréck op [[Oxford]] geet. Zwee Joer méi spéit stierft och hien am Alter vun 81 Joer no kuerzer Krankheet an engem private Spidol zu Bournemouth, wou hie fir eng kuerz Vakanz zeréckgefuer war. D'Graf vun deenen zwee läit um kathouleschen Deel vum ''Jordan Hill Cemetery'' zu [[Oxford]]; op hire Grafsteng stinn, nieft hiren Nimm, och d'Nimm [[Figuren aus Middle-earth#Beren|Beren]] a [[Figuren aus Middle-earth#L.C3.BAthien Tin.C3.BAviel|Lúthien]]. Scho virum Doud vu sengem Papp hat de Christopher Tolkien d'Schrëftstécker vu sengem Papp beaarbecht an huet zanter [[1977]] ënner anerem de [[The Silmarillion|''Silmarillion'']] a vun [[1983]] bis [[1996]] och eng ''History of Middle-Earth'' erausbruecht. == Säi Wierk == === Akadeemesch Wierker === * ''A Middle English Vocabulary'' [[1922]] * ''Some Contributions to Middle-English Lexicography'' [[1925]] * ''The Devil's Coach Horses'' [[1925]] * Editioun vun ''[[Sir Gawain and the Green Knight]]'' [[1925]] * ''[[Ancrene Wisse and Hali Meiðhad]]'' [[1929]] * ''[[Sigelwara Land]]'' Deeler I/II [[1932]]/[[1934]] * ''Chaucer as a Philologist: The Reeve's Tale'' [[1935]] * ''Beowulf: The Monsters and the Critics'' [[1936]] * ''Sir Orfeo'' [[1944]] * ''"Iþþlen" in Sawles Warde'' [[1947]] * ''On Fairy-Stories'' [[1947]] * ''The Homecoming of Beorhtnoth, Beorhthelm's Son'' [[1953]] * ''Middle English »Losenger«'' [[1953]] * ''Ancrene Wisse: The English Text of the Ancrene Riwle'' [[1962]] * ''English and Welsh'' [[1963]] * Iwwersetzunge vu ''[[Pearl]]'' a ''[[Sir Orfeo]]'' posthum [[1975]] * ''The Old English Exodus'' Text, Iwwersetzung, Kommentar vum alengl. Gedicht ''Exodus'' posthum [[1981]] * ''[[Finn and Hengest]]: The Fragment and the Episode'' posthum [[1982]], Iwwersetzung a Kommentar * ''Beowulf and the Critics'' posthum [[2002]] * ''[[Beowulf]]'' (Iwwersetzung) bis elo net verëffentlecht === Prosawierker === * ''[[The Hobbit: or There and Back Again]]'', [[1937]] * ''[[Leaf by Niggle]]'', 1945 * ''[[Farmer Giles of Ham]]'', 1949 * ''[[The Lord of the Rings]]'', [[1969]]/[[1970]], an dräi Bänn erauskomm als ** ''The Fellowship of the Ring: being the first part of The Lord of the Rings'' [[1954]], ** ''The Two Towers: being the second part of The Lord of the Rings'' [[1954]], ** ''The Return of the King: being the third part of The Lord of the Rings'' [[1955]] * ''Smith of Wootton Major'', 1967 * ''Guide to the Names in »The Lord of the Rings«, A Tolkien Compass'', [[posthum]] 1975 * ''[[The Letters of Father Christmas]]'', posthum 1976 * ''[[The Silmarillion]]'', posthum 1977, dt. 1978 * ''[[Unfinished Tales of Númenor and Middle-earth]]'', posthum 1980 * ''Mr Bliss'' posthum 1982 * ''The History of Middle Earth'' posthum 1983-1996, erauskomm an zwielef Bänn als ** ''The Book of Lost Tales, Part I'' posthum 1983 ** ''The Book of Lost Tales, Part II'' posthum 1984 ** ''The Lays of Beleriand'' posthum 1985 ** ''The Shaping of Middle-earth'' posthum 1986 ** ''The Lost Road and Other Writings'' posthum 1987 ** ''The Return of the Shadow'' posthum 1988 ** ''The Treason of Isengard'' posthum 1989 ** ''The War of the Ring'' posthum 1990 ** ''Sauron Defeated'' posthum 1992 ** ''Morgoth's Ring'' posthum 1993 ** ''The War of the Jewels'' posthum 1994 ** ''The Peoples of Middle-earth'' posthum 1996 * ''[[Roverandom]]'' posthum 1998 === Lyrik === * Gedicht ''The Battle of the Eastern Field'' 1911 * Gedicht ''From the many-willow'd margin of the immemorial Thames'' [[1913]] * Gedicht ''You & me and the Cottage of Lost Play'' [[1915]] * Gedicht ''Kortirion among the trees'' 1915 * Gedicht ''Goblin Feet'' 1915 * Gedicht ''The Happy Mariners'' 1920 * Gedicht ''The Clerke's Compleinte'' 1922 * Gedicht ''Iumonna Gold Galdre Bewunden'' 1923 * Gedicht ''The City of the Gods'' 1923 * Gedicht ''The Eadigan Saelidan'' 1923 * Gedicht ''Why the Man in the Moon Came Down Too Soon'' 1923 * Gedicht ''Enigmala Saxonic – a Nuper Inventa Duo'' 1923 * Gedicht ''The Cat and the Fiddle: A Nursery-Rhyme Undone and its Scandalous secret Unlocked'' [[1923]] * Gedicht ''An Evening in Tavrobel'' [[1924]] * Gedicht ''The Lonely Isle'' [[1924]] * Gedicht ''The Princess Ni'' [[1924]] * Gedicht ''Light as Leaf on Lindentree'' [[1925]] * Gedicht ''The Nameless Land'' [[1926]] * Gedicht ''Adventures in Unnatural History and Medieval Metres, being the Freaks of Fisiologus'' [[1927]] * Gedicht ''Progress in Bimble Town'' [[1931]] * Gedicht ''Errantry'' [[1933]] * Gedicht ''Firiel'' 1934 * Gedicht ''[[The Adventures of Tom Bombadil]]'' 1934 * Gedichtersammlung ''Songs for the Philologists'', zesumme mam E.V. Gordon a. a. [[1936]] * Gedicht ''The Dragon's Visit'' [[1937]] * Gedicht ''Knocking at the Door: Lines induced by sensations when waiting for an answer a the door of an Exalted Academic Person'' [[1937]] * Gedicht ''The Lay of Aotrou and Itroun'' [[1945]] * Gedicht ''Imram'' [[1955]] * Gedichtsammlung ''The Adventures of Tom Bombadil and other verses from The Red Book'' [[1962]] * Gedicht ''Once upon a time'' [[1965]] * Gedicht ''For W. H. A.'' [[1967]] * Gedichtzyklus ''The Road Goes Ever On: A Song Cycle'' [[1967]], vertount vum Donald Swann * Gedicht ''[[Bilbo's Last Song]]'' posthum [[1974]] * Ballad ''[[The Lay of Leithian]]'' posthum [[1985]] in: ''The History of Middle Earth, Bd. 3: The Lays of Beleriand'' * Ballad ''[[The Lay of the children of Húrin]]'' posthum [[1985]] in: ''The History of Middle Earth, Bd. 3: The Lays of Beleriand'' === Verschiddenes === * Autobiographesche Bericht ''Tolkien on Tolkien'' [[1966]] * LP ''Poems and Songs of Middle-Earth'' [[1968]] * LPs ''The Hobbit'' an ''The Lord of the Rings'' posthum [[1975]] * Bildband ''Pictures by J. R. R. Tolkien'' posthum [[1979]] * Bréiwer ''Letters of J. R. R. Tolkien'' posthum [[1981]] == Literatur zum Theema == * Humphrey Carpenter, ''J. R. R. Tolkien. Eine Biographie.'' Klett-Cotta, Stuttgart 2001, ISBN 3-608-93431-6 * John Garth, ''Tolkien and the Great War. The Threshold of Middle-Earth.'' Houghton Mifflin, Boston 2003, ISBN 0-618-33129-8, Täschenbucheditioun 2005: ISBN 0-618-57481-6 * Tom A. Shippey, ''J. R. R. Tolkien. Autor des Jahrhunderts.'' Klett-Cotta, Stuttgart 2002, ISBN 3-608-93432-4 * Wayne G. Hammond, Christina Scull, ''J. R. R. Tolkien. Der Künstler.'' Klett-Cotta, Stuttgart 1996, ISBN 3-608-93409-X * Ariel Pytrell, ''El Profesor de los Anillos'' Mondragón Ediciones, Buenos Aires 2003, ISBN 987-20607-0-3 == Kuckt och == * ''[[The Lord of the Rings]]'' == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Wikiquote|:en:J._R._R._Tolkien|J. R. R. Tolkien {{En}}}} {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} * {{en}} [http://www.tolkiensociety.org/index.html The Tolkien Society] * {{de}} [http://www.ardapedia.de Ardapedia – Eng Tolkien-Enzyklopedie am Wiki-Format] * {{lb}} [https://web.archive.org/web/20060709171847/http://www.den-hobbit.com/ Den Hobbit] {{LinkPortalMiddle-earth}} {{DEFAULTSORT:Tolkien J RR}} [[Kategorie:Middle-earth| ]] [[Kategorie:Philologen]] [[Kategorie:Englesch Auteuren]] [[Kategorie:Engleschsproocheg Auteuren]] [[Kategorie:Gebuer 1892]] [[Kategorie:Gestuerwen 1973]] bl4hu270v4u3o41raiahsnndeikdvmf 0 24361 2711339 2703192 2026-10-07T20:48:40Z Cayambe 1247 Bessert Bild 2711339 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Uewermaartel | Bild = Haut-Martelange, Musée de l'ardoise – Atelier des fendeurs.jpg | Bildtext = Spléckerei vun der Grouf Johanna | Numm (Franséisch) = Haut-Martelange | Numm (Däitsch) = Obermartelingen | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Réiden}} | Gemeng = {{Rammerech}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Rammerech}} | Awunner = 23<ref>Websäit vun der Gemeng</ref> | Awunnerdatum = 01.01.2014 | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|49|26|N|05|44|55|O|Haaptkoordinaten=jo}} }} '''Uewermaartel''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Rammerech]], op der [[belsch]]er Grenz. Si ass bekannt fir hir fréier [[Leekollen zu Lëtzebuerg|Schifergrouwen]]. == Geographie == Uewermaartel läit südlech vu [[Martelange|Maartel]] a [[Roumecht]]. == Geschicht== {{Méi Info 1|Leekollen zu Lëtzebuerg#Schiferindustrie zu Uewermaartel{{!}}Schiferindustrie zu Uewermaartel}}<br> Am [[18. Joerhonnert]] gouf et op där Plaz nach keen Duerf an den Numm Uewermaartel gëtt et nach net. Nieft dem Zesummefloss vun zwou Baachen ass 1778 op der [[Ferrariskaart]] just eng Seeërei agezeechent, ouni besonnesch Bezeechnung. Um Enn vum 18. Joerhonnert entstinn op där Plaz déi éischt [[Schifergrouf|Schifergrouwen]]. Beaflosst gouf déi Entwécklung duerch d'[[Franséisch Revolutioun]]. Mam Enn vum [[Ancien Régime]] hunn d'[[Lee (Steen)|Leekollen]] am franséische [[Fumay]], eng Regioun, wou zanter dem Mëttelalter [[Schifer]] ofgebaut gouf, Problemer mam Export an eng no der anerer muss zoumaachen. Nom [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] senger Besetzung vun eise Gebidder hunn zwou Famillen, déi schonn zu Fumay am Schifer geschafft hunn, sech an der Géigend vu Maartel neiergelooss. D'Konzessioune fir Schifer ofzebaue ware bis ongeféier 1890 generell an der Hand vun e puer Familljebetriber vu Leit mat engem gewëssene [[Kapital]]. Am Laf vun engem Joerhonnert huet sech den Terrain duerch de Schiferofbau an deene klenge Leekolle vum Dall awer staark verännert: net nëmmen Industriegebaier sinn entstanen, mä och Wunnhaiser, eng kleng Siidlung mat enger Gare. Duerch déi ofallintensiv Beaarbechtung vum Schifer si ronderëm déi kleng Grouwen, Schifertippen entstanen, nei Gebaier goufen op fréierem Schiferschutt opgebaut, soudatt een Deel vum Dall Enn vum [[19. Joerhonnert]], mat den éischte Konzessiounen ''op der Seemühle'' oder ''op der Fooscht'', schonn e puer Meter méi héich läit wéi nach 1790. Ee ganz wichtege Facteur vun der Entwécklung op där Plaz war awer d'[[Jangli]]sgare. Mat der Aweiung vun der [[Jangli#De Jangli vun Näerden op Rombech|Janglisstreck]] 1890 war et méiglech de Schifer a grousse Quantitéiten an d'Land an an d'Ausland ze transportéieren. Bis 1914 goufen effektiv all d'Grouwen aus der Géigend, déi net un d'Schinnenetz ugebonne waren, zougemaach. An der Tëschenzäit hat sech, mat enger geziilter offensiver Akafspolitik zanter den 1890er Joren, d'Famill Rother vu [[Frankfurt am Main]] quasi de Monopol vun de Schifergrouwen op lëtzebuergeschen Terrain verschaaft - Ausnam waren déi [[Leekolle vun Aasselbuer|Aasselbuerer Leekollen]]. D'Famill Rother an hir Ierwe waren déi nei Proprietäre vun Uewermaartel, an dat net nëmme wat den Terrain, d'Grouwen an d'Industriegebaier ubelaangt, mä och d'Wunnhaiser. Déi waren, wéi all hir Gebaier zu Uewermaartel an an der Ëmgéigend, markant wäiss-gréng ugestrach. 1938 ass dem [[René Leclère]] säin Documentaire ''[[Ardoises]]'' iwwer d'Aarbecht an den Uewermaarteler Schifergrouwen erauskomm. Mam Doud vun der [[Christiane Rother]] ass 1985 déi lescht direkt Ierwin vun Uewermaartel gestuerwen. Zanter där Zäit steet d'Villa Rother eidel. 1986 ass d'Firma ''Ardoisières de Haut-Martelange s.a.'' definitiv zougemaach ginn. Zu Uewermaartel huet all industriell Produktioun opgehalen. Haut wunnen am Duerf nach just d'Locataire vu fréier. E puer Wunnhaiser waren awer schonn zur Zäit vun der Famill Rother nach a Privatbesëtz iwwergaangen. 1993 huet d'Gemeng Rammerech de Site Uewermaartel mat sengen Industriegebaier, senge Wunnhaiser, Gebaier an der Villa Rother kaaft fir en 2003 nees un de Lëtzebuerger Staat weiderzeverkafen. Haut ass do de [[Musée de l'ardoise|Schifermusée Uewermaartel]]. == Literatur == * b.w. „Die Schiefergruben in Martelingen. Zeugen einer alten Industriekultur im Norden des Landes.“ ''Kéisécker'' 2 (1992): 33-37. * „Carte Ferraris 1:20k, 1778.“ Administration du Cadastre et de la Topographie, accessed April, 2012, http://map.geoportal.lu/. * Friedrich, Evy. „Der blaue Stein: Vom Schiefer und den Schiefergruben.“ ''Revue'' 9 (1968): 13- 20. * Gaspar, Aloyse. „De Jängelchen.“ in ''Fanfare Holtz: 1968-1993: 125e Anniversaire, 1993'', 343-372 (Luxembourg: Imprimerie F.Quintus, 1993). * „Gesellschaftsakt der Obermosel Dachschiefer- und Plattenwerke s.a.vom 21. Juni 1908, Obermartelingen.“ ''Memorial du Grand-Duché de Luxembourg'' 37 (1908): 490-494. * „Les industries du Grand-Duché: Ardoisières de Haut-Martelange.“ ''Echo de l'Industrie'' 10 (1969): 5-7. * Linden, Raymond. „Die Schiefergruben von Obermartelingen: eine Sehenswürdigkeit Westeuropas.“ ''Lëtzebuerger Sonndesblad'' 128 (1995): 10-11. * Linden, Raymond. „Obermartelingen- 20 Jahre auf dem Weg zum Freilichtmuseum.“ in ''Am Laf vun der Zäit: Pärel, Houltz, Bungeref, Wolwen, Uewermaartel, Roumicht, Maartel'', édité par Amis de la Fleur et Sapeurs-Pompiers Perlé, 234-243 (Pétange: Imprimerie Heintz, 2010). * Martin, Katrin C. „Luxemburg's Blauer Stein.“ ''Revue'' 24 (1949): 462-465. * Mees, Fränz. „Das Ende einer Industrie: Die Ardoisières de Haut-Martelange machen dicht.“ ''Revue'' 38 (1986): 18-21. * Michels, Daniel. „Das Ende der blauen Epoche: vor 20 Jahren.“ ''D'Lee: kulturell Zäitschrëft vun der Gemeng Rammerich'' 1 (2006): 59-63. * Michels-Lenger, Alice. „De Jangeli- die Schmalspurbahn im Kanton Redingen.“ in ''DT Jeunesse Niederpallen: 50e anniversaire, 1956-2006'', 131-133 (Luxembourg: Éditions Saint-Paul, 2006). * Nehrenhausen, Jeannot. „De Jhangeli, 1890-1953: Redingens Kampf um die Eisenbahn.“ ''De Kropemann'' Nr. spécial (1990): 7-33. * Ottelé, Jean-Marie. „D'Industriegeschicht vu Lëtzebuerg. Leekollen/Schiefergrouwen zu Lëtzebuerg.“ Last modified 2011. http://www.industrie.lu/. * Paquet, Alfons. ''Jubiläumsschrift der Obermosel Dachschiefer- und Plattenwerke A.G., Obermartelingen, Großherzogtum Luxemburg: anlässlich des 40jährigen Betriebsjubiläums.'' Luxemburg: Imprimerie Victor Bück, 1938. * Schmit, Camille. ''Regards sur Martelange''. Martelange: Édition du Foyer Culturel, 1992. * Schmit, Camille. ''Nouveaux Regards sur Martelange.'' Martelange: Édition du Foyer Culturel, 1994. * Schmit, Serge. „Les Ardoisières de Haut-Martelange.“ Travail de fin d'études, promotion (Institut Ste-Marie Arlon,1982-1983). * Schneider, Edward. „Stamm F: Johanna und Robert I Propach und ihre Nachkommen.“ Last modified 2005. https://web.archive.org/web/20210302003904/http://www.schneider-i.com/fuhrmann/PDFs/StammF.pdf. * „Topographische Karte 1907“. Administration du Cadastre et de la Topographie, accessed April, 2012, http://map.geoportal.lu/. * Voisin, Léon. ''Les ardoisières de l'Ardenne.'' Charleville-Mézières: Éditions Terres Ardennaises, 1987. == Kuckt och == * [[Martelange]] * [[Leeëgrouwen zu Lëtzebuerg]]. {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Haut-Martelange|Uewermaartel}} * [http://www.rambrouch.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Rammerech] * [https://web.archive.org/web/20061108072144/http://www.luxalbum.com/communes/redange/rambrouch/haut-martelange1.htm Foto vun Uewermaartel] {{Referenzen}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] 6w2qt98zi4x6l9dkqw8stvkaeutnun9 2711353 2711339 2026-10-08T06:56:19Z ~2026-50886-87 73250 op Data 2711353 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Uewermaartel | Bild = | Bildtext = | Numm (Franséisch) = Haut-Martelange | Numm (Däitsch) = Obermartelingen | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Réiden}} | Gemeng = {{Rammerech}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Rammerech}} | Awunner = 23<ref>Websäit vun der Gemeng</ref> | Awunnerdatum = 01.01.2014 | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|49|26|N|05|44|55|O|Haaptkoordinaten=jo}} }} '''Uewermaartel''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Rammerech]], op der [[belsch]]er Grenz. Si ass bekannt fir hir fréier [[Leekollen zu Lëtzebuerg|Schifergrouwen]]. == Geographie == Uewermaartel läit südlech vu [[Martelange|Maartel]] a [[Roumecht]]. == Geschicht== {{Méi Info 1|Leekollen zu Lëtzebuerg#Schiferindustrie zu Uewermaartel{{!}}Schiferindustrie zu Uewermaartel}}<br> Am [[18. Joerhonnert]] gouf et op där Plaz nach keen Duerf an den Numm Uewermaartel gëtt et nach net. Nieft dem Zesummefloss vun zwou Baachen ass 1778 op der [[Ferrariskaart]] just eng Seeërei agezeechent, ouni besonnesch Bezeechnung. Um Enn vum 18. Joerhonnert entstinn op där Plaz déi éischt [[Schifergrouf|Schifergrouwen]]. Beaflosst gouf déi Entwécklung duerch d'[[Franséisch Revolutioun]]. Mam Enn vum [[Ancien Régime]] hunn d'[[Lee (Steen)|Leekollen]] am franséische [[Fumay]], eng Regioun, wou zanter dem Mëttelalter [[Schifer]] ofgebaut gouf, Problemer mam Export an eng no der anerer muss zoumaachen. Nom [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] senger Besetzung vun eise Gebidder hunn zwou Famillen, déi schonn zu Fumay am Schifer geschafft hunn, sech an der Géigend vu Maartel neiergelooss. D'Konzessioune fir Schifer ofzebaue ware bis ongeféier 1890 generell an der Hand vun e puer Familljebetriber vu Leit mat engem gewëssene [[Kapital]]. Am Laf vun engem Joerhonnert huet sech den Terrain duerch de Schiferofbau an deene klenge Leekolle vum Dall awer staark verännert: net nëmmen Industriegebaier sinn entstanen, mä och Wunnhaiser, eng kleng Siidlung mat enger Gare. Duerch déi ofallintensiv Beaarbechtung vum Schifer si ronderëm déi kleng Grouwen, Schifertippen entstanen, nei Gebaier goufen op fréierem Schiferschutt opgebaut, soudatt een Deel vum Dall Enn vum [[19. Joerhonnert]], mat den éischte Konzessiounen ''op der Seemühle'' oder ''op der Fooscht'', schonn e puer Meter méi héich läit wéi nach 1790. Ee ganz wichtege Facteur vun der Entwécklung op där Plaz war awer d'[[Jangli]]sgare. Mat der Aweiung vun der [[Jangli#De Jangli vun Näerden op Rombech|Janglisstreck]] 1890 war et méiglech de Schifer a grousse Quantitéiten an d'Land an an d'Ausland ze transportéieren. Bis 1914 goufen effektiv all d'Grouwen aus der Géigend, déi net un d'Schinnenetz ugebonne waren, zougemaach. An der Tëschenzäit hat sech, mat enger geziilter offensiver Akafspolitik zanter den 1890er Joren, d'Famill Rother vu [[Frankfurt am Main]] quasi de Monopol vun de Schifergrouwen op lëtzebuergeschen Terrain verschaaft - Ausnam waren déi [[Leekolle vun Aasselbuer|Aasselbuerer Leekollen]]. D'Famill Rother an hir Ierwe waren déi nei Proprietäre vun Uewermaartel, an dat net nëmme wat den Terrain, d'Grouwen an d'Industriegebaier ubelaangt, mä och d'Wunnhaiser. Déi waren, wéi all hir Gebaier zu Uewermaartel an an der Ëmgéigend, markant wäiss-gréng ugestrach. 1938 ass dem [[René Leclère]] säin Documentaire ''[[Ardoises]]'' iwwer d'Aarbecht an den Uewermaarteler Schifergrouwen erauskomm. Mam Doud vun der [[Christiane Rother]] ass 1985 déi lescht direkt Ierwin vun Uewermaartel gestuerwen. Zanter där Zäit steet d'Villa Rother eidel. 1986 ass d'Firma ''Ardoisières de Haut-Martelange s.a.'' definitiv zougemaach ginn. Zu Uewermaartel huet all industriell Produktioun opgehalen. Haut wunnen am Duerf nach just d'Locataire vu fréier. E puer Wunnhaiser waren awer schonn zur Zäit vun der Famill Rother nach a Privatbesëtz iwwergaangen. 1993 huet d'Gemeng Rammerech de Site Uewermaartel mat sengen Industriegebaier, senge Wunnhaiser, Gebaier an der Villa Rother kaaft fir en 2003 nees un de Lëtzebuerger Staat weiderzeverkafen. Haut ass do de [[Musée de l'ardoise|Schifermusée Uewermaartel]]. == Literatur == * b.w. „Die Schiefergruben in Martelingen. Zeugen einer alten Industriekultur im Norden des Landes.“ ''Kéisécker'' 2 (1992): 33-37. * „Carte Ferraris 1:20k, 1778.“ Administration du Cadastre et de la Topographie, accessed April, 2012, http://map.geoportal.lu/. * Friedrich, Evy. „Der blaue Stein: Vom Schiefer und den Schiefergruben.“ ''Revue'' 9 (1968): 13- 20. * Gaspar, Aloyse. „De Jängelchen.“ in ''Fanfare Holtz: 1968-1993: 125e Anniversaire, 1993'', 343-372 (Luxembourg: Imprimerie F.Quintus, 1993). * „Gesellschaftsakt der Obermosel Dachschiefer- und Plattenwerke s.a.vom 21. Juni 1908, Obermartelingen.“ ''Memorial du Grand-Duché de Luxembourg'' 37 (1908): 490-494. * „Les industries du Grand-Duché: Ardoisières de Haut-Martelange.“ ''Echo de l'Industrie'' 10 (1969): 5-7. * Linden, Raymond. „Die Schiefergruben von Obermartelingen: eine Sehenswürdigkeit Westeuropas.“ ''Lëtzebuerger Sonndesblad'' 128 (1995): 10-11. * Linden, Raymond. „Obermartelingen- 20 Jahre auf dem Weg zum Freilichtmuseum.“ in ''Am Laf vun der Zäit: Pärel, Houltz, Bungeref, Wolwen, Uewermaartel, Roumicht, Maartel'', édité par Amis de la Fleur et Sapeurs-Pompiers Perlé, 234-243 (Pétange: Imprimerie Heintz, 2010). * Martin, Katrin C. „Luxemburg's Blauer Stein.“ ''Revue'' 24 (1949): 462-465. * Mees, Fränz. „Das Ende einer Industrie: Die Ardoisières de Haut-Martelange machen dicht.“ ''Revue'' 38 (1986): 18-21. * Michels, Daniel. „Das Ende der blauen Epoche: vor 20 Jahren.“ ''D'Lee: kulturell Zäitschrëft vun der Gemeng Rammerich'' 1 (2006): 59-63. * Michels-Lenger, Alice. „De Jangeli- die Schmalspurbahn im Kanton Redingen.“ in ''DT Jeunesse Niederpallen: 50e anniversaire, 1956-2006'', 131-133 (Luxembourg: Éditions Saint-Paul, 2006). * Nehrenhausen, Jeannot. „De Jhangeli, 1890-1953: Redingens Kampf um die Eisenbahn.“ ''De Kropemann'' Nr. spécial (1990): 7-33. * Ottelé, Jean-Marie. „D'Industriegeschicht vu Lëtzebuerg. Leekollen/Schiefergrouwen zu Lëtzebuerg.“ Last modified 2011. http://www.industrie.lu/. * Paquet, Alfons. ''Jubiläumsschrift der Obermosel Dachschiefer- und Plattenwerke A.G., Obermartelingen, Großherzogtum Luxemburg: anlässlich des 40jährigen Betriebsjubiläums.'' Luxemburg: Imprimerie Victor Bück, 1938. * Schmit, Camille. ''Regards sur Martelange''. Martelange: Édition du Foyer Culturel, 1992. * Schmit, Camille. ''Nouveaux Regards sur Martelange.'' Martelange: Édition du Foyer Culturel, 1994. * Schmit, Serge. „Les Ardoisières de Haut-Martelange.“ Travail de fin d'études, promotion (Institut Ste-Marie Arlon,1982-1983). * Schneider, Edward. „Stamm F: Johanna und Robert I Propach und ihre Nachkommen.“ Last modified 2005. https://web.archive.org/web/20210302003904/http://www.schneider-i.com/fuhrmann/PDFs/StammF.pdf. * „Topographische Karte 1907“. Administration du Cadastre et de la Topographie, accessed April, 2012, http://map.geoportal.lu/. * Voisin, Léon. ''Les ardoisières de l'Ardenne.'' Charleville-Mézières: Éditions Terres Ardennaises, 1987. == Kuckt och == * [[Martelange]] * [[Leeëgrouwen zu Lëtzebuerg]]. {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Haut-Martelange|Uewermaartel}} * [http://www.rambrouch.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Rammerech] * [https://web.archive.org/web/20061108072144/http://www.luxalbum.com/communes/redange/rambrouch/haut-martelange1.htm Foto vun Uewermaartel] {{Referenzen}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] sy4mttygm2lxdfr11w28vonxwdrqlnh 2711354 2711353 2026-10-08T07:05:55Z ~2026-50886-87 73250 ...... 2711354 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Uewermaartel | Bild = | Bildtext = | Numm (Franséisch) = Haut-Martelange | Numm (Däitsch) = Obermartelingen | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Réiden}} | Gemeng = {{Rammerech}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Rammerech}} | Awunner = 23<ref>Websäit vun der Gemeng</ref> | Awunnerdatum = 01.01.2014 | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|49|26|N|05|44|55|O|Haaptkoordinaten=jo}} }} '''Uewermaartel''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Rammerech]], op der [[belsch]]er Grenz. Si ass bekannt fir hir fréier [[Leekollen zu Lëtzebuerg|Schifergrouwen]]. == Geographie == Uewermaartel läit südlech vu [[Martelange|Maartel]] a [[Roumecht]]. == Geschicht== {{Méi Info 1|Leekollen zu Lëtzebuerg#Schiferindustrie zu Uewermaartel{{!}}Schiferindustrie zu Uewermaartel}}<br> Am [[18. Joerhonnert]] gouf et op där Plaz nach keen Duerf an den Numm Uewermaartel gëtt et nach net. Nieft dem Zesummefloss vun zwou Baachen ass 1778 op der [[Ferrariskaart]] just eng Seeërei agezeechent, ouni besonnesch Bezeechnung. Um Enn vum 18. Joerhonnert entstinn op där Plaz déi éischt [[Schifergrouf|Schifergrouwen]]. Beaflosst gouf déi Entwécklung duerch d'[[Franséisch Revolutioun]]. Mam Enn vum [[Ancien Régime]] hunn d'[[Lee (Steen)|Leekollen]] am franséische [[Fumay]], eng Regioun, wou zanter dem Mëttelalter [[Schifer]] ofgebaut gouf, Problemer mam Export an eng no der anerer muss zoumaachen. Nom [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] senger Besetzung vun eise Gebidder hunn zwou Famillen, déi schonn zu Fumay am Schifer geschafft hunn, sech an der Géigend vu Maartel neiergelooss. D'Konzessioune fir Schifer ofzebaue ware bis ongeféier 1890 generell an der Hand vun e puer Familljebetriber vu Leit mat engem gewëssene [[Kapital]]. Am Laf vun engem Joerhonnert huet sech den Terrain duerch de Schiferofbau an deene klenge Leekolle vum Dall awer staark verännert: net nëmmen Industriegebaier sinn entstanen, mä och Wunnhaiser, eng kleng Siidlung mat enger Gare, 1890 op der Lëtzebuergescher Säit an 1905 op der belscher Säit. Duerch déi ofallintensiv Beaarbechtung vum Schifer si ronderëm déi kleng Grouwen, Schifertippen entstanen, nei Gebaier goufen op fréierem Schiferschutt opgebaut, soudatt een Deel vum Dall Enn vum [[19. Joerhonnert]], mat den éischte Konzessiounen ''op der Seemühle'' oder ''op der Fooscht'', schonn e puer Meter méi héich läit wéi nach 1790. Ee ganz wichtege Facteur vun der Entwécklung op där Plaz war awer d'[[Jangli]]sgare. Mat der Aweiung vun der [[Jangli#De Jangli vun Näerden op Rombech|Janglisstreck]] 1890 war et méiglech de Schifer a grousse Quantitéiten an d'Land an an d'Ausland ze transportéieren. Bis 1914 goufen effektiv all d'Grouwen aus der Géigend, déi net un d'Schinnenetz ugebonne waren, zougemaach. An der Tëschenzäit hat sech, mat enger geziilter offensiver Akafspolitik zanter den 1890er Joren, d'Famill Rother vu [[Frankfurt am Main]] quasi de Monopol vun de Schifergrouwen op lëtzebuergeschen Terrain verschaaft - Ausnam waren déi [[Leekolle vun Aasselbuer|Aasselbuerer Leekollen]]. D'Famill Rother an hir Ierwe waren déi nei Proprietäre vun Uewermaartel, an dat net nëmme wat den Terrain, d'Grouwen an d'Industriegebaier ubelaangt, mä och d'Wunnhaiser. Déi waren, wéi all hir Gebaier zu Uewermaartel an an der Ëmgéigend, markant wäiss-gréng ugestrach. 1938 ass dem [[René Leclère]] säin Documentaire ''[[Ardoises]]'' iwwer d'Aarbecht an den Uewermaarteler Schifergrouwen erauskomm. Mam Doud vun der [[Christiane Rother]] ass 1985 déi lescht direkt Ierwin vun Uewermaartel gestuerwen. Zanter där Zäit steet d'Villa Rother eidel. 1986 ass d'Firma ''Ardoisières de Haut-Martelange s.a.'' definitiv zougemaach ginn. Zu Uewermaartel huet all industriell Produktioun opgehalen. Haut wunnen am Duerf nach just d'Locataire vu fréier. E puer Wunnhaiser waren awer schonn zur Zäit vun der Famill Rother nach a Privatbesëtz iwwergaangen. 1993 huet d'Gemeng Rammerech de Site Uewermaartel mat sengen Industriegebaier, senge Wunnhaiser, Gebaier an der Villa Rother kaaft fir en 2003 nees un de Lëtzebuerger Staat weiderzeverkafen. Haut ass do de [[Musée de l'ardoise|Schifermusée Uewermaartel]]. == Literatur == * b.w. „Die Schiefergruben in Martelingen. Zeugen einer alten Industriekultur im Norden des Landes.“ ''Kéisécker'' 2 (1992): 33-37. * „Carte Ferraris 1:20k, 1778.“ Administration du Cadastre et de la Topographie, accessed April, 2012, http://map.geoportal.lu/. * Friedrich, Evy. „Der blaue Stein: Vom Schiefer und den Schiefergruben.“ ''Revue'' 9 (1968): 13- 20. * Gaspar, Aloyse. „De Jängelchen.“ in ''Fanfare Holtz: 1968-1993: 125e Anniversaire, 1993'', 343-372 (Luxembourg: Imprimerie F.Quintus, 1993). * „Gesellschaftsakt der Obermosel Dachschiefer- und Plattenwerke s.a.vom 21. Juni 1908, Obermartelingen.“ ''Memorial du Grand-Duché de Luxembourg'' 37 (1908): 490-494. * „Les industries du Grand-Duché: Ardoisières de Haut-Martelange.“ ''Echo de l'Industrie'' 10 (1969): 5-7. * Linden, Raymond. „Die Schiefergruben von Obermartelingen: eine Sehenswürdigkeit Westeuropas.“ ''Lëtzebuerger Sonndesblad'' 128 (1995): 10-11. * Linden, Raymond. „Obermartelingen- 20 Jahre auf dem Weg zum Freilichtmuseum.“ in ''Am Laf vun der Zäit: Pärel, Houltz, Bungeref, Wolwen, Uewermaartel, Roumicht, Maartel'', édité par Amis de la Fleur et Sapeurs-Pompiers Perlé, 234-243 (Pétange: Imprimerie Heintz, 2010). * Martin, Katrin C. „Luxemburg's Blauer Stein.“ ''Revue'' 24 (1949): 462-465. * Mees, Fränz. „Das Ende einer Industrie: Die Ardoisières de Haut-Martelange machen dicht.“ ''Revue'' 38 (1986): 18-21. * Michels, Daniel. „Das Ende der blauen Epoche: vor 20 Jahren.“ ''D'Lee: kulturell Zäitschrëft vun der Gemeng Rammerich'' 1 (2006): 59-63. * Michels-Lenger, Alice. „De Jangeli- die Schmalspurbahn im Kanton Redingen.“ in ''DT Jeunesse Niederpallen: 50e anniversaire, 1956-2006'', 131-133 (Luxembourg: Éditions Saint-Paul, 2006). * Nehrenhausen, Jeannot. „De Jhangeli, 1890-1953: Redingens Kampf um die Eisenbahn.“ ''De Kropemann'' Nr. spécial (1990): 7-33. * Ottelé, Jean-Marie. „D'Industriegeschicht vu Lëtzebuerg. Leekollen/Schiefergrouwen zu Lëtzebuerg.“ Last modified 2011. http://www.industrie.lu/. * Paquet, Alfons. ''Jubiläumsschrift der Obermosel Dachschiefer- und Plattenwerke A.G., Obermartelingen, Großherzogtum Luxemburg: anlässlich des 40jährigen Betriebsjubiläums.'' Luxemburg: Imprimerie Victor Bück, 1938. * Schmit, Camille. ''Regards sur Martelange''. Martelange: Édition du Foyer Culturel, 1992. * Schmit, Camille. ''Nouveaux Regards sur Martelange.'' Martelange: Édition du Foyer Culturel, 1994. * Schmit, Serge. „Les Ardoisières de Haut-Martelange.“ Travail de fin d'études, promotion (Institut Ste-Marie Arlon,1982-1983). * Schneider, Edward. „Stamm F: Johanna und Robert I Propach und ihre Nachkommen.“ Last modified 2005. https://web.archive.org/web/20210302003904/http://www.schneider-i.com/fuhrmann/PDFs/StammF.pdf. * „Topographische Karte 1907“. Administration du Cadastre et de la Topographie, accessed April, 2012, http://map.geoportal.lu/. * Voisin, Léon. ''Les ardoisières de l'Ardenne.'' Charleville-Mézières: Éditions Terres Ardennaises, 1987. == Kuckt och == * [[Martelange]] * [[Leeëgrouwen zu Lëtzebuerg]]. {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Haut-Martelange|Uewermaartel}} * [http://www.rambrouch.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Rammerech] * [https://web.archive.org/web/20061108072144/http://www.luxalbum.com/communes/redange/rambrouch/haut-martelange1.htm Foto vun Uewermaartel] {{Referenzen}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] 96ujxfn1ylux8742j3q3a0f4eo0m988 0 27998 2711311 2704386 2026-10-07T19:01:05Z Dewilda 51264 Trivia 2711311 wikitext text/x-wiki {{Infobox Monument |Koordinaten = {{Coor dms|49|56|06.00|N|6|12|10.01|E|Haaptkoordinaten=jo}} }} [[Fichier:Veianen Buerg 05.jpg|thumb|260px|Bild 1 – D'Veianer Buerg, Juni 2008.]] D''''Buerg Veianen''' (och ''Veianer Schlass'' oder lokal ''Veiner Schlooss'' genannt) ass eng Buerganlag zu [[Veianen]] am [[Kanton Veianen|Kanton mam selwechten Numm]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. ==Geographie== [[Fichier:Vianden Luxembourg Ferraris 1777.png|thumb|260px|Bild 2 – Veianen op der [[Ferrariskaart]], 1778.]] D'Buerg läit um Südrand vun den [[Ardennen]] op engem laanggezunne Fielsvirspronk op hallwer Héicht tëscht dem enken [[Our (Sauer)|Our]]dall an engem Héichplateau. ==Beschreiwung vun der Anlag== D'Buerg selwer ass e Gebaikomplex dee sech iwwer eng Längt vun 90 m zitt an dee vun enger Festungsmauer agegrenzt ass. Et muss een duerch 4 Paarte goen, éiert een am Bannenhaff bei d'Buerg kënnt. Vun der Buerganlag aus hu sech zwou Rankmauere ronderëm dee fréiere Stadkär bis erof bei d'Our gezunn (cf. Bild 2), vun deene gréisser Deeler bis haut erhale sinn. ==De Gebaierkomplex haut== [[Fichier:Plangbuergveianen1.png|thumb|260px|Plang vun der Buerg]] Follgend Raimlechkeete kann ee bei enger Visitt vum Schlass kucken<ref>Cf. den [https://web.archive.org/web/20170706001525/http://www.castle-vianden.lu/deutsch/rundgang/ detailléierte Rondgank] duerch d'Gebaier mat Beschreiwunge vun all Raum op der Websäit vun de Veianer Schlassfrënn.</ref>: {{Div col}} '''Um -1''': * De grousse Keller (eegenen Accès vu baussen) '''Um Rez-de-chaussée''': * Waffenhal * Ritterstuff * Archeologesch Krypta * Ënneschten Niveau vun der Kapell * Ursprénglech Kichen * Salle à manger * Grouss Kichen * Bur * Rittersall '''Um éischte Stack''': * Byzantinesch Galerie * Bannenhaff * Rondgank ronderëm d'Kapell * Ieweschte Niveau vun der Kapell * Bankettsall * Schlofkummer * Stammbamkummer * Festsall = Vic-Abens-Sall '''Um zweete Stack''': * Charles-Arendt-Sall * Jean-Pierre-Koltz-Sall {{Div col end}} ==Geschicht== [[Fichier:Vianden Luxembourg Merian 1643.png|thumb|260px|Bild 3 – [[Kofferstéch]] vum [[Mathias Merian]], 1643.]] [[Fichier:F-Clement chateau-de-vianden.png|thumb|260px|Bild 4 – [[Lithographie]] vum [[Frantz Clément (Moler)|Frantz Clément]], ~1834.]] [[Fichier:J-P-Schmit N-Liez ruines-du-chateau-de-vianden.png|thumb|260px|Bild 5 – [[Lithographie]] vum [[Jean-Pierre Schmit (Moler)|Jean-P. Schmit]] an [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]], ~1834.]] D'Veianer Buerg gouf vum [[11. Joerhonnert]] un op der Plaz vun engem fréiere [[Réimescht Räich|réimesche]] ([[4. Joerhonnert|4. Jh.]]) a [[Karolenger|karolengesche]] ([[9. Joerhonnert|9. Jh.]]) Kastell opgeriicht. Am Mëttelalter waren d'[[Grofschaft Veianen|Grofe vu Veianen]] direkt Vasale vum däitsche Keeser. Duerch e Familljesträit gouf de Philippe I. vu Veianen [[1264]] Vasal vun de [[Lëscht vun den Herrscher vu Lëtzebuerg#Grofe vu Lëtzebuerg|Grofe vu Lëtzebuerg]]. D'Buerg war bis 1417 d'Staambuerg vun de Grofe vu Veianen, wéi se un d'Haus Nassau iwwergaangen ass. D'Grofschaft Veianen hat deemools ongeféier déi selwecht Gréisst wéi dat haitegt [[Groussherzogtum Lëtzebuerg|Groussherzogtum]]. 1820 huet de [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I. vun Holland]] déi bis dohin net zerstéiert Buerg fir 3.200 Gulden un de Veianer Geschäftsmann Wenzel Coster versteet, deen all d'Miwwelen an och de kompletten Daach verkaaft an d'Buerg selwer als Steebroch benotzt huet. 1938 ass d'Buerg op der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]] als ''nationaalt Monument'' agedroe ginn<ref>{{INPA-SW}}</ref>. 1977 ass se a Staatsbesëtz komm a gëtt zanterhier restauréiert. ===Chronologie=== * 4. Jh.: op der Plaz steet e [[Réimescht Räich|réimesche]] Wuechtposten. * 9. Jh.: op der Plaz steet eng [[Karolenger|karolengesch]] Anlag. * 11. Jh.: héichmëttelalterlech Bauperiod. * 1090: den éischte Grof, Bertulf vu Veianen. * 12. Jh.: zweet Bauphas: klenge [[Palas]]. * Uganks 13. Jh.: d'Buergkapell an de grousse Palas ginn opgeriicht * 1417: den éischten Nassauer: Grof Engelbert I. vun Nassau. * Enn 15. Jh.: Héije vun de Giewelen, Bau vun den héije goteschen Diech. * Uganks 17. Jh.: d'Nassauer Haus gëtt opgeriicht. * 1820: d'Buerg gëtt verkaaft, Ofbroch vun den Diech fir Baumaterial. * 1885: D'Buerg ass am Besëtz vun der groussherzoglecher Famill. * 1910/11: Restauratiounen duerch den Architekt Bodo Ebhardt. * 1966/67: Opriichte vum verwëllefte Waffesall vum klenge Palas. * 1977: De Groussherzog Jean verkeeft d'Buerg un de Lëtzebuerger Staat. * Vun 1978 un: D'Buerg gëtt bis haut bestänneg weider opgebaut a restauréiert ënner der Supervisioun vum [[Institut national pour le patrimoine architectural|Service des sites et monuments]]. ===Chronologie vun den Herrscherhaiser=== ===D'Grofe vu Veianen=== {{Div col}} * 1090: Bertolphe (''comes de Vianne'') * 1096: Gérard Ier de Sponheim (et Vianden?) * 1124-1150: Frédéric Ier * 1154-1163: Sigefroid Ier * 1163-1184: Frédéric II * 1187-1217: Frédéric III * 1214-1252: Henri Ier * 1250-1271: Philippe Ier * 1278-1307: Godefroid Ier * 1307-1312: Philippe II * 1317-1337: Henri II * 1337-1400: Marie de Vianden * 1417: Elisabeth de Sponheim-Vianden {{Div col end}} ==D'Veianer Buerg an der Konscht== === Literatur === Dat wuel bekanntst Zitat iwwer Veianen a seng Buerg ass aus der Fieder vum [[Victor Hugo]] (''Discours aux Viandenois'', 20.07.1871): <blockquote>« ''Aujourd'hui, dans son paysage splendide que viendra visiter un jour toute l'Europe, Vianden se compose de deux choses également consolantes et magnifiques, l'une sinistre, une ruine, l'autre riante, un peuple.'' »</blockquote> ===Kino=== op der Veianer Buerg gi reegelméisseg Kinosfilmer gedréit, zum Deel mat bekannter internationaler Besetzung. {{Div col}} * Shadow of the Vampire (2000) {{Div col end}} [[Fichier:Vianden Chateau.jpg|thumb|500px|left|upright=4.0|Panorama vun der Buerg Veianen]] {{Clearboth}} ==Trivia== Hannen um [[Lëtzebuerger Frang#10F1953|10 Frang Schäi vun 1953]] ass d'Buerg duergestallt<ref>[[Raymond Weiller]]: ''125 ans de papier-monnaie luxembourgeois'' Banque Internationale à Luxembourg , Luxembourg 1981.</ref>. ==Illustratiounen== ===Historesch Duerstellungen=== <gallery> Fichier:Vianden_Luxembourg_Merian_1643.png|[[Kofferstéch]]<br>[[Mathias Merian]], 1643. Fichier:F-Clement_chateau-de-vianden.png|Lithographie<br>[[Frantz Clément (Moler)|F. Clément]], ~1834. Fichier:J-P-Schmit_N-Liez_ruines-du-chateau-de-vianden.png|Lithographie<br>[[Jean-Pierre Schmit (Moler)|J.-P. Schmit]] & [[Nicolas Liez (Moler)|N. Liez]], ~1834. Fichier:Ch Bernhoeft 1891 GD Luxembourg 13 Pl 2.5 Vianden.jpg|Foto vum [[Charles Bernhoeft]], 1891 </gallery> ===Fotoe vu baussen=== <gallery> Fichier:Veianen_Buerg_vun_uewen.jpg|Vue vum Roomebierg Fichier:Veianen Buerg 01.jpg|Vue vu Westen Fichier:Veianen Buerg 02.jpg|Vue vum Gaalgebierg Fichier:Burg_Vianden_bei_Nacht.jpg|D'Buerg an der Nuecht Fichier:Veianen Buerg 03.jpg|Vue vun der Veianer Schwämm Fichier:Veianen Buerg 04.jpg|Vue vun der Veianer Schwämm Fichier:Burg Vianden 015x.jpg|Vue aus der Loft Fichier:Burg Vianden 003xb.jpg|Vue aus der Loft </gallery> ===Fotoe vu bannen=== <gallery> Fichier:Burg_Vianden_2.JPG|Kamäin am Rittersall Fichier:Vianden_Castle_-_8.jpg|Bysantinesch Galerie Fichier:Vianden_Castle_-_9.jpg|Bankettsall Fichier:Burg_Vianden_4.JPG|Vic-Abens-Sall Fichier:Vianden_Castle_-_10.jpg|Schlofkummer Fichier:Vianden_Castle_-_12.jpg|Salle à manger </gallery> == Literatur == {{Div col}} * [[Charles Arendt|Arendt, Jean-Venceslas-Charles]], 1884. Monographie du château de Vianden. Luxembourg: Impr. de la Cour, 1984 [Facsimile vun der Originaleditioun vun 1884]. * Dunan, Marie Elisabeth, 1960. Les châteaux forts du Comté de Luxembourg et les progrès dans leur défense sous Jean l'Aveugle 1309-1346. Publ. de la Section historique 70, Luxembourg. * Du Fays, Dominique, 1987. La Maison de Vianden: des origines à 1337. 225 p. + XXVII. Thèse Mém. lic. hist. Liège. * Ebhardt, Bodo, 1939. Der Wehrbau Europas im Mittelalter. Bd. I. Berlin.{{small| [Veianen S. 536-537]}} * Frantzen-Heger, Gaby, 1998. Die Hofburg Vianden / Grand-Duché de Luxembourg - Domaine de l'Etat luxembourgeois. 40 p.&nbsp;Vianden: Les Amis du Château de Vianden. * [[Jean-Pierre Koltz|Koltz, Jean-Pierre]], 1964. Neue Betrachtungen über die bauliche Entwicklung der Hofburg Vianden. ''Luxemburger Marienkalender'' Jg. 83: 38-43. * Koltz, Jean-Pierre, 1971. Die grossen Restaurationsarbeiten auf Burg Vianden. ''Die Warte'' Année 24, n°22 (15.07.): 1 + 4. Luxembourg. * Koltz, Jean-Pierre, 1972. Nouvelle monographie du château-palais de Vianden. Luxembourg, Impr. Saint-Paul. 46 p. {{small|[Tiré-à-part revisé de: ''Hémecht'' Jg. 24, Nr. 2]}} * Koltz, Jean-Pierre, 1983. Le château-palais de Vianden. Vianden: Les Amis du Château de Vianden, Mersch: Impr. Fr. Faber. (6) p. [photos: [[Pol Holweck]], Jochen Herling] {{small|[Traduction en anglais, néerlandais et allemand du texte français, également paru in: Flydoscope: magazine de Luxair]}} * Koltz, Jean-Pierre, 1988. Nouvelle monographie du château-palais de Vianden. 2e éd. augmentée, 85 p.&nbsp;Vianden: Amis du château, Luxembourg, Impr. Saint-Paul. * [[Robert Krantz|Krantz, Robert]] & [[Norbert Quintus]], 1984. Das alte Luxemburg heute: ein kultureller Wegweiser von der Romanik zum Barock 800-1800 (Burgen, Schlösser, Kirchen, Friedhöfe, Dörfer). [layout Sonja Muller ; couv. Marcel Schroeder] Luxembourg: RTL Édition, 271 p. * Lobo, Paulo, 2011. 12 Bemerkenswerte Gebäude in Luxemburg: 1. Das Schloss Vianden. S. 10-19, Luxédit, ISBN 978-99959-733-0-8 * Milmeister, Jean, 1968. Le déclin et l'extinction de la Maison de Vianden. ''Hémecht'' Jg. 20, H. 1: 39-45. * Milmeister, Jean, 1969. Les débuts de la Maison de Vianden. ''Hémecht'' 21, H. 1: 57-61. * Milmeister, Jean, 1970. Le Comté de Vianden sous la Maison de Nassau. ''Hémecht'' Jg. 22, H. 2: 213-218. * Milmeister, Jean, & Frank Wilhelm, 2002. Victor Hugo et les châteaux luxembourgeois. Vianden: Maison de Victor Hugo: Ass. des châteaux luxembourgeois. ''Hémecht'' Jg. 54, H. 3: 337-367. * [[John Zimmer|Zimmer, John]], [zirka 1998]. Le château de Vianden. Carnets du patrimoine. 79 p.&nbsp;Luxembourg: Musée national d'histoire et d'art: Service des sites et monuments, Luxembourg, Impr. Saint-Paul. [éd. par le Musée national d'histoire et d'art et le Service des sites et monuments nationaux] ; [layout: Isabelle Clees ; composition photogr.: Conny Scheel]. * Zimmer, John, 1996. Die Burgen des Luxemburger Landes. Band 1: Die archäologisch und bauhistorisch untersuchten Burge von Befort, Bourscheid, Fels, Luxemburg, Vianden. 442 S. Hrsg.: Les amis de l'ancien château de Beaufort, Les amis du château de Bourscheid, Les amis du château de Larochette, Les amis du château de Vianden. Éditions Saint-Paul, Luxembourg. ISBN 2-919883-07-0. * Zimmer, John, 2010. ''Die Burgen des Luxemburger Landes. Band 3: Brandenburg, Dudelange, Koerich, Larochette, Septfontaines, Stolzemburg, Vianden.'' Éditions Saint-Paul, Lëtzebuerg. ISBN 978-2-919883-24-0 (cf. Ss. 96-241) {{Div col end}} == Kuckt och == * [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Veianen]] * [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Buergen a Schlässer]] * [[Lëscht vun de Buergen a Schlässer am Ourdall]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Vianden castle|Buerg Veianen}} {{Commonscat|Chapel of Vianden castle|Schlasskapell}} * [http://www.castle-vianden.lu/ Offiziell Säit vun de Schlassfrënn] {{de}}, {{fr}}, {{en}} * [https://inpa.public.lu/fr/patrimoine/feodal_fortifie/vianden.html D'Buerg vu Veianen op der Websäit vum ''Institut national pour le patrimoine architectural''] {{fr}} * [https://web.archive.org/web/20150515022305/http://unesco-vianden.eu/index.php La Ville et le Château de Vianden. Proposition d'inscription sur la liste du patrimoine mondial de L'UNESCO ] *[https://web.archive.org/web/20190808181545/https://www.wort.lu/de/lokales/cnn-setzt-schloss-vianden-das-kroenchen-auf-5d4c020bda2cc1784e3495c2 CNN setzt Schloss Vianden das Krönchen auf] op wort.lu den 8. August 2019 *Joe Yogerst, [https://edition.cnn.com/travel/article/most-beautiful-castles-world/index.html World's most beautiful castles] {{En}} op cnn.com de 7. August 2019 * [https://www.youtube.com/watch?v=W47I0vNQDVs Video op Youtube aus der Serie: Kierchen a Kapellen zu Lëtzebuerg iwwer d'Schlasskapell vu Veianen] * [https://play.rtl.lu/shows/lb/letzebuerger-buergen-a-schlaesser/episodes/r/3302355 Buergen a Schlässer am Land (1): D'Veianer Schlass], play.rtl.lu * Frederick Wember, Geschichte(n) und Gemäuer, [https://www.wort.lu/luxemburg/norden/vom-kreuzzug-zur-exkommunikation-die-wechselvolle-geschichte-der-viandener-grafen/159472257.html Vom Kreuzzug zur Exkommunikation: Die wechselvolle Geschichte der Viandener Grafen], wort.lu, 07.08.2026, gekuckt den 10.08.2026 {{Navigatioun Buergen a Schlässer am Ourdall}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Gemeng Veianen]] [[Kategorie:Buergen a Schlässer zu Lëtzebuerg|Veianen Buerg]] [[Kategorie:Buergen a Schlässer am Ourdall|Veianen]] [[Kategorie:Klasséiert Buergen a Schlässer|Buerg Veianen]] eyahzknnkey1ovbwx9tgkd2piyjk1mz 2711331 2711311 2026-10-07T20:23:52Z Zinneke 34 /* Kino */ 2711331 wikitext text/x-wiki {{Infobox Monument |Koordinaten = {{Coor dms|49|56|06.00|N|6|12|10.01|E|Haaptkoordinaten=jo}} }} [[Fichier:Veianen Buerg 05.jpg|thumb|260px|Bild 1 – D'Veianer Buerg, Juni 2008.]] D''''Buerg Veianen''' (och ''Veianer Schlass'' oder lokal ''Veiner Schlooss'' genannt) ass eng Buerganlag zu [[Veianen]] am [[Kanton Veianen|Kanton mam selwechten Numm]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. ==Geographie== [[Fichier:Vianden Luxembourg Ferraris 1777.png|thumb|260px|Bild 2 – Veianen op der [[Ferrariskaart]], 1778.]] D'Buerg läit um Südrand vun den [[Ardennen]] op engem laanggezunne Fielsvirspronk op hallwer Héicht tëscht dem enken [[Our (Sauer)|Our]]dall an engem Héichplateau. ==Beschreiwung vun der Anlag== D'Buerg selwer ass e Gebaikomplex dee sech iwwer eng Längt vun 90 m zitt an dee vun enger Festungsmauer agegrenzt ass. Et muss een duerch 4 Paarte goen, éiert een am Bannenhaff bei d'Buerg kënnt. Vun der Buerganlag aus hu sech zwou Rankmauere ronderëm dee fréiere Stadkär bis erof bei d'Our gezunn (cf. Bild 2), vun deene gréisser Deeler bis haut erhale sinn. ==De Gebaierkomplex haut== [[Fichier:Plangbuergveianen1.png|thumb|260px|Plang vun der Buerg]] Follgend Raimlechkeete kann ee bei enger Visitt vum Schlass kucken<ref>Cf. den [https://web.archive.org/web/20170706001525/http://www.castle-vianden.lu/deutsch/rundgang/ detailléierte Rondgank] duerch d'Gebaier mat Beschreiwunge vun all Raum op der Websäit vun de Veianer Schlassfrënn.</ref>: {{Div col}} '''Um -1''': * De grousse Keller (eegenen Accès vu baussen) '''Um Rez-de-chaussée''': * Waffenhal * Ritterstuff * Archeologesch Krypta * Ënneschten Niveau vun der Kapell * Ursprénglech Kichen * Salle à manger * Grouss Kichen * Bur * Rittersall '''Um éischte Stack''': * Byzantinesch Galerie * Bannenhaff * Rondgank ronderëm d'Kapell * Ieweschte Niveau vun der Kapell * Bankettsall * Schlofkummer * Stammbamkummer * Festsall = Vic-Abens-Sall '''Um zweete Stack''': * Charles-Arendt-Sall * Jean-Pierre-Koltz-Sall {{Div col end}} ==Geschicht== [[Fichier:Vianden Luxembourg Merian 1643.png|thumb|260px|Bild 3 – [[Kofferstéch]] vum [[Mathias Merian]], 1643.]] [[Fichier:F-Clement chateau-de-vianden.png|thumb|260px|Bild 4 – [[Lithographie]] vum [[Frantz Clément (Moler)|Frantz Clément]], ~1834.]] [[Fichier:J-P-Schmit N-Liez ruines-du-chateau-de-vianden.png|thumb|260px|Bild 5 – [[Lithographie]] vum [[Jean-Pierre Schmit (Moler)|Jean-P. Schmit]] an [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]], ~1834.]] D'Veianer Buerg gouf vum [[11. Joerhonnert]] un op der Plaz vun engem fréiere [[Réimescht Räich|réimesche]] ([[4. Joerhonnert|4. Jh.]]) a [[Karolenger|karolengesche]] ([[9. Joerhonnert|9. Jh.]]) Kastell opgeriicht. Am Mëttelalter waren d'[[Grofschaft Veianen|Grofe vu Veianen]] direkt Vasale vum däitsche Keeser. Duerch e Familljesträit gouf de Philippe I. vu Veianen [[1264]] Vasal vun de [[Lëscht vun den Herrscher vu Lëtzebuerg#Grofe vu Lëtzebuerg|Grofe vu Lëtzebuerg]]. D'Buerg war bis 1417 d'Staambuerg vun de Grofe vu Veianen, wéi se un d'Haus Nassau iwwergaangen ass. D'Grofschaft Veianen hat deemools ongeféier déi selwecht Gréisst wéi dat haitegt [[Groussherzogtum Lëtzebuerg|Groussherzogtum]]. 1820 huet de [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I. vun Holland]] déi bis dohin net zerstéiert Buerg fir 3.200 Gulden un de Veianer Geschäftsmann Wenzel Coster versteet, deen all d'Miwwelen an och de kompletten Daach verkaaft an d'Buerg selwer als Steebroch benotzt huet. 1938 ass d'Buerg op der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]] als ''nationaalt Monument'' agedroe ginn<ref>{{INPA-SW}}</ref>. 1977 ass se a Staatsbesëtz komm a gëtt zanterhier restauréiert. ===Chronologie=== * 4. Jh.: op der Plaz steet e [[Réimescht Räich|réimesche]] Wuechtposten. * 9. Jh.: op der Plaz steet eng [[Karolenger|karolengesch]] Anlag. * 11. Jh.: héichmëttelalterlech Bauperiod. * 1090: den éischte Grof, Bertulf vu Veianen. * 12. Jh.: zweet Bauphas: klenge [[Palas]]. * Uganks 13. Jh.: d'Buergkapell an de grousse Palas ginn opgeriicht * 1417: den éischten Nassauer: Grof Engelbert I. vun Nassau. * Enn 15. Jh.: Héije vun de Giewelen, Bau vun den héije goteschen Diech. * Uganks 17. Jh.: d'Nassauer Haus gëtt opgeriicht. * 1820: d'Buerg gëtt verkaaft, Ofbroch vun den Diech fir Baumaterial. * 1885: D'Buerg ass am Besëtz vun der groussherzoglecher Famill. * 1910/11: Restauratiounen duerch den Architekt Bodo Ebhardt. * 1966/67: Opriichte vum verwëllefte Waffesall vum klenge Palas. * 1977: De Groussherzog Jean verkeeft d'Buerg un de Lëtzebuerger Staat. * Vun 1978 un: D'Buerg gëtt bis haut bestänneg weider opgebaut a restauréiert ënner der Supervisioun vum [[Institut national pour le patrimoine architectural|Service des sites et monuments]]. ===Chronologie vun den Herrscherhaiser=== ===D'Grofe vu Veianen=== {{Div col}} * 1090: Bertolphe (''comes de Vianne'') * 1096: Gérard Ier de Sponheim (et Vianden?) * 1124-1150: Frédéric Ier * 1154-1163: Sigefroid Ier * 1163-1184: Frédéric II * 1187-1217: Frédéric III * 1214-1252: Henri Ier * 1250-1271: Philippe Ier * 1278-1307: Godefroid Ier * 1307-1312: Philippe II * 1317-1337: Henri II * 1337-1400: Marie de Vianden * 1417: Elisabeth de Sponheim-Vianden {{Div col end}} ==D'Veianer Buerg an der Konscht== === Literatur === Dat wuel bekanntst Zitat iwwer Veianen a seng Buerg ass aus der Fieder vum [[Victor Hugo]] (''Discours aux Viandenois'', 20.07.1871): <blockquote>« ''Aujourd'hui, dans son paysage splendide que viendra visiter un jour toute l'Europe, Vianden se compose de deux choses également consolantes et magnifiques, l'une sinistre, une ruine, l'autre riante, un peuple.'' »</blockquote> ===Kino=== op der Veianer Buerg gi reegelméisseg Kinosfilmer gedréit, zum Deel mat bekannter internationaler Besetzung. {{Div col}} * ''[[Shadow of the Vampire]]'' (2000) {{Div col end}} [[Fichier:Vianden Chateau.jpg|thumb|500px|left|upright=4.0|Panorama vun der Buerg Veianen]] {{Clearboth}} ==Trivia== Hannen um [[Lëtzebuerger Frang#10F1953|10 Frang Schäi vun 1953]] ass d'Buerg duergestallt<ref>[[Raymond Weiller]]: ''125 ans de papier-monnaie luxembourgeois'' Banque Internationale à Luxembourg , Luxembourg 1981.</ref>. ==Illustratiounen== ===Historesch Duerstellungen=== <gallery> Fichier:Vianden_Luxembourg_Merian_1643.png|[[Kofferstéch]]<br>[[Mathias Merian]], 1643. Fichier:F-Clement_chateau-de-vianden.png|Lithographie<br>[[Frantz Clément (Moler)|F. Clément]], ~1834. Fichier:J-P-Schmit_N-Liez_ruines-du-chateau-de-vianden.png|Lithographie<br>[[Jean-Pierre Schmit (Moler)|J.-P. Schmit]] & [[Nicolas Liez (Moler)|N. Liez]], ~1834. Fichier:Ch Bernhoeft 1891 GD Luxembourg 13 Pl 2.5 Vianden.jpg|Foto vum [[Charles Bernhoeft]], 1891 </gallery> ===Fotoe vu baussen=== <gallery> Fichier:Veianen_Buerg_vun_uewen.jpg|Vue vum Roomebierg Fichier:Veianen Buerg 01.jpg|Vue vu Westen Fichier:Veianen Buerg 02.jpg|Vue vum Gaalgebierg Fichier:Burg_Vianden_bei_Nacht.jpg|D'Buerg an der Nuecht Fichier:Veianen Buerg 03.jpg|Vue vun der Veianer Schwämm Fichier:Veianen Buerg 04.jpg|Vue vun der Veianer Schwämm Fichier:Burg Vianden 015x.jpg|Vue aus der Loft Fichier:Burg Vianden 003xb.jpg|Vue aus der Loft </gallery> ===Fotoe vu bannen=== <gallery> Fichier:Burg_Vianden_2.JPG|Kamäin am Rittersall Fichier:Vianden_Castle_-_8.jpg|Bysantinesch Galerie Fichier:Vianden_Castle_-_9.jpg|Bankettsall Fichier:Burg_Vianden_4.JPG|Vic-Abens-Sall Fichier:Vianden_Castle_-_10.jpg|Schlofkummer Fichier:Vianden_Castle_-_12.jpg|Salle à manger </gallery> == Literatur == {{Div col}} * [[Charles Arendt|Arendt, Jean-Venceslas-Charles]], 1884. Monographie du château de Vianden. Luxembourg: Impr. de la Cour, 1984 [Facsimile vun der Originaleditioun vun 1884]. * Dunan, Marie Elisabeth, 1960. Les châteaux forts du Comté de Luxembourg et les progrès dans leur défense sous Jean l'Aveugle 1309-1346. Publ. de la Section historique 70, Luxembourg. * Du Fays, Dominique, 1987. La Maison de Vianden: des origines à 1337. 225 p. + XXVII. Thèse Mém. lic. hist. Liège. * Ebhardt, Bodo, 1939. Der Wehrbau Europas im Mittelalter. Bd. I. Berlin.{{small| [Veianen S. 536-537]}} * Frantzen-Heger, Gaby, 1998. Die Hofburg Vianden / Grand-Duché de Luxembourg - Domaine de l'Etat luxembourgeois. 40 p.&nbsp;Vianden: Les Amis du Château de Vianden. * [[Jean-Pierre Koltz|Koltz, Jean-Pierre]], 1964. Neue Betrachtungen über die bauliche Entwicklung der Hofburg Vianden. ''Luxemburger Marienkalender'' Jg. 83: 38-43. * Koltz, Jean-Pierre, 1971. Die grossen Restaurationsarbeiten auf Burg Vianden. ''Die Warte'' Année 24, n°22 (15.07.): 1 + 4. Luxembourg. * Koltz, Jean-Pierre, 1972. Nouvelle monographie du château-palais de Vianden. Luxembourg, Impr. Saint-Paul. 46 p. {{small|[Tiré-à-part revisé de: ''Hémecht'' Jg. 24, Nr. 2]}} * Koltz, Jean-Pierre, 1983. Le château-palais de Vianden. Vianden: Les Amis du Château de Vianden, Mersch: Impr. Fr. Faber. (6) p. [photos: [[Pol Holweck]], Jochen Herling] {{small|[Traduction en anglais, néerlandais et allemand du texte français, également paru in: Flydoscope: magazine de Luxair]}} * Koltz, Jean-Pierre, 1988. Nouvelle monographie du château-palais de Vianden. 2e éd. augmentée, 85 p.&nbsp;Vianden: Amis du château, Luxembourg, Impr. Saint-Paul. * [[Robert Krantz|Krantz, Robert]] & [[Norbert Quintus]], 1984. Das alte Luxemburg heute: ein kultureller Wegweiser von der Romanik zum Barock 800-1800 (Burgen, Schlösser, Kirchen, Friedhöfe, Dörfer). [layout Sonja Muller ; couv. Marcel Schroeder] Luxembourg: RTL Édition, 271 p. * Lobo, Paulo, 2011. 12 Bemerkenswerte Gebäude in Luxemburg: 1. Das Schloss Vianden. S. 10-19, Luxédit, ISBN 978-99959-733-0-8 * Milmeister, Jean, 1968. Le déclin et l'extinction de la Maison de Vianden. ''Hémecht'' Jg. 20, H. 1: 39-45. * Milmeister, Jean, 1969. Les débuts de la Maison de Vianden. ''Hémecht'' 21, H. 1: 57-61. * Milmeister, Jean, 1970. Le Comté de Vianden sous la Maison de Nassau. ''Hémecht'' Jg. 22, H. 2: 213-218. * Milmeister, Jean, & Frank Wilhelm, 2002. Victor Hugo et les châteaux luxembourgeois. Vianden: Maison de Victor Hugo: Ass. des châteaux luxembourgeois. ''Hémecht'' Jg. 54, H. 3: 337-367. * [[John Zimmer|Zimmer, John]], [zirka 1998]. Le château de Vianden. Carnets du patrimoine. 79 p.&nbsp;Luxembourg: Musée national d'histoire et d'art: Service des sites et monuments, Luxembourg, Impr. Saint-Paul. [éd. par le Musée national d'histoire et d'art et le Service des sites et monuments nationaux] ; [layout: Isabelle Clees ; composition photogr.: Conny Scheel]. * Zimmer, John, 1996. Die Burgen des Luxemburger Landes. Band 1: Die archäologisch und bauhistorisch untersuchten Burge von Befort, Bourscheid, Fels, Luxemburg, Vianden. 442 S. Hrsg.: Les amis de l'ancien château de Beaufort, Les amis du château de Bourscheid, Les amis du château de Larochette, Les amis du château de Vianden. Éditions Saint-Paul, Luxembourg. ISBN 2-919883-07-0. * Zimmer, John, 2010. ''Die Burgen des Luxemburger Landes. Band 3: Brandenburg, Dudelange, Koerich, Larochette, Septfontaines, Stolzemburg, Vianden.'' Éditions Saint-Paul, Lëtzebuerg. ISBN 978-2-919883-24-0 (cf. Ss. 96-241) {{Div col end}} == Kuckt och == * [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Veianen]] * [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Buergen a Schlässer]] * [[Lëscht vun de Buergen a Schlässer am Ourdall]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Vianden castle|Buerg Veianen}} {{Commonscat|Chapel of Vianden castle|Schlasskapell}} * [http://www.castle-vianden.lu/ Offiziell Säit vun de Schlassfrënn] {{de}}, {{fr}}, {{en}} * [https://inpa.public.lu/fr/patrimoine/feodal_fortifie/vianden.html D'Buerg vu Veianen op der Websäit vum ''Institut national pour le patrimoine architectural''] {{fr}} * [https://web.archive.org/web/20150515022305/http://unesco-vianden.eu/index.php La Ville et le Château de Vianden. Proposition d'inscription sur la liste du patrimoine mondial de L'UNESCO ] *[https://web.archive.org/web/20190808181545/https://www.wort.lu/de/lokales/cnn-setzt-schloss-vianden-das-kroenchen-auf-5d4c020bda2cc1784e3495c2 CNN setzt Schloss Vianden das Krönchen auf] op wort.lu den 8. August 2019 *Joe Yogerst, [https://edition.cnn.com/travel/article/most-beautiful-castles-world/index.html World's most beautiful castles] {{En}} op cnn.com de 7. August 2019 * [https://www.youtube.com/watch?v=W47I0vNQDVs Video op Youtube aus der Serie: Kierchen a Kapellen zu Lëtzebuerg iwwer d'Schlasskapell vu Veianen] * [https://play.rtl.lu/shows/lb/letzebuerger-buergen-a-schlaesser/episodes/r/3302355 Buergen a Schlässer am Land (1): D'Veianer Schlass], play.rtl.lu * Frederick Wember, Geschichte(n) und Gemäuer, [https://www.wort.lu/luxemburg/norden/vom-kreuzzug-zur-exkommunikation-die-wechselvolle-geschichte-der-viandener-grafen/159472257.html Vom Kreuzzug zur Exkommunikation: Die wechselvolle Geschichte der Viandener Grafen], wort.lu, 07.08.2026, gekuckt den 10.08.2026 {{Navigatioun Buergen a Schlässer am Ourdall}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Gemeng Veianen]] [[Kategorie:Buergen a Schlässer zu Lëtzebuerg|Veianen Buerg]] [[Kategorie:Buergen a Schlässer am Ourdall|Veianen]] [[Kategorie:Klasséiert Buergen a Schlässer|Buerg Veianen]] afz8rzj7m6uolz8sn13wwu0ialaxkdp 2711332 2711331 2026-10-07T20:26:10Z Zinneke 34 /* Trivia */ och um 1986er Dausender 2711332 wikitext text/x-wiki {{Infobox Monument |Koordinaten = {{Coor dms|49|56|06.00|N|6|12|10.01|E|Haaptkoordinaten=jo}} }} [[Fichier:Veianen Buerg 05.jpg|thumb|260px|Bild 1 – D'Veianer Buerg, Juni 2008.]] D''''Buerg Veianen''' (och ''Veianer Schlass'' oder lokal ''Veiner Schlooss'' genannt) ass eng Buerganlag zu [[Veianen]] am [[Kanton Veianen|Kanton mam selwechten Numm]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. ==Geographie== [[Fichier:Vianden Luxembourg Ferraris 1777.png|thumb|260px|Bild 2 – Veianen op der [[Ferrariskaart]], 1778.]] D'Buerg läit um Südrand vun den [[Ardennen]] op engem laanggezunne Fielsvirspronk op hallwer Héicht tëscht dem enken [[Our (Sauer)|Our]]dall an engem Héichplateau. ==Beschreiwung vun der Anlag== D'Buerg selwer ass e Gebaikomplex dee sech iwwer eng Längt vun 90 m zitt an dee vun enger Festungsmauer agegrenzt ass. Et muss een duerch 4 Paarte goen, éiert een am Bannenhaff bei d'Buerg kënnt. Vun der Buerganlag aus hu sech zwou Rankmauere ronderëm dee fréiere Stadkär bis erof bei d'Our gezunn (cf. Bild 2), vun deene gréisser Deeler bis haut erhale sinn. ==De Gebaierkomplex haut== [[Fichier:Plangbuergveianen1.png|thumb|260px|Plang vun der Buerg]] Follgend Raimlechkeete kann ee bei enger Visitt vum Schlass kucken<ref>Cf. den [https://web.archive.org/web/20170706001525/http://www.castle-vianden.lu/deutsch/rundgang/ detailléierte Rondgank] duerch d'Gebaier mat Beschreiwunge vun all Raum op der Websäit vun de Veianer Schlassfrënn.</ref>: {{Div col}} '''Um -1''': * De grousse Keller (eegenen Accès vu baussen) '''Um Rez-de-chaussée''': * Waffenhal * Ritterstuff * Archeologesch Krypta * Ënneschten Niveau vun der Kapell * Ursprénglech Kichen * Salle à manger * Grouss Kichen * Bur * Rittersall '''Um éischte Stack''': * Byzantinesch Galerie * Bannenhaff * Rondgank ronderëm d'Kapell * Ieweschte Niveau vun der Kapell * Bankettsall * Schlofkummer * Stammbamkummer * Festsall = Vic-Abens-Sall '''Um zweete Stack''': * Charles-Arendt-Sall * Jean-Pierre-Koltz-Sall {{Div col end}} ==Geschicht== [[Fichier:Vianden Luxembourg Merian 1643.png|thumb|260px|Bild 3 – [[Kofferstéch]] vum [[Mathias Merian]], 1643.]] [[Fichier:F-Clement chateau-de-vianden.png|thumb|260px|Bild 4 – [[Lithographie]] vum [[Frantz Clément (Moler)|Frantz Clément]], ~1834.]] [[Fichier:J-P-Schmit N-Liez ruines-du-chateau-de-vianden.png|thumb|260px|Bild 5 – [[Lithographie]] vum [[Jean-Pierre Schmit (Moler)|Jean-P. Schmit]] an [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]], ~1834.]] D'Veianer Buerg gouf vum [[11. Joerhonnert]] un op der Plaz vun engem fréiere [[Réimescht Räich|réimesche]] ([[4. Joerhonnert|4. Jh.]]) a [[Karolenger|karolengesche]] ([[9. Joerhonnert|9. Jh.]]) Kastell opgeriicht. Am Mëttelalter waren d'[[Grofschaft Veianen|Grofe vu Veianen]] direkt Vasale vum däitsche Keeser. Duerch e Familljesträit gouf de Philippe I. vu Veianen [[1264]] Vasal vun de [[Lëscht vun den Herrscher vu Lëtzebuerg#Grofe vu Lëtzebuerg|Grofe vu Lëtzebuerg]]. D'Buerg war bis 1417 d'Staambuerg vun de Grofe vu Veianen, wéi se un d'Haus Nassau iwwergaangen ass. D'Grofschaft Veianen hat deemools ongeféier déi selwecht Gréisst wéi dat haitegt [[Groussherzogtum Lëtzebuerg|Groussherzogtum]]. 1820 huet de [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I. vun Holland]] déi bis dohin net zerstéiert Buerg fir 3.200 Gulden un de Veianer Geschäftsmann Wenzel Coster versteet, deen all d'Miwwelen an och de kompletten Daach verkaaft an d'Buerg selwer als Steebroch benotzt huet. 1938 ass d'Buerg op der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]] als ''nationaalt Monument'' agedroe ginn<ref>{{INPA-SW}}</ref>. 1977 ass se a Staatsbesëtz komm a gëtt zanterhier restauréiert. ===Chronologie=== * 4. Jh.: op der Plaz steet e [[Réimescht Räich|réimesche]] Wuechtposten. * 9. Jh.: op der Plaz steet eng [[Karolenger|karolengesch]] Anlag. * 11. Jh.: héichmëttelalterlech Bauperiod. * 1090: den éischte Grof, Bertulf vu Veianen. * 12. Jh.: zweet Bauphas: klenge [[Palas]]. * Uganks 13. Jh.: d'Buergkapell an de grousse Palas ginn opgeriicht * 1417: den éischten Nassauer: Grof Engelbert I. vun Nassau. * Enn 15. Jh.: Héije vun de Giewelen, Bau vun den héije goteschen Diech. * Uganks 17. Jh.: d'Nassauer Haus gëtt opgeriicht. * 1820: d'Buerg gëtt verkaaft, Ofbroch vun den Diech fir Baumaterial. * 1885: D'Buerg ass am Besëtz vun der groussherzoglecher Famill. * 1910/11: Restauratiounen duerch den Architekt Bodo Ebhardt. * 1966/67: Opriichte vum verwëllefte Waffesall vum klenge Palas. * 1977: De Groussherzog Jean verkeeft d'Buerg un de Lëtzebuerger Staat. * Vun 1978 un: D'Buerg gëtt bis haut bestänneg weider opgebaut a restauréiert ënner der Supervisioun vum [[Institut national pour le patrimoine architectural|Service des sites et monuments]]. ===Chronologie vun den Herrscherhaiser=== ===D'Grofe vu Veianen=== {{Div col}} * 1090: Bertolphe (''comes de Vianne'') * 1096: Gérard Ier de Sponheim (et Vianden?) * 1124-1150: Frédéric Ier * 1154-1163: Sigefroid Ier * 1163-1184: Frédéric II * 1187-1217: Frédéric III * 1214-1252: Henri Ier * 1250-1271: Philippe Ier * 1278-1307: Godefroid Ier * 1307-1312: Philippe II * 1317-1337: Henri II * 1337-1400: Marie de Vianden * 1417: Elisabeth de Sponheim-Vianden {{Div col end}} ==D'Veianer Buerg an der Konscht== === Literatur === Dat wuel bekanntst Zitat iwwer Veianen a seng Buerg ass aus der Fieder vum [[Victor Hugo]] (''Discours aux Viandenois'', 20.07.1871): <blockquote>« ''Aujourd'hui, dans son paysage splendide que viendra visiter un jour toute l'Europe, Vianden se compose de deux choses également consolantes et magnifiques, l'une sinistre, une ruine, l'autre riante, un peuple.'' »</blockquote> ===Kino=== op der Veianer Buerg gi reegelméisseg Kinosfilmer gedréit, zum Deel mat bekannter internationaler Besetzung. {{Div col}} * ''[[Shadow of the Vampire]]'' (2000) {{Div col end}} [[Fichier:Vianden Chateau.jpg|thumb|500px|left|upright=4.0|Panorama vun der Buerg Veianen]] {{Clearboth}} ==Trivia== Hannen um [[Lëtzebuerger Frang#10F1953|10 Frang Schäi vun 1953]] a vir um [[Lëtzebuerger Frang#Frang1000V|1000 Frang Schäi vun 1986]] ass d'Buerg duergestallt<ref>[[Raymond Weiller]]: ''125 ans de papier-monnaie luxembourgeois'' Banque Internationale à Luxembourg , Luxembourg 1981.</ref>. ==Illustratiounen== ===Historesch Duerstellungen=== <gallery> Fichier:Vianden_Luxembourg_Merian_1643.png|[[Kofferstéch]]<br>[[Mathias Merian]], 1643. Fichier:F-Clement_chateau-de-vianden.png|Lithographie<br>[[Frantz Clément (Moler)|F. Clément]], ~1834. Fichier:J-P-Schmit_N-Liez_ruines-du-chateau-de-vianden.png|Lithographie<br>[[Jean-Pierre Schmit (Moler)|J.-P. Schmit]] & [[Nicolas Liez (Moler)|N. Liez]], ~1834. Fichier:Ch Bernhoeft 1891 GD Luxembourg 13 Pl 2.5 Vianden.jpg|Foto vum [[Charles Bernhoeft]], 1891 </gallery> ===Fotoe vu baussen=== <gallery> Fichier:Veianen_Buerg_vun_uewen.jpg|Vue vum Roomebierg Fichier:Veianen Buerg 01.jpg|Vue vu Westen Fichier:Veianen Buerg 02.jpg|Vue vum Gaalgebierg Fichier:Burg_Vianden_bei_Nacht.jpg|D'Buerg an der Nuecht Fichier:Veianen Buerg 03.jpg|Vue vun der Veianer Schwämm Fichier:Veianen Buerg 04.jpg|Vue vun der Veianer Schwämm Fichier:Burg Vianden 015x.jpg|Vue aus der Loft Fichier:Burg Vianden 003xb.jpg|Vue aus der Loft </gallery> ===Fotoe vu bannen=== <gallery> Fichier:Burg_Vianden_2.JPG|Kamäin am Rittersall Fichier:Vianden_Castle_-_8.jpg|Bysantinesch Galerie Fichier:Vianden_Castle_-_9.jpg|Bankettsall Fichier:Burg_Vianden_4.JPG|Vic-Abens-Sall Fichier:Vianden_Castle_-_10.jpg|Schlofkummer Fichier:Vianden_Castle_-_12.jpg|Salle à manger </gallery> == Literatur == {{Div col}} * [[Charles Arendt|Arendt, Jean-Venceslas-Charles]], 1884. Monographie du château de Vianden. Luxembourg: Impr. de la Cour, 1984 [Facsimile vun der Originaleditioun vun 1884]. * Dunan, Marie Elisabeth, 1960. Les châteaux forts du Comté de Luxembourg et les progrès dans leur défense sous Jean l'Aveugle 1309-1346. Publ. de la Section historique 70, Luxembourg. * Du Fays, Dominique, 1987. La Maison de Vianden: des origines à 1337. 225 p. + XXVII. Thèse Mém. lic. hist. Liège. * Ebhardt, Bodo, 1939. Der Wehrbau Europas im Mittelalter. Bd. I. Berlin.{{small| [Veianen S. 536-537]}} * Frantzen-Heger, Gaby, 1998. Die Hofburg Vianden / Grand-Duché de Luxembourg - Domaine de l'Etat luxembourgeois. 40 p.&nbsp;Vianden: Les Amis du Château de Vianden. * [[Jean-Pierre Koltz|Koltz, Jean-Pierre]], 1964. Neue Betrachtungen über die bauliche Entwicklung der Hofburg Vianden. ''Luxemburger Marienkalender'' Jg. 83: 38-43. * Koltz, Jean-Pierre, 1971. Die grossen Restaurationsarbeiten auf Burg Vianden. ''Die Warte'' Année 24, n°22 (15.07.): 1 + 4. Luxembourg. * Koltz, Jean-Pierre, 1972. Nouvelle monographie du château-palais de Vianden. Luxembourg, Impr. Saint-Paul. 46 p. {{small|[Tiré-à-part revisé de: ''Hémecht'' Jg. 24, Nr. 2]}} * Koltz, Jean-Pierre, 1983. Le château-palais de Vianden. Vianden: Les Amis du Château de Vianden, Mersch: Impr. Fr. Faber. (6) p. [photos: [[Pol Holweck]], Jochen Herling] {{small|[Traduction en anglais, néerlandais et allemand du texte français, également paru in: Flydoscope: magazine de Luxair]}} * Koltz, Jean-Pierre, 1988. Nouvelle monographie du château-palais de Vianden. 2e éd. augmentée, 85 p.&nbsp;Vianden: Amis du château, Luxembourg, Impr. Saint-Paul. * [[Robert Krantz|Krantz, Robert]] & [[Norbert Quintus]], 1984. Das alte Luxemburg heute: ein kultureller Wegweiser von der Romanik zum Barock 800-1800 (Burgen, Schlösser, Kirchen, Friedhöfe, Dörfer). [layout Sonja Muller ; couv. Marcel Schroeder] Luxembourg: RTL Édition, 271 p. * Lobo, Paulo, 2011. 12 Bemerkenswerte Gebäude in Luxemburg: 1. Das Schloss Vianden. S. 10-19, Luxédit, ISBN 978-99959-733-0-8 * Milmeister, Jean, 1968. Le déclin et l'extinction de la Maison de Vianden. ''Hémecht'' Jg. 20, H. 1: 39-45. * Milmeister, Jean, 1969. Les débuts de la Maison de Vianden. ''Hémecht'' 21, H. 1: 57-61. * Milmeister, Jean, 1970. Le Comté de Vianden sous la Maison de Nassau. ''Hémecht'' Jg. 22, H. 2: 213-218. * Milmeister, Jean, & Frank Wilhelm, 2002. Victor Hugo et les châteaux luxembourgeois. Vianden: Maison de Victor Hugo: Ass. des châteaux luxembourgeois. ''Hémecht'' Jg. 54, H. 3: 337-367. * [[John Zimmer|Zimmer, John]], [zirka 1998]. Le château de Vianden. Carnets du patrimoine. 79 p.&nbsp;Luxembourg: Musée national d'histoire et d'art: Service des sites et monuments, Luxembourg, Impr. Saint-Paul. [éd. par le Musée national d'histoire et d'art et le Service des sites et monuments nationaux] ; [layout: Isabelle Clees ; composition photogr.: Conny Scheel]. * Zimmer, John, 1996. Die Burgen des Luxemburger Landes. Band 1: Die archäologisch und bauhistorisch untersuchten Burge von Befort, Bourscheid, Fels, Luxemburg, Vianden. 442 S. Hrsg.: Les amis de l'ancien château de Beaufort, Les amis du château de Bourscheid, Les amis du château de Larochette, Les amis du château de Vianden. Éditions Saint-Paul, Luxembourg. ISBN 2-919883-07-0. * Zimmer, John, 2010. ''Die Burgen des Luxemburger Landes. Band 3: Brandenburg, Dudelange, Koerich, Larochette, Septfontaines, Stolzemburg, Vianden.'' Éditions Saint-Paul, Lëtzebuerg. ISBN 978-2-919883-24-0 (cf. Ss. 96-241) {{Div col end}} == Kuckt och == * [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Veianen]] * [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Buergen a Schlässer]] * [[Lëscht vun de Buergen a Schlässer am Ourdall]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Vianden castle|Buerg Veianen}} {{Commonscat|Chapel of Vianden castle|Schlasskapell}} * [http://www.castle-vianden.lu/ Offiziell Säit vun de Schlassfrënn] {{de}}, {{fr}}, {{en}} * [https://inpa.public.lu/fr/patrimoine/feodal_fortifie/vianden.html D'Buerg vu Veianen op der Websäit vum ''Institut national pour le patrimoine architectural''] {{fr}} * [https://web.archive.org/web/20150515022305/http://unesco-vianden.eu/index.php La Ville et le Château de Vianden. Proposition d'inscription sur la liste du patrimoine mondial de L'UNESCO ] *[https://web.archive.org/web/20190808181545/https://www.wort.lu/de/lokales/cnn-setzt-schloss-vianden-das-kroenchen-auf-5d4c020bda2cc1784e3495c2 CNN setzt Schloss Vianden das Krönchen auf] op wort.lu den 8. August 2019 *Joe Yogerst, [https://edition.cnn.com/travel/article/most-beautiful-castles-world/index.html World's most beautiful castles] {{En}} op cnn.com de 7. August 2019 * [https://www.youtube.com/watch?v=W47I0vNQDVs Video op Youtube aus der Serie: Kierchen a Kapellen zu Lëtzebuerg iwwer d'Schlasskapell vu Veianen] * [https://play.rtl.lu/shows/lb/letzebuerger-buergen-a-schlaesser/episodes/r/3302355 Buergen a Schlässer am Land (1): D'Veianer Schlass], play.rtl.lu * Frederick Wember, Geschichte(n) und Gemäuer, [https://www.wort.lu/luxemburg/norden/vom-kreuzzug-zur-exkommunikation-die-wechselvolle-geschichte-der-viandener-grafen/159472257.html Vom Kreuzzug zur Exkommunikation: Die wechselvolle Geschichte der Viandener Grafen], wort.lu, 07.08.2026, gekuckt den 10.08.2026 {{Navigatioun Buergen a Schlässer am Ourdall}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Gemeng Veianen]] [[Kategorie:Buergen a Schlässer zu Lëtzebuerg|Veianen Buerg]] [[Kategorie:Buergen a Schlässer am Ourdall|Veianen]] [[Kategorie:Klasséiert Buergen a Schlässer|Buerg Veianen]] p3sztzvhtu9wzkqmuoypgmknqc8450i 0 36603 2711356 2281003 2026-10-08T07:07:12Z GilPeBot 65660 Ortho (via JWB) 2711356 wikitext text/x-wiki E '''Schwaarzen Zwerg''' ass eng hypotheetesch Spéitphase vun der [[Stär]]enentwécklung. Schwaarz Zwerge wieren de leschte Stadium vu [[Wäissen Zwerg]]en, wann deenen hir Energie verbraucht ass an d'Uewerflächentemperatur sou wäit gefall ass, datt kee siichtbart Liicht méi ausgestraalt gëtt. No der Meenung vun der [[Astrophysik]] ass den [[Universum (Astronomie)|Universum]] nach net al genuch, fir schwaarz Zwerge produzéiert ze hunn. == Kuckt och == * [[Zwergstär]] * [[Bloen Zwerg]] * [[Brongen Zwerg]] * [[Gielen Zwerg]] * [[Gielwäissen Zwerg]] * [[Rouden Zwerg]] * [[Wäissen Zwerg]] [[Kategorie:Stäreklassen]] [[Kategorie:Wäiss Zwergen]] sdiy5v05vedhyjclouuns4s53swo9xn 0 38246 2711389 2581819 2026-10-08T09:36:19Z Puscas 735 ..... 2711389 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Nimax, Choeur de chambre, Pueri Cantores, Concert en mémoire des victimes de la Shoah-101.jpg|thumb|De Chouer vum Stater Conservatoire begleet vun Instrumenter]] '''Musek''', vum [[Griichesch|algriichesche]] μουσικὴ [τέχνη] ''mousikē [technē]'' „[[Mus (Mythologie)|musesch]] [Konscht]“, iwwer dat [[Latäin|laténgescht]] ''musica'', ass dee Konschtgenre, dee sech mat [[Toun (Musek)|Téin]] ofgëtt. D'Téin ginn an enger Aart a Weis zesummegesat, déi d'Leit gär hunn oder interessant fannen. Déi meescht Musek gëtt vu Leit gemaach déi mat hire Stëmme sangen oder Museksinstrumenter spillen, wéi [[Piano]], [[Gittar]] oder [[Tromm]]. Musekalesch Téin sinn organiséiert duerch [[Rhythmus]], [[Melodie]] oder [[Harmonie]]: * De Rhythmus ass d'Aart wéi Téin a Stëll an enger Sequenz zesummegestallt ginn. All [[Weis]] huet e Rhythmus dee geklappt ka ginn. * Eng Melodie ass eng Grupp vun Nouten a verschiddenen Tounhéichten, déi eng no där anerer gespillt ginn. Zesummen ergi s'eng Weis. * Harmonie dogéint mengt Nouten déi zur selwechter Zäit gespillt ginn, wéi Akkorden. Et gëtt hautdesdaags eng Abberzuel vu [[Stilrichtunge vun der Musek|Museksgenren]]: klassesch Musek mat Orchester, Volleksmusek, Pop, Rock, Heavy Metal, Blues, Jazz, Rap, Dance, Techno, fir nëmmen déi ze nennen. == Geschicht == [[Fichier:Flauta paleolítica.jpg|mini|Nobildung vun uraler Flütt]] Déi fréist bekannt Instrumenter, déi extra fir Musek ze maachen, fabrizéiert goufen, si Schankeflütten déi ongeféier 35.000-41.000 Joer al sinn, an op der [[Schwäbesch Alb|Schwäbescher Alb]] fonnt goufen. Déi meescht [[Anthropologie|Anthropologen]] an Evolutiounspsychologe si sech awer eens, datt d'Musek scho laang virdrun zum Alldag vun de Mënsche gehéiert huet. Firwat de Mënsch am Laf vu senger Entwécklung iergendwa musekalesch Fäegkeete krut, ass dogéint nach net vun der Wëssenschaft gekläert. Vläicht duerch d'Imitéiere vu Vullestëmmen oder vun aneren Téin déi an der Natur virkommen. D'Musek gouf als en Deel vu kulteschen Zeremonien a Ritte benotzt, mä och einfach als Ënnerhalung well et flott ass a gefält. == Kuckt och == * [[Musekswëssenschaft]] * [[Stilrichtunge vun der Musek]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Music|Musek}} [[Kategorie:Musek| ]] pi7i7zou8tljku5kijdxxxbblhno0r6 0 38428 2711283 2684715 2026-10-07T17:18:36Z Zinneke 34 /* Politesch Karriär */ fr > lb 2711283 wikitext text/x-wiki {{Infobox Dynastie | Amtszäit1 = Kinnek vu Frankräich an Navarra | vu1 = [[1824]] bis [[1830]] | Virgänger = [[Louis XVIII. vu Frankräich|Louis XVIII.]] | Nofollger = [[Louis-Philippe I. vu Frankräich|Louis-Philippe I.]] }} De '''Charles X. vu Frankräich''', gebuer den [[9. Oktober]] [[1757]] zu [[Versailles]], a gestuerwen de [[6. November]] [[1836]] zu [[Gorizia]], war [[Lëscht vun de franséische Monarchen|Kinnek vu Frankräich]] a [[Lëscht vun de Koprënze vun Andorra|Koprënz vun Andorra]] vun [[1824]] bis [[1830]]. == De Grof vun Artois == === Kandheet === De Charles war de fënnefte Jong vum ''[[Dauphin]]'' [[Louis vu Frankräich (1729-1765)|Louis vu Frankräich]] an der [[Marie-Josèphe vu Sachsen]], Enkel vum [[Louis XV. vu Frankräich|Louis XV.]], a Brudder vum [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] a vum Grof vun der Provence, de spéidere [[Louis XVIII. vu Frankräich|Louis XVIII.]]. Hie krut d'Titele ''Fils de France'' a ''Grof vun Artois''<ref>Als Erënnerung un de [[Robert I. vun Artois|Robert vu Frankräich]], Grof vun Artois a Brudder vum [[Louis IX. vu Frankräich|Saint Louis]].</ref> et ''comte d'Artois'' (en mémoire de [[Robert Ier d'Artois|Robert de France]], comte d'Artois, frère de [[Louis IX de France|saint Louis]]), mä d'Wiel vun dësen Titelen hat och mat de Konsequenze vum versichten Attentat vum [[Robert François Damiens|Damiens]] géint de [[Louis XV. vu Frankräich|Louis XV.]] ze dinn.<br>No dësem [[Regizid]]versuch hu sech d'Länner vum [[Artois]] ënner der Presidence vum Marquis vu [[Famill vu Créquy|Créquy]], éischte Barong vun der Provënz, zesummefonnt, fir dem Louis XV. ze verkënnegen, wéi leed et hinne géif doen, datt dëse Kriminellen aus dem Artois komm war, an hunn als Reparatioun proposéiert, datt d'Provënz dat Joer dat Duebelt u Suen a Männer fir de Service vun der Kroun géif leeschten. De Louis XV. wollt dëst Affer awer net unhuelen, a fir ze weisen, datt hien net nodroend war, huet hien den Titel vum ''Grof vun Artois'' u säin Enkel ginn, deen an dësem Joer op d'Welt komm war-<ref>[[Renée-Caroline-Victoire de Froulay|Marquise vu Créquy]], ''Souvernirs''. Dëst Wierk ass mat Virsiicht ze genéissen, well d'Marquise gär iwwerdriwwen huet, an och Saachen derbäigefléckt huet.</ref> Den [[19. Oktober]] [[1761]] gouf de Puppelchen op den Numm ''Charles Philippe'' gedeeft, Giedel war d'[[Sophie vu Frankräich]], de Pätter de [[Carlos III. vu Spuenien|Carlos III.]], Kinnek vu Spuenien. === Bestietnes a Famill === De [[16. November]] [[1773]] huet de Charles d'[[Marie-Thérèse vun der Savoie]] bestuet, zesummen hate si zwéi Bouwen, de [[Louis vu Frankräich (1775-1844)|Louis-Antoine]], Grof vun Angoulême<ref>Spéideren [[Dauphin]].</ref>, an de [[Charles Ferdinand vun Artois|Charles Ferdinand]], Herzog vu [[Berry]]. Si haten och zwou Duechteren, déi awer scho fréi verstuerwe sinn, d'Sophie ([[1776]]-[[1783]]) an d'Marie-Thérèse ([[1783]]). [[Fichier:Charles-Ferdinand-Berry.JPG|left|thumb|upright|De [[Charles Ferdinand vun Artois|Charles Ferdinand]], Herzog vu [[Berry]] a jéngste Bouf vum Charles X.]] Hien hat eng Preferenz fir säi jéngste Bouf, de [[Charles Ferdinand vun Artois|Charles Ferdinand]], deen him vill geglach huet, physesch wéi och moralesch. Den Eelsten, de [[Louis vu Frankräich (1775-1844)|Louis-Antoine]], war éischter schei, an huet ënner engem nervlechen Tick gelidden. [[1772]] gouf hien zum Generalcolonel vun de Schwäizer ernannt. Hie war bei der Kréinung vu sengem Brudder [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] derbäi, wou hien den Herzog vun der [[Normandie]] representéiert huet, an hat als [[Apanage]] d'[[Herzogtum Angoulême]] a [[Mercœur]]. A senger Jugend war de Charles e groussen Amateur vu flotte Meedercher, an net vill konnten him widderstoen. Vun engem bestëmmte Moment un huet hie sech dauerhaft mat der [[Louise d'Esparbès de Lussan|M^me de Polastron]], gebuere [[Louise d'Esparbès de Lussan]] agelooss, der Fra vum [[Denis de Polastron]] (°[[1758]] - †[[1821]]), Hallefbrudder vun der [[Yolande de Polastron|M^me de Polignac]]. Aus dësem Verhältnes gounge keng Kanner ervir. D'[[Louise d'Esparbès de Lussan]] ass am Joer [[1804]] un [[Tuberkulos]] gestuerwen, an de Charles war doriwwer sou bedréckt, datt hie beschloss huet, a [[Keuschheet]] ze liewen. == Politesch Karriär== Wärend der éischter grousser Kris vun der [[Monarchie]] [[1786]] huet de Charles ugefaangen, sech fir d'[[Politik]] z'interesséieren, an huet sech un d'Spëtzt vun der reaktionärer Fraktioun um Haff gestallt. De Charles huet d'Ofschafung vun de finanzielle Privileegie vun der [[Adel|Aristokratie]] guttgeheescht, war awer net mat der Ofschafung vun de soziale Privileegie vu [[Réimesch-Kathoulesch Kierch|Kierch]] an Adel averstanen. Hie war der Meenung, datt een d'Finanze vu Frankräich reforméiere kéint, ouni dobäi d'Monarchie ze stierzen. No senge Wierder wier d'Zäit komm, fir ze reparéieren, net, fir ze zerstéieren. Hien huet sech géint den [[Drëtte Stand]] gestallt, andeems hie kloer géint eng Erhéijung vum Walrecht [[1789]] war. Säi Brudder huet hien doropshi beschëllegt, hie wier « ''plus royaliste que le roi'' ». Zesumme mam [[Louis Auguste Le Tonnelier de Breteuil|Barong vu Breteuil]] huet hie politesch Allianze geknëppt, fir den [[Jacques Necker|Necker]] erauszegeheien. Dëse Plang hat den [[11. Juli]] allerdéngs keen Erfolleg, a war ouni de Breteuil iwwer d'Bün gaangen. Dëst war den Ufank vun engem Sträit, dee sech zu engem géigesäitegen Haass entwéckelt huet. === Franséisch Revolutioun: Emigratioun === De Grof vun Artois war ee vun den éischten, déi emigréiert sinn, dëst de [[16. Juli]] [[1789]]. Hien huet verschidden [[Europa (Kontinent)|europäesch]] Häff besicht, fir Verdeedeger fir de Kinnek ze fannen. Vum [[September]] [[1789]] bis [[Juli]] [[1791]] war de Charles zu [[Turin]] mam Titel ''Marquis des Maison'', souwéi zu [[Bréissel]], [[Koblenz]] a [[Léck]]. [[1791]] war hie bei de [[Pillnitzer Deklaratioun|Konferenze vu Pillnitz]] derbäi. Am August [[1794]] huet hien [[Hamm (NRW)|Hamm]] als ''Grof vu Ponthieu'' verlooss. Vum ''[[Louis XVIII. vu Frankräich|Monsieur]]'' gouf hien nom Doud vu sengem Brudder [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] zum ''Lieutenant général du royaume'' vum [[28. Januar]] [[1793]] bis [[1814]] ernannt. Nom Doud vu sengem [[Neveu]] [[Louis XVII. vu Frankräich|Louis XVII.]] den [[8. Juni]] [[1795]], krut hien den Titel ''Monsieur, frère du roi''. Hie wollt zesumme mat den [[England|Englänner]] op der [[Île d'Yeu]] landen, fir de Vendéens an hirem [[Krich an der Vendée|Opstand]] z'ënnerstëtzen, mä ouni Erfolleg. Hien huet sech an [[England]] zeréckgezunn, wou hie bis Schluss vun der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] an dem [[Premier Empire]] bliwwen ass. === Restauratioun === Am Joer [[1814]] gouf de Charles op en Neits zum ''Lieutenant-général du royaume'' ernannt, ass an der [[Franche-Comté]] zesumme mat den Alliéierten agefall, an huet den [[12. Abrëll]] seng Entrée zu [[Paräis]] gemaach. An engem éischte Moment konnt hien d'Leit op seng Säit zéien, mä dëst war nëmme vu kuerzer Dauer. Hie war presséiert, en Traité z'ënnerschreiwen, dee Frankräich all Eruewerungen zanter [[1792]] kascht huet, wat de [[Louis XVIII. vu Frankräich|Louis XVIII.]] och staark verurteelt huet. Nodeem de [[Louis XVIII. vu Frankräich|Louis XVIII.]] no de ''[[Cent-Jours]]'' [[1815]] eng zweet Kéier zeréck op den Troun komm war, huet sech de Charles vun den Affären zeréckgezunn, an huet sech seng Zäit mat der [[Juegd]] verdriwwen. Am Geheimen huet de Charles awer nach ëmmer en Afloss gehat, a war Chef vun der ultra-royalistescher Partei. Vill Royaliste ware sech awer net bewosst, datt de Charles och zu de [[Fräimaurer]] gehéiert huet<ref>[http://alnr.chez-alice.fr/histo2.html ''Evolution de la franc-maçonnerie du siècle des « Lumières » à nos jours.'']</ref>, och wann hien net groussaarteg aktiv an de Loge war. == Charles X. vu Frankräich == Nom Doud vu sengem Brudder [[Louis XVIII. vu Frankräich|Louis XVIII.]], koum de Charles [[1824]] op de franséischen Troun. Hien huet un d'franséisch [[Kréinung (Frankräich)|Kréinungszeremonie]] ugeknëppt, wéi en den [[29. Mee]] [[1825]] an der [[Kathedral Notre-Dame vu Reims|Kathedral vu Reims]], wou de Kardinol [[Anne Louis Henri de La Fare|de La Fare]] eng grouss Ried gehalen huet, gekréint gouf. Hien huet mat liberale Moossnamen ugefaangen, an d'Zensur vun den Zeitungen ofgeschaaft, mä et huet net laang gedauert bis hie sech op d'Säit vun den Ultra-Royaliste mat hirem Chef [[Jean-Baptiste de Villèle]] gestallt huet. Mam [[Gesetz iwwer de Sakrileg]], der Konzessioun vun enger Milliard Frange Schuedenersaz fir d'Emigranten, dem Erausgeheie vun der [[Garde nationale]] an der Neiaféierung vun der Zensur huet sech de Charles X. keng Frënn bei de Liberale gemaach ([[1825]]-[[1827]]). Seng Herrschaft war markéiert duerch d'« [[Ultra-Royalist]]en », déi géint d'[[Charte vun 1814|Charte]] waren. Säi [[Katholizismus]] huet der Paräisser Bevëlkerung, déi gär [[Antiklerikalismus|antiklerikal]], wann net souguer antikathoulesch war, net gefall. Beim Begriefnes vum Louis XVIII. war hie mof ugedo, der Trauerfaarf vun de Kinneke vu Frankräich. Et koum zu Rumeuren, datt hie Bëschof wier, a Karikaturen hunn hie bei der Mass gewisen. Vill Antiklerikaler hunn ignoréiert, datt hien e [[Fräimaurer]] war.<ref>[http://marih.free.fr/A3B5C7/chroniq.htm Fräimaurer-Chronik]</ref> Zwee wichteg Evenementer goufen ënner der Regentschaft vum Charles X. ofgeschloss: Interventioun op der Säit vun de [[Griicheschen Onofhängegkeetskrich|Griichen]], déi d'[[Schluecht vun Navarino]] gewanne konnten ([[1827]]) wat zu der Fräiheet vu [[Griicheland]] gefouert huet ([[1830]]); d'Expeditioun géint den [[Dey]] vun [[Alger]], deen de franséische Konsul beleidegt hat, déi mat der [[Eruewerung vun Algerien|Eruewerung]] vun Alger de [[6. Juli]] [[1830]] gekréint gouf. Fir déi Onzefridde roueg ze halen, huet de Charles X. am [[Januar]] [[1828]] e moderéierte Ministère zesummegestallt, dee vum [[Jean-Baptiste Sylvère Gay de Martignac|de Martignac]] presidéiert gouf. Obschonn dëse Ministère Fortschrëtter gemaach huet, gouf en abrupt den [[8. August]] [[1829]] duerch de Ministère vum [[Jules de Polignac (1780-1847)|Jules de Polignac]] ersat. Sou goufen e puer Méint drop, trotz de Warnunge vun der ''[[Adresse des 221]]'', d'Chamberen opgeléist, an d'Pressefräiheet ofgeschaaft, dëst mat der ''[[Ordonnance vu Saint-Cloud]]'' ([[25. Juli]] [[1830]]). De Charles X. huet versicht, seng Autoritéit géint d'liberal Oppositioun duerchzesetzen. === Julirevolutioun === [[Fichier:La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|thumbnail|right|350px|''La Liberté guidant le peuple.'']] Duerch d'''[[Ordonnance vu Saint-Cloud]]'' koum et zu engem allgemengen Opstand. Zu Paräis huet sech d'Bevëlkerung vum [[27. Juli|27.]] bis [[29. Juli]] [[1830]] erhuewen. Dës dräi Deeg sinn als ''[[Trois Glorieuses]]'' oder ''Julirevolutioun'' an d'Geschicht agaangen, an hunn de Charles X. gestierzt. Den [[30. Juli]] gouf de [[Louis-Philippe I. vu Frankräich|Louis-Philippe]], Herzog vun Orléans, vun den Deputéiert zum ''Lieutenant-général du royaume'' ernannt, e Posten deen hien den [[31. Juli]] ugeholl huet. Hien huet d'Walrecht sou reduzéiert, datt nëmmen déi grouss Proprietäre wiele konnten. Den [[2. August]] huet de Charles X., dee sech op [[Rambouillet]] zeréckgezunn hat, ofgedankt, a säi Jong an ''Dauphin'' [[Louis vu Frankräich (1775-1844)|Louis-Antoine]] iwwerzeegt, mat z'ënnerschreiwen. Hien huet sengem Cousin, dem Herzog vun Orléans, den Optrag ginn, d'Ofdankung bekannt ze maachen, déi säin Enkel, den [[Henri vun Artois|Herzog vu Bordeaux]] als Ierwen agesat huet, an den Herzog vun Orléans als [[Regent]]. :''Mon cousin'', :''Je suis trop profondément pénétré des maux qui affligent et qui pourraient menacer mes peuples pour n'avoir pas cherché un moyen de les prévenir. J'ai donc pris la résolution d'abdiquer la couronne en faveur de mon petit-fils le duc de Bordeaux''. :''Le Dauphin, qui partage mes sentiments, renonce aussi à ses droits en faveur de son neveu''. :''Vous aurez, en votre qualité de lieutenant général du royaume, à faire proclamer l'avènement de Henri V à la couronne. Vous prendrez d'ailleurs toutes les mesures qui vous concernent pour régler les formes du nouveau gouvernement pendant la minorité du nouveau roi''... :''Vous communiquerez mes intentions au corps diplomatique et vous me ferez connaître le plus tôt possible la proclamation par laquelle mon petit-fils sera reconnu sous le nom de Henri V''. D'Ofdankung war allerdéngs kontrovers. De Charles X. konnt säi Jong net zwéngen, seng Rechter ofzeginn, well d'franséisch Dynastie net ierflech war. Sou gouf aus dem Louis-Antoine e fiktive ''Louis XIX.'' tëscht deem Moment wou säi Papp ënnerschriwwen huet, an deem Moment wou hie selwer ofgedankt huet. Hien hätt d'Kroun kënne fir sech behalen, an op de franséischen Troun klammen, huet awer aus Gehorsam oder Schwächt verzicht. Den Herzog vun Orléans huet allerdéngs d'Muecht u sech geholl, ënner dem Titel [[Louis-Philippe I. vu Frankräich|Louis-Philippe I.]]. Den [[3. August]] hat hie virun de Chamberen zwar d'Ofdankung vum Charles X. bekannt ginn, mä huet de Saz ausgelooss, deen den Herzog vu Bordeaux zum Kinnek gemaach hätt. Ausserdeem huet de Charles X. - schonn am Exil - der [[Caroline vu Bourbon (1798-1870)|Herzogin vu Berry]], der Mamm vum Herzog vu Bordeaux, verbueden, hire Jong op Paräis ze bréngen. De Charles X. huet sech vu [[Cherbourg]] aus an d'Exil opgemaach, ouni sengen Unhänger Direktiven ze hannerloossen. Dëst war den Ufank vun der [[Julimonarchie]]. Am Exil huet de Charles X. den Titel ''Grof vu Ponthieu'' gedroen. De Charles X. huet sech fir d'éischt am [[Holyrood Palace]] a [[Schottland]] néiergelooss, duerno an der [[Prager Buerg]], a schlussendlech zu [[Gorizia|Görz]] (deemools an [[Éisträich]]), wou hien [[1836]] un der [[Cholera]] gestuerwen ass. Hie gouf am Franziskanerklouschter zu [[Nova Gorica|Kostanjevica]] ([[Slowenien]]) begruewen. En Nofollger vum Charles X. ass nach haut um Troun: de Grand-duc [[Guillaume vu Lëtzebuerg]]. Säin Urgrousspapp, de [[Felix vu Bourbon-Parma]], Mann vun der [[Charlotte vu Lëtzebuerg|Grand-duchesse Charlotte]], hat als Groussmamm d'[[Louise vun Artois]], Duechter vum Herzog vu Berry a Kandskand vum Charles X. == Literatur zum Theema == * Michael Allin, ''La girafe de Charles X: son extraordinaire voyage de Khartoum à Paris'', J.-C. Lattès, Paräis, 2000. {{small|(ISBN 2-7096-2073-1)}} * Georges Bordonove, ''Les Rois qui ont fait la France: les Bourbons: de Louis XVI à Louis Philippe, 1774-1848'', Pygmalion, Paräis, 2004. {{small|(ISBN 2-85704-947-1)}} * Georges Bordonove, ''Charles X: dernier roi de France et de Navarre'', Pygmalion, Paräis, 1990. {{small|(ISBN 2-85704-322-8)}} * André Castelot, ''Charles X: la fin d'un monde'', Perrin, Paräis, 1988. {{small|(ISBN 2-262-00545-1)}} * Jean Lucas-Dubreton, ''Le comte d'Artois Charles X: le prince, l'émigré, le roi'', Hachette, Paräis, 1927. * Bernard Degout, ''Victor Hugo au sacre de Charles X, 1825'', Eurédit, Paräis, 2003. {{small|(ISBN 2-84830-035-3)}} * Yves Griffon, ''Charles X: roi méconnu'', Perrin, Paräis, 1999. {{small|(ISBN 2-913960-00-6)}} * Arbey Pascal, ''La procédure de bannissement de Charles X et de sa famille'', Mémoire DEA, Frankräich, 2004. * Landric Raillat, ''Charles X: le sacre de la dernière chance'', O. Orban, Paräis, 1991. {{small|(ISBN 2-85565-637-0)}} {{Trounfolleg|Titel= [[Lëscht vun de franséische Monarchen|Kinnek vu Frankräich]]|virdrun= [[Louis XVIII. vu Frankräich|Louis XVIII.]]|duerno= [[Louis-Philippe I. vu Frankräich|Louis-Philippe I.]]|Joren= [[1824]] - [[1830]]}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Charles X of France|Charles X. vu Frankräich}} * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20130908140602/http://latil.org/Annex/sacre_charles_x.htm Kréinung vum Charles X.] * {{de}} [https://web.archive.org/web/20070928044801/http://www.samostan-kostanjevica.si/de.htm Franziskanerklouschter vu Kostanjevica (Slowenien)] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070927215331/http://www.histoforum.org/histobiblio/article.php3?id_article=72 Agathe de Rambaud] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kinneke vu Frankräich]] [[Kategorie:Bourbonen]] [[Kategorie:Grofe vun Artois]] [[Kategorie:Persoune vun der franséischer Restauratioun]] [[Kategorie:Gebuer 1757]] [[Kategorie:Gestuerwen 1836]] 6ykiekb34tymhc0pax6u6pj5m2ohxvd 2711317 2711283 2026-10-07T19:53:49Z Zinneke 34 /* Julirevolutioun */ [Edited with [[lb:Wikipedia:MiniEdit| #MiniEdit]]] 2711317 wikitext text/x-wiki {{Infobox Dynastie | Amtszäit1 = Kinnek vu Frankräich an Navarra | vu1 = [[1824]] bis [[1830]] | Virgänger = [[Louis XVIII. vu Frankräich|Louis XVIII.]] | Nofollger = [[Louis-Philippe I. vu Frankräich|Louis-Philippe I.]] }} De '''Charles X. vu Frankräich''', gebuer den [[9. Oktober]] [[1757]] zu [[Versailles]], a gestuerwen de [[6. November]] [[1836]] zu [[Gorizia]], war [[Lëscht vun de franséische Monarchen|Kinnek vu Frankräich]] a [[Lëscht vun de Koprënze vun Andorra|Koprënz vun Andorra]] vun [[1824]] bis [[1830]]. == De Grof vun Artois == === Kandheet === De Charles war de fënnefte Jong vum ''[[Dauphin]]'' [[Louis vu Frankräich (1729-1765)|Louis vu Frankräich]] an der [[Marie-Josèphe vu Sachsen]], Enkel vum [[Louis XV. vu Frankräich|Louis XV.]], a Brudder vum [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] a vum Grof vun der Provence, de spéidere [[Louis XVIII. vu Frankräich|Louis XVIII.]]. Hie krut d'Titele ''Fils de France'' a ''Grof vun Artois''<ref>Als Erënnerung un de [[Robert I. vun Artois|Robert vu Frankräich]], Grof vun Artois a Brudder vum [[Louis IX. vu Frankräich|Saint Louis]].</ref> et ''comte d'Artois'' (en mémoire de [[Robert Ier d'Artois|Robert de France]], comte d'Artois, frère de [[Louis IX de France|saint Louis]]), mä d'Wiel vun dësen Titelen hat och mat de Konsequenze vum versichten Attentat vum [[Robert François Damiens|Damiens]] géint de [[Louis XV. vu Frankräich|Louis XV.]] ze dinn.<br>No dësem [[Regizid]]versuch hu sech d'Länner vum [[Artois]] ënner der Presidence vum Marquis vu [[Famill vu Créquy|Créquy]], éischte Barong vun der Provënz, zesummefonnt, fir dem Louis XV. ze verkënnegen, wéi leed et hinne géif doen, datt dëse Kriminellen aus dem Artois komm war, an hunn als Reparatioun proposéiert, datt d'Provënz dat Joer dat Duebelt u Suen a Männer fir de Service vun der Kroun géif leeschten. De Louis XV. wollt dëst Affer awer net unhuelen, a fir ze weisen, datt hien net nodroend war, huet hien den Titel vum ''Grof vun Artois'' u säin Enkel ginn, deen an dësem Joer op d'Welt komm war-<ref>[[Renée-Caroline-Victoire de Froulay|Marquise vu Créquy]], ''Souvernirs''. Dëst Wierk ass mat Virsiicht ze genéissen, well d'Marquise gär iwwerdriwwen huet, an och Saachen derbäigefléckt huet.</ref> Den [[19. Oktober]] [[1761]] gouf de Puppelchen op den Numm ''Charles Philippe'' gedeeft, Giedel war d'[[Sophie vu Frankräich]], de Pätter de [[Carlos III. vu Spuenien|Carlos III.]], Kinnek vu Spuenien. === Bestietnes a Famill === De [[16. November]] [[1773]] huet de Charles d'[[Marie-Thérèse vun der Savoie]] bestuet, zesummen hate si zwéi Bouwen, de [[Louis vu Frankräich (1775-1844)|Louis-Antoine]], Grof vun Angoulême<ref>Spéideren [[Dauphin]].</ref>, an de [[Charles Ferdinand vun Artois|Charles Ferdinand]], Herzog vu [[Berry]]. Si haten och zwou Duechteren, déi awer scho fréi verstuerwe sinn, d'Sophie ([[1776]]-[[1783]]) an d'Marie-Thérèse ([[1783]]). [[Fichier:Charles-Ferdinand-Berry.JPG|left|thumb|upright|De [[Charles Ferdinand vun Artois|Charles Ferdinand]], Herzog vu [[Berry]] a jéngste Bouf vum Charles X.]] Hien hat eng Preferenz fir säi jéngste Bouf, de [[Charles Ferdinand vun Artois|Charles Ferdinand]], deen him vill geglach huet, physesch wéi och moralesch. Den Eelsten, de [[Louis vu Frankräich (1775-1844)|Louis-Antoine]], war éischter schei, an huet ënner engem nervlechen Tick gelidden. [[1772]] gouf hien zum Generalcolonel vun de Schwäizer ernannt. Hie war bei der Kréinung vu sengem Brudder [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] derbäi, wou hien den Herzog vun der [[Normandie]] representéiert huet, an hat als [[Apanage]] d'[[Herzogtum Angoulême]] a [[Mercœur]]. A senger Jugend war de Charles e groussen Amateur vu flotte Meedercher, an net vill konnten him widderstoen. Vun engem bestëmmte Moment un huet hie sech dauerhaft mat der [[Louise d'Esparbès de Lussan|M^me de Polastron]], gebuere [[Louise d'Esparbès de Lussan]] agelooss, der Fra vum [[Denis de Polastron]] (°[[1758]] - †[[1821]]), Hallefbrudder vun der [[Yolande de Polastron|M^me de Polignac]]. Aus dësem Verhältnes gounge keng Kanner ervir. D'[[Louise d'Esparbès de Lussan]] ass am Joer [[1804]] un [[Tuberkulos]] gestuerwen, an de Charles war doriwwer sou bedréckt, datt hie beschloss huet, a [[Keuschheet]] ze liewen. == Politesch Karriär== Wärend der éischter grousser Kris vun der [[Monarchie]] [[1786]] huet de Charles ugefaangen, sech fir d'[[Politik]] z'interesséieren, an huet sech un d'Spëtzt vun der reaktionärer Fraktioun um Haff gestallt. De Charles huet d'Ofschafung vun de finanzielle Privileegie vun der [[Adel|Aristokratie]] guttgeheescht, war awer net mat der Ofschafung vun de soziale Privileegie vu [[Réimesch-Kathoulesch Kierch|Kierch]] an Adel averstanen. Hie war der Meenung, datt een d'Finanze vu Frankräich reforméiere kéint, ouni dobäi d'Monarchie ze stierzen. No senge Wierder wier d'Zäit komm, fir ze reparéieren, net, fir ze zerstéieren. Hien huet sech géint den [[Drëtte Stand]] gestallt, andeems hie kloer géint eng Erhéijung vum Walrecht [[1789]] war. Säi Brudder huet hien doropshi beschëllegt, hie wier « ''plus royaliste que le roi'' ». Zesumme mam [[Louis Auguste Le Tonnelier de Breteuil|Barong vu Breteuil]] huet hie politesch Allianze geknëppt, fir den [[Jacques Necker|Necker]] erauszegeheien. Dëse Plang hat den [[11. Juli]] allerdéngs keen Erfolleg, a war ouni de Breteuil iwwer d'Bün gaangen. Dëst war den Ufank vun engem Sträit, dee sech zu engem géigesäitegen Haass entwéckelt huet. === Franséisch Revolutioun: Emigratioun === De Grof vun Artois war ee vun den éischten, déi emigréiert sinn, dëst de [[16. Juli]] [[1789]]. Hien huet verschidden [[Europa (Kontinent)|europäesch]] Häff besicht, fir Verdeedeger fir de Kinnek ze fannen. Vum [[September]] [[1789]] bis [[Juli]] [[1791]] war de Charles zu [[Turin]] mam Titel ''Marquis des Maison'', souwéi zu [[Bréissel]], [[Koblenz]] a [[Léck]]. [[1791]] war hie bei de [[Pillnitzer Deklaratioun|Konferenze vu Pillnitz]] derbäi. Am August [[1794]] huet hien [[Hamm (NRW)|Hamm]] als ''Grof vu Ponthieu'' verlooss. Vum ''[[Louis XVIII. vu Frankräich|Monsieur]]'' gouf hien nom Doud vu sengem Brudder [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] zum ''Lieutenant général du royaume'' vum [[28. Januar]] [[1793]] bis [[1814]] ernannt. Nom Doud vu sengem [[Neveu]] [[Louis XVII. vu Frankräich|Louis XVII.]] den [[8. Juni]] [[1795]], krut hien den Titel ''Monsieur, frère du roi''. Hie wollt zesumme mat den [[England|Englänner]] op der [[Île d'Yeu]] landen, fir de Vendéens an hirem [[Krich an der Vendée|Opstand]] z'ënnerstëtzen, mä ouni Erfolleg. Hien huet sech an [[England]] zeréckgezunn, wou hie bis Schluss vun der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] an dem [[Premier Empire]] bliwwen ass. === Restauratioun === Am Joer [[1814]] gouf de Charles op en Neits zum ''Lieutenant-général du royaume'' ernannt, ass an der [[Franche-Comté]] zesumme mat den Alliéierten agefall, an huet den [[12. Abrëll]] seng Entrée zu [[Paräis]] gemaach. An engem éischte Moment konnt hien d'Leit op seng Säit zéien, mä dëst war nëmme vu kuerzer Dauer. Hie war presséiert, en Traité z'ënnerschreiwen, dee Frankräich all Eruewerungen zanter [[1792]] kascht huet, wat de [[Louis XVIII. vu Frankräich|Louis XVIII.]] och staark verurteelt huet. Nodeem de [[Louis XVIII. vu Frankräich|Louis XVIII.]] no de ''[[Cent-Jours]]'' [[1815]] eng zweet Kéier zeréck op den Troun komm war, huet sech de Charles vun den Affären zeréckgezunn, an huet sech seng Zäit mat der [[Juegd]] verdriwwen. Am Geheimen huet de Charles awer nach ëmmer en Afloss gehat, a war Chef vun der ultra-royalistescher Partei. Vill Royaliste ware sech awer net bewosst, datt de Charles och zu de [[Fräimaurer]] gehéiert huet<ref>[http://alnr.chez-alice.fr/histo2.html ''Evolution de la franc-maçonnerie du siècle des « Lumières » à nos jours.'']</ref>, och wann hien net groussaarteg aktiv an de Loge war. == Charles X. vu Frankräich == Nom Doud vu sengem Brudder [[Louis XVIII. vu Frankräich|Louis XVIII.]], koum de Charles [[1824]] op de franséischen Troun. Hien huet un d'franséisch [[Kréinung (Frankräich)|Kréinungszeremonie]] ugeknëppt, wéi en den [[29. Mee]] [[1825]] an der [[Kathedral Notre-Dame vu Reims|Kathedral vu Reims]], wou de Kardinol [[Anne Louis Henri de La Fare|de La Fare]] eng grouss Ried gehalen huet, gekréint gouf. Hien huet mat liberale Moossnamen ugefaangen, an d'Zensur vun den Zeitungen ofgeschaaft, mä et huet net laang gedauert bis hie sech op d'Säit vun den Ultra-Royaliste mat hirem Chef [[Jean-Baptiste de Villèle]] gestallt huet. Mam [[Gesetz iwwer de Sakrileg]], der Konzessioun vun enger Milliard Frange Schuedenersaz fir d'Emigranten, dem Erausgeheie vun der [[Garde nationale]] an der Neiaféierung vun der Zensur huet sech de Charles X. keng Frënn bei de Liberale gemaach ([[1825]]-[[1827]]). Seng Herrschaft war markéiert duerch d'« [[Ultra-Royalist]]en », déi géint d'[[Charte vun 1814|Charte]] waren. Säi [[Katholizismus]] huet der Paräisser Bevëlkerung, déi gär [[Antiklerikalismus|antiklerikal]], wann net souguer antikathoulesch war, net gefall. Beim Begriefnes vum Louis XVIII. war hie mof ugedo, der Trauerfaarf vun de Kinneke vu Frankräich. Et koum zu Rumeuren, datt hie Bëschof wier, a Karikaturen hunn hie bei der Mass gewisen. Vill Antiklerikaler hunn ignoréiert, datt hien e [[Fräimaurer]] war.<ref>[http://marih.free.fr/A3B5C7/chroniq.htm Fräimaurer-Chronik]</ref> Zwee wichteg Evenementer goufen ënner der Regentschaft vum Charles X. ofgeschloss: Interventioun op der Säit vun de [[Griicheschen Onofhängegkeetskrich|Griichen]], déi d'[[Schluecht vun Navarino]] gewanne konnten ([[1827]]) wat zu der Fräiheet vu [[Griicheland]] gefouert huet ([[1830]]); d'Expeditioun géint den [[Dey]] vun [[Alger]], deen de franséische Konsul beleidegt hat, déi mat der [[Eruewerung vun Algerien|Eruewerung]] vun Alger de [[6. Juli]] [[1830]] gekréint gouf. Fir déi Onzefridde roueg ze halen, huet de Charles X. am [[Januar]] [[1828]] e moderéierte Ministère zesummegestallt, dee vum [[Jean-Baptiste Sylvère Gay de Martignac|de Martignac]] presidéiert gouf. Obschonn dëse Ministère Fortschrëtter gemaach huet, gouf en abrupt den [[8. August]] [[1829]] duerch de Ministère vum [[Jules de Polignac (1780-1847)|Jules de Polignac]] ersat. Sou goufen e puer Méint drop, trotz de Warnunge vun der ''[[Adresse des 221]]'', d'Chamberen opgeléist, an d'Pressefräiheet ofgeschaaft, dëst mat der ''[[Ordonnance vu Saint-Cloud]]'' ([[25. Juli]] [[1830]]). De Charles X. huet versicht, seng Autoritéit géint d'liberal Oppositioun duerchzesetzen. === Julirevolutioun === [[Fichier:La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|thumbnail|right|350px|''La Liberté guidant le peuple.'']] Duerch d'''[[Ordonnance vu Saint-Cloud]]'' koum et zu engem allgemengen Opstand. Zu Paräis huet sech d'Bevëlkerung vum [[27. Juli|27.]] bis [[29. Juli]] [[1830]] erhuewen. Dës dräi Deeg sinn als ''[[Trois Glorieuses]]'' oder ''Julirevolutioun'' an d'Geschicht agaangen, an hunn de Charles X. gestierzt. Den [[30. Juli]] gouf de [[Louis-Philippe I. vu Frankräich|Louis-Philippe]], Herzog vun Orléans, vun den Deputéiert zum ''Lieutenant-général du royaume'' ernannt, e Posten deen hien den [[31. Juli]] ugeholl huet. Hien huet d'Walrecht sou reduzéiert, datt nëmmen déi grouss Proprietäre wiele konnten. Den [[2. August]] huet de Charles X., dee sech op [[Rambouillet]] zeréckgezunn hat, ofgedankt, a säi Jong an ''Dauphin'' [[Louis vu Frankräich (1775-1844)|Louis-Antoine]] iwwerzeegt, mat z'ënnerschreiwen. Hien huet sengem Cousin, dem Herzog vun Orléans, den Optrag ginn, d'Ofdankung bekannt ze maachen, déi säin Enkel, den [[Henri vun Artois|Herzog vu Bordeaux]] als Ierwen agesat huet, an den Herzog vun Orléans als [[Regent]]. :''Mon cousin'', :''Je suis trop profondément pénétré des maux qui affligent et qui pourraient menacer mes peuples pour n'avoir pas cherché un moyen de les prévenir. J'ai donc pris la résolution d'abdiquer la couronne en faveur de mon petit-fils le duc de Bordeaux''. :''Le Dauphin, qui partage mes sentiments, renonce aussi à ses droits en faveur de son neveu''. :''Vous aurez, en votre qualité de lieutenant général du royaume, à faire proclamer l'avènement de Henri V à la couronne. Vous prendrez d'ailleurs toutes les mesures qui vous concernent pour régler les formes du nouveau gouvernement pendant la minorité du nouveau roi''... :''Vous communiquerez mes intentions au corps diplomatique et vous me ferez connaître le plus tôt possible la proclamation par laquelle mon petit-fils sera reconnu sous le nom de Henri V''. D'Ofdankung war allerdéngs kontrovers. De Charles X. konnt säi Jong net zwéngen, seng Rechter ofzeginn, well d'franséisch Dynastie net ierflech war. Sou gouf aus dem Louis-Antoine e fiktive ''Louis XIX.'' tëscht deem Moment wou säi Papp ënnerschriwwen huet, an deem Moment wou hie selwer ofgedankt huet. Hien hätt d'Kroun kënne fir sech behalen, an op de franséischen Troun klammen, huet awer aus Gehorsam oder Schwächt verzicht. Den Herzog vun Orléans huet allerdéngs d'Muecht u sech geholl, ënner dem Titel [[Louis-Philippe I. vu Frankräich|Louis-Philippe I.]]. Den [[3. August]] hat hie virun de Chamberen zwar d'Ofdankung vum Charles X. bekannt ginn, mä huet de Saz ausgelooss, deen den Herzog vu Bordeaux zum Kinnek gemaach hätt. Ausserdeem huet de Charles X. - schonn am Exil - der [[Caroline vu Bourbon (1798-1870)|Herzogin vu Berry]], der Mamm vum Herzog vu Bordeaux, verbueden, hire Jong op Paräis ze bréngen. De Charles X. huet sech vu [[Cherbourg]] aus an d'Exil opgemaach, ouni sengen Unhänger Direktiven ze hannerloossen. Dëst war den Ufank vun der [[Julimonarchie]]. Am Exil huet de Charles X. den Titel ''Grof vu Ponthieu'' gedroen. De Charles X. huet sech fir d'éischt am [[Holyrood Palace]] a [[Schottland]] néiergelooss, duerno an der [[Prager Buerg]], a schlussendlech zu [[Gorizia|Görz]] (deemools an [[Éisträich]]), wou hien [[1836]] un der [[Cholera]] gestuerwen ass. Hie gouf am Franziskanerklouschter zu [[Nova Gorica|Kostanjevica]] (haut [[Slowenien]]) begruewen. En Nofollger vum Charles X. ass nach haut um Troun: de Grand-duc [[Guillaume vu Lëtzebuerg]]. Säin Urgrousspapp, de [[Felix vu Bourbon-Parma]], Mann vun der [[Charlotte vu Lëtzebuerg|Grand-duchesse Charlotte]], hat als Groussmamm d'[[Louise vun Artois]], Duechter vum Herzog vu Berry a Kandskand vum Charles X. == Literatur zum Theema == * Michael Allin, ''La girafe de Charles X: son extraordinaire voyage de Khartoum à Paris'', J.-C. Lattès, Paräis, 2000. {{small|(ISBN 2-7096-2073-1)}} * Georges Bordonove, ''Les Rois qui ont fait la France: les Bourbons: de Louis XVI à Louis Philippe, 1774-1848'', Pygmalion, Paräis, 2004. {{small|(ISBN 2-85704-947-1)}} * Georges Bordonove, ''Charles X: dernier roi de France et de Navarre'', Pygmalion, Paräis, 1990. {{small|(ISBN 2-85704-322-8)}} * André Castelot, ''Charles X: la fin d'un monde'', Perrin, Paräis, 1988. {{small|(ISBN 2-262-00545-1)}} * Jean Lucas-Dubreton, ''Le comte d'Artois Charles X: le prince, l'émigré, le roi'', Hachette, Paräis, 1927. * Bernard Degout, ''Victor Hugo au sacre de Charles X, 1825'', Eurédit, Paräis, 2003. {{small|(ISBN 2-84830-035-3)}} * Yves Griffon, ''Charles X: roi méconnu'', Perrin, Paräis, 1999. {{small|(ISBN 2-913960-00-6)}} * Arbey Pascal, ''La procédure de bannissement de Charles X et de sa famille'', Mémoire DEA, Frankräich, 2004. * Landric Raillat, ''Charles X: le sacre de la dernière chance'', O. Orban, Paräis, 1991. {{small|(ISBN 2-85565-637-0)}} {{Trounfolleg|Titel= [[Lëscht vun de franséische Monarchen|Kinnek vu Frankräich]]|virdrun= [[Louis XVIII. vu Frankräich|Louis XVIII.]]|duerno= [[Louis-Philippe I. vu Frankräich|Louis-Philippe I.]]|Joren= [[1824]] - [[1830]]}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Charles X of France|Charles X. vu Frankräich}} * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20130908140602/http://latil.org/Annex/sacre_charles_x.htm Kréinung vum Charles X.] * {{de}} [https://web.archive.org/web/20070928044801/http://www.samostan-kostanjevica.si/de.htm Franziskanerklouschter vu Kostanjevica (Slowenien)] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070927215331/http://www.histoforum.org/histobiblio/article.php3?id_article=72 Agathe de Rambaud] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kinneke vu Frankräich]] [[Kategorie:Bourbonen]] [[Kategorie:Grofe vun Artois]] [[Kategorie:Persoune vun der franséischer Restauratioun]] [[Kategorie:Gebuer 1757]] [[Kategorie:Gestuerwen 1836]] mbml7t4mlmqbgxznklikhg83knihf45 0 40746 2711364 2463486 2026-10-08T07:08:22Z GilPeBot 65660 Ortho (via JWB) 2711364 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Coeur-chouan.jpeg|thumb|350px|E ''Coeur chouan'' mat der Devise ''Dieu le Roi''.]] D''''Chouannerie''' war e [[Géigerevolutioun|géigerevolutionären]] Opstand um Land vun enger Dosen Departementer am Weste vu [[Frankräich]], a besonnesch an der [[Bretagne]] an an der [[Departement Mayenne|Mayenne]], ënner der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] vum Fréijoer [[1794]] bis [[1800]]<ref>[[Albert Soboul]] (Ersg.), ''Dictionnaire historique de la Révolution française'', Quadrige/PUF, 1989, S. 217, « ''Chouans/Chouannerie'' » vum [[Roger Dupuy]].</ref>. == Ursaachen == [[1791]] hunn de Weste mat der [[Vendée]] an der [[Bretagne]], eng Zon vu Resistenz géint d'[[Zivilkonstitutioun vum Klerus]] duergestallt, de [[Klerus]] war gréisstendeels [[Zivilkonstitutioun vum Klerus|refractaire]]. Mä dës Resistenz hat hir Haaptgrënn manner a reliéise Motivatioune wéi an der [[Soziologie]] an de Mentalitéite vun de Bevëlkerungen, deenen hir traditionell Solidaritéiten duerch d'[[Franséisch Revolutioun|Revolutioun]] zerstéiert gi waren<ref>[[Michel Vovelle]], "La Chute de la monarchie, 1787-1792", Band 1 vun ''Nouvelle histoire de la France contemporaine'', Le Seuil, 1972, S. 270-273.</ref>. Den Opstand vum Fréijoer [[1793]] am ganze Weste léisst sech duerch d'Refuséiere vun der [[Levée en masse]] erklären, virun allem well vill Notabelen dovu befreit waren, oder sech e Remplançant kafe konnten. Dëse Refus war am ganze Land ze fannen<ref>[[Roger Dupuy]], "La République jacobine. Terreur, guerre et gouvernement révolutionnaire, 1792-1794", Band 2 vun ''Nouvelle histoire de la France contemporaine'', Le Seuil, 2005, S. 106-112.</ref>. Sou koum et am [[Mäerz]] [[1793]] zu ville [[Jacquerie]]en, an deenen d'Baueren op brutal Manéier hir Roserei vis-à-vis vun der Administratioun, de [[Zivilkonstitutioun vum Klerus|konstitutionelle Paschtéier]], den neie [[Steieren]], den [[Assignat]]s an der [[Levée en masse]] gewisen hunn<ref name="Albert Soboul, op.cit., S. 218">Albert Soboul, op.cit., S. 218.</ref>. Nieft der reliéiser Fro an de Géigner vum Militärdéngscht koum et och zu enger Verschlëmmerung vun de Spannungen tëscht Baueren an Eliten, a Stad a Land, och wann dat keen neie Phenomeen war, mä schonn am [[18. Joerhonnert]] opgefall war. An der [[Bretagne]] koum et doriwwer eraus zu Ännerunge vun den Institutiounen, déi d'Privileegie vun der Provënz ofgeschaaft hunn; d'Devis vun de Chouans an der Bretagne war "''Doue ha mem bro''" (''Gott a mäi Land'') an net "''Dieu et mon roy''" wéi bei de [[Vendée]]ns. === D'[[Bretonesch Associatioun]] === [[1791]] huet den [[Armand Tuffin de La Rouërie|Marquis de la Rouërie]] zesumme mam [[Charles X. vu Frankräich|Grof vun Artois]] d'[[Géigerevolutioun|géigerevolutionär]] [[bretonesch Associatioun]] an d'Liewe geruff, déi no [[Diözees]] Unhänger vun der « ''autorité légitime du Roi et de la conservation des propriétés'' » gesicht huet. Säin Zil war et, Garnisounen, [[Maréchaussée]]ën a [[Garde nationale|Gardes nationales]] an den Haaptstied vun der [[Bretagne]] fir sech ze gewannen<ref name="ReferenceA">Albert Soboul, op.cit., S. 649-650.</ref>. Dës Versammlunge vun [[Adel]]egen um Schlass vum La Rouërie an de Manktem un Diskretioun vun den Agenten, déi d'Leit rekrutéiert hunn, hunn d'Autoritéiten alarméiert. Den [[31. Mee]] [[1792]] gouf en [[Dragoner]]regiment op d'Schlass geschéckt, de [[6. Juli]] goufen op de Marquis a seng Komplizen Haftbefehler ausgestallt. Weider Persoune goufen zu [[Lorient]], [[La Roche-Bernard]] a [[Rennes]] festgeholl. Den [[2. September]] [[1792]] ass de [[Valentin Chevetel]], genannt ''Latouche'', op [[Paräis]] gereest, an huet dem [[Georges Danton|Danton]] vum Komplott erzielt. Nom Doud [[Armand Tuffin de La Rouërie|Marquis de la Rouërie]] um Schlass vu Guyomarais den [[30. Januar]] [[1793]] konnt eng Lëscht vun Unhänger séchergestallt ginn, wouropshi weider Komplize festgeholl goufen. A sengem Rapport vum [[4. Oktober]] [[1793]] virun der [[Convention nationale|Convention]], huet de [[Claude Basire|Basire]] dës Associatioun fir schëlleg um Opstand vum Westen am Fréijoer [[1793]] erkläert. Mä eigentlech huet sech d'[[bretonesch Associatioun]] guer net op d'Bauere gestäipt. Och wann de [[Armand Tuffin de La Rouërie|Marquis de la Rouërie]] e Virgänger vun der Chouannerie war, sou huet hie si net erfonnt<ref name="ReferenceA"/>. == Evenementer == Zanter [[1791]] hu sech d'Baueren an der Géigend vu [[Vannes]] géint d'[[Zivilkonstitutioun vum Klerus|Zivilkonstitutioun]] erhuewen, fir hire [[Bëschof]] géint d'Patriote vu [[Lorient]] ze verdeedegen, déi hien zum Eed zwénge wollten. Am Fréijoer drop huet an der Géigend vu [[Quimper]] e Friddensriichter eng Partie [[Par]]en opgeruff, sech géint d'Administratioun am Numm vum [[Louis XVI. vu Frankräich|Kinnek]] z'erhiewen<ref name="Albert Soboul, op.cit., S. 218"/>. Am Summer [[1792]] koum et zu Virfäll an den Distriker vu [[Carhaix]] ([[Departement Finistère|Finistère]]), [[Lannion]], [[Pontrieux]] ([[Departement Côtes-d'Armor|Côtes-d'Armor]]), [[Craon]], [[Château-Gontier]] a [[Laval (Mayenne)|Laval]] ([[Departement Mayenne|Mayenne]]), wou sech d'Bauere géint d'[[Levée en masse|Levée]] vu Fräiwëlleger gewiert hunn. Zu [[Saint-Ouen-des-Toits]], am Distrikt vu [[Laval (Mayenne)|Laval]], huet sech de [[Jean Cottereau]], genannt Jean Chouan, un d'Spëtzt vun den Opstännege gestallt. Op säi Kapp goufe Suen ausgesat, an hien huet ëmsoss am [[Mäerz]] [[1793]] versicht, an [[England]] eriwwerzekommen. Hie gouf zesumme mat sengem Brudder als Chef vun der Koalitioun erkannt<ref>De Procureur huet den [[28. Abrëll]] [[1793]] geschriwwen: ''Il y a à leur tête deux hommes qui se nomment Cottereau, dit Chouan. Nous avons promis une récompense à qui les arrêtera, mais il faut y aller avec précaution car ces deux individus sont très braves et très déterminés. Si de votre côté vous pouviez vous en saisir, ce serait rendre à la chose public un vrai service.''</ref>. Zanter dem [[9. Mäerz]] koum et zu Opstänn an der [[Departement Mayenne|Mayenne]], am [[Pays de Léon|Léon]], am [[Departement Morbihan|Morbihan]], an der [[Departement Ille-et-Vilaine|Ille-et-Vilaine]], der [[Departement Loire-Atlantique|Loire-Inférieure]], der [[Vendée]] an der [[Departement Maine-et-Loire|Maine-et-Loire]]. Tëscht dem [[11. Mäerz|11.]] an [[20. Mäerz]] waren zwee Drëttel vum Weste betraff<ref name="Albert Soboul, op.cit., S. 218"/>. [[Fichier:Galerne.jpg|thumb|400px|D'[[Virée de Galerne]].]] Dat war am Ufank nëmmen eng [[Jacquerie]]. Bande vu Baueren hunn d'Patrioten aus hire Paren ugegraff, an de [[Chef-lieu]] vum Distrikt ugegraff, fir déi hypotheetesch Gefaangen ze befreien, an d'Lëschte fir d'[[Levée en masse|Levée]] ze zerstéieren. Heiansdo gouf aus dëse klenge Revolten e Massaker wéi zu [[Machecoul]] oder zu [[La Roche-Bernard]]<ref name="Albert Soboul, op.cit., S. 218"/>. Am Géigesaz zu der [[Vendée]], wou d'Erfolleger et erméiglecht hunn, eng Rebellenzon, d'''[[Vendée militaire]]'', an eng [[Kathoulesch a kinneklech Arméi|Arméi]] op d'Been ze stellen, goufen dës Revolte vun der Arméi um Norde vun der [[Loire (Floss)|Loire]] néiergeschloen. Zanter dem [[25. Mäerz]] koum Verstäerkung aus der [[Normandie]] an der [[Ile-de-France]]. De [[Jean-Michel Beysser|Generol Beysser]], deen d'[[Vilaine (Floss)|Vilaine]] erofmarschéiert ass, konnt [[Redon]] degagéieren. Weider am Süde konnten 900 Leit vu [[Vannes]] [[Rochefort-en-Terre]] anhuelen<ref name="Albert Soboul, op.cit., S. 218"/>. Am Oktober [[1793]] war d'[[Kathoulesch a kinneklech Arméi]] iwwer d'[[Loire (Floss)|Loire]] gezunn, dës Rees ass ënner dem Numm ''[[Virée de Galerne]]'' an d'Geschicht agaangen. Dëst huet d'Revolt nei animéiert. De [[Jean Chouan]] huet sech der [[Krich an der Vendée|Arméi vun de Vendéens]] zu [[Laval (Mayenne)|Laval]] ugeschloss<ref>Den [[20. Oktober]] [[1793]] war hie vum Paschtouer deen d'Mass zu [[Le Genest|Genest]] gehalen huet gewuer ginn, datt d'Vendéens iwwer d'[[Loire (Floss)|Loire]] komm waren, an den [[23. Oktober|23.]] bei engem Rendez-vous mam [[Joseph de Puisaye|Puisaye]] a [[Aimé du Boisguy|Boisguy]] huet hien d'Kanoune vu Laval héieren. Ouni weider nozedenken, huet hie seng Männer zesummegeruff, an ass Richtung Laval gezunn.</ref>. Zesumme mat der Arméi konnt hien d'[[Schluecht vu Croix-Bataille]] gewannen. Hien huet bei der [[Virée de Galerne]] bis zu der bluddeger [[Schluecht vu Le Mans (1793)|Néierlag vu Le Mans]] den [[13. Dezember]] [[1793]] matgemaach<ref>Dem Chouan seng Männer waren e Corps fir sech, an hunn och nëmmen hien als Chef unerkannt. Zu Le Mans gouf d'Mamm vum Jean Cottereau an engem Accident iwwerrannt a seng Trupp deziméiert.</ref>. Am [[November]] an [[Dezember]] hunn d'Administratioune vu [[Fougères]] a [[Vitré]] en neit Wuert benotzt, fir d'Bande vun Opstännegen an hire Rapporten ze nennen: « ''chouan'' » oder « ''chuin'' »<ref name="Albert Soboul, op.cit., S. 218"/>. No der Néierlag viru [[Belagerung vu Granville|Granville]] hunn d'Baueren d'royalistesch Arméi verlooss, a sech an de Bëscher verstoppt<ref name="ReferenceB">Albert Soboul, op.cit., S. 218-219.</ref>. De Jean Chouan huet sech an de [[Bësch vu Misedon]] zeréckgezunn. No de Massakere vu [[Schluecht vu Le Mans (1793)|Le Mans]] a [[Schluecht vu Savenay|Savenay]] sinn d'Vendéens bei si komm. [[Adel]]eger hu sech elo un d'Spëtzt vun dëse Bande gestallt, souwéi de [[Joseph de Puisaye|Grof vu Puisaye]], ale Chef vun der [[Federalistesch Opstänn|federalistescher Arméi]] vun der [[Normandie]], dee sech als ''Généralissime'' vun de Rebellen duerchsetze wollt<ref name="ReferenceB"/>. Eng nei Form vu Revolt huet sech entwéckelt, déi och d'Ännerung vum Vocabulaire ënnerstëtzt. No der Néierlag vun der [[Virée de Galerne]] sinn d'Bande vun Opstännege knapps iwwer d'Grenze vum Kanton erausgaangen ; si hu bei isoléierte Patrioten, klenge militäreschen Detachementer a virun allem an der Nuecht zougeschloen<ref name="ReferenceB"/>. Um Norde vun der Loire huet d'Chouannerie virun allem en Aspekt vun enger verspreeter Guerilla ugeholl. Dës Evenementer loosse sech an dräi Phasen ënnerdeelen: * '''Éischt Phas:''' Vum Fréijoer [[1794]] bis zum Fréijoer [[1795]] hunn d'Banden, déi dacks vun einfache Leit ugefouert goufen, e lokale Krich gefouert, an duerch Morden d'Leit an Angscht gehalen. Si hu sech net an de Stied gewisen, an och géint Bataillonsë vun der Arméi hate si keng Chance. Zanter November [[1794]] hat d'[[Convention nationale|Convention]] eng Politik ageschloen, déi bereet war ze diskutéieren an ze verhandelen. Am Abrëll [[1795]] gouf e Friddensvertrag ënnerschriwwen<ref name="ReferenceB"/>. * '''Zweet Phas:''' D'[[Landung vun den Emigranten zu Quiberon]] de [[17. Juni]] [[1795]] huet all Hoffnung op de Fridden zerstéiert. D'Guerilla huet op en Neits op lokalem Plang ugefaangen. Well d'Banden immens verspreet waren, konnten d'Republikaner [[Jean Baptiste Camille Canclaux|Canclaux]] an [[Lazare Hoche|Hoche]] d'Resistenzzone kleng halen. De [[Marie Paul de Scépeaux de Bois-Guignot|Scépeaux]] huet seng Waffen am Abrëll [[1796]] néiergeluecht, gefollegt vu [[Joseph de Puisaye|Puisaye]] a [[Georges Cadoudal|Cadoudal]]. Elo hunn d'moderéiert Royalisten hir Chance gesinn, d'Muecht duerch Walen u sech ze rappen<ref name="Albert Soboul, op.cit., S. 219">Albert Soboul, op.cit., S. 219.</ref>. * '''Drëtt Phas:''' De [[Staatsstreech vum 18. Fructidor Joer V]] ([[4. September]] [[1797]]) huet d'Resultater vun de Walen an 49 Departementer (virun allem am Westen) annuléiert, an d'[[Zivilkonstitutioun vum Klerus|refractaire Paschtéier]] goufen op en Neits verfolleg. D'Chouannerie ass nees lass gaangen, an huet sech vun der [[Normandie]] bis an d'[[Departement Eure-et-Loir|Eure-et-Loir]] verbreet<ref name="Albert Soboul, op.cit., S. 219"/>. De Weste gouf vun enger Hord vu Chouans duerchkämmt, déi Honger haten, an déi ëmmer méi zu Brigange goufen. [[1799]] hunn d'Néierlage vun der [[Republik]] dozou gefouert, weider Männer fir d'Arméi ze rekrutéieren, an d'[[Gesetz vun de Geiselen]] ze stëmmen, wat zu engem neien Opschwong vun der Chouannerie gefouert huet. Banden, déi vum [[Adel]] enkadréiert goufen hu fir eng kuerz Zäit [[Nantes]], [[Le Mans]], [[Saint-Brieuc]], [[Redon]] a [[La Roche-Bernard]] ageholl, Prisongen opgemaach an och dacks publik Pabeieren zerstéiert<ref name="Albert Soboul, op.cit., S. 219"/>. Sou konnt de [[Louis Auguste Victor de Ghaisne de Bourmont|Grof vu Bourmont]] de [[14. Oktober]] [[Le Mans]] anhuelen. Nom [[Coup d'État vum 18. an 19. Brumaire]] huet den [[Napoléon Bonaparte|Napoléon]] eng Pazifikatiounspolitik versicht, andeems hien engersäits d'Reliounsfräiheet an d'Dispens vum Militärdéngscht verséchert huet, op der anerer Säit awer och d'Cheffen exekutléiere gelooss huet, déi sech net wollten erginn<ref name="Albert Soboul, op.cit., S. 219"/>. Den [[12. Dezember]] [[1799]] gouf den Traité vu [[Pouancé]] ënnerschriwwen. Den [[28. Dezember]] hunn d'Konsulen eng Proklamatioun un de Weste geriicht. Dëst war d'Enn vun der grousser Chouannerie. == D'Cheffe vun der Chouannerie == [[Fichier:Georges cadoudal.jpg|thumb|300px|De [[Georges Cadoudal]].]] D'Haaptcheffe vum Opstand waren de [[Georges Cadoudal]] a säi Brudder Julien, de [[Jean Chouan|Jean Cottereau, genannt Jean Chouan]], de [[Pierre Guillemot]], genannt ''le roi de Bignan'', de [[Joseph de Puisaye]], de [[Louis-Charles de Sol de Grisolles]], den Auguste an de [[Sébastien de La Haye de Silz]], de [[Jean-Louis Treton|Jean-Louis Treton genannt Jambe d'Argent]], den Tristan-Lhermitte, den Taillefer, de Coquereau, den [[Aimé du Boisguy]], de [[Amateur-Jérôme Le Bras des Forges de Boishardy|Boishardy]], de [[Pierre-Mathurin Mercier la Vendée]], an de Bonfils de Saint Loup. An der [[Bretagne]] goufen d'Chouans vum [[Adel]] enkadréiert ([[Amateur-Jérôme Le Bras des Forges de Boishardy|Boishardy]], Louis de Rosmorduc, d'Bridder Picquet de Boisguy) awer och vun einfache Leit (Bridder Cadoudal). An der [[Basse-Normandie]] huet de [[Louis de Frotté]] eng dominant Roll gespillt, ee vu senge Lieutenants war de [[Guillaume Le Métayer]], genannt Rochambeau. Den [[Adel]] huet bei wäitem net déi Roll gespillt, wéi an der [[Vendée]]. Hei gouf et och keng richteg organiséiert Arméi, mä kleng Banden, deenen hir Cheffe meeschtens Bauere waren. Am Géigesaz zu der [[Vendée]], hat d'Chouannerie ni en Territoire. Et gouf awer eng "''Petite Vendée''" am [[Departement Mayenne|Bas-Maine]] am Joer [[1793]], déi vum [[Antoine-Philippe de la Trémoïlle|Prënz vun Talmont]] kontrolléiert ginn ass. Et war net einfach, der Chouannerie en Enn ze setzen, si waren net sou deziméiert duerch grouss d'Schluechte wéi d'[[Vendée militaire]], et gouf vill Cheffen, an d'Bande ware verspreet. == Literatur zum Theema == * Anne Bernet, ''Histoire générale de la chouannerie'', Perrin, Paräis, 2000. {{small|(ISBN 2-262-01281-4)}} * Gérard Blottière a Jacques Salbert (Ersg.), ''La Première chouannerie en Mayenne'', C.R.D.P, Nantes, 1980. * Alfred Chaudeurge, ''La Chouannerie normande'', F. Lanore, Paräis, 1982. * Michel Desforges, ''La chouannerie: 1794-1832'', Saint-Sulpice, Paräis, 2000. {{small|(ISBN 2-913938-03-5)}} * Roger Dupuy, ''La chouannerie'', Éd. Ouest-France, Rennes, 1995. {{small|(ISBN 2-7373-1761-4)}} * Gabriel Du Pontavice, ''La chouannerie'', PUF, Paräis, 1991. {{small|(ISBN 2-13-043781-8)}} * Hugues Bohec a Gilles Le Noan (Ersg.), ''La chouannerie: Blancs contre Bleus, 1790-1800'', Éd. Tremen, Quincy-sous-Sénart, 2000. {{small|(ISBN 2-913559-23-9)}} === Fiktioun === * [[Honoré de Balzac]], ''Les Chouans ou la Bretagne en 1799''. * [[Victor Hugo]], ''[[Quatrevingt-treize]]'' * [[Jules Barbey d'Aurevilly]], ''L'Ensorcelée'' * [[Michel Ragon]], ''Les mouchoirs rouges de Cholet'' {{LinkPortalFrRev}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Franséisch Revolutioun]] [[Kategorie:Krich an der Vendée]] [[Kategorie:Geschicht vun der Bretagne]] [[Kategorie:Geschicht vun der Mayenne]] 1o041qugzuq1rnhayziqn6zbscgqi8j 0 41215 2711279 2476866 2026-10-07T16:46:22Z Zinneke 34 /* Literatur zum Theema */ 2711279 wikitext text/x-wiki [[Fichier:AGMA Ostrakon Thémistocle 3.jpg|thumb|350px|Schierbel (''Ostrakon'') mam Numm vum [[Themistokles]].]] Den '''Ostrakismos''' ([[griichesch|gr.]]: ὀστρακισμός) oder d''''Schierbelegeriicht''' war eng [[Droit|Justizprozedur]] an der [[Athen]]escher Demokratie, fir Bierger aus der Stadkommunautéit fir zéng Joer ze verbannen, ouni datt dëse säi Besëtz verluer huet. D'Prozedur gouf och zum Deel an anere [[Polis|Poleis]] benotzt, sou erzielt den [[Aristoteles]] zum Beispill vu Fäll zu [[Argos]]<ref>[http://remacle.org/bloodwolf/philosophes/Aristote/politique8.htm#25 Aristoteles, ''Politika'', VIII, §5.]</ref>. Zu [[Syrakus]] gouf d'Institutioun ''Petalismos'' genannt, well d'Nimm op Blieder vun den Olivebeem ('''πέταλον''' / ''petalon'') geschriwwe goufen, an d'Dauer vun der Verbannung ware fënnef Joer<ref>[http://remacle.org/bloodwolf/historiens/diodore/livre11.htm#XXXV Diodorus Siculus, ''Bibliotheke'', XI, Kapitel XXXV.]</ref>. Den Ostrakismos gëtt traditionell dem [[Kleisthenes vun Athen|Kleisthenes]] zougeschriwwen, mä zu engem éischte Schierbelegeriicht koum et eréischt am Joer [[488 v. Chr.]]. All Joer wärend der sechster [[Prytaneia]] (tëscht [[Januar]] a [[Februar]]) huet d'[[Ekklesia]] eng Wal ofgehalen, fir erauszefannen, op en Ostrakismos noutwenneg war. D'Wal gouf einfach sou duerchgefouert, datt jiddwereen, deen dofir war, d'Hand gehuewen huet, et koum zu kenger Debatt, an d'Nimm vun de Verdächtege goufen net verroden. Wann d'Versammlung sech eens war, datt en Ostrakismos noutwenneg war, huet sech d'Ekklesia an der [[Prytaneia]] drop nacheemol versammelt, an all Bierger dee wiele wollt, huet en Numm op eng Tounschierbel (''[[Ostrakon]]'') geschriwwen, vun deem hien iwwerzeegt war, et wir besser fir Athen, wann dës Persoun verbannt géif ginn. Och déi Kéier koum et zu kengen Debatten. Wa sech eng Majoritéit vun engem Numm gewisen huet, huet déi Persoun d'Stad [[Athen]] bannen zéng Deeg misse verloossen, an duerft sech zéng Joer net méi zu Athen weisen. Déi Strof war allerdéngs dacks theoreetesch, vill Affer vum Ostrakismos goufe fréizäiteg nees zeréckgeruff. [[Fichier:AGMA Ostrakon Aristide.jpg|thumb|350px|left|Ostrakon mam Numm vum [[Aristeides vun Athen|Aristeides]].]] Den Ostrakismos gouf virun allem als [[Politik|politesch]] Waff tëscht den [[Hetaireia]], den [[Adel|aristokratesche]] Fraktiounen, am éischte Véirel vum [[5. Joerhonnert v. Chr.]] benotzt. D'[[Graphologie|graphologesch]] Analys vun enger honnert Ostraka, déi op der [[Agora]] fonnt goufen, hu gewisen, datt fir eng Wal knapps 10 verschidde Schrëften nozeweise waren: dëst gëllt als Beweis dofir, datt d'Schierbele schonn am Viraus preparéiert goufen, a vun de Fraktiounen un hir Clientèle weidergereecht goufen. D'antik Literatur stëmmt dëse Vermuddungen zou: De [[Plutarch]] erzielt, datt e Bauer, deen net schreiwe konnt, hie gefrot huet, den Numm op d'Schierbel ze schreiwen<ref>Plutarch, ''Liewe vum Aristeides'', VII, 7–8.</ref>. Am selwechte Passage erkläert den Auteur wéi den [[Hyperbolos]] [[417 v. Chr.|417]] duerch eng Entente tëscht dem [[Nikias]] an dem [[Alkibiades]] en Affer vum Ostrakimos ginn ass. Deen éischte Personnage, deen ostrakiséiert gouf, war den [[Hipparchos]] ëm [[487 v. Chr.|487]], gefollegt vum [[Megakles]] [[486 v. Chr.|486]] aus der Famill vun den [[Alkmaioniden]]. Aner berüümt Leit, déi ostrakiséiert goufe waren de [[Xanthippos (Athen)|Xanthippos]], den [[Aristeides vun Athen|Aristeides]], de [[Kimon]], den [[Themistokles]] an den [[Thukydides (Politiker)|Thukydides]]. Dat lescht Affer war den [[Hyperbolos]] ëm [[417 v. Chr.|417]]. D'Verschwanne vum Ostrakismos léisst sech duerch d'Méiglechkeet vun anere Methoden erklären, déi manner staark waren, fir politesch Géigner lass ze ginn. D'[[Eisangelia]] war déi wichtegst dovun. == Literatur zum Theema == * Stefan Brenne, ''Ostrakismos und Prominenz in Athen. Attische Bürger des 5. Jhs. v. Chr. auf den Ostraka,'' Tyche, Wien, 2001. {{small|(ISBN 3-85493-033-X)}} * Martin Dreher, "Verbannung ohne Vergehen. Der Ostrakismos (das Scherbengericht)", In: ''Große Prozesse im antiken Athen'', München, 2000. * Mogens Herman Hansen, ''The Athenian Democracy in the age of Demosthenes'', Oxford, 1987. {{small|(ISBN 0-8061-3143-8)}} * Peter Siewert (Ersg.), ''Ostrakismos-Testimonien'', Bd. 1: "Die Zeugnisse antiker Autoren, die Inschriften und Ostraka über das athenische Scherbengericht aus vorhellenistischer Zeit (487-322 v. Chr.)", Stuttgart, 2002. {{small|(ISBN 3-515-07947-5)}} == Um Spaweck == * {{en}} [https://web.archive.org/web/20121015042229/http://www.livius.org/on-oz/ostracism/ostracism.html Jona Lendering, ''Ostracism''.] * {{de}} [https://web.archive.org/web/20070713171657/http://www.uni-koeln.de/phil-fak/ifa/rhm/pdf/143-1_RhM/02-RHM143-1_Heftner.pdf ''Der Ostrakismos des Hyberbolos: Plutarch, Pseudo-Andokides und die Ostraka''.] * {{en}} [http://www.csun.edu/~hcfll004/ostracis.html ''Ostracism at Athens''.] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070623212541/http://www.ac-versailles.fr/pedagogi/anti/perses/pertx963.htm Den Ostrakismos vum Themistokles.] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070831153622/http://www.educnet.education.fr/musagora/citoyennete/citoyennetefr/citoyens-perte-des-droits.htm ''Droits et devoirs du citoyen: la perte des droits''.] {{LinkPortalHellenopedia}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Antikt Athen]] fvv6j52t0k2x5un5f4vjgsgj8wz44y3 0 43796 2711390 1836739 2026-10-08T09:40:27Z Puscas 735 ...... 2711390 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Kuckucksuhr.JPG|thumb|290px|Eng klassesch Guckucksauer]] Eng '''Guckucksauer''' ass eng [[Wandauer]] bei där e klenge Vull all voll Stonn aus enger [[Dier]]chen erauskënnt an e puer [[Toun (Musek)|Téin]] päift. D'Melodie gläicht dem Ruff vun engem [[Guckuck]]. Déi bekanntst Guckucksauere kommen aus dem [[Schwarzwald]] an aus [[Béimen]]. Se gi mat [[Gewiicht]]er ugedriwwen, meeschtens a Form vun [[Dännenzap]]en, déi un enger [[Ketten (Technik)|Ketten]] hänken an duerch d'[[Gravitatioun]] d'[[Auerwierk]] undreiwen. == Um Spaweck == {{Commonscat|Cuckoo clocks}} [[Kategorie:Aueren]] fdpt66aheu3neznut9mrnb644iz7zn4 0 45363 2711262 2711161 2026-10-07T16:07:45Z Zinneke 34 /* Wousst Dir schonn datt… */ 2711262 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;365 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 365 neier zesummekomm sinn, kënnen déi da [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * … * … * … [[Uewerkuer]], der New Wave Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''"eng kleng Uertschaft"'' ass? * … de [[Jean Logeling]] deen éischten a bis ewell eenzegen Auteur vu Schoulbicher fir den Zeechenunterrecht ass, déi vun engem Lëtzebuerger publizéiert goufen? <!-- 190 --> * … ee sech souwuel [[L'envol (Charlotte Engels)|um Findel]] wéi och [[L'envol (Lucien Wercollier)|um Lampertsbierg]] e Fortfluch ukucke kann? * … de [[Guillaume Joseph Dupaix|Guillaume Joseph "Guillermo" Dupaix]], aus dem Herzogtum Lëtzebuerg als e Pionéier vun der prekolumbianescher Archeologie a Mexiko gëllt? * … de [[Joseph Namur]] 1886 eng Method patentéiere gelooss huet, fir d'[[Rieflaus]] ze bekämpfen? * … d'Tramsstatioun [[Place de Metz (Tramshalt)|Place de Metz]] déi eenzeg vum Stater [[Stater Tram|Reseau]] ass, déi net mat Tramshaisercher ausstafféiert ass, a wou den Numm vun der Statioun net op de Quaien ugeschloen ass? * … de Kinnek a Keeser [[Sigismund vu Lëtzebuerg]] Zäit senges Liewens ni e Fouss op Lëtzebuerger Buedem gesat huet? * … zu [[Holztem]] um Flouer ''Um Rank'' uganks den 2020er Joeren 141 réimesche Mënze [[Burgus vun Holztem|fonnt goufen]], mat Portraite vun 9 verschiddene [[lëscht vun de réimesche Keeser|réimesche Keeseren]] déi tëschent 364 an 408 regéiert hunn? * … deen éischte Linnendéngscht um [[Fluchhafen Esch-Uelzecht]] mam Doppeldecker ''The Luxembourg Listener'' geflu gouf, an nieft Passagéier haaptsächlech Courrier vu [[Radio Luxembourg]] tëscht Croyden an Esch transportéiert huet? * … d'Zich op der [[Eisebunnsbréck zu Waasserbëlleg]] e puer Meter ouni Stroum fueren, well do de Stroumsystem vu 25.000 Volt op der Lëtzebuerger Säit op 15.000 Volt op där däitscher wiesselt? * … den [[NGC 281|Emissiounsniwwel NGC 281]] am [[Stärebild]] [[Cassiopeia (Stärebild)|Cassiopeia]], ëmgangssproochlech och als ''Pac-Man-Niwwel'' bekannt ass, wéinst sengem Glach mat der Videospill-Figur? * … den [[Napoleonshutt bei Duelem|Napoleonshutt]] un zwéi Proprietéitswiesselen vun engem Bësch erënnert? * …den Inselstaat [[Naoero]] an den 1970er Joren fir kuerz Zäit duerch den Ofbau vu Phosphat zu engem enorme Räichtum koum, ier dës Branche d'Baach of gaangen ass an de Staat an den 1990er quasi faillite war? * … virun der [[Trinitarierkierch vu Veianen]] 2026 bei Ausgruewungen eng 150 Skeletter aus der Zäit vum Mëttelalter bis an d'18. Joerhonnert fonnt goufen? * … fir d'[[Risebibel vu Sankt-Maximin]] d'Hait vun 230 Ranner gebraucht goufen, déi zu [[Pergament]] verschafft goufen? * … d'[[Piscine Tournesol]] an der [[Fiels]] déi eenzeg vun där Zort baussent Frankräich ass, déi nach besteet? * … am [[Rhäinesche Landesmusée Tréier|Rhäinesche Landesmusée zu Tréier]] ë.a. d'Original vum [[Neumagener Wäischëff]] an eng Kopie vun der [[Igeler Sail]] ze gesinn ass? * … et 1999 zu Lëtzebuerg eng [[Partei vum Drëtten Alter]] gouf, déi am Süde bei de Chamberwale matgemaach huet, awer kee Sëtz krut? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … de [[Mykologie|Mykolog]] [[Paul Wilwers]] wärend dem Éischte Weltkrich, wéi Lëtzebuerg Honger gelidden huet, Konferenzen organiséiert huet, fir d'[[Pilzen]] als Fleesch-Ersatz bekannt ze maachen? * … de [[Kiischpelter Sonnekrees]] deen eenzege [[Konfluenzpunkt]] vu Lëtzebuerg markéiert? * … [[Funchal]] sou genannt gouf, well wéi d'Portugise s'entdeckt hunn, aussergewéinlech vill Fenchel do gewuess ass? * … an der fréierer [[Synagog Ettelbréck|Synagog vun Ettelbréck]] 2021 eng gutt erhale [[Mikwe]] entdeckt gouf? * … d'''[[Camponotus werthi]]'' déi eenzeg [[Seechomessen]]aart am antarkteschen a subantarkteschen Naturgebitt ass? * … et no de Chamberwalen 1914 zu enger antidäitscher Manifestatioun koum, bei där eng Popp, déi den Deputéierten [[Lamoral de Villers]] duerstelle sollt, op der Plëss d'Arem verbrannt gouf? * … d'[[Bierggorilla]]en déi Gorillaaart ass, déi am meeschten um Buedem an deemno am mannsten op Beem lieft? * … d'[[Japanesch Kiischtebeem op der Kockelscheier]] 1981, zesumme mat am Ganzen 200 Beem vun dëser Aart, der Stad Lëtzebuerg geschenkt goufen? * … d'[[Jartell]] 1876 vun engem franséische Korsselismécher uganks fir medezinesch Zwecker entworf gouf? * … de [[Kammerwald]], e Bësch an Däitschland nërdlech vu [[Ruet op der Our]], tëscht 1949 an 1959 vu Lëtzebuerg annexéiert war? * … d '"[[Xiangqi|Elefantebrietspill]]" eng an Ostasie gespillt Form vum [[Schach]] ass? * … den héchste bekannten Offlosswäert vun der [[Our (Sauer)|Our]] 4.000-mol méi héich ass wéi den niddregsten? * … de Schrëftsteller [[Prosper Mérimée]] 1834 ugefaangen huet, en Inventaire vun de bemierkenswäerten architektonesche Monumenter a Frankräich z'erfaassen, an dofir déi elektronesch Datebank, an där se haut repertoriéiert sinn, no him genannt ass? * … 6 Joer no der Aféierung vum System vun de [[Postleitzuel (Lëtzebuerg)|Postleitzuelen zu Lëtzebuerg]] nach ëmmer ee Véierel vun de Bréiwer ouni dee Code verschéckt goufen? * … nom lëtzebuergeschen Dokter, Politiker a Resistenzler [[Charles Marx]] zu [[Quillan]] am [[Departement Aude]] eng Plaz genannt gouf? * … d'[[Fasaneninsel]] (es: ''Isla de los Faisanes'', fr: ''Île des Faisans'') am Floss [[Bidasoa]] dee klengste [[Kondominium]] vun der Welt ass? * … tragesch Evenementer zu Paräis de [[Louis Armstrong]] um [[Belval]] [[Rue le Bataclan|ëm en Odonym bruecht]] hunn? * … een [[Sir (Uertschaft)|am Sak]] dee westlechste Punkt vu Lëtzebuerg fënnt? * … de [[François-Joachim de Pierre de Bernis]] duerch seng galant Versen d'[[Madame de Pompadour]] kennegeléiert huet, wouduerch him eng kinneklech Rent vu 1500 Livres an en Appartement an den Tuilerien zougesprach goufen? * … et vun de [[Lëscht vun de Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz|gosse Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz]], déi vun 1 bis 286 duerchnummeréiert sinn, der zwou gëtt mat der Nummer 1? * ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Schachbriet (Päiperlek)|Schachbriet]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] zu Lëtzebuerg integral geschützt sinn? * … de [[Belval]] administrativ zu zwou Gemenge gehéiert, op der Suessemer Säit als Deel vu [[Bieles]], an op der Escher Säit als Quartier ''Universitéit''? * … [[Bluttsëffer]] selwer kee [[Bluttkreeslaf]] hunn? === 150 === * … den Architekt [[Jean-Pierre Koenig]] ë.&nbsp;a. Pläng vun enger Maarthal um [[Knuedler]] entworf hat, déi net gebaut gouf? * … vum [[Wuermwutz]] (Appendix) ugeholl gëtt, e Reservoir fir [[Daarmflora]] ze sinn, vu wou no enger [[Duerchfall]]erkrankung den [[Daarm]] séier mat Daarmbakteerien neibesidelt ka ginn? * … bei de Gemengewalen 1928 d'[[Action féminine]] zu Esch-Uelzecht eng reng Fraelëscht opgestallt hat, op där d'[[Catherine Schleimer-Kill]] gewielt gouf? * … de Keeser vu [[Japan]] als direkten Nofollger vun der [[Amaterasu]], der wichtegster weiblecher Gottheet am [[Shintō]], gëllt? * … d'[[Christine Lagarde]], zanter 2019 Direktesch vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]], Member vun der franséischer Nationalekipp am Synchronschwamme war? * … et vum Lidd ''[[Ech drénke gier mäi Pättchen]]'' iwwer 12 verschidden Opname ginn, dovun eng vun der irescher Band ''The Dubliners''? * … op de [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen|Wope vun de lëtzebuergesche Gemengen]] net nëmme Léiwen, Aadler, Bieren, Wëllschwäin oder Fësch ze fanne sinn, ma och Schleisepaarten, Biergaarbechter oder Fligere mat véier Düsen? * … d'[[Bibliothèque nationale de France]] scho 1537 als éischt Institutioun den Optrag fir den [[Dépôt légal]] krut? * … de [[Centre pénitentiaire de Givenich]] op engem Terrain vun 140 Hektar entstanen ass, deen de [[Mathias Theysen|Mathias Theisen]] dem Lëtzebuerger Staat 1893 geschenkt hat? * … de laténgeschen Numm vun der [[Krippchen]] (os coccygis) vum [[algriichesch]]e Wuert fir de [[Guckuck]] kënnt, wéinst engem Glach mat deem sengem Schniewel? * … de [[Oh My Darling, Clementine|Goldsicher ''Miner Forty-Niner'']] [[un der Atert]] zum Bauer ''Péitche Lauer'' mutéiert ass? * … bis an d'Mëtt vun den 1950er Joren zu Lëtzebuerg [[Keelebouf|Keelebouwen]] zum Asaz koumen, fir op de [[Keelespill|Keelebunnen]] d'Keelen nees opzeriichten an d'Klatze bei d'Spiller rullen ze doen, ier Maschinnen dës Aarbecht iwwerholl hunn? * … den [[Elbling]] viraals wéinst senger Saier net nëmme fir d'Wäiproduktioun, mä och fir d'Desinfektioun vun Drénkwaasser geholl gouf? * … [[Virus]]sen all Forme vum Liewen infizéiere kënnen, bis hin zu Mikroorganisme wéi [[Bakteerien]] an [[Archaeën]]? * … d'Figur vum [[Kropemann]], déi kleng Kanner sollt virun oppene Waasserplazen Angscht maachen an se dovun ewechhalen, haut nach a Sprangbueren, [[Kropemann (Film)|Filmer]] an [[Kropemann-Info|Zäitschrëfte]] ronderëmgeeschtert? * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … ''[[Tumulus bei der Tonn|bei der Tonn]]'' dee gréisste réimesche [[Tumulus|Grafhiwwel]] zu Lëtzebuerg ze fannen ass? * … ''[[The Pond—Moonlight]]'' eng Foto vum [[Edward Steichen]] vun 1904, op enger Stee 2006 fir den héchste Präis, dee bis do jeemools fir eng Foto bezuelt gi war, iwwergaangen ass? * … de fréieren Diktator vun Turkmenistan [[Saparmyrat Nyýazow]] d'Méint Januar a Mee no sech an no senger Mamm ëmnenne gelooss hat? * … d'[[Bank Handlowy International]] déi eenzeg Bank aus dem [[Ostblock|kommunisteschen Osteuropa]] war, déi sech zu Lëtzebuerg niddergelooss hat? * … de [[Wood-Effekt]] e Phenomeen vun der [[Infraroutfotografie]] ass, bei deem de Chlorophyll vu Planzen am noen Infrarout stralend wäiss erschéngt? * … eng Grenzbaach tëscht Lëtzebuerg a Frankräich, déi zu Lëtzebuerg [[Réierbaach]] oder [[Crosnière]] genannt gëtt, op franséischen a belsche Kaarten den Numm [[Ruisseau de la Côte Rouge]] huet? * … e japanesche Fligerugrëff op [[Darwin (Australien)|Darwin]] am Februar 1942 den éischten Ugrëff op [[Australien|australeschen]] Territoire zanter der Staatsgrënnung war? * … d'[[Explosioun am Pafendall]] 1976 net, wéi ufanks ugeholl, op eng Gasfuite zeréckzeféierewar, mä op eng grouss Quantitéit Bensinn, déi iertemlecherweis an d'Kanalisatioun lafe gelooss gouf? * … [[Karatschai-balkaresch]], dat zum kiptschakeschen Aascht vun den tierkesche Sprooche gehéiert, déi [[offiziell Sprooch]] an de russesche Republicke Kabardino-Balkarien a Karatschai-Tscherkessien ass a vu ronn 305.500 Leit als Mammesprooch geschwat gëtt? * … d'Naturschutzgebidder [[Naturschutzgebitt Fënsterdall|Fënsterdall]] an [[Naturschutzgebitt Telpeschholz|Telpeschholz]] als déi zwee éischt [[Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder|Naturschutzgebidder zu Lëtzebuerg]] gëllen? * … ''Lasst froh uns sein'' den ofgeännerten Titel bei der éischter Publikatioun vum [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] sengem sechsstëmmege Kanon vu 1782 war, deem hie selwer den Titel '' [[Leck mich im Arsch]]'' ginn hat? * … d'Motiv vum '[[Feierstëppeler]]' op de [[Lëtzebuerger Frang|Frang-Mënzen]] op eng Zeechnung vum [[Auguste Trémont]] vun engem [[Diddelenger Schmelz|Diddelenger Schmelzenaarbechter]] zeréckgeet? * … [[Jodhpur-Stiwwel]]e meeschtens vu Reider benotzt ginn? * … dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * … de [[Johann Wolfgang von Goethe]] faszinéiert war vum ''Shakuntala'', engem Wierk vum [[Kalidasa]], engem indescher Sanskritlyriker, deen ëm 400 gelieft huet? * … fir d'[[Oscar]]-Präisverdeelung 2004 eng éischt Kéier lëtzebuergesch Koproduktiounen nominéiert waren, nämlech ''[[De tweeling (Film 2002)|De Tweeling]]'' a ''[[Girl with a Pearl Earring (Film)|Girl with a Pearl Earring]]''? * … d'[[Laola-Well]] sproochlech gesinn e [[Pleonasmus]] ass? * … ''[[The Bitter Years 1935-1941]]'', eng Fotosausstellung, déi vum [[Edward Steichen]] 1946 zu New York zesummegestallt gouf, zanter 2012 am [[Waassertuerm + Pomhouse|fréiere Waassertuerm vun der Diddelenger Schmelz]] ausgestallt ass? * … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee „kuerzen, maansen, angelsächseschen“ Numm vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet? * … an der [[Kierch Eschweiler|Kierch vun Eschweiler]] den [[George Mergenthaler]], en US-Zaldot, deen an der [[Ardennenoffensiv]] zu [[Eeschweller]] gefall war, op enger Wandmolerei als ee vun den Apostele gemoolt gouf? * … [[Bournak]]en aus dënne Käschtereiser getrëtzt, an da mat Kéidreck zougeschmiert goufen? * … de [[Naturschutzgebitt Pällembierg|Pällembierg]] duerch seng besonnesch klimatesch Bedingungen (wéineg Reen an héich Temperaturen), seng Südost-Lag a seng Buedembeschafenheet (dréchene Kallekbuedem, dee sech séier erhëtzt) charakteristesch Kennzeeche vun enger mediterraner Géigend opweist? * … bei enger [[Grumett]] déi Plaz, wou de Spläis ass, an dofir net däerf op engem Krop agehaange ginn, mat rouder Faarf markéiert ass? * … de Lëtzebuerger Athleet [[Josy Barthel]] 1954 zu New York d'Course [[Wanamaker Mile]] gewonnen huet? * … d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * … d'Grënnung vun der [[Escher Bibliothéik|Escher Stadbibliothéik]] 1919 op eng Kollektioun vu Bicher zeréckgeet, déi de Schoulmeeschter [[Jean-Pierre Theisen]] zanter 1901 an Eegeninitiativ gesammelt hat? * … [[Behemoth]] engem [[Nilpäerd]], engem [[Elefant]], engem [[Waasserbüffel]] an enger Geess gläiche soll, an an der [[Bibel]] als ''éischt Wierk Gottes'' bezeechent gëtt? * … de [[Beneluxzuch]], deen 1957 a Betrib geholl gouf, fir déi dräi Haaptstied vun de [[Benelux]]-Länner ze verbannen, just tëscht [[Bréissel]] an [[Amsterdam]] gefuer ass, et awer, ier d'Linn 2024 agestallt gouf, ni bis an d'[[Stad Lëtzebuerg]] gepackt hat? * … d'[[Bandikuraten|Indesch Pescht- oder Maulefsrat]] (''Bandicota bengalensis'') andauernd vun der [[Pescht]] infizéiert ass? * … d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg]] tëscht 2019 an 2027 hir ganz Busflott op elektresch ugedriwwe Gefierer ëmgestallt hunn? * … déi bekannt Statu vun der [[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen? * … d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval? * … d'[[Athinganen]], eng gnostesch Sekt déi am 9. Joerhonnert a Phrygien, dem haitege West-[[Anatolien]] gelieft huet, keng Leit vun engem anere Glawen huet dierfe beréieren, oder sech vun deenen upake loossen? * … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit? ===100 === * … de [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn? * … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, "[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg", hire Grënner? * … [[Knorpelbarock]] och alt ''Ouermuschelstil'' genannt gëtt? * … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit? * … et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf? * … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf? * … d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass? * … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut? * … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass? * … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass? * … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war? * … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet? * … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet? * … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet? * … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet? * … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat? * … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren? * … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen? * … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren? * … d'[[Diddelenger Schmelz]] déi éischt Schmelz zu Lëtzebuerg war, an där [[Sidney Thomas|Thomas-Stol]] produzéiert gouf? * … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat? * … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen? * … am [[Ancien Régime]] den Empfänger vun enger ''[[Lettre de cachet]]'' direkt huet missen an de Prisong goen? * … en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] ze gesi war? * … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen? * … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf? * … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an zwou Aarte vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen? * … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass? * … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit? * … een um „[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg“]] sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum? * … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen? * … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn? * … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt? * … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhasselt]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? * … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass? * … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsseli wier? * … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * … [[Bonne note|Bonne-notë]] fréier e schoulpedagogescht Mëttel waren, fir Kanner duerch Belounung ze motivéieren, haut awer éischter ironesch gebraucht ginn? * … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? ===50=== * … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf? * … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war? * … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatioun am Mali, no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf? * … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert? * … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen? * … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de „''virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia'“''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … et zu Lëtzebuerg [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|eng Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... de [[Groussen Äisvull]] an de [[Pohunn (Päiperlek)|Pohunn]] zwar Flilleken hunn, awer keng Plommen, an de [[Bleeche Bëschvillchen]] weeder nach? * ... d'[[Our (Lesse)|Our]], déi duerch [[Our (...)|Our]] leeft, net an d'[[Sauer]], ma an d'[[Lesse (Floss)|Lesse]] leeft? * ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren? * ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf? * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]-[[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … de Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt? * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen? * … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Aperitif [[Kir]] den Numm ginn huet? [[Kategorie:WDS]] e4ugwwopjy2hu3ebknjjqz5z02cuhtw 2711280 2711262 2026-10-07T16:54:54Z Zinneke 34 /* Wousst Dir schonn datt… */ 2711280 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;365 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 365 neier zesummekomm sinn, kënnen déi da [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * … * … [[Uewerkuer]], der New Wave Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''"eng kleng Uertschaft"'' ass? * … de [[Jean Logeling]] deen éischten a bis ewell eenzegen Auteur vu Schoulbicher fir den Zeechenunterrecht ass, déi vun engem Lëtzebuerger publizéiert goufen? * … ee sech souwuel [[L'envol (Charlotte Engels)|um Findel]] wéi och [[L'envol (Lucien Wercollier)|um Lampertsbierg]] e Fortfluch ukucke kann? <!-- 190 --> * … de [[Guillaume Joseph Dupaix|Guillaume Joseph "Guillermo" Dupaix]], aus dem Herzogtum Lëtzebuerg als e Pionéier vun der prekolumbianescher Archeologie a Mexiko gëllt? * … de [[Joseph Namur]] 1886 eng Method patentéiere gelooss huet, fir d'[[Rieflaus]] ze bekämpfen? * … d'Tramsstatioun [[Place de Metz (Tramshalt)|Place de Metz]] déi eenzeg vum Stater [[Stater Tram|Reseau]] ass, déi net mat Tramshaisercher ausstafféiert ass, a wou den Numm vun der Statioun net op de Quaien ugeschloen ass? * … de Kinnek a Keeser [[Sigismund vu Lëtzebuerg]] Zäit senges Liewens ni e Fouss op Lëtzebuerger Buedem gesat huet? * … zu [[Holztem]] um Flouer ''Um Rank'' uganks den 2020er Joeren 141 réimesche Mënze [[Burgus vun Holztem|fonnt goufen]], mat Portraite vun 9 verschiddene [[lëscht vun de réimesche Keeser|réimesche Keeseren]] déi tëschent 364 an 408 regéiert hunn? * … deen éischte Linnendéngscht um [[Fluchhafen Esch-Uelzecht]] mam Doppeldecker ''The Luxembourg Listener'' geflu gouf, an nieft Passagéier haaptsächlech Courrier vu [[Radio Luxembourg]] tëscht Croyden an Esch transportéiert huet? * … beim [[Ostrakismos|Schierbelegeriicht]] am 5. Jh. v. Chr zu Athen doriwwer ofgestëmmt konnnt ginn, dass e Bierger d'Stad huet misse bannent zéng Deeg verloossen a sech zéng Joer net méi do huet dierfe weisen? * … d'Zich op der [[Eisebunnsbréck zu Waasserbëlleg]] e puer Meter ouni Stroum fueren, well do de Stroumsystem vu 25.000 Volt op der Lëtzebuerger Säit op 15.000 Volt op där däitscher wiesselt? * … den [[NGC 281|Emissiounsniwwel NGC 281]] am [[Stärebild]] [[Cassiopeia (Stärebild)|Cassiopeia]], ëmgangssproochlech och als ''Pac-Man-Niwwel'' bekannt ass, wéinst sengem Glach mat der Videospill-Figur? * … den [[Napoleonshutt bei Duelem|Napoleonshutt]] un zwéi Proprietéitswiesselen vun engem Bësch erënnert? * …den Inselstaat [[Naoero]] an den 1970er Joren fir kuerz Zäit duerch den Ofbau vu Phosphat zu engem enorme Räichtum koum, ier dës Branche d'Baach of gaangen ass an de Staat an den 1990er quasi faillite war? * … virun der [[Trinitarierkierch vu Veianen]] 2026 bei Ausgruewungen eng 150 Skeletter aus der Zäit vum Mëttelalter bis an d'18. Joerhonnert fonnt goufen? * … fir d'[[Risebibel vu Sankt-Maximin]] d'Hait vun 230 Ranner gebraucht goufen, déi zu [[Pergament]] verschafft goufen? * … d'[[Piscine Tournesol]] an der [[Fiels]] déi eenzeg vun där Zort baussent Frankräich ass, déi nach besteet? * … am [[Rhäinesche Landesmusée Tréier|Rhäinesche Landesmusée zu Tréier]] ë.a. d'Original vum [[Neumagener Wäischëff]] an eng Kopie vun der [[Igeler Sail]] ze gesinn ass? * … et 1999 zu Lëtzebuerg eng [[Partei vum Drëtten Alter]] gouf, déi am Süde bei de Chamberwale matgemaach huet, awer kee Sëtz krut? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … de [[Mykologie|Mykolog]] [[Paul Wilwers]] wärend dem Éischte Weltkrich, wéi Lëtzebuerg Honger gelidden huet, Konferenzen organiséiert huet, fir d'[[Pilzen]] als Fleesch-Ersatz bekannt ze maachen? * … de [[Kiischpelter Sonnekrees]] deen eenzege [[Konfluenzpunkt]] vu Lëtzebuerg markéiert? * … [[Funchal]] sou genannt gouf, well wéi d'Portugise s'entdeckt hunn, aussergewéinlech vill Fenchel do gewuess ass? * … an der fréierer [[Synagog Ettelbréck|Synagog vun Ettelbréck]] 2021 eng gutt erhale [[Mikwe]] entdeckt gouf? * … d'''[[Camponotus werthi]]'' déi eenzeg [[Seechomessen]]aart am antarkteschen a subantarkteschen Naturgebitt ass? * … et no de Chamberwalen 1914 zu enger antidäitscher Manifestatioun koum, bei där eng Popp, déi den Deputéierten [[Lamoral de Villers]] duerstelle sollt, op der Plëss d'Arem verbrannt gouf? * … d'[[Bierggorilla]]en déi Gorillaaart ass, déi am meeschten um Buedem an deemno am mannsten op Beem lieft? * … d'[[Japanesch Kiischtebeem op der Kockelscheier]] 1981, zesumme mat am Ganzen 200 Beem vun dëser Aart, der Stad Lëtzebuerg geschenkt goufen? * … d'[[Jartell]] 1876 vun engem franséische Korsselismécher uganks fir medezinesch Zwecker entworf gouf? * … de [[Kammerwald]], e Bësch an Däitschland nërdlech vu [[Ruet op der Our]], tëscht 1949 an 1959 vu Lëtzebuerg annexéiert war? * … d '"[[Xiangqi|Elefantebrietspill]]" eng an Ostasie gespillt Form vum [[Schach]] ass? * … den héchste bekannten Offlosswäert vun der [[Our (Sauer)|Our]] 4.000-mol méi héich ass wéi den niddregsten? * … de Schrëftsteller [[Prosper Mérimée]] 1834 ugefaangen huet, en Inventaire vun de bemierkenswäerten architektonesche Monumenter a Frankräich z'erfaassen, an dofir déi elektronesch Datebank, an där se haut repertoriéiert sinn, no him genannt ass? * … 6 Joer no der Aféierung vum System vun de [[Postleitzuel (Lëtzebuerg)|Postleitzuelen zu Lëtzebuerg]] nach ëmmer ee Véierel vun de Bréiwer ouni dee Code verschéckt goufen? * … nom lëtzebuergeschen Dokter, Politiker a Resistenzler [[Charles Marx]] zu [[Quillan]] am [[Departement Aude]] eng Plaz genannt gouf? * … d'[[Fasaneninsel]] (es: ''Isla de los Faisanes'', fr: ''Île des Faisans'') am Floss [[Bidasoa]] dee klengste [[Kondominium]] vun der Welt ass? * … tragesch Evenementer zu Paräis de [[Louis Armstrong]] um [[Belval]] [[Rue le Bataclan|ëm en Odonym bruecht]] hunn? * … een [[Sir (Uertschaft)|am Sak]] dee westlechste Punkt vu Lëtzebuerg fënnt? * … de [[François-Joachim de Pierre de Bernis]] duerch seng galant Versen d'[[Madame de Pompadour]] kennegeléiert huet, wouduerch him eng kinneklech Rent vu 1500 Livres an en Appartement an den Tuilerien zougesprach goufen? * … et vun de [[Lëscht vun de Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz|gosse Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz]], déi vun 1 bis 286 duerchnummeréiert sinn, der zwou gëtt mat der Nummer 1? * ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Schachbriet (Päiperlek)|Schachbriet]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] zu Lëtzebuerg integral geschützt sinn? * … de [[Belval]] administrativ zu zwou Gemenge gehéiert, op der Suessemer Säit als Deel vu [[Bieles]], an op der Escher Säit als Quartier ''Universitéit''? * … [[Bluttsëffer]] selwer kee [[Bluttkreeslaf]] hunn? === 150 === * … den Architekt [[Jean-Pierre Koenig]] ë.&nbsp;a. Pläng vun enger Maarthal um [[Knuedler]] entworf hat, déi net gebaut gouf? * … vum [[Wuermwutz]] (Appendix) ugeholl gëtt, e Reservoir fir [[Daarmflora]] ze sinn, vu wou no enger [[Duerchfall]]erkrankung den [[Daarm]] séier mat Daarmbakteerien neibesidelt ka ginn? * … bei de Gemengewalen 1928 d'[[Action féminine]] zu Esch-Uelzecht eng reng Fraelëscht opgestallt hat, op där d'[[Catherine Schleimer-Kill]] gewielt gouf? * … de Keeser vu [[Japan]] als direkten Nofollger vun der [[Amaterasu]], der wichtegster weiblecher Gottheet am [[Shintō]], gëllt? * … d'[[Christine Lagarde]], zanter 2019 Direktesch vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]], Member vun der franséischer Nationalekipp am Synchronschwamme war? * … et vum Lidd ''[[Ech drénke gier mäi Pättchen]]'' iwwer 12 verschidden Opname ginn, dovun eng vun der irescher Band ''The Dubliners''? * … op de [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen|Wope vun de lëtzebuergesche Gemengen]] net nëmme Léiwen, Aadler, Bieren, Wëllschwäin oder Fësch ze fanne sinn, ma och Schleisepaarten, Biergaarbechter oder Fligere mat véier Düsen? * … d'[[Bibliothèque nationale de France]] scho 1537 als éischt Institutioun den Optrag fir den [[Dépôt légal]] krut? * … de [[Centre pénitentiaire de Givenich]] op engem Terrain vun 140 Hektar entstanen ass, deen de [[Mathias Theysen|Mathias Theisen]] dem Lëtzebuerger Staat 1893 geschenkt hat? * … de laténgeschen Numm vun der [[Krippchen]] (os coccygis) vum [[algriichesch]]e Wuert fir de [[Guckuck]] kënnt, wéinst engem Glach mat deem sengem Schniewel? * … de [[Oh My Darling, Clementine|Goldsicher ''Miner Forty-Niner'']] [[un der Atert]] zum Bauer ''Péitche Lauer'' mutéiert ass? * … bis an d'Mëtt vun den 1950er Joren zu Lëtzebuerg [[Keelebouf|Keelebouwen]] zum Asaz koumen, fir op de [[Keelespill|Keelebunnen]] d'Keelen nees opzeriichten an d'Klatze bei d'Spiller rullen ze doen, ier Maschinnen dës Aarbecht iwwerholl hunn? * … den [[Elbling]] viraals wéinst senger Saier net nëmme fir d'Wäiproduktioun, mä och fir d'Desinfektioun vun Drénkwaasser geholl gouf? * … [[Virus]]sen all Forme vum Liewen infizéiere kënnen, bis hin zu Mikroorganisme wéi [[Bakteerien]] an [[Archaeën]]? * … d'Figur vum [[Kropemann]], déi kleng Kanner sollt virun oppene Waasserplazen Angscht maachen an se dovun ewechhalen, haut nach a Sprangbueren, [[Kropemann (Film)|Filmer]] an [[Kropemann-Info|Zäitschrëfte]] ronderëmgeeschtert? * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … ''[[Tumulus bei der Tonn|bei der Tonn]]'' dee gréisste réimesche [[Tumulus|Grafhiwwel]] zu Lëtzebuerg ze fannen ass? * … ''[[The Pond—Moonlight]]'' eng Foto vum [[Edward Steichen]] vun 1904, op enger Stee 2006 fir den héchste Präis, dee bis do jeemools fir eng Foto bezuelt gi war, iwwergaangen ass? * … de fréieren Diktator vun Turkmenistan [[Saparmyrat Nyýazow]] d'Méint Januar a Mee no sech an no senger Mamm ëmnenne gelooss hat? * … d'[[Bank Handlowy International]] déi eenzeg Bank aus dem [[Ostblock|kommunisteschen Osteuropa]] war, déi sech zu Lëtzebuerg niddergelooss hat? * … de [[Wood-Effekt]] e Phenomeen vun der [[Infraroutfotografie]] ass, bei deem de Chlorophyll vu Planzen am noen Infrarout stralend wäiss erschéngt? * … eng Grenzbaach tëscht Lëtzebuerg a Frankräich, déi zu Lëtzebuerg [[Réierbaach]] oder [[Crosnière]] genannt gëtt, op franséischen a belsche Kaarten den Numm [[Ruisseau de la Côte Rouge]] huet? * … e japanesche Fligerugrëff op [[Darwin (Australien)|Darwin]] am Februar 1942 den éischten Ugrëff op [[Australien|australeschen]] Territoire zanter der Staatsgrënnung war? * … d'[[Explosioun am Pafendall]] 1976 net, wéi ufanks ugeholl, op eng Gasfuite zeréckzeféierewar, mä op eng grouss Quantitéit Bensinn, déi iertemlecherweis an d'Kanalisatioun lafe gelooss gouf? * … [[Karatschai-balkaresch]], dat zum kiptschakeschen Aascht vun den tierkesche Sprooche gehéiert, déi [[offiziell Sprooch]] an de russesche Republicke Kabardino-Balkarien a Karatschai-Tscherkessien ass a vu ronn 305.500 Leit als Mammesprooch geschwat gëtt? * … d'Naturschutzgebidder [[Naturschutzgebitt Fënsterdall|Fënsterdall]] an [[Naturschutzgebitt Telpeschholz|Telpeschholz]] als déi zwee éischt [[Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder|Naturschutzgebidder zu Lëtzebuerg]] gëllen? * … ''Lasst froh uns sein'' den ofgeännerten Titel bei der éischter Publikatioun vum [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] sengem sechsstëmmege Kanon vu 1782 war, deem hie selwer den Titel '' [[Leck mich im Arsch]]'' ginn hat? * … d'Motiv vum '[[Feierstëppeler]]' op de [[Lëtzebuerger Frang|Frang-Mënzen]] op eng Zeechnung vum [[Auguste Trémont]] vun engem [[Diddelenger Schmelz|Diddelenger Schmelzenaarbechter]] zeréckgeet? * … [[Jodhpur-Stiwwel]]e meeschtens vu Reider benotzt ginn? * … dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * … de [[Johann Wolfgang von Goethe]] faszinéiert war vum ''Shakuntala'', engem Wierk vum [[Kalidasa]], engem indescher Sanskritlyriker, deen ëm 400 gelieft huet? * … fir d'[[Oscar]]-Präisverdeelung 2004 eng éischt Kéier lëtzebuergesch Koproduktiounen nominéiert waren, nämlech ''[[De tweeling (Film 2002)|De Tweeling]]'' a ''[[Girl with a Pearl Earring (Film)|Girl with a Pearl Earring]]''? * … d'[[Laola-Well]] sproochlech gesinn e [[Pleonasmus]] ass? * … ''[[The Bitter Years 1935-1941]]'', eng Fotosausstellung, déi vum [[Edward Steichen]] 1946 zu New York zesummegestallt gouf, zanter 2012 am [[Waassertuerm + Pomhouse|fréiere Waassertuerm vun der Diddelenger Schmelz]] ausgestallt ass? * … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee „kuerzen, maansen, angelsächseschen“ Numm vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet? * … an der [[Kierch Eschweiler|Kierch vun Eschweiler]] den [[George Mergenthaler]], en US-Zaldot, deen an der [[Ardennenoffensiv]] zu [[Eeschweller]] gefall war, op enger Wandmolerei als ee vun den Apostele gemoolt gouf? * … [[Bournak]]en aus dënne Käschtereiser getrëtzt, an da mat Kéidreck zougeschmiert goufen? * … de [[Naturschutzgebitt Pällembierg|Pällembierg]] duerch seng besonnesch klimatesch Bedingungen (wéineg Reen an héich Temperaturen), seng Südost-Lag a seng Buedembeschafenheet (dréchene Kallekbuedem, dee sech séier erhëtzt) charakteristesch Kennzeeche vun enger mediterraner Géigend opweist? * … bei enger [[Grumett]] déi Plaz, wou de Spläis ass, an dofir net däerf op engem Krop agehaange ginn, mat rouder Faarf markéiert ass? * … de Lëtzebuerger Athleet [[Josy Barthel]] 1954 zu New York d'Course [[Wanamaker Mile]] gewonnen huet? * … d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * … d'Grënnung vun der [[Escher Bibliothéik|Escher Stadbibliothéik]] 1919 op eng Kollektioun vu Bicher zeréckgeet, déi de Schoulmeeschter [[Jean-Pierre Theisen]] zanter 1901 an Eegeninitiativ gesammelt hat? * … [[Behemoth]] engem [[Nilpäerd]], engem [[Elefant]], engem [[Waasserbüffel]] an enger Geess gläiche soll, an an der [[Bibel]] als ''éischt Wierk Gottes'' bezeechent gëtt? * … de [[Beneluxzuch]], deen 1957 a Betrib geholl gouf, fir déi dräi Haaptstied vun de [[Benelux]]-Länner ze verbannen, just tëscht [[Bréissel]] an [[Amsterdam]] gefuer ass, et awer, ier d'Linn 2024 agestallt gouf, ni bis an d'[[Stad Lëtzebuerg]] gepackt hat? * … d'[[Bandikuraten|Indesch Pescht- oder Maulefsrat]] (''Bandicota bengalensis'') andauernd vun der [[Pescht]] infizéiert ass? * … d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg]] tëscht 2019 an 2027 hir ganz Busflott op elektresch ugedriwwe Gefierer ëmgestallt hunn? * … déi bekannt Statu vun der [[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen? * … d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval? * … d'[[Athinganen]], eng gnostesch Sekt déi am 9. Joerhonnert a Phrygien, dem haitege West-[[Anatolien]] gelieft huet, keng Leit vun engem anere Glawen huet dierfe beréieren, oder sech vun deenen upake loossen? * … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit? ===100 === * … de [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn? * … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, "[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg", hire Grënner? * … [[Knorpelbarock]] och alt ''Ouermuschelstil'' genannt gëtt? * … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit? * … et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf? * … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf? * … d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass? * … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut? * … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass? * … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass? * … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war? * … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet? * … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet? * … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet? * … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet? * … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat? * … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren? * … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen? * … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren? * … d'[[Diddelenger Schmelz]] déi éischt Schmelz zu Lëtzebuerg war, an där [[Sidney Thomas|Thomas-Stol]] produzéiert gouf? * … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat? * … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen? * … am [[Ancien Régime]] den Empfänger vun enger ''[[Lettre de cachet]]'' direkt huet missen an de Prisong goen? * … en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] ze gesi war? * … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen? * … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf? * … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an zwou Aarte vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen? * … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass? * … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit? * … een um „[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg“]] sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum? * … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen? * … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn? * … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt? * … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhasselt]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? * … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass? * … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsseli wier? * … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * … [[Bonne note|Bonne-notë]] fréier e schoulpedagogescht Mëttel waren, fir Kanner duerch Belounung ze motivéieren, haut awer éischter ironesch gebraucht ginn? * … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? ===50=== * … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf? * … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war? * … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatioun am Mali, no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf? * … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert? * … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen? * … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de „''virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia'“''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … et zu Lëtzebuerg [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|eng Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... de [[Groussen Äisvull]] an de [[Pohunn (Päiperlek)|Pohunn]] zwar Flilleken hunn, awer keng Plommen, an de [[Bleeche Bëschvillchen]] weeder nach? * ... d'[[Our (Lesse)|Our]], déi duerch [[Our (...)|Our]] leeft, net an d'[[Sauer]], ma an d'[[Lesse (Floss)|Lesse]] leeft? * ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren? * ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf? * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]-[[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … de Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt? * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen? * … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Aperitif [[Kir]] den Numm ginn huet? [[Kategorie:WDS]] 5n6zup99gugmuvaqcn5k9rfsrnxrvcl 2711337 2711280 2026-10-07T20:45:33Z Zinneke 34 /* Wousst Dir schonn datt… */ 2711337 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;365 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 365 neier zesummekomm sinn, kënnen déi da [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * … * … [[Uewerkuer]], der New Wave Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''"eng kleng Uertschaft"'' ass? * … de [[Jean Logeling]] deen éischten a bis ewell eenzegen Auteur vu Schoulbicher fir den Zeechenunterrecht ass, déi vun engem Lëtzebuerger publizéiert goufen? * … ee sech souwuel [[L'envol (Charlotte Engels)|um Findel]] wéi och [[L'envol (Lucien Wercollier)|um Lampertsbierg]] e Fortfluch ukucke kann? <!-- 190 --> * … de [[Guillaume Joseph Dupaix|Guillaume Joseph "Guillermo" Dupaix]], aus dem Herzogtum Lëtzebuerg als e Pionéier vun der prekolumbianescher Archeologie a Mexiko gëllt? * … de [[Joseph Namur]] 1886 eng Method patentéiere gelooss huet, fir d'[[Rieflaus]] ze bekämpfen? * … d'Tramsstatioun [[Place de Metz (Tramshalt)|Place de Metz]] déi eenzeg vum Stater [[Stater Tram|Reseau]] ass, déi net mat Tramshaisercher ausstafféiert ass, a wou den Numm vun der Statioun net op de Quaien ugeschloen ass? * … de Kinnek a Keeser [[Sigismund vu Lëtzebuerg]] Zäit senges Liewens ni e Fouss op Lëtzebuerger Buedem gesat huet? * … zu [[Holztem]] uganks den 2020er Joeren [[Burgus vun Holztem|141 réimesche Mënze fonnt goufen]], mat Portraite vun 9 verschiddene [[lëscht vun de réimesche Keeser|réimesche Keeseren]] déi tëschent 364 a 408 regéiert hunn? * … deen éischte Linnendéngscht um [[Fluchhafen Esch-Uelzecht]] mam Doppeldecker ''The Luxembourg Listener'' geflu gouf, an nieft Passagéier haaptsächlech Courrier vu [[Radio Luxembourg]] tëscht Croyden an Esch transportéiert huet? * … beim [[Ostrakismos|Schierbelegeriicht]] am 5. Jh. v. Chr zu Athen doriwwer ofgestëmmt konnnt ginn, dass e Bierger d'Stad huet misse bannent zéng Deeg verloossen a sech zéng Joer net méi do huet dierfe weisen? * … d'Zich op der [[Eisebunnsbréck zu Waasserbëlleg]] e puer Meter ouni Stroum fueren, well do de Stroumsystem vu 25.000 Volt op der Lëtzebuerger Säit op 15.000 Volt op där däitscher wiesselt? * … den [[NGC 281|Emissiounsniwwel NGC 281]] am [[Stärebild]] [[Cassiopeia (Stärebild)|Cassiopeia]], ëmgangssproochlech och als ''Pac-Man-Niwwel'' bekannt ass, wéinst sengem Glach mat der Videospill-Figur? * … den [[Napoleonshutt bei Duelem|Napoleonshutt]] un zwéi Proprietéitswiesselen vun engem Bësch erënnert? * …den Inselstaat [[Naoero]] an den 1970er Joren fir kuerz Zäit duerch den Ofbau vu Phosphat zu engem enorme Räichtum koum, ier dës Branche d'Baach of gaangen ass an de Staat an den 1990er quasi faillite war? * … virun der [[Trinitarierkierch vu Veianen]] 2026 bei Ausgruewungen eng 150 Skeletter aus der Zäit vum Mëttelalter bis an d'18. Joerhonnert fonnt goufen? * … fir d'[[Risebibel vu Sankt-Maximin]] d'Hait vun 230 Ranner gebraucht goufen, déi zu [[Pergament]] verschafft goufen? * … d'[[Piscine Tournesol]] an der [[Fiels]] déi eenzeg vun där Zort baussent Frankräich ass, déi nach besteet? * … am [[Rhäinesche Landesmusée Tréier|Rhäinesche Landesmusée zu Tréier]] ë.a. d'Original vum [[Neumagener Wäischëff]] an eng Kopie vun der [[Igeler Sail]] ze gesinn ass? * … et 1999 zu Lëtzebuerg eng [[Partei vum Drëtten Alter]] gouf, déi am Süde bei de Chamberwale matgemaach huet, awer kee Sëtz krut? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … de [[Mykologie|Mykolog]] [[Paul Wilwers]] wärend dem Éischte Weltkrich, wéi Lëtzebuerg Honger gelidden huet, Konferenzen organiséiert huet, fir d'[[Pilzen]] als Fleesch-Ersatz bekannt ze maachen? * … de [[Kiischpelter Sonnekrees]] deen eenzege [[Konfluenzpunkt]] vu Lëtzebuerg markéiert? * … [[Funchal]] sou genannt gouf, well wéi d'Portugise s'entdeckt hunn, aussergewéinlech vill Fenchel do gewuess ass? * … an der fréierer [[Synagog Ettelbréck|Synagog vun Ettelbréck]] 2021 eng gutt erhale [[Mikwe]] entdeckt gouf? * … d'''[[Camponotus werthi]]'' déi eenzeg [[Seechomessen]]aart am antarkteschen a subantarkteschen Naturgebitt ass? * … et no de Chamberwalen 1914 zu enger antidäitscher Manifestatioun koum, bei där eng Popp, déi den Deputéierten [[Lamoral de Villers]] duerstelle sollt, op der Plëss d'Arem verbrannt gouf? * … d'[[Bierggorilla]]en déi Gorillaaart ass, déi am meeschten um Buedem an deemno am mannsten op Beem lieft? * … d'[[Japanesch Kiischtebeem op der Kockelscheier]] 1981, zesumme mat am Ganzen 200 Beem vun dëser Aart, der Stad Lëtzebuerg geschenkt goufen? * … d'[[Jartell]] 1876 vun engem franséische Korsselismécher uganks fir medezinesch Zwecker entworf gouf? * … de [[Kammerwald]], e Bësch an Däitschland nërdlech vu [[Ruet op der Our]], tëscht 1949 an 1959 vu Lëtzebuerg annexéiert war? * … d '"[[Xiangqi|Elefantebrietspill]]" eng an Ostasie gespillt Form vum [[Schach]] ass? * … den héchste bekannten Offlosswäert vun der [[Our (Sauer)|Our]] 4.000-mol méi héich ass wéi den niddregsten? * … de Schrëftsteller [[Prosper Mérimée]] 1834 ugefaangen huet, en Inventaire vun de bemierkenswäerten architektonesche Monumenter a Frankräich z'erfaassen, an dofir déi elektronesch Datebank, an där se haut repertoriéiert sinn, no him genannt ass? * … 6 Joer no der Aféierung vum System vun de [[Postleitzuel (Lëtzebuerg)|Postleitzuelen zu Lëtzebuerg]] nach ëmmer ee Véierel vun de Bréiwer ouni dee Code verschéckt goufen? * … nom lëtzebuergeschen Dokter, Politiker a Resistenzler [[Charles Marx]] zu [[Quillan]] am [[Departement Aude]] eng Plaz genannt gouf? * … d'[[Fasaneninsel]] (es: ''Isla de los Faisanes'', fr: ''Île des Faisans'') am Floss [[Bidasoa]] dee klengste [[Kondominium]] vun der Welt ass? * … tragesch Evenementer zu Paräis de [[Louis Armstrong]] um [[Belval]] [[Rue le Bataclan|ëm en Odonym bruecht]] hunn? * … een [[Sir (Uertschaft)|am Sak]] dee westlechste Punkt vu Lëtzebuerg fënnt? * … de [[François-Joachim de Pierre de Bernis]] duerch seng galant Versen d'[[Madame de Pompadour]] kennegeléiert huet, wouduerch him eng kinneklech Rent vu 1500 Livres an en Appartement an den Tuilerien zougesprach goufen? * … et vun de [[Lëscht vun de Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz|gosse Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz]], déi vun 1 bis 286 duerchnummeréiert sinn, der zwou gëtt mat der Nummer 1? * ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Schachbriet (Päiperlek)|Schachbriet]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] zu Lëtzebuerg integral geschützt sinn? * … de [[Belval]] administrativ zu zwou Gemenge gehéiert, op der Suessemer Säit als Deel vu [[Bieles]], an op der Escher Säit als Quartier ''Universitéit''? * … [[Bluttsëffer]] selwer kee [[Bluttkreeslaf]] hunn? === 150 === * … den Architekt [[Jean-Pierre Koenig]] ë.&nbsp;a. Pläng vun enger Maarthal um [[Knuedler]] entworf hat, déi net gebaut gouf? * … vum [[Wuermwutz]] (Appendix) ugeholl gëtt, e Reservoir fir [[Daarmflora]] ze sinn, vu wou no enger [[Duerchfall]]erkrankung den [[Daarm]] séier mat Daarmbakteerien neibesidelt ka ginn? * … bei de Gemengewalen 1928 d'[[Action féminine]] zu Esch-Uelzecht eng reng Fraelëscht opgestallt hat, op där d'[[Catherine Schleimer-Kill]] gewielt gouf? * … de Keeser vu [[Japan]] als direkten Nofollger vun der [[Amaterasu]], der wichtegster weiblecher Gottheet am [[Shintō]], gëllt? * … d'[[Christine Lagarde]], zanter 2019 Direktesch vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]], Member vun der franséischer Nationalekipp am Synchronschwamme war? * … et vum Lidd ''[[Ech drénke gier mäi Pättchen]]'' iwwer 12 verschidden Opname ginn, dovun eng vun der irescher Band ''The Dubliners''? * … op de [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen|Wope vun de lëtzebuergesche Gemengen]] net nëmme Léiwen, Aadler, Bieren, Wëllschwäin oder Fësch ze fanne sinn, ma och Schleisepaarten, Biergaarbechter oder Fligere mat véier Düsen? * … d'[[Bibliothèque nationale de France]] scho 1537 als éischt Institutioun den Optrag fir den [[Dépôt légal]] krut? * … de [[Centre pénitentiaire de Givenich]] op engem Terrain vun 140 Hektar entstanen ass, deen de [[Mathias Theysen|Mathias Theisen]] dem Lëtzebuerger Staat 1893 geschenkt hat? * … de laténgeschen Numm vun der [[Krippchen]] (os coccygis) vum [[algriichesch]]e Wuert fir de [[Guckuck]] kënnt, wéinst engem Glach mat deem sengem Schniewel? * … de [[Oh My Darling, Clementine|Goldsicher ''Miner Forty-Niner'']] [[un der Atert]] zum Bauer ''Péitche Lauer'' mutéiert ass? * … bis an d'Mëtt vun den 1950er Joren zu Lëtzebuerg [[Keelebouf|Keelebouwen]] zum Asaz koumen, fir op de [[Keelespill|Keelebunnen]] d'Keelen nees opzeriichten an d'Klatze bei d'Spiller rullen ze doen, ier Maschinnen dës Aarbecht iwwerholl hunn? * … den [[Elbling]] viraals wéinst senger Saier net nëmme fir d'Wäiproduktioun, mä och fir d'Desinfektioun vun Drénkwaasser geholl gouf? * … [[Virus]]sen all Forme vum Liewen infizéiere kënnen, bis hin zu Mikroorganisme wéi [[Bakteerien]] an [[Archaeën]]? * … d'Figur vum [[Kropemann]], déi kleng Kanner sollt virun oppene Waasserplazen Angscht maachen an se dovun ewechhalen, haut nach a Sprangbueren, [[Kropemann (Film)|Filmer]] an [[Kropemann-Info|Zäitschrëfte]] ronderëmgeeschtert? * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … ''[[Tumulus bei der Tonn|bei der Tonn]]'' dee gréisste réimesche [[Tumulus|Grafhiwwel]] zu Lëtzebuerg ze fannen ass? * … ''[[The Pond—Moonlight]]'' eng Foto vum [[Edward Steichen]] vun 1904, op enger Stee 2006 fir den héchste Präis, dee bis do jeemools fir eng Foto bezuelt gi war, iwwergaangen ass? * … de fréieren Diktator vun Turkmenistan [[Saparmyrat Nyýazow]] d'Méint Januar a Mee no sech an no senger Mamm ëmnenne gelooss hat? * … d'[[Bank Handlowy International]] déi eenzeg Bank aus dem [[Ostblock|kommunisteschen Osteuropa]] war, déi sech zu Lëtzebuerg niddergelooss hat? * … de [[Wood-Effekt]] e Phenomeen vun der [[Infraroutfotografie]] ass, bei deem de Chlorophyll vu Planzen am noen Infrarout stralend wäiss erschéngt? * … eng Grenzbaach tëscht Lëtzebuerg a Frankräich, déi zu Lëtzebuerg [[Réierbaach]] oder [[Crosnière]] genannt gëtt, op franséischen a belsche Kaarten den Numm [[Ruisseau de la Côte Rouge]] huet? * … e japanesche Fligerugrëff op [[Darwin (Australien)|Darwin]] am Februar 1942 den éischten Ugrëff op [[Australien|australeschen]] Territoire zanter der Staatsgrënnung war? * … d'[[Explosioun am Pafendall]] 1976 net, wéi ufanks ugeholl, op eng Gasfuite zeréckzeféierewar, mä op eng grouss Quantitéit Bensinn, déi iertemlecherweis an d'Kanalisatioun lafe gelooss gouf? * … [[Karatschai-balkaresch]], dat zum kiptschakeschen Aascht vun den tierkesche Sprooche gehéiert, déi [[offiziell Sprooch]] an de russesche Republicke Kabardino-Balkarien a Karatschai-Tscherkessien ass a vu ronn 305.500 Leit als Mammesprooch geschwat gëtt? * … d'Naturschutzgebidder [[Naturschutzgebitt Fënsterdall|Fënsterdall]] an [[Naturschutzgebitt Telpeschholz|Telpeschholz]] als déi zwee éischt [[Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder|Naturschutzgebidder zu Lëtzebuerg]] gëllen? * … ''Lasst froh uns sein'' den ofgeännerten Titel bei der éischter Publikatioun vum [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] sengem sechsstëmmege Kanon vu 1782 war, deem hie selwer den Titel '' [[Leck mich im Arsch]]'' ginn hat? * … d'Motiv vum '[[Feierstëppeler]]' op de [[Lëtzebuerger Frang|Frang-Mënzen]] op eng Zeechnung vum [[Auguste Trémont]] vun engem [[Diddelenger Schmelz|Diddelenger Schmelzenaarbechter]] zeréckgeet? * … [[Jodhpur-Stiwwel]]e meeschtens vu Reider benotzt ginn? * … dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * … de [[Johann Wolfgang von Goethe]] faszinéiert war vum ''Shakuntala'', engem Wierk vum [[Kalidasa]], engem indescher Sanskritlyriker, deen ëm 400 gelieft huet? * … fir d'[[Oscar]]-Präisverdeelung 2004 eng éischt Kéier lëtzebuergesch Koproduktiounen nominéiert waren, nämlech ''[[De tweeling (Film 2002)|De Tweeling]]'' a ''[[Girl with a Pearl Earring (Film)|Girl with a Pearl Earring]]''? * … d'[[Laola-Well]] sproochlech gesinn e [[Pleonasmus]] ass? * … ''[[The Bitter Years 1935-1941]]'', eng Fotosausstellung, déi vum [[Edward Steichen]] 1946 zu New York zesummegestallt gouf, zanter 2012 am [[Waassertuerm + Pomhouse|fréiere Waassertuerm vun der Diddelenger Schmelz]] ausgestallt ass? * … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee „kuerzen, maansen, angelsächseschen“ Numm vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet? * … an der [[Kierch Eschweiler|Kierch vun Eschweiler]] den [[George Mergenthaler]], en US-Zaldot, deen an der [[Ardennenoffensiv]] zu [[Eeschweller]] gefall war, op enger Wandmolerei als ee vun den Apostele gemoolt gouf? * … [[Bournak]]en aus dënne Käschtereiser getrëtzt, an da mat Kéidreck zougeschmiert goufen? * … de [[Naturschutzgebitt Pällembierg|Pällembierg]] duerch seng besonnesch klimatesch Bedingungen (wéineg Reen an héich Temperaturen), seng Südost-Lag a seng Buedembeschafenheet (dréchene Kallekbuedem, dee sech séier erhëtzt) charakteristesch Kennzeeche vun enger mediterraner Géigend opweist? * … bei enger [[Grumett]] déi Plaz, wou de Spläis ass, an dofir net däerf op engem Krop agehaange ginn, mat rouder Faarf markéiert ass? * … de Lëtzebuerger Athleet [[Josy Barthel]] 1954 zu New York d'Course [[Wanamaker Mile]] gewonnen huet? * … d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * … d'Grënnung vun der [[Escher Bibliothéik|Escher Stadbibliothéik]] 1919 op eng Kollektioun vu Bicher zeréckgeet, déi de Schoulmeeschter [[Jean-Pierre Theisen]] zanter 1901 an Eegeninitiativ gesammelt hat? * … [[Behemoth]] engem [[Nilpäerd]], engem [[Elefant]], engem [[Waasserbüffel]] an enger Geess gläiche soll, an an der [[Bibel]] als ''éischt Wierk Gottes'' bezeechent gëtt? * … de [[Beneluxzuch]], deen 1957 a Betrib geholl gouf, fir déi dräi Haaptstied vun de [[Benelux]]-Länner ze verbannen, just tëscht [[Bréissel]] an [[Amsterdam]] gefuer ass, et awer, ier d'Linn 2024 agestallt gouf, ni bis an d'[[Stad Lëtzebuerg]] gepackt hat? * … d'[[Bandikuraten|Indesch Pescht- oder Maulefsrat]] (''Bandicota bengalensis'') andauernd vun der [[Pescht]] infizéiert ass? * … d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg]] tëscht 2019 an 2027 hir ganz Busflott op elektresch ugedriwwe Gefierer ëmgestallt hunn? * … déi bekannt Statu vun der [[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen? * … d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval? * … d'[[Athinganen]], eng gnostesch Sekt déi am 9. Joerhonnert a Phrygien, dem haitege West-[[Anatolien]] gelieft huet, keng Leit vun engem anere Glawen huet dierfe beréieren, oder sech vun deenen upake loossen? * … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit? ===100 === * … de [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn? * … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, "[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg", hire Grënner? * … [[Knorpelbarock]] och alt ''Ouermuschelstil'' genannt gëtt? * … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit? * … et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf? * … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf? * … d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass? * … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut? * … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass? * … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass? * … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war? * … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet? * … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet? * … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet? * … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet? * … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat? * … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren? * … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen? * … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren? * … d'[[Diddelenger Schmelz]] déi éischt Schmelz zu Lëtzebuerg war, an där [[Sidney Thomas|Thomas-Stol]] produzéiert gouf? * … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat? * … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen? * … am [[Ancien Régime]] den Empfänger vun enger ''[[Lettre de cachet]]'' direkt huet missen an de Prisong goen? * … en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] ze gesi war? * … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen? * … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf? * … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an zwou Aarte vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen? * … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass? * … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit? * … een um „[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg“]] sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum? * … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen? * … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn? * … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt? * … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhasselt]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? * … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass? * … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsseli wier? * … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * … [[Bonne note|Bonne-notë]] fréier e schoulpedagogescht Mëttel waren, fir Kanner duerch Belounung ze motivéieren, haut awer éischter ironesch gebraucht ginn? * … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? ===50=== * … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf? * … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war? * … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatioun am Mali, no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf? * … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert? * … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen? * … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de „''virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia'“''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … et zu Lëtzebuerg [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|eng Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... de [[Groussen Äisvull]] an de [[Pohunn (Päiperlek)|Pohunn]] zwar Flilleken hunn, awer keng Plommen, an de [[Bleeche Bëschvillchen]] weeder nach? * ... d'[[Our (Lesse)|Our]], déi duerch [[Our (...)|Our]] leeft, net an d'[[Sauer]], ma an d'[[Lesse (Floss)|Lesse]] leeft? * ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren? * ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf? * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]-[[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … de Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt? * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen? * … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Aperitif [[Kir]] den Numm ginn huet? [[Kategorie:WDS]] 4kl4ng9maqt5d67h9igmxogkkelguyx 2711338 2711337 2026-10-07T20:48:07Z Zinneke 34 /* Wousst Dir schonn datt… */ 2711338 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;365 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 365 neier zesummekomm sinn, kënnen déi da [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * … * … [[Uewerkuer]], der New Wave Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''"eng kleng Uertschaft"'' ass? * … de [[Jean Logeling]] deen éischten a bis ewell eenzegen Auteur vu Schoulbicher fir den Zeechenunterrecht ass, déi vun engem Lëtzebuerger publizéiert goufen? * … ee sech souwuel [[L'envol (Charlotte Engels)|um Findel]] wéi och [[L'envol (Lucien Wercollier)|um Lampertsbierg]] e Fortfluch ukucke kann? <!-- 190 --> * … de [[Guillaume Joseph Dupaix|Guillaume Joseph "Guillermo" Dupaix]], aus dem Herzogtum Lëtzebuerg als e Pionéier vun der prekolumbianescher Archeologie a Mexiko gëllt? * … de [[Joseph Namur]] 1886 eng Method patentéiere gelooss huet, fir d'[[Rieflaus]] ze bekämpfen? * … d'Tramsstatioun [[Place de Metz (Tramshalt)|Place de Metz]] déi eenzeg vum Stater [[Stater Tram|Reseau]] ass, déi net mat Tramshaisercher ausstafféiert ass, a wou den Numm vun der Statioun net op de Quaien ugeschloen ass? * … de Kinnek a Keeser [[Sigismund vu Lëtzebuerg]] Zäit senges Liewens ni e Fouss op Lëtzebuerger Buedem gesat huet? * … zu [[Holztem]] uganks den 2020er Joeren [[Burgus vun Holztem|141 Goldmënzen aus der Réimerzäit]] fonnt goufen, mat de Portraite vun 9 verschiddene [[lëscht vun de réimesche Keeser|réimesche Keeseren]] déi tëschent 364 a 408 regéiert hunn? * … deen éischte Linnendéngscht um [[Fluchhafen Esch-Uelzecht]] mam Doppeldecker ''The Luxembourg Listener'' geflu gouf, an nieft Passagéier haaptsächlech Courrier vu [[Radio Luxembourg]] tëscht Croyden an Esch transportéiert huet? * … beim [[Ostrakismos|Schierbelegeriicht]] am 5. Jh. v. Chr zu Athen doriwwer ofgestëmmt konnnt ginn, dass e Bierger d'Stad huet misse bannent zéng Deeg verloossen a sech zéng Joer net méi do huet dierfe weisen? * … d'Zich op der [[Eisebunnsbréck zu Waasserbëlleg]] e puer Meter ouni Stroum fueren, well do de Stroumsystem vu 25.000 Volt op der Lëtzebuerger Säit op 15.000 Volt op där däitscher wiesselt? * … den [[NGC 281|Emissiounsniwwel NGC 281]] am [[Stärebild]] [[Cassiopeia (Stärebild)|Cassiopeia]], ëmgangssproochlech och als ''Pac-Man-Niwwel'' bekannt ass, wéinst sengem Glach mat der Videospill-Figur? * … den [[Napoleonshutt bei Duelem|Napoleonshutt]] un zwéi Proprietéitswiesselen vun engem Bësch erënnert? * …den Inselstaat [[Naoero]] an den 1970er Joren fir kuerz Zäit duerch den Ofbau vu Phosphat zu engem enorme Räichtum koum, ier dës Branche d'Baach of gaangen ass an de Staat an den 1990er quasi faillite war? * … virun der [[Trinitarierkierch vu Veianen]] 2026 bei Ausgruewungen eng 150 Skeletter aus der Zäit vum Mëttelalter bis an d'18. Joerhonnert fonnt goufen? * … fir d'[[Risebibel vu Sankt-Maximin]] d'Hait vun 230 Ranner gebraucht goufen, déi zu [[Pergament]] verschafft goufen? * … d'[[Piscine Tournesol]] an der [[Fiels]] déi eenzeg vun där Zort baussent Frankräich ass, déi nach besteet? * … am [[Rhäinesche Landesmusée Tréier|Rhäinesche Landesmusée zu Tréier]] ë.a. d'Original vum [[Neumagener Wäischëff]] an eng Kopie vun der [[Igeler Sail]] ze gesinn ass? * … et 1999 zu Lëtzebuerg eng [[Partei vum Drëtten Alter]] gouf, déi am Süde bei de Chamberwale matgemaach huet, awer kee Sëtz krut? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … de [[Mykologie|Mykolog]] [[Paul Wilwers]] wärend dem Éischte Weltkrich, wéi Lëtzebuerg Honger gelidden huet, Konferenzen organiséiert huet, fir d'[[Pilzen]] als Fleesch-Ersatz bekannt ze maachen? * … de [[Kiischpelter Sonnekrees]] deen eenzege [[Konfluenzpunkt]] vu Lëtzebuerg markéiert? * … [[Funchal]] sou genannt gouf, well wéi d'Portugise s'entdeckt hunn, aussergewéinlech vill Fenchel do gewuess ass? * … an der fréierer [[Synagog Ettelbréck|Synagog vun Ettelbréck]] 2021 eng gutt erhale [[Mikwe]] entdeckt gouf? * … d'''[[Camponotus werthi]]'' déi eenzeg [[Seechomessen]]aart am antarkteschen a subantarkteschen Naturgebitt ass? * … et no de Chamberwalen 1914 zu enger antidäitscher Manifestatioun koum, bei där eng Popp, déi den Deputéierten [[Lamoral de Villers]] duerstelle sollt, op der Plëss d'Arem verbrannt gouf? * … d'[[Bierggorilla]]en déi Gorillaaart ass, déi am meeschten um Buedem an deemno am mannsten op Beem lieft? * … d'[[Japanesch Kiischtebeem op der Kockelscheier]] 1981, zesumme mat am Ganzen 200 Beem vun dëser Aart, der Stad Lëtzebuerg geschenkt goufen? * … d'[[Jartell]] 1876 vun engem franséische Korsselismécher uganks fir medezinesch Zwecker entworf gouf? * … de [[Kammerwald]], e Bësch an Däitschland nërdlech vu [[Ruet op der Our]], tëscht 1949 an 1959 vu Lëtzebuerg annexéiert war? * … d '"[[Xiangqi|Elefantebrietspill]]" eng an Ostasie gespillt Form vum [[Schach]] ass? * … den héchste bekannten Offlosswäert vun der [[Our (Sauer)|Our]] 4.000-mol méi héich ass wéi den niddregsten? * … de Schrëftsteller [[Prosper Mérimée]] 1834 ugefaangen huet, en Inventaire vun de bemierkenswäerten architektonesche Monumenter a Frankräich z'erfaassen, an dofir déi elektronesch Datebank, an där se haut repertoriéiert sinn, no him genannt ass? * … 6 Joer no der Aféierung vum System vun de [[Postleitzuel (Lëtzebuerg)|Postleitzuelen zu Lëtzebuerg]] nach ëmmer ee Véierel vun de Bréiwer ouni dee Code verschéckt goufen? * … nom lëtzebuergeschen Dokter, Politiker a Resistenzler [[Charles Marx]] zu [[Quillan]] am [[Departement Aude]] eng Plaz genannt gouf? * … d'[[Fasaneninsel]] (es: ''Isla de los Faisanes'', fr: ''Île des Faisans'') am Floss [[Bidasoa]] dee klengste [[Kondominium]] vun der Welt ass? * … tragesch Evenementer zu Paräis de [[Louis Armstrong]] um [[Belval]] [[Rue le Bataclan|ëm en Odonym bruecht]] hunn? * … een [[Sir (Uertschaft)|am Sak]] dee westlechste Punkt vu Lëtzebuerg fënnt? * … de [[François-Joachim de Pierre de Bernis]] duerch seng galant Versen d'[[Madame de Pompadour]] kennegeléiert huet, wouduerch him eng kinneklech Rent vu 1500 Livres an en Appartement an den Tuilerien zougesprach goufen? * … et vun de [[Lëscht vun de Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz|gosse Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz]], déi vun 1 bis 286 duerchnummeréiert sinn, der zwou gëtt mat der Nummer 1? * ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Schachbriet (Päiperlek)|Schachbriet]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] zu Lëtzebuerg integral geschützt sinn? * … de [[Belval]] administrativ zu zwou Gemenge gehéiert, op der Suessemer Säit als Deel vu [[Bieles]], an op der Escher Säit als Quartier ''Universitéit''? * … [[Bluttsëffer]] selwer kee [[Bluttkreeslaf]] hunn? === 150 === * … den Architekt [[Jean-Pierre Koenig]] ë.&nbsp;a. Pläng vun enger Maarthal um [[Knuedler]] entworf hat, déi net gebaut gouf? * … vum [[Wuermwutz]] (Appendix) ugeholl gëtt, e Reservoir fir [[Daarmflora]] ze sinn, vu wou no enger [[Duerchfall]]erkrankung den [[Daarm]] séier mat Daarmbakteerien neibesidelt ka ginn? * … bei de Gemengewalen 1928 d'[[Action féminine]] zu Esch-Uelzecht eng reng Fraelëscht opgestallt hat, op där d'[[Catherine Schleimer-Kill]] gewielt gouf? * … de Keeser vu [[Japan]] als direkten Nofollger vun der [[Amaterasu]], der wichtegster weiblecher Gottheet am [[Shintō]], gëllt? * … d'[[Christine Lagarde]], zanter 2019 Direktesch vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]], Member vun der franséischer Nationalekipp am Synchronschwamme war? * … et vum Lidd ''[[Ech drénke gier mäi Pättchen]]'' iwwer 12 verschidden Opname ginn, dovun eng vun der irescher Band ''The Dubliners''? * … op de [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen|Wope vun de lëtzebuergesche Gemengen]] net nëmme Léiwen, Aadler, Bieren, Wëllschwäin oder Fësch ze fanne sinn, ma och Schleisepaarten, Biergaarbechter oder Fligere mat véier Düsen? * … d'[[Bibliothèque nationale de France]] scho 1537 als éischt Institutioun den Optrag fir den [[Dépôt légal]] krut? * … de [[Centre pénitentiaire de Givenich]] op engem Terrain vun 140 Hektar entstanen ass, deen de [[Mathias Theysen|Mathias Theisen]] dem Lëtzebuerger Staat 1893 geschenkt hat? * … de laténgeschen Numm vun der [[Krippchen]] (os coccygis) vum [[algriichesch]]e Wuert fir de [[Guckuck]] kënnt, wéinst engem Glach mat deem sengem Schniewel? * … de [[Oh My Darling, Clementine|Goldsicher ''Miner Forty-Niner'']] [[un der Atert]] zum Bauer ''Péitche Lauer'' mutéiert ass? * … bis an d'Mëtt vun den 1950er Joren zu Lëtzebuerg [[Keelebouf|Keelebouwen]] zum Asaz koumen, fir op de [[Keelespill|Keelebunnen]] d'Keelen nees opzeriichten an d'Klatze bei d'Spiller rullen ze doen, ier Maschinnen dës Aarbecht iwwerholl hunn? * … den [[Elbling]] viraals wéinst senger Saier net nëmme fir d'Wäiproduktioun, mä och fir d'Desinfektioun vun Drénkwaasser geholl gouf? * … [[Virus]]sen all Forme vum Liewen infizéiere kënnen, bis hin zu Mikroorganisme wéi [[Bakteerien]] an [[Archaeën]]? * … d'Figur vum [[Kropemann]], déi kleng Kanner sollt virun oppene Waasserplazen Angscht maachen an se dovun ewechhalen, haut nach a Sprangbueren, [[Kropemann (Film)|Filmer]] an [[Kropemann-Info|Zäitschrëfte]] ronderëmgeeschtert? * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … ''[[Tumulus bei der Tonn|bei der Tonn]]'' dee gréisste réimesche [[Tumulus|Grafhiwwel]] zu Lëtzebuerg ze fannen ass? * … ''[[The Pond—Moonlight]]'' eng Foto vum [[Edward Steichen]] vun 1904, op enger Stee 2006 fir den héchste Präis, dee bis do jeemools fir eng Foto bezuelt gi war, iwwergaangen ass? * … de fréieren Diktator vun Turkmenistan [[Saparmyrat Nyýazow]] d'Méint Januar a Mee no sech an no senger Mamm ëmnenne gelooss hat? * … d'[[Bank Handlowy International]] déi eenzeg Bank aus dem [[Ostblock|kommunisteschen Osteuropa]] war, déi sech zu Lëtzebuerg niddergelooss hat? * … de [[Wood-Effekt]] e Phenomeen vun der [[Infraroutfotografie]] ass, bei deem de Chlorophyll vu Planzen am noen Infrarout stralend wäiss erschéngt? * … eng Grenzbaach tëscht Lëtzebuerg a Frankräich, déi zu Lëtzebuerg [[Réierbaach]] oder [[Crosnière]] genannt gëtt, op franséischen a belsche Kaarten den Numm [[Ruisseau de la Côte Rouge]] huet? * … e japanesche Fligerugrëff op [[Darwin (Australien)|Darwin]] am Februar 1942 den éischten Ugrëff op [[Australien|australeschen]] Territoire zanter der Staatsgrënnung war? * … d'[[Explosioun am Pafendall]] 1976 net, wéi ufanks ugeholl, op eng Gasfuite zeréckzeféierewar, mä op eng grouss Quantitéit Bensinn, déi iertemlecherweis an d'Kanalisatioun lafe gelooss gouf? * … [[Karatschai-balkaresch]], dat zum kiptschakeschen Aascht vun den tierkesche Sprooche gehéiert, déi [[offiziell Sprooch]] an de russesche Republicke Kabardino-Balkarien a Karatschai-Tscherkessien ass a vu ronn 305.500 Leit als Mammesprooch geschwat gëtt? * … d'Naturschutzgebidder [[Naturschutzgebitt Fënsterdall|Fënsterdall]] an [[Naturschutzgebitt Telpeschholz|Telpeschholz]] als déi zwee éischt [[Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder|Naturschutzgebidder zu Lëtzebuerg]] gëllen? * … ''Lasst froh uns sein'' den ofgeännerten Titel bei der éischter Publikatioun vum [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] sengem sechsstëmmege Kanon vu 1782 war, deem hie selwer den Titel '' [[Leck mich im Arsch]]'' ginn hat? * … d'Motiv vum '[[Feierstëppeler]]' op de [[Lëtzebuerger Frang|Frang-Mënzen]] op eng Zeechnung vum [[Auguste Trémont]] vun engem [[Diddelenger Schmelz|Diddelenger Schmelzenaarbechter]] zeréckgeet? * … [[Jodhpur-Stiwwel]]e meeschtens vu Reider benotzt ginn? * … dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * … de [[Johann Wolfgang von Goethe]] faszinéiert war vum ''Shakuntala'', engem Wierk vum [[Kalidasa]], engem indescher Sanskritlyriker, deen ëm 400 gelieft huet? * … fir d'[[Oscar]]-Präisverdeelung 2004 eng éischt Kéier lëtzebuergesch Koproduktiounen nominéiert waren, nämlech ''[[De tweeling (Film 2002)|De Tweeling]]'' a ''[[Girl with a Pearl Earring (Film)|Girl with a Pearl Earring]]''? * … d'[[Laola-Well]] sproochlech gesinn e [[Pleonasmus]] ass? * … ''[[The Bitter Years 1935-1941]]'', eng Fotosausstellung, déi vum [[Edward Steichen]] 1946 zu New York zesummegestallt gouf, zanter 2012 am [[Waassertuerm + Pomhouse|fréiere Waassertuerm vun der Diddelenger Schmelz]] ausgestallt ass? * … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee „kuerzen, maansen, angelsächseschen“ Numm vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet? * … an der [[Kierch Eschweiler|Kierch vun Eschweiler]] den [[George Mergenthaler]], en US-Zaldot, deen an der [[Ardennenoffensiv]] zu [[Eeschweller]] gefall war, op enger Wandmolerei als ee vun den Apostele gemoolt gouf? * … [[Bournak]]en aus dënne Käschtereiser getrëtzt, an da mat Kéidreck zougeschmiert goufen? * … de [[Naturschutzgebitt Pällembierg|Pällembierg]] duerch seng besonnesch klimatesch Bedingungen (wéineg Reen an héich Temperaturen), seng Südost-Lag a seng Buedembeschafenheet (dréchene Kallekbuedem, dee sech séier erhëtzt) charakteristesch Kennzeeche vun enger mediterraner Géigend opweist? * … bei enger [[Grumett]] déi Plaz, wou de Spläis ass, an dofir net däerf op engem Krop agehaange ginn, mat rouder Faarf markéiert ass? * … de Lëtzebuerger Athleet [[Josy Barthel]] 1954 zu New York d'Course [[Wanamaker Mile]] gewonnen huet? * … d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * … d'Grënnung vun der [[Escher Bibliothéik|Escher Stadbibliothéik]] 1919 op eng Kollektioun vu Bicher zeréckgeet, déi de Schoulmeeschter [[Jean-Pierre Theisen]] zanter 1901 an Eegeninitiativ gesammelt hat? * … [[Behemoth]] engem [[Nilpäerd]], engem [[Elefant]], engem [[Waasserbüffel]] an enger Geess gläiche soll, an an der [[Bibel]] als ''éischt Wierk Gottes'' bezeechent gëtt? * … de [[Beneluxzuch]], deen 1957 a Betrib geholl gouf, fir déi dräi Haaptstied vun de [[Benelux]]-Länner ze verbannen, just tëscht [[Bréissel]] an [[Amsterdam]] gefuer ass, et awer, ier d'Linn 2024 agestallt gouf, ni bis an d'[[Stad Lëtzebuerg]] gepackt hat? * … d'[[Bandikuraten|Indesch Pescht- oder Maulefsrat]] (''Bandicota bengalensis'') andauernd vun der [[Pescht]] infizéiert ass? * … d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg]] tëscht 2019 an 2027 hir ganz Busflott op elektresch ugedriwwe Gefierer ëmgestallt hunn? * … déi bekannt Statu vun der [[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen? * … d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval? * … d'[[Athinganen]], eng gnostesch Sekt déi am 9. Joerhonnert a Phrygien, dem haitege West-[[Anatolien]] gelieft huet, keng Leit vun engem anere Glawen huet dierfe beréieren, oder sech vun deenen upake loossen? * … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit? ===100 === * … de [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn? * … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, "[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg", hire Grënner? * … [[Knorpelbarock]] och alt ''Ouermuschelstil'' genannt gëtt? * … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit? * … et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf? * … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf? * … d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass? * … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut? * … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass? * … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass? * … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war? * … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet? * … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet? * … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet? * … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet? * … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat? * … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren? * … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen? * … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren? * … d'[[Diddelenger Schmelz]] déi éischt Schmelz zu Lëtzebuerg war, an där [[Sidney Thomas|Thomas-Stol]] produzéiert gouf? * … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat? * … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen? * … am [[Ancien Régime]] den Empfänger vun enger ''[[Lettre de cachet]]'' direkt huet missen an de Prisong goen? * … en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] ze gesi war? * … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen? * … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf? * … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an zwou Aarte vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen? * … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass? * … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit? * … een um „[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg“]] sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum? * … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen? * … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn? * … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt? * … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhasselt]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? * … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass? * … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsseli wier? * … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * … [[Bonne note|Bonne-notë]] fréier e schoulpedagogescht Mëttel waren, fir Kanner duerch Belounung ze motivéieren, haut awer éischter ironesch gebraucht ginn? * … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? ===50=== * … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf? * … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war? * … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatioun am Mali, no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf? * … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert? * … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen? * … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de „''virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia'“''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … et zu Lëtzebuerg [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|eng Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... de [[Groussen Äisvull]] an de [[Pohunn (Päiperlek)|Pohunn]] zwar Flilleken hunn, awer keng Plommen, an de [[Bleeche Bëschvillchen]] weeder nach? * ... d'[[Our (Lesse)|Our]], déi duerch [[Our (...)|Our]] leeft, net an d'[[Sauer]], ma an d'[[Lesse (Floss)|Lesse]] leeft? * ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren? * ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf? * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]-[[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … de Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt? * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen? * … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Aperitif [[Kir]] den Numm ginn huet? [[Kategorie:WDS]] hgzxv4ugtikk0ibxukjqekb2t3ck842 2711344 2711338 2026-10-07T23:04:20Z Zinneke 34 /* Wousst Dir schonn datt… */ 2711344 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;365 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 365 neier zesummekomm sinn, kënnen déi da [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == === 200 === * … * … * … * … * … * … * … d'[[Amalia-Monument]] am [[Stater Park]], als Erënnerung un d'[[Amalia vu Sachsen-Weimar-Eisenach]], dat éischt Monument zu Lëtzebuerg war, dat fir eng Fra opgeriicht gouf? * … [[Uewerkuer]], der New Wave Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''"eng kleng Uertschaft"'' ass? * … de [[Jean Logeling]] deen éischten a bis ewell eenzegen Auteur vu Schoulbicher fir den Zeechenunterrecht ass, déi vun engem Lëtzebuerger publizéiert goufen? * … ee sech souwuel [[L'envol (Charlotte Engels)|um Findel]] wéi och [[L'envol (Lucien Wercollier)|um Lampertsbierg]] e Fortfluch ukucke kann? <!-- 190 --> * … de [[Guillaume Joseph Dupaix|Guillaume Joseph "Guillermo" Dupaix]], aus dem Herzogtum Lëtzebuerg als e Pionéier vun der prekolumbianescher Archeologie a Mexiko gëllt? * … de [[Joseph Namur]] 1886 eng Method patentéiere gelooss huet, fir d'[[Rieflaus]] ze bekämpfen? * … d'Tramsstatioun [[Place de Metz (Tramshalt)|Place de Metz]] déi eenzeg vum Stater [[Stater Tram|Reseau]] ass, déi net mat Tramshaisercher ausstafféiert ass, a wou den Numm vun der Statioun net op de Quaien ugeschloen ass? * … de Kinnek a Keeser [[Sigismund vu Lëtzebuerg]] Zäit senges Liewens ni e Fouss op Lëtzebuerger Buedem gesat huet? * … zu [[Holztem]] uganks den 2020er Joeren [[Burgus vun Holztem|141 Goldmënzen aus der Réimerzäit]] fonnt goufen, mat de Portraite vun 9 verschiddene [[lëscht vun de réimesche Keeser|réimesche Keeseren]] déi tëschent 364 a 408 regéiert hunn? * … deen éischte Linnendéngscht um [[Fluchhafen Esch-Uelzecht]] mam Doppeldecker ''The Luxembourg Listener'' geflu gouf, an nieft Passagéier haaptsächlech Courrier vu [[Radio Luxembourg]] tëscht Croyden an Esch transportéiert huet? * … beim [[Ostrakismos|Schierbelegeriicht]] am 5. Jh. v. Chr zu Athen doriwwer ofgestëmmt konnnt ginn, dass e Bierger d'Stad huet misse bannent zéng Deeg verloossen a sech zéng Joer net méi do huet dierfe weisen? * … d'Zich op der [[Eisebunnsbréck zu Waasserbëlleg]] e puer Meter ouni Stroum fueren, well do de Stroumsystem vu 25.000 Volt op der Lëtzebuerger Säit op 15.000 Volt op där däitscher wiesselt? * … den [[NGC 281|Emissiounsniwwel NGC 281]] am [[Stärebild]] [[Cassiopeia (Stärebild)|Cassiopeia]], ëmgangssproochlech och als ''Pac-Man-Niwwel'' bekannt ass, wéinst sengem Glach mat der Videospill-Figur? * … den [[Napoleonshutt bei Duelem|Napoleonshutt]] un zwéi Proprietéitswiesselen vun engem Bësch erënnert? * …den Inselstaat [[Naoero]] an den 1970er Joren fir kuerz Zäit duerch den Ofbau vu Phosphat zu engem enorme Räichtum koum, ier dës Branche d'Baach of gaangen ass an de Staat an den 1990er quasi faillite war? * … virun der [[Trinitarierkierch vu Veianen]] 2026 bei Ausgruewungen eng 150 Skeletter aus der Zäit vum Mëttelalter bis an d'18. Joerhonnert fonnt goufen? * … fir d'[[Risebibel vu Sankt-Maximin]] d'Hait vun 230 Ranner gebraucht goufen, déi zu [[Pergament]] verschafft goufen? * … d'[[Piscine Tournesol]] an der [[Fiels]] déi eenzeg vun där Zort baussent Frankräich ass, déi nach besteet? * … am [[Rhäinesche Landesmusée Tréier|Rhäinesche Landesmusée zu Tréier]] ë.a. d'Original vum [[Neumagener Wäischëff]] an eng Kopie vun der [[Igeler Sail]] ze gesinn ass? * … et 1999 zu Lëtzebuerg eng [[Partei vum Drëtten Alter]] gouf, déi am Süde bei de Chamberwale matgemaach huet, awer kee Sëtz krut? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … de [[Mykologie|Mykolog]] [[Paul Wilwers]] wärend dem Éischte Weltkrich, wéi Lëtzebuerg Honger gelidden huet, Konferenzen organiséiert huet, fir d'[[Pilzen]] als Fleesch-Ersatz bekannt ze maachen? * … de [[Kiischpelter Sonnekrees]] deen eenzege [[Konfluenzpunkt]] vu Lëtzebuerg markéiert? * … [[Funchal]] sou genannt gouf, well wéi d'Portugise s'entdeckt hunn, aussergewéinlech vill Fenchel do gewuess ass? * … an der fréierer [[Synagog Ettelbréck|Synagog vun Ettelbréck]] 2021 eng gutt erhale [[Mikwe]] entdeckt gouf? * … d'''[[Camponotus werthi]]'' déi eenzeg [[Seechomessen]]aart am antarkteschen a subantarkteschen Naturgebitt ass? * … et no de Chamberwalen 1914 zu enger antidäitscher Manifestatioun koum, bei där eng Popp, déi den Deputéierten [[Lamoral de Villers]] duerstelle sollt, op der Plëss d'Arem verbrannt gouf? * … d'[[Bierggorilla]]en déi Gorillaaart ass, déi am meeschten um Buedem an deemno am mannsten op Beem lieft? * … d'[[Japanesch Kiischtebeem op der Kockelscheier]] 1981, zesumme mat am Ganzen 200 Beem vun dëser Aart, der Stad Lëtzebuerg geschenkt goufen? * … d'[[Jartell]] 1876 vun engem franséische Korsselismécher uganks fir medezinesch Zwecker entworf gouf? * … de [[Kammerwald]], e Bësch an Däitschland nërdlech vu [[Ruet op der Our]], tëscht 1949 an 1959 vu Lëtzebuerg annexéiert war? * … d '"[[Xiangqi|Elefantebrietspill]]" eng an Ostasie gespillt Form vum [[Schach]] ass? * … den héchste bekannten Offlosswäert vun der [[Our (Sauer)|Our]] 4.000-mol méi héich ass wéi den niddregsten? * … de Schrëftsteller [[Prosper Mérimée]] 1834 ugefaangen huet, en Inventaire vun de bemierkenswäerten architektonesche Monumenter a Frankräich z'erfaassen, an dofir déi elektronesch Datebank, an där se haut repertoriéiert sinn, no him genannt ass? * … 6 Joer no der Aféierung vum System vun de [[Postleitzuel (Lëtzebuerg)|Postleitzuelen zu Lëtzebuerg]] nach ëmmer ee Véierel vun de Bréiwer ouni dee Code verschéckt goufen? * … nom lëtzebuergeschen Dokter, Politiker a Resistenzler [[Charles Marx]] zu [[Quillan]] am [[Departement Aude]] eng Plaz genannt gouf? * … d'[[Fasaneninsel]] (es: ''Isla de los Faisanes'', fr: ''Île des Faisans'') am Floss [[Bidasoa]] dee klengste [[Kondominium]] vun der Welt ass? * … tragesch Evenementer zu Paräis de [[Louis Armstrong]] um [[Belval]] [[Rue le Bataclan|ëm en Odonym bruecht]] hunn? * … een [[Sir (Uertschaft)|am Sak]] dee westlechste Punkt vu Lëtzebuerg fënnt? * … de [[François-Joachim de Pierre de Bernis]] duerch seng galant Versen d'[[Madame de Pompadour]] kennegeléiert huet, wouduerch him eng kinneklech Rent vu 1500 Livres an en Appartement an den Tuilerien zougesprach goufen? * … et vun de [[Lëscht vun de Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz|gosse Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz]], déi vun 1 bis 286 duerchnummeréiert sinn, der zwou gëtt mat der Nummer 1? * ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Schachbriet (Päiperlek)|Schachbriet]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] zu Lëtzebuerg integral geschützt sinn? * … de [[Belval]] administrativ zu zwou Gemenge gehéiert, op der Suessemer Säit als Deel vu [[Bieles]], an op der Escher Säit als Quartier ''Universitéit''? * … [[Bluttsëffer]] selwer kee [[Bluttkreeslaf]] hunn? === 150 === * … den Architekt [[Jean-Pierre Koenig]] ë.&nbsp;a. Pläng vun enger Maarthal um [[Knuedler]] entworf hat, déi net gebaut gouf? * … vum [[Wuermwutz]] (Appendix) ugeholl gëtt, e Reservoir fir [[Daarmflora]] ze sinn, vu wou no enger [[Duerchfall]]erkrankung den [[Daarm]] séier mat Daarmbakteerien neibesidelt ka ginn? * … bei de Gemengewalen 1928 d'[[Action féminine]] zu Esch-Uelzecht eng reng Fraelëscht opgestallt hat, op där d'[[Catherine Schleimer-Kill]] gewielt gouf? * … de Keeser vu [[Japan]] als direkten Nofollger vun der [[Amaterasu]], der wichtegster weiblecher Gottheet am [[Shintō]], gëllt? * … d'[[Christine Lagarde]], zanter 2019 Direktesch vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]], Member vun der franséischer Nationalekipp am Synchronschwamme war? * … et vum Lidd ''[[Ech drénke gier mäi Pättchen]]'' iwwer 12 verschidden Opname ginn, dovun eng vun der irescher Band ''The Dubliners''? * … op de [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen|Wope vun de lëtzebuergesche Gemengen]] net nëmme Léiwen, Aadler, Bieren, Wëllschwäin oder Fësch ze fanne sinn, ma och Schleisepaarten, Biergaarbechter oder Fligere mat véier Düsen? * … d'[[Bibliothèque nationale de France]] scho 1537 als éischt Institutioun den Optrag fir den [[Dépôt légal]] krut? * … de [[Centre pénitentiaire de Givenich]] op engem Terrain vun 140 Hektar entstanen ass, deen de [[Mathias Theysen|Mathias Theisen]] dem Lëtzebuerger Staat 1893 geschenkt hat? * … de laténgeschen Numm vun der [[Krippchen]] (os coccygis) vum [[algriichesch]]e Wuert fir de [[Guckuck]] kënnt, wéinst engem Glach mat deem sengem Schniewel? * … de [[Oh My Darling, Clementine|Goldsicher ''Miner Forty-Niner'']] [[un der Atert]] zum Bauer ''Péitche Lauer'' mutéiert ass? * … bis an d'Mëtt vun den 1950er Joren zu Lëtzebuerg [[Keelebouf|Keelebouwen]] zum Asaz koumen, fir op de [[Keelespill|Keelebunnen]] d'Keelen nees opzeriichten an d'Klatze bei d'Spiller rullen ze doen, ier Maschinnen dës Aarbecht iwwerholl hunn? * … den [[Elbling]] viraals wéinst senger Saier net nëmme fir d'Wäiproduktioun, mä och fir d'Desinfektioun vun Drénkwaasser geholl gouf? * … [[Virus]]sen all Forme vum Liewen infizéiere kënnen, bis hin zu Mikroorganisme wéi [[Bakteerien]] an [[Archaeën]]? * … d'Figur vum [[Kropemann]], déi kleng Kanner sollt virun oppene Waasserplazen Angscht maachen an se dovun ewechhalen, haut nach a Sprangbueren, [[Kropemann (Film)|Filmer]] an [[Kropemann-Info|Zäitschrëfte]] ronderëmgeeschtert? * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … ''[[Tumulus bei der Tonn|bei der Tonn]]'' dee gréisste réimesche [[Tumulus|Grafhiwwel]] zu Lëtzebuerg ze fannen ass? * … ''[[The Pond—Moonlight]]'' eng Foto vum [[Edward Steichen]] vun 1904, op enger Stee 2006 fir den héchste Präis, dee bis do jeemools fir eng Foto bezuelt gi war, iwwergaangen ass? * … de fréieren Diktator vun Turkmenistan [[Saparmyrat Nyýazow]] d'Méint Januar a Mee no sech an no senger Mamm ëmnenne gelooss hat? * … d'[[Bank Handlowy International]] déi eenzeg Bank aus dem [[Ostblock|kommunisteschen Osteuropa]] war, déi sech zu Lëtzebuerg niddergelooss hat? * … de [[Wood-Effekt]] e Phenomeen vun der [[Infraroutfotografie]] ass, bei deem de Chlorophyll vu Planzen am noen Infrarout stralend wäiss erschéngt? * … eng Grenzbaach tëscht Lëtzebuerg a Frankräich, déi zu Lëtzebuerg [[Réierbaach]] oder [[Crosnière]] genannt gëtt, op franséischen a belsche Kaarten den Numm [[Ruisseau de la Côte Rouge]] huet? * … e japanesche Fligerugrëff op [[Darwin (Australien)|Darwin]] am Februar 1942 den éischten Ugrëff op [[Australien|australeschen]] Territoire zanter der Staatsgrënnung war? * … d'[[Explosioun am Pafendall]] 1976 net, wéi ufanks ugeholl, op eng Gasfuite zeréckzeféierewar, mä op eng grouss Quantitéit Bensinn, déi iertemlecherweis an d'Kanalisatioun lafe gelooss gouf? * … [[Karatschai-balkaresch]], dat zum kiptschakeschen Aascht vun den tierkesche Sprooche gehéiert, déi [[offiziell Sprooch]] an de russesche Republicke Kabardino-Balkarien a Karatschai-Tscherkessien ass a vu ronn 305.500 Leit als Mammesprooch geschwat gëtt? * … d'Naturschutzgebidder [[Naturschutzgebitt Fënsterdall|Fënsterdall]] an [[Naturschutzgebitt Telpeschholz|Telpeschholz]] als déi zwee éischt [[Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder|Naturschutzgebidder zu Lëtzebuerg]] gëllen? * … ''Lasst froh uns sein'' den ofgeännerten Titel bei der éischter Publikatioun vum [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] sengem sechsstëmmege Kanon vu 1782 war, deem hie selwer den Titel '' [[Leck mich im Arsch]]'' ginn hat? * … d'Motiv vum '[[Feierstëppeler]]' op de [[Lëtzebuerger Frang|Frang-Mënzen]] op eng Zeechnung vum [[Auguste Trémont]] vun engem [[Diddelenger Schmelz|Diddelenger Schmelzenaarbechter]] zeréckgeet? * … [[Jodhpur-Stiwwel]]e meeschtens vu Reider benotzt ginn? * … dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * … de [[Johann Wolfgang von Goethe]] faszinéiert war vum ''Shakuntala'', engem Wierk vum [[Kalidasa]], engem indescher Sanskritlyriker, deen ëm 400 gelieft huet? * … fir d'[[Oscar]]-Präisverdeelung 2004 eng éischt Kéier lëtzebuergesch Koproduktiounen nominéiert waren, nämlech ''[[De tweeling (Film 2002)|De Tweeling]]'' a ''[[Girl with a Pearl Earring (Film)|Girl with a Pearl Earring]]''? * … d'[[Laola-Well]] sproochlech gesinn e [[Pleonasmus]] ass? * … ''[[The Bitter Years 1935-1941]]'', eng Fotosausstellung, déi vum [[Edward Steichen]] 1946 zu New York zesummegestallt gouf, zanter 2012 am [[Waassertuerm + Pomhouse|fréiere Waassertuerm vun der Diddelenger Schmelz]] ausgestallt ass? * … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee „kuerzen, maansen, angelsächseschen“ Numm vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet? * … an der [[Kierch Eschweiler|Kierch vun Eschweiler]] den [[George Mergenthaler]], en US-Zaldot, deen an der [[Ardennenoffensiv]] zu [[Eeschweller]] gefall war, op enger Wandmolerei als ee vun den Apostele gemoolt gouf? * … [[Bournak]]en aus dënne Käschtereiser getrëtzt, an da mat Kéidreck zougeschmiert goufen? * … de [[Naturschutzgebitt Pällembierg|Pällembierg]] duerch seng besonnesch klimatesch Bedingungen (wéineg Reen an héich Temperaturen), seng Südost-Lag a seng Buedembeschafenheet (dréchene Kallekbuedem, dee sech séier erhëtzt) charakteristesch Kennzeeche vun enger mediterraner Géigend opweist? * … bei enger [[Grumett]] déi Plaz, wou de Spläis ass, an dofir net däerf op engem Krop agehaange ginn, mat rouder Faarf markéiert ass? * … de Lëtzebuerger Athleet [[Josy Barthel]] 1954 zu New York d'Course [[Wanamaker Mile]] gewonnen huet? * … d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * … d'Grënnung vun der [[Escher Bibliothéik|Escher Stadbibliothéik]] 1919 op eng Kollektioun vu Bicher zeréckgeet, déi de Schoulmeeschter [[Jean-Pierre Theisen]] zanter 1901 an Eegeninitiativ gesammelt hat? * … [[Behemoth]] engem [[Nilpäerd]], engem [[Elefant]], engem [[Waasserbüffel]] an enger Geess gläiche soll, an an der [[Bibel]] als ''éischt Wierk Gottes'' bezeechent gëtt? * … de [[Beneluxzuch]], deen 1957 a Betrib geholl gouf, fir déi dräi Haaptstied vun de [[Benelux]]-Länner ze verbannen, just tëscht [[Bréissel]] an [[Amsterdam]] gefuer ass, et awer, ier d'Linn 2024 agestallt gouf, ni bis an d'[[Stad Lëtzebuerg]] gepackt hat? * … d'[[Bandikuraten|Indesch Pescht- oder Maulefsrat]] (''Bandicota bengalensis'') andauernd vun der [[Pescht]] infizéiert ass? * … d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg]] tëscht 2019 an 2027 hir ganz Busflott op elektresch ugedriwwe Gefierer ëmgestallt hunn? * … déi bekannt Statu vun der [[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen? * … d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval? * … d'[[Athinganen]], eng gnostesch Sekt déi am 9. Joerhonnert a Phrygien, dem haitege West-[[Anatolien]] gelieft huet, keng Leit vun engem anere Glawen huet dierfe beréieren, oder sech vun deenen upake loossen? * … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit? ===100 === * … de [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn? * … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, "[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg", hire Grënner? * … [[Knorpelbarock]] och alt ''Ouermuschelstil'' genannt gëtt? * … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit? * … et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf? * … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf? * … d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass? * … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut? * … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass? * … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass? * … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war? * … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet? * … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet? * … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet? * … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet? * … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat? * … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren? * … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen? * … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren? * … d'[[Diddelenger Schmelz]] déi éischt Schmelz zu Lëtzebuerg war, an där [[Sidney Thomas|Thomas-Stol]] produzéiert gouf? * … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat? * … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen? * … am [[Ancien Régime]] den Empfänger vun enger ''[[Lettre de cachet]]'' direkt huet missen an de Prisong goen? * … en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] ze gesi war? * … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen? * … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf? * … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an zwou Aarte vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen? * … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass? * … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit? * … een um „[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg“]] sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum? * … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen? * … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn? * … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt? * … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhasselt]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? * … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass? * … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsseli wier? * … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * … [[Bonne note|Bonne-notë]] fréier e schoulpedagogescht Mëttel waren, fir Kanner duerch Belounung ze motivéieren, haut awer éischter ironesch gebraucht ginn? * … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? ===50=== * … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf? * … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war? * … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatioun am Mali, no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf? * … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert? * … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen? * … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de „''virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia'“''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … et zu Lëtzebuerg [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|eng Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... de [[Groussen Äisvull]] an de [[Pohunn (Päiperlek)|Pohunn]] zwar Flilleken hunn, awer keng Plommen, an de [[Bleeche Bëschvillchen]] weeder nach? * ... d'[[Our (Lesse)|Our]], déi duerch [[Our (...)|Our]] leeft, net an d'[[Sauer]], ma an d'[[Lesse (Floss)|Lesse]] leeft? * ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren? * ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf? * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]-[[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … de Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt? * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen? * … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Aperitif [[Kir]] den Numm ginn huet? [[Kategorie:WDS]] qpphdebqp2sav9w1g09gw8ke8t9tc59 2711345 2711344 2026-10-07T23:08:02Z Zinneke 34 /* 200 */ 2711345 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;365 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 365 neier zesummekomm sinn, kënnen déi da [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == === 200 === * … * … * … * … * … * … 1962 an 1966 de [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson Européenne]] an der [[Villa Louvigny]] organiséiert gouf? * … d'[[Amalia-Monument]] am [[Stater Park]], als Erënnerung un d'[[Amalia vu Sachsen-Weimar-Eisenach]], dat éischt Monument zu Lëtzebuerg war, dat fir eng Fra opgeriicht gouf? * … [[Uewerkuer]], der New Wave Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''"eng kleng Uertschaft"'' ass? * … de [[Jean Logeling]] deen éischten a bis ewell eenzegen Auteur vu Schoulbicher fir den Zeechenunterrecht ass, déi vun engem Lëtzebuerger publizéiert goufen? * … ee sech souwuel [[L'envol (Charlotte Engels)|um Findel]] wéi och [[L'envol (Lucien Wercollier)|um Lampertsbierg]] e Fortfluch ukucke kann? <!-- 190 --> * … de [[Guillaume Joseph Dupaix|Guillaume Joseph "Guillermo" Dupaix]], aus dem Herzogtum Lëtzebuerg als e Pionéier vun der prekolumbianescher Archeologie a Mexiko gëllt? * … de [[Joseph Namur]] 1886 eng Method patentéiere gelooss huet, fir d'[[Rieflaus]] ze bekämpfen? * … d'Tramsstatioun [[Place de Metz (Tramshalt)|Place de Metz]] déi eenzeg vum Stater [[Stater Tram|Reseau]] ass, déi net mat Tramshaisercher ausstafféiert ass, a wou den Numm vun der Statioun net op de Quaien ugeschloen ass? * … de Kinnek a Keeser [[Sigismund vu Lëtzebuerg]] Zäit senges Liewens ni e Fouss op Lëtzebuerger Buedem gesat huet? * … zu [[Holztem]] uganks den 2020er Joeren [[Burgus vun Holztem|141 Goldmënzen aus der Réimerzäit]] fonnt goufen, mat de Portraite vun 9 verschiddene [[lëscht vun de réimesche Keeser|réimesche Keeseren]] déi tëschent 364 a 408 regéiert hunn? * … deen éischte Linnendéngscht um [[Fluchhafen Esch-Uelzecht]] mam Doppeldecker ''The Luxembourg Listener'' geflu gouf, an nieft Passagéier haaptsächlech Courrier vu [[Radio Luxembourg]] tëscht Croyden an Esch transportéiert huet? * … beim [[Ostrakismos|Schierbelegeriicht]] am 5. Jh. v. Chr zu Athen doriwwer ofgestëmmt konnnt ginn, dass e Bierger d'Stad huet misse bannent zéng Deeg verloossen a sech zéng Joer net méi do huet dierfe weisen? * … d'Zich op der [[Eisebunnsbréck zu Waasserbëlleg]] e puer Meter ouni Stroum fueren, well do de Stroumsystem vu 25.000 Volt op der Lëtzebuerger Säit op 15.000 Volt op där däitscher wiesselt? * … den [[NGC 281|Emissiounsniwwel NGC 281]] am [[Stärebild]] [[Cassiopeia (Stärebild)|Cassiopeia]], ëmgangssproochlech och als ''Pac-Man-Niwwel'' bekannt ass, wéinst sengem Glach mat der Videospill-Figur? * … den [[Napoleonshutt bei Duelem|Napoleonshutt]] un zwéi Proprietéitswiesselen vun engem Bësch erënnert? * …den Inselstaat [[Naoero]] an den 1970er Joren fir kuerz Zäit duerch den Ofbau vu Phosphat zu engem enorme Räichtum koum, ier dës Branche d'Baach of gaangen ass an de Staat an den 1990er quasi faillite war? * … virun der [[Trinitarierkierch vu Veianen]] 2026 bei Ausgruewungen eng 150 Skeletter aus der Zäit vum Mëttelalter bis an d'18. Joerhonnert fonnt goufen? * … fir d'[[Risebibel vu Sankt-Maximin]] d'Hait vun 230 Ranner gebraucht goufen, déi zu [[Pergament]] verschafft goufen? * … d'[[Piscine Tournesol]] an der [[Fiels]] déi eenzeg vun där Zort baussent Frankräich ass, déi nach besteet? * … am [[Rhäinesche Landesmusée Tréier|Rhäinesche Landesmusée zu Tréier]] ë.a. d'Original vum [[Neumagener Wäischëff]] an eng Kopie vun der [[Igeler Sail]] ze gesinn ass? * … et 1999 zu Lëtzebuerg eng [[Partei vum Drëtten Alter]] gouf, déi am Süde bei de Chamberwale matgemaach huet, awer kee Sëtz krut? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … de [[Mykologie|Mykolog]] [[Paul Wilwers]] wärend dem Éischte Weltkrich, wéi Lëtzebuerg Honger gelidden huet, Konferenzen organiséiert huet, fir d'[[Pilzen]] als Fleesch-Ersatz bekannt ze maachen? * … de [[Kiischpelter Sonnekrees]] deen eenzege [[Konfluenzpunkt]] vu Lëtzebuerg markéiert? * … [[Funchal]] sou genannt gouf, well wéi d'Portugise s'entdeckt hunn, aussergewéinlech vill Fenchel do gewuess ass? * … an der fréierer [[Synagog Ettelbréck|Synagog vun Ettelbréck]] 2021 eng gutt erhale [[Mikwe]] entdeckt gouf? * … d'''[[Camponotus werthi]]'' déi eenzeg [[Seechomessen]]aart am antarkteschen a subantarkteschen Naturgebitt ass? * … et no de Chamberwalen 1914 zu enger antidäitscher Manifestatioun koum, bei där eng Popp, déi den Deputéierten [[Lamoral de Villers]] duerstelle sollt, op der Plëss d'Arem verbrannt gouf? * … d'[[Bierggorilla]]en déi Gorillaaart ass, déi am meeschten um Buedem an deemno am mannsten op Beem lieft? * … d'[[Japanesch Kiischtebeem op der Kockelscheier]] 1981, zesumme mat am Ganzen 200 Beem vun dëser Aart, der Stad Lëtzebuerg geschenkt goufen? * … d'[[Jartell]] 1876 vun engem franséische Korsselismécher uganks fir medezinesch Zwecker entworf gouf? * … de [[Kammerwald]], e Bësch an Däitschland nërdlech vu [[Ruet op der Our]], tëscht 1949 an 1959 vu Lëtzebuerg annexéiert war? * … d '"[[Xiangqi|Elefantebrietspill]]" eng an Ostasie gespillt Form vum [[Schach]] ass? * … den héchste bekannten Offlosswäert vun der [[Our (Sauer)|Our]] 4.000-mol méi héich ass wéi den niddregsten? * … de Schrëftsteller [[Prosper Mérimée]] 1834 ugefaangen huet, en Inventaire vun de bemierkenswäerten architektonesche Monumenter a Frankräich z'erfaassen, an dofir déi elektronesch Datebank, an där se haut repertoriéiert sinn, no him genannt ass? * … 6 Joer no der Aféierung vum System vun de [[Postleitzuel (Lëtzebuerg)|Postleitzuelen zu Lëtzebuerg]] nach ëmmer ee Véierel vun de Bréiwer ouni dee Code verschéckt goufen? * … nom lëtzebuergeschen Dokter, Politiker a Resistenzler [[Charles Marx]] zu [[Quillan]] am [[Departement Aude]] eng Plaz genannt gouf? * … d'[[Fasaneninsel]] (es: ''Isla de los Faisanes'', fr: ''Île des Faisans'') am Floss [[Bidasoa]] dee klengste [[Kondominium]] vun der Welt ass? * … tragesch Evenementer zu Paräis de [[Louis Armstrong]] um [[Belval]] [[Rue le Bataclan|ëm en Odonym bruecht]] hunn? * … een [[Sir (Uertschaft)|am Sak]] dee westlechste Punkt vu Lëtzebuerg fënnt? * … de [[François-Joachim de Pierre de Bernis]] duerch seng galant Versen d'[[Madame de Pompadour]] kennegeléiert huet, wouduerch him eng kinneklech Rent vu 1500 Livres an en Appartement an den Tuilerien zougesprach goufen? * … et vun de [[Lëscht vun de Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz|gosse Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz]], déi vun 1 bis 286 duerchnummeréiert sinn, der zwou gëtt mat der Nummer 1? * ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Schachbriet (Päiperlek)|Schachbriet]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] zu Lëtzebuerg integral geschützt sinn? * … de [[Belval]] administrativ zu zwou Gemenge gehéiert, op der Suessemer Säit als Deel vu [[Bieles]], an op der Escher Säit als Quartier ''Universitéit''? * … [[Bluttsëffer]] selwer kee [[Bluttkreeslaf]] hunn? === 150 === * … den Architekt [[Jean-Pierre Koenig]] ë.&nbsp;a. Pläng vun enger Maarthal um [[Knuedler]] entworf hat, déi net gebaut gouf? * … vum [[Wuermwutz]] (Appendix) ugeholl gëtt, e Reservoir fir [[Daarmflora]] ze sinn, vu wou no enger [[Duerchfall]]erkrankung den [[Daarm]] séier mat Daarmbakteerien neibesidelt ka ginn? * … bei de Gemengewalen 1928 d'[[Action féminine]] zu Esch-Uelzecht eng reng Fraelëscht opgestallt hat, op där d'[[Catherine Schleimer-Kill]] gewielt gouf? * … de Keeser vu [[Japan]] als direkten Nofollger vun der [[Amaterasu]], der wichtegster weiblecher Gottheet am [[Shintō]], gëllt? * … d'[[Christine Lagarde]], zanter 2019 Direktesch vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]], Member vun der franséischer Nationalekipp am Synchronschwamme war? * … et vum Lidd ''[[Ech drénke gier mäi Pättchen]]'' iwwer 12 verschidden Opname ginn, dovun eng vun der irescher Band ''The Dubliners''? * … op de [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen|Wope vun de lëtzebuergesche Gemengen]] net nëmme Léiwen, Aadler, Bieren, Wëllschwäin oder Fësch ze fanne sinn, ma och Schleisepaarten, Biergaarbechter oder Fligere mat véier Düsen? * … d'[[Bibliothèque nationale de France]] scho 1537 als éischt Institutioun den Optrag fir den [[Dépôt légal]] krut? * … de [[Centre pénitentiaire de Givenich]] op engem Terrain vun 140 Hektar entstanen ass, deen de [[Mathias Theysen|Mathias Theisen]] dem Lëtzebuerger Staat 1893 geschenkt hat? * … de laténgeschen Numm vun der [[Krippchen]] (os coccygis) vum [[algriichesch]]e Wuert fir de [[Guckuck]] kënnt, wéinst engem Glach mat deem sengem Schniewel? * … de [[Oh My Darling, Clementine|Goldsicher ''Miner Forty-Niner'']] [[un der Atert]] zum Bauer ''Péitche Lauer'' mutéiert ass? * … bis an d'Mëtt vun den 1950er Joren zu Lëtzebuerg [[Keelebouf|Keelebouwen]] zum Asaz koumen, fir op de [[Keelespill|Keelebunnen]] d'Keelen nees opzeriichten an d'Klatze bei d'Spiller rullen ze doen, ier Maschinnen dës Aarbecht iwwerholl hunn? * … den [[Elbling]] viraals wéinst senger Saier net nëmme fir d'Wäiproduktioun, mä och fir d'Desinfektioun vun Drénkwaasser geholl gouf? * … [[Virus]]sen all Forme vum Liewen infizéiere kënnen, bis hin zu Mikroorganisme wéi [[Bakteerien]] an [[Archaeën]]? * … d'Figur vum [[Kropemann]], déi kleng Kanner sollt virun oppene Waasserplazen Angscht maachen an se dovun ewechhalen, haut nach a Sprangbueren, [[Kropemann (Film)|Filmer]] an [[Kropemann-Info|Zäitschrëfte]] ronderëmgeeschtert? * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … ''[[Tumulus bei der Tonn|bei der Tonn]]'' dee gréisste réimesche [[Tumulus|Grafhiwwel]] zu Lëtzebuerg ze fannen ass? * … ''[[The Pond—Moonlight]]'' eng Foto vum [[Edward Steichen]] vun 1904, op enger Stee 2006 fir den héchste Präis, dee bis do jeemools fir eng Foto bezuelt gi war, iwwergaangen ass? * … de fréieren Diktator vun Turkmenistan [[Saparmyrat Nyýazow]] d'Méint Januar a Mee no sech an no senger Mamm ëmnenne gelooss hat? * … d'[[Bank Handlowy International]] déi eenzeg Bank aus dem [[Ostblock|kommunisteschen Osteuropa]] war, déi sech zu Lëtzebuerg niddergelooss hat? * … de [[Wood-Effekt]] e Phenomeen vun der [[Infraroutfotografie]] ass, bei deem de Chlorophyll vu Planzen am noen Infrarout stralend wäiss erschéngt? * … eng Grenzbaach tëscht Lëtzebuerg a Frankräich, déi zu Lëtzebuerg [[Réierbaach]] oder [[Crosnière]] genannt gëtt, op franséischen a belsche Kaarten den Numm [[Ruisseau de la Côte Rouge]] huet? * … e japanesche Fligerugrëff op [[Darwin (Australien)|Darwin]] am Februar 1942 den éischten Ugrëff op [[Australien|australeschen]] Territoire zanter der Staatsgrënnung war? * … d'[[Explosioun am Pafendall]] 1976 net, wéi ufanks ugeholl, op eng Gasfuite zeréckzeféierewar, mä op eng grouss Quantitéit Bensinn, déi iertemlecherweis an d'Kanalisatioun lafe gelooss gouf? * … [[Karatschai-balkaresch]], dat zum kiptschakeschen Aascht vun den tierkesche Sprooche gehéiert, déi [[offiziell Sprooch]] an de russesche Republicke Kabardino-Balkarien a Karatschai-Tscherkessien ass a vu ronn 305.500 Leit als Mammesprooch geschwat gëtt? * … d'Naturschutzgebidder [[Naturschutzgebitt Fënsterdall|Fënsterdall]] an [[Naturschutzgebitt Telpeschholz|Telpeschholz]] als déi zwee éischt [[Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder|Naturschutzgebidder zu Lëtzebuerg]] gëllen? * … ''Lasst froh uns sein'' den ofgeännerten Titel bei der éischter Publikatioun vum [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] sengem sechsstëmmege Kanon vu 1782 war, deem hie selwer den Titel '' [[Leck mich im Arsch]]'' ginn hat? * … d'Motiv vum '[[Feierstëppeler]]' op de [[Lëtzebuerger Frang|Frang-Mënzen]] op eng Zeechnung vum [[Auguste Trémont]] vun engem [[Diddelenger Schmelz|Diddelenger Schmelzenaarbechter]] zeréckgeet? * … [[Jodhpur-Stiwwel]]e meeschtens vu Reider benotzt ginn? * … dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * … de [[Johann Wolfgang von Goethe]] faszinéiert war vum ''Shakuntala'', engem Wierk vum [[Kalidasa]], engem indescher Sanskritlyriker, deen ëm 400 gelieft huet? * … fir d'[[Oscar]]-Präisverdeelung 2004 eng éischt Kéier lëtzebuergesch Koproduktiounen nominéiert waren, nämlech ''[[De tweeling (Film 2002)|De Tweeling]]'' a ''[[Girl with a Pearl Earring (Film)|Girl with a Pearl Earring]]''? * … d'[[Laola-Well]] sproochlech gesinn e [[Pleonasmus]] ass? * … ''[[The Bitter Years 1935-1941]]'', eng Fotosausstellung, déi vum [[Edward Steichen]] 1946 zu New York zesummegestallt gouf, zanter 2012 am [[Waassertuerm + Pomhouse|fréiere Waassertuerm vun der Diddelenger Schmelz]] ausgestallt ass? * … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee „kuerzen, maansen, angelsächseschen“ Numm vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet? * … an der [[Kierch Eschweiler|Kierch vun Eschweiler]] den [[George Mergenthaler]], en US-Zaldot, deen an der [[Ardennenoffensiv]] zu [[Eeschweller]] gefall war, op enger Wandmolerei als ee vun den Apostele gemoolt gouf? * … [[Bournak]]en aus dënne Käschtereiser getrëtzt, an da mat Kéidreck zougeschmiert goufen? * … de [[Naturschutzgebitt Pällembierg|Pällembierg]] duerch seng besonnesch klimatesch Bedingungen (wéineg Reen an héich Temperaturen), seng Südost-Lag a seng Buedembeschafenheet (dréchene Kallekbuedem, dee sech séier erhëtzt) charakteristesch Kennzeeche vun enger mediterraner Géigend opweist? * … bei enger [[Grumett]] déi Plaz, wou de Spläis ass, an dofir net däerf op engem Krop agehaange ginn, mat rouder Faarf markéiert ass? * … de Lëtzebuerger Athleet [[Josy Barthel]] 1954 zu New York d'Course [[Wanamaker Mile]] gewonnen huet? * … d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * … d'Grënnung vun der [[Escher Bibliothéik|Escher Stadbibliothéik]] 1919 op eng Kollektioun vu Bicher zeréckgeet, déi de Schoulmeeschter [[Jean-Pierre Theisen]] zanter 1901 an Eegeninitiativ gesammelt hat? * … [[Behemoth]] engem [[Nilpäerd]], engem [[Elefant]], engem [[Waasserbüffel]] an enger Geess gläiche soll, an an der [[Bibel]] als ''éischt Wierk Gottes'' bezeechent gëtt? * … de [[Beneluxzuch]], deen 1957 a Betrib geholl gouf, fir déi dräi Haaptstied vun de [[Benelux]]-Länner ze verbannen, just tëscht [[Bréissel]] an [[Amsterdam]] gefuer ass, et awer, ier d'Linn 2024 agestallt gouf, ni bis an d'[[Stad Lëtzebuerg]] gepackt hat? * … d'[[Bandikuraten|Indesch Pescht- oder Maulefsrat]] (''Bandicota bengalensis'') andauernd vun der [[Pescht]] infizéiert ass? * … d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg]] tëscht 2019 an 2027 hir ganz Busflott op elektresch ugedriwwe Gefierer ëmgestallt hunn? * … déi bekannt Statu vun der [[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen? * … d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval? * … d'[[Athinganen]], eng gnostesch Sekt déi am 9. Joerhonnert a Phrygien, dem haitege West-[[Anatolien]] gelieft huet, keng Leit vun engem anere Glawen huet dierfe beréieren, oder sech vun deenen upake loossen? * … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit? ===100 === * … de [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn? * … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, "[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg", hire Grënner? * … [[Knorpelbarock]] och alt ''Ouermuschelstil'' genannt gëtt? * … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit? * … et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf? * … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf? * … d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass? * … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut? * … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass? * … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass? * … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war? * … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet? * … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet? * … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet? * … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet? * … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat? * … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren? * … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen? * … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren? * … d'[[Diddelenger Schmelz]] déi éischt Schmelz zu Lëtzebuerg war, an där [[Sidney Thomas|Thomas-Stol]] produzéiert gouf? * … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat? * … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen? * … am [[Ancien Régime]] den Empfänger vun enger ''[[Lettre de cachet]]'' direkt huet missen an de Prisong goen? * … en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] ze gesi war? * … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen? * … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf? * … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an zwou Aarte vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen? * … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass? * … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit? * … een um „[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg“]] sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum? * … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen? * … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn? * … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt? * … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhasselt]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? * … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass? * … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsseli wier? * … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * … [[Bonne note|Bonne-notë]] fréier e schoulpedagogescht Mëttel waren, fir Kanner duerch Belounung ze motivéieren, haut awer éischter ironesch gebraucht ginn? * … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? ===50=== * … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf? * … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war? * … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatioun am Mali, no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf? * … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert? * … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen? * … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de „''virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia'“''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … et zu Lëtzebuerg [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|eng Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... de [[Groussen Äisvull]] an de [[Pohunn (Päiperlek)|Pohunn]] zwar Flilleken hunn, awer keng Plommen, an de [[Bleeche Bëschvillchen]] weeder nach? * ... d'[[Our (Lesse)|Our]], déi duerch [[Our (...)|Our]] leeft, net an d'[[Sauer]], ma an d'[[Lesse (Floss)|Lesse]] leeft? * ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren? * ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf? * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]-[[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … de Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt? * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen? * … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Aperitif [[Kir]] den Numm ginn huet? [[Kategorie:WDS]] 69bqqc72x4neansn8d8jvdas1r6trch 0 47238 2711305 2684672 2026-10-07T18:48:04Z Dewilda 51264 Trivia 2711305 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Ch Bernhoeft 1891 GD Luxembourg 12 Pl 2.4 Dudelange.jpg|thumb|D'Diddelenger Schmelz 1891 (Foto: [[Charles Bernhoeft]]).]] [[Fichier:Dudelange - Das Walzwerk, Photo by J.M. Bellwald, N° 493.jpg|thumb|D'Walzwierk, ëm 1900-1910 (Foto: [[Jacques Marie Bellwald|J. M. Bellwald]].]] D''''Diddelenger Schmelz''' war déi éischt Schmelz zu Lëtzebuerg an där [[Sidney Gilchrist Thomas|Thomas-Stol]] produzéiert gouf. Si war déi gréisst Schmelz vun deenen déi [[1911]] an d'[[Arbed]] abruecht goufen an huet [[Diddeleng]] den Numm Forge du Sud abruecht. D''''Société anonyme des Hauts-fourneaux et Forges de Dudelange''' gouf de [[5. Juli]] [[1882]] op Initiativ vun de Schmelzhären [[Norbert Metz (1811-1885)|Norbert Metz]] a [[Victor Tesch]] gegrënnt, an duerch Arrêté royal grand-ducal vum 25. Juli goufen d'Statuten ugeholl, a si kruten dunn och d'Handelsermächtigung. E weidere wichtegen [[Aktie|Aktionär]] war de [[Réné-Auguste-Anatole de Bertier|Grof de Bertier]] vu [[Schlass La Grange|Lagrange]], deem vill Terrainen zu Diddeleng gehéiert hunn, Terrainen déi säi Grousspapp am Ufank vum [[19. Joerhonnert]] der [[Metz (Famill)|Famill Metz]] ofkaaft hat. D'Gesellschaft hat e Kapital vun aacht Millioune Frang a Form vu 16.000 Aktien zu 500 Frang. Donieft gouf et awer och nach 16.000 Grënneraktien, déi de Norbert Metz an de Victor Tesch kruten an deenen d'Hallschent vun de Beneficer zoustoungen. De Norbert Metz an de Victor Tesch kruten och nach 1.848 Aktië zu 500 Frang fir hir Viraarbecht an Terrainen. De Grof de Bertier krut fir seng Terrainen an d'Rechter op d'[[Minett (Äerz)|Minett]] 1.050 Aktië an eng Ausschëddung vun 889.976 Frang. De Norbert Metz huet 6.551 weider Aktië kaaft. 1.076 Aktien huet d'[[Metz & Cie]] kaaft, an de Rescht vu 5.475 Aktië gouf den Aktionäre vun der Metz & Cie ugebueden. Schonn [[1885]] koum et zu enger Kapitalerhéijung mat 2.000 neien Aktien. Am Géigenzuch gouf d'Zuel vu Grënneraktien op 14.000 erofgesat an hiren Dividend gouf och just nach ausbezuelt, wann déi uerdentlech Aktië bis een Dividend vu 5 % haten. Den éischte Verwaltungsrot gouf vum Victor Tesch presidéiert, wärend den [[Émile Metz]], Fils vum Norbert, Administrateur délégué genannt ginn ass. Déi aner Membere waren de Grof de Bertier, de [[Charles Simons]] vun der [[BIL|Interbank]] an de [[Léon Orban]] vun der [[Société générale de Belgique]]. Den éischten Direkter war bis [[1896]] de [[Jean Meyer (Cheemiker)|Jean Meyer]], de fréieren Apdikter vun [[Eech (Stad Lëtzebuerg)|Eech]]. Ee wichtegt Element war, datt d'Metz & Cie de [[16. Februar]] [[1883]] hir Lizenz fir den Thomas-Procedé un d'Diddelenger Schmelz verkaaft huet. Si krut dofir 2 Frang pro Tonn Thomas-Stol wouvun 1,25 Frang un den Erfinder [[Sidney Gilchrist Thomas|Sydney Thomas]] weider gaange sinn. D'Diddelenger Schmelz war bis Ufank vum [[20. Joerhonnert]] déi eenzeg lëtzebuergesch Schmelz an där Thomas-Stol produzéiert gouf. D'Aarbechten zu Diddeleng hunn [[1882]] ugefaangen an de [[14. Juli|14.]] an [[29. Juli]] [[1885]] sinn déi éischt zwéin [[Héichuewen|Héichiewen]] a Betrib gaangen. Den Drëtte koum am Dezember [[1886]] no. Si goufe mat [[Kock]] a [[Minett (Äerz)|Minett]] bedriwwen an haten allen dräi eng Capacitéit vu 60 Tonnen am Dag déi no an no op 150 Tonnen am Dag eropgedréckt gouf. D'Fabréck hat och véier Thomas-[[Konverter]]en, e [[Blooming]] an eng [[Walzstrooss]] fir [[Billette]]n. Déi éischt Coulée Thomas-Stol gouf den [[28. November]] [[1886]] gestach. D'Diddelenger Schmelz gouf séier ausgebaut. Dräi weider Héichiewe koumen [[1889]], [[1893]] an [[1899]] dobäi. D'Schmelz krut och eng Walzstrooss fir [[Schinn]]en an eng fir Bandeisen. Et koumen och zwéin Thomas-Konverteren dobäi. [[1907]] goufen déi sechs Konvertere vun 10 Tonnen duerch dräi neier vun 23 Tonnen ersat. [[1911]], am Joer vun der Grënnung vun der [[Arbed]], goufen zu Diddeleng 281.555 Tonne [[Goss]] produzéiert, wouvun 232.921 Tonnen zu Thomas-Stol weider verschafft goufen, an 227.689 Tonnen zu Diddeleng zu Hallef- a Fäerdegprodukter gewalzt goufen. {{Kapitel Info feelt}} ==Trivia== Hannen um [[Lëtzebuerger Frang#100F1956|100 Frang Schäi vun 1956]] ass d'Schmelz duergestallt<ref>[[Raymond Weiller]]: ''125 ans de papier-monnaie luxembourgeois'' Banque Internationale à Luxembourg , Luxembourg 1981.</ref>. == Quellen == Félix Chomé: ''Arbed, Un demi-siècle d'histoire industrielle 1911-1964'', Lëtzebuerg, ouni Datum == Um Spaweck == {{Commonscat|Arbed Dudelange|{{PAGENAME}}}} *{{fr}} {{de}} [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1882/0472807/0472807.pdf#page=1 Arrêté royal grand-ducal vum 25. Juli 1882] [[Kategorie:Schmelzen zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gemeng Diddeleng]] 7sp8alw6ch0ijfa7cnpsn7bjbkrjhog 0 48464 2711233 2690002 2026-10-07T14:59:13Z Mobby 12 60927 k 2711233 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ (Volleksrepublik Bangladesch) | Fändel = Flag of Bangladesh.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Bangaldesch | Wopen = National emblem of Bangladesh.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vum Bangladesch | National Devise = | Kaart= Bangladesh in its region.svg | Offiziell Sprooch = [[Bengali]] | Haaptstad = [[Dhaka]] | Staatsform = [[Parlament]]aresch [[Republik]] | Total Fläch= 147.570 | Bevëlkerung = }} De '''Bangladesch''' ass e [[Staat]] a [[Südasien]]. E grenzt am Süden un de [[Golf vu Bengalen]], am Südosten u [[Myanmar]] a soss iwwerall un [[Indien]]. D'[[Haaptstad]] a gréisst Stad ass [[Dhaka]]. Déi zweetgréisst Stad ass [[Chittagong]]. Bangladesch ass Member vum [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]] a vun de [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Vereenten Natiounen]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Bangladesch| ]] [[Kategorie:Republicken]] 5qg2zrrz2ig8ma9u49536f626gnfqn3 2711241 2711233 2026-10-07T15:14:41Z Mobby 12 60927 k 2711241 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ (Volleksrepublik Bangladesch) | Fändel = Flag of Bangladesh.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Bangaldesch | Wopen = National emblem of Bangladesh.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vum Bangladesch | National Devise = | Kaart= Bangladesh in its region.svg | Zäitzon=+5 }} De '''Bangladesch''' ass e [[Staat]] a [[Südasien]]. E grenzt am Süden un de [[Golf vu Bengalen]], am Südosten u [[Myanmar]] a soss iwwerall un [[Indien]]. D'[[Haaptstad]] a gréisst Stad ass [[Dhaka]]. Déi zweetgréisst Stad ass [[Chittagong]]. Bangladesch ass Member vum [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]] a vun de [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Vereenten Natiounen]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Bangladesch| ]] [[Kategorie:Republicken]] jxcmr7zqvkx9915qi4yt2r17qpzs3tj 0 57526 2711239 2534792 2026-10-07T15:06:01Z ~2026-53915-61 73532 2711239 wikitext text/x-wiki {{SkizzPhysik}} {{Infobox Biographie}} Den '''Niels Henrik David Bohr''', gebuer de [[7. Oktober]] [[1885]] zu [[Kopenhagen]], an do gestuerwen den [[18. November]] [[1962]], war en [[Dänemark|dänesche]] Physiker. 1922 gouf hie "fir seng Déngschter beim Ënnersiche vun der Struktur vun Atomer a vun der Stralung déi vun hinne fortgeet" mam [[Lëscht vun de Laureate vum Nobelpräis fir Physik|Nobelpräis fir Physik]] ausgezeechent. ==Liewen== {{Kapitel Info feelt}} ==Fuerschung== {{Kapitel Info feelt}} ==Publikatiounen== {{Kapitel Info feelt}} == Kuckt och == * [[Lëscht vu Physiker]] IWWER DËSEN ARTIKEL == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Bohr Niels Henrik David}} [[Kategorie:Gebuer 1885]] [[Kategorie:Gestuerwen 1962]] [[Kategorie:Copley Medail]] [[Kategorie:Dänesch Physiker]] [[Kategorie:Nobelpräisdréier fir Physik]] [[Kategorie:Dänesch Foussballspiller]]<!--in later 1900s--> [[Kategorie:Membere vun der Leopoldina]] [[Kategorie:Persounen, déi den Uerde Pour le Mérite an der Friddensklass kruten]] mig20sn75wru9eco6j6ifyyy4nu6l54 0 60370 2711360 2311663 2026-10-08T07:08:06Z GilPeBot 65660 Ortho (via JWB) 2711360 wikitext text/x-wiki D''''Chandrasekhar-Grenz''' ass eng iewescht Grenz fir d'[[Mass (Physik)|Mass]] vun engem [[Wäissen Zwerg]], déi vum amerikaneschen Astrophysiker an Nobelpräisdréier [[Subrahmanyan Chandrasekhar]] opgrond vun theoreeteschen Iwwerleeungen hiergeleet gouf. Onofhängeg vum Chandrasekhar gouf déi selwecht iewescht Grenz scho fréier vum [[Wilhelm Anderson]] ([[1929]], [[Tartu]]) an dem [[Edmund Stoner]] ([[1930]], [[Leeds]]) berechent. D'Chandrasekhar-Grenz läit bei 1,44 [[Sonnemass]]en. Huet ee [[Stär]] nom Läsche vun der [[Kärfusioun]] méi eng héich Mass, sou kann den Drock vum entaarte Stäregas sech net méi stabiliséieren. Jee no Mass geschitt dann e Kollaps zum [[Neutronestär]] oder [[Schwaarze Lach]]. D'Formel fir d'Grenzmass ergëtt sech sou: <math>M_{krit}=1.4316\left( \frac{2}{\eta} \right)^2 M_{\odot}</math> Dobäi gëtt <math>\eta=A/Z</math> un, wéi vill [[Nukleon]]en am Duerchschnëtt op een [[Elektron]] kommen, wann een unhëlt, datt wäiss Zwergen elektresch neutral sinn. D'Stärematière ass dobäi aus Atomer mat <math>A</math> Nukleonen an <math>Z</math> [[Proton]]en opgebaut. ==Beispiller== Fir wäiss Zwergen, déi haaptsächlech aus [[Kuelestoff]]-[[Isotop]]en <math>{}^{12}_6 C</math> oder aus dem [[Sauerstoff]]-Isotop <math>{}^{16}_8 O</math> bestinn, ass <math>\eta = 12/6 = 16/8 = 2</math>. Doraus ergëtt sech direkt déi kritesch Mass vun 1,44 Sonnemassen. Ee Beispill fir sou ee Stär ass de [[Sirius|Sirius B]]. Fir wäiss Zwerge mat engem [[eisen]]e Kär aus <math>{}^{56}_{26} Fe</math> ass dogéint <math>\eta = 56/26 \approx 2,154</math>. Hir Grenzmass läit deemno bei 1,234 Sonnemassen. D'Chandrasekhar-Grenz ass dofir net sou ze verstoen, datt si vun all Stär erreecht ka ginn. Et hänkt vun der Aart vun der Stärematière of, wat fir eng iewescht Grenz virläit. ===Neutronestären a Quarkstären=== Fir [[Neutronestär]]e gëtt et eng equivalent Grenz, déi [[Tolman-Oppenheimer-Volkoff-Grenz]] genannt gëtt. Genee sou gëtt fir déi hypotheetesch [[Quarkstär]]en eng entspriechend Grenz ugeholl, awer d'[[Zoustandsequatioun]]e vun deenen exoteschen Aarte vun der entaarter Matière si bis elo net genee bekannt. == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} * [[Zwergstär]] == Um Spaweck == * {{en}} [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1983/chandrasekhar-lecture.pdf ''On Stars, Their Evolution and Their Stability''], Nobel Prize lecture, Subrahmanyan Chandrasekhar, [[December 8]], [[1983]]. * {{en}} [http://www.davegentile.com/thesis/white_dwarfs.html ''White dwarf stars and the Chandrasekhar limit''], Masters' thesis, Dave Gentile, [[DePaul University]], 1995. * {{en}} [http://www.sciencebits.com/StellarEquipartition Estimating Stellar Parameters from Energy Equipartition], sciencebits.com. Discusses how to find mass-radius relations and mass limits for white dwarfs using simple energy arguments. [[Kategorie:Astrophysik]] [[Kategorie:Stären]] [[Kategorie:Wäiss Zwergen]] ioq43tz3df60scu3v08rn1fswcza1dy 0 64036 2711306 2622565 2026-10-07T18:50:42Z Dewilda 51264 trivia 2711306 wikitext text/x-wiki {{Infobox Staudamm |Numm = |Bild = |Bildtext = |Land = {{LUX}} |Plaz = [[Veianen]] |Waasserlaf = [[Our (Sauer)|Our]] |Koordinaten = |Datum vum Bau = 1959-1964 |Betrib = |Zweck = Reservoir fir Pompelspäicherwierk |Typ = Gewiichtsstaumauer |Héicht = 30 m |Héicht1 = |Längt = 130 m |Breet Kroun = |Breet Basis = |Héicht Baseng = |Fläch = |Volumen = 10,8 Milliounen {{m3}} }} [[Fichier:Barrage Our river Vianden Luxembourg 01.jpg|thumb|D'Staumauer zu Veianen - 14. August 2008]] De '''Barrage Veianen''' steet am enken [[Éislek]]er [[Our (Sauer)|Ourdall]] direkt op der nërdlecher Limit vun der Uertschaft [[Veianen]] a staut d'Waasser vum [[Our-Stauséi]], deen den ënneschte Baseng vum [[Pompelspäicherwierk Veianen]] duerstellt. ==Trivia== Hannen um [[Lëtzebuerger Frang#100F1963|100 Frang Schäi vun 1963]] ass de Barrage duergestallt<ref>[[Raymond Weiller]]: ''125 ans de papier-monnaie luxembourgeois'' Banque Internationale à Luxembourg , Luxembourg 1981.</ref>. == Kuckt och == * [[Barrage Béiwen]] * [[Barrage Misärsbréck]] * [[Uewersauer-Stauséi]] * [[Staudamm zu Rouspert]] [[Kategorie:Gemeng Veianen]] [[Kategorie:Barragen zu Lëtzebuerg]] dnkbikf858qz7fuc969t1a26zx1oozq 0 64057 2711361 2513871 2026-10-08T07:08:10Z GilPeBot 65660 Ortho (via JWB) 2711361 wikitext text/x-wiki An der [[Astronomie]] gëtt mat '''Populatioun''' respektiv '''Stärepopulatioun''' (engl. ''stellar population'') eng Zort vu [[Stär]]en an enger [[Galaxie]] bezeechent, fir déi d'raimlech Verdeelung, Beweegung, Alter an och cheemesch Zesummesetzung sech gläichen. ==Éischt Klassifikatioun no Baade== D'Klassifikatioun geet op de [[Walter Baade]] ([[1944]]) zeréck. Si ass fir d'Beschreiwung vu [[Galaxie|Spiralgalaxië]] wéi d'Mëllechstrooss nëtzlech, och wann dat haitegt Bild vun deenen Objete méi komplex ass. Ufanks gouf tëscht zwou Haaptpopulatiounen ënnerscheet (Populatioun&nbsp;I an II), déi geleeëntlech nach duerch eng, hypotheetesch, drëtt vergréissert gouf (Populatioun&nbsp;III). Mat der Zäit gouf eng méi detailléiert Andeelung gemaach. ===Populatioun I=== An der zentraler Scheif vun eiser [[Mëllechstrooss]] gehéieren déi meescht Stären (an och d'[[Sonn]]) zu der sougenannter '''''Populatioun&nbsp;I'''''. Dat si relativ jonk [[Stär]]en déi ëmmer gläich staark liichten, a wéinst hirem Käropbau an hirer [[Sonnestralung|Stralung]] an engem [[Gläichgewiicht]]szoustand sinn, a sech op [[Ëmlafbunn|Kreesbunn]]en ëm de [[galakteschen Zentrum]], meeschtens an de Spiraläerm, beweegen. Stäre vun der '''''Populatioun&nbsp;I''''' besti wéi d'Sonn aus relativ vill schwéieren [[Element (Chimie)|Elementer]], déi a fréiere Stäregeneratiounen entstane sinn. ===Populatioun II=== Déi eeler Stäre vum ausgebreete kugelfërmege galakteschen [[Halo (Astronomie)|Halo]], souwéi vum galakteschen Zentrum, gehéieren zu der '''''Populatioun II'''''. An anere [[Galaxie|Galaxië]] schwätzt ee wéinst Analogie zur [[Mëllechstrooss]] vu Scheiwen- an [[Halo (Astronomie)|Halo]]populatiounen. ===Populatioun III=== Déi alleréischt Generatioun vu Stären – déi no dem [[Urknall]] entstane sinn – gëtt '''''Populatioun&nbsp;III''''' genannt. Déi [[primordial]] Stäre goufen awer nëmmen aus theoreeteschen Iwwerleeungen erschloss an nach net fonnt, well méiglecherweis hate se ze vill Mass an hunn nëmme kuerz gelieft. Ob et nach vereenzelter mat manner Mass gëtt, wäerten déi zukënfteg Groussteleskope weisen. ==Nei Andeelungen== Et ënnerscheet en haut am Allgemenge fënnef '''Populatiounen''', well et am Laf vun der Zäit ëmmer méi genee Miessresultater gouf an doduerch eng méi genee Andeelung méiglech gouf. ===Extrem Populatioun I (Spiralaarmpopulatioun)=== Den Alter vun deene [[Stär]]e läit ënner 100 Mio. Joer, wat op eng relativ spéit Genesis hiweist. Sou jonk [[Stär]]e sinn dacks an irreguläre [[Galaxie]]n, [[diffusen Niwwel]]en, [[Reflexiounsniwwel]]en, [[Oppene Stärekoup|Oppe Stärekéip]] an a Spiraläerm. ===Intermediär (eeler) Populatioun I=== Déi '''Populatioun''' stëmmt an de meeschte Punkte mat der '''extremer Populatioun I''' iwwereneen. Och eis Sonn a Stären déi der Sonn gläichen, gehéieren dozou. Als Eegenschaft hunn déi Stäre virun allem staark [[Astrospektroskopie|Metalllinnen]] am [[Linnespektrum|Spektrum]]. ===Scheiwepopulatioun=== Déi [[Stär]]en hunn e mëttleren Alter a sou ass dat déi verbreetste '''Populatioun'''. Déi meescht [[Stär]]en aus eiser Mëllechstrooss gehéieren dozou, well si stellen de Groussdeel vun der galaktescher Scheif an dem galakteschen Zentrum duer. ===Intermediär (tëscht-) Populatioun II=== Dat ass eng kleng Grupp déi virun allem am galakteschen Zentrum ze fannen ass. Zu där Grupp zielen déi sougenannt Schnellleefer, déi sech mat Vitesse vun iwwer 30 Kilometer pro Sekonn am Senkel zu der galaktescher Scheif beweegen. ===Halopopulatioun (extrem Populatioun II)=== Dat si [[Stär]]e mat engem Alter vun iwwer sechs Milliarde Joer. Si sinn am Halo vun enger Galaxie an doduerch meeschtens an de [[Kugelstärekéip]] an an den elliptesche [[Galaxie]]n. Wichteg Membere sinn zum Beispill d'[[Ënnerzwerg]]en an och [[RR Lyrae-Stär]]en. == Aner Stäregruppen == An eiser Mëllechstrooss gëtt et eng irregulär (net physikalesch zesummenhängend) Grupp vu [[Stär]]en, déi sech op groussen [[Exzentrizitéit (Mathematik)|exzentresche]] Bunnen ëm de galakteschen Zentrum beweegen. Si si wärend de Joermilliounen, an deene si de sonnennoe Beräich duerchlafen, un hiren ongewéinlechen [[Eegebeweegung]]en z'erkennen. E puer nach ''méi lokal'' Stäregruppe sinn déi sougenannt [[Stärenassociatioun]]en. Dat si labber Usammlunge vu Stäre mat zimmlech der selwechter Beweegungsrichtung. Zu sou enger Associatioun gehéieren ënner anerem 5 vun deene 7 hellste Stären am Stärebild [[Ursa Major (Stärebild)|Grousse Won]]. Sou labber Stäregruppen deiten op eng gläichzäiteg [[Stäregenesis]] hin. == Kuckt och == * [[Metallizitéit]] {{DEFAULTSORT:Starepopulatioun}} [[Kategorie:Astronomie]] [[Kategorie:Galaxien]] [[Kategorie:Kosmologie]] 7dwtvhkmlq320s1nxg4kd4oo24n3ux9 0 67563 2711362 2476877 2026-10-08T07:08:17Z GilPeBot 65660 Ortho (via JWB) 2711362 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Chart Showing Radio Signal of First Identified Pulsar.jpg|thumb|upright|Diagramm, op deem d'[[Jocelyn Bell Burnell]] éischt Beweiser fir e [[Pulsar]] erkannt huet. Den Diagramm ass an der Bibliothéik vun der [[Cambridge University]] ausgestallt.]] De '''PSR B1919+21''' ass den éischten entdeckte [[Pulsar]]. Hien huet eng Ëmlafzäit vun 1,337&nbsp;s. Seng Positioun ass am [[Stärebild]] [[Vulpecula (Stärebild)|Vulpecula (Fuuss)]] bei [[Rektaszensioun]] 19h19m16s an [[Deklinatioun (Astronomie)|Deklinatioun]] +21°47'. De Pulsar ass 2000 [[Liichtjoer]] vun eisem [[Sonnesystem]] ewech. == Eegenschaften == De PSR B1919+21 straalt [[Radiowell]]en am Frequenzberäich vu 85&nbsp;{{MHz}} bis 2,7&nbsp;[[Hertz (Eenheet)|'''{{tt|GHz}}''']] of. Seng Periodendauer ass 1.337301192269 Sekonnen an hëlt ëm 1.34809*10⁻¹⁵s pro Sekonn zou. D'Pulslängt ass 0,04&nbsp;s.<ref>[http://www.uvm.edu/~jmrankin/papers/profilesV2.6.pdf Timothy Rankins, Joanna Rankin: Arecibo Multi-Frequency Time-Aligned Pulsar Average Profile and Polarization Database], P. 3</ref> == Entdeckungsgeschicht == De PSR B1919+21 gouf [[1967]] vun der [[Jocelyn Bell Burnell|Jocelyn Bell]] entdeckt. Mat hirem Papp [[Antony Hewish]] ënnersicht si [[Szintillatioun (Astronomie)|Szintillatiounen]] (visuell Ännerung vun der Stralungsintensitéit) vu Radiosignaler, fir [[Quasar]]e opzespieren. Well Quasare kompakt Radioquelle sinn, ass d'Szintillatioun bei hinne méi staark profiléiert wéi bei ausgedeenten Objeten. Den Hewish hat zu dësem Zweck e [[Radioteleskop]] op der [[Universitéit vu Cambridge]] entworf a gebaut. Dësen Teleskop – hie gouf am Juli [[1967]] a Betrib geholl – huet all Dag ronn 30&nbsp;Meter Dateblieder produzéiert, déi vum Bell manuell ausgewäert goufen. Schonn am Summer [[1967]] entdeckt si an den opgezeechente Radiosignaler ontypesch Schwankungen, déi den Hewish ufanks als Stéierunge vun Autoe gehalen huet. Reegelméissegkeet vun den Impulsen an déi kuerz [[Periodendauer]] vun eppes méi wéi enger Sekonn hunn uganks op eng net-natierlech Ursaach higedeit. Well den Hewish a d'Bell ausgerechent hunn, datt d'Quell net am Sonnesystem mä nach an der [[Mëllechstrooss]] ass, hu si gemengt d'Signaler wiere kënschtlech, an hu souguer gemengt et kënnt eng ausserierdesch Intelligenz sinn. Si haten dofir d'Signalquell gedeeft op den Numm „LGM-1“ (''„Little Green Man 1“'', eng inoffiziell Bezeechnung, déi fir déi éischt Pulsaren nach gebraucht goufen), offiziell krute si d'Bezeechnung '''CP 1919''', wat ''Cambridge Pulsar'' mat α=19h19m bedeit. Wieren d'Signaler tatsächlech vun Ausserierdesche gesent ginn, hätte si wéinst dem [[Doppler-Effekt]] eng spektral Verrécklung opweise missen, well de Planéit vun den Ausserierdesche sech wéi eis [[Äerd]] ëm e Stär hätt misste beweegen. Et konnt awer keen Doppler-Effekt nogewise ginn. Bei der Publikatioun vun de Resultater am Februar [[1968]], war nach ëmmer net kloer, mat wat fir engem Objet een hei ze dinn hat. Zum Schlucht hunn d'Astronome [[Franco Pacini]] an [[Thomas Gold]] theoreetesch nogewisen, datt et sech beim Pulsar ëm een [[Neutronestär]] handelt - een eréischt zanter [[1934]] hypotheetesch bekannten Objet. == Nobelpräis == Fir d'Entdeckung vum Pulsar krut den Antony Hewish [[1974]] den [[Nobelpräis]] fir Physik. D'Jocelyn Bell krut näischt - eng Entscheedung, déi deemools ëmstridde war. == Literatur == * Ralf Berhorst: ''Der Pulsschlag des Neutronensterns'' in: GEO kompakt Nr. 6 - Das Universum, S. 101f., Verlag Gruner & Jahr, 2006 * A. Hewish, S. J. Bell, J. D. H. Pilkington, P. F. Scott, and R. A. Collins. ''Observation of a rapidly pulsating radio source.'' in: Nature 217:709-713, 1968 * Moffet, A.T., and Ekers, R.D., ''Detection of the pulsed radio source CP1919 at 13 cm wavelength'', in: Nature, 218, S. 227, (1968) {{Kuckt och Stären 1}} == Um Spaweck == * {{en}} [http://www.bigear.org/vol1no1/burnell.htm Bell Burnell, S.J.: Little Green Men, White Dwarfs or Pulsars?, 1979] * {{en}} [http://arxiv.org/abs/astro-ph/0208557 Richard Wielebinski, Max-Planck-Institut für Radioastronomie, Bonn: The Characteristics of (Normal) Pulsars, 2002] * {{de}} [http://hss.ulb.uni-bonn.de/diss_online/math_nat_fak/2005/klein_bernd/teil1.pdf Bernd Klein: Die Suche nach hochdispergierten Radio-Pulsaren in Richtung des Galaktischen Zentrums. Dissertation, 2005] * {{de}} [https://web.archive.org/web/20080117113615/http://home.arcor.de/hpj/Weltall/Pulsare.html www.lexikon-der-astronomie.de.vu, Pulsare] == Referenzen == <references /> [[Kategorie:Pulsaren]] 5masxvvr14ql1sxcu2wke7ou3smrqtc 0 71897 2711342 2704845 2026-10-07T21:01:01Z GilPe 14980 /* Geschicht */ Update; Korr. 2711342 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Pëtschent}} | Koordinaten = {{coor dms|49|57|34|N|06|08|29|O|Haaptkoordinaten=jo}} }} D''''{{PAGENAME}}''' oder och '''Pëtscht'''<ref>Schreifweis vun den Uertsnimm (cf [https://web.archive.org/web/20200811042027/https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/ cpll.lu])</ref> ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Veianen]], am Nord-Oste vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] an de [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet. D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}. == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} === Nopeschgemengen === {{Nopeschgemengen |ville = Pëtschent | nord-ouest = | nord = [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] | nord-est = | est = (D) | sud-est = [[Gemeng Veianen|Veianen]] | sud= [[Gemeng Tandel|Tandel]] | sud-ouest = [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] | ouest = [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] }} == Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng == === Uertschaften === {{Div col|cols = 3}} * [[Biwels]] * [[Grooljen]] * [[Mierschent]] * [[Nuechtmanescht]] * [[Pëtschent]] * [[Stolzebuerg]] * [[Weiler (Pëtschent)|Weiler]] {{Div col end}} === Häff a Lieu-diten === {{Div col|cols = 3}} * [[Biwelsser Millen]] * [[Groesteen]] * [[Houschterhaff (Pëtschent)|Houschterhaff]] * [[Poul (Pëtschent)|Poul]] * [[Schmuelen]] {{Div col end}} ==Geschicht== Ënner dem [[Ancien Régime]], huet den Territoire vun der Gemeng zu den Häerschafte vu [[Veianen]], [[Berbuerg]], a [[Stolzebuerg]] gehéiert. D'Gemeng Pëtschent ass mam kinneklechen Arrêté vum 26. Mee 1826 geschaf ginn: d'Gebidder vun der fréierer [[Gemeng Laaschent]] goufe mat der [[Gemeng Stolzebuerg]] zesummegeluecht an déi nei Gemeng krut den Numm Pëtschent.<ref>{{Citation|URL=https://putscheid.lu/la-commune-se-presente/|Titel=La commune se présente|Gekuckt=07.10.2026|Auteur=Commune de Putscheid|Editeur=putscheid.lu|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20261007163321/https://putscheid.lu/la-commune-se-presente/|Archiv-Datum=07.10.2026}}</ref><ref>{{Cite book|URL=https://www.stolzembourg.lu/files/70421.pdf|Säiten=S. 6|Sprooch=de|Titel=De Stolzebuerger Panewippchen – Entstehung der Gemeinde Pütscheid|Gekuckt=07.10.2026|Mount=Dezember|Joer=2001|Editeur=Syndicat d'initiative Stolzebuerg}}</ref> Mam Arrêté vum 25. Oktober 1827 gouf d'Uertschaft [[Laaschent]] vun der Gemeng Pëtschent ofgetrennt an an déi nei geschafe [[Gemeng Baastenduerf]] integréiert, déi zum Kanton Dikrech gehéiert huet. === Wopen === {|class = wikitable |align="center"|[[Fichier:Blason_ville_lux_Putscheid.svg|100px]] | Beschreiwung am Originaltext:<br> ''Écartelé de gueules et d'azur à la croix d'or brochant, surchargée d'une croix ancrée de gueules cantonnée aux I et IV d'un écusson d'argent, aux II et III d'une croisette recroisettée au pied fiché d'or.''<br>{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[9. Mee]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[2. Juni]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 574 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983.}} |} === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} ==Politik== De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt. ===Buergermeeschteren=== {{Kapitel Info feelt}} * 1843 – 1851: Jean Weiler * 1851 – 1870: Jean Kayser * 1871 – 1890: Math. Bürger * 1891 – 1910: Etienne Zenners *... * 1994 – 2017: Jean Kinn * 2017 – 2023: [[Roger Zanter]] * zanter 2023: [[Fabienne Huberty]]<ref>{{Citation|URL=https://mint.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B07-juillet%2B05-bofferding-assermentation-bourgmestre-echevins.html|Titel=Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins|Gekuckt=05.07.2023|Datum=05.07.2023|Editeur=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref> == Interkommunal Syndikater == D'Gemeng Pëtschent ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]: {{Div col|cols=3}} * [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]] * [[Leader|Groupe d'action LEADER Clervaux-Vianden]] * [[Naturpark Our]] * [[Syndicat intercommunal pour la gestion des déchets provenant de la région de Diekirch, Ettelbruck et Colmar-Berg|SIDEC]] * [[Syndicat intercommunal de dépollution des eaux résiduaires du Nord|SIDEN]] * [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]] * [[Syndicat intercommunal pour l'éducation, l'enseignement, le sport et les loisirs|SISPOLO]] * [[Islek ohne Grenzen EWIV]] * [[SICEC]] * [[SIDEC]] * [[SYVICOL]] {{Div col end}} ==Publikatiounen== D'Gemeng Pëtschent gëtt en Informatiounsblat eraus ënner dem Titel ''D'Pëtschter Noriicht'' an dem Ënnertitel "Informatiounsblat vun der Gemeng Pëtschent", an enger Oplo vu 400 Exemplairen. == Kuckt och == * {{LNM}} {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.putscheid.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Pëtschent] * [https://web.archive.org/web/20071213101240/http://www.putscheid.lu/html/pannewipchen.pdf Geschicht vun der Gemeng Pëtschent (Léon Kugener 1981)] * [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/vianden/putscheid D'Gemeng Pëtschent op der Websäit vum Syvicol] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Veianen}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Petschent}} [[Kategorie:Gemeng Pëtschent| ]] [[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]] tq1osfouigsu1acfqrriy0sq3lct1jq 0 82003 2711343 2588576 2026-10-07T22:28:04Z Robby 393 Elo mam Doudesdatum mat Quell a Kategorie 2711343 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie (Sportler)}} Den '''Armand Bissen''' oder '''François Bissen'''<ref>{{Citation|URL=https://www.weltfussball.de/person/pe120447/francois-bissen/|Titel=Francois Bissen: Karriere, Statistiken & Vereine|Gekuckt=2026-10-07|Wierk=weltfussball.de|Sprooch=de}}</ref>, gebuer den [[11. Januar]] [[1931]], a gestuerwen de [[26. Mee]] [[2021]]<ref name=":1" />, war e lëtzebuergesche Foussballspiller an [[Olympionik]].<ref>[http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=512/edition=197058/teams/team=43958.html D'Lëscht vun de Membere vun der Lëtzebuerger Nationalekipp op der Olympiade 1952 op der Websäit vun der FIFA]</ref> Hien huet Lëtzebuerg op den [[Olympesch Summerspiller 1952|Olympesche Summerspiller 1952]] zu [[Helsinki]] vertrueden.<ref>{{Citation |URL=http://www.olympiens.lu/alo_olyinf.php?oly=135 |Titel=Den Armand Bissen op der Websäit vun der 'Association Luxembourgeoise des Olympiens' |Gekuckt=28.01.2011 |Archiv-Datum=09.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160309220036/http://www.olympiens.lu/alo_olyinf.php?oly=135 }}</ref> Tëscht dem 15. Juni 1952 am 16. Oktober 1955 huet de François Bissen fënnefmol fir déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gespillt.<ref name=":1">{{Citation|URL=https://eu-football.info/_player.php?id=24066|Titel=Armand Bissen|Gekuckt=2026-10-07|Wierk=eu-football.info}}</ref> == Auszeechnungen == * {{OMGLCH|(Promotion 2008)<ref>[http://www.sport.public.lu/fr/actualites/articles/2008/07/olympiens/index.html 30-06-2008:Promotion dans les ordres nationaux »: Les anciens « Olympiens » luxembourgeois à l'honneur]</ref>}} == Kuckt och == {{Kuckt och Portal Sport}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Bissen Armand}} [[Kategorie:Gebuer 1931]] [[Kategorie:Gestuerwen 2021]] [[Kategorie:Spiller vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Olympionicken]] [[Kategorie:Chevalier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]] 5mysmo9j1cea0x5m4q01c9ihtb3d2i4 2711383 2711343 2026-10-08T08:55:07Z Robby 393 Virnumm esou wéi an der Referenz 2711383 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie (Sportler)}} Den '''Armand Bissen''' oder '''François Bissen'''<ref>{{Citation|URL=https://www.weltfussball.de/person/pe120447/francois-bissen/|Titel=Francois Bissen: Karriere, Statistiken & Vereine|Gekuckt=2026-10-07|Wierk=weltfussball.de|Sprooch=de}}</ref>, gebuer den [[11. Januar]] [[1931]], a gestuerwen de [[26. Mee]] [[2021]]<ref name=":1" />, war e lëtzebuergesche Foussballspiller an [[Olympionik]].<ref>[http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=512/edition=197058/teams/team=43958.html D'Lëscht vun de Membere vun der Lëtzebuerger Nationalekipp op der Olympiade 1952 op der Websäit vun der FIFA]</ref> Hien huet Lëtzebuerg op den [[Olympesch Summerspiller 1952|Olympesche Summerspiller 1952]] zu [[Helsinki]] vertrueden.<ref>{{Citation |URL=http://www.olympiens.lu/alo_olyinf.php?oly=135 |Titel=Den Armand Bissen op der Websäit vun der 'Association Luxembourgeoise des Olympiens' |Gekuckt=28.01.2011 |Archiv-Datum=09.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160309220036/http://www.olympiens.lu/alo_olyinf.php?oly=135 }}</ref> Tëscht dem 15. Juni 1952 am 16. Oktober 1955 huet den Armand Bissen fënnefmol fir déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gespillt.<ref name=":1">{{Citation|URL=https://eu-football.info/_player.php?id=24066|Titel=Armand Bissen|Gekuckt=2026-10-07|Wierk=eu-football.info}}</ref> == Auszeechnungen == * {{OMGLCH|(Promotion 2008)<ref>[http://www.sport.public.lu/fr/actualites/articles/2008/07/olympiens/index.html 30-06-2008:Promotion dans les ordres nationaux »: Les anciens « Olympiens » luxembourgeois à l'honneur]</ref>}} == Kuckt och == {{Kuckt och Portal Sport}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Bissen Armand}} [[Kategorie:Gebuer 1931]] [[Kategorie:Gestuerwen 2021]] [[Kategorie:Spiller vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Olympionicken]] [[Kategorie:Chevalier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]] fg1ldrq14m2unye48dojouzo1wkem23 0 89864 2711288 2710226 2026-10-07T17:57:37Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2711288 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''2017''' huet op engem [[Sonndeg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == * [[1. Januar]]: Den [[António Guterres]] gëtt neie [[Generalsekretär vun de Vereenten Natiounen]]. === Europa === * {{4. Januar}}: No de Parlamentswalen, den 11. Dezember zejoert, gëtt de [[Sorin Grindeanu]] neie Premierminister a [[Rumänien]]. * [[11. Januar]]: Als Resultat vun de virgezunne Parlamentswale vum viregten 29. Oktober gëtt de [[Bjarni Benediktsson (1970)|Bjarni Benediktsson]] neie Premierminister an [[Island]]. * [[12. Februar]]: De [[Frank-Walter Steinmeier]] gëtt zum neien däitsche Bundespresident gewielt, den [[19. Mäerz]] trëtt hie säin Amt un. * [[15. Mäerz]]: Déi liberal Partei gewënnt fir d'drëtt hannereneen d'Parlamentswalen an [[Holland]], wou ewell 13 Parteien an der Zweeter Kummer vertruede sinn. * [[2. Abrëll]]: Den [[Aleksandar Vučić]], bis dohi Premierminister, gewënnt d'Presidentewalen a [[Serbien]]. * [[7. Mee]]: Den [[Emmanuel Macron]] ([[La République en marche|En marche !]]) gewënnt am zweeten Tour, mat 66&nbsp;% zu 33&nbsp;% géint d'[[Marine Le Pen]] ([[Front national (Franséisch Partei)|Front national]]), d'Presidentschaftswalen a Frankräich. Hien trëtt seng Funktioun de 14. Mee un. * [[15. Mee]]: Den [[Édouard Philippe]] gëtt neie Premierminister a Frankräich. * [[31. Mee]]: De [[Zoran Zaev]] gëtt neie Minsiterpresident vun der [[Nordmazedonien|Republik Mazedonien]]. * {{3. Juni}}: Bei virgezunnene Parlamentswalen a [[Malta]] gewënnt dem Premierminister [[Joseph Muscat]] seng Labour Party d'Majoritéit vun de Sëtz. * {{5. Juni}}: D'[[Nordmazedonien|Republik Mazedonien]] gëtt deen 29. [[NATO]]-Memberstaat. * {{8. Juni}}: Déi vun der Premierministesch [[Theresa May]] virgezunne Parlamentswalen am [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] féieren zu engem Verloscht vun der absolutter Majoritéit vun de Sëtz bei hirer [[Conservative Party (Vereenegt Kinnekräich)|Conservative Party]]. D'May gëtt de 26. Juni nei Regierungscheffin an enger Koalitioun mat der Nordirescher DUP. * [[11. Juni|11.]] an [[18. Juni]]: Wale fir déi [[Nationalversammlung (Frankräich)|franséisch Nationalversammlung]]. [[La République en Marche]] kritt d'absolut Majoritéit vun de Sëtz; iwwer d'Hallschecht vun den ageschriwwene Wieler sinn net wiele gaangen. * [[14. Juni]]: De [[Leo Varadkar]] gëtt neie Premierminister (''Taoiseach'') an [[Irland]]. * [[18. Juni|18.]]/ [[25. Juni]]: D'sozialistesch Partei gewënnt d'Parlamentswalen an [[Albanien]] mat absolutter Majoritéit. * [[19. Juni]]: Praktesch ee Joer nom Referendum bei deem d'Majoritéit vun de [[Groussbritannien|brittesche]] Wieler fir den Austrëtt aus der EU gestëmmt hunn, kënnt et zu der éischter Verhandlungsronn tëscht dem EU-Chefnegociateur [[Michel Barnier]] an dem brittesche Brexit-Minister [[David Davis]]. * [[25. Juni]]: Den [[Edi Rama]] gëtt op en Neits Premierminister vun [[Albanien]]. * [[29. Juni]]: De [[Mihai Tudose]] gëtt zum neie Premierminister a Rumänie gewielt. * 29. Juni: D'[[Ana Brnabić]] gëtt nei Premierministesch a [[Serbien]]. * {{9. September}}: De [[Ramush Haradinaj]] gëtt neie Ministerpresident am [[Kosovo]]. * [[11. September]]: Parlamentswalen an [[Norwegen]]. * [[24. September]]: Bei de Wale fir den Däitsche [[Däitsche Bundestag|Bundestag]] gëtt d'[[CDU]]/[[CSU]] trotz staarke Verloschter mat knapps 33&nbsp;% déi stäerkst Partei; d'[[SPD]], déi och eng jett Sëtz verluer huet, kënnt op 20,5&nbsp;%; d'[[AfD]] gëtt mat 12,6&nbsp;% drëttstäerkst Partei, dono kommen d'[[Freie Demokratische Partei|FDP]] (10,7&nbsp;%), [[Die Linke]] (9,2&nbsp;%) a [[Bündnis 90/Die Grünen]] (8,9&nbsp;%), déi all Stëmme gewonn hunn. * [[13. November]]: De [[Borut Pahor]] gëtt zum President vu [[Slowenien]] erëmgewielt.. * [[30. November]]: Als Resultat vun de fréizäitegen Neiwalen an [[Island]], den [[28. Oktober]], gëtt d'[[Katrín Jakobsdóttir]] nei Premierministesch. * [[11. Dezember]]: De [[Mateusz Morawiecki]] gëtt neie [[Polen|polnesche]] Ministerpresident. * [[13. Dezember]] an [[Tschechien]] gëtt, no de Parlamentswale vum [[20. Oktober|20.]]/[[21. Oktober]], de Geschäftsmann [[Andrej Babiš]] als neie Premierminister vereedegt. * [[18. Dezember]]: An [[Éisträich]] gëtt, als Resultat vun de Parlamentswale vum [[15. Oktober]], de [[Sebastian Kurz]] ([[ÖVP]]), un der Spëtzt vun enger Koalitiounsregierung mat der [[FPÖ]], zum neie [[Bundeskanzler (Éisträich)|Bundeskanzler]] vereedegt. ====Lëtzebuerg==== * {{1. Januar}}: No 202 Joer gëtt de [[Mémorial]] net méi gedréckt a kënnt ewell just nach [[Internet|online]] eraus. * [[14. Februar]]: [[Zuchaccident zu Diddeleng]] tëscht engem Passagéier- an engem Gidderzuch mat engem Doudegen. * {{2. August}}: E Gesetz trëtt a Kraaft, dat dem [[Space Mining]] e legale Kader gëtt. * {{8. Oktober}}: [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewalen]] an den 105 Gemenge vum Land. * [[10. Dezember]]: D'[[Luxtram-Linn T1|Tramslinn 1]] vum neie [[Stater Tram]], de [[Funiculaire Pafendall-Kierchbierg]], d'[[Gare Kierchbierg-Pafendall]] an d'[[Gare Houwald]] ginn a Betrib geholl. <gallery> Fichier:Luxtram 2018 06.jpg Fichier:Gare Kirchberg-Pfaffenthal 01.jpg Howald, halte CFL (3).jpg File:Luxembourg, inauguration tram (01).jpg </gallery> === Afrika === * {{8. Februar}}: De [[Mohamed Abdullahi Mohamed]] gëtt zum Staatspresident vu [[Somalia]] gewielt. * [[17. Mäerz]]: De [[Saâdeddine El Othmani]] gëtt zum neie Regierungschef a [[Marokko]] ernannt. <!-- 2 juillet: élections législatives au Sénégal. 16 et 30 juillet: élections législatives en République du Congo. 29 juillet: élections législatives au Gabon. août: élections législatives en Angola. --> * {{4. August}}: De [[Paul Kagame]] gëtt als President vu [[Ruanda]] erëmgewielt. * {{9. August}}: Den [[Uhuru Kenyatta]] gëtt als President vum [[Kenia]] erëmgewielt; d'Wal gëtt den 1. September vum Ieweschte Geriicht annuléiert. * [[15. August]]: Den [[Ahmed Ouyahia]] gëtt neie Premierminister an [[Algerien]]. * [[19. November]]: De [[Robert Mugabe]] gëtt als President vum [[Zimbabwe]] ofgesat, den [[Emmerson Mnangagwa]] gëtt de 24. November säin Nofollger. === Amerika === ==== Nordamerika ==== * [[20. Januar]]: Den [[Donald Trump]] gëtt als 45. President vun den USA vereedegt. ====Mëttel- a Südamerika ==== * {{7. Februar}}: De [[Jovenel Moïse]] gëtt neie President vun [[Haiti]]. * [[2. Abrëll]]: De [[Lenín Moreno]] gewënnt am zweeten Tour d'Presidentschaftswalen an [[Ecuador]]; hie gëtt de [[24. Mee]] vereedegt. <!-- 29 octobre: élections législatives en Argentine. 19 novembre: élections législatives et élection présidentielle au Chili --> === Asien === * [[12. Februar]]: De [[Gurbanguly Berdimuhamedow]] gëtt mat 98&nbsp;% vun de Stëmmen zum President vun [[Turkmenistan]] erëmgewielt. * {{9. Mee}}: De [[Moon Jae-in]] gëtt zum neie President vu [[Südkorea]] gewielt, nodeems seng Virgängerin [[Park Geun-hye]] den [[10. Mäerz]] vun hirem Amt suspendéiert gouf. * [[19. Mee]]: Den [[Hassan Rohani]] gëtt bei de Presidentewalen am [[Iran]] erëmgewielt. * [[10. Juli]]: De [[Khaltmaagiin Battulga]] gëtt neie President vun der [[Mongolei]] * [[20. Juli]]: De [[Ram Nath Kovind]] gëtt zum 14. Staatspresident vun [[Indien|Indie]] gewielt. * [[14. September]]: D'[[Halimah Yacob]] gëtt nei Staatspresidentin vu [[Singapur]] === Ozeanien & Pazifik === * [[26. Oktober]]: Als Folleg vun de Parlamentswalen an [[Neiséiland]] vum 23. September gëtt d'[[Jacinda Ardern]] als nei Premierministesch vereedegt. === Arabesch Welt === == Konscht & Kultur == * [[Aarhus]] a [[Paphos]] sinn [[Europäesch Kulturhaaptstad]] 2017. === Molerei === === Literatur === * De [[Georges Hausemer]] kritt de [[Batty-Weber-Präis]] 2017. * D'[[Nora Wagener]] kritt de [[Servais-Präis]] fir hiert Buch ''[[Larven (Kuerzgeschichten)|Larven]]'' * D'[[Anja Di Bartolomeo]] gewënnt fir hire Reccueil ''Chamäleons'' den 1. Präis vum [[Concours littéraire national 2017|nationale Literaturconcours 2017]]. === Musek === * [[11. Januar]]: D'[[Elbphilharmonie]] zu [[Hamburg]] geet op. * De [[Salvador Sobral]] gewënnt den [[Eurovision Song Contest 2017]] zu [[Kiew]]. === Kino === * ''[[Elle (Film 2016)|Elle]]'' vum [[Paul Verhoeven (hollännesche Filmregisseur)|Paul Verhoeven]] gewënnt de ''[[César]]'' fir de beschte Film. * ''[[Moonlight (Film 2016)|Moonlight]]'' gewënnt den ''[[Oscar]]'' fir de beschte Film. * ''[[The Square]]'' vum [[Ruben Östlund]] gewënnt d'''[[Gëlle Palm]]'' um [[Filmfestival vu Cannes]]. ====Lëtzebuerg==== *Première vun: ''[[Rusty Boys]]'' (25.1.), ''[[Barrage (Film)|Barrage]]'' (19.7.), ''[[Gutland]]'' (8.9.), ''[[Sixty8]]'' (27.9.),... == Ekonomie == * 1. September: De katareschen Investmentfong Precision Capital kënnegt un, seng 90&nbsp;%-Bedeelegung un der [[Banque internationale à Luxembourg|BIL]] fir annerhallef Milliard Euro der chineesescher [[Legend Holdings]] ze verkafen. == Wëssenschaft & Technik == * [[26. Abrëll]]: D'Sond [[Cassini-Huygens|Cassini]] flitt duerch d'[[Réng vum Saturn]] fir dës vun no s'ënnersichen. De [[15. September]] desintegréiert se sech um Enn vun hirer Missioun vun iwwer 20 Joer. * [[19. Oktober]]: Den éischten interstellaren Asteroid mam Numm [[1I/ʻOumuamua]] gëtt entdeckt. == Sport == * [[28. Januar|28.]]/[[29. Januar]]: [[Cyclocross-Weltmeeschterschaft 2017]] zu Bieles. * [[25. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu Lëtzebuerg an der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2018]] 1:3 géint [[franséisch Foussballnationalekipp|Frankräich]], den [[Aurélien Joachim]] huet de Gol fir Lëtzebuerg geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=2115 D'Detailer vum Match Lëtzebuerg-Frankräich vum 25. Mäerz 2017] op eu-football.info</ref> * [[28. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Hesper an engem Frëndschaftsmatch 0:2 géint de Cap Vert.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=2228 D'Detailer vum Match Lëtzebuerg-Cape Vert] op der Websäit eu-football.info</ref> * {{4. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt am Josy-Barthel-Stadion an engem Frëndschaftsmatch 2:1 géint Albanien. Den [[David Turpel]] an de [[Kevin Malget]] hunn d'Goler fir Lëtzebuerg geschoss.<ref>[https://eu-football.info/_match.php?id=15297 D'Detailer vum Match Lëtzebuerg-Albanien] op der Websäit eu-football.info</ref> * {{9. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Rotterdam, an der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2018, 0:5 géint Holland.<ref>http://www.bbc.co.uk/sport/football/40225298</ref><ref>[https://eu-football.info/_match.php?id=2117 Detailer vum Match Holland-Lëtzebuerg] op der Websäit eu-football.info</ref> * [[23. Juli]]: De Britt [[Chris Froome]] gewënnt fir d'véiert Kéier den [[Tour de France 2017|Tour de France]]. * [[31. August]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt am Josy-Barthel-Stadion an engem Qualifikatiounsmatch fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2018, 1:0 géint Wäissrussland. Den [[Daniel da Mota]] huet de Gol fir Lëtzebuerg geschoss.<ref>[https://eu-football.info/_match.php?id=2258 D'Detailer vum Match Lëtzebuerg-Wäissrussland] op der Websäit eu-football.info</ref> * {{3. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Toulouse]] an engem Qualifikatiounsmatch fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2018, 0:0 géint Frankräich.<ref>[https://eu-football.info/_match.php?id=2261 D'Detailer vum Match Frankräich-Lëtzebuerg] op der Websäit eu-football.info</ref> * {{7. Oktober}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Stockholm]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2018, 0:8 géint Schweden.<ref>http://www.rtl.lu/sport/1083086.html</ref> * [[10. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der Stad an engem Qualifikatiounsmatch fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2018, 1:1 géint Bulgarien. Den [[Olivier Thill]] huet de Gol fir Lëtzebuerg geschoss.<ref>http://www.rtl.lu/sport/football/1083087.html</ref> * {{9. November}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt am Josy-Barthel-Stadion an engem Frëndschaftsmatch 2:1 géint Ungarn. Den [[Aurélien Joachim]] an de [[Marvin Martins da Graça]] hunn d'Goler fir Lëtzebuerg geschoss.<ref>[https://eu-football.info/_match.php?id=15314 D'Detailer vum Match Lëtzebuerg–Ungarn]</ref> == Gebuer == == Gestuerwen == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 110 | Bild1 = Mário Soares Dec2008.jpg | Text1 = Mário Soares | Bild2 = Roman Herzog.jpg | Text2 = Roman Herzog | Bild3 = John Hurt at the 2009 Tribeca Film Festival.jpg | Text3 = John Hurt | Bild4=JarreauAlDuesseldorf1981.jpg | Text4= Al Jarreau | Bild5=Chuck-berry-2007-07-18.jpg | Text5= Chuck Berry | Bild6=DEG BRET 222.jpg | Text6=Christine Kaufmann | Bild7=Daliah Lavi (1966).jpg | Text7=Daliah Lavi | Bild8=Sir Roger Moore 3 (cropped).jpg | Text8=Roger Moore | Bild9=Helmut Kohl 1989.jpg | Text9=Helmut Kohl }}{{Méi Biller | direction = vertical | width = 110 | Bild1=Simone Veil, gymnase Japy 2008 02 27 n3.jpg | Text1=Simone Veil | Bild2 =San Sebastian Film Festival Jeanne Moreau crop 2.jpg | Text2 =Jeanne Moreau | Bild3 = Jerry Lewis - 1960s.jpg | Text3 = Jerry Lewis | Bild4=Darc-mireille1.JPG | Text4= Mireille Darc | Bild5=Jean Rochefort 2013.jpg | Text5= Jean Rochefort | Bild6=Danielle Darrieux Five Fingers 2.jpg | Text6=Danielle Darrieux | Bild7=Fats Domino 1977.jpg | Text7=Fats Domino | Bild8=Jana Novotna.JPG | Text8=Jana Novotná | Bild9=Salon du livre de Paris 2011 - Jean d'Ormesson - 001.jpg | Text9=Jean d'Ormesson }}{{Méi Biller | direction = vertical | width = 110 | Bild1= Mihai I.jpg | Text1=Mihai I. | Bild2=Johnny Hallyday 2012 3.jpg | Text2=Johnny Hallyday | Bild3=Lisa-Berg--w.jpg | Text3=Lisa Berg }} * {{4. Januar}}: [[Georges Prêtre]], franséischen Dirigent. * {{5. Januar}}: [[Klaus Wildbolz]], Schwäizer Schauspiller. * {{7. Januar}}: [[Mário Soares]], portugisesche Politiker. * {{8. Januar}}: [[Ruth Perry (Politikerin)|Ruth Perry]], liberianesch Politikerin. * {{0}}8. Januar: [[Akbar Haschemi Rafsandschani]], Staatspresident vum Iran. * {{0}}8. Januar: [[Peter Sarstedt]], brittesche Sänger a Songwriter. * [[10. Januar]]: [[Roman Herzog]], däitsche Bundespresident. * [[12. Januar]]: [[Gianfranco Bettetini]], italieenesche Filmkritiker a Filmregisseur. * [[13. Januar]]: [[Pierre Drauth]], lëtzebuergesche Komponist an Organist. * 13. Januar: [[Nic Daubenfeld]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler, Politiker (LSAP) an Historiker. * [[17. Januar]]: [[Heng Freylinger]], lëtzebuergesche Ringer. * [[19. Januar]]: [[Loalwa Braz]], brasilianesch Sängerin. * [[26. Januar]]: [[Bohdan Paczowski]], polneschen Architekt. * 26. Januar: [[Mike Connors (Schauspiller, 1925)|Mike Connors]], armeenesch-amerikanesche Filmschauspiller. * [[27. Januar]]: [[John Hurt]], brittesche Schauspiller. * 27. Januar: [[Emmanuelle Riva]], franséisch Schauspillerin. * 27. Januar: [[Paul Steffen]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{8. Februar}}: [[Peter Mansfield]], brittesche Physiker. * {{0}}8. Februar: [[Jan Vansina]], belschen Anthropolog an Historiker. * [[12. Februar]]: [[Al Jarreau]], US-amerikaneschen Jazzsänger. * [[18. Februar]]: [[Jacques Dollar]], lëtzebuergeschen Historiker, Sculpteur, Moler an Zeechner. * [[22. Februar]]: [[Martin Lüttge]], däitsche Schauspiller. * [[26. Februar]]: [[Bill Paxton]], US-amerikanesche Schauspiller. * 26. Februar: [[Jean-Louis Le Goff]], franséische Schauspiller. * {{3. Mäerz}}: [[René Préval]], haitianesche Politiker a Staatspresident. * {{8. Mäerz}}: [[George A. Olah]], US-amerikanesche Cheemiker. * [[17. Mäerz]]: [[Derek Walcott]], lucianesch-britteschen Dichter a Schrëftsteller. * 17. Mäerz: [[Robert Day]], englesche Filmregisseur. * [[18. Mäerz]]: [[Chuck Berry]], US-amerikanesche Museker. * [[19. Mäerz]]: [[Roger Pingeon]], franséische Vëlossportler. * [[23. Mäerz]]: [[Lola Albright]], US-amerikanesch Schauspillerin a Sängerin. * [[28. Mäerz]]: [[Christine Kaufmann]], éisträichesch-däitsch Schauspillerin an Autorin. * [[30. Mäerz]]: [[Gilbert Baker]], US-amerikanesche Kënschtler a Createur vum [[Reeboufändel]]. * [[31. Mäerz]]: [[James Rosenquist]], US-amerikanesche Pop-Art-Kënschtler. * 31. Mäerz: [[Stenia Zapalowska]], polnesch-lëtzebuergesch Dänzerin. * {{3. Abrëll}}: [[Renate Schroeter]], däitsch Schauspillerin. * {{5. Abrëll}}: [[Marion Hammang]], lëtzebuergesch Kraaftsportlerin. * {{6. Abrëll}}: [[Jack Pinoteau]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{8. Abrëll}}: [[Aloyse Schiltz]], lëtzebuergeschen Offizéier a Resistenzler * [[11. Abrëll]]: [[J. Geils]], US-amerikanesche Museker. * [[12. Abrëll]]: [[Michael Ballhaus]], däitsche Kameramann. * [[18. Abrëll]]: [[Yvonne Monlaur]], franséisch Schauspillerin. * [[22. Abrëll]]: [[Gustavo Rojo]], uruguayesche Schauspiller a Filmproduzent. * 22. Abrëll: [[Michele Scarponi]], italieenesche Vëlossportler. * [[26. Abrëll]]: [[Jonathan Demme]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[30. Abrëll]]: [[Lorna Gray]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{1. Mee}}: [[Pierre Gaspard-Huit]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{2. Mee}}: [[A. R. Penck]], däitsche Moler. * {{3. Mee}}: [[Lukas Ammann]], Schwäizer Schauspiller. * {{0}}3. Mee: [[Daliah Lavi]], israeelesch Schauspillerin a Schlagersängerin. * {{4. Mee}}: [[Victor Lanoux]], franséische Schauspiller. * {{9. Mee}}: [[Robert Miles]], Schwäizer Museker. * {{0}}9. Mee: [[Michael Parks]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[10. Mee]]: [[Emmanuèle Bernheim]], franséisch Schrëftstellerin an Dréibuchautorin. * [[14. Mee]]: [[Powers Boothe]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[15. Mee]]: [[Bernd Fischerauer]], éisträichesche Filmregisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[16. Mee]]: [[Gunnar Möller]], däitsche Schauspiller. * [[22. Mee]]: [[Roger Moore]], brittesche Schauspiller. * [[26. Mee]]: [[Zbigniew Brzezinski]], polnesch-amerikanesche Politikwëssenschaftler. * [[27. Mee]]: [[Gregg Allman]], US-amerikanesche Rockmuseker. * [[28. Mee]]: [[Maury Dexter]], US-amerikanesche Filmregisseur. * 28. Mee: [[Jean-Marc Thibault]], franséische Schauspiller a Regisseur. * [[29. Mee]]: [[Konstantinos Mitsotakis]], griichesche Politiker. * 29. Mee: [[Manuel Noriega]], panameseschen Offizéier a Politiker * {{2. Juni}}: [[Georges Thorn]], lëtzebuergesche Jurist a President vum Staatsrot. * {{9. Juni}}: [[Adam West]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[13. Juni]]: [[Anita Pallenberg]], däitsch Schauspillerin a Moudendesignerin. * [[16. Juni]]: [[John G. Avildsen]], US-amerikanesche Filmregisseur. * 16. Juni: [[Helmut Kohl]], däitsche Politiker. * [[22. Juni]]: [[Gunter Gabriel]], däitsche Sänger. * 22. Juni: [[Quett Masire]], Politiker a Staatspresident aus Botswana. * [[24. Juni]]: [[Victor Conzemius]], lëtzebuergesche Kierchenhistoriker. * [[26. Juni]]: [[Habib Thiam]], senegaleesesche Politiker. * [[27. Juni]]: [[Mikael Nyqvist]], schweedesche Schauspiller. * [[29. Juni]]: [[Nadine Basile]], franséisch Schauspillerin. * [[30. Juni]]: [[Simone Veil]], franséisch Politikerin. * {{2. Juli}}: [[Chris Roberts (Sänger)|Chris Roberts]], däitsche Schlagersänger. * {{3. Juli}}: [[Solvi Stübing]], däitsch Schauspillerin. * {{4. Juli}}: [[Jeannot Belling]], lëtzebuergesche Politiker. * {{5. Juli}}: [[Pierre Henry]], franséische Komponist. * {{8. Juli}}: [[Elsa Martinelli]], italieenesch Schauspillerin. * [[13. Juli]]: [[Liu Xiaobo]], chineesesche Schrëftsteller an Dissident. * [[14. Juli]]: [[Anne Golon]], franséisch Schrëftstellerin. * 14. Juli: [[Maryam Mirzakhani]], iranesch Mathematikerin. * [[15. Juli]]: [[Martin Landau]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[16. Juli]]: [[George A. Romero]], US-amerikanesche Regisseur. * [[17. Juli]]: [[Pierre Kraus]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[18. Juli]]: [[Max Gallo]], franséischen Auteur a Politiker. * [[20. Juli]]: [[Chester Bennington]], US-amerikanesche Sänger. * 20. Juli: [[Andrea Jürgens]], däitsch Sängerin. * 20. Juli: [[Claude Rich]], franséische Schauspiller. * [[27. Juli]]: [[Jean-Paul Harpes]], lëtzebuergesche Philosophie-Professer. * 27. Juli: [[Sam Shepard]], US-amerikanesche Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[31. Juli]]: [[Jean-Claude Bouillon]], franséische Schauspiller. * 31. Juli: [[Jeanne Moreau]], franséisch Schauspillerin. * {{3. August}}: [[Ty Hardin]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{0}}3. August: [[Robert Hardy]], englesche Schauspiller. * {{8. August}}: [[Glen Campbell]], US-amerikanesche Sänger. * [[13. August]]: [[Joseph Bologna]], US-amerikanesche Schauspiller, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[15. August]]: [[Jacqueline Monsigny]], franséisch Schrëftstellerin, Dréibuchauteurin, Schauspillerin an Televisiounsmoderateurin. * [[16. August]]: [[Wera Witaljewna Glagolewa]], russesch Schauspillerin a Regisseurin. * 16. August: [[Henri Regenwetter]], lëtzebuergeschen Naturschützer. * [[20. August]]: [[Margot Hielscher]], däitsch Sängerin a Schauspillerin. * 20. August: [[Jerry Lewis]], US-amerikanesche Schauspiller, Komiker, Filmregisseur a -produzent. * [[22. August]]: [[Alain Berbérian]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[28. August]]: [[Mireille Darc]], franséisch Schauspillerin. * [[30. August]]: [[Károly Makk]], ungaresche Filmregisseur an Dréibuchauteur * {{4. September}}: [[Gastone Moschin]], italieenesche Filmschauspiller. * {{5. September}}: [[Nicolaas Bloembergen]], hollännesch-US-amerikanesche Physiker an Nobelpräisdréier. * [[12. September]]: [[Heiner Geißler]], däitsche Politiker. * [[13. September]]: [[Frank Vincent]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[15. September]]: [[Albert Speer (1934)|Albert Speer]], däitschen Urbanist an Architekt. * 15. September: [[Harry Dean Stanton]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[27. September]]; [[Hugh Hefner]], US-amerikaneschen Editeur. * [[28. September]]: [[Antonio Isasi-Isasmendi]], spuenesche Filmregisseur. * [[29. September]]: [[Marcel Gérard]], lëtzebuergesche Sproocheprofesser an Auteur. * {{2. Oktober}}: [[Tom Petty]], US-amerikanesche Rockmuseker. * {{5. Oktober}}: [[Anne Wiazemsky]], franséisch Schauspillerin, Regisseurin a Schrëftstellerin. * {{8. Oktober}}: [[Nico Hienckes]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur. * {{9. Oktober}}: [[Jean Rochefort]], franséische Schauspiller. * [[10. Oktober]]: [[Jean Malget]], lëtzebuergesche Geeschtlechen, Lokalhistoriker a Kierchenhistoriker. * [[18. Oktober]]: [[Danielle Darrieux]], franséisch Schauspillerin. * [[19. Oktober]]: [[Umberto Lenzi]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[22. Oktober]]: [[Martin Linster]], lëtzebuergesche Fotograf. * 22. Oktober: [[Jean Werner]], lëtzebuergesche Jurist a Botaniker. * 22. Oktober: [[George Young (Rockmuseker)|George Young]], australesche Rockmuseker. * [[24. Oktober]]: [[Fats Domino]], US-amerikanesche Sänger. * {{3. November}}: [[Abdur Rahman Biswas]], 11. President vum Bangladesch. * {{5. November}}: [[Jeannine Theisen]], lëtzebuergesch Radiosspeakerin. * {{6. November}}: [[Karin Dor]], däitsch Schauspillerin. * {{7. November}}: [[Brad Harris]], US-amerikanesche Bodybuilder a Schauspiller. * [[10. November]]: [[Ray Lovelock]], italieenesche Schauspiller. * [[14. November]]: [[Jempy Schmitz]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[15. November]]: [[Nadine Bichler]], lëtzebuergesch Saxophonistin. * [[16. November]]: [[Luis Bacalov]], argentinesche Filmkomponist. * 16. November: [[Robert Hirsch (Schauspiller)|Robert Hirsch]], franséische Schauspiller. * 16. November: [[Lil Peep]], US-amerikanesche Rapper. * [[17. November]]: [[Salvatore Riina]], italieenesche Kriminellen. * [[18. November]]: [[Azzedine Alaïa]], tuneesesche Moudendesigner. * 18. November: [[Malcolm Young]], australesche Rockmuseker. * [[19. November]]: [[Jana Novotná]], tschechesch Tennisspillerin. * 19. November: [[Charles Manson]], US-amerikanesche Kriminellen. * [[21. November]]: [[Peter Berling]], däitsche Filmproduzent a Schauspiller. * 21. November: [[David Cassidy]], US-amerikanesche Sänger a Schauspiller. * [[26. November]]: [[Georg Iggers]], däitsch-amerikaneschen Historiker. * [[28. November]]: [[François Maroldt]], lëtzebuergeschen Enseignant a Politiker. * [[29. November]]: [[Véronique Nordey]], franséisch Schauspillerin. * [[30. November]]: [[Alain Jessua]], franséische Filmregisseur a Schrëftsteller. * {{2. Dezember}}: [[Mundell Lowe]], US-amerikaneschen Jazzgittarist an Arrangeur. * {{0}}2. Dezember: [[Ulli Lommel]], däitsche Schauspiller a Filmregisseur. * {{4. Dezember}}: [[Ali Abdullah Salih]], jemenittesche Politiker. * {{5. Dezember}}: [[Jean d'Ormesson]], franséischen Auteur a Journalist. * {{0}}5. Dezember: [[Mihai I. vu Rumänien|Mihai I.]], leschte Kinnek vu Rumänien. * {{6. Dezember}}: [[Johnny Hallyday]], franséische Rocksänger a Schauspiller. * {{7. Dezember}}: [[Philippe Maystadt]], belsche Politiker. * [[11. Dezember]]: [[Suzanna Leigh]], brittesch Schauspillerin. * [[21. Dezember]]: [[Lisa Berg]], lëtzebuergesch Cellistin. * [[28. Dezember]]: [[Sue Grafton]], US-amerikanesch Schrëftstellerin. == Um Spaweck == {{Commonscat}}{{Referenzen}} gxg6xjtpqh9phibk61ocqol6lbl4va3 0 96803 2711359 2571584 2026-10-08T07:08:03Z GilPeBot 65660 Ortho (via JWB) 2711359 wikitext text/x-wiki [[Fichier:HR-diag-no-text.svg|thumb|350px|[[Hertzsprung-Russell-Diagramm]]: <br>[[Absziss]]: [[Faarfindex]]]] En '''Hyperris''' ([[Liichtkraaftklass]] 0) ass e [[Stär]] mat gewalteger [[Mass (Physik)|Mass]] a [[Liichtkraaft]]. == Eegenschaften == Hyperrisen hunn en änlech grousst [[Volumen]] wéi [[Risestär|Iwwerris]]en, sinn awer nach méi masseräich an zeechne sech duerch eng ganz héich Liichtkraaft aus. En ettlech Hyperrisen hu méi wéi 100 Sonnemassen, woubäi si am Ufank vun hirer Entwécklung souguer 200 bis 250 Sonnemassen enthale kéinten. Domat reeche si un d'[[Eddington-Grenz]] erun, eng theoreetesch Héchstgrenz vun der Stäremass, vun där e Stär sou vill [[Stralung]] entwéckelt, datt hie seng baussenzeg Schichten ofstéisst. Déi genee Mechanissem vun der [[Stärengebuert|Genesis]] an der [[Stärentwécklung|Entwécklung]] vu sou masseräiche Stäre souwéi dem numeresche Wäert vun der Eddington-Grenz sinn Géigestand vun der aktueller Fuerschung<ref name="derstandard.at">[http://derstandard.at/1277338627801/Astronomie-Hellster-Stern-des-Universums-entdeckt Der Standard, Österreich, Hellster Riesenstern entdeckt]</ref>. Hyperrise si mat der dausend- bis milliounefacher Sonneliichtkraaft déi hellst [[Stär]]en. Hir Temperature sinn awer ganz verschidden. Si reeche vun 3.500&nbsp;[[Kelvin|K]] bis iwwer 35.000&nbsp;K. Bal all Hyperrise weise Variatiounen an hirer Liichtkraaft. D'Grënn sinn Instabilitéiten an hirem Kär bei moderaten Temperaturen an héijem Drock. Duerch de grousse bannenzegen Energieëmsaz liewen d'Hyperrisen nëmmen e puer Millioune Joer. Duerno explodéiere s als [[Supernova]] oder als (hypotheetesch) [[Hypernova]]. Et gëtt ugeholl, datt en Hyperris e stellaart [[Schwaarzt Lach]] hannerléisst. E kéint awer och duerch eng besonnesch Form vu Supernova, der [[Supernova#Net stabel Koppelsupernovae|net stabeler Koppelsupernova]] komplett zerstéiert ginn. == Bekannt Hyperrisen == Iwwerrise sinn duerch hir Raritéit schwiereg z'observéieren an z'ënnersichen. Et schéngt fir déi méi kill, giel- oder routliichtend Hyperrisen eng iewescht Grenz vun hirer Liichtkraaft ze ginn. Kee vun hinnen ass mé hell wéi −9,5^m [[absolut Hellegkeet]]. Dat ass ongeféier déi 500.000-fach Liichtstäerkt vun der Sonn. D'Grënn dofir si bis haut onbekannt. === Liichtkräfteg Blo Verännerlech (LBV) === Déi masseräichst Objete vun den ''[[Liichtkräftege Bloe Verännerlechen|hellblo Verännerleche]]'' gehéieren zu der Grupp vun den Hyperrisen an zu den hellste bekannte Stären: * Den ''[[Deneb]]'', de bekanntsten LBV, vun der Äerd aus gesinn den hellste Stär am [[Stärebild]] ''[[Cygnus (Stärebild)|Cygnus]]'', deen zesumme mam [[Altair]] an der [[Vega (Stär)|Vega]] d'''[[Summerdräieck]]'' formt. * De ''[[P Cygni]]'' och am Stärebild Cygnus, deem seng extreem onbestänneg [[absolut Magnitude]], déi vum [[Deneb]] am Ament nach iwwertrëfft. * Den ''[[S Doradus]]'' an der noer [[Galaxie]] ''[[Magellanesch Wolleken|Grouss Magellanesch Wollek]]''. Déi steet am südleche Stärebild ''[[Dorado (Stärebild)|Dorado]]''. An där Galaxie war och d'''[[Supernova 1987A]]''. * Den ''[[Eta Carinae]]'', am ''Carinaniwwel'' (''[[NGC 3372]]''). Dee Stär steet am südleche Stärebild ''[[Carina (Stärebild)|Carina]]''. Den ''Eta Carinae'' ass extreem masseräich, méiglecherweis huet hien eng bis zu 120 oder 150-fach Sonnemass an ass 4 oder 5 Milliounemol méi hell wéi d'Sonn. * De ''[[Pistoulestär]]'' am ''[[Stärekoup vun de Fünflingen]]'' no beim Zentrum vun der ''[[Mëllechstrooss]]'' am Särebild ''[[Sagittarius (Stärebild)|Sagittarius]]''. Et ass méiglech, datt dee Stär eng 150-fach Sonnemass huet an 1,7 Milliounemol méi hell wéi d'Sonn ass. * En ettlech Stären am [[Stärekoup]] ''[[1806-20]]''. Déi sinn op der anerer Säit vun der ''Mëllechstrooss''. Ee vun deene Stären, den ''[[LBV 1806-20]]'', ass den hellste bis dato bekannte Stär, ongeféier 2 bis 40 Milliounemol méi hell wéi eis Sonn. Gläichzäiteg gehéiert hien zu de masseräichste Stären iwwerhaapt. === Blo Hyperrisen === * Den Zeta-1 Scorpii, den hellste Stär vun der OB Zesummeballung Scorpius OB1 an e [[Liichtkräftege Bloe Verännerlechen|LBV]]-Kandidat. * Den MWC 314 am Stärebild [[Aquila (Stärebild)|Aquila]], en aneren LBV-Stär. * Den HD 169454 am Stärebild [[Scutum (Stärebild)|Scutum]]. * De BD −14° 5037 an der Géigend vum Cygnus OB2. * Den [[Cygnus OB2-12|Cygnus OB2 #12]], dee verschidden Auteuren als LBV gesinn. * De [[QPM-241]] am [[Quintuplet-Stärekoup]] am Stärebild Sagittarius === Giel Hyperrisen === {{Haaptartikel|Giel Hyperrisen}} Giel Hyperrise bilden eng extreem rar Klass vu Stären. Et si warscheinlech nëmmen e puer grouss Stären, déi net déi noutwendeg Mass hunn, fir [[Liichtkräftege Bloe Verännerlechen|Liichtkräfteg Blo Verännerlecher]] ze ginn. Si verännere sech kuerz virun hirem Enn zu Hyperrise mat enger gieler oder wäisser Phas.<ref>[http://jumk.de/astronomie/sterne-a/zwischenstufen.shtml Über Sterne: Zwischenstufen]</ref> An der [[Mëllechstrooss]] sinn nëmme siwen Objete bekannt:<ref>{{Citation|URL=http://www.scientific.at/2003/roe_0307.htm |Titel=Der Gelbe Hyperriese |Gekuckt=08.02.2013 |Archiv-Datum=03.01.2008 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20080103145947/http://www.scientific.at/2003/roe_0307.htm }}</ref> * De [[Rho Cassiopeiae]] (7&nbsp;Cas) am nërdleche Stärebild [[Cassiopeia (Stärebild)|Cassiopeia]] ass ongeféier 550.000-mol méi hell wéi eis Sonn an 10.000 Liichtjoer vun eis ewech. Duerch seng aktuell Pulsatiounen ass hien e Kandidat fir déi nächst [[Supernova]] an eiser Galaxis. * De [[V509 Cassiopeiae]] (HR 8752) * De [[V382 Carinae]] (x Carinae) * Den IRC+10420 am Stärebild Aquila * en ettlech Stären am [[Westerlund 1]] [[Fichier:Star-sizes.jpg|thumb|400px|Gréisstenverglach vu bekannte Stären. Rout Iwwerrisen ainn am Bildofschnëtt Nr. 5 an Nr. 6]] === Rout Hyperrisen === * [[RW Cephei]] * NML Cygni * VX Sagittarii * S Persei (IDS 02156+5808 A) * [[VY Canis Majoris]] === Extraen === Ee vun de masseräichste bekannte Stären ass den [[R136a1]] am Tarantelniwwel vun der Grousser [[Magellanesch Wolleken|Magellanescher Wollek]]. Hien ass ongeféier eng Millioun Joer al, huet nach déi 265fach Mass vun eiser Sonn (vun ufanks ongeféier 320 [[Sonnemass]]en) a straalt zéng Milliounemol méi hell wéi eis Sonn. Den R136a1 ass en Deel vun engem Cluster vu jonken, masseräiche Risestären; d'Stärendicht ass do 100.000-mol méi héich wéi déi an der Noperschaft vun eiser Sonn.<ref name="derstandard.at"/> == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} * [[Giele Ris]] * [[Roude Ris]] == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20131029212352/http://hera.ph1.uni-koeln.de/~heintzma/Sp4/S501.htm Rho Cassiopeiae] * [http://articles.adsabs.harvard.edu/full/seri/MitAG/0063//0000179.000.html UV-Spektroskopie vun 3 Hyperrisen] {{Referenzen}} [[Kategorie:Stären]] l5p11av4x2hyzinpnno19t3vx918rx1 0 98192 2711348 2627302 2026-10-08T06:14:09Z ~2026-54143-59 73546 2711348 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Oort-Wollek.jpg|thumb|Oort-Wollek (netmoossstäblecht Schema)]] [[Fichier:Kuiper belt oort cloud.svg|thumb|upright=1.3|Oort-Wollek (NASA-Graphik)]] D''''Oort-Wollek''', heinansdo och als '''Zirkumsolar Koméitewollek''' oder '''Öpik-Oort-Wollek''' bezeechent, ass eng [[Hypothees|hypothetesch]] an net sécher nogewisen Unheefung vun astronomeschen Objeten am baussenzege Beräich vun eisem [[Sonnesystem]]. == Theorie == D'Wollek gouf [[1950]] vum hollänneschen Astronom [[Jan Hendrik Oort]] als Urspronksplaz vun de laangperiodesche [[Koméit]]e postuléiert. Den Oort hat dobäi e Virschlag vum estneschen Astronom [[Ernst Öpik]] vun [[1932]] opgegraff. Den Oort hat seng Hypothees mat Ënnersich vu Koméitebunnen a mat der Iwwerleeung begrënnt, datt d'Koméiten net aus de bekannte Regioune vum [[Sonnesystem]] stame kéinten, wéi bis dohin ugeholl gouf. D'Koméite ginn am Verlaf vun ettleche Passagen am Beräich vun de [[Planéit]]en, duerch de staarke [[Sonnewand]] an duerch d'Formung vum Koméiteschwäif zerstéiert. No dësen ale Virstellungen däerfte si dofir haut net méi virkommen. == Ausmooss == Der Theorie no ëmschléisst déi vum Oort ugeholle "Wollek" schuelefërmeg déi iwwereg Zone vum Sonnesystem an engem Ofstand zu der Sonn vu bis zu 100.000 [[Astronomesch Eenheet|Astronomeschen Eenheeten]] (AE), wat ronn 1,6&nbsp;[[Liichtjoer]] entspriechen. Am Verglach dozou ass deen nächste [[Stär]] [[Proxima Centauri]] 4,2&nbsp;Liichtjoer an de sonnewäiteste Planéit [[Neptun (Planéit)|Neptun]] 30&nbsp;AE vun der Sonn ewech. Déi vum Sonnewand duerchstréimt [[Heliosphär]] huet e geschate Radius vu ronn 110 bis 150&nbsp;AE. D'Zuel vun den Objete läit geschat tëscht honnert Milliarden an enger [[Billioun]]. Méiglecherweis geet d'Wollek vum Oort kontinuéierlech an d'[[Kuiperceinture]] iwwer, deem seng Objeten awer géint d'[[Ekliptik]] konzentréiert sinn. == Genesis == D'Wollek vum Oort besteet no haiteger Opfaassung aus Gestengs-, Stëbs- an Äiskierper vun ënnerschiddleche Gréissten, déi bei der Genesis vum Sonnesystem an dem Zesummeschloss zu Planéiten iwwereg bliwwe sinn. Dës sougenannte [[Planéitesimal]]e goufe vum [[Jupiter (Planéit)|Jupiter]] an den anere grousse Planéiten an déi baussenzeg Beräicher vum Sonnesystem geschleidert. Duerch de [[Gravitatioun|gravitativen]] Afloss vun Nopeschstäre goufen d'Bunne vun den Objete mat der Zäit sou gestéiert, datt si haut bal [[isotrop]] an enger Schuel ëm d'Sonn verdeelt sinn. Wéinst der wäit gréisserer Distanz zu den Nopeschstäre sinn d'Objete vun der Oort-Wollek trotz hirer relativ grousser Distanz zu der Sonn gravitativ un dës gebonnen, also feste Bestanddeel vum Sonnesystem. == Koméiten == [[Fichier:Oort cloud Sedna orbit-lb.svg|thumb|upright=2.2|Oort-Wollek, Kuiperceinture an d'Ëmlafbunn vum Sedna am Verglach]] Duerch den Afloss vun de [[Gravitatiounsfeld]]er vun den Nopeschstäre souwéi de [[Galaktesch Gezäiten|galaktesche Gezäiten]] ginn d'Ëmlafbunne vun den Objeten aus der Oort-Wollek gestéiert an ettlech vun hinne geroden an dat bannenzegt Sonnesystem. Do triede si dann als laangperiodesch [[Koméit]]e mat enger Period vun e puer dausend Joer, op. Kuerzperiodesch Koméite kënne sech net an der Oort-Wollek formen, well d'Stéierung duerch déi grouss [[Gasplanéit]]en déi dofir gebraucht gëtt net effektiv genuch wier. D'Wollek vum Oort ass net déi eenzeg Urspronksplaz vu Koméiten. Koméite mat enger mëttlerer Periodelängt stamen aus der Kuiperceinture. == Onkloer Ofgrenzung == En direkten Nowäis vun der Oort-Wollek duerch Observatioun ass och an Zukunft net z'erwaarden, awer et gëtt genuch indirekt Unzeechen, soudatt hir Existenz zimmlech sécher ass. D'Wollek vum Oort gëtt ënnerdeelt an eng (bis elo net observéiert) bannenzeg Oort-Wollek an eng baussenzeg Oort-Wollek, woubäi d'Grenz bei enger grousser Hallefachs vun der Ëmlafbunn vun 10.000 bis 20.000&nbsp;AE ugeholl gëtt. Grond fir dës Ënnerdeelung ass d'[[Jupiter-Barriär]], déi verhënnert, datt Koméite mat enger grousser Hallefachs méi kleng wéi 10.000&nbsp;AE an dat bannenzegt Sonnesystem komme kënnen. Objete vun der bannenzeger Oort-Wollek gëllen dofir [[De jure / de facto|de facto]] als net observéierbar. D'Entdecker vum extreem wäit baussenzege Planetoid [[(90377) Sedna|Sedna]] –&nbsp;mat engem [[Aphel]] vun ongeféier 926&nbsp;AE&nbsp;– hu virgeschloen dësen Objet zu der bannenzeger Oort-Wollek ze zielen, déi awer bis elo net allgemeng akzeptéiert ass. == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} * [[Himmelskierper]] * [[Nemesis (Stär)]] * [[Transneptuneschen Objet]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Oort cloud|Oort Wollek}} * [https://web.archive.org/web/20090810155521/http://www.meta-evolutions.de/pages/ssdc-oortsche-wolke.html Oort Wollek an d'Koméiten] [[Kategorie:Koméiten]] [[Kategorie:Transneptunesch Objeten]] [[Kategorie:Hypothetesch astronomesch Objeten]] ma0cuo7uux05wjr72vfd1wm91mj40lw 2711355 2711348 2026-10-08T07:06:09Z GilPe 14980 2711355 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Oort-Wollek.jpg|thumb|Oort-Wollek (netmoossstäblecht Schema)]] [[Fichier:Kuiper belt oort cloud.svg|thumb|upright=1.3|Oort-Wollek (NASA-Graphik)]] D''''Oort-Wollek''', heinansdo och als '''Zirkumsolar Koméitewollek''' oder '''Öpik-Oort-Wollek''' bezeechent, ass eng [[Hypothees|hypotheetesch]] an net sécher nogewisen Unheefung vun astronomeschen Objeten am baussenzege Beräich vun eisem [[Sonnesystem]]. == Theorie == D'Wollek gouf [[1950]] vum hollänneschen Astronom [[Jan Hendrik Oort]] als Urspronksplaz vun de laangperiodesche [[Koméit]]e postuléiert. Den Oort hat dobäi e Virschlag vum estneschen Astronom [[Ernst Öpik]] vun [[1932]] opgegraff. Den Oort hat seng Hypothees mat Ënnersich vu Koméitebunnen a mat der Iwwerleeung begrënnt, datt d'Koméiten net aus de bekannte Regioune vum [[Sonnesystem]] stame kéinten, wéi bis dohin ugeholl gouf. D'Koméite ginn am Verlaf vun ettleche Passagen am Beräich vun de [[Planéit]]en, duerch de staarke [[Sonnewand]] an duerch d'Formung vum Koméiteschwäif zerstéiert. No dësen ale Virstellungen däerfte si dofir haut net méi virkommen. == Ausmooss == Der Theorie no ëmschléisst déi vum Oort ugeholle "Wollek" schuelefërmeg déi iwwereg Zone vum Sonnesystem an engem Ofstand zu der Sonn vu bis zu 100.000 [[Astronomesch Eenheet|Astronomeschen Eenheeten]] (AE), wat ronn 1,6&nbsp;[[Liichtjoer]] entspriechen. Am Verglach dozou ass deen nächste [[Stär]] [[Proxima Centauri]] 4,2&nbsp;Liichtjoer an de sonnewäiteste Planéit [[Neptun (Planéit)|Neptun]] 30&nbsp;AE vun der Sonn ewech. Déi vum Sonnewand duerchstréimt [[Heliosphär]] huet e geschate Radius vu ronn 110 bis 150&nbsp;AE. D'Zuel vun den Objete läit geschat tëscht honnert Milliarden an enger [[Billioun]]. Méiglecherweis geet d'Wollek vum Oort kontinuéierlech an d'[[Kuiperceinture]] iwwer, deem seng Objeten awer géint d'[[Ekliptik]] konzentréiert sinn. == Genesis == D'Wollek vum Oort besteet no haiteger Opfaassung aus Gestengs-, Stëbs- an Äiskierper vun ënnerschiddleche Gréissten, déi bei der Genesis vum Sonnesystem an dem Zesummeschloss zu Planéiten iwwereg bliwwe sinn. Dës sougenannte [[Planéitesimal]]e goufe vum [[Jupiter (Planéit)|Jupiter]] an den anere grousse Planéiten an déi baussenzeg Beräicher vum Sonnesystem geschleidert. Duerch de [[Gravitatioun|gravitativen]] Afloss vun Nopeschstäre goufen d'Bunne vun den Objete mat der Zäit sou gestéiert, datt si haut bal [[isotrop]] an enger Schuel ëm d'Sonn verdeelt sinn. Wéinst der wäit gréisserer Distanz zu den Nopeschstäre sinn d'Objete vun der Oort-Wollek trotz hirer relativ grousser Distanz zu der Sonn gravitativ un dës gebonnen, also feste Bestanddeel vum Sonnesystem. == Koméiten == [[Fichier:Oort cloud Sedna orbit-lb.svg|thumb|upright=2.2|Oort-Wollek, Kuiperceinture an d'Ëmlafbunn vum Sedna am Verglach]] Duerch den Afloss vun de [[Gravitatiounsfeld]]er vun den Nopeschstäre souwéi de [[Galaktesch Gezäiten|galaktesche Gezäiten]] ginn d'Ëmlafbunne vun den Objeten aus der Oort-Wollek gestéiert an ettlech vun hinne geroden an dat bannenzegt Sonnesystem. Do triede si dann als laangperiodesch [[Koméit]]e mat enger Period vun e puer dausend Joer, op. Kuerzperiodesch Koméite kënne sech net an der Oort-Wollek formen, well d'Stéierung duerch déi grouss [[Gasplanéit]]en déi dofir gebraucht gëtt net effektiv genuch wier. D'Wollek vum Oort ass net déi eenzeg Urspronksplaz vu Koméiten. Koméite mat enger mëttlerer Periodelängt stamen aus der Kuiperceinture. == Onkloer Ofgrenzung == En direkten Nowäis vun der Oort-Wollek duerch Observatioun ass och an Zukunft net z'erwaarden, awer et gëtt genuch indirekt Unzeechen, soudatt hir Existenz zimmlech sécher ass. D'Wollek vum Oort gëtt ënnerdeelt an eng (bis elo net observéiert) bannenzeg Oort-Wollek an eng baussenzeg Oort-Wollek, woubäi d'Grenz bei enger grousser Hallefachs vun der Ëmlafbunn vun 10.000 bis 20.000&nbsp;AE ugeholl gëtt. Grond fir dës Ënnerdeelung ass d'[[Jupiter-Barriär]], déi verhënnert, datt Koméite mat enger grousser Hallefachs méi kleng wéi 10.000&nbsp;AE an dat bannenzegt Sonnesystem komme kënnen. Objete vun der bannenzeger Oort-Wollek gëllen dofir [[De jure / de facto|de facto]] als net observéierbar. D'Entdecker vum extreem wäit baussenzege Planetoid [[(90377) Sedna|Sedna]] –&nbsp;mat engem [[Aphel]] vun ongeféier 926&nbsp;AE&nbsp;– hu virgeschloen dësen Objet zu der bannenzeger Oort-Wollek ze zielen, déi awer bis elo net allgemeng akzeptéiert ass. == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} * [[Himmelskierper]] * [[Nemesis (Stär)]] * [[Transneptuneschen Objet]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Oort cloud|Oort Wollek}} * [https://web.archive.org/web/20090810155521/http://www.meta-evolutions.de/pages/ssdc-oortsche-wolke.html Oort Wollek an d'Koméiten] [[Kategorie:Koméiten]] [[Kategorie:Transneptunesch Objeten]] [[Kategorie:Hypothetesch astronomesch Objeten]] dvy3jz7rqg3ytf1cvw2ohw8cux1438f 0 103904 2711357 2428931 2026-10-08T07:07:15Z GilPeBot 65660 Ortho (via JWB) 2711357 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Carbon Planet.JPG|thumb|Kënschtlerescht Bild vun engem Kuelestoffplanéit. Wéinst der Kuelenwaasserstoffpresenz ass d'Uewerfläch donkel a roudelzeg.]] E '''Kuelestoffplanéit''', och als '''Diamantplanéit''' oder '''Karbitplanéit''' bezeechent, ass eng hypotheetesch Planéiteform, déi vum [[Marc Kuchner]] virgeschloe gouf. Sou ee Planéit sollt sech aus protoplanetare Stëbscheiwen, déi vill [[Kuelestoff]] a wéineg [[Sauerstoff]] hunn, bilde kënnen. D'Éntwécklung vu sou engem Planéit sollt no Erkenntnesser vun der Planéitefuerschung vu siliziumräiche Planéiten (wéi d'[[Äerd]], d'[[Venus (Planéit)|Venus]] asw.) ofwäichen. == Definitioun == Wéi déi bekannt terrestresch Planéite soll och e Kuelestoffplanéit en Eisekär hunn. Ëm dee Kär sollte sech Schuele vun [[Siliciumcarbid]] an [[Titancarbid]] bilden op där nees eng déck Schicht Kuelestoff roue sollt. Déi Kuelestoffschicht däerft aus [[Graphit]] bestoen, ausserdeem, wa genuch [[Drock (Physik)|Drock]] zu senger Hierstellung do ass, kéinten [[Diamant]]e bei [[Vulkan]]ausbréch ausgeworf ginn a reegelrecht [[Bierg]]er op der Uewerfläch formen. Op der Uewerfläch sollten doriwwer eraus verschidde [[Kuelewaasserstoff]]er (z.&nbsp;B. Methan) a [[Gas]]e wéi [[Kuelemonoxid]] sinn. Sollt [[Waasser]] op deene Planéite sinn, kéint et entwéckelt [[Liewen]] mat [[Stoffwiessel]] do ginn. == Charakteristiken == Kuelestoffplanéite sollten eng änlech [[Dicht]] hu wéi Planéite mat haaptsächlech [[silizium]]haltegem Mantel. Dofir däerft et schwéier ginn, si vun änlechen z'ënnerscheeden. Geologesch Strukture wéi Flëss a Bierger kënnen och do sinn, allerdéngs mat aneren Elementer (z.&nbsp;B. Mierer déi net aus Waasser, mä aus Uelege bestinn). Sollt d'[[Temperatur]] bestëmmt Wäerter net iwwerschreiden (z.&nbsp;B. 350&nbsp;[[Kelvin|K]]), kéinte sech laangketteg [[Molekül]]ler formen, déi sech an der Atmosphär usammelen a schliisslech op d'Uewerfläch erofreenen. Dee vun der [[NASA]] geplangten [[Terrestrial Planet Finder]]-Projet soll an der Lag sinn, Kuelestoffplanéiten, wa s'existéieren, z'entdecken. == Méiglech Kuelestoffplanéiten == De [[Pulsar]] [[PSR B1257+12|PSR 1257+12]] kéint vun engem Kuelestoffplanéit ([[PSR 1257+12 b]]) ëmkreest ginn. Ausserdeem erwaart ee Kuelestoffplanéiten an der Géigend vum [[galakteschen Zentrum]], well [[Stär]]en do vill méi Kuelestoff hu wéi zum Beispill d'[[Sonn]]. Duerch d'[[Akkumulatioun (Geowëssenschaften)|Akkumulatioun]] vun [[Element (Chimie)|Elementer]] mat enger héijer [[Uerdnungszuel]] am Zäitverlaf (duerch [[Kärfusioun]] bannen an de Stäre mat uschléissendem Fräisetzen duerch [[Supernova]]en) kéint d'Konzentratioun vu Kuelestoff do déi néideg Héicht schonn erreecht hunn. Et gëtt ugeholl, datt et sech bei deem am August [[2011]] entdeckten Exoplanéit [[PSR J1719-1438b]] ëm e Kuelestoffplanéit handelt. == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} * [[Kuelestoff]] * [[Exoplanéit]] * [[Eiseplanéit]] * [[Organesch Chimie]] == Um Spaweck == * {{fr}} [http://arxiv.org/abs/astro-ph/0504214 ''Extrasolar Carbon Planets'', Marc J. Kuchner, S. Seager] [[Kategorie:Planetologie]] [[Kategorie:Hypothetesch Planéiten]] fzxn2599q1cdnof5z1zuqpb387qe43n 10 119857 2711228 2685057 2026-10-07T14:34:39Z Mobby 12 60927 k 2711228 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="margin:0 auto;overflow:hidden;padding-left:1px"> {|class="toccolours" border="0" cellspacing="2" cellpadding="0" style="width:85%; margin:0.5em auto;font-size:95%;text-align:center" |- |width="5%" rowspan="5"| [[Image:Brosen windrose-de.svg|50px|Wandrous|link=]] |width="30%"| {{{nord-ouest|}}} |width="30%"| {{{nord|}}} |width="30%"| {{{nord-est|}}} |width="5%" rowspan="5"| [[Image:Brosen windrose-de.svg|50px|Wandrous|link=]] |- |width="30%" rowspan="3"| {{{ouest|}}} |width="30%"| <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">'''''{{Diskret Ofkierzung|N|Norden}}'''''</span> |width="30%" rowspan="3"| {{{est|}}} |- |width="30%" nowrap="nowrap"| <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">'''''{{Diskret Ofkierzung|W|Westen}}'''''</span> &nbsp;&nbsp; '''{{{ville|}}}''' &nbsp;&nbsp; <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">'''''{{Diskret Ofkierzung|O|Osten}}'''''</span> |- | width="30%"| <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">'''''{{Diskret Ofkierzung|S|Süden}}'''''</span> |- | width="30%"| {{{sud-ouest|}}} | width="30%"| {{{sud|}}} | width="30%"| {{{sud-est|}}}<!-- -->{{#if:{{{enclave|}}}|<nowiki/> {{!}}- {{!}}colspan="5" width="100%"{{!}} <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">''Enclave :''</span> {{{enclave|}}}<!-- -->}} |}</div></includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}} </noinclude> cbt9gcke9qg2hdtke8jqt9w21k78nu7 2711229 2711228 2026-10-07T14:37:00Z Mobby 12 60927 k 2711229 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="margin:0 auto;overflow:hidden;padding-left:1px"> {|class="toccolours" border="0" cellspacing="2" cellpadding="0" style="width:85%; margin:0.5em auto;font-size:95%;text-align:center" |- |width="5%" rowspan="5"| [[Fichier:Brosen windrose de.svg|50px|Wandrous|link=]] |width="30%"| {{{nord-ouest|}}} |width="30%"| {{{nord|}}} |width="30%"| {{{nord-est|}}} |width="5%" rowspan="5"| [[Fichier:Brosen windrose de.svg|50px|Wandrous|link=]] |- |width="30%" rowspan="3"| {{{ouest|}}} |width="30%"| <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">'''''{{Diskret Ofkierzung|N|Norden}}'''''</span> |width="30%" rowspan="3"| {{{est|}}} |- |width="30%" nowrap="nowrap"| <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">'''''{{Diskret Ofkierzung|W|Westen}}'''''</span> &nbsp;&nbsp; '''{{{ville|}}}''' &nbsp;&nbsp; <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">'''''{{Diskret Ofkierzung|O|Osten}}'''''</span> |- | width="30%"| <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">'''''{{Diskret Ofkierzung|S|Süden}}'''''</span> |- | width="30%"| {{{sud-ouest|}}} | width="30%"| {{{sud|}}} | width="30%"| {{{sud-est|}}}<!-- -->{{#if:{{{enclave|}}}|<nowiki/> {{!}}- {{!}}colspan="5" width="100%"{{!}} <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">''Enclave :''</span> {{{enclave|}}}<!-- -->}} |}</div></includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}} </noinclude> mx8jkl7sthcf2xhj6m6jl117xqux475 2711230 2711229 2026-10-07T14:38:09Z Mobby 12 60927 brauch een zwar wierklech net 2711230 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="margin:0 auto;overflow:hidden;padding-left:1px"> {|class="toccolours" border="0" cellspacing="2" cellpadding="0" style="width:85%; margin:0.5em auto;font-size:95%;text-align:center" |- |width="5%" rowspan="5"| [[Fichier:Brosen windrose-de.svg|50px|Wandrous|link=]] |width="30%"| {{{nord-ouest|}}} |width="30%"| {{{nord|}}} |width="30%"| {{{nord-est|}}} |width="5%" rowspan="5"| [[Fichier:Brosen windrose-de.svg|50px|Wandrous|link=]] |- |width="30%" rowspan="3"| {{{ouest|}}} |width="30%"| <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">'''''{{Diskret Ofkierzung|N|Norden}}'''''</span> |width="30%" rowspan="3"| {{{est|}}} |- |width="30%" nowrap="nowrap"| <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">'''''{{Diskret Ofkierzung|W|Westen}}'''''</span> &nbsp;&nbsp; '''{{{ville|}}}''' &nbsp;&nbsp; <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">'''''{{Diskret Ofkierzung|O|Osten}}'''''</span> |- | width="30%"| <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">'''''{{Diskret Ofkierzung|S|Süden}}'''''</span> |- | width="30%"| {{{sud-ouest|}}} | width="30%"| {{{sud|}}} | width="30%"| {{{sud-est|}}}<!-- -->{{#if:{{{enclave|}}}|<nowiki/> {{!}}- {{!}}colspan="5" width="100%"{{!}} <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">''Enclave :''</span> {{{enclave|}}}<!-- -->}} |}</div></includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}} </noinclude> 1tuhld7l92m2b1togvwl1spauk8gfov 2711231 2711230 2026-10-07T14:38:39Z Mobby 12 60927 Ännerung [[Special:Diff/2711230|2711230]] vum [[Special:Contributions/Mobby 12|Mobby 12]] ([[User talk:Mobby 12|Diskussioun]]) réckgängeg gemaach 2711231 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="margin:0 auto;overflow:hidden;padding-left:1px"> {|class="toccolours" border="0" cellspacing="2" cellpadding="0" style="width:85%; margin:0.5em auto;font-size:95%;text-align:center" |- |width="5%" rowspan="5"| [[Fichier:Brosen windrose de.svg|50px|Wandrous|link=]] |width="30%"| {{{nord-ouest|}}} |width="30%"| {{{nord|}}} |width="30%"| {{{nord-est|}}} |width="5%" rowspan="5"| [[Fichier:Brosen windrose de.svg|50px|Wandrous|link=]] |- |width="30%" rowspan="3"| {{{ouest|}}} |width="30%"| <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">'''''{{Diskret Ofkierzung|N|Norden}}'''''</span> |width="30%" rowspan="3"| {{{est|}}} |- |width="30%" nowrap="nowrap"| <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">'''''{{Diskret Ofkierzung|W|Westen}}'''''</span> &nbsp;&nbsp; '''{{{ville|}}}''' &nbsp;&nbsp; <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">'''''{{Diskret Ofkierzung|O|Osten}}'''''</span> |- | width="30%"| <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">'''''{{Diskret Ofkierzung|S|Süden}}'''''</span> |- | width="30%"| {{{sud-ouest|}}} | width="30%"| {{{sud|}}} | width="30%"| {{{sud-est|}}}<!-- -->{{#if:{{{enclave|}}}|<nowiki/> {{!}}- {{!}}colspan="5" width="100%"{{!}} <span style="border: 1px solid #AAA;padding:0 0.4em;color:#AAA">''Enclave :''</span> {{{enclave|}}}<!-- -->}} |}</div></includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}} </noinclude> mx8jkl7sthcf2xhj6m6jl117xqux475 0 123813 2711365 2607364 2026-10-08T07:08:51Z GilPeBot 65660 Ortho (via JWB) 2711365 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Planet Nine Orbit (without background).svg|mini|D'Bunne vu sechs transneptuneschen Objeten ëm eis Sonn, mat der hypotheetescher Bunn vum néngte Planéit.]] '''Planéit Néng''' (engl. ''Planet Nine'') ass de virleefegen Numm vun engem hypotheetesche planéitenaartegen [[Himmelskierper]] vun ongeféier zéngfacher Äerdmass, deen am baussenzege [[Sonnesystem]] wäit vun der Ëmlafbunn vum [[Zwergplanéit]] [[(134340) Pluto|Pluto]] ugeholl gëtt. De Planéit gouf net direkt observéiert, e kéint awer eng Äntwert fir déi oppe Froen iwwer d'Ëmlafbunne vu verschiddenen Objeten an der [[Kuiperceinture]] sinn. Sechs dovun, dorënner den [[(90377)&nbsp;Sedna]] an den [[2012&nbsp;VP113]], hunn eng elliptesch Ëmlafbunn, där hire sonnewäitste Punkt an déi selwecht Richtung weist, souwéi e Bunneplang, deen ëm 30&nbsp;Grad schréi zur [[Ekliptik]] steet. Well et zimmlech onwarscheinlech ass, datt et sech dobäi ëm en Zoufall handelt (d'Wahrscheinlechkeet läit bei 0,007 %), gëtt schonn zanter enger gewësser Zäit e grousse Planéit ugeholl, deem seng Ëmlafrichtung entgéintgesat zu der Bunn vun de sechs [[transneptuneschen Objet]]en ass an deenen hir Ëmlafbunne beaflosst. Den Hiwäis koum vun Astronome vum [[California Institute of Technology]] (Caltech) den [[19.&nbsp;Januar]] [[2016]].<ref>Konstantin Batygin, Michael E. Brown: ''Evidence for a Distant Giant Planet in the Solar System.'' In: ''The Astronomical Journal.'' 151, [[2016]], S.&nbsp;22.</ref> De Konstantin Batygin an de [[Michael E. Brown]] hu mat [[mathematesche Modell]]er a [[Computersimulatioun]]en déi warscheinlech Existenz vu sou engem Planéit beleeë kënnen. Nom Brown läit d'Wahrscheinlechkeet, datt de Planéit existéiert, bei iwwer 90 %. En ass grouss genuch, fir mat entspriechend empfindlechen Teleskopen entdeckt kënnen ze ginn. De [[Subaru-Teleskop]] op [[Hawaii]] huet scho mat der Sich nom néngte Planéit ugefaangen. De Brown geet dovun aus, datt de Planet an den nächste fënnef Joer entdeckt gëtt.<ref>Ian Sample: ''[http://www.theguardian.com/science/2016/jan/20/ninth-planet-solar-system-edge-discovery-pluto Evidence suggests huge ninth planet exists past Pluto at solar system's edge.]'' In: ''[[The Guardian|TheGuardian.com.]]'' 20.&nbsp;Januar 2016, gekuckt den [[20.&nbsp;Januar]] [[2016]].</ref> == Ëmlafbunn == D'Ëmlafbunn dierft a ronn zwanzegmol méi grousser Distanz zu der [[Sonn]] leien, wéi déi vum Planéit [[Neptun (Planéit)|Neptun]]. Den Neptun ass am Ament de baussenzegste bekannte Planéit an eisem Sonnesystem. Hie läit op enger Distanz vun ongeféier 200 bis 1200 [[astronomesch Eenheet]]en, dat sinn ongeféier 27&nbsp;Liichtstonne bis zirka 6,9&nbsp;Liichtdeeg. Domat wier den ''néngte Planéit'' sou wäit vun der Sonn ewech, datt hie fir eng Ëmkreesung wuel 10.000 bis 20.000&nbsp;Äerdjoer bräicht. D'Ëmlafbunn vum bis elo nach onentdeckte Planéit kéint waméiglech an der Urzäit vum Sonnesystem méi bei der Sonn wéi haut gewiescht sinn an ass eventuell wéinst der [[Gravitatioun]]swierkung vun den anere grousse Planéiten an eng méi grouss Ëmlafbunn versat ginn.<ref>David Nesvorný: ''Young Solar System´s Fifth Giant Planet?'' In: ''The Astrophysical Journal.'' 742, [[2011]], S.&nbsp;L22.</ref> == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} * [[Lëscht vun hypotheeteschen Himmelskierper am Sonnesystem]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Planet Nine|Planet Neun}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Sonnesystem]] [[Kategorie:Hypothetesch Planéiten]] [[Kategorie:Transneptunesch Objeten]] sendh7by7mc4156eblll6e9fmbhrgp5 0 124349 2711351 2679742 2026-10-08T06:49:58Z Zinneke 34 /* Zu Lëtzebuerg */ update 2711351 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Bancomat.JPG|thumb|upright|E Bancomat op der [[Capellen|Cap]]]] [[Fichier:Geldausgabeautomat bestandteile.png|mini|upright|Schema vun engem Bankomat]] E '''Bankomat''' oder '''Bancomat''' ass en techneschen Apparat, mat deem een am [[Self-service]] u [[Boergeld]] (Billjeeën) erukënnt, dat engem vu sengem [[Compte-courant]] ofgebucht gëtt. Fir dës Operatioun brauch een eng [[Debitkaart|Debit-]] oder [[Kreditkaart]], an eng [[PIN|Geheimzuel]], déi zu der Kaart passt. Bei moderne Bankomate kann een uginn, a wat fir enger Stéckelung ee gär seng Schäiner hätt. Bei verschiddene kann een och Suen abezuelen, oder a méi wéi enger [[Wärung]] Schäiner ophiewen. Deen éischte Bankomat gouf de 27. Juni 1967 an enger Londoner Agence vun der Barclays Bank a Betrib geholl.<ref name=erfolg>[https://web.archive.org/web/20170627084050/https://www.wort.lu/de/business/erfolgsgeschichte-der-geldautomat-wird-50-595136ada5e74263e13c2ff2 "Der Geldautomat wird 50."] wort.lu, 27. Juni 2017 um 06:00.</ref> == Opbau== D'Haaptstéck vun engem Bankomat ass e [[Coffre-fort]], deen an der Reegel fest agemauert oder am Buedem verankert ass. Do dernieft spillt e [[Peronal Computer|PC]] eng wichteg Roll, dee verschidde Peripherie-Deeler steiert: * e Modul, mat deem d'Schäiner ausbezuelt ginn (an eent, dat eng Quittung dréckt an ausstellt) * e Kaartelieser, deen d'Identifikatiounsnummer vun der Debit- oder Kreditkaart ofliest; * en [[Encrypting PIN Pad]] ''(EPP)'' fir de PIN-Code z'erfaassen an ze verifizéieren, a fir aner verschlësselt Kommunikatioun z'erméiglechen; * en [[Ecran]], dacks ewell en [[Touchscreen]], fir dem Gebraucher Informatioune matzedeelen an em e [[Menü (Informatik)|Menü]] vun Optiounen unzebidden, wat e maache wëll; * e [[Clavier]] oder [[Softkey]]s (nieft dem Ecran), mat deem de Benotzer seng Auswiel agi kann; * an ëmmer méi Apparate ass och eng [[Kamera]] agebaut, déi enregistréiert, wie Suen ophieft. Déi Opname kënne saiséiert ginn, fir z.&nbsp;B. bei Bedruch eng Foto vun der gesichter Persoun kënnen ze publizéieren; * [[Sensor]]e fir onerlaabt Manipulatiounen, wéi Beweegungen, Friemkierper, asw. ==Zu Lëtzebuerg== Zu Lëtzebuerg gouf deen éischte Geldautomat den 11. Mee 1982 op der [[Postgebai op der Stater Gare|Post]], op der Stater Gare, a Betrib geholl. E war just fir d'Cliente vun der [[Post Luxembourg|Post]], a krut den Numm ''Postomat''. E knappst Joer drop, de 25. Abrëll 1983 goufen déi éischt Automaten an de Banken agefouert a kruten den Numm ''Bancomat''. Et ware 16 där Këschten, déi deen Dag a Filiale vun der [[Banque Générale du Luxembourg]], der [[Banque internationale à Luxembourg]] an der [[Spuerkeess]] installéiert goufen. Eng jett aner koumen no. 2017 gouf et 528 sou Automaten, déi am ganze Land verdeelt sinn. Mat (theoreeteschen) 911 Bankomate pro eng Millioun Awunner läit Lëtzebuerg op 8. Plaz vun den EU-Länner mat de meeschte Bankomaten op de Kapp.<ref name=erfolg /> <!--NACH NOZESICHEN: Gëtt et Statistiken doriwwer, wéivill Operatiounen d'Joer? Wéivill gëtt pro Joer/Dag opgehuewen? Méisproocheg Menüen (Foto?) asw. --> Vun 2018 gouf et eng Rëtsch vun Attacken op Bankomaten duerch organiséiert Banden: Tëscht 2018 an Abrëll 2022 goufe 14 Automate gesprengt fir d'Suen ze klauen. Verschidde vun dësen attackéierten Automate goufen nees vun de Banken opgemaach, aner bloufen zou a goufen ausgebaut. Wéi vill Sue fortkoumen, hunn déi geschiedegt Banken net matgedeelt.<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1903982.html "14 Bankomater bannent véier Joer zu Lëtzebuerg gesprengt."] rtl.lu, 26.04.2022.</ref> Vu September 2026 un, bis viraussiichtlech Enn 2027, gëtt de Bancomats-Reseau, dee mat hauseegenen Apparater vun de jeeweilege Banke foktinéiert huet, duerch en neie Reseau ersat. Dësen huet en eenheetleche Modell, a gëtt vun engem neien Operateur – ënnert der Mark „Bancomat“ – am Optrag vu fënnef Banken ([[Spuerkeess]], [[Banque internationale à Luxembourg|BIL]], [[BGL BNP Paribas]], [[Banque Raiffeisen|Raiffeisen]] a Post<ref>D'[[ING]] war ufanks och mat derbei, huet sech dann awer aus dem Reseau zeréckgezunn.</ref>). De Client kann dann op all Apparat ouni zousätzlech Fraise Suen ophiewen<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2140488.html|Titel=Bis 2025: Sechs Lëtzebuerger Banke kreéieren e gemeinsame Reseau u Bankomater.|Datum=21.11.2023|Gekuckt=21.11.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref><ref>[https://www.tageblatt.lu/Wirtschaft/Einer-fuer-alle-So-funktionieren-Luxemburgs-neue-Geldautomaten-fuer-alle-Bankkarten-110256.html "Einer für alle: So funktionieren Luxemburgs neue Geldautomaten für alle Bankkarten."] tageblatt.lu, 07.10.2026 (nogekuckt: 08.10.2026).</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat|Automatic teller machines|{{PAGENAME}}en}} * [https://web.archive.org/web/20231121210438/https://www.virgule.lu/luxembourg/le-nombre-de-bancomats-en-forte-baisse-depuis-2018-au-luxembourg/1355278.html Le nombre de distributeurs automatiques en forte baisse depuis 2018 au Luxembourg] , virgule.lu den 21.04.2023, gekuckt den 21.11.2023 * [https://web.archive.org/web/20231121210446/https://bancomat.lu/index-lu.html Bancomat - e gemeinsame Reseau vu Geldautomaten zu Lëtzebuerg], Internetsäit vum Operateur Bancomat {{Referenzen}} [[Kategorie:Banken]] [[Kategorie:Apparater]] n3jagduj6s5qmqr6ai38e0d806i2ofz 2711352 2711351 2026-10-08T06:51:06Z Zinneke 34 /* Zu Lëtzebuerg */ verb 2711352 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Bancomat.JPG|thumb|upright|E Bancomat op der [[Capellen|Cap]]]] [[Fichier:Geldausgabeautomat bestandteile.png|mini|upright|Schema vun engem Bankomat]] E '''Bankomat''' oder '''Bancomat''' ass en techneschen Apparat, mat deem een am [[Self-service]] u [[Boergeld]] (Billjeeën) erukënnt, dat engem vu sengem [[Compte-courant]] ofgebucht gëtt. Fir dës Operatioun brauch een eng [[Debitkaart|Debit-]] oder [[Kreditkaart]], an eng [[PIN|Geheimzuel]], déi zu der Kaart passt. Bei moderne Bankomate kann een uginn, a wat fir enger Stéckelung ee gär seng Schäiner hätt. Bei verschiddene kann een och Suen abezuelen, oder a méi wéi enger [[Wärung]] Schäiner ophiewen. Deen éischte Bankomat gouf de 27. Juni 1967 an enger Londoner Agence vun der Barclays Bank a Betrib geholl.<ref name=erfolg>[https://web.archive.org/web/20170627084050/https://www.wort.lu/de/business/erfolgsgeschichte-der-geldautomat-wird-50-595136ada5e74263e13c2ff2 "Der Geldautomat wird 50."] wort.lu, 27. Juni 2017 um 06:00.</ref> == Opbau== D'Haaptstéck vun engem Bankomat ass e [[Coffre-fort]], deen an der Reegel fest agemauert oder am Buedem verankert ass. Do dernieft spillt e [[Peronal Computer|PC]] eng wichteg Roll, dee verschidde Peripherie-Deeler steiert: * e Modul, mat deem d'Schäiner ausbezuelt ginn (an eent, dat eng Quittung dréckt an ausstellt) * e Kaartelieser, deen d'Identifikatiounsnummer vun der Debit- oder Kreditkaart ofliest; * en [[Encrypting PIN Pad]] ''(EPP)'' fir de PIN-Code z'erfaassen an ze verifizéieren, a fir aner verschlësselt Kommunikatioun z'erméiglechen; * en [[Ecran]], dacks ewell en [[Touchscreen]], fir dem Gebraucher Informatioune matzedeelen an em e [[Menü (Informatik)|Menü]] vun Optiounen unzebidden, wat e maache wëll; * e [[Clavier]] oder [[Softkey]]s (nieft dem Ecran), mat deem de Benotzer seng Auswiel agi kann; * an ëmmer méi Apparate ass och eng [[Kamera]] agebaut, déi enregistréiert, wie Suen ophieft. Déi Opname kënne saiséiert ginn, fir z.&nbsp;B. bei Bedruch eng Foto vun der gesichter Persoun kënnen ze publizéieren; * [[Sensor]]e fir onerlaabt Manipulatiounen, wéi Beweegungen, Friemkierper, asw. ==Zu Lëtzebuerg== Zu Lëtzebuerg gouf deen éischte Geldautomat den 11. Mee 1982 op der [[Postgebai op der Stater Gare|Post]], op der Stater Gare, a Betrib geholl. E war just fir d'Cliente vun der [[Post Luxembourg|Post]], a krut den Numm ''Postomat''. E knappst Joer drop, de 25. Abrëll 1983 goufen déi éischt Automaten an de Banken agefouert a kruten den Numm ''Bancomat''. Et ware 16 där Këschten, déi deen Dag a Filiale vun der [[Banque Générale du Luxembourg]], der [[Banque internationale à Luxembourg]] an der [[Spuerkeess]] installéiert goufen. Eng jett aner koumen no. 2017 gouf et 528 sou Automaten, déi am ganze Land verdeelt sinn. Mat (theoreeteschen) 911 Bankomate pro eng Millioun Awunner läit Lëtzebuerg op 8. Plaz vun den EU-Länner mat de meeschte Bankomaten op de Kapp.<ref name=erfolg /> <!--NACH NOZESICHEN: Gëtt et Statistiken doriwwer, wéivill Operatiounen d'Joer? Wéivill gëtt pro Joer/Dag opgehuewen? Méisproocheg Menüen (Foto?) asw. --> Vun 2018 gouf et eng Rëtsch vun Attacken op Bankomaten duerch organiséiert Banden: Tëscht 2018 an Abrëll 2022 goufe 14 Automate gesprengt fir d'Suen ze klauen. Verschidde vun dësen attackéierten Automate goufen nees vun de Banken opgemaach, aner bloufen zou a goufen ausgebaut. Wéi vill Sue fortkoumen, hunn déi geschiedegt Banken net matgedeelt.<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1903982.html "14 Bankomater bannent véier Joer zu Lëtzebuerg gesprengt."] rtl.lu, 26.04.2022.</ref> Vu September 2026 un, bis viraussiichtlech Enn 2027, gëtt de Bancomats-Reseau, dee mat hauseegenen Apparater vun de jeeweilege Banke foktinéiert huet, duerch en neie Reseau ersat. Dësen huet en eenheetleche Modell, a gëtt vun engem neien Operateur – ënnert der Mark „Bancomat“ – am Optrag vu fënnef Banken ([[Spuerkeess]], [[Banque internationale à Luxembourg|BIL]], [[BGL BNP Paribas]], [[Banque Raiffeisen|Raiffeisen]] a Post<ref>D'[[ING]] war ufanks och mat derbei, huet sech dann awer aus dem Reseau zeréckgezunn.</ref>) geréiert. De Client kann dann op all Apparat ouni zousätzlech Fraise Suen ophiewen<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2140488.html|Titel=Bis 2025: Sechs Lëtzebuerger Banke kreéieren e gemeinsame Reseau u Bankomater.|Datum=21.11.2023|Gekuckt=21.11.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref><ref>[https://www.tageblatt.lu/Wirtschaft/Einer-fuer-alle-So-funktionieren-Luxemburgs-neue-Geldautomaten-fuer-alle-Bankkarten-110256.html "Einer für alle: So funktionieren Luxemburgs neue Geldautomaten für alle Bankkarten."] tageblatt.lu, 07.10.2026 (nogekuckt: 08.10.2026).</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat|Automatic teller machines|{{PAGENAME}}en}} * [https://web.archive.org/web/20231121210438/https://www.virgule.lu/luxembourg/le-nombre-de-bancomats-en-forte-baisse-depuis-2018-au-luxembourg/1355278.html Le nombre de distributeurs automatiques en forte baisse depuis 2018 au Luxembourg] , virgule.lu den 21.04.2023, gekuckt den 21.11.2023 * [https://web.archive.org/web/20231121210446/https://bancomat.lu/index-lu.html Bancomat - e gemeinsame Reseau vu Geldautomaten zu Lëtzebuerg], Internetsäit vum Operateur Bancomat {{Referenzen}} [[Kategorie:Banken]] [[Kategorie:Apparater]] 033yxw4rwc8qh1h4ia05zblgfcpxy7a 2711366 2711352 2026-10-08T07:09:11Z ~2026-50886-87 73250 /* Um Spaweck */ .... 2711366 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Bancomat.JPG|thumb|upright|E Bancomat op der [[Capellen|Cap]]]] [[Fichier:Geldausgabeautomat bestandteile.png|mini|upright|Schema vun engem Bankomat]] E '''Bankomat''' oder '''Bancomat''' ass en techneschen Apparat, mat deem een am [[Self-service]] u [[Boergeld]] (Billjeeën) erukënnt, dat engem vu sengem [[Compte-courant]] ofgebucht gëtt. Fir dës Operatioun brauch een eng [[Debitkaart|Debit-]] oder [[Kreditkaart]], an eng [[PIN|Geheimzuel]], déi zu der Kaart passt. Bei moderne Bankomate kann een uginn, a wat fir enger Stéckelung ee gär seng Schäiner hätt. Bei verschiddene kann een och Suen abezuelen, oder a méi wéi enger [[Wärung]] Schäiner ophiewen. Deen éischte Bankomat gouf de 27. Juni 1967 an enger Londoner Agence vun der Barclays Bank a Betrib geholl.<ref name=erfolg>[https://web.archive.org/web/20170627084050/https://www.wort.lu/de/business/erfolgsgeschichte-der-geldautomat-wird-50-595136ada5e74263e13c2ff2 "Der Geldautomat wird 50."] wort.lu, 27. Juni 2017 um 06:00.</ref> == Opbau== D'Haaptstéck vun engem Bankomat ass e [[Coffre-fort]], deen an der Reegel fest agemauert oder am Buedem verankert ass. Do dernieft spillt e [[Peronal Computer|PC]] eng wichteg Roll, dee verschidde Peripherie-Deeler steiert: * e Modul, mat deem d'Schäiner ausbezuelt ginn (an eent, dat eng Quittung dréckt an ausstellt) * e Kaartelieser, deen d'Identifikatiounsnummer vun der Debit- oder Kreditkaart ofliest; * en [[Encrypting PIN Pad]] ''(EPP)'' fir de PIN-Code z'erfaassen an ze verifizéieren, a fir aner verschlësselt Kommunikatioun z'erméiglechen; * en [[Ecran]], dacks ewell en [[Touchscreen]], fir dem Gebraucher Informatioune matzedeelen an em e [[Menü (Informatik)|Menü]] vun Optiounen unzebidden, wat e maache wëll; * e [[Clavier]] oder [[Softkey]]s (nieft dem Ecran), mat deem de Benotzer seng Auswiel agi kann; * an ëmmer méi Apparate ass och eng [[Kamera]] agebaut, déi enregistréiert, wie Suen ophieft. Déi Opname kënne saiséiert ginn, fir z.&nbsp;B. bei Bedruch eng Foto vun der gesichter Persoun kënnen ze publizéieren; * [[Sensor]]e fir onerlaabt Manipulatiounen, wéi Beweegungen, Friemkierper, asw. ==Zu Lëtzebuerg== Zu Lëtzebuerg gouf deen éischte Geldautomat den 11. Mee 1982 op der [[Postgebai op der Stater Gare|Post]], op der Stater Gare, a Betrib geholl. E war just fir d'Cliente vun der [[Post Luxembourg|Post]], a krut den Numm ''Postomat''. E knappst Joer drop, de 25. Abrëll 1983 goufen déi éischt Automaten an de Banken agefouert a kruten den Numm ''Bancomat''. Et ware 16 där Këschten, déi deen Dag a Filiale vun der [[Banque Générale du Luxembourg]], der [[Banque internationale à Luxembourg]] an der [[Spuerkeess]] installéiert goufen. Eng jett aner koumen no. 2017 gouf et 528 sou Automaten, déi am ganze Land verdeelt sinn. Mat (theoreeteschen) 911 Bankomate pro eng Millioun Awunner läit Lëtzebuerg op 8. Plaz vun den EU-Länner mat de meeschte Bankomaten op de Kapp.<ref name=erfolg /> <!--NACH NOZESICHEN: Gëtt et Statistiken doriwwer, wéivill Operatiounen d'Joer? Wéivill gëtt pro Joer/Dag opgehuewen? Méisproocheg Menüen (Foto?) asw. --> Vun 2018 gouf et eng Rëtsch vun Attacken op Bankomaten duerch organiséiert Banden: Tëscht 2018 an Abrëll 2022 goufe 14 Automate gesprengt fir d'Suen ze klauen. Verschidde vun dësen attackéierten Automate goufen nees vun de Banken opgemaach, aner bloufen zou a goufen ausgebaut. Wéi vill Sue fortkoumen, hunn déi geschiedegt Banken net matgedeelt.<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1903982.html "14 Bankomater bannent véier Joer zu Lëtzebuerg gesprengt."] rtl.lu, 26.04.2022.</ref> Vu September 2026 un, bis viraussiichtlech Enn 2027, gëtt de Bancomats-Reseau, dee mat hauseegenen Apparater vun de jeeweilege Banke foktinéiert huet, duerch en neie Reseau ersat. Dësen huet en eenheetleche Modell, a gëtt vun engem neien Operateur – ënnert der Mark „Bancomat“ – am Optrag vu fënnef Banken ([[Spuerkeess]], [[Banque internationale à Luxembourg|BIL]], [[BGL BNP Paribas]], [[Banque Raiffeisen|Raiffeisen]] a Post<ref>D'[[ING]] war ufanks och mat derbei, huet sech dann awer aus dem Reseau zeréckgezunn.</ref>) geréiert. De Client kann dann op all Apparat ouni zousätzlech Fraise Suen ophiewen<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2140488.html|Titel=Bis 2025: Sechs Lëtzebuerger Banke kreéieren e gemeinsame Reseau u Bankomater.|Datum=21.11.2023|Gekuckt=21.11.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref><ref>[https://www.tageblatt.lu/Wirtschaft/Einer-fuer-alle-So-funktionieren-Luxemburgs-neue-Geldautomaten-fuer-alle-Bankkarten-110256.html "Einer für alle: So funktionieren Luxemburgs neue Geldautomaten für alle Bankkarten."] tageblatt.lu, 07.10.2026 (nogekuckt: 08.10.2026).</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat|Automatic teller machines|{{PAGENAME}}en}} * [https://web.archive.org/web/20231121210438/https://www.virgule.lu/luxembourg/le-nombre-de-bancomats-en-forte-baisse-depuis-2018-au-luxembourg/1355278.html Le nombre de distributeurs automatiques en forte baisse depuis 2018 au Luxembourg] , virgule.lu den 21.04.2023, gekuckt den 21.11.2023 * [https://web.archive.org/web/20231121210446/https://bancomat.lu/index-lu.html Bancomat - e gemeinsame Reseau vu Geldautomaten zu Lëtzebuerg], Internetsäit vum Operateur Bancomat {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Banken]] [[Kategorie:Apparater]] cmm63yl7wcwov8af7b91rdc2qneqnkc 2711367 2711366 2026-10-08T07:10:24Z ~2026-50886-87 73250 ..... 2711367 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Bancomat.JPG|thumb|upright|E Bancomat op der [[Capellen|Cap]]]] [[Fichier:Geldausgabeautomat bestandteile.png|mini|upright|Schema vun engem Bankomat]] E '''Bankomat''' oder '''Bancomat''' ass en techneschen Apparat, mat deem een am [[Self-service]] u [[Boergeld]] (Billjeeën) erukënnt, dat engem vu sengem [[Compte-courant]] ofgebucht gëtt. Fir dës Operatioun brauch een eng [[Debitkaart|Debit-]] oder [[Kreditkaart]], an eng [[PIN|Geheimzuel]], déi zu der Kaart passt. Bei moderne Bankomate kann een uginn, a wat fir enger Stéckelung ee gär seng Schäiner hätt. Bei verschiddene kann een och Suen abezuelen, oder a méi wéi enger [[Wärung]] Schäiner ophiewen. Deen éischte Bankomat gouf de 27. Juni 1967 an enger Londoner Agence vun der Barclays Bank a Betrib geholl.<ref name=erfolg>[https://web.archive.org/web/20170627084050/https://www.wort.lu/de/business/erfolgsgeschichte-der-geldautomat-wird-50-595136ada5e74263e13c2ff2 "Der Geldautomat wird 50."] wort.lu, 27. Juni 2017 um 06:00.</ref> == Opbau== D'Haaptstéck vun engem Bankomat ass e [[Coffre-fort]], deen an der Reegel fest agemauert oder am Buedem verankert ass. Do dernieft spillt e [[Peronal Computer|PC]] eng wichteg Roll, dee verschidde Peripherie-Deeler steiert: * e Modul, mat deem d'Schäiner ausbezuelt ginn (an eent, dat eng Quittung dréckt an ausstellt) * e Kaartelieser, deen d'Identifikatiounsnummer vun der Debit- oder Kreditkaart ofliest; * en [[Encrypting PIN Pad]] ''(EPP)'' fir de PIN-Code z'erfaassen an ze verifizéieren, a fir aner verschlësselt Kommunikatioun z'erméiglechen; * en [[Ecran]], dacks ewell en [[Touchscreen]], fir dem Gebraucher Informatioune matzedeelen an em e [[Menü (Informatik)|Menü]] vun Optiounen unzebidden, wat e maache wëll; * e [[Clavier]] oder [[Softkey]]s (nieft dem Ecran), mat deem de Benotzer seng Auswiel agi kann; * an ëmmer méi Apparate ass och eng [[Kamera]] agebaut, déi enregistréiert, wie Suen ophieft. Déi Opname kënne saiséiert ginn, fir z.&nbsp;B. bei Bedruch eng Foto vun der gesichter Persoun kënnen ze publizéieren; * [[Sensor]]e fir onerlaabt Manipulatiounen, wéi Beweegungen, Friemkierper, asw. ==Zu Lëtzebuerg== Zu Lëtzebuerg gouf deen éischte Geldautomat den 11. Mee 1982 op der [[Postgebai op der Stater Gare|Post]], op der Stater Gare, a Betrib geholl. E war just fir d'Cliente vun der [[Post Luxembourg|Post]], a krut den Numm ''Postomat''. E knappst Joer drop, de 25. Abrëll 1983 goufen déi éischt Automaten an de Banken agefouert a kruten den Numm ''Bancomat''. Et ware 16 där Këschten, déi deen Dag a Filiale vun der [[Banque Générale du Luxembourg]], der [[Banque internationale à Luxembourg]] an der [[Spuerkeess]] installéiert goufen. Eng jett aner koumen no. 2017 gouf et 528 sou Automaten, déi am ganze Land verdeelt sinn. Mat (theoreeteschen) 911 Bankomate pro eng Millioun Awunner läit Lëtzebuerg op 8. Plaz vun den EU-Länner mat de meeschte Bankomaten op de Kapp.<ref name=erfolg /> <!--NACH NOZESICHEN: Gëtt et Statistiken doriwwer, wéivill Operatiounen d'Joer? Wéivill gëtt pro Joer/Dag opgehuewen? Méisproocheg Menüen (Foto?) asw. --> Vun 2018 gouf et eng Rëtsch vun Attacken op Bankomaten duerch organiséiert Banden: Tëscht 2018 an Abrëll 2022 goufe 14 Automate gesprengt fir d'Suen ze klauen. Verschidde vun dësen attackéierten Automate goufen nees vun de Banken opgemaach, aner bloufen zou a goufen ausgebaut. Wéi vill Sue fortkoumen, hunn déi geschiedegt Banken net matgedeelt.<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1903982.html "14 Bankomater bannent véier Joer zu Lëtzebuerg gesprengt."] rtl.lu, 26.04.2022.</ref> Vu September 2026 un, bis viraussiichtlech Enn 2027, gëtt de Bancomats-Reseau, dee mat hauseegenen Apparater vun de jeeweilege Banke foktinéiert huet, duerch en neie Reseau ersat. Dësen huet en eenheetleche Modell, a gëtt vun engem neien Operateur – ënnert der Mark „Bancomat“ – am Optrag vu fënnef Banken ([[Spuerkeess]], [[Banque internationale à Luxembourg|BIL]], [[BGL BNP Paribas]], [[Banque Raiffeisen|Raiffeisen]] a Post<ref>D'[[ING]] war ufanks och mat derbäi, huet sech dann awer aus dem Reseau zeréckgezunn.</ref>) geréiert. De Client kann dann op all Apparat ouni zousätzlech Fraise Suen ophiewen<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2140488.html|Titel=Bis 2025: Sechs Lëtzebuerger Banke kreéieren e gemeinsame Reseau u Bankomater.|Datum=21.11.2023|Gekuckt=21.11.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref><ref>[https://www.tageblatt.lu/Wirtschaft/Einer-fuer-alle-So-funktionieren-Luxemburgs-neue-Geldautomaten-fuer-alle-Bankkarten-110256.html "Einer für alle: So funktionieren Luxemburgs neue Geldautomaten für alle Bankkarten."] tageblatt.lu, 07.10.2026 (nogekuckt: 08.10.2026).</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat|Automatic teller machines|{{PAGENAME}}en}} * [https://web.archive.org/web/20231121210438/https://www.virgule.lu/luxembourg/le-nombre-de-bancomats-en-forte-baisse-depuis-2018-au-luxembourg/1355278.html Le nombre de distributeurs automatiques en forte baisse depuis 2018 au Luxembourg] , virgule.lu den 21.04.2023, gekuckt den 21.11.2023 * [https://web.archive.org/web/20231121210446/https://bancomat.lu/index-lu.html Bancomat - e gemeinsame Reseau vu Geldautomaten zu Lëtzebuerg], Internetsäit vum Operateur Bancomat {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Banken]] [[Kategorie:Apparater]] cp8j4gi6v6t6a04ye0u6i123qc08yjr 2711382 2711367 2026-10-08T08:46:55Z Zinneke 34 /* Zu Lëtzebuerg */ [Edited with [[lb:Wikipedia:MiniEdit| #MiniEdit]]] 2711382 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Bancomat.JPG|thumb|upright|E Bancomat op der [[Capellen|Cap]]]] [[Fichier:Geldausgabeautomat bestandteile.png|mini|upright|Schema vun engem Bankomat]] E '''Bankomat''' oder '''Bancomat''' ass en techneschen Apparat, mat deem een am [[Self-service]] u [[Boergeld]] (Billjeeën) erukënnt, dat engem vu sengem [[Compte-courant]] ofgebucht gëtt. Fir dës Operatioun brauch een eng [[Debitkaart|Debit-]] oder [[Kreditkaart]], an eng [[PIN|Geheimzuel]], déi zu der Kaart passt. Bei moderne Bankomate kann een uginn, a wat fir enger Stéckelung ee gär seng Schäiner hätt. Bei verschiddene kann een och Suen abezuelen, oder a méi wéi enger [[Wärung]] Schäiner ophiewen. Deen éischte Bankomat gouf de 27. Juni 1967 an enger Londoner Agence vun der Barclays Bank a Betrib geholl.<ref name=erfolg>[https://web.archive.org/web/20170627084050/https://www.wort.lu/de/business/erfolgsgeschichte-der-geldautomat-wird-50-595136ada5e74263e13c2ff2 "Der Geldautomat wird 50."] wort.lu, 27. Juni 2017 um 06:00.</ref> == Opbau== D'Haaptstéck vun engem Bankomat ass e [[Coffre-fort]], deen an der Reegel fest agemauert oder am Buedem verankert ass. Do dernieft spillt e [[Peronal Computer|PC]] eng wichteg Roll, dee verschidde Peripherie-Deeler steiert: * e Modul, mat deem d'Schäiner ausbezuelt ginn (an eent, dat eng Quittung dréckt an ausstellt) * e Kaartelieser, deen d'Identifikatiounsnummer vun der Debit- oder Kreditkaart ofliest; * en [[Encrypting PIN Pad]] ''(EPP)'' fir de PIN-Code z'erfaassen an ze verifizéieren, a fir aner verschlësselt Kommunikatioun z'erméiglechen; * en [[Ecran]], dacks ewell en [[Touchscreen]], fir dem Gebraucher Informatioune matzedeelen an em e [[Menü (Informatik)|Menü]] vun Optiounen unzebidden, wat e maache wëll; * e [[Clavier]] oder [[Softkey]]s (nieft dem Ecran), mat deem de Benotzer seng Auswiel agi kann; * an ëmmer méi Apparate ass och eng [[Kamera]] agebaut, déi enregistréiert, wie Suen ophieft. Déi Opname kënne saiséiert ginn, fir z.&nbsp;B. bei Bedruch eng Foto vun der gesichter Persoun kënnen ze publizéieren; * [[Sensor]]e fir onerlaabt Manipulatiounen, wéi Beweegungen, Friemkierper, asw. ==Zu Lëtzebuerg== Zu Lëtzebuerg gouf deen éischte Geldautomat den 11. Mee 1982 op der [[Postgebai op der Stater Gare|Post]], op der Stater Gare, a Betrib geholl. E war just fir d'Cliente vun der [[Post Luxembourg|Post]], a krut den Numm ''Postomat''. E knappst Joer drop, de 25. Abrëll 1983 goufen déi éischt Automaten an de Banken agefouert a kruten den Numm ''Bancomat''. Et ware 16 där Këschten, déi deen Dag a Filiale vun der [[Banque Générale du Luxembourg]], der [[Banque internationale à Luxembourg]] an der [[Spuerkeess]] installéiert goufen. Eng jett aner koumen no. 2017 gouf et 528 sou Automaten, déi am ganze Land verdeelt sinn. Mat (theoreeteschen) 911 Bankomate pro eng Millioun Awunner läit Lëtzebuerg op 8. Plaz vun den EU-Länner mat de meeschte Bankomaten op de Kapp.<ref name=erfolg /> <!--NACH NOZESICHEN: Gëtt et Statistiken doriwwer, wéivill Operatiounen d'Joer? Wéivill gëtt pro Joer/Dag opgehuewen? Méisproocheg Menüen (Foto?) asw. --> Vun 2018 gouf et eng Rëtsch vun Attacken op Bankomaten duerch organiséiert Banden: Tëscht 2018 an Abrëll 2022 goufe 14 Automate gesprengt fir d'Suen ze klauen. Verschidde vun dësen attackéierten Automate goufen nees vun de Banken opgemaach, aner bloufen zou a goufen ausgebaut. Wéi vill Sue fortkoumen, hunn déi geschiedegt Banken net matgedeelt.<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1903982.html "14 Bankomater bannent véier Joer zu Lëtzebuerg gesprengt."] rtl.lu, 26.04.2022.</ref> Vu September 2026 un, bis viraussiichtlech Enn 2027, gëtt de Bancomats-Reseau, dee mat hauseegenen Apparater vun de jeeweilege Banke fonktinéiert huet, duerch en neie Reseau ersat. Dësen huet en eenheetleche Modell, a gëtt vun engem neien Operateur – ënnert der Mark „Bancomat“ – am Optrag vu fënnef Banken ([[Spuerkeess]], [[Banque internationale à Luxembourg|BIL]], [[BGL BNP Paribas]], [[Banque Raiffeisen|Raiffeisen]] a Post<ref>D'[[ING]] war ufanks och mat derbäi, huet sech dann awer aus dem Reseau zeréckgezunn.</ref>) geréiert. De Client kann dann op all Apparat ouni zousätzlech Fraise Suen ophiewen<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2140488.html|Titel=Bis 2025: Sechs Lëtzebuerger Banke kreéieren e gemeinsame Reseau u Bankomater.|Datum=21.11.2023|Gekuckt=21.11.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref><ref>[https://www.tageblatt.lu/Wirtschaft/Einer-fuer-alle-So-funktionieren-Luxemburgs-neue-Geldautomaten-fuer-alle-Bankkarten-110256.html "Einer für alle: So funktionieren Luxemburgs neue Geldautomaten für alle Bankkarten."] tageblatt.lu, 07.10.2026 (nogekuckt: 08.10.2026).</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat|Automatic teller machines|{{PAGENAME}}en}} * [https://web.archive.org/web/20231121210438/https://www.virgule.lu/luxembourg/le-nombre-de-bancomats-en-forte-baisse-depuis-2018-au-luxembourg/1355278.html Le nombre de distributeurs automatiques en forte baisse depuis 2018 au Luxembourg] , virgule.lu den 21.04.2023, gekuckt den 21.11.2023 * [https://web.archive.org/web/20231121210446/https://bancomat.lu/index-lu.html Bancomat - e gemeinsame Reseau vu Geldautomaten zu Lëtzebuerg], Internetsäit vum Operateur Bancomat {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Banken]] [[Kategorie:Apparater]] fef5v6erxghctpl9gog45lts228zm7u 0 126154 2711225 2658115 2026-10-07T13:31:20Z CommonsDelinker 925 De Link op "Perm_Russia.jpg" gouf ewechgeholl, dëse Fichier gouf op Commons vum Jameslwoodward geläscht, de Grond ass: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Perm Russia.jpg|]]. 2711225 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|der russescher Stad Perm|aner Bedeitunge vum Begrëff|Perm}} {{Infobox Uertschaft Russland | Lëtzebuergeschen Numm = Perm | Numm an der Landessprooch = Пермь | Fändel = Flag of Perm.svg | Wopen = Coat of Arms of Perm.svg |lat_deg= 56|lat_min= 50 |lat_sec= 00 |lon_deg= 60|lon_min= 35 |lon_sec= 00 | Federatiounskrees = Wolga | Aart vun der Regioun = Regioun | Regioun = Perm | Gegrënnt = 1723 | Fläch = 798 | Héicht = 171 | Zäitzon = 5 | Autoskennzeechen = 59, 81, 159 | Autoritéitsbezeechnung = Buergermeeschter | Buergermeeschter = Dmitri Iwanowitsch Samoilow | OKATO = 57401 }} '''Perm''' (Пермь) ass d'Haaptstad vun der [[Regioun Perm]] a [[Russland]]. Si läit westlech kuerz virum [[Ural]], um Floss [[Kama (Floss)|Kama]] souwéi un der [[Transsibiresch Eisebunn|Transsibirescher Eisebunn]]. Et huet bal eng Millioun Awunner. == Geschicht == De [[Wassili Nikititsch Tatischtschew|Wassili Tatischtschew]], dee vum Zar [[Péiter de Groussen]] geschéckt gouf fir Uralgéigend z'entwéckelen, huet Perm [[1723]] gegrënnt, gradewéi och eng aner Grousstad an där Géigend, [[Jekaterinburg]]. D'Gebitt vu Perm huet sech ugebueden, well do [[Koffer]]äerz fonnt gouf an et eng gënschteg Lag huet fir den Export vu Wueren. Den Numm kënnt aus der [[Finnesch]]er oder [[Wepsesch]]er{{Source?}} Sprooch a bezeechent ursprénglech de ganze Landstreech als "Perämaa", wat "Fäert Land" bedeit. Well de Geolog [[Roderick Murchison|Murchison]] an der Permer Regioun als éischte Gestengsschichten aus der leschter Period vum Äerdaltertum fonnt huet, huet en déi Period och "[[Perm (Geologie)|Perm]]" genannt. 1780 krut Perm d'Stadrecht a gouf ee Joer drop d'Haaptstad vum spéidere [[Gouvernement Perm]]. Perm huet sech duerno gutt entwéckelt, zënter Enn vum 18. Jh. als Haaptsëtz vum [[ural]]esche [[Biergbau]] an zënter Mëtt vum 19. Jh. als bedeitensten Handelszentrum vum Ural. Dat gouf méiglech wéinst der gudder Verkéiersinfrastruktur, mat der Schëfffaart iwwer d'Kama, der Lag op der éischter grousser West-Ost-Achs, dem [[Sibireschen Trakt]], a spéider als Gare vun der Eisebunnsverbindung tëscht dem Westen an dem Osten. Sou gouf Perm als Paart an den Ural an a [[Sibirien]] bezeechent. Am 20. Jh. huet Perm sech zu engem Industriezentrum entwéckelt, virun allem vun der Schwéierindustrie. Nom Ausbroch vum russesche Biergerkrich hunn déi béid Säiten no Perm geglëscht wéinst senge Munitiounsfabrécken. De 25. Dezember 1918 huet d'sibiresch [[Wäiss Arméi]] Perm eruewert, mä den 1. Juli 1919 gouf d'Stad vun der bolschewistescher [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] zeréckeruewert. Nodeems 1938 d'Nopeschstad Molotow als neie Staddeel Motowilicha dozoukoum, huet déi ganz Stad sech tëscht 1940 an 1957 ''Molotow'' genannt (''Молотов'', nom [[Wjatscheslaw Michailowitsch Molotow|Wjatscheslaw Molotow]]). Am [[Zweete Weltkrich]] war d'Stad e wichtegen Zentrum fir d'Artillerieproduktioun. Och herno waren d'Rëschtungsbetriber weider wichteg, sou datt Perm wärend dem ganze [[Kale Krich]] bis 1991 eng fir Auslänner [[Zoue Stad|verbuede Stad]] war. De Passage mat der Transsibirescher Eisebunn war awer méiglech. Nom Enn vun der Sowjetunioun ass Perm relativ gutt duerch d'1990er Jore komm, a konnt seng Positioun als Industriezentrum souguer liicht ausbauen. D'Bevëlkerungszuel war zwar vun 1989 bis 2009 réckleefeg (vun 1.090.944 erof op 985.794), mä huet duerno nees zougeholl an ass rëm iwwer eng Millioun geklommen (2016 louch se bei 1.041.876). == Stadbezierker (Rajonen) == D'Stad ass administrativ a siwe Bezierker ënnerdeelt. [[Fichier:Administrative divisions of Perm (en).svg|thumb|Administrativ Ënnerdeelungen]] {| class="wikitable" !Rajon !Russeschen Numm !Ofleedung !Awunner<br>1. Januar 2004 !Awunner<br>1. Januar 2009 |- |Dserjinski | align="right" |Дзержинский район | [[Feliks Edmundowitsch Dserjinski|Feliks Dserjinski]] | align="right" |152.500 | align="right" |149.559 |- |Industrialny | align="right" |Индустриальный район | Industrialiséirung vun der Sowjetunioun | align="right" |159.700 | align="right" |160.403 |- |Kirowski | align="right" |Кировский район | [[Sergei Mironowitsch Kirow|Sergei Kirow]] | align="right" |123.105 | align="right" |125.338 |- |Leninski | align="right" |Ленинский район | [[Wladimir Iljitsch Lenin|Wladimir Lenin]] | align="right" |56.400 | align="right" |50.670 |- |Motowilichinski | align="right" |Мотовилихинский район |Floss [[Motowilicha (Floss)|Motowilicha]], Niewefloss vun der [[Kama (Floss)|Kama]] | align="right" |176.000 | align="right" |179.117 |- |Ordjonikidsewski | align="right" |Орджоникидзевский район | [[Grigori Konstantinowitsch Ordjonikidse|Grigori Ordjonikidse]] | align="right" |111.300 | align="right" |112.274 |- |Swerdlowski | align="right" |Свердловский район | [[Jakow Michailowitsch Swerdlow|Jakow Swerdlow]] | align="right" |212.600 | align="right" |210.666 |- |} == Ekonomie == Perm ass haut e wichtegen Industriezentrum, dee méi produzéiert wéi aner souguer méi grouss Stied am Ural, wéi [[Jekaterinburg]], [[Tscheljabinsk]] an [[Ufa]]. Haaptberäicher si Fligerturbinen ([[Perm Engine Company|Perm Engine]] an [[Awiadwigatel]]), [[Äerdueleg|Pëtrol]] a Gas Raffinerien ([[Lukoil]]), Maschinnebau, Motorseeën, Chimie, Holzveraarbechtung (och fir Pabeier), elektresch Kabelen (KamKabel) an Elektronik. Um Gebitt vu Perm läit och d'hydroelektresch Zentral vun der Kama (Камская ГЭС). == Fotosalbum vun der Stad == <gallery> Fichier:Пермь.Свято-Троицкий кафедральный собор16.jpg|Dräifaltegkeetskathedral Fichier:Красавинский мост.jpg|Krasawinski-Bréck iwwer d'Kama Fichier:Kama (Perm).jpg|Floss Kama Fichier:Пермские ворота.jpg|Paart vu Perm Fichier:Памятник героям фронта и тыла (Пермь).jpg|Monument fir d'Helde vun der Front a vum Hannerland Fichier:Паровоз 9П (Пермь).jpg|Historesch Damplokomotiv "9P" Fichier:Perm Fligermonument.jpg|Fligermonument Fichier:Счастье не за горами.jpg|Buschtaweninstallatioun "D'Gléck läit net hanner de Bierger" um Kama-Uwänner Fichier:Perm museum.jpg|Staatlech Konschtgalerie (fréier Verklärungskathedral) Fichier:Perm Opera and Ballet Theatre, 2007.jpg|Akadeemeschen Operen- a Balletttheater Fichier:Пермский академический театр «Театр», 2009.jpg|Akadeemeschen Dramatheater Fichier:Perm II Railway Station.jpg|Gare Perm II Fichier:Gribushin House (Perm, 2008).jpg|Gribuschin-Haus, dat de [[Boris Leonidowitsch Pasternak|Pasternak]] fir säin [[Dokter Jiwago (Roman)|Dokter Jiwago]] inspiréiert huet Fichier:Башня смерти (Пермь).jpg|Administratiivt Gebai vum Doudestuerm Fichier:Perm ul. Lenina.jpg|Lenin-Strooss </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Perm}} * [http://www.gorodperm.ru/ Offiziell Säit vun der Stad] {{ru}}{{en}} [[Kategorie:Regioun Perm| ]] t6pdbnklyr8a8429tjqc6qnuzzqhiwz 3 129202 2711223 2685347 2026-10-07T13:08:30Z Mischnachtreisr 25152 /* Request writing about Isabelle de Charriere (Q123386) */ Äntweren 2711223 wikitext text/x-wiki {{Moien 2}} Gudde Moien, Wa Feeler mat enger Begrënnung (an dësem Fall [[Eifeler Reegel]]) verbessert ginn, da muss een dat net obedingt réckgängeg maachen. Merci am Viraus --[[Benotzer:Nilrom|Nilrom]] ([[Benotzer Diskussioun:Nilrom|Diskussioun]]) 18:56, 6. Aug. 2020 (UTC) Gudden Owend, Ech sinn net de grousse Spezialist vum Lëtzebuergeschen, a wees beim Editéieren heiansdo net méi op een aneren eppes geännert huet oder op ech e Feeler stoe geloos hunn. Alles an der Rei, a Merci fir all Hëllef. --[[Benotzer:Mischnachtreisr|Mischnachtreisr]] ([[Benotzer Diskussioun:Mischnachtreisr|Diskussioun]]) 18:56, 6. Aug. 2020 (UTC) :Moien an [[Diskussioun:Fockeschlass|Diskussioun vum Artikel Fockeschlass]] gouf eng Fro gestallt. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:16, 7. Aug. 2020 (UTC) :: An et gouf [[Diskussioun:Fockeschlass|nach eng gestallt]] --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 10:59, 8. Aug. 2020 (UTC) :.Et wier och vläicht gutt wann dir den Ënnescheed tëscht ''zou'' an ''zu'' géift bekäppen. Et ass lässteg dat ëmmer nees ze verbesseren. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 11:22, 8. Aug. 2020 (UTC) ::Ass korrigéiert, merci fir är Opmierksamkeet. --[[Benotzer:Mischnachtreisr|Mischnachtreisr]] ([[Benotzer Diskussioun:Mischnachtreisr|Diskussioun]]) 14:59, 4. Sep. 2020 (UTC) Moien, Mat de Referenze war iergendeppes beim Späichere schif gaangen. Hunn alles op déi feelerhaft Versioun zréckgesat. D'Verbesseren ass och vill Aarbecht. Wann Dir an de Versiounsvergläicher kuckt da gesitt dir wat verbessert gouf. Vläicht kënnt Dir Iech bei Ären nächsten Aufsätz dorun orientéieren.. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 17:16, 9. Aug. 2020 (UTC) Ech werfen e Bléck an är Ännerungen a versichen draus ze léieren. Sorry fir d'Ëmstänn an dësem Fall. --[[Benotzer:Mischnachtreisr|Mischnachtreisr]] ([[Benotzer Diskussioun:Mischnachtreisr|Diskussioun]]) 17:19, 9. Aug. 2020 (UTC) Moien a wëllkomm och vu menger Säit, a merci fir Är Mataarbecht an är Kontributiounen! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 07:46, 10. Aug. 2020 (UTC) Gudde Moien, E klengen Tipp: Wann Dir un engem Artikel schafft, da setzt am Ufank d'Schabloun <nowiki>{{EnCours}}</nowiki> dran (als alleréischt uewen am Artikel), da geet normalerweis keen an den Artikel ännere bis Dir fäerdeg sidd an d'Schabloun erausgeholl hutt. [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:49, 10. Aug. 2020 (UTC) ==Pabeierbierg== Moien, Kuck mol wgl. do → [[Diskussioun:Rue Albert-Unden]]. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:34, 31. Aug. 2020 (UTC) ==Schluecht vu Sedan== Kuck mol [[Diskussioun:Schluecht vu Sedan]] --[[Benotzer:Nilrom|Nilrom]] ([[Benotzer Diskussioun:Nilrom|Diskussioun]]) 10:21, 3. Sep. 2020 (UTC) ==Sterpenich== Hannert deem groussen viischten Deel mat '''dräi''' quadrateschen Tierm an der Mauer zur Strooss befënnt sech e Bauerenhaff. :Sinn et wierklech 3 Tierm. Wou verstoppt deen drëtte sech. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:18, 3. Sep. 2020 (UTC) ::Ass korrigéiert, merci fir är Opmierksamkeet. --[[Benotzer:Mischnachtreisr|Mischnachtreisr]] ([[Benotzer Diskussioun:Mischnachtreisr|Diskussioun]]) 14:59, 4. Sep. 2020 (UTC) == Traité des Pyrénées == ::Duerch wat huet Lëtzebuerg en direkten Zesummenhank mam Traité vun de Pyrenäen? --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 12:04, 7. Sep. 2020 (UTC) :::Liest den Artikel --[[Benotzer:Mischnachtreisr|Mischnachtreisr]] ([[Benotzer Diskussioun:Mischnachtreisr|Diskussioun]]) 12:09, 7. Sep. 2020 (UTC) == "Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich" == Ech hunn Iech eng Äntwert op der Diskussiounssäit vun [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|deem Artikel]] hannerluecht. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 12:21, 7. Sep. 2020 (UTC) == Inhitatioun Wikiiessen & AG Wikimedia Lëtzebuerg == Gudden Owend, hei eng kleng Erënnerung fir d'Invitatioun op d'[[Wikipedia:Wikiiessen 2026|Wikiiessen]] e Samschden, de 7. Mäerz 2026, ab 11:45 Auer zu Leideleng am Restaurant „De Spackelter“ an duerno ab 14 Auer op d'[[Wikipedia:Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg 2026|Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg]] am Kulturzenter „An der Eech“. D'Umeldung leeft bis den 02.03 iwwer déi jeeweileg Säiten, déi uewe verlinkt sinn. Déi generell Invitatioun steet ënner [[Wikipedia:De Stamminee#Wikiiessen 2026 a Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 19:36, 15. Feb. 2026 (UTC) == Request writing about Isabelle de Charriere (Q123386) == Hi Mischnachtreisr Would you like to write about Isabelle de Charriere (Q123386) for the LB Wikipedia? It'll be appreciated if it'll be done by someone. [[Benotzer:Boss-well63|Boss-well63]] ([[Benotzer Diskussioun:Boss-well63|Diskussioun]]) 12:18, 12. Jul. 2026 (UTC) :Thank you for that suggestion. You can of course write yourself a first draft of such an article (plenty of information available in other languages). I do unfortunately have no time to accept writing requests, as I barely have the time to pursue my own writing projects. [[Benotzer:Mischnachtreisr|Mischnachtreisr]] ([[Benotzer Diskussioun:Mischnachtreisr|Diskussioun]]) 13:08, 7. Okt. 2026 (UTC) 7yef67q35y5g1tgo4c89bm11rgg2a3u 2 133664 2711222 2702599 2026-10-07T12:38:29Z Zinneke 34 /* Memo */ 2711222 wikitext text/x-wiki ==Artikelen== =Memo= * https://robertphilippart.eu/old/docs/biblio/dck-2015-articlephilippart.pdf Deputéiert Kanton Klierf, Philippart - fir Ergänzungen- * '''[[:de:Wikipedia:WikiProjekt_Frauen/Frauen_in_Rot/Fehlende_Artikel_nach_Nationalität/Luxemburgerinnen]]''' - vill och 'rout' op lb: wiki:.. * '''[[:nl:Gebruiker:Ronn/Rétrospective]]''' - Kënschtlerbiographien, vum Gebruiker:Ron recherchéiert, déi drop waarden, iwwersat ze ginn. * [[:fr:Mathieu Kockelmann]] * [[:de:Arthur Clees]] * [[:de:Kategorie:Balduin von Luxemburg als Namensgeber]] (aka Balduin vun Tréier) * [[:fr:Jean-Bernard Marlet]] * [[:fr:Corps franc luxembourgeois]] * [[:fr:Élections législatives luxembourgeoises de 1869|Chamberwale virun 1919, cf. fr]] * [[:de:Müllverbrennungsanlage Leudelange]] * [[:de:Adrienne Haan]] * [[:en:Elena Nozdran]] * [[:de:Inna Ganschow]] * [[:en:Palais de la Cour de Justice]] * [[:fr:Raphaël Liégeois]] * [[:de:Luc Deitz]] * [[:de:Nikolaus Nilles]] * [[:en:Michel Le Flochmoan]] * [https://www.aachen.lu/avlhistory/personen/biographien/papier_felix/ Felix Papier] * [[Pierre-Joseph Boch]] a soss [[Famill Boch]] (cf [[:de:Familie von Boch]] * [[:de:Brauerei Henri Funck]] * [[Gommand-Prozess]] * [[Putschvirwërf 1946]] * [[:it:Suore di Nostra Signora del Monte Carmelo (Lussemburgo)]] * [[Poudrerie de Kockelscheuer]] La Poudrerie à Kockelscheuer. Un siècle d’histore d’une société et d’un terroir industriel, Jean-Marie Majerus, Kockelscheuer, 2006 * [[:en:Tudor batteries]] * [[:de:Schmalspurbahn Diedenhofen–Mondorf]] * [[Action féminine]] a [[Foyer de la Femme]] (Q: Julia Harnoncourt: [https://minett-stories.lu/de/story/but-we-women-also-have-to-fight-hard Die Escher Frauenbewegungen der 1920er Jahre.] minett-stories.lu.) * Volleksbildungsveräiner: J Maas: "[https://persist.lu/ark:70795/h19cn5brgh/pages/27/articles/DIVL190 Les Associations pour l'Education Populaire (1908-1918) Idéal démocratique et éducation populaire au début du siècle.] In: Galerie, 6. Jg., nº 4 (01.10.1988), p. 505.[Digitised by the National Library of Luxembourg, ] * [[Grafkummer vu Kënzeg]] '''Ausbauen''' * [[Jean Mischo]] via [[:fr:Jean Mischo]] * [[Nicolas Berger]] via [[:fr:Nicolas Berger]] an [[:nl:Nicolas Berger]] * [[Georges Traus]] via https://www.revue-technique.lu/georges-traus/ * [[Lëtzebuerg op de Weltausstellungen]], via ''[https://bnl.public.lu/en/a-la-une/a-la-loupe/2021/le_luxembourg_et_les_expositions.html Le Luxembourg et les expositions universelles et internationales.]'' bnl.public.lu * [[De l'Etat à la Nation. 150 Joer onofhängeg]] - Wéi et derzou koum, Rezeptioun, Ausbléck. * [[Apartheid]] - volet Letzebuerg via https://www.wort.lu/politik/apartheid-luxemburger-bank-half-waffensanktionen-zu-umgehen/18646986.html * [[:nl:Grootoosten_van_Luxemburg|Grand Orient de Luxembourg]] vun nl. iwwersetzen qx5mohh24ayk9w1sy1evahk3yxovyvv 11 135232 2711236 2065647 2026-10-07T15:00:24Z Mobby 12 60927 De(n) Mobby 12 huet d'Säit [[Schabloun Diskussioun:Commonwealth of Nations]] op [[Schabloun Diskussioun:Navigatioun Commonwealth of Nations]] geréckelt: wéi déi aner och 2065647 wikitext text/x-wiki . 6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb 0 137071 2711243 2710254 2026-10-07T15:31:06Z Zinneke 34 /* Gestuerwen */ 2711243 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''2025''' huet op engem [[Mëttwoch]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == * {{6. Januar}}: [[Indonesien|Indonesie]] gëtt Member vum [[BRICS]]. === Europa === * {{1. Januar}}: [[Polen]] iwwerhëlt turnusgeméiss bis den 30. Juni des Joers d'[[Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun]]. * 1. Januar: [[Bulgarien]] a [[Rumänien]] trieden dem [[Schengen-Raum]] op de Landgrenze bäi. * [[12. Januar]]: Den [[Zoran Milanović]] gëtt am zweeten Tour vun de Presidentewalen a [[Kroatien]] zum President vu sengem Land erëmgewielt. * [[23. Januar]]: De [[Micheál Martin]] gëtt an [[Irland]] fir d'zweet Kéier zum [[Taoiseach]] ernannt. * [[26. Januar]]: Dem [[wäissrussland|wäissrusseschen]] Autokrat [[Aljaksandr Lukaschenka]] seng Amtszäit vu bis ewell iwwer 30 Joer gëtt ëm weider 5 Joer verlängert. * {{3. Februar}}: De [[Bart De Wever]] ([[N-VA]]) gëtt als neie Premierminister an der [[Belsch]] vereedegt, un der Spëtzt vun enger Koalitiounsregierung aus N-VA, [[MR]], [[Les Engagés]], [[CD&V]] a [[Vooruit]]. * [[23. Februar]]: Bei de Wale fir den [[Däitschland|däitsche]] [[Bundestag]] kritt d'[[CDU]]/[[CSU]] 28,5%, d'[[AfD]] 20,8, d'[[SPD]] 16,4, [[Bündnis 90/Die Grünen|die Grünen]] 11,6, [[die Linke]] 8,8%; all aner ënner 5%. * {{3. Mäerz}}: De [[Christian Stocker]] ([[ÖVP]]) gëtt als neie Bundeskanzler an [[Éisträich]] vereedegt, un der Spëtzt vun enger Koalitioun aus ÖVP, [[SPÖ]] an [[NEOS]]. * [[20. Mäerz]]: D'[[Brigitte Haas]] (VU) gëtt als nei Regierungscheffin a [[Liechtenstein]] vereedegt. * {{6. Mee}}: De [[Friedrich Merz]] gëtt am zweeten Tour als neien [[Däitschland|däitsche]] [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] gewielt. * {{8. Mee}}: Am véierten Tour vum [[Konklav]] gëtt de Robert Francis Prevost als Poopst gewielt an hëlt de Poopstnumm [[Leo XIV.]] un. * [[18. Mee]]: Den [[Nicușor Dan]] gewënnt d'Presidentewalen a [[Rumänien]]. * {{1. Juni}}: De [[Karol Nawrocki]] (onofhängeg) gewënnt d'Presidentewalen a [[Polen]]. Hie gëtt de [[6. August]] vereedegt. * {{1. Juli}}: [[Dänemark]] iwwerhëlt turnusgeméiss bis Enn des Joers d'Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun. * {{9. September}}: Nom Récktrëtt vum [[François Bayrou]], deen Dag virdrun, gëtt de [[Sébastien Lecornu]] zum neie Premierminister a Frankräich ernannt. * [[25. September]]: D'[[Inga Ruginienė]] gëtt nei Premierministesch a [[Litauen]]. * [[25. Oktober]]: D'[[Catherine Connolly]] gewënnt d'Presidentewalen an Irland; si gëtt den [[11. November]] vereedegt. * [[29. Oktober]]: Bei de Parlamentswahlen an Holland, gewannen déi sozialliberal [[Democraten 66]] mat 16,9 % knapps virun der [[Partij voor de Vrijheid]] vum [[Geert Wilders]] mat 16,7 %. * {{9. Dezember}}: No de Parlamentswale vum 3./4. Oktober gëtt den [[Andrej Babiš]] op en Neits zum Premierminister an [[Tschechien]] ernannt. * [[11. Dezember]]: A [[Bulgarien]] trëtt d'Regierung ënnert dem [[Rossen Scheljaskow]] wéinst Masseprotester géint Korruptioun zeréck. ==== Lëtzebuerg ==== * {{6. Februar}}: Déi am Land bis ewell gréisst Quantitéit un illegalen Droge gëtt saiséiert: 889 Kilo [[Kokain]], mat engem theoreetesche Maartwäert vun 80 bis 160 Milliounen Euro. * {{2. Mäerz}}: Dat lescht Deelstéck vun der [[Luxtram-Linn T1]] vun der [[Luxexpo]] bis bei de [[Fluchhafe Findel]] gëtt a Betrib geholl. * {{3. Oktober}}: Den [[Henri vu Lëtzebuerg]] [[Ofdankung|dankt]] als [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] of; säi Fils [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]] gëtt [[Trounwiessel (Lëtzebuerg)|Trounfollger]]. <gallery> Fichier:2025-03-02 Den Tram fierrt bis op de Findel - inauguration (114).jpg|Tram um Findel File:Luxembourg, Trounwiessel 2025 chd.lu (104).jpg|Vereedegung vum Guillaume zum Groussherzog </gallery> === Afrika === * [[21. Mäerz]]: D'[[Netumbo Nandi-Ndaitwah]] gëtt als nei Staatspresidentin vun [[Namibia]] vereedegt. * [[13. Abrëll]]: De [[Brice Oligui Nguema]] gëtt zum President vum [[Gabun]] gewielt. * [[28. September]]: De [[Peter Mutharika]] gëtt op en Neits als President vu [[Malawi]] vereedegt. * [[14. Oktober]]: Nodeems den [[Andry Rajoelina]] duerch d'Protester geflücht ass, erkläert d'Militär vum [[Madagaskar]] d'Muechtiwwernam an d'Opléise vum Senat an dem Ieweschte Geriichtshaff. * 29. Oktober: Am [[Krich am Sudan]] gëtt d'Stad [[al-Fāschir]] vun de Rebellen eruewert, woubäi iwwer 460 Persounen an engem Spidol ermuert ginn. === Amerika === ==== Nordamerika ==== * [[20. Januar]]: Den [[Donald Trump]] gëtt fir d'zweet Kéier als [[President vun de Vereenegte Staaten|President vun de Vereenegte Staate]] vereedegt. * [[14. Mäerz]]: De [[Mark Carney]] gëtt neie Premierminister a [[Kanada]]. ==== Mëttel- a Südamerika ==== * [[10. Januar]]: Den [[Nicolás Maduro]] gëtt fir eng drëtt Kéier als President vu [[Venezuela]] vereedegt. * [[13. Abrëll]]: Bei de Presidentewalen am [[Ecuador]] gëtt den [[Daniel Noboa]] am 2. Tour erëmgewielt. * [[16. Juli]]: D'[[Jennifer Geerlings-Simons]] gëtt als nei Presidentin vu [[Surinam]] vereedegt. * [[14. Dezember]]: De [[José Antonio Kast]] gewënnt Presidentschaftswalen am [[Chile]]; hie gëtt den 11. Mäerz [[2026]] vereedegt. === Asien === * {{3. Juni}}: De [[Lee Jae-myung]] gëtt zum neie President vu [[Südkorea]] gewielt. * [[1. Juli]]: D'thailännesch Ministerpresidentin [[Paetongtarn Shinawatra]] gouf am Zesummenhang mam Grenzkonflikt tëscht [[Kambodja]] an [[Thailand]] entlooss. * [[28. Juli]]: Kambodja an Thailand eenege sech no deeglaange Kämpf op eng Wafferou. * [[21. Oktober]]: D'[[Sanae Takaichi]] gëtt zur Premierministesch vu [[Japan]] gewielt. * [[26. Oktober]]: Den [[Timor-Leste]] trëtt der [[Associatioun vu Südostasiateschen Natiounen|ASEAN]] bäi. * 26. Oktober: Kambodja an Thailand ënnerschreiwen e Friddensofkommes. ==== Arabesch Welt an Noen Osten ==== * {{9. Januar}}: De Generol [[Joseph Khalil Aoun]] gëtt vum libaneesesche Parlament zum President vum [[Libanon]] gewielt. * [[27. Februar]]: No méi wéi 40 Joer Kampf géint den [[Tierkei|tierkesche Staat]], rifft de Parteigrënner [[Abdullah Öcalan]] seng Unhänger op, d'Waffen néierzeleeën a kënnegt d'Opléisung vun der Aarbechterpartei vu Kurdistan ([[Aarbechterpartei vu Kurdistan|PKK]]) un. Se gouf den [[12. Mee]] 2025 opgeléist. * [[13. Juni]]: Am Kader vun der ''[[Operation Rising Lion]]'' gräift [[Israel]] Ziler am [[Iran]] an. * [[22. Juni]]: D'[[USA]] gräifen an de Konflikt mat Loftugrëffer op Bunker vum iraneschen Atomprogramm mat an. * [[25. Juni]]: Tëscht Israel an dem Iran trëtt e Waffestëllstand a Kraaft. * [[13. Juli]]: D'Kämpf am [[Gouvernorat As-Suwayda|As-Suwayda]] am Süde vu [[Syrien]] tëscht den [[Drusen]], [[Beduinen]] an der syrescher Arméi eskaléieren. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * [[Servais-Präis]] fir der [[Anne-Marie Reuter]] hiren ''[[M for Amnesia]]''. * Den 1. Präis vum [[Concours littéraire national 2024|nationale Literaturconcours]] geet un de [[Jhemp Hoscheit]] fir ''Den Impakt vu Klappentexter''. === Musek === * [[18. Mee]]: Den [[Johannes Pietsch|JJ]] gewënnt mat ''Wasted Love'' de [[Eurovision Song Contest 2025|Eurovision Song Contest zu Basel]]. === Kino === * ''[[Emilia Pérez]]'' vum [[Jacques Audiard]] gewënnt den [[César du cinéma|César]] fir de beschte Film. * ''[[Anora]]'' vum [[Sean Baker]] gewënnt den [[Oscar]] fir de beschte Film. * ''[[Un simple accident]]'' vum [[Jafar Panahi]] gewënnt d'[[Gëlle Palm]]. * ''[[Hors d'haleine]]'' vum [[Eric Lamhène]] gewënnt de [[Lëtzebuerger Filmpräis 2025]] fir de beschte Film.<ref>Nora Schloesser, Marc Thill: [https://www.wort.lu/kultur/vierfacher-triumph-laeif-a-seil-dominiert-den-filmpraeis/106866560.html "Vierfacher Triumph: 'Läif a Séil' dominiert den 'Filmpräis'."] wort.lu, 22.11.2025.</ref> == Ekonomie == [[File:大阪・関西万博 ルクセンブルクパビリオン.jpg|thumb|130px|De Lëtzebuerger Pavillon]] * [[Weltausstellung]] zu [[Osaka]], a Japan. == Wëssenschaft an Technik == * [[15. Januar]]: U Bord vun zwou [[SpaceX]]-Rakéite ginn de Rover ''[[Tenacious (Rover)|Tenacious]]'' an den Nano-Satellit ''[[POQUITO]]'' an den All geschéckt; deen ee Richtung Mound, deen aneren op Orbit. Béid goufen zu Lëtzebuerg entworf a gebaut. ''Tenacious'' gouf de 6. Juni 2025, bei der mëssgléckter Landung um Mound, zerstéiert. * {{1. Dezember}}: Zu Lëtzebuerg geet den [[DAB+]] fir [[Radiossender]] offiziell a Betrib. == Sport == * [[17. November]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Belfast]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2026|Foussball-Weltmeeschterschaft]] [[Foussball-Weltmeeschterschaft 2026|2026]], 0:1 géint [[Nordirland]].<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19158|Titel=Northern Ireland vs Luxembourg match report|Gekuckt=2026-09-28|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> == Gebuer== == Gestuerwen == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Michel Medinger 15NOV10.JPG | Text1 = Michel Medinger | Bild2 = David Lynch (1990) (cropped).jpg | Text2 = David Lynch | Bild3 = Fanclub1966MarianneFaithfull3 (cropped).jpg | Text3 = Marianne Faithfull | Bild4= Horst Köhler.jpg | Text4= Horst Köhler | Bild5= GeneHackmanJun2108.jpg | Text5= Gene Hackman | Bild6= Moia1.jpg | Text6= Nelly Moia | Bild7= PJbyNPeyrafitte.jpg | Text7= Pierre Joris | Bild8= Mario Vargas Llosa (crop 2).jpg | Text8= Mario Vargas Llosa | Bild9= Pope Francis in March 2013 (cropped).jpg | Text9= Franciscus I. | Bild10 = Portrait of Leon Krier (cropped).jpg | Text10 = Léon Krier }} {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = 06 PL passphoto Kopie 2.jpg | Text1 = Petz Lahure | Bild2 = OzzyChangingHands02-20-2010.jpg | Text2 = Ozzy Osbourne | Bild3 = Robert Redford 2 (cropped).jpg | Text3 = Robert Redford | Bild4 = Claudia Cardinale 1963b.jpg | Text4 = Claudia Cardinale | Bild5 = Jane Goodall 2010 (cropped).jpg | Text5 = Jane Goodall | Bild6 = Diane Keaton by Firooz Zahedi 2.jpg | Text6 = Diane Keaton | Bild7 = Gemelle Kessler 1965 (cropped).jpg | Text7 = A. an E. Kessler | Bild8 = Empfang für Udo Kier zum 80. Geburtstag-5253.jpg | Text8 = Udo Kier | Bild9 = Frank Gehry, Viljo Revell Centenary reception, 2010 (S2311 fl2969 it0089) (cropped).jpg | Text9 = Frank Gehry | Bild10 = Brigitte Bardot 1958 Italy.jpg | Text10 = Brigitte Bardot }} * ?[[Mee|{{0}}Mee]]: [[Jean-Jacques Kasel (Organist)|Jean-Jacques Kasel]], lëtzebuergeschen Organist. * {{4. Januar}}: [[Paul Cloos]], lëtzebuergeschen Agrocheemiker. * {{5. Januar}}: [[Robert Hübner]], däitsche Schachspiller. * {{0}}5. Januar: [[Konstantinos Simitis]], griichesche Politiker. * {{7. Januar}}: [[Jean-Marie Le Pen]], franséische Politiker. * {{8. Januar}}: [[Camille Montaigu]], franséische Journalist. * {{9. Januar}}: [[Otto Schenk]], éisträichesche Schauspiller, Film- an Theaterregisseur. * [[13. Januar]]: [[Michel Medinger jun.|Michel Medinger]], lëtzebuergesche Liichtathleet a Fotograf. * 13. Januar: [[Oliviero Toscani]], italieenesche Fotograf. * [[14. Januar]]: [[Marie-Thérèse Tholl]], lëtzebuergesch Botanikerin a Mykologin. * [[16. Januar]]: [[David Lynch]], US-amerikanesche Filmregisseur. * 16. Januar: [[Joan Plowright]], englesch Schauspillerin. * [[19. Januar]]: [[Horst Janson]], däitsche Schauspiller. * [[20. Januar]]: [[Bertrand Blier]], franséische Filmregisseur. * [[26. Januar]]: [[Fred Harles]], lëtzebuergesche Museker. * [[30. Januar]]: [[Marianne Faithfull]], brittesch Sängerin a Schauspillerin. * {{1. Februar}}: [[Horst Köhler]], däitsche Bundespresident. * {{8. Februar}}: [[Sam Nujoma]], namibesche Fräiheetskämpfer a Politiker. * [[10. Februar]]: [[Joseph Eyschen (Politiker)|Joseph Eyschen]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * [[14. Februar]]: [[Geneviève Page]], franséisch Schauspillerin. * [[15. Februar]]: [[André Biver (Politiker)|André Biver]], lëtzebuergesche Politiker. * [[16. Februar]]: [[Julian Holloway]], brittesche Synchronspriecher a Schauspiller. * [[17. Februar]]: [[Frits Bolkestein]], hollännesche Politiker. * [[18. Februar]]: [[Gene Hackman]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[22. Februar]]: [[John Schummer]], lëtzebuergesche Politiker an Handballspiller. * [[23. Februar]]: [[Nelly Moia]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * [[26. Februar]]: [[Michelle Trachtenberg]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[27. Februar]]: [[Pierre Joris]], lëtzebuergesche Schrëftsteller, Iwwersetzer a Kritiker. * {{3. Mäerz}}: [[Eleonora Giorgi]], italieenesch Schauspillerin. * [[13. Mäerz]]: [[Maria Grazia Spina]], italieenesch Schauspillerin. * [[14. Mäerz]]: [[Léon Mond]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[16. Mäerz]]: [[Émilie Dequenne]], belsch Schauspillerin. * [[17. Mäerz]]: [[Alphonse Cruchten]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[21. Mäerz]]: [[George Foreman]], US-amerikanesche Boxer. * [[23. Mäerz]]: [[Marcel Glesener]], lëtzebuergesche Politiker a Gewerkschaftler. * [[29. Mäerz]]: [[Richard Chamberlain]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[31. Mäerz]]: [[Yves Boisset]], franséische Filmregisseur, Filmkritiker an Dréibuchauteur. * {{1. Abrëll}}: [[Val Kilmer]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{4. Abrëll}}: [[Friðrik Ólafsson]], islännesche Schachgroussmeeschter. * {{6. Abrëll}}: [[Jeremiah P. Ostriker]], US-amerikaneschen Astrophysiker. * [[10. Abrëll]]: [[Ted Kotcheff]], kanadesche Filmregisseur a Filmproduzent. * [[13. Abrëll]]: [[Mario Vargas Llosa]], peruanesche Schrëftsteller. * [[21. Abrëll]]: [[Franciscus (Poopst)|Jorge Mario Bergoglio]], als ''Franciscus'', Poopst vun 2013 bis 2025. * [[21. Abrëll]]: [[Johanna Matz]], éisträichesch Schauspillerin. * [[23. Abrëll]]: [[Waltraut Haas]], éisträichesch Schauspillerin. * [[28. Abrëll]]: [[Raymond Schaack]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * {{3. Mee}}: [[Helmut Thoma]], éisträichesche Mediemanager. * {{0}}3. Mee: [[Paul Van Hoeydonck]], belsche Kënschtler. * [[13. Mee]]: [[José Mujica]], uruguayesche Politiker. * 13. Mee: [[Manou Scheitler]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[20. Mee]]: [[Trần Đức Lương]], vietnameesesche Politiker. * 20 Mee: [[George Wendt]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[21. Mee]]: [[Romain Leick]], lëtzebuergesche Journalist. * [[23. Mee]]: [[Sebastião Salgado]], brasilianesche Fotograf. * [[24. Mee]]: [[Marcel Ophüls]], franséische Filmregisseur. * [[29. Mee]]: [[Ludo Dierckxsens]], belsche Vëlossportler. * [[30. Mee]]: [[Jürgen Overdick]], däitsche Journalist. * {{2. Juni}}: [[Pierre Nora]], franséischen Historiker. * {{4. Juni}}: [[Philippe Labro]], franséische Journalist an Auteur. * {{5. Juni}}: [[Tommy Kontz]], lëtzebuergesche Geschäftsmann. * {{9. Juni}}: [[Frederick Forsyth]], brittesche Schrëftsteller. * [[11. Juni]]: [[Brian Wilson]], US-amerikanesche Museker. * [[16. Juni]]: [[Loll Weber]], lëtzebuergesche Museksjournalist a -Kritiker. * [[17. Juni]]: [[Alfred Brendel]], éisträichesche Pianist. * 17. Juni: [[Léon Krier]], lëtzebuergeschen Architekt an Urbanist. * [[23. Juni]]: [[Lea Massari]], italieenesch Schauspillerin. * [[29. Juni]]: [[Lalo Schifrin]], argentinesche Pianist, Komponist, an Dirigent. * {{3. Juli}}: [[Diogo Jota]], portugisesche Foussballspiller. * {{0}}3. Juli: [[André Silva]], portugisesche Foussballspiller. * {{9. Juli}}: [[Petz Lahure]], lëtzebuergesche Sportjournalist. * [[13. Juli]]: [[Pascal Alff]], lëtzebuergesche Museker. * 13. Juli: [[Muhammadu Buhari]], nigerianesche Militär a Politiker. * 13. Juli: [[Pierre Simonis]], Lëtzebuerger Geschäftsmann. * [[14. Juli]]: [[Thierry Ardisson]], franséischen Televisiounsanimateur. * [[16. Juli]]: [[Connie Francis]], US-amerikanesch Sängerin. * [[18. Juli]]: [[Roger Norrington]], engleschen Dirigent. * 18. Juli: [[André Vingt-Trois]], franséische Geeschtlechen. * [[22. Juli]]: [[Ozzy Osbourne]], brittesche Rockmuseker. * [[24. Juli]]: [[Hulk Hogan]], US-amerikanesche Wrestler a Schauspiller. * [[28. Juli]]: [[Laura Dahlmeier]], däitsch Biathletin. * [[29. Juli]]: [[Lutz Niethammer]], fäitschen Historiker. * [[31. Juli]]: [[Adriana Asti]], italieenesch Schauspillerin. * {{5. August}}: [[Ion Iliescu]], rumänesche Politiker. * {{7. August}}: [[Jim Lovell]], US-amerikaneschen Astronaut. * [[12. August]]: [[Chris Belardi]], lëtzebuergesche Museker. * [[15. August]]: [[Rainer Holbe]], däitsche Fernseemoderator an Auteur. * [[17. August]]: [[Terence Stamp]], englesche Schauspiller. * [[29. August]]: [[Arthur Brauss]], däitsche Schauspiller. * {{1. September}}: [[Graham Greene (Schauspiller)|Graham Greene]], kanadesche Schauspiller. * {{4. September}}: [[Giorgio Armani]], italieenesche Moudendesigner. * [[16. September]]: [[Robert Redford]], US-amerikanesche Schauspiller, Filmregisseur a Filmproduzent. * [[19. September]]: [[Jean-Marc Hoscheit]], lëtzebuergesche Politolog an Diplomat. * [[23. September]]: [[Claudia Cardinale]], italieenesch Schauspillerin. * {{1. Oktober}}: [[Jane Goodall]], brittesch Zoologin, Primatologin an Anthropologin. * {{5. Oktober}}: [[Lotte Ledl]], éisträichesch Schauspillerin. * [[10. Oktober]]: [[John Lodge (Museker)|John Lodge]], englesche Museker. * 10. Oktober: [[Hilda Rau-Scholtus]], lëtzebuergesch Politikerin. * 10. Oktober: [[Ernest Reiter]], lëtzebuergeschen Ingenieur an Auteur. * [[11. Oktober]]: [[Diane Keaton]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[14. Oktober]]: [[Mathias Schiltz]], lëtzebuergeschen Theolog. * [[15. Oktober]]: [[Samantha Eggar]], englesch Schauspillerin. * [[16. Oktober]]: [[Klaus Doldinger]], däitsche Museker a Komponist. * [[18. Oktober]]: [[Martine Brochard]], franséisch-italieenesch Schauspillerin. * [[29. Oktober]]: [[Marcel Gillen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[31. Oktober]]: [[Tchéky Karyo]], tierkesch-franséische Schauspiller. * {{3. November}}: [[Dick Cheney]], US-amerikanesche Politiker. * {{6. November}}: [[Pauline Collins]], brittesch Schauspillerin. * [[12. November]]: [[Marc Heinen]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[14. November]]: [[Hark Bohm]], däitsche Filmregisseur a -schauspiller. * [[17. November]]: Alice an Ellen Kessler (''"[[Kessler-Zwillingen]]"''), däitsch Sängerinnen a Dänzerinnen. * 17. November: [[Gérard Thill]], lëtzebuergeschen Auteur an Historiker. * [[22. November]]: [[Ben Schultheis]], lëtzebuergesche Mykolog. * [[23. November]]: [[Udo Kier]], däitsche Schauspiller a Filmregisseur. * [[24. November]]: [[Jimmy Cliff]], jamaikanesche Reggaemuseker. * [[28. November]]: [[Ingrid van Bergen]], däutsch Schauspillerin. * [[29. November]]: [[Tom Stoppard]], tschechesch-britteschen Theater- an Dréibuchauteur. * {{3. Dezember}}: [[Steve Cropper]], US-amerikanesche Komponist a Museker. * {{5. Dezember}}: [[Frank Gehry]], US-amerikanesch-kanadeschen Architekt. * {{6. Dezember}}: [[Martin Parr]], brittesche Fotograf. * {{0}}6. Dezember: [[Christian de Chalonge]], franséische Filmregisseur. * {{7. Dezember}}: [[Guy Kirsch]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Sozialwëssenschaftler. * [[12. Dezember]]: [[Françoise Brion]], franséisch Schauspillerin. * [[14. Dezember]]: [[Rob Reiner]], US-amerikanesche Filmregisseur a Schauspiller. * [[15. Dezember]]: [[Jean Klein (1942)|Jean Klein]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[17. Dezember]]: [[Rosa von Praunheim]], däitsche Filmregisseur a -produzent. * [[21. Dezember]]: [[Paul Kremer]], lëtzebuergesche Philosoph an Auteur. * [[22. Dezember]]: [[Chris Rea]], brittesche Rock- a Bluessänger. * [[28. Dezember]]: [[Brigitte Bardot]], franséisch Schauspillerin a Sängerin. * [[30. Dezember]]: [[Leo Folschette]], lëtzebuergesche Schauspiller an Televisiounsproduzent. == Um Spaweck == {{Commonscat}}{{Referenzen an Notten}} 2tzqscy8789nawgo872jag7ekchgloo 0 167364 2711346 2678890 2026-10-07T23:16:41Z Zinneke 34 ageweit 2711346 wikitext text/x-wiki {{Infobox Statioun}} De '''Pôle d'échange Houwald''' (oder ''Pôle d'échange Howald'') ass e [[Pôle d'échange]] op der Grenz tëscht der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] (Quartier [[Gaasperech]]) an der [[Gemeng Hesper]] ([[Houwald]]), dee follgend Transportinfrastrukture begräift: * Busgare ''Howald, Gare / PE'' ([[Autobus de la Ville de Luxembourg|AVL]] + [[Régime général des transports routiers|RGTR]]) * [[Howald Gare (Tramshalt)|Tramshalt Howald Gare]] * [[Gare Houwald]] De Pôle d'échange ass – zesumme mat der Verlängerung vum Tram bis op d'[[Cloche d'or]] – de 7. Juli 2024 provisoresch opgaangen. Wéinst juristesche Streiderei konnt d'[[Bréck Gare Houwald|Bréck iwwer d'Gare Houwald]] net wéi ursprénglech geplangt, iwwer hir ganz Breet gebaut ginn, sou datt provisoresch eng schmuel Versioun opgaangen ass. Dat bréngt mat sech, datt an enger Iwwergangszäit den Tram just op engem Gleis an d'Bussen iwwerhaapt net iwwer d'Bréck fuere kënnen. Eréischt de 15. Januar 2026 konnt déi ganz Bréck befuer ginn<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/tramstrecke-zwischen-stadion-und-findel-nun-vollstaendig-zweigleisig/124188916.html|Titel=Tramstrecke zwischen Stadion und Findel nun vollständig zweigleisig|Gekuckt=19.01.2026|Datum=16.01.2026|Wierk=Luxemburger Wort|Sprooch=de}}</ref>. Fir déi selwecht Iwwergangszäit gouf d'[[Howald Gare (Tramshalt)|Tramshalt Howald Gare]] provisoresch westlech vun der Bréck amenagéiert a gouf dunn op d'Bréck geréckelt, nodeems déi fäerdeg war. Vun der Tramshalt kënnt een engersäits erof op d'Quaie vun der Zuchgare an anersäits op d'Busgare vum Pôle d'échange. Nodeems am Summer 2026 d'Rulltrapen och op der Südsäit vun der Bréck installéiert gi waren, gouf de Pôle d'échange de 7.&nbsp; Oktober 2026 ageweit.<ref>[https://www.rtl.lu/fotoen/aktualiteit/aweiung-vum-pole-dechange-houwald-7-10-26-1564164499 Aweiung vum Pôle d'échange Houwald (7.10.26)]. rtl.lu.</ref> == Lag vum Pôle d'échange == De Pôle d'échange gëtt agegrenzt vum [[CR231]] am [[Süden]], dem [[P+R Lëtzebuerg-Süd]] (''Parking B'') am [[Westen]], der [[Bréck Gare Houwald|Bréck vun der Gare Houwald]] am [[Norden]] an der Parkplaz vum [[Cactus]]-[[Supermarché]] um [[Boulevard des Scillas]] am [[Osten]]. D'Busgare läit op enger Héicht vun ca. 290&nbsp;m. == Infrastruktur == Eng [[Bikebox]] an [[Ëffentlech Toilette|ëffentlech Toilettë]] gëtt et an der Busgare. <!--Eng [[Vel'oH!]]-Statioun besteet …--> == Biller == <gallery widths="200" perrow="5"> Pôle d'échange Howald (102).jpg|D'Busgare vum Pôle d'échange Howald, halte CFL (4).jpg|E Regional-Express an der Gare Luxembourg, Howald Gare tram stop (102).jpg|D'Tramshalt Howald Gare Bonnevoie-Cloche d'Or marche à blanc 2024-06 (116).jpg|En Tram op der provisoresch eegleiseger Streck </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Pôle-d'échangen zu Lëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Pole d'echange Howald}} [[Kategorie:Pôle-d'échangen zu Lëtzebuerg|Houwald]] [[Kategorie:Gaasperech]] [[Kategorie:Gemeng Hesper]] a0y0ebtegfu08l6s6le5xukj4ahs5fm 0 177335 2711218 2026-10-07T12:26:32Z Zinneke 34 adaptéiert vun es: 2711218 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie (Sportler)}} D''''Liv Wenzel''', gebuer den [[8. Januar]] [[2004]] an der [[Stad Lëtzebuerg]], ass eng [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Vëlossportlerin.<ref name=procyclingstats>[https://www.procyclingstats.com/rider/liv-wenzel| Liv Wenzel] op procyclingstats.com (nogekuckt: 07.10.2026).</ref> Si ass d'Sëschter vum Vëlossportler [[Mats Wenzel]].<ref name=procyclingstats /> D'Liv Wenzel huet zu [[Ljubljana]] op der [[Europameeschterschaft am Vëlofueren op der Strooss 2026]] eng Bronzemedail am Konterlamonter fir gemëscht Relaisen gewonnen.<ref>[https://sitiodeciclismo.com/coureurfiche.php?coureurid=157107 Fiche] op sitiodeciclismo.com (nogekuckt: 07.10.2026.</ref><ref>[https://firstcycling.com/rider.php?r=167349 Fiche] op firscycling.com (nogekuckt: 07.10.2026).</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Wenzel Liv}} [[Kategorie:Gebuer 2004]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Vëlossportler]] fpgiuyghknrdqcjn9812zx9z3bu7pwb 2711219 2711218 2026-10-07T12:32:08Z Zinneke 34 2711219 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie (Sportler)}} D''''Liv Wenzel''', gebuer den [[8. Januar]] [[2004]] an der [[Stad Lëtzebuerg]], ass eng [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Vëlossportlerin.<ref name=procyclingstats>[https://www.procyclingstats.com/rider/liv-wenzel| Liv Wenzel] op procyclingstats.com (nogekuckt: 07.10.2026).</ref> Si ass d'Sëschter vum Vëlossportler [[Mats Wenzel]].<ref name=procyclingstats /> D'Liv Wenzel huet zu [[Ljubljana]] op der [[Europameeschterschaft am Vëlofueren op der Strooss 2026]] eng Bronzemedail am Konterlamonter fir gemëscht Relaisen gewonnen.<ref>[https://sitiodeciclismo.com/coureurfiche.php?coureurid=157107 Fiche] op sitiodeciclismo.com (nogekuckt: 07.10.2026.</ref><ref>[https://firstcycling.com/rider.php?r=167349 Fiche] op firscycling.com (nogekuckt: 07.10.2026).</ref> == UCI Ranking == {{Cycling race/Riderranking|Q112748671|1}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Wenzel Liv}} [[Kategorie:Gebuer 2004]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Vëlossportler]] iqmi6o7j9wvhtf2ft15flz7oghz1hr7 2711227 2711219 2026-10-07T13:47:32Z Robby 393 /* UCI Ranking */ + Sozial Medien 2711227 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie (Sportler)}} D''''Liv Wenzel''', gebuer den [[8. Januar]] [[2004]] an der [[Stad Lëtzebuerg]], ass eng [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Vëlossportlerin.<ref name=procyclingstats>[https://www.procyclingstats.com/rider/liv-wenzel| Liv Wenzel] op procyclingstats.com (nogekuckt: 07.10.2026).</ref> Si ass d'Sëschter vum Vëlossportler [[Mats Wenzel]].<ref name=procyclingstats /> D'Liv Wenzel huet zu [[Ljubljana]] op der [[Europameeschterschaft am Vëlofueren op der Strooss 2026]] eng Bronzemedail am Konterlamonter fir gemëscht Relaisen gewonnen.<ref>[https://sitiodeciclismo.com/coureurfiche.php?coureurid=157107 Fiche] op sitiodeciclismo.com (nogekuckt: 07.10.2026.</ref><ref>[https://firstcycling.com/rider.php?r=167349 Fiche] op firscycling.com (nogekuckt: 07.10.2026).</ref> == UCI Ranking == {{Cycling race/Riderranking|Q112748671|1}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Wenzel Liv}} [[Kategorie:Gebuer 2004]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Vëlossportler]] 9xaelf3hm5yaxfzqbhs04mno943riqd 10 177336 2711235 2026-10-07T15:00:24Z Mobby 12 60927 De(n) Mobby 12 huet d'Säit [[Schabloun:Commonwealth of Nations]] op [[Schabloun:Navigatioun Commonwealth of Nations]] geréckelt: wéi déi aner och 2711235 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Schabloun:Navigatioun Commonwealth of Nations]] 86ieli82x13dt2nwft73mtqz4bwj7sr 11 177337 2711237 2026-10-07T15:00:24Z Mobby 12 60927 De(n) Mobby 12 huet d'Säit [[Schabloun Diskussioun:Commonwealth of Nations]] op [[Schabloun Diskussioun:Navigatioun Commonwealth of Nations]] geréckelt: wéi déi aner och 2711237 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Schabloun Diskussioun:Navigatioun Commonwealth of Nations]] erfo89ywkh657l0zcj3azfwn0p9ftnl 0 177338 2711244 2026-10-07T15:37:55Z Zinneke 34 Q: de: 2711244 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Klaus Erich Dieter Doldinger''', gebuer den [[12. Mee]] [[1936]] zu [[Berlin]], a gestuerwen de 1[[6. Oktober]] [[2025]] zuin [[Icking]], war en däitsche Museker ([[Saxophon]], ufanks och [[Klarinett]]). Hie war e bedeitenden [[Jazz]]museker a gouf mat der Band ''Passport'', virun allem awer als Komponist vu [[Filmmusek]] bekannt. Seng bekanntste Wierker sinn d'Soundtracke vun ''[[Das Boot (Serie)|Das Boot]]'' an ''Die unendliche Geschichte'', souwéi d'Titelmelodië vun den Tëleesserien ''[[Tatort]], Ein Fall für zwei'' a ''Liebling Kreuzberg''. == Wierker == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Doldinger Klaus}} [[Kategorie:Gebuer 1936]] [[Kategorie:Gestuerwen 2025]] [[Kategorie:Däitsch Jazzmuseker]] [[Kategorie:däitsch Filmmusekkomponisten]] 5u3i807gbifz0gofmgan5g2vo4sa0u9 2711249 2711244 2026-10-07T15:43:10Z Zinneke 34 2711249 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Klaus Erich Dieter Doldinger''', gebuer den [[12. Mee]] [[1936]] zu [[Berlin]], a gestuerwen de [[16. Oktober]] [[2025]] zuin [[Icking]], war en däitsche Museker ([[Saxophon]], ufanks och [[Klarinett]]). Hie war e bedeitenden [[Jazz]]museker a gouf mat der Band ''Passport'', virun allem awer als Komponist vu [[Filmmusek]] bekannt. Seng bekanntste Wierker sinn d'Soundtracke vun ''[[Das Boot (Serie)|Das Boot]]'' an ''Die unendliche Geschichte'', souwéi d'Titelmelodië vun den Tëleesserien ''[[Tatort]], Ein Fall für zwei'' a ''Liebling Kreuzberg''. == Wierker == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Doldinger Klaus}} [[Kategorie:Gebuer 1936]] [[Kategorie:Gestuerwen 2025]] [[Kategorie:Däitsch Jazzmuseker]] [[Kategorie:däitsch Filmmusekkomponisten]] 2i8j2ry058g7wn2ydxzsn3gx5bqb2f6 2711281 2711249 2026-10-07T16:57:50Z Puscas 735 .... 2711281 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Klaus Erich Dieter Doldinger''', gebuer den [[12. Mee]] [[1936]] zu [[Berlin]], a gestuerwen de [[16. Oktober]] [[2025]] zu [[Icking]], war en däitsche Museker ([[Saxophon]], ufanks och [[Klarinett]]). Hie war e bedeitenden [[Jazz]]museker a gouf mat der Band ''Passport'', virun allem awer als Komponist vu [[Filmmusek]] bekannt. Seng bekanntst Wierker sinn d'Soundtracke vun ''[[Das Boot (Serie)|Das Boot]]'' an ''Die unendliche Geschichte'', souwéi d'Titelmelodië vun den Tëleesserien ''[[Tatort]], Ein Fall für zwei'' a ''Liebling Kreuzberg''. == Wierker == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Doldinger Klaus}} [[Kategorie:Gebuer 1936]] [[Kategorie:Gestuerwen 2025]] [[Kategorie:Däitsch Jazzmuseker]] [[Kategorie:däitsch Filmmusekkomponisten]] 5cpmq8w4k2ppdqt2mo3243yoj8xm6mn 0 177339 2711252 2026-10-07T15:57:05Z Johnny Chicago 17 nei 2711252 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} Den '''Timothy Peach''', gebuer de [[25. Juli]] [[1963]] zu [[München]], ass e [[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]]-[[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]]. == Filmographie== ==== Kino === * 1991: ''Keep on Running'' - Regie: [[Holm Dressler]] - Haaptacteuren: [[Holger Handtke]], [[Oliver Korittke]] - (als Michael) * 2003: ''[[Luther (Film)|Luther]]'' - Regie: [[Eric Till]] - Haaptacteuren: [[Joseph Fiennes]], [[Bruno Ganz]] - (als Karl von Miltitz) * 2013: ''Das kalte Herz'' - Regie: [[Hannes Rall]] - (Kuerzfilm) * 2013: ''Ricky - normal war gestern'' - Regie: [[Kai S. Pieck]] - Haaptacteuren: [[Rafael Kaul]], [[Jordan Elliot Dwyer]] * 2014: ''Father Rupert Mayer'' - Regie: [[Damian Chapa]] - Haaptacteuren: Damian Chapa, [[Stacy Keach]] - (als Dr. Schöller) * 2014: ''Auf das Leben!'' - Regie: [[Uwe Janson]] - Haaptacteuren: [[Mathieu Carrière]], [[Hannelore Elsner]] - (als Galerist) * 2018: ''Iry'' - Regie: [[Maurice Miller]], [[Anna Niebert]] - (Kuerzfilm) * 2025: ''Prologue to the Darkness'' - Regie: [[Carsten Degenhardt]] - (Kuerzfilm) === Televisioun === * 1986: ''Der Alte'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1992: ''Löwengrube'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1991-1993: ''Der Komödienstadel'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1993: ''Eine unheilige Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Heike Falkenberg]], [[Alexander May]] - (als Georg Mittenzwey) * 1993: ''Wildbach'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1993-2011: ''Forsthaus Falkenau '' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1995: ''Der Bergdoktor'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1995: ''Der Clan der Anna Voss'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1995: ''Im Innern des Bernsteins'' - (TV-Film) - Regie: [[Ilse Hofmann]] - Haaptacteuren: [[Antje Schmidt]], [[Rufus Beck]] - (als Richard Kunert) * 1995-1996: ''Alle meine Töchter'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1996: ''Dr. Stefan Frank - Der Arzt, dem die Frauen vertrauen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1996: ''Ehebruch - Eine teuflische Falle!'' - (TV-Film) - Regie: [[Sigi Rothemund]] - Haaptacteuren: [[Leslie Malton]], [[Miguel Herz-Kestranek]] * 1996: ''Verdammt, er liebt mich'' - (TV-Film) - Regie: [[Sven Severin]] - Haaptacteuren: [[Corinna Harfouch]], [[Susanne Bormann]] - (als Adrian) * 1996: ''Praxis Bülowbogen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1996-1998: ''Wolffs Revier'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1997: ''Die Unzertrennlichen'' - (TV-Serie) * 1997: ''Der König'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1997: ''Kap der Rache'' - (TV-Film) - Regie: [[Axel de Roche]] - Haaptacteuren: [[Günter Strack]], [[Senta Berger]] - (als Thomas Gruenewald) * 1997-2004: ''Rosamunde Pilcher'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1998: ''Inseln unter dem Wind'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Der Bulle vun Tölz'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Balko'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Der Fahnder'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Stürmischer Sommer'' - (TV-Film) - Regie: [[Jürgen Bretzinger]] - Haaptacteuren: [[Udo Wachtveitl]], [[Harald Leipnitz]] - (als Markus) * 1998: '' Im Namen des Gesetzes'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998-2003: ''Für alle Fälle Stefanie'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1998-2007: ''Der letzte Zeuge'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1998-2018: ''SOKO München'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1999: ''Die Verbrechen des Professor Capellari'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1999: ''Florian - Liebe aus ganzem Herzen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dominique Othenin-Girard]] - Haaptacteuren: [[Bojana Golenac]], [[Marita Breuer]] - (als Peter Bachmann) * 1999: ''Die Zauberfrau'' - (TV-Film) - Regie: [[Ilse Hofmann]] - Haaptacteuren: [[Iris Berben]], [[Martin Benrath]] - (als Hannes Stuhlbein) * 1999: ''Das verbotene Zimmer'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Steinke]] - Haaptacteuren: [[Jeannette Arndt]], [[Michael Roll]] - (als Robert Krumholz) * 1999: ''Schloßhotel Orth'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1999: ''Herzschlag - Das Ärzteteam Nord'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1999-2004: ''Der Landarzt'' - (TV-Serie) - (23 Episoden) * 2000: ''Liebe ist stärker als der Tod'' - (TV-Film) - Regie: Dominique Othenin-Girard - Haaptacteuren: [[Ursula Karven]], [[Bernhard Bettermann]] - (als Mark Wittbeck) * 2000: ''Fast ein Gentleman'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Lebenslügen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dietrich Haugk]] - Haaptacteuren: [[Gaby Dohm]], [[Christina Plate]] - (als Markus Böttcher) * 2000: ''St. Angela'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Dir zu Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Werner]] - Haaptacteuren: [[Maria Furtwängler]], [[Gila von Weitershausen]] - (als Dr. Peter Berger) * 2000-2025: ''Das Traumschiff'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2001: ''Geregelte Verhältnisse'' - (TV-Film) - Regie: [[Kurt W. Oehlschläger]] - Haaptacteuren: [[Lisa Kreuzer]], [[Siegfried Rauch]] - (als Freddie) * 2001: ''Resurrezione'' - (TV-Film) - Regie: [[Paolo Taviani]], [[Vittorio Taviani]] - Haaptacteuren: [[Stefania Rocca]], [[Marie Bäumer]] - (als Dimitri Necklivdov) * 2001-2009: ''Utta Danella'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2002: ''Vittorio - Momente des Glücks'' - (TV-Film) - Regie: [[Bodo Fürneisen]] - Haaptacteuren: [[Susanna Simon]], [[Giulio Ricciarelli]] - (als Moritz Wiesner) * 2002-2007: ''SOKO Kitzbühel'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2002-2007: ''Hallo Robbie!'' - (TV-Serie) - (5 Episoden) * 2003-2005: '' In aller Freundschaft'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2004: ''Tierarzt Dr. Engel'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2004-2008: ''Im Tal des Schweigens '' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 2004-2020: ''Die Rosenheim Cops'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2005: ''Willkommen daheim'' - (TV-Film) - Regie: [[Ariane Zeller]] - Haaptacteuren: [[Julia Richter]], [[Kai Wiesinger]] - (als Dr. Valentin Wildner) * 2005: ''Drei teuflisch starke Frauen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2006: ''Die Frau des Heimkehrers'' - (TV-Film) - Regie: [[Gabi Kubach]] - Haaptacteuren: [[Christine Neubauer]], [[Martin Feifel]] - (als Karlheinz Rombach) * 2006: ''Meine Tochter, mein Leben'' - (TV-Film) - Regie: Bodo Fürneisen - Haaptacteuren: [[Thekla Carola Wied]], [[Michael Mendl]] - (als Dr. Seelbender) * 2006: ''Folge deinem Herzen'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Sämann]] - Haaptacteuren: Christine Neubauer, [[Francis Fulton-Smith]] - (als Dr. Max Berger) * 2007: ''Sehnsucht nach Rimini'' - (TV-Film) - Regie: [[ Dietmar Klein]] - Haaptacteuren: [[Nicole Heesters]], [[Rebecca Immanuel]] - (als Dr. Jan Eppstein) * 2007: ''Suchkind 312'' - (TV-Film) - Regie: Gabi Kubach - Haaptacteuren: Christine Neubauer, [[Oliver Stritzel]] - (als Achim Lenau) * 2007: ''Für immer Afrika'' - (TV-Film) - Regie: Peter Sämann - Haaptacteuren: Christine Neubauer, Francis Fulton-Smith - (als Max Berger) * 2007-2009: ''Die Landärztin'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 2008: ''Der Bergdoktor'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2008: ''Das Traumpaar'' - (TV-Film) - Regie: [[Ulrich König]] - Haaptacteuren: [[Jaecki Schwarz]], [[Wolfgang Winkler]] - (als Thomas Michels) * 2008: ''Das Geheimnis der Wolfsklamm'' - (TV-Film) - Regie: [[Siegi Jonas]] - Haaptacteuren: [[Denise Zich]], [[Günther Schramm]] - (als Sebastian Fritz) * 2008: ''Afrika im Herzen'' - (TV-Film) - Regie: Peter Sämann - Haaptacteuren: Christine Neubauer, Francis Fulton-Smith - (als Stefan Berger) * 2009: ''Das Traumhotel'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''SOKO Köln'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''Liebe, Babys und …'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''Schwarzwaldliebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Uwe Wilhelm]] - Haaptacteuren: [[Claudine Wilde]], [[Siegfried Rauch]] - (als Karl Lindner) * 2010: ''Kreuzfahrt ins Glück'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2010: ''Die Alpenklinik - Liebe heilt Wunden'' - (TV-Film) - Regie: Peter Sämann - Haaptacteuren: [[Erol Sander]], [[Saskia Valencia]] - (als Peter Plank) * 2010: ''Unser Charly'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2010: ''Die Bergretter'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2010: ''Garmischer Bergspitzen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dietmar Klein]] - Haaptacteuren: [[Valerie Niehaus]], [[Franz Buchrieser]] - (als Karl Sailer) * 2011: ''Dahoam is Dahoam'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) * 2011: ''Herzflimmern – Die Klink am See'' - (TV-Serie) - (25 Episoden) * 2011: ''SOKO Stuttgart'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2011-2014: ''Sturm der Liebe'' - (TV-Serie) - (19 Episoden) * 2012: ''Aus Liebe zu Dir'' - (TV-Film) - Regie: [[Udo Witte]] - Haaptacteuren: [[Christina Plate]], [[Isabell Gerschke]] - (als Marc) * 2012-2014: ''Rote Rosen'' - (TV-Serie) - (210 Episoden) * 2012-2018: ''Um Himmels Willen'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2014: ''Il giudice meschino'' - (TV-Film) - Regie: [[Carlo Carlei]] - Haaptacteuren: [[Luca Zingaretti]], [[Luisa Ranieri]] * 2018: ''Hubert ohne Staller'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2019: ''Lena Lorenz'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2019-2026: ''Aktenzeichen XY... ungelöst!'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2022-2026: ''XY gelöst'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Peach Timothy}} [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Televisiousschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Synchronspriecher]] [[Kategorie:Brittesch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Brittesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Brittesch Televisiousschauspiller]] [[Kategorie: Brittesch Synchronspriecher]] [[Kategorie:Gebuer 1963]] dwsk01z5io9f31upwcm4r9kcfjz7to8 2711253 2711252 2026-10-07T15:57:20Z Johnny Chicago 17 2711253 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} Den '''Timothy Peach''', gebuer de [[25. Juli]] [[1963]] zu [[München]], ass e [[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]]-[[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]]. == Filmographie== === Kino === * 1991: ''Keep on Running'' - Regie: [[Holm Dressler]] - Haaptacteuren: [[Holger Handtke]], [[Oliver Korittke]] - (als Michael) * 2003: ''[[Luther (Film)|Luther]]'' - Regie: [[Eric Till]] - Haaptacteuren: [[Joseph Fiennes]], [[Bruno Ganz]] - (als Karl von Miltitz) * 2013: ''Das kalte Herz'' - Regie: [[Hannes Rall]] - (Kuerzfilm) * 2013: ''Ricky - normal war gestern'' - Regie: [[Kai S. Pieck]] - Haaptacteuren: [[Rafael Kaul]], [[Jordan Elliot Dwyer]] * 2014: ''Father Rupert Mayer'' - Regie: [[Damian Chapa]] - Haaptacteuren: Damian Chapa, [[Stacy Keach]] - (als Dr. Schöller) * 2014: ''Auf das Leben!'' - Regie: [[Uwe Janson]] - Haaptacteuren: [[Mathieu Carrière]], [[Hannelore Elsner]] - (als Galerist) * 2018: ''Iry'' - Regie: [[Maurice Miller]], [[Anna Niebert]] - (Kuerzfilm) * 2025: ''Prologue to the Darkness'' - Regie: [[Carsten Degenhardt]] - (Kuerzfilm) === Televisioun === * 1986: ''Der Alte'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1992: ''Löwengrube'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1991-1993: ''Der Komödienstadel'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1993: ''Eine unheilige Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Heike Falkenberg]], [[Alexander May]] - (als Georg Mittenzwey) * 1993: ''Wildbach'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1993-2011: ''Forsthaus Falkenau '' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1995: ''Der Bergdoktor'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1995: ''Der Clan der Anna Voss'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1995: ''Im Innern des Bernsteins'' - (TV-Film) - Regie: [[Ilse Hofmann]] - Haaptacteuren: [[Antje Schmidt]], [[Rufus Beck]] - (als Richard Kunert) * 1995-1996: ''Alle meine Töchter'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1996: ''Dr. Stefan Frank - Der Arzt, dem die Frauen vertrauen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1996: ''Ehebruch - Eine teuflische Falle!'' - (TV-Film) - Regie: [[Sigi Rothemund]] - Haaptacteuren: [[Leslie Malton]], [[Miguel Herz-Kestranek]] * 1996: ''Verdammt, er liebt mich'' - (TV-Film) - Regie: [[Sven Severin]] - Haaptacteuren: [[Corinna Harfouch]], [[Susanne Bormann]] - (als Adrian) * 1996: ''Praxis Bülowbogen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1996-1998: ''Wolffs Revier'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1997: ''Die Unzertrennlichen'' - (TV-Serie) * 1997: ''Der König'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1997: ''Kap der Rache'' - (TV-Film) - Regie: [[Axel de Roche]] - Haaptacteuren: [[Günter Strack]], [[Senta Berger]] - (als Thomas Gruenewald) * 1997-2004: ''Rosamunde Pilcher'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1998: ''Inseln unter dem Wind'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Der Bulle vun Tölz'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Balko'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Der Fahnder'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Stürmischer Sommer'' - (TV-Film) - Regie: [[Jürgen Bretzinger]] - Haaptacteuren: [[Udo Wachtveitl]], [[Harald Leipnitz]] - (als Markus) * 1998: '' Im Namen des Gesetzes'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998-2003: ''Für alle Fälle Stefanie'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1998-2007: ''Der letzte Zeuge'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1998-2018: ''SOKO München'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1999: ''Die Verbrechen des Professor Capellari'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1999: ''Florian - Liebe aus ganzem Herzen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dominique Othenin-Girard]] - Haaptacteuren: [[Bojana Golenac]], [[Marita Breuer]] - (als Peter Bachmann) * 1999: ''Die Zauberfrau'' - (TV-Film) - Regie: [[Ilse Hofmann]] - Haaptacteuren: [[Iris Berben]], [[Martin Benrath]] - (als Hannes Stuhlbein) * 1999: ''Das verbotene Zimmer'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Steinke]] - Haaptacteuren: [[Jeannette Arndt]], [[Michael Roll]] - (als Robert Krumholz) * 1999: ''Schloßhotel Orth'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1999: ''Herzschlag - Das Ärzteteam Nord'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1999-2004: ''Der Landarzt'' - (TV-Serie) - (23 Episoden) * 2000: ''Liebe ist stärker als der Tod'' - (TV-Film) - Regie: Dominique Othenin-Girard - Haaptacteuren: [[Ursula Karven]], [[Bernhard Bettermann]] - (als Mark Wittbeck) * 2000: ''Fast ein Gentleman'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Lebenslügen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dietrich Haugk]] - Haaptacteuren: [[Gaby Dohm]], [[Christina Plate]] - (als Markus Böttcher) * 2000: ''St. Angela'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Dir zu Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Werner]] - Haaptacteuren: [[Maria Furtwängler]], [[Gila von Weitershausen]] - (als Dr. Peter Berger) * 2000-2025: ''Das Traumschiff'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2001: ''Geregelte Verhältnisse'' - (TV-Film) - Regie: [[Kurt W. Oehlschläger]] - Haaptacteuren: [[Lisa Kreuzer]], [[Siegfried Rauch]] - (als Freddie) * 2001: ''Resurrezione'' - (TV-Film) - Regie: [[Paolo Taviani]], [[Vittorio Taviani]] - Haaptacteuren: [[Stefania Rocca]], [[Marie Bäumer]] - (als Dimitri Necklivdov) * 2001-2009: ''Utta Danella'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2002: ''Vittorio - Momente des Glücks'' - (TV-Film) - Regie: [[Bodo Fürneisen]] - Haaptacteuren: [[Susanna Simon]], [[Giulio Ricciarelli]] - (als Moritz Wiesner) * 2002-2007: ''SOKO Kitzbühel'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2002-2007: ''Hallo Robbie!'' - (TV-Serie) - (5 Episoden) * 2003-2005: '' In aller Freundschaft'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2004: ''Tierarzt Dr. Engel'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2004-2008: ''Im Tal des Schweigens '' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 2004-2020: ''Die Rosenheim Cops'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2005: ''Willkommen daheim'' - (TV-Film) - Regie: [[Ariane Zeller]] - Haaptacteuren: [[Julia Richter]], [[Kai Wiesinger]] - (als Dr. Valentin Wildner) * 2005: ''Drei teuflisch starke Frauen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2006: ''Die Frau des Heimkehrers'' - (TV-Film) - Regie: [[Gabi Kubach]] - Haaptacteuren: [[Christine Neubauer]], [[Martin Feifel]] - (als Karlheinz Rombach) * 2006: ''Meine Tochter, mein Leben'' - (TV-Film) - Regie: Bodo Fürneisen - Haaptacteuren: [[Thekla Carola Wied]], [[Michael Mendl]] - (als Dr. Seelbender) * 2006: ''Folge deinem Herzen'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Sämann]] - Haaptacteuren: Christine Neubauer, [[Francis Fulton-Smith]] - (als Dr. Max Berger) * 2007: ''Sehnsucht nach Rimini'' - (TV-Film) - Regie: [[ Dietmar Klein]] - Haaptacteuren: [[Nicole Heesters]], [[Rebecca Immanuel]] - (als Dr. Jan Eppstein) * 2007: ''Suchkind 312'' - (TV-Film) - Regie: Gabi Kubach - Haaptacteuren: Christine Neubauer, [[Oliver Stritzel]] - (als Achim Lenau) * 2007: ''Für immer Afrika'' - (TV-Film) - Regie: Peter Sämann - Haaptacteuren: Christine Neubauer, Francis Fulton-Smith - (als Max Berger) * 2007-2009: ''Die Landärztin'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 2008: ''Der Bergdoktor'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2008: ''Das Traumpaar'' - (TV-Film) - Regie: [[Ulrich König]] - Haaptacteuren: [[Jaecki Schwarz]], [[Wolfgang Winkler]] - (als Thomas Michels) * 2008: ''Das Geheimnis der Wolfsklamm'' - (TV-Film) - Regie: [[Siegi Jonas]] - Haaptacteuren: [[Denise Zich]], [[Günther Schramm]] - (als Sebastian Fritz) * 2008: ''Afrika im Herzen'' - (TV-Film) - Regie: Peter Sämann - Haaptacteuren: Christine Neubauer, Francis Fulton-Smith - (als Stefan Berger) * 2009: ''Das Traumhotel'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''SOKO Köln'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''Liebe, Babys und …'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''Schwarzwaldliebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Uwe Wilhelm]] - Haaptacteuren: [[Claudine Wilde]], [[Siegfried Rauch]] - (als Karl Lindner) * 2010: ''Kreuzfahrt ins Glück'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2010: ''Die Alpenklinik - Liebe heilt Wunden'' - (TV-Film) - Regie: Peter Sämann - Haaptacteuren: [[Erol Sander]], [[Saskia Valencia]] - (als Peter Plank) * 2010: ''Unser Charly'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2010: ''Die Bergretter'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2010: ''Garmischer Bergspitzen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dietmar Klein]] - Haaptacteuren: [[Valerie Niehaus]], [[Franz Buchrieser]] - (als Karl Sailer) * 2011: ''Dahoam is Dahoam'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) * 2011: ''Herzflimmern – Die Klink am See'' - (TV-Serie) - (25 Episoden) * 2011: ''SOKO Stuttgart'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2011-2014: ''Sturm der Liebe'' - (TV-Serie) - (19 Episoden) * 2012: ''Aus Liebe zu Dir'' - (TV-Film) - Regie: [[Udo Witte]] - Haaptacteuren: [[Christina Plate]], [[Isabell Gerschke]] - (als Marc) * 2012-2014: ''Rote Rosen'' - (TV-Serie) - (210 Episoden) * 2012-2018: ''Um Himmels Willen'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2014: ''Il giudice meschino'' - (TV-Film) - Regie: [[Carlo Carlei]] - Haaptacteuren: [[Luca Zingaretti]], [[Luisa Ranieri]] * 2018: ''Hubert ohne Staller'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2019: ''Lena Lorenz'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2019-2026: ''Aktenzeichen XY... ungelöst!'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2022-2026: ''XY gelöst'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Peach Timothy}} [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Televisiousschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Synchronspriecher]] [[Kategorie:Brittesch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Brittesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Brittesch Televisiousschauspiller]] [[Kategorie: Brittesch Synchronspriecher]] [[Kategorie:Gebuer 1963]] d9kkgmhdvew9zugaxi4g8zjpm7lhorl 2711267 2711253 2026-10-07T16:18:11Z Johnny Chicago 17 /* Um Spaweck */ 2711267 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} Den '''Timothy Peach''', gebuer de [[25. Juli]] [[1963]] zu [[München]], ass e [[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]]-[[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]]. == Filmographie== === Kino === * 1991: ''Keep on Running'' - Regie: [[Holm Dressler]] - Haaptacteuren: [[Holger Handtke]], [[Oliver Korittke]] - (als Michael) * 2003: ''[[Luther (Film)|Luther]]'' - Regie: [[Eric Till]] - Haaptacteuren: [[Joseph Fiennes]], [[Bruno Ganz]] - (als Karl von Miltitz) * 2013: ''Das kalte Herz'' - Regie: [[Hannes Rall]] - (Kuerzfilm) * 2013: ''Ricky - normal war gestern'' - Regie: [[Kai S. Pieck]] - Haaptacteuren: [[Rafael Kaul]], [[Jordan Elliot Dwyer]] * 2014: ''Father Rupert Mayer'' - Regie: [[Damian Chapa]] - Haaptacteuren: Damian Chapa, [[Stacy Keach]] - (als Dr. Schöller) * 2014: ''Auf das Leben!'' - Regie: [[Uwe Janson]] - Haaptacteuren: [[Mathieu Carrière]], [[Hannelore Elsner]] - (als Galerist) * 2018: ''Iry'' - Regie: [[Maurice Miller]], [[Anna Niebert]] - (Kuerzfilm) * 2025: ''Prologue to the Darkness'' - Regie: [[Carsten Degenhardt]] - (Kuerzfilm) === Televisioun === * 1986: ''Der Alte'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1992: ''Löwengrube'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1991-1993: ''Der Komödienstadel'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1993: ''Eine unheilige Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Heike Falkenberg]], [[Alexander May]] - (als Georg Mittenzwey) * 1993: ''Wildbach'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1993-2011: ''Forsthaus Falkenau '' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1995: ''Der Bergdoktor'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1995: ''Der Clan der Anna Voss'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1995: ''Im Innern des Bernsteins'' - (TV-Film) - Regie: [[Ilse Hofmann]] - Haaptacteuren: [[Antje Schmidt]], [[Rufus Beck]] - (als Richard Kunert) * 1995-1996: ''Alle meine Töchter'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1996: ''Dr. Stefan Frank - Der Arzt, dem die Frauen vertrauen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1996: ''Ehebruch - Eine teuflische Falle!'' - (TV-Film) - Regie: [[Sigi Rothemund]] - Haaptacteuren: [[Leslie Malton]], [[Miguel Herz-Kestranek]] * 1996: ''Verdammt, er liebt mich'' - (TV-Film) - Regie: [[Sven Severin]] - Haaptacteuren: [[Corinna Harfouch]], [[Susanne Bormann]] - (als Adrian) * 1996: ''Praxis Bülowbogen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1996-1998: ''Wolffs Revier'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1997: ''Die Unzertrennlichen'' - (TV-Serie) * 1997: ''Der König'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1997: ''Kap der Rache'' - (TV-Film) - Regie: [[Axel de Roche]] - Haaptacteuren: [[Günter Strack]], [[Senta Berger]] - (als Thomas Gruenewald) * 1997-2004: ''Rosamunde Pilcher'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1998: ''Inseln unter dem Wind'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Der Bulle vun Tölz'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Balko'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Der Fahnder'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Stürmischer Sommer'' - (TV-Film) - Regie: [[Jürgen Bretzinger]] - Haaptacteuren: [[Udo Wachtveitl]], [[Harald Leipnitz]] - (als Markus) * 1998: '' Im Namen des Gesetzes'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998-2003: ''Für alle Fälle Stefanie'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1998-2007: ''Der letzte Zeuge'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1998-2018: ''SOKO München'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1999: ''Die Verbrechen des Professor Capellari'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1999: ''Florian - Liebe aus ganzem Herzen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dominique Othenin-Girard]] - Haaptacteuren: [[Bojana Golenac]], [[Marita Breuer]] - (als Peter Bachmann) * 1999: ''Die Zauberfrau'' - (TV-Film) - Regie: [[Ilse Hofmann]] - Haaptacteuren: [[Iris Berben]], [[Martin Benrath]] - (als Hannes Stuhlbein) * 1999: ''Das verbotene Zimmer'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Steinke]] - Haaptacteuren: [[Jeannette Arndt]], [[Michael Roll]] - (als Robert Krumholz) * 1999: ''Schloßhotel Orth'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1999: ''Herzschlag - Das Ärzteteam Nord'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1999-2004: ''Der Landarzt'' - (TV-Serie) - (23 Episoden) * 2000: ''Liebe ist stärker als der Tod'' - (TV-Film) - Regie: Dominique Othenin-Girard - Haaptacteuren: [[Ursula Karven]], [[Bernhard Bettermann]] - (als Mark Wittbeck) * 2000: ''Fast ein Gentleman'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Lebenslügen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dietrich Haugk]] - Haaptacteuren: [[Gaby Dohm]], [[Christina Plate]] - (als Markus Böttcher) * 2000: ''St. Angela'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Dir zu Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Werner]] - Haaptacteuren: [[Maria Furtwängler]], [[Gila von Weitershausen]] - (als Dr. Peter Berger) * 2000-2025: ''Das Traumschiff'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2001: ''Geregelte Verhältnisse'' - (TV-Film) - Regie: [[Kurt W. Oehlschläger]] - Haaptacteuren: [[Lisa Kreuzer]], [[Siegfried Rauch]] - (als Freddie) * 2001: ''Resurrezione'' - (TV-Film) - Regie: [[Paolo Taviani]], [[Vittorio Taviani]] - Haaptacteuren: [[Stefania Rocca]], [[Marie Bäumer]] - (als Dimitri Necklivdov) * 2001-2009: ''Utta Danella'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2002: ''Vittorio - Momente des Glücks'' - (TV-Film) - Regie: [[Bodo Fürneisen]] - Haaptacteuren: [[Susanna Simon]], [[Giulio Ricciarelli]] - (als Moritz Wiesner) * 2002-2007: ''SOKO Kitzbühel'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2002-2007: ''Hallo Robbie!'' - (TV-Serie) - (5 Episoden) * 2003-2005: '' In aller Freundschaft'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2004: ''Tierarzt Dr. Engel'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2004-2008: ''Im Tal des Schweigens '' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 2004-2020: ''Die Rosenheim Cops'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2005: ''Willkommen daheim'' - (TV-Film) - Regie: [[Ariane Zeller]] - Haaptacteuren: [[Julia Richter]], [[Kai Wiesinger]] - (als Dr. Valentin Wildner) * 2005: ''Drei teuflisch starke Frauen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2006: ''Die Frau des Heimkehrers'' - (TV-Film) - Regie: [[Gabi Kubach]] - Haaptacteuren: [[Christine Neubauer]], [[Martin Feifel]] - (als Karlheinz Rombach) * 2006: ''Meine Tochter, mein Leben'' - (TV-Film) - Regie: Bodo Fürneisen - Haaptacteuren: [[Thekla Carola Wied]], [[Michael Mendl]] - (als Dr. Seelbender) * 2006: ''Folge deinem Herzen'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Sämann]] - Haaptacteuren: Christine Neubauer, [[Francis Fulton-Smith]] - (als Dr. Max Berger) * 2007: ''Sehnsucht nach Rimini'' - (TV-Film) - Regie: [[ Dietmar Klein]] - Haaptacteuren: [[Nicole Heesters]], [[Rebecca Immanuel]] - (als Dr. Jan Eppstein) * 2007: ''Suchkind 312'' - (TV-Film) - Regie: Gabi Kubach - Haaptacteuren: Christine Neubauer, [[Oliver Stritzel]] - (als Achim Lenau) * 2007: ''Für immer Afrika'' - (TV-Film) - Regie: Peter Sämann - Haaptacteuren: Christine Neubauer, Francis Fulton-Smith - (als Max Berger) * 2007-2009: ''Die Landärztin'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 2008: ''Der Bergdoktor'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2008: ''Das Traumpaar'' - (TV-Film) - Regie: [[Ulrich König]] - Haaptacteuren: [[Jaecki Schwarz]], [[Wolfgang Winkler]] - (als Thomas Michels) * 2008: ''Das Geheimnis der Wolfsklamm'' - (TV-Film) - Regie: [[Siegi Jonas]] - Haaptacteuren: [[Denise Zich]], [[Günther Schramm]] - (als Sebastian Fritz) * 2008: ''Afrika im Herzen'' - (TV-Film) - Regie: Peter Sämann - Haaptacteuren: Christine Neubauer, Francis Fulton-Smith - (als Stefan Berger) * 2009: ''Das Traumhotel'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''SOKO Köln'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''Liebe, Babys und …'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''Schwarzwaldliebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Uwe Wilhelm]] - Haaptacteuren: [[Claudine Wilde]], [[Siegfried Rauch]] - (als Karl Lindner) * 2010: ''Kreuzfahrt ins Glück'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2010: ''Die Alpenklinik - Liebe heilt Wunden'' - (TV-Film) - Regie: Peter Sämann - Haaptacteuren: [[Erol Sander]], [[Saskia Valencia]] - (als Peter Plank) * 2010: ''Unser Charly'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2010: ''Die Bergretter'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2010: ''Garmischer Bergspitzen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dietmar Klein]] - Haaptacteuren: [[Valerie Niehaus]], [[Franz Buchrieser]] - (als Karl Sailer) * 2011: ''Dahoam is Dahoam'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) * 2011: ''Herzflimmern – Die Klink am See'' - (TV-Serie) - (25 Episoden) * 2011: ''SOKO Stuttgart'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2011-2014: ''Sturm der Liebe'' - (TV-Serie) - (19 Episoden) * 2012: ''Aus Liebe zu Dir'' - (TV-Film) - Regie: [[Udo Witte]] - Haaptacteuren: [[Christina Plate]], [[Isabell Gerschke]] - (als Marc) * 2012-2014: ''Rote Rosen'' - (TV-Serie) - (210 Episoden) * 2012-2018: ''Um Himmels Willen'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2014: ''Il giudice meschino'' - (TV-Film) - Regie: [[Carlo Carlei]] - Haaptacteuren: [[Luca Zingaretti]], [[Luisa Ranieri]] * 2018: ''Hubert ohne Staller'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2019: ''Lena Lorenz'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2019-2026: ''Aktenzeichen XY... ungelöst!'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2022-2026: ''XY gelöst'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Peach Timothy}} [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Synchronspriecher]] [[Kategorie:Brittesch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Brittesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Brittesch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie: Brittesch Synchronspriecher]] [[Kategorie:Gebuer 1963]] 1bfpp19xyjxe2fipafdwx5u21402gu1 0 177340 2711255 2026-10-07T15:58:55Z Johnny Chicago 17 nei 2711255 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} D''''Sandra Nettelbeck''', gebuer de [[4. Abrëll]] [[1966]] zu [[Hamburg]], ass eng [[Däitschland|däitsch]] [[Filmregisseur|Filmregisseurin]] an [[Dréibuchauteur|Dréibuchauteurin]] == Filmographie== === als Regisseurin=== ==== Kino ==== * 1994: ''A Certain Grace'' - (Kuerzfilm) * 2001: ''Bella Martha'' - Haaptacteuren: [[Martina Gedeck]], [[]Maxime Foerste], [[August Zirner]] * 2004: ''Sergeant Pepper'' - Haaptacteuren: [[John Franklyn-Robbins]], [[Johanna ter Steege]] * 2009: ''Helen'' - Haaptacteuren: [[Ashley Judd]], [[Goran Visnjic]], [[Lauren Lee Smith]] * 2013: ''Mr. Morgan's Last Love'' - Haaptacteuren: [[Michael Caine]], [[Michelle Goddet]], [[Jane Alexander]] * 1978: ''Was uns nicht umbringt'' - Haaptacteuren: August Zirner, Johanna ter Steege, [[Barbara Auer]] ==== Televisioun ==== * 1996: '' Unbeständig und kühl '' - Haaptacteuren: [[Regula Grauwiller]], [[Jasmin Tabatabai]], [[Natascha Bub]] * 1978: ''Mammamia'' - Haaptacteuren: [[Christiane Paul]], [[Senta Berger]], [[Peter Lohmeyer]]== Auszeichnungen == == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Nettelbeck Sandra}} [[Kategorie:Däitsch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Däitsch Drehbuchauteuren]] [[Kategorie:Gebuer 1966]] hi8hvzkd1umgfxxgecugiaz0khdgfk1 2711256 2711255 2026-10-07T15:59:12Z Johnny Chicago 17 2711256 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} D''''Sandra Nettelbeck''', gebuer de [[4. Abrëll]] [[1966]] zu [[Hamburg]], ass eng [[Däitschland|däitsch]] [[Filmregisseur|Filmregisseurin]] an [[Dréibuchauteur|Dréibuchauteurin]] == Filmographie== === als Regisseurin=== ==== Kino ==== * 1994: ''A Certain Grace'' - (Kuerzfilm) * 2001: ''Bella Martha'' - Haaptacteuren: [[Martina Gedeck]], [[]Maxime Foerste], [[August Zirner]] * 2004: ''Sergeant Pepper'' - Haaptacteuren: [[John Franklyn-Robbins]], [[Johanna ter Steege]] * 2009: ''Helen'' - Haaptacteuren: [[Ashley Judd]], [[Goran Visnjic]], [[Lauren Lee Smith]] * 2013: ''Mr. Morgan's Last Love'' - Haaptacteuren: [[Michael Caine]], [[Michelle Goddet]], [[Jane Alexander]] * 1978: ''Was uns nicht umbringt'' - Haaptacteuren: August Zirner, Johanna ter Steege, [[Barbara Auer]] ==== Televisioun ==== * 1996: '' Unbeständig und kühl '' - Haaptacteuren: [[Regula Grauwiller]], [[Jasmin Tabatabai]], [[Natascha Bub]] * 1978: ''Mammamia'' - Haaptacteuren: [[Christiane Paul]], [[Senta Berger]], [[Peter Lohmeyer]]== Auszeichnungen == == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Nettelbeck Sandra}} [[Kategorie:Däitsch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Däitsch Dréibuchauteuren]] [[Kategorie:Gebuer 1966]] o38m1yatqdzilfvzcagstaeuxanf007 2711257 2711256 2026-10-07T15:59:53Z Johnny Chicago 17 /* Kino */ 2711257 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} D''''Sandra Nettelbeck''', gebuer de [[4. Abrëll]] [[1966]] zu [[Hamburg]], ass eng [[Däitschland|däitsch]] [[Filmregisseur|Filmregisseurin]] an [[Dréibuchauteur|Dréibuchauteurin]] == Filmographie== === als Regisseurin=== ==== Kino ==== * 1994: ''A Certain Grace'' - (Kuerzfilm) * 2001: ''Bella Martha'' - Haaptacteuren: [[Martina Gedeck]], [[Maxime Foerste]], [[August Zirner]] * 2004: ''Sergeant Pepper'' - Haaptacteuren: [[John Franklyn-Robbins]], [[Johanna ter Steege]] * 2009: ''Helen'' - Haaptacteuren: [[Ashley Judd]], [[Goran Visnjic]], [[Lauren Lee Smith]] * 2013: ''Mr. Morgan's Last Love'' - Haaptacteuren: [[Michael Caine]], [[Michelle Goddet]], [[Jane Alexander]] * 1978: ''Was uns nicht umbringt'' - Haaptacteuren: August Zirner, Johanna ter Steege, [[Barbara Auer]] ==== Televisioun ==== * 1996: '' Unbeständig und kühl '' - Haaptacteuren: [[Regula Grauwiller]], [[Jasmin Tabatabai]], [[Natascha Bub]] * 1978: ''Mammamia'' - Haaptacteuren: [[Christiane Paul]], [[Senta Berger]], [[Peter Lohmeyer]]== Auszeichnungen == == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Nettelbeck Sandra}} [[Kategorie:Däitsch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Däitsch Dréibuchauteuren]] [[Kategorie:Gebuer 1966]] bqp44wkbu1ek5tjbm2rmltc1fjrcchv 2711258 2711257 2026-10-07T16:00:14Z Johnny Chicago 17 /* Televisioun */ 2711258 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} D''''Sandra Nettelbeck''', gebuer de [[4. Abrëll]] [[1966]] zu [[Hamburg]], ass eng [[Däitschland|däitsch]] [[Filmregisseur|Filmregisseurin]] an [[Dréibuchauteur|Dréibuchauteurin]] == Filmographie== === als Regisseurin=== ==== Kino ==== * 1994: ''A Certain Grace'' - (Kuerzfilm) * 2001: ''Bella Martha'' - Haaptacteuren: [[Martina Gedeck]], [[Maxime Foerste]], [[August Zirner]] * 2004: ''Sergeant Pepper'' - Haaptacteuren: [[John Franklyn-Robbins]], [[Johanna ter Steege]] * 2009: ''Helen'' - Haaptacteuren: [[Ashley Judd]], [[Goran Visnjic]], [[Lauren Lee Smith]] * 2013: ''Mr. Morgan's Last Love'' - Haaptacteuren: [[Michael Caine]], [[Michelle Goddet]], [[Jane Alexander]] * 1978: ''Was uns nicht umbringt'' - Haaptacteuren: August Zirner, Johanna ter Steege, [[Barbara Auer]] ==== Televisioun ==== * 1996: '' Unbeständig und kühl '' - Haaptacteuren: [[Regula Grauwiller]], [[Jasmin Tabatabai]], [[Natascha Bub]] * 1978: ''Mammamia'' - Haaptacteuren: [[Christiane Paul]], [[Senta Berger]], [[Peter Lohmeyer]] == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Nettelbeck Sandra}} [[Kategorie:Däitsch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Däitsch Dréibuchauteuren]] [[Kategorie:Gebuer 1966]] gznzlf7rzvyu6obd97ijdw0amdzpmwb 0 177341 2711259 2026-10-07T16:01:30Z Johnny Chicago 17 nei 2711259 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} D''''Christiane Paul''', gebuer den [[8. Mäerz]] [[1974]] zu [[Berlin]], ass eng [[Däitschland|däitsch]] [[Schauspillerin]]. == Filmographie== ==== Kino === * 1992 ''Deutschfieber'' - Regie: [[Niklaus Schilling]] - Haaptacteuren: [[Tilo Prückner]], [[Dorothea Moritz]] - (als Sascha Busch) * 1993: ''Ich und Christine'' - Regie: [[Peter Stripp]] - Haaptacteuren: [[Götz George]], [[Jutta Speidel]] - (als Christine) * 1995: ''Unter der Milchstraße'' - Regie: [[Matthias X. Oberg]] - Haaptacteuren: [[Fabian Busch]], [[Sophie Rois]] * 1996: ''Workaholic'' - Regie: [[Sharon von Wietersheim]] - Haaptacteuren: [[Tobias Moretti]], [[Ralf Bauer]] - (als Rhoda Tramitz) * 1997: '' Knockin' on Heaven's Door '' - Regie: [[Thomas Jahn]] - Haaptacteuren: [[Til Schweiger]], [[Jan Josef Liefers]], [[Thierry van Werveke]] - (als Vendeuse) * 1997: '' Das Leben ist eine Baustelle. '' - Regie: [[Wolfgang Becker]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Vogel]], [[Ricky Tomlinson]] - (als Vera) * 1997: '' Dumm gelaufen '' - Regie: [[Peter Timm]] - Haaptacteuren: [[Bernd Michael Lade]], [[Robert Viktor Minich|Viktor Minich]] - (als Sabrina Rotenbacher) * 1999: '' Die Häupter meiner Lieben '' - Regie: [[Hans-Günther Bücking]] - Haaptacteuren: [[Heike Makatsch]], [[Andrea Eckert]] - (als Cora) * 2010: ''[[Marlene (Film)|Marlene]]'' - Regie: [[Joseph Vilsmaier]] - Haaptacteuren: [[Katja Flint]], [[Herbert Knaup]] - (als Tamara Matul) * 2010: ''Freunde'' - Regie: [[Martin Eigler]] - Haaptacteuren: [[Benno Fürmann]], [[Erdal Yildiz]] - (als Caro) * 2010: ''Im Juli'' - Regie: [[Fatih Akin]] - Haaptacteuren: [[Moritz Bleibtreu]], [[Mehmet Kurtulus]] - (als Juli) * 2002: ''Väter'' - Regie: [[Dani Levy]] - Haaptacteuren: [[Sebastian Blomberg]], [[Maria Schrader]] - (als Ilona) * 2004: ''Sergeant Pepper'' - Regie: [[Sandra Nettelbeck]] - Haaptacteuren: [[John Franklyn-Robbins]], [[Johanna ter Steege]] * 2005: ''Im Schwitzkasten'' - Regie: [[Eoin Moore]] - Haaptacteuren: [[Charly Hübner]], [[Steffi Kühnert]] - (als Nadinchen Molinski) * 2005: ''Gefühlte Temperatur'' - Regie: [[Katharina Schöde]] -- (Kuerzfilm) * 2006: ''Felix 2 - Der Hase und die verflixte Zeitmaschine'' - Regie: [[Giuseppe Laganà| Giuseppe Maurizio Laganà]], [[Jean-Luc Julien]] - (als Olabisi) - (nëmme Stëmm) * 2006: ''Reine Formsache'' - Regie: [[Ralf Huettner]] - Haaptacteuren: [[Marc Hosemann]], [[Bastian Pastewka]] - (als Pola) * 2007: ''Neues vom Wixxer'' - Regie: [[Cyrill Boss]], [[Philipp Stennert]] - Haaptacteuren: [[Oliver Kalkofe]], Bastian Pastewka, [[Joachim Fuchsberger]] - (als Victoria Dickham) * 2007: ''Vorne ist verdammt weit weg'' - Regie: [[Thomas Heinemann]] - Haaptacteuren: [[Frank-Markus Barwasser]], [[Philipp Sonntag]] - (als Chantal) * 2008: ''Die Welle'' - Regie: [[Dennis Gansel]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Vogel]], [[Frederick Lau]] - (als Anke Wenger) * 2008: ''Trilogia II: I skoni tou hronou'' - Regie: [[Theodoros Angelopoulos]] - Haaptacteuren: [[Willem Dafoe]], [[Bruno Ganz]] - (als Helga) * 2009: ''Lippels Traum'' - Regie: [[Lars Büchel]] - Haaptacteuren: [[Karl Alexander Seidel]], [[Moritz Bleibtreu]] - (als Serafina) * 2009: ''Ob ihr wollt oder nicht!'' - Regie: [[Ben Verbong]] - Haaptacteuren: [[Katharina Marie Schubert]], [[Julia-Maria Köhler]] - (als Susanne Brühl) * 2010: ''Der grosse Kater'' - Regie: [[Wolfgang Panzer]] - Haaptacteuren: Bruno Ganz, [[Ulrich Tukur]] - (als Dr. Bässler) * 2010: ''[[Jerry Cotton (Film 2010)|Jerry Cotton]]'' - Regie: Cyrill Boss, Philipp Stennert - Haaptacteuren: [[Christian Tramitz]], [[Christian Ulmen]] - (als Zanuck) * 2011: ''Ein mörderisches Geschäft'' - Regie: Martin Eigler - Haaptacteuren: [[Devid Striesow]], [[Friedrich von Thun]] - (als Alina Liebermann) * 2012: ''Vatertage - Opa über Nacht'' - Regie: [[Ingo Rasper]] - Haaptacteuren: [[Sebastian Bezzel]], [[Sarah Horvath]] - (als Vanessa) * 2012: '' Die Vampirschwestern'' - Regie: [[Wolfgang Groos]] - Haaptacteuren: [[Marta Martin]], [[Laura Antonia Roge|Laura Roge]] - (als Elvira Tepes) * 2012: ''Lara'' - Regie: [[Bernd Schadewald]] - Haaptacteuren: Benno Fürmann, [[Stefan Weinert]] * 2013: ''Eltern'' - Regie: [[Robert Thalheim]] - Haaptacteuren: Charly Hübner, [[Paraschiva Dragus]] - (als Christine) * 2014: ''Lola auf der Erbse'' - Regie: Thomas Heinemann - Haaptacteuren: [[Tabea Hanstein]], [[Tobias Oertel]] - (als Loretta Lachmann) * 2014: ''Doktorspiele'' - Regie: [[Marco Petry]] - Haaptacteuren: [[Merlin Rose]], [[Lisa Vicari]] - (als dem Andy seng Mamm) * 2014: ''Die Vampirschwestern 2'' - Regie: Wolfgang Groos - Haaptacteuren: Laura Antonia Roge, Marta Martin - (als Elvira Tepes) * 2014: ''Der kleine Medicus - Geheimnisvolle Mission im Körper'' - Regie: [[Peter Claridge]] - (nëmme Stëmm ) * 2016: ''Die Welt der Wunderlichs'' - Regie: Dani Levy - Haaptacteuren: [[Katharina Schüttler]], [[Ernst Wilhelm Rodriguez]] - (als Manuela Wunderlich) * 2016: ''Die Vampirschwestern 3 - Reise nach Transsilvanien'' - Regie: [[Tim Trachte]] - Haaptacteuren: [[Laura Antonia Roge]], [[Marta Martin]] - (als Elvira Tepes)) * 2017: ''Mr. Rudolpho's Jubilee'' - Regie: [[Michael Glover]] - Haaptacteuren: [[Francesco Mazzini]], [[Stig Eldred]] - (als Anja) * 2019: ''Steig. Nicht. Aus!'' - Regie: [[Christian Alvart]] - Haaptacteuren: [[Wotan Wilke Möhring]], [[Nora Licht]] - (als Simone Brendt) * 2010: ''Was gewesen wäre'' - Regie: [[Florian Koerner von Gustorf]] - Haaptacteuren: [[Ronald Zehrfeld]], [[Sebastian Hülk]] - (als Astrid) * 2010: '''' - Regie: [[]] - Haaptacteuren: [[]], [[]] - (als ) * 2010: '''' - Regie: [[]] - Haaptacteuren: [[]], [[]] - (als ) * 2010: '''' - Regie: [[]] - Haaptacteuren: [[]], [[]] - (als ) * 2021: ''Borga'' - Regie: [[York-Fabian Raabe]] - Haaptacteuren: [[Eugene Boateng]], [[Emmanuel Affadzi]] - (als Lina) * 2021: ''Es ist nur eine Phase, Hase'' - Regie: [[Florian Gallenberger]] - Haaptacteuren: [[Christoph Maria Herbst]], Jürgen Vogel - (als Emilia) * 2022: '' Der Räuber Hotzenplotz'' - Regie: [[Michael Krummenacher]] - Haaptacteuren: [[Hedi Kriegeskotte]], [[Nicholas Ofczarek]] - (als Witwe Schlotterbeck) * 2024: ''Die Ermittlung: Oratorium in 11 Gesängen'' - Regie: [[Christoph Gampl]], [[RP Kahl]] - Haaptacteuren: [[Andreas Pietschmann]], [[Tom Wlaschiha]] - (als Zeugin 9) * 2025: ''American Sweatshop'' - Regie: [[Uta Briesewitz]] - Haaptacteuren: [[Lili Reinhart]], [[Daniela Melchior]] - (als Joy Jones) * 2025: ''Der Held vom Bahnhof Friedrichstraße'' - Regie: [[Wolfgang Becker (1954-2024)]], [[Achim von Borries]] - Haaptacteuren: [[Charly Hübner]], [[Daniel Brühl]] - (als Paula Kurz) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Paul Christiane}} [[Kategorie:Däitsch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Gebuer 1974]] d6pnq1p77brnvebk3srd39io74o9np0 2711275 2711259 2026-10-07T16:32:53Z Johnny Chicago 17 /* Filmographie */ 2711275 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} D''''Christiane Paul''', gebuer den [[8. Mäerz]] [[1974]] zu [[Berlin]], ass eng [[Däitschland|däitsch]] [[Schauspillerin]]. == Filmographie== === Kino === * 1992 ''Deutschfieber'' - Regie: [[Niklaus Schilling]] - Haaptacteuren: [[Tilo Prückner]], [[Dorothea Moritz]] - (als Sascha Busch) * 1993: ''Ich und Christine'' - Regie: [[Peter Stripp]] - Haaptacteuren: [[Götz George]], [[Jutta Speidel]] - (als Christine) * 1995: ''Unter der Milchstraße'' - Regie: [[Matthias X. Oberg]] - Haaptacteuren: [[Fabian Busch]], [[Sophie Rois]] * 1996: ''Workaholic'' - Regie: [[Sharon von Wietersheim]] - Haaptacteuren: [[Tobias Moretti]], [[Ralf Bauer]] - (als Rhoda Tramitz) * 1997: '' Knockin' on Heaven's Door '' - Regie: [[Thomas Jahn]] - Haaptacteuren: [[Til Schweiger]], [[Jan Josef Liefers]], [[Thierry van Werveke]] - (als Vendeuse) * 1997: '' Das Leben ist eine Baustelle. '' - Regie: [[Wolfgang Becker]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Vogel]], [[Ricky Tomlinson]] - (als Vera) * 1997: '' Dumm gelaufen '' - Regie: [[Peter Timm]] - Haaptacteuren: [[Bernd Michael Lade]], [[Robert Viktor Minich|Viktor Minich]] - (als Sabrina Rotenbacher) * 1999: '' Die Häupter meiner Lieben '' - Regie: [[Hans-Günther Bücking]] - Haaptacteuren: [[Heike Makatsch]], [[Andrea Eckert]] - (als Cora) * 2010: ''[[Marlene (Film)|Marlene]]'' - Regie: [[Joseph Vilsmaier]] - Haaptacteuren: [[Katja Flint]], [[Herbert Knaup]] - (als Tamara Matul) * 2010: ''Freunde'' - Regie: [[Martin Eigler]] - Haaptacteuren: [[Benno Fürmann]], [[Erdal Yildiz]] - (als Caro) * 2010: ''Im Juli'' - Regie: [[Fatih Akin]] - Haaptacteuren: [[Moritz Bleibtreu]], [[Mehmet Kurtulus]] - (als Juli) * 2002: ''Väter'' - Regie: [[Dani Levy]] - Haaptacteuren: [[Sebastian Blomberg]], [[Maria Schrader]] - (als Ilona) * 2004: ''Sergeant Pepper'' - Regie: [[Sandra Nettelbeck]] - Haaptacteuren: [[John Franklyn-Robbins]], [[Johanna ter Steege]] * 2005: ''Im Schwitzkasten'' - Regie: [[Eoin Moore]] - Haaptacteuren: [[Charly Hübner]], [[Steffi Kühnert]] - (als Nadinchen Molinski) * 2005: ''Gefühlte Temperatur'' - Regie: [[Katharina Schöde]] -- (Kuerzfilm) * 2006: ''Felix 2 - Der Hase und die verflixte Zeitmaschine'' - Regie: [[Giuseppe Laganà| Giuseppe Maurizio Laganà]], [[Jean-Luc Julien]] - (als Olabisi) - (nëmme Stëmm) * 2006: ''Reine Formsache'' - Regie: [[Ralf Huettner]] - Haaptacteuren: [[Marc Hosemann]], [[Bastian Pastewka]] - (als Pola) * 2007: ''Neues vom Wixxer'' - Regie: [[Cyrill Boss]], [[Philipp Stennert]] - Haaptacteuren: [[Oliver Kalkofe]], Bastian Pastewka, [[Joachim Fuchsberger]] - (als Victoria Dickham) * 2007: ''Vorne ist verdammt weit weg'' - Regie: [[Thomas Heinemann]] - Haaptacteuren: [[Frank-Markus Barwasser]], [[Philipp Sonntag]] - (als Chantal) * 2008: ''Die Welle'' - Regie: [[Dennis Gansel]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Vogel]], [[Frederick Lau]] - (als Anke Wenger) * 2008: ''Trilogia II: I skoni tou hronou'' - Regie: [[Theodoros Angelopoulos]] - Haaptacteuren: [[Willem Dafoe]], [[Bruno Ganz]] - (als Helga) * 2009: ''Lippels Traum'' - Regie: [[Lars Büchel]] - Haaptacteuren: [[Karl Alexander Seidel]], [[Moritz Bleibtreu]] - (als Serafina) * 2009: ''Ob ihr wollt oder nicht!'' - Regie: [[Ben Verbong]] - Haaptacteuren: [[Katharina Marie Schubert]], [[Julia-Maria Köhler]] - (als Susanne Brühl) * 2010: ''Der grosse Kater'' - Regie: [[Wolfgang Panzer]] - Haaptacteuren: Bruno Ganz, [[Ulrich Tukur]] - (als Dr. Bässler) * 2010: ''[[Jerry Cotton (Film 2010)|Jerry Cotton]]'' - Regie: Cyrill Boss, Philipp Stennert - Haaptacteuren: [[Christian Tramitz]], [[Christian Ulmen]] - (als Zanuck) * 2011: ''Ein mörderisches Geschäft'' - Regie: Martin Eigler - Haaptacteuren: [[Devid Striesow]], [[Friedrich von Thun]] - (als Alina Liebermann) * 2012: ''Vatertage - Opa über Nacht'' - Regie: [[Ingo Rasper]] - Haaptacteuren: [[Sebastian Bezzel]], [[Sarah Horvath]] - (als Vanessa) * 2012: '' Die Vampirschwestern'' - Regie: [[Wolfgang Groos]] - Haaptacteuren: [[Marta Martin]], [[Laura Antonia Roge|Laura Roge]] - (als Elvira Tepes) * 2012: ''Lara'' - Regie: [[Bernd Schadewald]] - Haaptacteuren: Benno Fürmann, [[Stefan Weinert]] * 2013: ''Eltern'' - Regie: [[Robert Thalheim]] - Haaptacteuren: Charly Hübner, [[Paraschiva Dragus]] - (als Christine) * 2014: ''Lola auf der Erbse'' - Regie: Thomas Heinemann - Haaptacteuren: [[Tabea Hanstein]], [[Tobias Oertel]] - (als Loretta Lachmann) * 2014: ''Doktorspiele'' - Regie: [[Marco Petry]] - Haaptacteuren: [[Merlin Rose]], [[Lisa Vicari]] - (als dem Andy seng Mamm) * 2014: ''Die Vampirschwestern 2'' - Regie: Wolfgang Groos - Haaptacteuren: Laura Antonia Roge, Marta Martin - (als Elvira Tepes) * 2014: ''Der kleine Medicus - Geheimnisvolle Mission im Körper'' - Regie: [[Peter Claridge]] - (nëmme Stëmm ) * 2016: ''Die Welt der Wunderlichs'' - Regie: Dani Levy - Haaptacteuren: [[Katharina Schüttler]], [[Ernst Wilhelm Rodriguez]] - (als Manuela Wunderlich) * 2016: ''Die Vampirschwestern 3 - Reise nach Transsilvanien'' - Regie: [[Tim Trachte]] - Haaptacteuren: [[Laura Antonia Roge]], [[Marta Martin]] - (als Elvira Tepes)) * 2017: ''Mr. Rudolpho's Jubilee'' - Regie: [[Michael Glover]] - Haaptacteuren: [[Francesco Mazzini]], [[Stig Eldred]] - (als Anja) * 2019: ''Steig. Nicht. Aus!'' - Regie: [[Christian Alvart]] - Haaptacteuren: [[Wotan Wilke Möhring]], [[Nora Licht]] - (als Simone Brendt) * 2010: ''Was gewesen wäre'' - Regie: [[Florian Koerner von Gustorf]] - Haaptacteuren: [[Ronald Zehrfeld]], [[Sebastian Hülk]] - (als Astrid) * 2010: '''' - Regie: [[]] - Haaptacteuren: [[]], [[]] - (als ) * 2010: '''' - Regie: [[]] - Haaptacteuren: [[]], [[]] - (als ) * 2010: '''' - Regie: [[]] - Haaptacteuren: [[]], [[]] - (als ) * 2021: ''Borga'' - Regie: [[York-Fabian Raabe]] - Haaptacteuren: [[Eugene Boateng]], [[Emmanuel Affadzi]] - (als Lina) * 2021: ''Es ist nur eine Phase, Hase'' - Regie: [[Florian Gallenberger]] - Haaptacteuren: [[Christoph Maria Herbst]], Jürgen Vogel - (als Emilia) * 2022: '' Der Räuber Hotzenplotz'' - Regie: [[Michael Krummenacher]] - Haaptacteuren: [[Hedi Kriegeskotte]], [[Nicholas Ofczarek]] - (als Witwe Schlotterbeck) * 2024: ''Die Ermittlung: Oratorium in 11 Gesängen'' - Regie: [[Christoph Gampl]], [[RP Kahl]] - Haaptacteuren: [[Andreas Pietschmann]], [[Tom Wlaschiha]] - (als Zeugin 9) * 2025: ''American Sweatshop'' - Regie: [[Uta Briesewitz]] - Haaptacteuren: [[Lili Reinhart]], [[Daniela Melchior]] - (als Joy Jones) * 2025: ''Der Held vom Bahnhof Friedrichstraße'' - Regie: [[Wolfgang Becker (1954-2024)]], [[Achim von Borries]] - Haaptacteuren: [[Charly Hübner]], [[Daniel Brühl]] - (als Paula Kurz) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Paul Christiane}} [[Kategorie:Däitsch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Gebuer 1974]] f9o4oph8oo1sdzhkctd5ku5wv1l85qm 2711276 2711275 2026-10-07T16:33:16Z Johnny Chicago 17 /* Kino */ 2711276 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} D''''Christiane Paul''', gebuer den [[8. Mäerz]] [[1974]] zu [[Berlin]], ass eng [[Däitschland|däitsch]] [[Schauspillerin]]. == Filmographie== === Kino === * 1992 ''Deutschfieber'' - Regie: [[Niklaus Schilling]] - Haaptacteuren: [[Tilo Prückner]], [[Dorothea Moritz]] - (als Sascha Busch) * 1993: ''Ich und Christine'' - Regie: [[Peter Stripp]] - Haaptacteuren: [[Götz George]], [[Jutta Speidel]] - (als Christine) * 1995: ''Unter der Milchstraße'' - Regie: [[Matthias X. Oberg]] - Haaptacteuren: [[Fabian Busch]], [[Sophie Rois]] * 1996: ''Workaholic'' - Regie: [[Sharon von Wietersheim]] - Haaptacteuren: [[Tobias Moretti]], [[Ralf Bauer]] - (als Rhoda Tramitz) * 1997: '' Knockin' on Heaven's Door '' - Regie: [[Thomas Jahn]] - Haaptacteuren: [[Til Schweiger]], [[Jan Josef Liefers]], [[Thierry van Werveke]] - (als Vendeuse) * 1997: '' Das Leben ist eine Baustelle. '' - Regie: [[Wolfgang Becker]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Vogel]], [[Ricky Tomlinson]] - (als Vera) * 1997: '' Dumm gelaufen '' - Regie: [[Peter Timm]] - Haaptacteuren: [[Bernd Michael Lade]], [[Robert Viktor Minich|Viktor Minich]] - (als Sabrina Rotenbacher) * 1999: '' Die Häupter meiner Lieben '' - Regie: [[Hans-Günther Bücking]] - Haaptacteuren: [[Heike Makatsch]], [[Andrea Eckert]] - (als Cora) * 2010: ''[[Marlene (Film)|Marlene]]'' - Regie: [[Joseph Vilsmaier]] - Haaptacteuren: [[Katja Flint]], [[Herbert Knaup]] - (als Tamara Matul) * 2010: ''Freunde'' - Regie: [[Martin Eigler]] - Haaptacteuren: [[Benno Fürmann]], [[Erdal Yildiz]] - (als Caro) * 2010: ''Im Juli'' - Regie: [[Fatih Akin]] - Haaptacteuren: [[Moritz Bleibtreu]], [[Mehmet Kurtulus]] - (als Juli) * 2002: ''Väter'' - Regie: [[Dani Levy]] - Haaptacteuren: [[Sebastian Blomberg]], [[Maria Schrader]] - (als Ilona) * 2004: ''Sergeant Pepper'' - Regie: [[Sandra Nettelbeck]] - Haaptacteuren: [[John Franklyn-Robbins]], [[Johanna ter Steege]] * 2005: ''Im Schwitzkasten'' - Regie: [[Eoin Moore]] - Haaptacteuren: [[Charly Hübner]], [[Steffi Kühnert]] - (als Nadinchen Molinski) * 2005: ''Gefühlte Temperatur'' - Regie: [[Katharina Schöde]] -- (Kuerzfilm) * 2006: ''Felix 2 - Der Hase und die verflixte Zeitmaschine'' - Regie: [[Giuseppe Laganà| Giuseppe Maurizio Laganà]], [[Jean-Luc Julien]] - (als Olabisi) - (nëmme Stëmm) * 2006: ''Reine Formsache'' - Regie: [[Ralf Huettner]] - Haaptacteuren: [[Marc Hosemann]], [[Bastian Pastewka]] - (als Pola) * 2007: ''Neues vom Wixxer'' - Regie: [[Cyrill Boss]], [[Philipp Stennert]] - Haaptacteuren: [[Oliver Kalkofe]], Bastian Pastewka, [[Joachim Fuchsberger]] - (als Victoria Dickham) * 2007: ''Vorne ist verdammt weit weg'' - Regie: [[Thomas Heinemann]] - Haaptacteuren: [[Frank-Markus Barwasser]], [[Philipp Sonntag]] - (als Chantal) * 2008: ''Die Welle'' - Regie: [[Dennis Gansel]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Vogel]], [[Frederick Lau]] - (als Anke Wenger) * 2008: ''Trilogia II: I skoni tou hronou'' - Regie: [[Theodoros Angelopoulos]] - Haaptacteuren: [[Willem Dafoe]], [[Bruno Ganz]] - (als Helga) * 2009: ''Lippels Traum'' - Regie: [[Lars Büchel]] - Haaptacteuren: [[Karl Alexander Seidel]], [[Moritz Bleibtreu]] - (als Serafina) * 2009: ''Ob ihr wollt oder nicht!'' - Regie: [[Ben Verbong]] - Haaptacteuren: [[Katharina Marie Schubert]], [[Julia-Maria Köhler]] - (als Susanne Brühl) * 2010: ''Der grosse Kater'' - Regie: [[Wolfgang Panzer]] - Haaptacteuren: Bruno Ganz, [[Ulrich Tukur]] - (als Dr. Bässler) * 2010: ''[[Jerry Cotton (Film 2010)|Jerry Cotton]]'' - Regie: Cyrill Boss, Philipp Stennert - Haaptacteuren: [[Christian Tramitz]], [[Christian Ulmen]] - (als Zanuck) * 2011: ''Ein mörderisches Geschäft'' - Regie: Martin Eigler - Haaptacteuren: [[Devid Striesow]], [[Friedrich von Thun]] - (als Alina Liebermann) * 2012: ''Vatertage - Opa über Nacht'' - Regie: [[Ingo Rasper]] - Haaptacteuren: [[Sebastian Bezzel]], [[Sarah Horvath]] - (als Vanessa) * 2012: '' Die Vampirschwestern'' - Regie: [[Wolfgang Groos]] - Haaptacteuren: [[Marta Martin]], [[Laura Antonia Roge|Laura Roge]] - (als Elvira Tepes) * 2012: ''Lara'' - Regie: [[Bernd Schadewald]] - Haaptacteuren: Benno Fürmann, [[Stefan Weinert]] * 2013: ''Eltern'' - Regie: [[Robert Thalheim]] - Haaptacteuren: Charly Hübner, [[Paraschiva Dragus]] - (als Christine) * 2014: ''Lola auf der Erbse'' - Regie: Thomas Heinemann - Haaptacteuren: [[Tabea Hanstein]], [[Tobias Oertel]] - (als Loretta Lachmann) * 2014: ''Doktorspiele'' - Regie: [[Marco Petry]] - Haaptacteuren: [[Merlin Rose]], [[Lisa Vicari]] - (als dem Andy seng Mamm) * 2014: ''Die Vampirschwestern 2'' - Regie: Wolfgang Groos - Haaptacteuren: Laura Antonia Roge, Marta Martin - (als Elvira Tepes) * 2014: ''Der kleine Medicus - Geheimnisvolle Mission im Körper'' - Regie: [[Peter Claridge]] - (nëmme Stëmm ) * 2016: ''Die Welt der Wunderlichs'' - Regie: Dani Levy - Haaptacteuren: [[Katharina Schüttler]], [[Ernst Wilhelm Rodriguez]] - (als Manuela Wunderlich) * 2016: ''Die Vampirschwestern 3 - Reise nach Transsilvanien'' - Regie: [[Tim Trachte]] - Haaptacteuren: [[Laura Antonia Roge]], [[Marta Martin]] - (als Elvira Tepes)) * 2017: ''Mr. Rudolpho's Jubilee'' - Regie: [[Michael Glover]] - Haaptacteuren: [[Francesco Mazzini]], [[Stig Eldred]] - (als Anja) * 2019: ''Steig. Nicht. Aus!'' - Regie: [[Christian Alvart]] - Haaptacteuren: [[Wotan Wilke Möhring]], [[Nora Licht]] - (als Simone Brendt) * 2010: ''Was gewesen wäre'' - Regie: [[Florian Koerner von Gustorf]] - Haaptacteuren: [[Ronald Zehrfeld]], [[Sebastian Hülk]] - (als Astrid) * 2021: ''Borga'' - Regie: [[York-Fabian Raabe]] - Haaptacteuren: [[Eugene Boateng]], [[Emmanuel Affadzi]] - (als Lina) * 2021: ''Es ist nur eine Phase, Hase'' - Regie: [[Florian Gallenberger]] - Haaptacteuren: [[Christoph Maria Herbst]], Jürgen Vogel - (als Emilia) * 2022: '' Der Räuber Hotzenplotz'' - Regie: [[Michael Krummenacher]] - Haaptacteuren: [[Hedi Kriegeskotte]], [[Nicholas Ofczarek]] - (als Witwe Schlotterbeck) * 2024: ''Die Ermittlung: Oratorium in 11 Gesängen'' - Regie: [[Christoph Gampl]], [[RP Kahl]] - Haaptacteuren: [[Andreas Pietschmann]], [[Tom Wlaschiha]] - (als Zeugin 9) * 2025: ''American Sweatshop'' - Regie: [[Uta Briesewitz]] - Haaptacteuren: [[Lili Reinhart]], [[Daniela Melchior]] - (als Joy Jones) * 2025: ''Der Held vom Bahnhof Friedrichstraße'' - Regie: [[Wolfgang Becker (1954-2024)]], [[Achim von Borries]] - Haaptacteuren: [[Charly Hübner]], [[Daniel Brühl]] - (als Paula Kurz) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Paul Christiane}} [[Kategorie:Däitsch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Gebuer 1974]] 8xj6j4qguyffnipxcsgrvyj5ukz3l1u 2711323 2711276 2026-10-07T20:12:06Z Zinneke 34 /* Kino */ 2711323 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} D''''Christiane Paul''', gebuer den [[8. Mäerz]] [[1974]] zu [[Berlin]], ass eng [[Däitschland|däitsch]] [[Schauspillerin]]. == Filmographie== === Kino === * 1992 ''Deutschfieber'' - Regie: [[Niklaus Schilling]] - Haaptacteuren: [[Tilo Prückner]], [[Dorothea Moritz]] - (als Sascha Busch) * 1993: ''Ich und Christine'' - Regie: [[Peter Stripp]] - Haaptacteuren: [[Götz George]], [[Jutta Speidel]] - (als Christine) * 1995: ''Unter der Milchstraße'' - Regie: [[Matthias X. Oberg]] - Haaptacteuren: [[Fabian Busch]], [[Sophie Rois]] * 1996: ''Workaholic'' - Regie: [[Sharon von Wietersheim]] - Haaptacteuren: [[Tobias Moretti]], [[Ralf Bauer]] - (als Rhoda Tramitz) * 1997: ''[[Knockin' on Heaven's Door (Film 1997)|Knockin' on Heaven's Door]] '' - Regie: [[Thomas Jahn]] - Haaptacteuren: [[Til Schweiger]], [[Jan Josef Liefers]], [[Thierry van Werveke]] - (als Vendeuse) * 1997: '' Das Leben ist eine Baustelle. '' - Regie: [[Wolfgang Becker]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Vogel]], [[Ricky Tomlinson]] - (als Vera) * 1997: '' Dumm gelaufen '' - Regie: [[Peter Timm]] - Haaptacteuren: [[Bernd Michael Lade]], [[Robert Viktor Minich|Viktor Minich]] - (als Sabrina Rotenbacher) * 1999: '' Die Häupter meiner Lieben '' - Regie: [[Hans-Günther Bücking]] - Haaptacteuren: [[Heike Makatsch]], [[Andrea Eckert]] - (als Cora) * 2010: ''[[Marlene (Film)|Marlene]]'' - Regie: [[Joseph Vilsmaier]] - Haaptacteuren: [[Katja Flint]], [[Herbert Knaup]] - (als Tamara Matul) * 2010: ''Freunde'' - Regie: [[Martin Eigler]] - Haaptacteuren: [[Benno Fürmann]], [[Erdal Yildiz]] - (als Caro) * 2010: ''Im Juli'' - Regie: [[Fatih Akin]] - Haaptacteuren: [[Moritz Bleibtreu]], [[Mehmet Kurtulus]] - (als Juli) * 2002: ''Väter'' - Regie: [[Dani Levy]] - Haaptacteuren: [[Sebastian Blomberg]], [[Maria Schrader]] - (als Ilona) * 2004: ''Sergeant Pepper'' - Regie: [[Sandra Nettelbeck]] - Haaptacteuren: [[John Franklyn-Robbins]], [[Johanna ter Steege]] * 2005: ''Im Schwitzkasten'' - Regie: [[Eoin Moore]] - Haaptacteuren: [[Charly Hübner]], [[Steffi Kühnert]] - (als Nadinchen Molinski) * 2005: ''Gefühlte Temperatur'' - Regie: [[Katharina Schöde]] -- (Kuerzfilm) * 2006: ''Felix 2 - Der Hase und die verflixte Zeitmaschine'' - Regie: [[Giuseppe Laganà| Giuseppe Maurizio Laganà]], [[Jean-Luc Julien]] - (als Olabisi) - (nëmme Stëmm) * 2006: ''Reine Formsache'' - Regie: [[Ralf Huettner]] - Haaptacteuren: [[Marc Hosemann]], [[Bastian Pastewka]] - (als Pola) * 2007: ''Neues vom Wixxer'' - Regie: [[Cyrill Boss]], [[Philipp Stennert]] - Haaptacteuren: [[Oliver Kalkofe]], Bastian Pastewka, [[Joachim Fuchsberger]] - (als Victoria Dickham) * 2007: ''Vorne ist verdammt weit weg'' - Regie: [[Thomas Heinemann]] - Haaptacteuren: [[Frank-Markus Barwasser]], [[Philipp Sonntag]] - (als Chantal) * 2008: ''Die Welle'' - Regie: [[Dennis Gansel]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Vogel]], [[Frederick Lau]] - (als Anke Wenger) * 2008: ''Trilogia II: I skoni tou hronou'' - Regie: [[Theodoros Angelopoulos]] - Haaptacteuren: [[Willem Dafoe]], [[Bruno Ganz]] - (als Helga) * 2009: ''Lippels Traum'' - Regie: [[Lars Büchel]] - Haaptacteuren: [[Karl Alexander Seidel]], [[Moritz Bleibtreu]] - (als Serafina) * 2009: ''Ob ihr wollt oder nicht!'' - Regie: [[Ben Verbong]] - Haaptacteuren: [[Katharina Marie Schubert]], [[Julia-Maria Köhler]] - (als Susanne Brühl) * 2010: ''Der grosse Kater'' - Regie: [[Wolfgang Panzer]] - Haaptacteuren: Bruno Ganz, [[Ulrich Tukur]] - (als Dr. Bässler) * 2010: ''[[Jerry Cotton (Film 2010)|Jerry Cotton]]'' - Regie: Cyrill Boss, Philipp Stennert - Haaptacteuren: [[Christian Tramitz]], [[Christian Ulmen]] - (als Zanuck) * 2011: ''Ein mörderisches Geschäft'' - Regie: Martin Eigler - Haaptacteuren: [[Devid Striesow]], [[Friedrich von Thun]] - (als Alina Liebermann) * 2012: ''Vatertage - Opa über Nacht'' - Regie: [[Ingo Rasper]] - Haaptacteuren: [[Sebastian Bezzel]], [[Sarah Horvath]] - (als Vanessa) * 2012: '' Die Vampirschwestern'' - Regie: [[Wolfgang Groos]] - Haaptacteuren: [[Marta Martin]], [[Laura Antonia Roge|Laura Roge]] - (als Elvira Tepes) * 2012: ''Lara'' - Regie: [[Bernd Schadewald]] - Haaptacteuren: Benno Fürmann, [[Stefan Weinert]] * 2013: ''Eltern'' - Regie: [[Robert Thalheim]] - Haaptacteuren: Charly Hübner, [[Paraschiva Dragus]] - (als Christine) * 2014: ''Lola auf der Erbse'' - Regie: Thomas Heinemann - Haaptacteuren: [[Tabea Hanstein]], [[Tobias Oertel]] - (als Loretta Lachmann) * 2014: ''Doktorspiele'' - Regie: [[Marco Petry]] - Haaptacteuren: [[Merlin Rose]], [[Lisa Vicari]] - (als dem Andy seng Mamm) * 2014: ''Die Vampirschwestern 2'' - Regie: Wolfgang Groos - Haaptacteuren: Laura Antonia Roge, Marta Martin - (als Elvira Tepes) * 2014: ''Der kleine Medicus - Geheimnisvolle Mission im Körper'' - Regie: [[Peter Claridge]] - (nëmme Stëmm ) * 2016: ''Die Welt der Wunderlichs'' - Regie: Dani Levy - Haaptacteuren: [[Katharina Schüttler]], [[Ernst Wilhelm Rodriguez]] - (als Manuela Wunderlich) * 2016: ''Die Vampirschwestern 3 - Reise nach Transsilvanien'' - Regie: [[Tim Trachte]] - Haaptacteuren: [[Laura Antonia Roge]], [[Marta Martin]] - (als Elvira Tepes)) * 2017: ''Mr. Rudolpho's Jubilee'' - Regie: [[Michael Glover]] - Haaptacteuren: [[Francesco Mazzini]], [[Stig Eldred]] - (als Anja) * 2019: ''Steig. Nicht. Aus!'' - Regie: [[Christian Alvart]] - Haaptacteuren: [[Wotan Wilke Möhring]], [[Nora Licht]] - (als Simone Brendt) * 2010: ''Was gewesen wäre'' - Regie: [[Florian Koerner von Gustorf]] - Haaptacteuren: [[Ronald Zehrfeld]], [[Sebastian Hülk]] - (als Astrid) * 2021: ''Borga'' - Regie: [[York-Fabian Raabe]] - Haaptacteuren: [[Eugene Boateng]], [[Emmanuel Affadzi]] - (als Lina) * 2021: ''Es ist nur eine Phase, Hase'' - Regie: [[Florian Gallenberger]] - Haaptacteuren: [[Christoph Maria Herbst]], Jürgen Vogel - (als Emilia) * 2022: '' Der Räuber Hotzenplotz'' - Regie: [[Michael Krummenacher]] - Haaptacteuren: [[Hedi Kriegeskotte]], [[Nicholas Ofczarek]] - (als Witwe Schlotterbeck) * 2024: ''Die Ermittlung: Oratorium in 11 Gesängen'' - Regie: [[Christoph Gampl]], [[RP Kahl]] - Haaptacteuren: [[Andreas Pietschmann]], [[Tom Wlaschiha]] - (als Zeugin 9) * 2025: ''American Sweatshop'' - Regie: [[Uta Briesewitz]] - Haaptacteuren: [[Lili Reinhart]], [[Daniela Melchior]] - (als Joy Jones) * 2025: ''Der Held vom Bahnhof Friedrichstraße'' - Regie: [[Wolfgang Becker (1954-2024)]], [[Achim von Borries]] - Haaptacteuren: [[Charly Hübner]], [[Daniel Brühl]] - (als Paula Kurz) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Paul Christiane}} [[Kategorie:Däitsch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Gebuer 1974]] af5c8slgwksl9xq5607wkt5on95a7lq 2711324 2711323 2026-10-07T20:12:49Z Zinneke 34 /* Filmographie */ 2711324 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} D''''Christiane Paul''', gebuer den [[8. Mäerz]] [[1974]] zu [[Berlin]], ass eng [[Däitschland|däitsch]] [[Schauspillerin]]. == Filmographie== === Kino === * 1992 ''Deutschfieber'' - Regie: [[Niklaus Schilling]] - Haaptacteuren: [[Tilo Prückner]], [[Dorothea Moritz]] - (als Sascha Busch) * 1993: ''Ich und Christine'' - Regie: [[Peter Stripp]] - Haaptacteuren: [[Götz George]], [[Jutta Speidel]] - (als Christine) * 1995: ''Unter der Milchstraße'' - Regie: [[Matthias X. Oberg]] - Haaptacteuren: [[Fabian Busch]], [[Sophie Rois]] * 1996: ''Workaholic'' - Regie: [[Sharon von Wietersheim]] - Haaptacteuren: [[Tobias Moretti]], [[Ralf Bauer]] - (als Rhoda Tramitz) * 1997: ''[[Knockin' on Heaven's Door (Film 1997)|Knockin' on Heaven's Door]] '' - Regie: [[Thomas Jahn]] - Haaptacteuren: [[Til Schweiger]], [[Jan Josef Liefers]], [[Thierry van Werveke]] - (als Vendeuse) * 1997: '' Das Leben ist eine Baustelle. '' - Regie: [[Wolfgang Becker (1954-2024)|Wolfgang Becker]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Vogel]], [[Ricky Tomlinson]] - (als Vera) * 1997: '' Dumm gelaufen '' - Regie: [[Peter Timm]] - Haaptacteuren: [[Bernd Michael Lade]], [[Robert Viktor Minich|Viktor Minich]] - (als Sabrina Rotenbacher) * 1999: '' Die Häupter meiner Lieben '' - Regie: [[Hans-Günther Bücking]] - Haaptacteuren: [[Heike Makatsch]], [[Andrea Eckert]] - (als Cora) * 2010: ''[[Marlene (Film)|Marlene]]'' - Regie: [[Joseph Vilsmaier]] - Haaptacteuren: [[Katja Flint]], [[Herbert Knaup]] - (als Tamara Matul) * 2010: ''Freunde'' - Regie: [[Martin Eigler]] - Haaptacteuren: [[Benno Fürmann]], [[Erdal Yildiz]] - (als Caro) * 2010: ''Im Juli'' - Regie: [[Fatih Akin]] - Haaptacteuren: [[Moritz Bleibtreu]], [[Mehmet Kurtulus]] - (als Juli) * 2002: ''Väter'' - Regie: [[Dani Levy]] - Haaptacteuren: [[Sebastian Blomberg]], [[Maria Schrader]] - (als Ilona) * 2004: ''Sergeant Pepper'' - Regie: [[Sandra Nettelbeck]] - Haaptacteuren: [[John Franklyn-Robbins]], [[Johanna ter Steege]] * 2005: ''Im Schwitzkasten'' - Regie: [[Eoin Moore]] - Haaptacteuren: [[Charly Hübner]], [[Steffi Kühnert]] - (als Nadinchen Molinski) * 2005: ''Gefühlte Temperatur'' - Regie: [[Katharina Schöde]] -- (Kuerzfilm) * 2006: ''Felix 2 - Der Hase und die verflixte Zeitmaschine'' - Regie: [[Giuseppe Laganà| Giuseppe Maurizio Laganà]], [[Jean-Luc Julien]] - (als Olabisi) - (nëmme Stëmm) * 2006: ''Reine Formsache'' - Regie: [[Ralf Huettner]] - Haaptacteuren: [[Marc Hosemann]], [[Bastian Pastewka]] - (als Pola) * 2007: ''Neues vom Wixxer'' - Regie: [[Cyrill Boss]], [[Philipp Stennert]] - Haaptacteuren: [[Oliver Kalkofe]], Bastian Pastewka, [[Joachim Fuchsberger]] - (als Victoria Dickham) * 2007: ''Vorne ist verdammt weit weg'' - Regie: [[Thomas Heinemann]] - Haaptacteuren: [[Frank-Markus Barwasser]], [[Philipp Sonntag]] - (als Chantal) * 2008: ''Die Welle'' - Regie: [[Dennis Gansel]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Vogel]], [[Frederick Lau]] - (als Anke Wenger) * 2008: ''Trilogia II: I skoni tou hronou'' - Regie: [[Theodoros Angelopoulos]] - Haaptacteuren: [[Willem Dafoe]], [[Bruno Ganz]] - (als Helga) * 2009: ''Lippels Traum'' - Regie: [[Lars Büchel]] - Haaptacteuren: [[Karl Alexander Seidel]], [[Moritz Bleibtreu]] - (als Serafina) * 2009: ''Ob ihr wollt oder nicht!'' - Regie: [[Ben Verbong]] - Haaptacteuren: [[Katharina Marie Schubert]], [[Julia-Maria Köhler]] - (als Susanne Brühl) * 2010: ''Der grosse Kater'' - Regie: [[Wolfgang Panzer]] - Haaptacteuren: Bruno Ganz, [[Ulrich Tukur]] - (als Dr. Bässler) * 2010: ''[[Jerry Cotton (Film 2010)|Jerry Cotton]]'' - Regie: Cyrill Boss, Philipp Stennert - Haaptacteuren: [[Christian Tramitz]], [[Christian Ulmen]] - (als Zanuck) * 2011: ''Ein mörderisches Geschäft'' - Regie: Martin Eigler - Haaptacteuren: [[Devid Striesow]], [[Friedrich von Thun]] - (als Alina Liebermann) * 2012: ''Vatertage - Opa über Nacht'' - Regie: [[Ingo Rasper]] - Haaptacteuren: [[Sebastian Bezzel]], [[Sarah Horvath]] - (als Vanessa) * 2012: '' Die Vampirschwestern'' - Regie: [[Wolfgang Groos]] - Haaptacteuren: [[Marta Martin]], [[Laura Antonia Roge|Laura Roge]] - (als Elvira Tepes) * 2012: ''Lara'' - Regie: [[Bernd Schadewald]] - Haaptacteuren: Benno Fürmann, [[Stefan Weinert]] * 2013: ''Eltern'' - Regie: [[Robert Thalheim]] - Haaptacteuren: Charly Hübner, [[Paraschiva Dragus]] - (als Christine) * 2014: ''Lola auf der Erbse'' - Regie: Thomas Heinemann - Haaptacteuren: [[Tabea Hanstein]], [[Tobias Oertel]] - (als Loretta Lachmann) * 2014: ''Doktorspiele'' - Regie: [[Marco Petry]] - Haaptacteuren: [[Merlin Rose]], [[Lisa Vicari]] - (als dem Andy seng Mamm) * 2014: ''Die Vampirschwestern 2'' - Regie: Wolfgang Groos - Haaptacteuren: Laura Antonia Roge, Marta Martin - (als Elvira Tepes) * 2014: ''Der kleine Medicus - Geheimnisvolle Mission im Körper'' - Regie: [[Peter Claridge]] - (nëmme Stëmm ) * 2016: ''Die Welt der Wunderlichs'' - Regie: Dani Levy - Haaptacteuren: [[Katharina Schüttler]], [[Ernst Wilhelm Rodriguez]] - (als Manuela Wunderlich) * 2016: ''Die Vampirschwestern 3 - Reise nach Transsilvanien'' - Regie: [[Tim Trachte]] - Haaptacteuren: [[Laura Antonia Roge]], [[Marta Martin]] - (als Elvira Tepes)) * 2017: ''Mr. Rudolpho's Jubilee'' - Regie: [[Michael Glover]] - Haaptacteuren: [[Francesco Mazzini]], [[Stig Eldred]] - (als Anja) * 2019: ''Steig. Nicht. Aus!'' - Regie: [[Christian Alvart]] - Haaptacteuren: [[Wotan Wilke Möhring]], [[Nora Licht]] - (als Simone Brendt) * 2010: ''Was gewesen wäre'' - Regie: [[Florian Koerner von Gustorf]] - Haaptacteuren: [[Ronald Zehrfeld]], [[Sebastian Hülk]] - (als Astrid) * 2021: ''Borga'' - Regie: [[York-Fabian Raabe]] - Haaptacteuren: [[Eugene Boateng]], [[Emmanuel Affadzi]] - (als Lina) * 2021: ''Es ist nur eine Phase, Hase'' - Regie: [[Florian Gallenberger]] - Haaptacteuren: [[Christoph Maria Herbst]], Jürgen Vogel - (als Emilia) * 2022: '' Der Räuber Hotzenplotz'' - Regie: [[Michael Krummenacher]] - Haaptacteuren: [[Hedi Kriegeskotte]], [[Nicholas Ofczarek]] - (als Witwe Schlotterbeck) * 2024: ''Die Ermittlung: Oratorium in 11 Gesängen'' - Regie: [[Christoph Gampl]], [[RP Kahl]] - Haaptacteuren: [[Andreas Pietschmann]], [[Tom Wlaschiha]] - (als Zeugin 9) * 2025: ''American Sweatshop'' - Regie: [[Uta Briesewitz]] - Haaptacteuren: [[Lili Reinhart]], [[Daniela Melchior]] - (als Joy Jones) * 2025: ''Der Held vom Bahnhof Friedrichstraße'' - Regie: [[Wolfgang Becker (1954-2024)]], [[Achim von Borries]] - Haaptacteuren: [[Charly Hübner]], [[Daniel Brühl]] - (als Paula Kurz) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Paul Christiane}} [[Kategorie:Däitsch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Gebuer 1974]] mwaqwtbf7l3d2pd6o3kb1p8sa13pxhu 2711334 2711324 2026-10-07T20:28:19Z GilPe 14980 2711334 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} D''''Christiane Paul''', gebuer den [[8. Mäerz]] [[1974]] zu [[Berlin]], ass eng [[Däitschland|däitsch]] [[Schauspillerin]]. == Filmographie== === Kino === * 1992 ''Deutschfieber'' - Regie: [[Niklaus Schilling]] - Haaptacteuren: [[Tilo Prückner]], [[Dorothea Moritz]] - (als Sascha Busch) * 1993: ''Ich und Christine'' - Regie: [[Peter Stripp]] - Haaptacteuren: [[Götz George]], [[Jutta Speidel]] - (als Christine) * 1995: ''Unter der Milchstraße'' - Regie: [[Matthias X. Oberg]] - Haaptacteuren: [[Fabian Busch]], [[Sophie Rois]] * 1996: ''Workaholic'' - Regie: [[Sharon von Wietersheim]] - Haaptacteuren: [[Tobias Moretti]], [[Ralf Bauer]] - (als Rhoda Tramitz) * 1997: ''[[Knockin' on Heaven's Door (Film 1997)|Knockin' on Heaven's Door]]'' - Regie: [[Thomas Jahn]] - Haaptacteuren: [[Til Schweiger]], [[Jan Josef Liefers]], [[Thierry van Werveke]] - (als Vendeuse) * 1997: ''Das Leben ist eine Baustelle.'' - Regie: [[Wolfgang Becker (1954-2024)|Wolfgang Becker]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Vogel]], [[Ricky Tomlinson]] - (als Vera) * 1997: ''Dumm gelaufen'' - Regie: [[Peter Timm]] - Haaptacteuren: [[Bernd Michael Lade]], [[Robert Viktor Minich|Viktor Minich]] - (als Sabrina Rotenbacher) * 1999: ''Die Häupter meiner Lieben'' - Regie: [[Hans-Günther Bücking]] - Haaptacteuren: [[Heike Makatsch]], [[Andrea Eckert]] - (als Cora) * 2010: ''[[Marlene (Film)|Marlene]]'' - Regie: [[Joseph Vilsmaier]] - Haaptacteuren: [[Katja Flint]], [[Herbert Knaup]] - (als Tamara Matul) * 2010: ''Freunde'' - Regie: [[Martin Eigler]] - Haaptacteuren: [[Benno Fürmann]], [[Erdal Yildiz]] - (als Caro) * 2010: ''Im Juli'' - Regie: [[Fatih Akin]] - Haaptacteuren: [[Moritz Bleibtreu]], [[Mehmet Kurtulus]] - (als Juli) * 2002: ''Väter'' - Regie: [[Dani Levy]] - Haaptacteuren: [[Sebastian Blomberg]], [[Maria Schrader]] - (als Ilona) * 2004: ''Sergeant Pepper'' - Regie: [[Sandra Nettelbeck]] - Haaptacteuren: [[John Franklyn-Robbins]], [[Johanna ter Steege]] * 2005: ''Im Schwitzkasten'' - Regie: [[Eoin Moore]] - Haaptacteuren: [[Charly Hübner]], [[Steffi Kühnert]] - (als Nadinchen Molinski) * 2005: ''Gefühlte Temperatur'' - Regie: [[Katharina Schöde]] -- (Kuerzfilm) * 2006: ''Felix 2 - Der Hase und die verflixte Zeitmaschine'' - Regie: [[Giuseppe Laganà|Giuseppe Maurizio Laganà]], [[Jean-Luc Julien]] - (als Olabisi) - (nëmme Stëmm) * 2006: ''Reine Formsache'' - Regie: [[Ralf Huettner]] - Haaptacteuren: [[Marc Hosemann]], [[Bastian Pastewka]] - (als Pola) * 2007: ''Neues vom Wixxer'' - Regie: [[Cyrill Boss]], [[Philipp Stennert]] - Haaptacteuren: [[Oliver Kalkofe]], Bastian Pastewka, [[Joachim Fuchsberger]] - (als Victoria Dickham) * 2007: ''Vorne ist verdammt weit weg'' - Regie: [[Thomas Heinemann]] - Haaptacteuren: [[Frank-Markus Barwasser]], [[Philipp Sonntag]] - (als Chantal) * 2008: ''Die Welle'' - Regie: [[Dennis Gansel]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Vogel]], [[Frederick Lau]] - (als Anke Wenger) * 2008: ''Trilogia II: I skoni tou hronou'' - Regie: [[Theodoros Angelopoulos]] - Haaptacteuren: [[Willem Dafoe]], [[Bruno Ganz]] - (als Helga) * 2009: ''Lippels Traum'' - Regie: [[Lars Büchel]] - Haaptacteuren: [[Karl Alexander Seidel]], [[Moritz Bleibtreu]] - (als Serafina) * 2009: ''Ob ihr wollt oder nicht!'' - Regie: [[Ben Verbong]] - Haaptacteuren: [[Katharina Marie Schubert]], [[Julia-Maria Köhler]] - (als Susanne Brühl) * 2010: ''Der grosse Kater'' - Regie: [[Wolfgang Panzer]] - Haaptacteuren: Bruno Ganz, [[Ulrich Tukur]] - (als Dr. Bässler) * 2010: ''[[Jerry Cotton (Film 2010)|Jerry Cotton]]'' - Regie: Cyrill Boss, Philipp Stennert - Haaptacteuren: [[Christian Tramitz]], [[Christian Ulmen]] - (als Zanuck) * 2011: ''Ein mörderisches Geschäft'' - Regie: Martin Eigler - Haaptacteuren: [[Devid Striesow]], [[Friedrich von Thun]] - (als Alina Liebermann) * 2012: ''Vatertage - Opa über Nacht'' - Regie: [[Ingo Rasper]] - Haaptacteuren: [[Sebastian Bezzel]], [[Sarah Horvath]] - (als Vanessa) * 2012: ''Die Vampirschwestern'' - Regie: [[Wolfgang Groos]] - Haaptacteuren: [[Marta Martin]], [[Laura Antonia Roge|Laura Roge]] - (als Elvira Tepes) * 2012: ''Lara'' - Regie: [[Bernd Schadewald]] - Haaptacteuren: Benno Fürmann, [[Stefan Weinert]] * 2013: ''Eltern'' - Regie: [[Robert Thalheim]] - Haaptacteuren: Charly Hübner, [[Paraschiva Dragus]] - (als Christine) * 2014: ''Lola auf der Erbse'' - Regie: Thomas Heinemann - Haaptacteuren: [[Tabea Hanstein]], [[Tobias Oertel]] - (als Loretta Lachmann) * 2014: ''Doktorspiele'' - Regie: [[Marco Petry]] - Haaptacteuren: [[Merlin Rose]], [[Lisa Vicari]] - (als dem Andy seng Mamm) * 2014: ''Die Vampirschwestern 2'' - Regie: Wolfgang Groos - Haaptacteuren: Laura Antonia Roge, Marta Martin - (als Elvira Tepes) * 2014: ''Der kleine Medicus - Geheimnisvolle Mission im Körper'' - Regie: [[Peter Claridge]] - (nëmme Stëmm ) * 2016: ''Die Welt der Wunderlichs'' - Regie: Dani Levy - Haaptacteuren: [[Katharina Schüttler]], [[Ernst Wilhelm Rodriguez]] - (als Manuela Wunderlich) * 2016: ''Die Vampirschwestern 3 - Reise nach Transsilvanien'' - Regie: [[Tim Trachte]] - Haaptacteuren: [[Laura Antonia Roge]], [[Marta Martin]] - (als Elvira Tepes)) * 2017: ''Mr. Rudolpho's Jubilee'' - Regie: [[Michael Glover]] - Haaptacteuren: [[Francesco Mazzini]], [[Stig Eldred]] - (als Anja) * 2019: ''Steig. Nicht. Aus!'' - Regie: [[Christian Alvart]] - Haaptacteuren: [[Wotan Wilke Möhring]], [[Nora Licht]] - (als Simone Brendt) * 2010: ''Was gewesen wäre'' - Regie: [[Florian Koerner von Gustorf]] - Haaptacteuren: [[Ronald Zehrfeld]], [[Sebastian Hülk]] - (als Astrid) * 2021: ''Borga'' - Regie: [[York-Fabian Raabe]] - Haaptacteuren: [[Eugene Boateng]], [[Emmanuel Affadzi]] - (als Lina) * 2021: ''Es ist nur eine Phase, Hase'' - Regie: [[Florian Gallenberger]] - Haaptacteuren: [[Christoph Maria Herbst]], Jürgen Vogel - (als Emilia) * 2022: ''Der Räuber Hotzenplotz'' - Regie: [[Michael Krummenacher]] - Haaptacteuren: [[Hedi Kriegeskotte]], [[Nicholas Ofczarek]] - (als Witwe Schlotterbeck) * 2024: ''Die Ermittlung: Oratorium in 11 Gesängen'' - Regie: [[Christoph Gampl]], [[RP Kahl]] - Haaptacteuren: [[Andreas Pietschmann]], [[Tom Wlaschiha]] - (als Zeugin 9) * 2025: ''American Sweatshop'' - Regie: [[Uta Briesewitz]] - Haaptacteuren: [[Lili Reinhart]], [[Daniela Melchior]] - (als Joy Jones) * 2025: ''Der Held vom Bahnhof Friedrichstraße'' - Regie: [[Wolfgang Becker (1954-2024)]], [[Achim von Borries]] - Haaptacteuren: [[Charly Hübner]], [[Daniel Brühl]] - (als Paula Kurz) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Paul Christiane}} [[Kategorie:Däitsch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Gebuer 1974]] b2dbu5l9qxo3n62ozcbw1xxd5fhxgul 0 177342 2711260 2026-10-07T16:05:23Z Johnny Chicago 17 nei 2711260 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} Den '''Ulrich Pleitgen''' gebuer den [[1. November]] [[1942]] zu [[Hannover]] a gestuerwen den [[21. Februar]] [[2018]] zu [[Hamburg]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]]. Hien ass als Schauspiller haaptsächlech an der Televisioun opgetrueden. == Filmographie== ==== Kino === * 1981: ''Das Haus im Park'' - Regie: [[Aribert Weis]] - Haaptacteuren: [[Klaus Herm]], [[Hans Hessling]] - (als Severin) * 1986: ''Stammheim - Die Baader-Meinhof-Gruppe vor Gericht'' - Regie: [[Reinhard Hauff]] - Haaptacteuren: [[Ulrich Tukur]], [[Therese Affolter]] - (als Riichter) * 1990: ''Der achte Tag'' - Regie: [[Reinhard Münster]] - Haaptacteuren: [[Katharina Thalbach]], [[Hans Christian Blech]] - (als Dittmann) * 1991: ''Choknutye'' - Regie: [[Alla Surikova]] - Haaptacteuren: [[Nikolay Karachentsov]], [[Leonid Yarmolnik]] - (als Gerstner) * 2015: ''Da nicht für'' - Regie: [[Martina Plura]] - (Kuerzfilm ) === Televisioun === * 1971: ''Träume vom Terror'' - (TV-Film) - Regie: [[Roland Wiegenstein]] - Haaptacteuren: [[Carin Braun]], [[Hildegard Schmahl]] * 1973: ''Einladung zur Enthauptung'' - (TV-Film) - Regie: [[Horst Flick]] - Haaptacteuren: [[Wolf Roth]], [[Horst Bollmann]] * 1982: ''Torquato Tasso'' - (TV-Film) - Regie: [[Claus Peymann]] - Haaptacteuren: [[Branko Samarovski]], [[Barbara Nüsse]] - (als Herzog von Ferrara) * 1984: ''Die Hermannsschlacht'' - (TV-Film) - Regie: Claus Peymann - Haaptacteuren: [[Gert Voss]], [[Kirsten Dene]] - (als Quintilius Varus) * 1985: ''Kein schöner Land'' - (TV-Mini-Serie) - (1 Episod) * 1986: ''Der Marquis von Keith'' - (TV-Film) - Regie: [[Thomas Langhoff]] - Haaptacteuren: [[Wolf-Dietrich Sprenger]], [[Sabine Wegner]] - (als Marquis von Keith) * 1987-2000: ''Tatort'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1988: ''Eine Bonner Affäre'' - (TV-Film) - Regie: [[Bernd Schadewald]] - Haaptacteuren: [[Ursela Monn]], [[Felix von Manteuffel]] - (als Helmut Steeb) * 1989: ''Reporter'' - (TV-Serie) * 1990: ''Schwarzenberg'' - (TV-Mini-Serie) - (2 Episoden) * 1990: ''Bismarck'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) * 1990: ''Mit den Clowns kamen die Tränen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1990: ''Der Hammermörder'' - (TV-Film) - Regie: Bernd Schadewald - Haaptacteuren: [[Christian Redl]], [[Ulrike Kriener]] - (als Soko-Beamter) * 1990: ''Die Kinder'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1991: ''Eurocops'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1991: ''Verurteilt: Anna Leschek'' - (TV-Film) - Regie: Bernd Schadewald - Haaptacteuren: Ulrike Kriener, [[Angelika Bartsch]] - (als Rainer Buchka) * 1992: ''Negerküsse'' - (TV-Film) - Regie: [[Maria Theresia Wagner]] - Haaptacteuren: [[Eberhard Feik]], [[Rosemarie Fendel]] - (als Norbert) * 1992: ''Haus am See'' - (TV-Serie) - (12 Episoden) * 1993: ''Hecht & Haie'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1993: ''Auf eigene Gefahr'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) * 1993-1998: ''Nicht von schlechten Eltern'' - (TV-Serie) - (39 Episoden) * 1994: ''Künstlerpech'' - (TV-Film) - Regie: [[Walter Weber]] - Haaptacteuren: [[Siegfried Kernen]], [[Rolf Nagel]] - (als Hardy König) * 1994: ''Weihnachten mit Willy Wuff'' - (TV-Film) - Regie: Maria Theresia Wagner - Haaptacteuren: [[Gisela Schneeberger]], [[Marita Breuer]] - (als Thomas) * 1995: ''Großmutters Courage'' - (TV-Film) - Regie: [[Karin Hercher]] - Haaptacteuren: [[Inge Meysel]], [[Paul Frielinghaus]] * 1995: ''Inseln unter dem Wind'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1995: ''Im Innern des Bernsteins'' - (TV-Film) - Regie: [[ Ilse Hofmann]] - Haaptacteuren: [[Antje Schmidt]], [[Rufus Beck]] - (als Fuchs) * 1995: ''Glück auf Kredit'' - (TV-Film) - Regie: [[Marcus Scholz]] - Haaptacteuren: [[Inge Meysel]], [[Ulrike Folkerts]] * 1996: ''Das Ende eines normalen Tages'' - (TV-Film) - Regie: [[Heide Pils]] - Haaptacteuren: [[Oliver Broumis]], [[Günter Kütemeyer]] - (als Faerber) * 1996: ''Die Drei'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1996: ''Schwurgericht'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1997: ''Nana'' - (TV-Film) - Regie: [[Miguel Alexandre]] - Haaptacteuren: [[Bernadette Heerwagen]], [[Anne von Linstow]] * 1997: ''Kap der guten Hoffnung'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1998: ''Leben in Angst'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1998: ''Das Amt'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Evelyn Hamann's Geschichten aus dem Leben'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1998: ''Das Glück wohnt hinterm Deich'' - (TV-Film) - Regie: [[ Jürgen Bretzinger]] - Haaptacteuren: [[Dominique Horwitz]], [[Monika Peitsch]] - (als Jens Jensen) * 1998: ''Lisa Falk - Eine Frau für alle Fälle'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Schloßhotel Orth'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Die Geliebte'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1999: ''Mit fünfzig küssen Männer anders'' - (TV-Film) - Regie: [[Margarethe von Trotta]] - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Konstantin Wecker]] - (als Dietrich Mechlenburg) * 1999: ''Charlotte Link'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Das Phantom'' - (TV-Film) - Regie: [[Dennis Gansel]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Vogel]], [[Nadeshda Brennicke]] - (als Dr. Hausmann) * 2000: ''Lebenslügen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dietrich Haugk]] - Haaptacteuren: [[Gaby Dohm]], [[Christina Plate]] - (als Robert Wiemann) * 2000: ''Scharf aufs Leben'' - (TV-Film) - Regie: [[Christine Kabisch]] - Haaptacteuren: Senta Berger, [[Ralph Herforth]] - (als Mike Bergengruen) * 2000: ''Alle Kinder brauchen Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Karsten Wichniarz]] - Haaptacteuren: [[Witta Pohl]], [[Franziska Troegne]] - (als Dr. Flimm) * 2000-2012: ''Das Traumschiff'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2001: ''Amokfahrt zum Pazifik'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Werner]] - Haaptacteuren: [[Anja Kling]], [[Jacques Breuer]] - (als George) * 2001: ''Ehemänner und andere Lügner'' - (TV-Film) - Regie: [[Claus-Michael Rohne]] - Haaptacteuren: [[Evelyn Hamann]], Anja Kling - (als Kurt Förster) * 2001: ''Das schwangere Mädchen'' - (TV-Film) - Regie: [[Bettina Woernle]] - Haaptacteuren: [[Anna Brüggemann]], [[Ken Duken]] - (als Peter Huse) * 2001: ''1000 Meilen für die Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Deutsch]] - Haaptacteuren: [[Gaby Dohm]], [[Fabian Busch]] - (als Jakob Kutschera) * 2001: ''Jenny & Co.'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 2001-2009: ''Geisterjäger John Sinclair: Edition 2000'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 2002: ''Dr. Sommerfeld - Neues vom Bülowbogen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2002: ''Ein Fall für zwei'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2003: ''Nicht ohne meinen Anwalt'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2003-2004: ''K3 - Kripo Hamburg'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 2004-2011: ''Familie Dr. Kleist'' - (TV-Serie) - (52 Episoden) * 2005: ''Dem Himmel sei Dank'' - (TV-Film) - Regie: [[Dagmar Damek]] - Haaptacteuren: [[Marie-Luise Marjan]], [[Bettina Kupfer]] - (als Konrad Bechtolsheim) * 2006: ''Hilfe, meine Tochter heiratet'' - (TV-Film) - Regie: [[Ulrich König]] - Haaptacteuren: [[Arzu Bazman]], [[Jaecki Schwarz]] - (als Julius Weimann) * 2011: ''Wilde Wellen - Nichts bleibt verborgen'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 2011: ''Therese geht fremd'' - (TV-Film) - Regie: [[Berno Kürten]] - Haaptacteuren: [[Christiane Hörbiger]], [[Thomas Sarbacher]] - (als Heinz Engel) * 2012: ''Großstadtrevier'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2013: ''Als meine Frau mein Chef wurde'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Steurer]] - Haaptacteuren: [[Marie-Lou Sellem]], [[Götz Schubert]] - (als Martin Jens) * 2014: ''Die letzten Millionen'' - (TV-Film) - Regie: [[Udo Witte]] - Haaptacteuren: [[Michael Gwisdek]], [[Anna Loos]] - (als Jakob) * 2016: ''Immer Ärger mit Opa Charly'' - (TV-Film) - Regie: [[Marcus Ulbricht]] - Haaptacteuren: [[Inka Friedrich]], [[Tobias Oertel]] - (als Charly Dittmann) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Pleitgen Ulrich}} [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1942]] [[Kategorie:Gestuerwen 2018]] 4f1cfmv3glmvya7gsmahrdklsbjzrqg 2711318 2711260 2026-10-07T19:59:17Z Mobby 12 60927 2711318 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} Den '''Ulrich Pleitgen''' gebuer den [[1. November]] [[1942]] zu [[Hannover]], a gestuerwen den [[21. Februar]] [[2018]] zu [[Hamburg]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]]. Hien ass als Schauspiller haaptsächlech an der Televisioun opgetrueden. == Filmographie== ==== Kino === * 1981: ''Das Haus im Park'' - Regie: [[Aribert Weis]] - Haaptacteuren: [[Klaus Herm]], [[Hans Hessling]] - (als Severin) * 1986: ''Stammheim - Die Baader-Meinhof-Gruppe vor Gericht'' - Regie: [[Reinhard Hauff]] - Haaptacteuren: [[Ulrich Tukur]], [[Therese Affolter]] - (als Riichter) * 1990: ''Der achte Tag'' - Regie: [[Reinhard Münster]] - Haaptacteuren: [[Katharina Thalbach]], [[Hans Christian Blech]] - (als Dittmann) * 1991: ''Choknutye'' - Regie: [[Alla Surikova]] - Haaptacteuren: [[Nikolay Karachentsov]], [[Leonid Yarmolnik]] - (als Gerstner) * 2015: ''Da nicht für'' - Regie: [[Martina Plura]] - (Kuerzfilm ) === Televisioun === * 1971: ''Träume vom Terror'' - (TV-Film) - Regie: [[Roland Wiegenstein]] - Haaptacteuren: [[Carin Braun]], [[Hildegard Schmahl]] * 1973: ''Einladung zur Enthauptung'' - (TV-Film) - Regie: [[Horst Flick]] - Haaptacteuren: [[Wolf Roth]], [[Horst Bollmann]] * 1982: ''Torquato Tasso'' - (TV-Film) - Regie: [[Claus Peymann]] - Haaptacteuren: [[Branko Samarovski]], [[Barbara Nüsse]] - (als Herzog von Ferrara) * 1984: ''Die Hermannsschlacht'' - (TV-Film) - Regie: Claus Peymann - Haaptacteuren: [[Gert Voss]], [[Kirsten Dene]] - (als Quintilius Varus) * 1985: ''Kein schöner Land'' - (TV-Mini-Serie) - (1 Episod) * 1986: ''Der Marquis von Keith'' - (TV-Film) - Regie: [[Thomas Langhoff]] - Haaptacteuren: [[Wolf-Dietrich Sprenger]], [[Sabine Wegner]] - (als Marquis von Keith) * 1987-2000: ''Tatort'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1988: ''Eine Bonner Affäre'' - (TV-Film) - Regie: [[Bernd Schadewald]] - Haaptacteuren: [[Ursela Monn]], [[Felix von Manteuffel]] - (als Helmut Steeb) * 1989: ''Reporter'' - (TV-Serie) * 1990: ''Schwarzenberg'' - (TV-Mini-Serie) - (2 Episoden) * 1990: ''Bismarck'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) * 1990: ''Mit den Clowns kamen die Tränen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1990: ''Der Hammermörder'' - (TV-Film) - Regie: Bernd Schadewald - Haaptacteuren: [[Christian Redl]], [[Ulrike Kriener]] - (als Soko-Beamter) * 1990: ''Die Kinder'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1991: ''Eurocops'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1991: ''Verurteilt: Anna Leschek'' - (TV-Film) - Regie: Bernd Schadewald - Haaptacteuren: Ulrike Kriener, [[Angelika Bartsch]] - (als Rainer Buchka) * 1992: ''Negerküsse'' - (TV-Film) - Regie: [[Maria Theresia Wagner]] - Haaptacteuren: [[Eberhard Feik]], [[Rosemarie Fendel]] - (als Norbert) * 1992: ''Haus am See'' - (TV-Serie) - (12 Episoden) * 1993: ''Hecht & Haie'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1993: ''Auf eigene Gefahr'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) * 1993-1998: ''Nicht von schlechten Eltern'' - (TV-Serie) - (39 Episoden) * 1994: ''Künstlerpech'' - (TV-Film) - Regie: [[Walter Weber]] - Haaptacteuren: [[Siegfried Kernen]], [[Rolf Nagel]] - (als Hardy König) * 1994: ''Weihnachten mit Willy Wuff'' - (TV-Film) - Regie: Maria Theresia Wagner - Haaptacteuren: [[Gisela Schneeberger]], [[Marita Breuer]] - (als Thomas) * 1995: ''Großmutters Courage'' - (TV-Film) - Regie: [[Karin Hercher]] - Haaptacteuren: [[Inge Meysel]], [[Paul Frielinghaus]] * 1995: ''Inseln unter dem Wind'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1995: ''Im Innern des Bernsteins'' - (TV-Film) - Regie: [[ Ilse Hofmann]] - Haaptacteuren: [[Antje Schmidt]], [[Rufus Beck]] - (als Fuchs) * 1995: ''Glück auf Kredit'' - (TV-Film) - Regie: [[Marcus Scholz]] - Haaptacteuren: [[Inge Meysel]], [[Ulrike Folkerts]] * 1996: ''Das Ende eines normalen Tages'' - (TV-Film) - Regie: [[Heide Pils]] - Haaptacteuren: [[Oliver Broumis]], [[Günter Kütemeyer]] - (als Faerber) * 1996: ''Die Drei'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1996: ''Schwurgericht'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1997: ''Nana'' - (TV-Film) - Regie: [[Miguel Alexandre]] - Haaptacteuren: [[Bernadette Heerwagen]], [[Anne von Linstow]] * 1997: ''Kap der guten Hoffnung'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1998: ''Leben in Angst'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1998: ''Das Amt'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Evelyn Hamann's Geschichten aus dem Leben'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1998: ''Das Glück wohnt hinterm Deich'' - (TV-Film) - Regie: [[ Jürgen Bretzinger]] - Haaptacteuren: [[Dominique Horwitz]], [[Monika Peitsch]] - (als Jens Jensen) * 1998: ''Lisa Falk - Eine Frau für alle Fälle'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Schloßhotel Orth'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Die Geliebte'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1999: ''Mit fünfzig küssen Männer anders'' - (TV-Film) - Regie: [[Margarethe von Trotta]] - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Konstantin Wecker]] - (als Dietrich Mechlenburg) * 1999: ''Charlotte Link'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Das Phantom'' - (TV-Film) - Regie: [[Dennis Gansel]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Vogel]], [[Nadeshda Brennicke]] - (als Dr. Hausmann) * 2000: ''Lebenslügen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dietrich Haugk]] - Haaptacteuren: [[Gaby Dohm]], [[Christina Plate]] - (als Robert Wiemann) * 2000: ''Scharf aufs Leben'' - (TV-Film) - Regie: [[Christine Kabisch]] - Haaptacteuren: Senta Berger, [[Ralph Herforth]] - (als Mike Bergengruen) * 2000: ''Alle Kinder brauchen Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Karsten Wichniarz]] - Haaptacteuren: [[Witta Pohl]], [[Franziska Troegne]] - (als Dr. Flimm) * 2000-2012: ''Das Traumschiff'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2001: ''Amokfahrt zum Pazifik'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Werner]] - Haaptacteuren: [[Anja Kling]], [[Jacques Breuer]] - (als George) * 2001: ''Ehemänner und andere Lügner'' - (TV-Film) - Regie: [[Claus-Michael Rohne]] - Haaptacteuren: [[Evelyn Hamann]], Anja Kling - (als Kurt Förster) * 2001: ''Das schwangere Mädchen'' - (TV-Film) - Regie: [[Bettina Woernle]] - Haaptacteuren: [[Anna Brüggemann]], [[Ken Duken]] - (als Peter Huse) * 2001: ''1000 Meilen für die Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Deutsch]] - Haaptacteuren: [[Gaby Dohm]], [[Fabian Busch]] - (als Jakob Kutschera) * 2001: ''Jenny & Co.'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 2001-2009: ''Geisterjäger John Sinclair: Edition 2000'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 2002: ''Dr. Sommerfeld - Neues vom Bülowbogen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2002: ''Ein Fall für zwei'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2003: ''Nicht ohne meinen Anwalt'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2003-2004: ''K3 - Kripo Hamburg'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 2004-2011: ''Familie Dr. Kleist'' - (TV-Serie) - (52 Episoden) * 2005: ''Dem Himmel sei Dank'' - (TV-Film) - Regie: [[Dagmar Damek]] - Haaptacteuren: [[Marie-Luise Marjan]], [[Bettina Kupfer]] - (als Konrad Bechtolsheim) * 2006: ''Hilfe, meine Tochter heiratet'' - (TV-Film) - Regie: [[Ulrich König]] - Haaptacteuren: [[Arzu Bazman]], [[Jaecki Schwarz]] - (als Julius Weimann) * 2011: ''Wilde Wellen - Nichts bleibt verborgen'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 2011: ''Therese geht fremd'' - (TV-Film) - Regie: [[Berno Kürten]] - Haaptacteuren: [[Christiane Hörbiger]], [[Thomas Sarbacher]] - (als Heinz Engel) * 2012: ''Großstadtrevier'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2013: ''Als meine Frau mein Chef wurde'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Steurer]] - Haaptacteuren: [[Marie-Lou Sellem]], [[Götz Schubert]] - (als Martin Jens) * 2014: ''Die letzten Millionen'' - (TV-Film) - Regie: [[Udo Witte]] - Haaptacteuren: [[Michael Gwisdek]], [[Anna Loos]] - (als Jakob) * 2016: ''Immer Ärger mit Opa Charly'' - (TV-Film) - Regie: [[Marcus Ulbricht]] - Haaptacteuren: [[Inka Friedrich]], [[Tobias Oertel]] - (als Charly Dittmann) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Pleitgen Ulrich}} [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1942]] [[Kategorie:Gestuerwen 2018]] cb90sgcbg2ikyuid6dl9nzks8rl6pxe 2711326 2711318 2026-10-07T20:16:20Z GilPe 14980 2711326 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} Den '''Ulrich Pleitgen''', gebuer den [[1. November]] [[1942]] zu [[Hannover]], a gestuerwen den [[21. Februar]] [[2018]] zu [[Hamburg]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]]. Hien ass als Schauspiller haaptsächlech an der Televisioun opgetrueden. == Filmographie== ===Kino === * 1981: ''Das Haus im Park'' - Regie: [[Aribert Weis]] - Haaptacteuren: [[Klaus Herm]], [[Hans Hessling]] - (als Severin) * 1986: ''Stammheim - Die Baader-Meinhof-Gruppe vor Gericht'' - Regie: [[Reinhard Hauff]] - Haaptacteuren: [[Ulrich Tukur]], [[Therese Affolter]] - (als Riichter) * 1990: ''Der achte Tag'' - Regie: [[Reinhard Münster]] - Haaptacteuren: [[Katharina Thalbach]], [[Hans Christian Blech]] - (als Dittmann) * 1991: ''Choknutye'' - Regie: [[Alla Surikova]] - Haaptacteuren: [[Nikolay Karachentsov]], [[Leonid Yarmolnik]] - (als Gerstner) * 2015: ''Da nicht für'' - Regie: [[Martina Plura]] - (Kuerzfilm ) === Televisioun === * 1971: ''Träume vom Terror'' - (TV-Film) - Regie: [[Roland Wiegenstein]] - Haaptacteuren: [[Carin Braun]], [[Hildegard Schmahl]] * 1973: ''Einladung zur Enthauptung'' - (TV-Film) - Regie: [[Horst Flick]] - Haaptacteuren: [[Wolf Roth]], [[Horst Bollmann]] * 1982: ''Torquato Tasso'' - (TV-Film) - Regie: [[Claus Peymann]] - Haaptacteuren: [[Branko Samarovski]], [[Barbara Nüsse]] - (als Herzog von Ferrara) * 1984: ''Die Hermannsschlacht'' - (TV-Film) - Regie: Claus Peymann - Haaptacteuren: [[Gert Voss]], [[Kirsten Dene]] - (als Quintilius Varus) * 1985: ''Kein schöner Land'' - (TV-Mini-Serie) - (1 Episod) * 1986: ''Der Marquis von Keith'' - (TV-Film) - Regie: [[Thomas Langhoff]] - Haaptacteuren: [[Wolf-Dietrich Sprenger]], [[Sabine Wegner]] - (als Marquis von Keith) * 1987-2000: ''Tatort'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1988: ''Eine Bonner Affäre'' - (TV-Film) - Regie: [[Bernd Schadewald]] - Haaptacteuren: [[Ursela Monn]], [[Felix von Manteuffel]] - (als Helmut Steeb) * 1989: ''Reporter'' - (TV-Serie) * 1990: ''Schwarzenberg'' - (TV-Mini-Serie) - (2 Episoden) * 1990: ''Bismarck'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) * 1990: ''Mit den Clowns kamen die Tränen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1990: ''Der Hammermörder'' - (TV-Film) - Regie: Bernd Schadewald - Haaptacteuren: [[Christian Redl]], [[Ulrike Kriener]] - (als Soko-Beamter) * 1990: ''Die Kinder'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1991: ''Eurocops'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1991: ''Verurteilt: Anna Leschek'' - (TV-Film) - Regie: Bernd Schadewald - Haaptacteuren: Ulrike Kriener, [[Angelika Bartsch]] - (als Rainer Buchka) * 1992: ''Negerküsse'' - (TV-Film) - Regie: [[Maria Theresia Wagner]] - Haaptacteuren: [[Eberhard Feik]], [[Rosemarie Fendel]] - (als Norbert) * 1992: ''Haus am See'' - (TV-Serie) - (12 Episoden) * 1993: ''Hecht & Haie'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1993: ''Auf eigene Gefahr'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) * 1993-1998: ''Nicht von schlechten Eltern'' - (TV-Serie) - (39 Episoden) * 1994: ''Künstlerpech'' - (TV-Film) - Regie: [[Walter Weber]] - Haaptacteuren: [[Siegfried Kernen]], [[Rolf Nagel]] - (als Hardy König) * 1994: ''Weihnachten mit Willy Wuff'' - (TV-Film) - Regie: Maria Theresia Wagner - Haaptacteuren: [[Gisela Schneeberger]], [[Marita Breuer]] - (als Thomas) * 1995: ''Großmutters Courage'' - (TV-Film) - Regie: [[Karin Hercher]] - Haaptacteuren: [[Inge Meysel]], [[Paul Frielinghaus]] * 1995: ''Inseln unter dem Wind'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1995: ''Im Innern des Bernsteins'' - (TV-Film) - Regie: [[Ilse Hofmann]] - Haaptacteuren: [[Antje Schmidt]], [[Rufus Beck]] - (als Fuchs) * 1995: ''Glück auf Kredit'' - (TV-Film) - Regie: [[Marcus Scholz]] - Haaptacteuren: [[Inge Meysel]], [[Ulrike Folkerts]] * 1996: ''Das Ende eines normalen Tages'' - (TV-Film) - Regie: [[Heide Pils]] - Haaptacteuren: [[Oliver Broumis]], [[Günter Kütemeyer]] - (als Faerber) * 1996: ''Die Drei'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1996: ''Schwurgericht'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1997: ''Nana'' - (TV-Film) - Regie: [[Miguel Alexandre]] - Haaptacteuren: [[Bernadette Heerwagen]], [[Anne von Linstow]] * 1997: ''Kap der guten Hoffnung'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1998: ''Leben in Angst'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1998: ''Das Amt'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Evelyn Hamann's Geschichten aus dem Leben'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1998: ''Das Glück wohnt hinterm Deich'' - (TV-Film) - Regie: [[Jürgen Bretzinger]] - Haaptacteuren: [[Dominique Horwitz]], [[Monika Peitsch]] - (als Jens Jensen) * 1998: ''Lisa Falk - Eine Frau für alle Fälle'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Schloßhotel Orth'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1998: ''Die Geliebte'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1999: ''Mit fünfzig küssen Männer anders'' - (TV-Film) - Regie: [[Margarethe von Trotta]] - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Konstantin Wecker]] - (als Dietrich Mechlenburg) * 1999: ''Charlotte Link'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Das Phantom'' - (TV-Film) - Regie: [[Dennis Gansel]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Vogel]], [[Nadeshda Brennicke]] - (als Dr. Hausmann) * 2000: ''Lebenslügen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dietrich Haugk]] - Haaptacteuren: [[Gaby Dohm]], [[Christina Plate]] - (als Robert Wiemann) * 2000: ''Scharf aufs Leben'' - (TV-Film) - Regie: [[Christine Kabisch]] - Haaptacteuren: Senta Berger, [[Ralph Herforth]] - (als Mike Bergengruen) * 2000: ''Alle Kinder brauchen Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Karsten Wichniarz]] - Haaptacteuren: [[Witta Pohl]], [[Franziska Troegne]] - (als Dr. Flimm) * 2000-2012: ''Das Traumschiff'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2001: ''Amokfahrt zum Pazifik'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Werner]] - Haaptacteuren: [[Anja Kling]], [[Jacques Breuer]] - (als George) * 2001: ''Ehemänner und andere Lügner'' - (TV-Film) - Regie: [[Claus-Michael Rohne]] - Haaptacteuren: [[Evelyn Hamann]], Anja Kling - (als Kurt Förster) * 2001: ''Das schwangere Mädchen'' - (TV-Film) - Regie: [[Bettina Woernle]] - Haaptacteuren: [[Anna Brüggemann]], [[Ken Duken]] - (als Peter Huse) * 2001: ''1000 Meilen für die Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Deutsch]] - Haaptacteuren: [[Gaby Dohm]], [[Fabian Busch]] - (als Jakob Kutschera) * 2001: ''Jenny & Co.'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 2001-2009: ''Geisterjäger John Sinclair: Edition 2000'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 2002: ''Dr. Sommerfeld - Neues vom Bülowbogen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2002: ''Ein Fall für zwei'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2003: ''Nicht ohne meinen Anwalt'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2003-2004: ''K3 - Kripo Hamburg'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 2004-2011: ''Familie Dr. Kleist'' - (TV-Serie) - (52 Episoden) * 2005: ''Dem Himmel sei Dank'' - (TV-Film) - Regie: [[Dagmar Damek]] - Haaptacteuren: [[Marie-Luise Marjan]], [[Bettina Kupfer]] - (als Konrad Bechtolsheim) * 2006: ''Hilfe, meine Tochter heiratet'' - (TV-Film) - Regie: [[Ulrich König]] - Haaptacteuren: [[Arzu Bazman]], [[Jaecki Schwarz]] - (als Julius Weimann) * 2011: ''Wilde Wellen - Nichts bleibt verborgen'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 2011: ''Therese geht fremd'' - (TV-Film) - Regie: [[Berno Kürten]] - Haaptacteuren: [[Christiane Hörbiger]], [[Thomas Sarbacher]] - (als Heinz Engel) * 2012: ''Großstadtrevier'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2013: ''Als meine Frau mein Chef wurde'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Steurer]] - Haaptacteuren: [[Marie-Lou Sellem]], [[Götz Schubert]] - (als Martin Jens) * 2014: ''Die letzten Millionen'' - (TV-Film) - Regie: [[Udo Witte]] - Haaptacteuren: [[Michael Gwisdek]], [[Anna Loos]] - (als Jakob) * 2016: ''Immer Ärger mit Opa Charly'' - (TV-Film) - Regie: [[Marcus Ulbricht]] - Haaptacteuren: [[Inka Friedrich]], [[Tobias Oertel]] - (als Charly Dittmann) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Pleitgen Ulrich}} [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1942]] [[Kategorie:Gestuerwen 2018]] ltle3915fpu78afn2qayk51rzodlrk2 0 177343 2711261 2026-10-07T16:07:23Z Johnny Chicago 17 nei 2711261 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Bernd Fischerauer''', gebuer den [[11. Mäerz]] [[1943]] zu [[Graz]] a gestuerwen de [[15. Mee]] [[2017]] zu [[München]], war en [[Éisträich|éisträichesche]] [[Filmregisseur]], [[Schauspiller]] an [[Dréibuchauteur]]. Hie war vun 2009 bis zu sengem Doud am Joer 2017 mat der Schauspillerin [[Rita Russek]] bestuet. == Filmographie== === als Regisseur === ==== Kino ==== * 1975: ''Change'' - Haaptacteuren: [[Reiner Schöne]], [[Maria Schell]], [[Raymond Pellegrin]] * 2014: ''Frei'' - Haaptacteuren: [[Ken Duken]], [[Julie Engelbrecht]], [[Gwendolyn Göbel]] ==== Televisioun ==== * 1968: ''Betrug durch Aberglauben'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Kirsten Vaupel]], [[Horst Meyer-Edler]] * 1969: ''Liebelei'' - Haaptacteuren: [[Leopold Rudolf]], [[Marianne Nentwich]], [[Gertraud Jesserer]] * 1969: ''Showchance'' - (TV-Serie) (1 Episod) * 1969: ''Magic Afternoon'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Uta Radkohl]], [[Maria Gabriela Kaiser]] * 1970: ''Traumauto Nr. 5'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Fritz Grieb]], [[Gusti Wolf]], [[Peter Lerchbaumer]] * 1971: ''Hochzeit'' - (TV-Film) - (Kuerzfilm) * 1979: ''Maryland'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Mary Roos]], [[Karel Gott]], [[Rudolf Schündler]] * 1980: ''Familienalbum'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1981: ''Der Aufsteiger'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Reiner Schöne]], [[Günter Strack]], [[Werner Asam]] * 1982: ''Blut und Ehre: Jugend unter Hitler'' - (TV-Mini-Serie) - (4 Episoden) * 1984: ''Wie im Paradies oder Ein gnadenloser Tag im Leben des Alois B.'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Willy Harlander]], [[Carlamaria Heim]], [[Toni Berger]] * 1984-1989: ''Die Wiesingers'' - (TV-Serie) - (19 Episoden) * 1984-1991: ''Ein Fall für zwei'' - (TV-Serie) - (9 Episoden) * 1985: ''Die Unbekannten im eigenen Haus'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Walter Buschhoff]], [[Anja Jaenicke]], [[Karl Michael Vogler]] * 1986: ''Schafkopfrennen'' - (TV-Mini-Serie) - (5 Episoden) * 1986-1988: ''Anton, wohin?'' - (TV -Serie) * 1989: ''Eurocops'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1990: ''Beppo Brem Special: Auf dem Abstellgleis'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Beppo Brem]], Toni Berger, [[Claudia Butenuth]] * 1991-1992: ''Schloß Pompon Rouge'' - (TV-Serie) * 1992: ''Regina auf den Stufen'' - (TV-Serie) - (10 Episoden) * 1994: ''Florian III'' - (TV-Serie) * 1994-1995: ''Der Salzbaron'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 1994-1996: ''Ärzte'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1995: ''Zwei zum Verlieben'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1999: ''Liebe und weitere Katastrophen'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Friedrich von Thun]], [[Suzanne von Borsody]] * 2000: ''Zwei Asse und ein König'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Heiner Lauterbach]], [[Heinz Hoenig]], [[Martin Benrath]] * 2000: ''Nicht mit uns'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Gila von Weitershausen]], [[Elke Sommer]], [[Heidelinde Weis]] * 2003: ''In der Mitte eines Lebens'' - (TV-Serie) * 2003: ''Im Namen des Herrn'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: Heiner Lauterbach, [[Jennifer Nitsch]], [[Mareike Lindenmeyer]] * 2005: ''Apollonia'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Markus Anton]], [[Petra Berndt]], [[Florian Brückner]] * 2006: ''Mozart - Ich hätte München Ehre gemacht'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Xaver Hutter]], [[Alexander Held]], [[Maximilian Brückne]] * 2007: ''Gipfelsturm'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Johannes Zirner]], [[Andreas Nickl]], [[Konstantin Wecker]] * 2008: ''Zur Sache, Lena!'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2009: ''Hitler vor Gericht'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: Johannes Zirner, [[Peter Fricke]], [[George Meyer-Goll]] * 2009: ''Der Staat ist für die Menschen da'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Wilfried Klaus]], [[Johannes Silberschneider]], George Meyer-Goll * 2010: ''Der Gewaltfrieden'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Hans Hohlbein]], [[Roland Renner]], [[Benjamin Kramme]] * 2011: ''Die Konterrevolution'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Hans-Michael Rehberg]], [[Michael Rotschopf]], [[Christian Hoening]] * 2011: ''Salto Vitale'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Jutta Speidel]], [[Uwe Kockisch]], [[Luciano Casini]] * 2012: ''Die Machtergreifung'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Thure Riefenstein]], [[Mathieu Carrière]], [[Alexander Held]] * 2012: ''Europas letzter Sommer'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Thomas Bestvater]], [[Franz Buchrieser]], [[Eric P. Caspar]] * 2012: ''Reichsgründung/Die nervöse Großmacht'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Torsten Lennie Münchow]], [[Bibiana Beglau]], [[Michael Mendl]] == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Fischerauer Bernd}} [[Kategorie:Theaterregisseur]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Dréibuchauteuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1943]] [[Kategorie:Gestuerwen 2017]] bvd6i2164cx1n8xut71tdzjwdzlfdgd 2711263 2711261 2026-10-07T16:07:55Z Johnny Chicago 17 /* Um Spaweck */ 2711263 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Bernd Fischerauer''', gebuer den [[11. Mäerz]] [[1943]] zu [[Graz]] a gestuerwen de [[15. Mee]] [[2017]] zu [[München]], war en [[Éisträich|éisträichesche]] [[Filmregisseur]], [[Schauspiller]] an [[Dréibuchauteur]]. Hie war vun 2009 bis zu sengem Doud am Joer 2017 mat der Schauspillerin [[Rita Russek]] bestuet. == Filmographie== === als Regisseur === ==== Kino ==== * 1975: ''Change'' - Haaptacteuren: [[Reiner Schöne]], [[Maria Schell]], [[Raymond Pellegrin]] * 2014: ''Frei'' - Haaptacteuren: [[Ken Duken]], [[Julie Engelbrecht]], [[Gwendolyn Göbel]] ==== Televisioun ==== * 1968: ''Betrug durch Aberglauben'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Kirsten Vaupel]], [[Horst Meyer-Edler]] * 1969: ''Liebelei'' - Haaptacteuren: [[Leopold Rudolf]], [[Marianne Nentwich]], [[Gertraud Jesserer]] * 1969: ''Showchance'' - (TV-Serie) (1 Episod) * 1969: ''Magic Afternoon'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Uta Radkohl]], [[Maria Gabriela Kaiser]] * 1970: ''Traumauto Nr. 5'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Fritz Grieb]], [[Gusti Wolf]], [[Peter Lerchbaumer]] * 1971: ''Hochzeit'' - (TV-Film) - (Kuerzfilm) * 1979: ''Maryland'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Mary Roos]], [[Karel Gott]], [[Rudolf Schündler]] * 1980: ''Familienalbum'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1981: ''Der Aufsteiger'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Reiner Schöne]], [[Günter Strack]], [[Werner Asam]] * 1982: ''Blut und Ehre: Jugend unter Hitler'' - (TV-Mini-Serie) - (4 Episoden) * 1984: ''Wie im Paradies oder Ein gnadenloser Tag im Leben des Alois B.'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Willy Harlander]], [[Carlamaria Heim]], [[Toni Berger]] * 1984-1989: ''Die Wiesingers'' - (TV-Serie) - (19 Episoden) * 1984-1991: ''Ein Fall für zwei'' - (TV-Serie) - (9 Episoden) * 1985: ''Die Unbekannten im eigenen Haus'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Walter Buschhoff]], [[Anja Jaenicke]], [[Karl Michael Vogler]] * 1986: ''Schafkopfrennen'' - (TV-Mini-Serie) - (5 Episoden) * 1986-1988: ''Anton, wohin?'' - (TV -Serie) * 1989: ''Eurocops'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1990: ''Beppo Brem Special: Auf dem Abstellgleis'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Beppo Brem]], Toni Berger, [[Claudia Butenuth]] * 1991-1992: ''Schloß Pompon Rouge'' - (TV-Serie) * 1992: ''Regina auf den Stufen'' - (TV-Serie) - (10 Episoden) * 1994: ''Florian III'' - (TV-Serie) * 1994-1995: ''Der Salzbaron'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 1994-1996: ''Ärzte'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1995: ''Zwei zum Verlieben'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1999: ''Liebe und weitere Katastrophen'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Friedrich von Thun]], [[Suzanne von Borsody]] * 2000: ''Zwei Asse und ein König'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Heiner Lauterbach]], [[Heinz Hoenig]], [[Martin Benrath]] * 2000: ''Nicht mit uns'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Gila von Weitershausen]], [[Elke Sommer]], [[Heidelinde Weis]] * 2003: ''In der Mitte eines Lebens'' - (TV-Serie) * 2003: ''Im Namen des Herrn'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: Heiner Lauterbach, [[Jennifer Nitsch]], [[Mareike Lindenmeyer]] * 2005: ''Apollonia'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Markus Anton]], [[Petra Berndt]], [[Florian Brückner]] * 2006: ''Mozart - Ich hätte München Ehre gemacht'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Xaver Hutter]], [[Alexander Held]], [[Maximilian Brückne]] * 2007: ''Gipfelsturm'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Johannes Zirner]], [[Andreas Nickl]], [[Konstantin Wecker]] * 2008: ''Zur Sache, Lena!'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2009: ''Hitler vor Gericht'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: Johannes Zirner, [[Peter Fricke]], [[George Meyer-Goll]] * 2009: ''Der Staat ist für die Menschen da'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Wilfried Klaus]], [[Johannes Silberschneider]], George Meyer-Goll * 2010: ''Der Gewaltfrieden'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Hans Hohlbein]], [[Roland Renner]], [[Benjamin Kramme]] * 2011: ''Die Konterrevolution'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Hans-Michael Rehberg]], [[Michael Rotschopf]], [[Christian Hoening]] * 2011: ''Salto Vitale'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Jutta Speidel]], [[Uwe Kockisch]], [[Luciano Casini]] * 2012: ''Die Machtergreifung'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Thure Riefenstein]], [[Mathieu Carrière]], [[Alexander Held]] * 2012: ''Europas letzter Sommer'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Thomas Bestvater]], [[Franz Buchrieser]], [[Eric P. Caspar]] * 2012: ''Reichsgründung/Die nervöse Großmacht'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Torsten Lennie Münchow]], [[Bibiana Beglau]], [[Michael Mendl]] == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Fischerauer Bernd}} [[Kategorie:Theaterregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Dréibuchauteuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1943]] [[Kategorie:Gestuerwen 2017]] syndk0svvjtb2h7ycaddgs7spz470jb 2711319 2711263 2026-10-07T19:59:34Z Mobby 12 60927 2711319 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Bernd Fischerauer''', gebuer den [[11. Mäerz]] [[1943]] zu [[Graz]], a gestuerwen de [[15. Mee]] [[2017]] zu [[München]], war en [[Éisträich|éisträichesche]] [[Filmregisseur]], [[Schauspiller]] an [[Dréibuchauteur]]. Hie war vun 2009 bis zu sengem Doud am Joer 2017 mat der Schauspillerin [[Rita Russek]] bestuet. == Filmographie== === als Regisseur === ==== Kino ==== * 1975: ''Change'' - Haaptacteuren: [[Reiner Schöne]], [[Maria Schell]], [[Raymond Pellegrin]] * 2014: ''Frei'' - Haaptacteuren: [[Ken Duken]], [[Julie Engelbrecht]], [[Gwendolyn Göbel]] ==== Televisioun ==== * 1968: ''Betrug durch Aberglauben'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Kirsten Vaupel]], [[Horst Meyer-Edler]] * 1969: ''Liebelei'' - Haaptacteuren: [[Leopold Rudolf]], [[Marianne Nentwich]], [[Gertraud Jesserer]] * 1969: ''Showchance'' - (TV-Serie) (1 Episod) * 1969: ''Magic Afternoon'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Uta Radkohl]], [[Maria Gabriela Kaiser]] * 1970: ''Traumauto Nr. 5'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Fritz Grieb]], [[Gusti Wolf]], [[Peter Lerchbaumer]] * 1971: ''Hochzeit'' - (TV-Film) - (Kuerzfilm) * 1979: ''Maryland'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Mary Roos]], [[Karel Gott]], [[Rudolf Schündler]] * 1980: ''Familienalbum'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1981: ''Der Aufsteiger'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Reiner Schöne]], [[Günter Strack]], [[Werner Asam]] * 1982: ''Blut und Ehre: Jugend unter Hitler'' - (TV-Mini-Serie) - (4 Episoden) * 1984: ''Wie im Paradies oder Ein gnadenloser Tag im Leben des Alois B.'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Willy Harlander]], [[Carlamaria Heim]], [[Toni Berger]] * 1984-1989: ''Die Wiesingers'' - (TV-Serie) - (19 Episoden) * 1984-1991: ''Ein Fall für zwei'' - (TV-Serie) - (9 Episoden) * 1985: ''Die Unbekannten im eigenen Haus'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Walter Buschhoff]], [[Anja Jaenicke]], [[Karl Michael Vogler]] * 1986: ''Schafkopfrennen'' - (TV-Mini-Serie) - (5 Episoden) * 1986-1988: ''Anton, wohin?'' - (TV -Serie) * 1989: ''Eurocops'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1990: ''Beppo Brem Special: Auf dem Abstellgleis'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Beppo Brem]], Toni Berger, [[Claudia Butenuth]] * 1991-1992: ''Schloß Pompon Rouge'' - (TV-Serie) * 1992: ''Regina auf den Stufen'' - (TV-Serie) - (10 Episoden) * 1994: ''Florian III'' - (TV-Serie) * 1994-1995: ''Der Salzbaron'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 1994-1996: ''Ärzte'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1995: ''Zwei zum Verlieben'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1999: ''Liebe und weitere Katastrophen'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Friedrich von Thun]], [[Suzanne von Borsody]] * 2000: ''Zwei Asse und ein König'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Heiner Lauterbach]], [[Heinz Hoenig]], [[Martin Benrath]] * 2000: ''Nicht mit uns'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Gila von Weitershausen]], [[Elke Sommer]], [[Heidelinde Weis]] * 2003: ''In der Mitte eines Lebens'' - (TV-Serie) * 2003: ''Im Namen des Herrn'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: Heiner Lauterbach, [[Jennifer Nitsch]], [[Mareike Lindenmeyer]] * 2005: ''Apollonia'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Markus Anton]], [[Petra Berndt]], [[Florian Brückner]] * 2006: ''Mozart - Ich hätte München Ehre gemacht'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Xaver Hutter]], [[Alexander Held]], [[Maximilian Brückne]] * 2007: ''Gipfelsturm'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Johannes Zirner]], [[Andreas Nickl]], [[Konstantin Wecker]] * 2008: ''Zur Sache, Lena!'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2009: ''Hitler vor Gericht'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: Johannes Zirner, [[Peter Fricke]], [[George Meyer-Goll]] * 2009: ''Der Staat ist für die Menschen da'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Wilfried Klaus]], [[Johannes Silberschneider]], George Meyer-Goll * 2010: ''Der Gewaltfrieden'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Hans Hohlbein]], [[Roland Renner]], [[Benjamin Kramme]] * 2011: ''Die Konterrevolution'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Hans-Michael Rehberg]], [[Michael Rotschopf]], [[Christian Hoening]] * 2011: ''Salto Vitale'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Jutta Speidel]], [[Uwe Kockisch]], [[Luciano Casini]] * 2012: ''Die Machtergreifung'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Thure Riefenstein]], [[Mathieu Carrière]], [[Alexander Held]] * 2012: ''Europas letzter Sommer'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Thomas Bestvater]], [[Franz Buchrieser]], [[Eric P. Caspar]] * 2012: ''Reichsgründung/Die nervöse Großmacht'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Torsten Lennie Münchow]], [[Bibiana Beglau]], [[Michael Mendl]] == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Fischerauer Bernd}} [[Kategorie:Theaterregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Dréibuchauteuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1943]] [[Kategorie:Gestuerwen 2017]] 4f1pnvnlq975byv2g8o3pe9ny2k4l6b 2711328 2711319 2026-10-07T20:21:22Z GilPe 14980 2711328 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Bernd Fischerauer''', gebuer den [[11. Mäerz]] [[1943]] zu [[Graz]], a gestuerwen de [[15. Mee]] [[2017]] zu [[München]], war en [[Éisträich|éisträichesche]] [[Filmregisseur]], [[Schauspiller]] an [[Dréibuchauteur]]. Hie war vun 2009 bis zu sengem Doud am Joer 2017 mat der Schauspillerin [[Rita Russek]] bestuet. == Filmographie== === als Regisseur === ==== Kino ==== * 1975: ''Change'' - Haaptacteuren: [[Reiner Schöne]], [[Maria Schell]], [[Raymond Pellegrin]] * 2014: ''Frei'' - Haaptacteuren: [[Ken Duken]], [[Julie Engelbrecht]], [[Gwendolyn Göbel]] ==== Televisioun ==== * 1968: ''Betrug durch Aberglauben'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Kirsten Vaupel]], [[Horst Meyer-Edler]] * 1969: ''Liebelei'' - Haaptacteuren: [[Leopold Rudolf]], [[Marianne Nentwich]], [[Gertraud Jesserer]] * 1969: ''Showchance'' - (TV-Serie) (1 Episod) * 1969: ''Magic Afternoon'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Uta Radkohl]], [[Maria Gabriela Kaiser]] * 1970: ''Traumauto Nr. 5'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Fritz Grieb]], [[Gusti Wolf]], [[Peter Lerchbaumer]] * 1971: ''Hochzeit'' - (TV-Film) - (Kuerzfilm) * 1979: ''Maryland'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Mary Roos]], [[Karel Gott]], [[Rudolf Schündler]] * 1980: ''Familienalbum'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1981: ''Der Aufsteiger'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Reiner Schöne]], [[Günter Strack]], [[Werner Asam]] * 1982: ''Blut und Ehre: Jugend unter Hitler'' - (TV-Mini-Serie) - (4 Episoden) * 1984: ''Wie im Paradies oder Ein gnadenloser Tag im Leben des Alois B.'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Willy Harlander]], [[Carlamaria Heim]], [[Toni Berger]] * 1984-1989: ''Die Wiesingers'' - (TV-Serie) - (19 Episoden) * 1984-1991: ''Ein Fall für zwei'' - (TV-Serie) - (9 Episoden) * 1985: ''Die Unbekannten im eigenen Haus'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Walter Buschhoff]], [[Anja Jaenicke]], [[Karl Michael Vogler]] * 1986: ''Schafkopfrennen'' - (TV-Mini-Serie) - (5 Episoden) * 1986-1988: ''Anton, wohin?'' - (TV -Serie) * 1989: ''Eurocops'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1990: ''Beppo Brem Special: Auf dem Abstellgleis'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Beppo Brem]], Toni Berger, [[Claudia Butenuth]] * 1991-1992: ''Schloß Pompon Rouge'' - (TV-Serie) * 1992: ''Regina auf den Stufen'' - (TV-Serie) - (10 Episoden) * 1994: ''Florian III'' - (TV-Serie) * 1994-1995: ''Der Salzbaron'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 1994-1996: ''Ärzte'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1995: ''Zwei zum Verlieben'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1999: ''Liebe und weitere Katastrophen'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Friedrich von Thun]], [[Suzanne von Borsody]] * 2000: ''Zwei Asse und ein König'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Heiner Lauterbach]], [[Heinz Hoenig]], [[Martin Benrath]] * 2000: ''Nicht mit uns'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Gila von Weitershausen]], [[Elke Sommer]], [[Heidelinde Weis]] * 2003: ''In der Mitte eines Lebens'' - (TV-Serie) * 2003: ''Im Namen des Herrn'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: Heiner Lauterbach, [[Jennifer Nitsch]], [[Mareike Lindenmeyer]] * 2005: ''Apollonia'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Markus Anton]], [[Petra Berndt]], [[Florian Brückner]] * 2006: ''Mozart - Ich hätte München Ehre gemacht'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Xaver Hutter]], [[Alexander Held]], [[Maximilian Brückne]] * 2007: ''Gipfelsturm'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Johannes Zirner]], [[Andreas Nickl]], [[Konstantin Wecker]] * 2008: ''Zur Sache, Lena!'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2009: ''Hitler vor Gericht'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: Johannes Zirner, [[Peter Fricke]], [[George Meyer-Goll]] * 2009: ''Der Staat ist für die Menschen da'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Wilfried Klaus]], [[Johannes Silberschneider]], George Meyer-Goll * 2010: ''Der Gewaltfrieden'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Hans Hohlbein]], [[Roland Renner]], [[Benjamin Kramme]] * 2011: ''Die Konterrevolution'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Hans-Michael Rehberg]], [[Michael Rotschopf]], [[Christian Hoening]] * 2011: ''Salto Vitale'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Jutta Speidel]], [[Uwe Kockisch]], [[Luciano Casini]] * 2012: ''Die Machtergreifung'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Thure Riefenstein]], [[Mathieu Carrière]], [[Alexander Held]] * 2012: ''Europas letzter Sommer'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Thomas Bestvater]], [[Franz Buchrieser]], [[Eric P. Caspar]] * 2012: ''Reichsgründung/Die nervöse Großmacht'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Torsten Lennie Münchow]], [[Bibiana Beglau]], [[Michael Mendl]] == Um Spaweck == {{Commonscat}}{{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Fischerauer Bernd}} [[Kategorie:Theaterregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Dréibuchauteuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1943]] [[Kategorie:Gestuerwen 2017]] 27sdm7j705yusigir1j709igbc2rzkl 0 177344 2711264 2026-10-07T16:09:38Z Johnny Chicago 17 nei 2711264 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} D''''Suzanne von Borsody''', gebuer den [[23. September]] [[1957]] zu [[München]], ass eng [[Däitschland|däitsch]] [[Schauspillerin]]. D'Suzanne von Borsody ass d'Duechter vum Schauspiller [[Hans von Borsody]] a vun der Schauspillerin [[Rosemarie Fendel]]. De Filmregisseur [[Eduard von Borsody]] ass hire Grousspapp. == Filmographie== === Kino === * 1983: ''Die Macht der Gefühle'' - Regie: [[Alexander Kluge]] - Haaptacteuren: [[Hannelore Hoger]], [[Alexandra Kluge]] - (als Knautsch-Betty) * 1988: ''Fifty Fifty'' - Regie: [[Peter Timm]] - Haaptacteuren: [[Heinz Hoenig]], [[Dominique Horwitz]] - (als Regina) * 1992: ''Brandnacht'' - Regie: [[Markus Fischer]] - Haaptacteuren: [[Bruno Ganz]], [[Barbara Auer]] - (als Margarethe) * 1993: ''Justiz'' - Regie: [[Hans W. Geissendörfer]] - Haaptacteuren: [[Maximilian Schell]], [[Anna Thalbach]] - (als Daphne Winter) * 1993: ''Die Liebesreise des Herrn Matzke'' - Regie: [[Hartmut Schoen]] - Haaptacteuren: [[Nina Franoszek]], [[Anke Sevenich]] * 1995: ''Z-man's Kinder'' - Regie: [[Heidi Specogna]] - Haaptacteuren: [[Dominik Bender]], [[Nadja Engel]] * 1995: ''Der Flug des Albatros'' - Regie: [[Werner Meyer]] - Haaptacteuren: [[Julia Brendler]], [[Taungaroa Emile]] - (als Claudia) * 1996: ''Brennendes Herz'' - Regie: [[Peter Patzak]] - Haaptacteuren: [[Helmut Griem]], [[Dominique Sanda]] - (als Maria Westmore) * 1997: ''Lunatic'' - (Kuerzfilm) * 1998: ''[[Lola rennt]]'' - Regie: [[Tom Tykwer]] - Haaptacteuren: [[Franka Potente]], [[Moritz Bleibtreu]] - (als Frau Jäger) * 2000: ''[[Marlene (Film)|Marlene]]'' - Regie: [[Joseph Vilsmaier]] - Haaptacteuren: [[Katja Flint]], [[Heino Ferch]] - (als Charlotte Seidlitz) * 2000: ''Geliebter Alltag'' - Regie: [[Oliver Dieckmann]] - (Kuerzfilm) * 2001: ''Leo und Claire'' - Regie: Joseph Vilsmaier - Haaptacteuren: [[Michael Degen]], [[Franziska Petri]] - (als Claire Katzenberger) * 2002: ''Mask Under Mask'' - Regie: [[Markus Goller]] - Haaptacteuren: [[Anatole Taubman]], [[Götz Otto]] - (als Rosita) * 2003: ''Der Puppengräber'' - Regie: [[Peter Henning]], [[Claudia Prietzel]] - Haaptacteuren: [[Sven Hönig]], [[Bernd Tauber]] - (als Trude Schlösser) * 2003: ''Mensch Mutter'' - Regie: [[Florian Gärtner]] - Haaptacteuren: [[Rosemarie Fendel]], [[Jan-Gregor Kremp]] - (als Verena Kröger) * 2003: ''Baltic Storm'' - Regie: [[Reuben Leder]] - Haaptacteuren: [[Greta Scacchi]], [[Jürgen Prochnow]] - (als Ms. Sundwall) * 2006: ''Joy Division'' - Regie: [[Reg Traviss]] - Haaptacteuren: [[Ed Stoppard]], [[Tom Schilling]] - (als Mamm) * 2010: ''Hanni & Nanni'' - Regie: [[Christine Hartmann]] - Haaptacteuren: [[Sophia Münster]], [[Jana Münster]] - (als Frau Mägerlein) * 2011: ''Ritter Roland'' - Regie: [[Daniel Schmidt]] - (Kuerzfilm) * 2012: ''Hanni & Nanni 2'' - Regie: [[Julia von Heinz]] - Haaptacteuren: Jana Münster, Sophia Münster - (als Frau Mägerlein) * 2013: ''Ein schmaler Grat'' - Regie: [[Daniel Harrich]] - Haaptacteuren: [[Felicitas Woll]], [[Armin Rauschegger]] - (als Marianna) * 2013: ''Dead'' - Regie: [[Sven Halfar]] - Haaptacteuren: [[Tilman Strauss]], [[Niklas Kohrt]] - (als Birgit) * 2013: ''Hanni & Nanni 3'' - Regie: [[Dagmar Seume]] - Haaptacteuren: Jana Münster, Sophia Münster - (als Frau Mägerlein) * 2013: ''Hannas Reise'' - Regie: [[Julia von Heinz]] - Haaptacteuren: [[Karoline Schuch]], [[Doron Amit]] - (als Uta) * 2017: ''Die Pfefferkörner und der Fluch des schwarzen Königs'' - Regie: [[Christian Theede]] - Haaptacteuren: [[Leo Seppi|Leo Gapp]], [[Lilly Barshy]] - (als Isabell Levartis) * 2017: ''Leanders letzte Reise'' - Regie: [[Nick Baker-Monteys]] - Haaptacteuren: Jürgen Prochnow, [[Petra Schmidt-Schaller]] - (als Uli) * 2018: ''Die kleine Hexe'' - Regie: [[Mike Schaerer]] - Haaptacteuren: [[Karoline Herfurth]], [[Luis Vorbach]] - (als Rumpumpel) * 2019: ''Kollowalla'' - Regie: [[Sebastian Jobst]] - Haaptacteuren: [[Heinz Lieven]], [[Nicola Melissian]] * 2021: ''Willi und die Wunderkröte'' - Regie: [[Markus Dietrich]] - Haaptacteuren: [[Willi Weitzel]], [[Ellis Drews]] === Televisioun === * 1964: ''Das Kriminalmuseum'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 1967: ''Der Mann aus dem Bootshaus'' - (TV-Film) - Regie: [[ Johannes Schaaf]] - Haaptacteuren: [[Rosemarie Fendel]], [[Ulrich Matschoss]] - (als Clara) * 1978: ''Adoptionen'' - (TV-Film) - Regie: [[Hartmut Griesmayr]] - Haaptacteuren: [[Liane Hielscher]], [[Lambert Hamel]] - (als Irmgard) * 1978: ''Auf den Hund gekommen'' - (TV-Film) - Regie: Rosemarie Fendel - Haaptacteuren: [[Eva Ingeborg Scholz]], [[Klaus Löwitsch]] * 1979: ''Theodor Chindler - Die Geschichte einer deutschen Familie'' - (TV-Serie) - (3 Episoden ) * 1979-1982: ''Beate S.'' - (TV-Serie) - (10 Episoden ) * 1980: ''Das eine Glück und das andere'' - (TV-Film) - Regie: [[Axel Corti]] - Haaptacteuren: [[Peter Simonischek]], [[Hans Brenner]] - (als Helene Jahn) * 1980: ''Die Beförderung'' - (TV-Film) - Regie: [[Rolf Busch]] - Haaptacteuren: [[Diether Krebs]], [[Marie-Luise Marjan]] * 1982-1983: ''Geschichten aus europäischen Schlössern'' - (TV -Serie) * 1983-1987: ''Kontakt bitte …'' - (TV-Serie) * 1983: ''Nordlichter: Geschichten zwischen Watt und Wellen'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 1984: ''Nathan der Weise'' - (TV-Film) - Regie: [[Claus Homschak]] - Haaptacteuren: [[Hans Schulze]], Rosemarie Fendel - (als Recha) * 1985: ''Eine Klasse für sich'' - (TV-Serie) - (7 Episoden ) * 1985: ''Trziste senzací'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 1985: ''Mütter und Töchter'' - (TV-Film) - Episod: ''Doppelt gemoppel'' - Regie: [[Georg Tressler]] - Haaptacteuren: Rosemarie Fendel, [[Gerd Anthoff]] * 1986: ''Aranka'' - (TV-Film) - Regie: [[Gernot Eigler]] - Haaptacteuren: [[Barbara Frey]], [[Anke Sevenich]] - (als Cordula) * 1988: ''Stadtromanzen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dagmar Brendecke]] - Haaptacteuren: [[Heinz Hoenig]], [[Hannes Jaenicke]] - (als Sophie) * 1988: ''Ostkreuz'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Klier]] - Haaptacteuren: [[Laura Tonke]], [[Miroslaw Baka]] - (als Mamm) * 1991: ''Männer von K3'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 1992: ''König & Consorten'' - (TV-Film) - Regie: [[Pete Ariel]] - Haaptacteuren: [[Heinz Reincke]], [[Judy Winter]] - (als Katharina) * 1993-1996: ''Sylter Geschichten'' - (TV-Serie) * 1993: ''Schulz & Schulz'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 1993-2005: ''Polizeiruf 110'' - (TV-Serie) - (2 Episoden ) * 1993-2015: ''Tatort'' - (TV-Serie) - (5 Episoden ) * 1994: ''Anwalt Abel'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 1994: ''Nur eine kleine Affäre'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 1994: ''Tod in Miami'' - (TV-Film) - Regie: [[Carlo Rola]] - Haaptacteuren: [[Iris Berben]], [[Rüdiger Vogler]] - (als Vera Vogt) * 1994: ''Lauras Entscheidung'' - (TV-Film) - Regie: [[Uwe Janson]] - Haaptacteuren: [[Matthias Habich]], [[Peter Sattmann]] - (als Laura Völlenklee) * 1994-1997: ''Ärzte'' - (TV-Serie) - (2 Episoden ) * 1995: ''Tödliches Geld - Das Gesetz der Belmonts'' - (TV-Film) - Regie: [[Detlef Rönfeldt]] - Haaptacteuren: [[Marthe Keller]], [[Michel Piccoli]] - (als Anita Zorzi de Lucca) * 1995: ''Frauenarzt Dr. Markus Merthin'' - (TV-Serie) - (2 Episoden ) * 1995: ''Wolffs Revier'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 1996: ''Deutschlandlied'' - (TV-Mini-Serie) * 1995: ''Babyfon - Mörder im Kinderzimmer'' - (TV-Film) - Regie: [[Kaspar Heidelbach]] - Haaptacteuren: [[Nicolette Krebitz]], [[Jürgen Vogel]] - (als Gisela Odenwald) * 1995: ''Ausweglos'' - (TV-Film) - Regie: [[Sigi Rothemund]] - Haaptacteuren: [[August Zirner]], [[Saskia Vester]] - (als Sigrid Dengler) * 1995: ''Wer Kollegen hat, braucht keine Feinde'' - (TV-Film) - Regie: [[Martin Enlen]] - Haaptacteuren: [[Heino Ferch]], [[Martina Gedeck]] * 1995: ''Visum in den Tod - Die Russenhuren'' - (TV-Film) - Regie: Uwe Janson - Haaptacteuren: Heino Ferch, [[Martin Armknecht]] - (als Edith Schuster) * 1995: ''Ich bin unschuldig - Ärztin im Zwielicht'' - (TV-Film) - Regie: [[Frank Guthke]] - Haaptacteuren: Matthias Habich, [[Udo Samel]] - (als Sophie Blum) * 1995-1998: ''Vater wider Willen'' - (TV-Serie) - (9 Episoden ) * 1996: ''Spitzenleistung'' - (TV-Film) - Regie: [[Gernot Friedel]] - Haaptacteuren: [[Nikolaus Paryla]], [[Michael Degen]] - (als Dr. Daphne Czap) * 1996-2019: ''Der Alte'' - (TV-Serie) - (4 Episoden ) * 1997: ''Meurtre à l'étage'' - (TV-Film) - Regie: [[Bruno Gantillon]] - Haaptacteuren: [[Charlotte Valandrey]], [[Hans Schenker]] - (als Gisela Odenwald) * 1997: ''The Lost Daughter'' - (TV-Film) - Regie: [[Roger Cardinal]] - Haaptacteuren: [[Richard Chamberlain]], Helmut Griem - (als Camille Foulet) * 1997: ''Kind zu vermieten'' - (TV-Film) - Regie: Martin Enlen - Haaptacteuren: [[Karoline Eichhorn]], [[Stefan Kurt]] - (als Karin Kupfer) * 1997: ''Frauen morden leichter'' - (TV-Serie) * 1998: ''Zwei Brüder'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 1998: ''Zerrissene Herzen'' - (TV-Film) - Regie: [[Urs Odermatt]] - Haaptacteuren: [[Nadja Uhl]], [[Burghart Klaußner]] - (als Astrid) * 1998-2000: ''Schimanski'' - (TV-Serie) - (5 Episoden ) * 1999: ''Liebe und weitere Katastrophen'' - (TV-Film) - Regie: [[Bernd Fischerauer]] - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Friedrich von Thun]] - (als Mechthild Weiß) * 1999: ''Die Mörderin'' - (TV-Film) - Regie: [[Christian von Castelberg]] - Haaptacteuren: [[Ann-Kathrin Kramer]], [[Jan Josef Liefers]] - (als Marga) * 1999: ''Ich liebe meine Familie, ehrlich'' - (TV-Film) - Regie: [[Stefan Lukschy]] - Haaptacteuren: Rosemarie Fendel, [[Gunter Berger]] - (als Julia Schiller) * 1999: ''Dunkle Tage'' - (TV-Film) - Regie: [[Margarethe von Trotta]] - Haaptacteuren: [[Stefanie Stappenbeck]], [[Steffen Groth]] - (als Angela Rinser) * 1999: ''Stahlnetz'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 2000: ''Die Geiseln von Costa Rica'' - (TV-Film) - Regie: Uwe Janson - Haaptacteuren: [[Nina Hoss]], [[Raúl Méndez]] - (als Marlies Suter) * 2000: ''Jahrestage'' - (TV-Serie) - (4 Episoden ) * 2000: ''Eine Handvoll Glück'' - (TV-Film) - Regie: [[Christiane Balthasar]] - Haaptacteuren: [[Henry Hübchen]], Martin Armknecht - (als Dr. Martha Rieger) * 2001: ''Zwei unter einem Dach'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Weck]] - Haaptacteuren: [[Otto Schenk]], [[Klausjürgen Wussow]] - (als Hanna Bieber) * 2001: ''Der Held an meiner Seite'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Deutsch]] - Haaptacteuren: August Zirner, [[Eckart Dux]] - (als Ellen Reuter) * 2001: ''Leo und Claire'' - (TV-Film) - Regie: [[Joseph Vilsmaier]] - Haaptacteuren: [[Michael Degen]], [[Franziska Petri]] - (als Claire Katzenberger) * 2001: ''Wie buchstabiert man Liebe?'' - (TV-Film) - Regie: [[ Christine Hartmann]] - Haaptacteuren: Peter Sattmann, [[Pamela Marquardt]] - (als Anna Jurak) * 2002: ''Lilly unter den Linden'' - (TV-Film) - Regie: [[Erwin Keusch]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Gröschel]], [[Daniel Morgenroth]] - (als Lena Wollmann) * 2002: ''Sesamstraße'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 2002: ''Davon stirbt man nicht'' - (TV-Film) - Regie: Christine Hartmann - Haaptacteuren: Jürgen Prochnow, [[Mathieu Carrière]] - (als Laura Melzer) * 2002: ''Nicht ohne deine Liebe'' - (TV-Film) - Regie: Sigi Rothemund - Haaptacteuren: [[Robert Atzorn]], [[Heikko Deutschmann]] - (als Julia Boysen) * 2003: ''Cleveren'' - (TV-Serie) - (2 Episoden ) * 2003: ''Die Geisel'' - (TV-Film) - Regie: [[Christian Görlitz]] - Haaptacteuren: Jürgen Vogel, [[Sylvester Groth]] - (als Ella Jansen) * 2003: ''Gestern gibt es nicht'' - (TV-Film) - Regie: [[Marco Serafini]] - Haaptacteuren: [[Jan Niklas]], [[Klaus J. Behrendt]] - (als andra Puttgammer) * 2004: ''Außer Kontrolle'' - (TV-Film) - Regie: [[Christian Görlitz]] - Haaptacteuren: [[Christiane Paul]], [[Josef Bierbichler]] - (als Slvia Newer) * 2004: ''Zwischen Liebe und Tod'' - (TV-Film) - Regie: Sigi Rothemund - Haaptacteuren: [[Jasmin Gerat]], [[Wotan Wilke Möhring]] - (als Hannah) * 2004: ''Ein einsames Haus am See'' - (TV-Film) - Regie: Sigi Rothemund - Haaptacteuren: [[Max Tidof]], [[Thomas Schendel]] - (als Dr. Ellen Weiss) * 2004-2019: ''Donna Leon'' - (TV-Serie) - (2 Episoden ) * 2005: ''Bella Block'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 2005: ''Daniel Käfer - Die Villen der Frau Hürsch'' - (TV-Film) - Regie: [[Julian Pölsler]] - Haaptacteuren: Peter Simonischek, [[Udo Samel]] - (als Sabine) * 1993-2005: ''Polizeiruf 110'' - (TV-Serie) - (2 Episoden ) * 2005: ''Der zweite Blick'' - (TV-Film) - Regie: [[Ariane Zeller]] - Haaptacteuren: [[Guntbert Warns]], [[Catrin Striebeck]] - (als Linda) * 2006: ''Margarete Steiff'' - (TV-Film) - Regie: [[Xaver Schwarzenberger]] - Haaptacteuren: [[Heike Makatsch]], [[Felix Eitner]] - (als Mamm) * 2005: ''Liebe hat Vorfahrt'' - (TV-Film) - Regie: [[Dietmar Klein]] - Haaptacteuren: [[Günther Maria Halmer]], [[Wolf Roth]] - (als Sonja Franke) * 2006: ''Rosa Roth'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 2006: ''Eine Liebe in Königsberg'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Kahane]] - Haaptacteuren: [[Wolfgang Stumph]], [[Ellen Schwiers]] - (als Iris Bulatow) * 2007: ''Beim nächsten Kind wird alles anders'' - (TV-Film) - Regie: [[Uwe Janson]] - Haaptacteuren: Wolfgang Stumph, [[Robert Höller]] - (als Martha Brönner) * 2007: ''Das zweite Leben'' - (TV-Film) - Regie: [[Florian Gärtner]] - Haaptacteuren: Rosemarie Fendel, [[Gottfried John]] - (als Gabi Kreuzer) * 2007: ''Der Sonnenhof'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Tiefenbacher]] - Haaptacteuren: [[Peter Sattmann]], [[Lara Schneider]] - (als Katharina Kamp) * 2007: ''Späte Aussicht'' - (TV-Film) - Regie: Sylvia Hoffmann - Haaptacteuren: [[Herbert Knaup]], [[Anna Maria Mühe]] - (als Agnes Engelhardt) * 2007: ''Starting Over'' - (TV-Film) - Regie: [[ Giles Foster]] - Haaptacteuren: [[Iain Glen]], [[William Mickleburgh]] - (als Lady Elizabeth Dewhurst) * 2008: ''Daniel Käfer - Die Schattenuhr'' - (TV-Film) - Regie: [[Julian Pölsler]] - Haaptacteuren: [[Peter Simonischek]], [[Udo Samel]] - (als Sabine) * 2008: ''Schlaflos in Oldenburg'' - (TV-Film) - Regie: [[Johannes Fabrick]] - Haaptacteuren: Hannes Jaenicke, [[Erika Marozsán]] - (als Lis Praetorius) * 2008: ''Grimm's Finest Fairy Tales: The Farmer's Daughter'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Ken Duken]], [[Hannelore Elsner]] * 2009: ''Entführt'' - (TV-Film) - Regie: [[Matti Geschonneck]] - Haaptacteuren: [[Heino Ferch]], [[Nina Kunzendorf]] - (als Marietta Lahn) * 2009: ''Schicksalstage in Bangkok'' - (TV-Film) - Regie: [[Hartmut Griesmayr]] - Haaptacteuren: [[Bettina Zimmermann]], [[Guntbert Warns]] - (als Vicky Wessendorf) * 2009: ''Ein geheimnisvoller Sommer'' - (TV-Film) - Regie: [[Johannes Grieser]] - Haaptacteuren: [[Ludwig Blochberger]], [[Peter Prager]] - (als Esther Kaufmann) * 2009: ''Rapunzel'' - (TV-Film) - Regie: [[Bodo Fürneisen]] - Haaptacteuren: [[Luisa Wietzorek]], [[Jaime Ferkic]] - (als Zauberin) * 2010: ''Bis nichts mehr bleibt'' - (TV-Film) - Regie: [[Niki Stein]] - Haaptacteuren: [[Silke Bodenbender]], [[Nina Kunzendorf]] - (als Ursula Friedrich) * 2011: ''Der Chinese'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Keglevic]] - Haaptacteuren: [[Michael Nyqvist]], [[Claudia Michelsen]] - (als Birgitta Roslin) * 2012: ''Der Meineidbauer'' - (TV-Film) - Regie: Joseph Vilsmaier - Haaptacteuren: Günther Maria Halmer, Heikko Deutschmann - (als Anna Sobek) * 2012: ''Rat mal, wer zur Hochzeit kommt'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Rowitz]] - Haaptacteuren: Henry Hübchen, [[Jasmin Schwiers]] - (als Theresa Bergmann) * 2012: ''Der Kriminalist'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 2013: ''Stolberg'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 2013: ''Arnes Nachlass'' - (TV-Film) - Regie: [[Thorsten Schmidt]] - Haaptacteuren: [[Jan Fedder]], [[Max Hegewald]] - (als Elsa) * 2013: ''Das Mädchen mit dem indischen Smaragd'' - (TV-Serie) * 2013: ''SOKO München'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 2013: ''Utta Danella'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 2014: ''Männertreu'' - (TV-Film) - Regie: [[Hermine Huntgeburth]] - Haaptacteuren: [[Matthias Brandt]], [[Maxim Mehmet]] - (als Franziska Sahl) * 2015: ''Das Kloster bleibt im Dorf'' - (TV-Film) - Regie: [[Walter Weber]] - Haaptacteuren: [[Ann-Kathrin Kramer]], [[Alina Levshin]] - (als Priorin Johanne) * 2016: ''Die Informantin'' - (TV-Film) - Regie: [[Philipp Leinemann]] - Haaptacteuren: [[Aylin Tezel]], Ken Duken - (als Hannah) * 2016: ''Ein Sommer in Florida'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Wenning]] - Haaptacteuren: [[Anna Bullard]], [[Matti Schmidt-Schaller]] - (als Henriette Stetter) * 2016: ''Drei Väter sind besser als keiner'' - (TV-Film) - Regie: [[Till Franzen]] - Haaptacteuren: [[Julia Hartmann]], [[Mia Petersen Schwertfeger]] - (als Inge) * 2016: ''Die letzte Reise'' - (TV-Film) - Regie: [[Florian Baxmeyer]] - Haaptacteuren: [[Christiane Hörbiger]], Burghart Klaußner - (als Heike Wiechmann) * 2017: ''Willkommen bei den Honeckers'' - (TV-Film) - Regie: Philipp Leinemann - Haaptacteuren: [[Maximilian Meyer-Bretschneider]], [[Cornelia Gröschel]] - (als Elke Marbach) * 2018: ''Der Mordanschlag'' - (TV-Mini-Serie) - (2 Episoden ) * 2018: ''So weit das Meer'' - (TV-Film) - Regie: [[Axel Barth]] - Haaptacteuren: [[Uwe Kockisch]], [[Imogen Kogge]] - (als Uta) * 2019: ''Die Inselärztin'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 2019: ''Die Informantin - Der Fall Lissabon'' - (TV-Film) - Regie: [[Isabel Kleefeld]] - Haaptacteuren: Aylin Tezel, [[Ken Duken]] - (als Hannah) * 2019: ''Kroymann'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 2020: ''Der Liebhaber meiner Frau'' - (TV-Film) - Regie: [[Dirk Kummer]] - Haaptacteuren: [[Christian Kohlund]], [[Alice Dwyer]] - (als Christine) * 2020: ''Über Land'' - (TV-Serie) - (1 Episod ) * 2021: ''Westwall'' - (TV-Serie) - (5 Episoden ) * 2021: ''Neues aus Büttenwarder'' - (TV-Serie) - (4 Episoden ) * 2022: ''Süsser Rausch'' - (TV-Serie) - (2 Episoden ) * 2024: ''Mein Kind - Moya Ditina'' - (TV-Film) - Regie: Christine Hartmann - Haaptacteuren: [[Lisa Maria Potthoff]], [[Maximilian Brückner]] - (als Heidi Kaczmarek) * 2025: ''Mord in Wien - Der letzte Bissen'' - (TV-Film) - Regie: [[Sabine Derflinger]] - Haaptacteuren: [[August Wittgenstein]], [[Caroline Frank]] - (als Evelyn Rauch-Wollinger) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Borsody Suzanne von}} [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Synchronspriecher]] [[Kategorie:Gebuer 1957]] 3xty6qce9rp2z0o2krutfedpj88xg75 0 177345 2711265 2026-10-07T16:13:53Z Johnny Chicago 17 nei 2711265 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Günter Strack''', gebuer de [[4. Juni]] [[1929]] zu [[Darmstadt]] a gestuerwen den [[18. Januar]] [[1999]] zu [[Münchsteinach]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]] a Synchronspriecher. Hie war besonnesch bekannt duerch Televisiounsserie wéi ''Ein Fall für zwei'', ''Diese Drombuschs'', ''Mit Leib und Seele'' an ''Der König''. Am Kino hat hien eng Nieweroll am Film ''[[Torn Curtain]]'' vum [[Alfred Hitchcock]]. == Filmographie== === als === ==== Kino === * 1961: ''Das Wunder des Malachias'' - Regie: [[Bernhard Wicki]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Richard Münch]] - (als Merz) * 1966: ''[[Torn Curtain]]'' - Regie: [[Alfred Hitchcock]] - Haaptacteuren: [[Paul Newman]], [[Julie Andrews]] - (als Professer Karl Manfred) * 1966: ''Maigret und sein grösster Fall'' - Regie: [[Alfred Weidenmann]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Françoise Prévost]] - (als Kommissär Delvigne) * 1974: ''The Odessa File'' - Regie: [[Ronald Neame]] - Haaptacteuren: [[Jon Voight]], [[Maximilian Schell]] - (als Kunik) * 1974: ''Eintausend Milliarden'' - Regie: [[Dieter Wedel]] - Haaptacteuren: [[Martin Benrath]], [[Klaus Schwarzkopf]] * 1974: ''Konfrontation'' - Regie: [[Rolf Lyssy]] - Haaptacteuren: [[Peter Bollag]], [[Marianne Kehlau]] * 1978: ''Die gläserne Zelle'' - Regie: [[Hans W. Geissendörfer]] - Haaptacteuren: [[Brigitte Fossey]], [[Helmut Griem]] - (als Goller) * 1983: ''Die Schaukel'' - Regie: [[Percy Adlon]] - Haaptacteuren: [[Anja Jaenicke]], [[Lena Stolze]] - (als von Zwinger) === Televisioun === * 1958: ''Der Datterich'' - (TV-Film) - Regie: [[Klaus Wagner]] - Haaptacteuren: [[Joseph Offenbach]], [[Walter Buschhoff]] - (als Schmidt) * 1960: ''Die Nacht in Zaandam'' - (TV-Film) - Regie: [[Ludwig Berger]] - Haaptacteuren: [[Rainer Brandt]], [[Kriemhild Falke]] - (als Ferdinand van Haaren) * 1962: ''Der Mann im Fahrstuhl'' - (TV-Film) - Regie: [[Horst Löbe]] - Haaptacteuren: [[Eva Ingeborg Scholz]], [[Hermann Lenschau]] - (als Harry Brown) * 1963: ''Die merkwürdigen Erlebnisse des Hansjürgen Weidlich'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1963: ''Verkündigung'' - (TV-Film) - Regie: [[Oswald Döpke]] - Haaptacteuren: [[Heinz Klevenow]], [[Lina Carstens]] - (als Jakobäus) * 1964: ''Wölfe und Schafe'' - (TV-Film) - Regie: [[Detlof Krüger]] - Haaptacteuren: [[Ida Ehre]], [[Kurt Nachmann]] - (als Gorjetzkij) * 1965: ''Landarzt Dr. Vandamme'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Schleif]] - Haaptacteuren: [[Marianne Prenzel]], [[Jochen Sehrndt]] - (als Dr. Pieter Vandamme) * 1965: ''Zucker'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Herbert Fleischmann]], [[Max Wittmann]] - (als Kilo) * 1965: ''Der Frieden'' - (TV-Film) - Regie: [[Günther Fleckenstein]] - Haaptacteuren: [[Siegmund Giesecke]], [[Willy Reichmann]] - (als Trygaios) * 1965: ''Mutter Courage und ihre Kinder - Eine Chronik aus dem Dreißigjährigen Krieg'' - (TV-Film) - Regie: [[Harry Buckwitz]] - Haaptacteuren: [[Lotte Lenya]], [[Ida Krottendorf]] - (als Feldwebel) * 1965: ''Die Flasche'' - (TV-Film) - Regie: [[Helmut Käutner]] - Haaptacteuren: [[Ivan Desny]], [[Ingrid van Bergen]] - (als Grischa) * 1966: ''Die Räuber'' - (TV-Film) - Regie: [[Heinrich Koch]] - Haaptacteuren: [[Paul Hartmann]], [[Klausjürgen Wussow]] - (als Roller) * 1966: ''Robin Hood, der edle Räuber'' - (TV-Film) - Regie: Helmut Käutner - Haaptacteuren: [[Hans von Borsody]], [[Alwy Becker]] - (als Klein John) * 1966: ''Im Jahre Neun'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Gerd Baltus]], [[Hans Söhnker]] - (als Arminius) * 1966: ''Cliff Dexter'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1967: ''Ein heißer Tag'' - (TV-Film) - Regie: [[Karl Heinz Deickert]] - (Kuerzfilm) * 1967: ''Das Arrangement'' - (TV-Film) - Regie: [[Günter Gräwert]] - Haaptacteuren: [[Alexander Kerst]], [[Luitgard Im]] - (als Rissleben) * 1967: ''Silo 15'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans-Dieter Schwarze]] - Haaptacteuren: [[Hannes Messemer]] - (als Hank McDonnel) * 1967: ''Heydrich in Prag'' - (TV-Film) - Regie: [[Rolf Hädrich]] - Haaptacteuren: [[Martin Benrath]], [[Horst Eisele]] - (als Böhme) * 1967: ''Das Klavier oder Die Geschichte vom Mann, der auszog, eine Insel zu suchen'' - (TV-Film) - Regie: [[Hajo Schedlich]] - Haaptacteuren: [[Gonzalo Medel]], [[Konstantin Paloff]] - (als Hans Christian Maria Krumbke) * 1967: ''Dieser Platonow...'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Hans Korte]], [[Lola Müthel]] - (als Ossip) * 1967: ''Sieben Wochen auf dem Eis'' - (TV-Film) - Regie: [[Fritz Umgelter]] - Haaptacteuren: [[Günter Mack]], [[Claus Biederstaedt]] - (als Romagna) * 1968: ''Carl Schurz'' - (TV-Film) - Regie: [[Rudolf Nussgruber]] - Haaptacteuren: [[Udo Vioff]], [[Gernot Duda]] - (als Blake) * 1968: ''Ein Bürger von Calais'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Carl Lange]], [[Irmgard Först]] - (als Edward) * 1968: ''Madame Bovary'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans-Dieter Schwarze]] - Haaptacteuren: [[Elfriede Irrall]], [[Dietmar Schönherr]] - (als Bovary) * 1968: ''Zu Hause'' - (TV-Film) - Regie: [[Karl Heinz Deickert]] - Haaptacteuren: [[Liane Hielscher]], [[Dorothea Wieck]] - (als Eduard) * 1978: ''Madame Sans-Gêne - Die schöne Wäscherin'' - (TV-Film) - Regie: Günter Gräwert - Haaptacteuren: [[Peter Weck]], [[Louise Martini]] - (als Lefèbvre) * 1969: ''Die grüne Nacht von Ziegenberg'' - (TV-Film) - Regie: [[ Gerd Winkler]] - Haaptacteuren: [[Michael Hinz]], [[Balduin Baas]] - (als Stern) * 1969: ''Damenquartett'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Fechner]] - Haaptacteuren: [[Sonja Karzau]], [[Renée Hepp]] - (als Landrat Heutig) * 1969: ''Im Auftrag der schwarzen Front'' - (TV-Film) - Regie: [[ Ludwig Cremer]] - Haaptacteuren: [[Willi Kowalj]], [[Karl-Josef Cramer]] - (als Grunow) * 1969: ''Die Kleinbürger'' - (TV-Film) - Regie: [[Werner Schlechte]] - Haaptacteuren: [[Wolfgang Engels]], [[Maria Singer]] - (als Tetjerew) * 1969: ''Seltsames Zwischenspiel'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: Elfriede Irrall, Herbert Fleischmann - (als Sam Evans) * 1969: ''Die mißbrauchten Liebesbriefe'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Angela Winkler]], Udo Vioff - (als Viktor Störteler) * 1969: ''Der Versager'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Fechner]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Ursula Schult]] - (als Dr. Sauerwein) * 1970: ''Gefährliche Neugier'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: Claus Biederstaedt, Angela Winkler - (als Zander) * 1970: ''Die Taubenaffäre'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Edgar Wiesemann]], Udo Vioff - (als Freund) * 1970: ''Tag der Rache'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1970: ''Sessel zwischen Stühlen'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Maria Körber]], [[Rolf Becker]] - (als Herbert Voigt) * 1970: ''Königin Christine'' - (TV-Film) - Regie: [[ Ludwig Cremer]] - Haaptacteuren: [[Kurt Meisel]], [[Kurt Ehrhardt]] - (als Carl Gustav) * 1970: ''Novellen aus dem wilden Westen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1970: ''Menschen'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Ullrich Haupt]], [[Reinhard von Hacht]] - (als Petunnikow) * 1970: ''Die blinden Ameisen'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Wolfgang Engels]], [[Edith Heerdegen]] - (als Fermin) * 1970: ''Vor Sonnenuntergang'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Werner Hinz]], [[Manfred Seipold]] - (als Erich Klamroth) * 1970: ''Flick-Flack'' - (TV-Film) - Regie: [[Gerd Winkler]] - Haaptacteuren: [[Wolfram Weniger]], [[Ilona Grübel]] - (als Fritz-Ludwig) * 1971: ''Gestern gelesen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1971: ''Die menschliche Pyramide oder Wohl dem, der eine Bleibe hat'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Leonard Steckel]], [[Ursula Herking]] - (als Bruno) * 1971: ''Viel Getu' um nichts'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Ulli Philipp]], [[Volkert Kraeft]] - (als Holzapfel) * 1971: ''Ende einer Dienstfahrt'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Alois Maria Giani]], [[Wolfgang Büttner]] - (als Kugl-Egger) * 1971-1981: ''Tatort'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 1971: ''Iwanow'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: Herbert Fleischmann, [[Andrea Jonasson]] - (als Borkin) * 1972: ''Einmal im Leben - Geschichte eines Eigenheims'' - (TV-Mini- Serie) - (3 Episoden) * 1972: ''Im Namen der Freiheit'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Margot Leonard]], [[Horst Frank]] - (als Shane) * 1972: ''Der Seitensprung des Genossen Barkassow'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans-Peter Kaufmann]] - Haaptacteuren: [[Hans Korte]], [[Dagmar Mettler]] - (als Tjatin) * 1972: ''Pulle + Pummi'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Lemmel]] - Haaptacteuren: [[Marion Kracht]], [[Dagmar Koller]] - (als Willi) * 1972: ''Manolescu - Die fast wahre Biographie eines Gauners'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Michael Heltau]], [[Hans Söhnker]] - (als Mr. Miller) * 1972: ''Pater Brown'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1978: ''Mit dem Strom'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Schleif]] - Haaptacteuren: [[Dieter Borsche]], Carl Lange - (als Krippendorf) * 1972: ''Der Illegale'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1972: ''Alexander Zwo'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1972: ''Das Klavier'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Anneliese Uhlig]], Maria Körber - (als Otto Borkowski) * 1973: ''Wenn alle anderen fehlen'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: Maria Körber, [[Ingeborg Lapsien]] * 1973: ''Das gefährliche Leben'' - (TV-Film) - Regie: [[Thomas Land]] - Haaptacteuren: [[Ilse Ritter]], [[Eva Brumby]] - (als Lauridsen) * 1973: ''Sieben Tage'' - (TV-Film) - Regie: [[Rainer Erler]] - Haaptacteuren: [[Wilfried Klaus]], [[Christel Bodenstein]] * 1973-1977: ''Sonderdezernat K1'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1974: ''Arsène Lupin'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1974: ''Telerop 2009'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1974: ''Neugierig wie ein Kind'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Rosemarie Fendel]], [[Sabine von Maydell]] * 1974: ''Schule der Frauen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Bitterli]], [[Wolfgang Deichsel]] - Haaptacteuren: [[Petra Redinger]], [[Heinz-Werner Kraehkamp]] - (als Arnold) * 1974-1975: ''Aus Liebe zum Sport'' - (TV-Serie) - (14 Episoden) * 1975: ''Die unfreiwilligen Reisen des Moritz August Benjowski'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1975: ''Comenius'' - (TV-Film) - Regie: [[Stanislav Barabas]] - Haaptacteuren: [[Thomas Holtzmann]], [[Evelyn Opela]] * 1975: ''Revolte im Erziehungshaus'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Elke Aberle]], [[Hans Caninenberg]] * 1975: ''Tristan'' - (TV-Film) - Regie: [[Herbert Ballmann]] - Haaptacteuren: [[Herlinde Latzko]], [[Gerd Baltus]] - (als Anton Klöterjahn) * 1975: ''Erziehung durch Dienstmädchen'' - (TV-Film) - Regie: [[ Klaus Emmerich]] - Haaptacteuren: [[Rolf Becker]], [[Rüdiger Kirschstein]] * 1975: ''Wie würden Sie entscheiden?'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1975: ''Timon von Athen'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Wolfgang Reichmann]], [[Horst Naumann]] - (als Flavius) * 1975: ''Des Christoffel von Grimmelshausen abenteuerlicher Simplicissimus'' - (TV-Mini-Serie) - (2 Episoden) * 1975: ''Die Kandidatin'' - (TV-Film) - Regie: [[Danielo Devaux]] - Haaptacteuren: [[Liesel Christ]], [[Erich Walther]] - (als Heini Schultze ) * 1975: ''Die Rakete'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Wedel]] - Haaptacteuren: [[Joachim Bißmeier]], [[Gerhard Olschewski]] - (als Sievers) * 1975-1977: ''Derrick'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1976: ''Hundert Mark'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1976: ''Geburtstage'' - (TV-Serie) * 1976: ''Alle Jahre wieder - Die Familie Semmeling'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1976: ''Die Affäre Lerouge'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1976: ''Datterich'' - (TV-Film) - Regie: [[Robert Stromberger]] - Haaptacteuren: [[Hermann Mink]], [[Ingeborg Schelle]] - (als Dummbach) * 1976: ''Die Babenberger in Österreich'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Klaus Maria Brandauer]], [[Hannelore Elsner]] * 1976: ''Der Winter, der ein Sommer war'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1976: ''Als wär's ein Stück von mir'' - (TV-Film) - Regie: [[August Everding]] - Haaptacteuren: [[Richard Münch]], [[Will Quadflieg]] * 1977: ''Dämonen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1977: ''Das Lamm des Armen'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: Horst Frank, [[Angelika Bender]] - (als Dupuy) * 1977: ''Das Rentenspiel'' - (TV-Film) - Regie: Dieter Wedel - Haaptacteuren: [[Klaus Schwarzkopf]], [[Klaus Löwitsch]] - (als Dr. Stutermund) * 1978: ''Vorhang auf, wir spielen Mord'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Mijou Kovacs]], [[Sigmar Solbach]] - (als Brandshaft) * 1978: ''Mein lieber Mann'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1978: ''Jugend, Liebe und die Wacht am Rhein'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Werner Hinz]], [[Constanze Engelbrecht]] - (als Bintz) * 1978: ''Ein Mann will nach oben'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 1978: ''Vorsicht! Frisch gewachst!'' - (TV-Serie) - (13 Episoden) * 1978: ''Die Kur'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1978: ''Magere Zeiten'' - (TV-Serie) - (11 Episoden) * 1979: ''Revolution in Frankfurt'' - (TV-Film) - Regie: [[Fritz Umgelter]] - Haaptacteuren: [[Silvia Tietz]], [[Ralph Misske]] - (als Vinzenz Fettmilch) * 1979: ''Phantasten'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Beauvais]] - Haaptacteuren: [[Manfred Krug]], [[Michael Degen]] - (als Hammerich) * 1979: ''Kommissariat 9'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1979: ''Treu und Redlichkeit'' - (TV-Film) - Regie: [[Tom Toelle]] - Haaptacteuren: [[Lambert Hamel]], [[Siegfried Kernen]] * 1979: ''...es ist die Liebe'' - (TV-Film) - Episod: ''Der Unfall'' - Regie: [[Hartmut Griesmayr]] - Haaptacteuren: [[Bruni Löbel]], [[Martin Semmelrogge]] - (als Erwin) * 1979: ''Der eiserne Gustav'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1979: ''Buddenbrooks'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1979: ''Wie erziehe ich meinen Vater'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1980: ''Pariser Geschichten'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1980: ''Aller guten Dinge sind drei. Serenade für Spieldose, Cello und Orgel'' - (TV-Film) - Regie: [[Rolf von Sydow]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Ruth Hausmeister]] - (als Disselkamp) * 1980: ''Der Thronfolger'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Maria Schell]], [[Jan Kollwitz]] - (als Friedrich Wilhelm I. von Preußen) * 1980: ''Der Floh im Ohr'' - (TV-Film) - Regie: [[Sigi Rothemund]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Loni von Friedl]] - (als August Ferraillon) * 1980: ''Knobbes Knoten'' - (TV-Film) - Regie: [[Georg Tressler]] - Haaptacteuren: [[Klaus Höhne]], [[Werner Kreindl]] * 1981: ''Tod eines Schülers'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1981: ''Der Wasserball von Schildershausen'' - (TV-Film) - Regie: [[ Michael Lähn]] - Haaptacteuren: [[Monika Schwarz]], Gernot Duda - (als Alois Schrombski) * 1981: ''St. Pauli-Landungsbrücken'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1981: ''Der Aufsteiger'' - (TV-Film) - Regie: [[Bernd Fischerauer]] - Haaptacteuren: [[Reiner Schöne]], [[Alexandra Bogojevic|Sascha Bogojevic]] - (als Creutz) * 1981-1988: ''Ein Fall für zwei'' - (TV-Serie) - (60 Episoden) * 1982: ''Villa zu vermieten'' - (TV-Film) - Regie: [[Thomas Engel]] - Haaptacteuren: [[Edith Heerdegen]], Claus Biederstaedt - (als Flimm) * 1982: ''Schwarz Rot Gold'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1982: ''Rom ist in der kleinsten Hütte '' - (TV-Serie) - (13 Episoden) * 1983: ''Klawitter'' - (TV-Film) - Regie: Günter Gräwert - Haaptacteuren: Gerhard Olschewski, [[Dieter Kirchlechner]] * 1983: ''Kinder unseres Volkes'' - (TV-Film) - Regie: [[ Stephan Rinser]] - Haaptacteuren: [[Witta Pohl]], Dietmar Schönherr - (als Siegfried) * 1983: ''Konsul Möllers Erben'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1983: ''Bitte recht amtlich'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) * 1983: ''Patchworkshop'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Finnern]] - Haaptacteuren: [[Edith Hancke]], [[Wolfgang Spier]] * 1983: ''Mondkräcker'' - (TV-Film) - Regie: [[Marco Serafini]] - Haaptacteuren: [[Willi Kowalj]], [[Silke Laehndorff]] * 1983: ''Flohmarkt'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1984: ''August der Starke'' - (TV-Film) - Regie: [[Rudolf Nussgruber]] - Haaptacteuren: [[Gert Fröbe]], [[Peter Fricke]] - (als Friedrich Wilhelm I. Prinz von Preußen) * 1984: ''Angelo und Luzy'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1984: ''Weißblaue Geschichten'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1984: ''Die Wiesingers'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1985: ''Neues aus Schildershausen - Schrombskis Tagebücher'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Itzenplitz]] - Haaptacteuren: Monika Schwarz, [[Peter von Zahn]] - (als Alois Schrombski) * 1985: ''Franz Xaver Brunnmayr'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1985: ''Der fröhliche Weinberg'' - (TV-Film) - Regie: [[Robert Stromberger]] - Haaptacteuren: [[Iris Stromberger]], [[Marga Krauthahn]] - (als Jean Baptiste Gunderloch) * 1985-1994: ''Diese Drombuschs'' - (TV-Serie) - (33 Episoden) * 1986-1990: ''Hessische Geschichten'' - (TV-Serie) - (11 Episoden) * 1988: ''Die Schwarzwaldklinik'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1989: ''Total Normal'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1989-1993: ''Mit Leib und Seele'' - (TV-Serie) - (51 Episoden) * 1990: ''Moselbrück'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1991: ''Der zerbrochene Krug'' - (TV-Film) - Regie: [[Heinz Schirk]] - Haaptacteuren: [[Ezard Haußmann]], Witta Pohl - (als Adam) * 1993: ''Der Betrogene'' - (TV-Film) - Regie: Heinz Schirk - Haaptacteuren: [[Corinne Touzet]], [[Robert Atzorn]] - (als Arno Kulm) * 1994: ''Schwarz greift ein'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1994-1998: ''Der König'' - (TV-Serie) - (32 Episoden) * 1995: ''Daniel, Philipp und das Wunder der Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Axel de Roche]] - Haaptacteuren: [[Toni Berger]], [[Miguel Herz-Kestranek]] - (als Philipp Ortlieb) * 1996: ''Der Schattenmann'' - (TV-Serie) - (5 Episoden) * 1997: ''Kap der Rache'' - (TV-Film) - Regie: Axel de Roche - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Timothy Peach]] - (als Johannes König) * 1999: ''Honigfalle - Verliebt in die Gefahr'' - (TV-Film) - Regie: Axel de Roche - Haaptacteuren: [[Hannes Jaenicke]], [[Agnieszka Wagner]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Strack Gunter}} [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Synchronspriecher]] [[Kategorie:Gebuer 1929]] [[Kategorie:Gestuerwen 1999]] 6dfdha4uwusgvdp3p7bmvnc0rj58ygt 2711266 2711265 2026-10-07T16:14:51Z Johnny Chicago 17 2711266 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Günter Strack''', gebuer de [[4. Juni]] [[1929]] zu [[Darmstadt]] a gestuerwen den [[18. Januar]] [[1999]] zu [[Münchsteinach]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]] a Synchronspriecher. Hie war besonnesch bekannt duerch Televisiounsserie wéi ''Ein Fall für zwei'', ''Diese Drombuschs'', ''Mit Leib und Seele'' an ''Der König''. Am Kino hat hien eng Nieweroll am Film ''[[Torn Curtain]]'' vum [[Alfred Hitchcock]]. == Filmographie== === als === === Kino === * 1961: ''Das Wunder des Malachias'' - Regie: [[Bernhard Wicki]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Richard Münch]] - (als Merz) * 1966: ''[[Torn Curtain]]'' - Regie: [[Alfred Hitchcock]] - Haaptacteuren: [[Paul Newman]], [[Julie Andrews]] - (als Professer Karl Manfred) * 1966: ''Maigret und sein grösster Fall'' - Regie: [[Alfred Weidenmann]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Françoise Prévost]] - (als Kommissär Delvigne) * 1974: ''The Odessa File'' - Regie: [[Ronald Neame]] - Haaptacteuren: [[Jon Voight]], [[Maximilian Schell]] - (als Kunik) * 1974: ''Eintausend Milliarden'' - Regie: [[Dieter Wedel]] - Haaptacteuren: [[Martin Benrath]], [[Klaus Schwarzkopf]] * 1974: ''Konfrontation'' - Regie: [[Rolf Lyssy]] - Haaptacteuren: [[Peter Bollag]], [[Marianne Kehlau]] * 1978: ''Die gläserne Zelle'' - Regie: [[Hans W. Geissendörfer]] - Haaptacteuren: [[Brigitte Fossey]], [[Helmut Griem]] - (als Goller) * 1983: ''Die Schaukel'' - Regie: [[Percy Adlon]] - Haaptacteuren: [[Anja Jaenicke]], [[Lena Stolze]] - (als von Zwinger) === Televisioun === * 1958: ''Der Datterich'' - (TV-Film) - Regie: [[Klaus Wagner]] - Haaptacteuren: [[Joseph Offenbach]], [[Walter Buschhoff]] - (als Schmidt) * 1960: ''Die Nacht in Zaandam'' - (TV-Film) - Regie: [[Ludwig Berger]] - Haaptacteuren: [[Rainer Brandt]], [[Kriemhild Falke]] - (als Ferdinand van Haaren) * 1962: ''Der Mann im Fahrstuhl'' - (TV-Film) - Regie: [[Horst Löbe]] - Haaptacteuren: [[Eva Ingeborg Scholz]], [[Hermann Lenschau]] - (als Harry Brown) * 1963: ''Die merkwürdigen Erlebnisse des Hansjürgen Weidlich'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1963: ''Verkündigung'' - (TV-Film) - Regie: [[Oswald Döpke]] - Haaptacteuren: [[Heinz Klevenow]], [[Lina Carstens]] - (als Jakobäus) * 1964: ''Wölfe und Schafe'' - (TV-Film) - Regie: [[Detlof Krüger]] - Haaptacteuren: [[Ida Ehre]], [[Kurt Nachmann]] - (als Gorjetzkij) * 1965: ''Landarzt Dr. Vandamme'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Schleif]] - Haaptacteuren: [[Marianne Prenzel]], [[Jochen Sehrndt]] - (als Dr. Pieter Vandamme) * 1965: ''Zucker'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Herbert Fleischmann]], [[Max Wittmann]] - (als Kilo) * 1965: ''Der Frieden'' - (TV-Film) - Regie: [[Günther Fleckenstein]] - Haaptacteuren: [[Siegmund Giesecke]], [[Willy Reichmann]] - (als Trygaios) * 1965: ''Mutter Courage und ihre Kinder - Eine Chronik aus dem Dreißigjährigen Krieg'' - (TV-Film) - Regie: [[Harry Buckwitz]] - Haaptacteuren: [[Lotte Lenya]], [[Ida Krottendorf]] - (als Feldwebel) * 1965: ''Die Flasche'' - (TV-Film) - Regie: [[Helmut Käutner]] - Haaptacteuren: [[Ivan Desny]], [[Ingrid van Bergen]] - (als Grischa) * 1966: ''Die Räuber'' - (TV-Film) - Regie: [[Heinrich Koch]] - Haaptacteuren: [[Paul Hartmann]], [[Klausjürgen Wussow]] - (als Roller) * 1966: ''Robin Hood, der edle Räuber'' - (TV-Film) - Regie: Helmut Käutner - Haaptacteuren: [[Hans von Borsody]], [[Alwy Becker]] - (als Klein John) * 1966: ''Im Jahre Neun'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Gerd Baltus]], [[Hans Söhnker]] - (als Arminius) * 1966: ''Cliff Dexter'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1967: ''Ein heißer Tag'' - (TV-Film) - Regie: [[Karl Heinz Deickert]] - (Kuerzfilm) * 1967: ''Das Arrangement'' - (TV-Film) - Regie: [[Günter Gräwert]] - Haaptacteuren: [[Alexander Kerst]], [[Luitgard Im]] - (als Rissleben) * 1967: ''Silo 15'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans-Dieter Schwarze]] - Haaptacteuren: [[Hannes Messemer]] - (als Hank McDonnel) * 1967: ''Heydrich in Prag'' - (TV-Film) - Regie: [[Rolf Hädrich]] - Haaptacteuren: [[Martin Benrath]], [[Horst Eisele]] - (als Böhme) * 1967: ''Das Klavier oder Die Geschichte vom Mann, der auszog, eine Insel zu suchen'' - (TV-Film) - Regie: [[Hajo Schedlich]] - Haaptacteuren: [[Gonzalo Medel]], [[Konstantin Paloff]] - (als Hans Christian Maria Krumbke) * 1967: ''Dieser Platonow...'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Hans Korte]], [[Lola Müthel]] - (als Ossip) * 1967: ''Sieben Wochen auf dem Eis'' - (TV-Film) - Regie: [[Fritz Umgelter]] - Haaptacteuren: [[Günter Mack]], [[Claus Biederstaedt]] - (als Romagna) * 1968: ''Carl Schurz'' - (TV-Film) - Regie: [[Rudolf Nussgruber]] - Haaptacteuren: [[Udo Vioff]], [[Gernot Duda]] - (als Blake) * 1968: ''Ein Bürger von Calais'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Carl Lange]], [[Irmgard Först]] - (als Edward) * 1968: ''Madame Bovary'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans-Dieter Schwarze]] - Haaptacteuren: [[Elfriede Irrall]], [[Dietmar Schönherr]] - (als Bovary) * 1968: ''Zu Hause'' - (TV-Film) - Regie: [[Karl Heinz Deickert]] - Haaptacteuren: [[Liane Hielscher]], [[Dorothea Wieck]] - (als Eduard) * 1978: ''Madame Sans-Gêne - Die schöne Wäscherin'' - (TV-Film) - Regie: Günter Gräwert - Haaptacteuren: [[Peter Weck]], [[Louise Martini]] - (als Lefèbvre) * 1969: ''Die grüne Nacht von Ziegenberg'' - (TV-Film) - Regie: [[ Gerd Winkler]] - Haaptacteuren: [[Michael Hinz]], [[Balduin Baas]] - (als Stern) * 1969: ''Damenquartett'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Fechner]] - Haaptacteuren: [[Sonja Karzau]], [[Renée Hepp]] - (als Landrat Heutig) * 1969: ''Im Auftrag der schwarzen Front'' - (TV-Film) - Regie: [[ Ludwig Cremer]] - Haaptacteuren: [[Willi Kowalj]], [[Karl-Josef Cramer]] - (als Grunow) * 1969: ''Die Kleinbürger'' - (TV-Film) - Regie: [[Werner Schlechte]] - Haaptacteuren: [[Wolfgang Engels]], [[Maria Singer]] - (als Tetjerew) * 1969: ''Seltsames Zwischenspiel'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: Elfriede Irrall, Herbert Fleischmann - (als Sam Evans) * 1969: ''Die mißbrauchten Liebesbriefe'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Angela Winkler]], Udo Vioff - (als Viktor Störteler) * 1969: ''Der Versager'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Fechner]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Ursula Schult]] - (als Dr. Sauerwein) * 1970: ''Gefährliche Neugier'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: Claus Biederstaedt, Angela Winkler - (als Zander) * 1970: ''Die Taubenaffäre'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Edgar Wiesemann]], Udo Vioff - (als Freund) * 1970: ''Tag der Rache'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1970: ''Sessel zwischen Stühlen'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Maria Körber]], [[Rolf Becker]] - (als Herbert Voigt) * 1970: ''Königin Christine'' - (TV-Film) - Regie: [[ Ludwig Cremer]] - Haaptacteuren: [[Kurt Meisel]], [[Kurt Ehrhardt]] - (als Carl Gustav) * 1970: ''Novellen aus dem wilden Westen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1970: ''Menschen'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Ullrich Haupt]], [[Reinhard von Hacht]] - (als Petunnikow) * 1970: ''Die blinden Ameisen'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Wolfgang Engels]], [[Edith Heerdegen]] - (als Fermin) * 1970: ''Vor Sonnenuntergang'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Werner Hinz]], [[Manfred Seipold]] - (als Erich Klamroth) * 1970: ''Flick-Flack'' - (TV-Film) - Regie: [[Gerd Winkler]] - Haaptacteuren: [[Wolfram Weniger]], [[Ilona Grübel]] - (als Fritz-Ludwig) * 1971: ''Gestern gelesen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1971: ''Die menschliche Pyramide oder Wohl dem, der eine Bleibe hat'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Leonard Steckel]], [[Ursula Herking]] - (als Bruno) * 1971: ''Viel Getu' um nichts'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Ulli Philipp]], [[Volkert Kraeft]] - (als Holzapfel) * 1971: ''Ende einer Dienstfahrt'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Alois Maria Giani]], [[Wolfgang Büttner]] - (als Kugl-Egger) * 1971-1981: ''Tatort'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 1971: ''Iwanow'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: Herbert Fleischmann, [[Andrea Jonasson]] - (als Borkin) * 1972: ''Einmal im Leben - Geschichte eines Eigenheims'' - (TV-Mini- Serie) - (3 Episoden) * 1972: ''Im Namen der Freiheit'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Margot Leonard]], [[Horst Frank]] - (als Shane) * 1972: ''Der Seitensprung des Genossen Barkassow'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans-Peter Kaufmann]] - Haaptacteuren: [[Hans Korte]], [[Dagmar Mettler]] - (als Tjatin) * 1972: ''Pulle + Pummi'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Lemmel]] - Haaptacteuren: [[Marion Kracht]], [[Dagmar Koller]] - (als Willi) * 1972: ''Manolescu - Die fast wahre Biographie eines Gauners'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Michael Heltau]], [[Hans Söhnker]] - (als Mr. Miller) * 1972: ''Pater Brown'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1978: ''Mit dem Strom'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Schleif]] - Haaptacteuren: [[Dieter Borsche]], Carl Lange - (als Krippendorf) * 1972: ''Der Illegale'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1972: ''Alexander Zwo'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1972: ''Das Klavier'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Anneliese Uhlig]], Maria Körber - (als Otto Borkowski) * 1973: ''Wenn alle anderen fehlen'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: Maria Körber, [[Ingeborg Lapsien]] * 1973: ''Das gefährliche Leben'' - (TV-Film) - Regie: [[Thomas Land]] - Haaptacteuren: [[Ilse Ritter]], [[Eva Brumby]] - (als Lauridsen) * 1973: ''Sieben Tage'' - (TV-Film) - Regie: [[Rainer Erler]] - Haaptacteuren: [[Wilfried Klaus]], [[Christel Bodenstein]] * 1973-1977: ''Sonderdezernat K1'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1974: ''Arsène Lupin'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1974: ''Telerop 2009'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1974: ''Neugierig wie ein Kind'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Rosemarie Fendel]], [[Sabine von Maydell]] * 1974: ''Schule der Frauen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Bitterli]], [[Wolfgang Deichsel]] - Haaptacteuren: [[Petra Redinger]], [[Heinz-Werner Kraehkamp]] - (als Arnold) * 1974-1975: ''Aus Liebe zum Sport'' - (TV-Serie) - (14 Episoden) * 1975: ''Die unfreiwilligen Reisen des Moritz August Benjowski'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1975: ''Comenius'' - (TV-Film) - Regie: [[Stanislav Barabas]] - Haaptacteuren: [[Thomas Holtzmann]], [[Evelyn Opela]] * 1975: ''Revolte im Erziehungshaus'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Elke Aberle]], [[Hans Caninenberg]] * 1975: ''Tristan'' - (TV-Film) - Regie: [[Herbert Ballmann]] - Haaptacteuren: [[Herlinde Latzko]], [[Gerd Baltus]] - (als Anton Klöterjahn) * 1975: ''Erziehung durch Dienstmädchen'' - (TV-Film) - Regie: [[ Klaus Emmerich]] - Haaptacteuren: [[Rolf Becker]], [[Rüdiger Kirschstein]] * 1975: ''Wie würden Sie entscheiden?'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1975: ''Timon von Athen'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Wolfgang Reichmann]], [[Horst Naumann]] - (als Flavius) * 1975: ''Des Christoffel von Grimmelshausen abenteuerlicher Simplicissimus'' - (TV-Mini-Serie) - (2 Episoden) * 1975: ''Die Kandidatin'' - (TV-Film) - Regie: [[Danielo Devaux]] - Haaptacteuren: [[Liesel Christ]], [[Erich Walther]] - (als Heini Schultze ) * 1975: ''Die Rakete'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Wedel]] - Haaptacteuren: [[Joachim Bißmeier]], [[Gerhard Olschewski]] - (als Sievers) * 1975-1977: ''Derrick'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1976: ''Hundert Mark'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1976: ''Geburtstage'' - (TV-Serie) * 1976: ''Alle Jahre wieder - Die Familie Semmeling'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1976: ''Die Affäre Lerouge'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1976: ''Datterich'' - (TV-Film) - Regie: [[Robert Stromberger]] - Haaptacteuren: [[Hermann Mink]], [[Ingeborg Schelle]] - (als Dummbach) * 1976: ''Die Babenberger in Österreich'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Klaus Maria Brandauer]], [[Hannelore Elsner]] * 1976: ''Der Winter, der ein Sommer war'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1976: ''Als wär's ein Stück von mir'' - (TV-Film) - Regie: [[August Everding]] - Haaptacteuren: [[Richard Münch]], [[Will Quadflieg]] * 1977: ''Dämonen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1977: ''Das Lamm des Armen'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: Horst Frank, [[Angelika Bender]] - (als Dupuy) * 1977: ''Das Rentenspiel'' - (TV-Film) - Regie: Dieter Wedel - Haaptacteuren: [[Klaus Schwarzkopf]], [[Klaus Löwitsch]] - (als Dr. Stutermund) * 1978: ''Vorhang auf, wir spielen Mord'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Mijou Kovacs]], [[Sigmar Solbach]] - (als Brandshaft) * 1978: ''Mein lieber Mann'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1978: ''Jugend, Liebe und die Wacht am Rhein'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Werner Hinz]], [[Constanze Engelbrecht]] - (als Bintz) * 1978: ''Ein Mann will nach oben'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 1978: ''Vorsicht! Frisch gewachst!'' - (TV-Serie) - (13 Episoden) * 1978: ''Die Kur'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1978: ''Magere Zeiten'' - (TV-Serie) - (11 Episoden) * 1979: ''Revolution in Frankfurt'' - (TV-Film) - Regie: [[Fritz Umgelter]] - Haaptacteuren: [[Silvia Tietz]], [[Ralph Misske]] - (als Vinzenz Fettmilch) * 1979: ''Phantasten'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Beauvais]] - Haaptacteuren: [[Manfred Krug]], [[Michael Degen]] - (als Hammerich) * 1979: ''Kommissariat 9'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1979: ''Treu und Redlichkeit'' - (TV-Film) - Regie: [[Tom Toelle]] - Haaptacteuren: [[Lambert Hamel]], [[Siegfried Kernen]] * 1979: ''...es ist die Liebe'' - (TV-Film) - Episod: ''Der Unfall'' - Regie: [[Hartmut Griesmayr]] - Haaptacteuren: [[Bruni Löbel]], [[Martin Semmelrogge]] - (als Erwin) * 1979: ''Der eiserne Gustav'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1979: ''Buddenbrooks'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1979: ''Wie erziehe ich meinen Vater'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1980: ''Pariser Geschichten'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1980: ''Aller guten Dinge sind drei. Serenade für Spieldose, Cello und Orgel'' - (TV-Film) - Regie: [[Rolf von Sydow]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Ruth Hausmeister]] - (als Disselkamp) * 1980: ''Der Thronfolger'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Maria Schell]], [[Jan Kollwitz]] - (als Friedrich Wilhelm I. von Preußen) * 1980: ''Der Floh im Ohr'' - (TV-Film) - Regie: [[Sigi Rothemund]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Loni von Friedl]] - (als August Ferraillon) * 1980: ''Knobbes Knoten'' - (TV-Film) - Regie: [[Georg Tressler]] - Haaptacteuren: [[Klaus Höhne]], [[Werner Kreindl]] * 1981: ''Tod eines Schülers'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1981: ''Der Wasserball von Schildershausen'' - (TV-Film) - Regie: [[ Michael Lähn]] - Haaptacteuren: [[Monika Schwarz]], Gernot Duda - (als Alois Schrombski) * 1981: ''St. Pauli-Landungsbrücken'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1981: ''Der Aufsteiger'' - (TV-Film) - Regie: [[Bernd Fischerauer]] - Haaptacteuren: [[Reiner Schöne]], [[Alexandra Bogojevic|Sascha Bogojevic]] - (als Creutz) * 1981-1988: ''Ein Fall für zwei'' - (TV-Serie) - (60 Episoden) * 1982: ''Villa zu vermieten'' - (TV-Film) - Regie: [[Thomas Engel]] - Haaptacteuren: [[Edith Heerdegen]], Claus Biederstaedt - (als Flimm) * 1982: ''Schwarz Rot Gold'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1982: ''Rom ist in der kleinsten Hütte '' - (TV-Serie) - (13 Episoden) * 1983: ''Klawitter'' - (TV-Film) - Regie: Günter Gräwert - Haaptacteuren: Gerhard Olschewski, [[Dieter Kirchlechner]] * 1983: ''Kinder unseres Volkes'' - (TV-Film) - Regie: [[ Stephan Rinser]] - Haaptacteuren: [[Witta Pohl]], Dietmar Schönherr - (als Siegfried) * 1983: ''Konsul Möllers Erben'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1983: ''Bitte recht amtlich'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) * 1983: ''Patchworkshop'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Finnern]] - Haaptacteuren: [[Edith Hancke]], [[Wolfgang Spier]] * 1983: ''Mondkräcker'' - (TV-Film) - Regie: [[Marco Serafini]] - Haaptacteuren: [[Willi Kowalj]], [[Silke Laehndorff]] * 1983: ''Flohmarkt'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1984: ''August der Starke'' - (TV-Film) - Regie: [[Rudolf Nussgruber]] - Haaptacteuren: [[Gert Fröbe]], [[Peter Fricke]] - (als Friedrich Wilhelm I. Prinz von Preußen) * 1984: ''Angelo und Luzy'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1984: ''Weißblaue Geschichten'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1984: ''Die Wiesingers'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1985: ''Neues aus Schildershausen - Schrombskis Tagebücher'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Itzenplitz]] - Haaptacteuren: Monika Schwarz, [[Peter von Zahn]] - (als Alois Schrombski) * 1985: ''Franz Xaver Brunnmayr'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1985: ''Der fröhliche Weinberg'' - (TV-Film) - Regie: [[Robert Stromberger]] - Haaptacteuren: [[Iris Stromberger]], [[Marga Krauthahn]] - (als Jean Baptiste Gunderloch) * 1985-1994: ''Diese Drombuschs'' - (TV-Serie) - (33 Episoden) * 1986-1990: ''Hessische Geschichten'' - (TV-Serie) - (11 Episoden) * 1988: ''Die Schwarzwaldklinik'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1989: ''Total Normal'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1989-1993: ''Mit Leib und Seele'' - (TV-Serie) - (51 Episoden) * 1990: ''Moselbrück'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1991: ''Der zerbrochene Krug'' - (TV-Film) - Regie: [[Heinz Schirk]] - Haaptacteuren: [[Ezard Haußmann]], Witta Pohl - (als Adam) * 1993: ''Der Betrogene'' - (TV-Film) - Regie: Heinz Schirk - Haaptacteuren: [[Corinne Touzet]], [[Robert Atzorn]] - (als Arno Kulm) * 1994: ''Schwarz greift ein'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1994-1998: ''Der König'' - (TV-Serie) - (32 Episoden) * 1995: ''Daniel, Philipp und das Wunder der Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Axel de Roche]] - Haaptacteuren: [[Toni Berger]], [[Miguel Herz-Kestranek]] - (als Philipp Ortlieb) * 1996: ''Der Schattenmann'' - (TV-Serie) - (5 Episoden) * 1997: ''Kap der Rache'' - (TV-Film) - Regie: Axel de Roche - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Timothy Peach]] - (als Johannes König) * 1999: ''Honigfalle - Verliebt in die Gefahr'' - (TV-Film) - Regie: Axel de Roche - Haaptacteuren: [[Hannes Jaenicke]], [[Agnieszka Wagner]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Strack Gunter}} [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Synchronspriecher]] [[Kategorie:Gebuer 1929]] [[Kategorie:Gestuerwen 1999]] 2v26azgjq5az478mrkog5znf944xhj0 2711320 2711266 2026-10-07T20:00:50Z Mobby 12 60927 2711320 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Günter Strack''', gebuer de [[4. Juni]] [[1929]] zu [[Darmstadt]], a gestuerwen den [[18. Januar]] [[1999]] zu [[Münchsteinach]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]] a Synchronspriecher. Hie war besonnesch bekannt duerch Televisiounsserie wéi ''Ein Fall für zwei'', ''Diese Drombuschs'', ''Mit Leib und Seele'' an ''Der König''. Am Kino hat hien eng Nieweroll am Film ''[[Torn Curtain]]'' vum [[Alfred Hitchcock]]. == Filmographie == === als === === Kino === * 1961: ''Das Wunder des Malachias'' - Regie: [[Bernhard Wicki]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Richard Münch]] - (als Merz) * 1966: ''[[Torn Curtain]]'' - Regie: [[Alfred Hitchcock]] - Haaptacteuren: [[Paul Newman]], [[Julie Andrews]] - (als Professer Karl Manfred) * 1966: ''Maigret und sein grösster Fall'' - Regie: [[Alfred Weidenmann]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Françoise Prévost]] - (als Kommissär Delvigne) * 1974: ''The Odessa File'' - Regie: [[Ronald Neame]] - Haaptacteuren: [[Jon Voight]], [[Maximilian Schell]] - (als Kunik) * 1974: ''Eintausend Milliarden'' - Regie: [[Dieter Wedel]] - Haaptacteuren: [[Martin Benrath]], [[Klaus Schwarzkopf]] * 1974: ''Konfrontation'' - Regie: [[Rolf Lyssy]] - Haaptacteuren: [[Peter Bollag]], [[Marianne Kehlau]] * 1978: ''Die gläserne Zelle'' - Regie: [[Hans W. Geissendörfer]] - Haaptacteuren: [[Brigitte Fossey]], [[Helmut Griem]] - (als Goller) * 1983: ''Die Schaukel'' - Regie: [[Percy Adlon]] - Haaptacteuren: [[Anja Jaenicke]], [[Lena Stolze]] - (als von Zwinger) === Televisioun === * 1958: ''Der Datterich'' - (TV-Film) - Regie: [[Klaus Wagner]] - Haaptacteuren: [[Joseph Offenbach]], [[Walter Buschhoff]] - (als Schmidt) * 1960: ''Die Nacht in Zaandam'' - (TV-Film) - Regie: [[Ludwig Berger]] - Haaptacteuren: [[Rainer Brandt]], [[Kriemhild Falke]] - (als Ferdinand van Haaren) * 1962: ''Der Mann im Fahrstuhl'' - (TV-Film) - Regie: [[Horst Löbe]] - Haaptacteuren: [[Eva Ingeborg Scholz]], [[Hermann Lenschau]] - (als Harry Brown) * 1963: ''Die merkwürdigen Erlebnisse des Hansjürgen Weidlich'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1963: ''Verkündigung'' - (TV-Film) - Regie: [[Oswald Döpke]] - Haaptacteuren: [[Heinz Klevenow]], [[Lina Carstens]] - (als Jakobäus) * 1964: ''Wölfe und Schafe'' - (TV-Film) - Regie: [[Detlof Krüger]] - Haaptacteuren: [[Ida Ehre]], [[Kurt Nachmann]] - (als Gorjetzkij) * 1965: ''Landarzt Dr. Vandamme'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Schleif]] - Haaptacteuren: [[Marianne Prenzel]], [[Jochen Sehrndt]] - (als Dr. Pieter Vandamme) * 1965: ''Zucker'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Herbert Fleischmann]], [[Max Wittmann]] - (als Kilo) * 1965: ''Der Frieden'' - (TV-Film) - Regie: [[Günther Fleckenstein]] - Haaptacteuren: [[Siegmund Giesecke]], [[Willy Reichmann]] - (als Trygaios) * 1965: ''Mutter Courage und ihre Kinder - Eine Chronik aus dem Dreißigjährigen Krieg'' - (TV-Film) - Regie: [[Harry Buckwitz]] - Haaptacteuren: [[Lotte Lenya]], [[Ida Krottendorf]] - (als Feldwebel) * 1965: ''Die Flasche'' - (TV-Film) - Regie: [[Helmut Käutner]] - Haaptacteuren: [[Ivan Desny]], [[Ingrid van Bergen]] - (als Grischa) * 1966: ''Die Räuber'' - (TV-Film) - Regie: [[Heinrich Koch]] - Haaptacteuren: [[Paul Hartmann]], [[Klausjürgen Wussow]] - (als Roller) * 1966: ''Robin Hood, der edle Räuber'' - (TV-Film) - Regie: Helmut Käutner - Haaptacteuren: [[Hans von Borsody]], [[Alwy Becker]] - (als Klein John) * 1966: ''Im Jahre Neun'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Gerd Baltus]], [[Hans Söhnker]] - (als Arminius) * 1966: ''Cliff Dexter'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1967: ''Ein heißer Tag'' - (TV-Film) - Regie: [[Karl Heinz Deickert]] - (Kuerzfilm) * 1967: ''Das Arrangement'' - (TV-Film) - Regie: [[Günter Gräwert]] - Haaptacteuren: [[Alexander Kerst]], [[Luitgard Im]] - (als Rissleben) * 1967: ''Silo 15'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans-Dieter Schwarze]] - Haaptacteuren: [[Hannes Messemer]] - (als Hank McDonnel) * 1967: ''Heydrich in Prag'' - (TV-Film) - Regie: [[Rolf Hädrich]] - Haaptacteuren: [[Martin Benrath]], [[Horst Eisele]] - (als Böhme) * 1967: ''Das Klavier oder Die Geschichte vom Mann, der auszog, eine Insel zu suchen'' - (TV-Film) - Regie: [[Hajo Schedlich]] - Haaptacteuren: [[Gonzalo Medel]], [[Konstantin Paloff]] - (als Hans Christian Maria Krumbke) * 1967: ''Dieser Platonow...'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Hans Korte]], [[Lola Müthel]] - (als Ossip) * 1967: ''Sieben Wochen auf dem Eis'' - (TV-Film) - Regie: [[Fritz Umgelter]] - Haaptacteuren: [[Günter Mack]], [[Claus Biederstaedt]] - (als Romagna) * 1968: ''Carl Schurz'' - (TV-Film) - Regie: [[Rudolf Nussgruber]] - Haaptacteuren: [[Udo Vioff]], [[Gernot Duda]] - (als Blake) * 1968: ''Ein Bürger von Calais'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Carl Lange]], [[Irmgard Först]] - (als Edward) * 1968: ''Madame Bovary'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans-Dieter Schwarze]] - Haaptacteuren: [[Elfriede Irrall]], [[Dietmar Schönherr]] - (als Bovary) * 1968: ''Zu Hause'' - (TV-Film) - Regie: [[Karl Heinz Deickert]] - Haaptacteuren: [[Liane Hielscher]], [[Dorothea Wieck]] - (als Eduard) * 1978: ''Madame Sans-Gêne - Die schöne Wäscherin'' - (TV-Film) - Regie: Günter Gräwert - Haaptacteuren: [[Peter Weck]], [[Louise Martini]] - (als Lefèbvre) * 1969: ''Die grüne Nacht von Ziegenberg'' - (TV-Film) - Regie: [[ Gerd Winkler]] - Haaptacteuren: [[Michael Hinz]], [[Balduin Baas]] - (als Stern) * 1969: ''Damenquartett'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Fechner]] - Haaptacteuren: [[Sonja Karzau]], [[Renée Hepp]] - (als Landrat Heutig) * 1969: ''Im Auftrag der schwarzen Front'' - (TV-Film) - Regie: [[ Ludwig Cremer]] - Haaptacteuren: [[Willi Kowalj]], [[Karl-Josef Cramer]] - (als Grunow) * 1969: ''Die Kleinbürger'' - (TV-Film) - Regie: [[Werner Schlechte]] - Haaptacteuren: [[Wolfgang Engels]], [[Maria Singer]] - (als Tetjerew) * 1969: ''Seltsames Zwischenspiel'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: Elfriede Irrall, Herbert Fleischmann - (als Sam Evans) * 1969: ''Die mißbrauchten Liebesbriefe'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Angela Winkler]], Udo Vioff - (als Viktor Störteler) * 1969: ''Der Versager'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Fechner]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Ursula Schult]] - (als Dr. Sauerwein) * 1970: ''Gefährliche Neugier'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: Claus Biederstaedt, Angela Winkler - (als Zander) * 1970: ''Die Taubenaffäre'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Edgar Wiesemann]], Udo Vioff - (als Freund) * 1970: ''Tag der Rache'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1970: ''Sessel zwischen Stühlen'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Maria Körber]], [[Rolf Becker]] - (als Herbert Voigt) * 1970: ''Königin Christine'' - (TV-Film) - Regie: [[ Ludwig Cremer]] - Haaptacteuren: [[Kurt Meisel]], [[Kurt Ehrhardt]] - (als Carl Gustav) * 1970: ''Novellen aus dem wilden Westen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1970: ''Menschen'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Ullrich Haupt]], [[Reinhard von Hacht]] - (als Petunnikow) * 1970: ''Die blinden Ameisen'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Wolfgang Engels]], [[Edith Heerdegen]] - (als Fermin) * 1970: ''Vor Sonnenuntergang'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Werner Hinz]], [[Manfred Seipold]] - (als Erich Klamroth) * 1970: ''Flick-Flack'' - (TV-Film) - Regie: [[Gerd Winkler]] - Haaptacteuren: [[Wolfram Weniger]], [[Ilona Grübel]] - (als Fritz-Ludwig) * 1971: ''Gestern gelesen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1971: ''Die menschliche Pyramide oder Wohl dem, der eine Bleibe hat'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Leonard Steckel]], [[Ursula Herking]] - (als Bruno) * 1971: ''Viel Getu' um nichts'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Ulli Philipp]], [[Volkert Kraeft]] - (als Holzapfel) * 1971: ''Ende einer Dienstfahrt'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Alois Maria Giani]], [[Wolfgang Büttner]] - (als Kugl-Egger) * 1971-1981: ''Tatort'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 1971: ''Iwanow'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: Herbert Fleischmann, [[Andrea Jonasson]] - (als Borkin) * 1972: ''Einmal im Leben - Geschichte eines Eigenheims'' - (TV-Mini- Serie) - (3 Episoden) * 1972: ''Im Namen der Freiheit'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Margot Leonard]], [[Horst Frank]] - (als Shane) * 1972: ''Der Seitensprung des Genossen Barkassow'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans-Peter Kaufmann]] - Haaptacteuren: [[Hans Korte]], [[Dagmar Mettler]] - (als Tjatin) * 1972: ''Pulle + Pummi'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Lemmel]] - Haaptacteuren: [[Marion Kracht]], [[Dagmar Koller]] - (als Willi) * 1972: ''Manolescu - Die fast wahre Biographie eines Gauners'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Michael Heltau]], [[Hans Söhnker]] - (als Mr. Miller) * 1972: ''Pater Brown'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1978: ''Mit dem Strom'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Schleif]] - Haaptacteuren: [[Dieter Borsche]], Carl Lange - (als Krippendorf) * 1972: ''Der Illegale'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1972: ''Alexander Zwo'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1972: ''Das Klavier'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Anneliese Uhlig]], Maria Körber - (als Otto Borkowski) * 1973: ''Wenn alle anderen fehlen'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: Maria Körber, [[Ingeborg Lapsien]] * 1973: ''Das gefährliche Leben'' - (TV-Film) - Regie: [[Thomas Land]] - Haaptacteuren: [[Ilse Ritter]], [[Eva Brumby]] - (als Lauridsen) * 1973: ''Sieben Tage'' - (TV-Film) - Regie: [[Rainer Erler]] - Haaptacteuren: [[Wilfried Klaus]], [[Christel Bodenstein]] * 1973-1977: ''Sonderdezernat K1'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1974: ''Arsène Lupin'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1974: ''Telerop 2009'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1974: ''Neugierig wie ein Kind'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Rosemarie Fendel]], [[Sabine von Maydell]] * 1974: ''Schule der Frauen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Bitterli]], [[Wolfgang Deichsel]] - Haaptacteuren: [[Petra Redinger]], [[Heinz-Werner Kraehkamp]] - (als Arnold) * 1974-1975: ''Aus Liebe zum Sport'' - (TV-Serie) - (14 Episoden) * 1975: ''Die unfreiwilligen Reisen des Moritz August Benjowski'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1975: ''Comenius'' - (TV-Film) - Regie: [[Stanislav Barabas]] - Haaptacteuren: [[Thomas Holtzmann]], [[Evelyn Opela]] * 1975: ''Revolte im Erziehungshaus'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Elke Aberle]], [[Hans Caninenberg]] * 1975: ''Tristan'' - (TV-Film) - Regie: [[Herbert Ballmann]] - Haaptacteuren: [[Herlinde Latzko]], [[Gerd Baltus]] - (als Anton Klöterjahn) * 1975: ''Erziehung durch Dienstmädchen'' - (TV-Film) - Regie: [[ Klaus Emmerich]] - Haaptacteuren: [[Rolf Becker]], [[Rüdiger Kirschstein]] * 1975: ''Wie würden Sie entscheiden?'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1975: ''Timon von Athen'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Wolfgang Reichmann]], [[Horst Naumann]] - (als Flavius) * 1975: ''Des Christoffel von Grimmelshausen abenteuerlicher Simplicissimus'' - (TV-Mini-Serie) - (2 Episoden) * 1975: ''Die Kandidatin'' - (TV-Film) - Regie: [[Danielo Devaux]] - Haaptacteuren: [[Liesel Christ]], [[Erich Walther]] - (als Heini Schultze ) * 1975: ''Die Rakete'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Wedel]] - Haaptacteuren: [[Joachim Bißmeier]], [[Gerhard Olschewski]] - (als Sievers) * 1975-1977: ''Derrick'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1976: ''Hundert Mark'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1976: ''Geburtstage'' - (TV-Serie) * 1976: ''Alle Jahre wieder - Die Familie Semmeling'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1976: ''Die Affäre Lerouge'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1976: ''Datterich'' - (TV-Film) - Regie: [[Robert Stromberger]] - Haaptacteuren: [[Hermann Mink]], [[Ingeborg Schelle]] - (als Dummbach) * 1976: ''Die Babenberger in Österreich'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Klaus Maria Brandauer]], [[Hannelore Elsner]] * 1976: ''Der Winter, der ein Sommer war'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1976: ''Als wär's ein Stück von mir'' - (TV-Film) - Regie: [[August Everding]] - Haaptacteuren: [[Richard Münch]], [[Will Quadflieg]] * 1977: ''Dämonen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1977: ''Das Lamm des Armen'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: Horst Frank, [[Angelika Bender]] - (als Dupuy) * 1977: ''Das Rentenspiel'' - (TV-Film) - Regie: Dieter Wedel - Haaptacteuren: [[Klaus Schwarzkopf]], [[Klaus Löwitsch]] - (als Dr. Stutermund) * 1978: ''Vorhang auf, wir spielen Mord'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Mijou Kovacs]], [[Sigmar Solbach]] - (als Brandshaft) * 1978: ''Mein lieber Mann'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1978: ''Jugend, Liebe und die Wacht am Rhein'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Werner Hinz]], [[Constanze Engelbrecht]] - (als Bintz) * 1978: ''Ein Mann will nach oben'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 1978: ''Vorsicht! Frisch gewachst!'' - (TV-Serie) - (13 Episoden) * 1978: ''Die Kur'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1978: ''Magere Zeiten'' - (TV-Serie) - (11 Episoden) * 1979: ''Revolution in Frankfurt'' - (TV-Film) - Regie: [[Fritz Umgelter]] - Haaptacteuren: [[Silvia Tietz]], [[Ralph Misske]] - (als Vinzenz Fettmilch) * 1979: ''Phantasten'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Beauvais]] - Haaptacteuren: [[Manfred Krug]], [[Michael Degen]] - (als Hammerich) * 1979: ''Kommissariat 9'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1979: ''Treu und Redlichkeit'' - (TV-Film) - Regie: [[Tom Toelle]] - Haaptacteuren: [[Lambert Hamel]], [[Siegfried Kernen]] * 1979: ''...es ist die Liebe'' - (TV-Film) - Episod: ''Der Unfall'' - Regie: [[Hartmut Griesmayr]] - Haaptacteuren: [[Bruni Löbel]], [[Martin Semmelrogge]] - (als Erwin) * 1979: ''Der eiserne Gustav'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1979: ''Buddenbrooks'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1979: ''Wie erziehe ich meinen Vater'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1980: ''Pariser Geschichten'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1980: ''Aller guten Dinge sind drei. Serenade für Spieldose, Cello und Orgel'' - (TV-Film) - Regie: [[Rolf von Sydow]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Ruth Hausmeister]] - (als Disselkamp) * 1980: ''Der Thronfolger'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Maria Schell]], [[Jan Kollwitz]] - (als Friedrich Wilhelm I. von Preußen) * 1980: ''Der Floh im Ohr'' - (TV-Film) - Regie: [[Sigi Rothemund]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Loni von Friedl]] - (als August Ferraillon) * 1980: ''Knobbes Knoten'' - (TV-Film) - Regie: [[Georg Tressler]] - Haaptacteuren: [[Klaus Höhne]], [[Werner Kreindl]] * 1981: ''Tod eines Schülers'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1981: ''Der Wasserball von Schildershausen'' - (TV-Film) - Regie: [[ Michael Lähn]] - Haaptacteuren: [[Monika Schwarz]], Gernot Duda - (als Alois Schrombski) * 1981: ''St. Pauli-Landungsbrücken'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1981: ''Der Aufsteiger'' - (TV-Film) - Regie: [[Bernd Fischerauer]] - Haaptacteuren: [[Reiner Schöne]], [[Alexandra Bogojevic|Sascha Bogojevic]] - (als Creutz) * 1981-1988: ''Ein Fall für zwei'' - (TV-Serie) - (60 Episoden) * 1982: ''Villa zu vermieten'' - (TV-Film) - Regie: [[Thomas Engel]] - Haaptacteuren: [[Edith Heerdegen]], Claus Biederstaedt - (als Flimm) * 1982: ''Schwarz Rot Gold'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1982: ''Rom ist in der kleinsten Hütte '' - (TV-Serie) - (13 Episoden) * 1983: ''Klawitter'' - (TV-Film) - Regie: Günter Gräwert - Haaptacteuren: Gerhard Olschewski, [[Dieter Kirchlechner]] * 1983: ''Kinder unseres Volkes'' - (TV-Film) - Regie: [[ Stephan Rinser]] - Haaptacteuren: [[Witta Pohl]], Dietmar Schönherr - (als Siegfried) * 1983: ''Konsul Möllers Erben'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1983: ''Bitte recht amtlich'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) * 1983: ''Patchworkshop'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Finnern]] - Haaptacteuren: [[Edith Hancke]], [[Wolfgang Spier]] * 1983: ''Mondkräcker'' - (TV-Film) - Regie: [[Marco Serafini]] - Haaptacteuren: [[Willi Kowalj]], [[Silke Laehndorff]] * 1983: ''Flohmarkt'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1984: ''August der Starke'' - (TV-Film) - Regie: [[Rudolf Nussgruber]] - Haaptacteuren: [[Gert Fröbe]], [[Peter Fricke]] - (als Friedrich Wilhelm I. Prinz von Preußen) * 1984: ''Angelo und Luzy'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1984: ''Weißblaue Geschichten'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1984: ''Die Wiesingers'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1985: ''Neues aus Schildershausen - Schrombskis Tagebücher'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Itzenplitz]] - Haaptacteuren: Monika Schwarz, [[Peter von Zahn]] - (als Alois Schrombski) * 1985: ''Franz Xaver Brunnmayr'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1985: ''Der fröhliche Weinberg'' - (TV-Film) - Regie: [[Robert Stromberger]] - Haaptacteuren: [[Iris Stromberger]], [[Marga Krauthahn]] - (als Jean Baptiste Gunderloch) * 1985-1994: ''Diese Drombuschs'' - (TV-Serie) - (33 Episoden) * 1986-1990: ''Hessische Geschichten'' - (TV-Serie) - (11 Episoden) * 1988: ''Die Schwarzwaldklinik'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1989: ''Total Normal'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1989-1993: ''Mit Leib und Seele'' - (TV-Serie) - (51 Episoden) * 1990: ''Moselbrück'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1991: ''Der zerbrochene Krug'' - (TV-Film) - Regie: [[Heinz Schirk]] - Haaptacteuren: [[Ezard Haußmann]], Witta Pohl - (als Adam) * 1993: ''Der Betrogene'' - (TV-Film) - Regie: Heinz Schirk - Haaptacteuren: [[Corinne Touzet]], [[Robert Atzorn]] - (als Arno Kulm) * 1994: ''Schwarz greift ein'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1994-1998: ''Der König'' - (TV-Serie) - (32 Episoden) * 1995: ''Daniel, Philipp und das Wunder der Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Axel de Roche]] - Haaptacteuren: [[Toni Berger]], [[Miguel Herz-Kestranek]] - (als Philipp Ortlieb) * 1996: ''Der Schattenmann'' - (TV-Serie) - (5 Episoden) * 1997: ''Kap der Rache'' - (TV-Film) - Regie: Axel de Roche - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Timothy Peach]] - (als Johannes König) * 1999: ''Honigfalle - Verliebt in die Gefahr'' - (TV-Film) - Regie: Axel de Roche - Haaptacteuren: [[Hannes Jaenicke]], [[Agnieszka Wagner]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Strack Gunter}} [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Synchronspriecher]] [[Kategorie:Gebuer 1929]] [[Kategorie:Gestuerwen 1999]] bliw106edn5ysgrex1kd18akld8706s 2711327 2711320 2026-10-07T20:17:26Z Zinneke 34 /* als */ 2711327 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Günter Strack''', gebuer de [[4. Juni]] [[1929]] zu [[Darmstadt]], a gestuerwen den [[18. Januar]] [[1999]] zu [[Münchsteinach]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]] a Synchronspriecher. Hie war besonnesch bekannt duerch Televisiounsserie wéi ''Ein Fall für zwei'', ''Diese Drombuschs'', ''Mit Leib und Seele'' an ''Der König''. Am Kino hat hien eng Nieweroll am Film ''[[Torn Curtain]]'' vum [[Alfred Hitchcock]]. == Filmographie == === Kino === * 1961: ''Das Wunder des Malachias'' - Regie: [[Bernhard Wicki]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Richard Münch]] - (als Merz) * 1966: ''[[Torn Curtain]]'' - Regie: [[Alfred Hitchcock]] - Haaptacteuren: [[Paul Newman]], [[Julie Andrews]] - (als Professer Karl Manfred) * 1966: ''Maigret und sein grösster Fall'' - Regie: [[Alfred Weidenmann]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Françoise Prévost]] - (als Kommissär Delvigne) * 1974: ''The Odessa File'' - Regie: [[Ronald Neame]] - Haaptacteuren: [[Jon Voight]], [[Maximilian Schell]] - (als Kunik) * 1974: ''Eintausend Milliarden'' - Regie: [[Dieter Wedel]] - Haaptacteuren: [[Martin Benrath]], [[Klaus Schwarzkopf]] * 1974: ''Konfrontation'' - Regie: [[Rolf Lyssy]] - Haaptacteuren: [[Peter Bollag]], [[Marianne Kehlau]] * 1978: ''Die gläserne Zelle'' - Regie: [[Hans W. Geissendörfer]] - Haaptacteuren: [[Brigitte Fossey]], [[Helmut Griem]] - (als Goller) * 1983: ''Die Schaukel'' - Regie: [[Percy Adlon]] - Haaptacteuren: [[Anja Jaenicke]], [[Lena Stolze]] - (als von Zwinger) === Televisioun === * 1958: ''Der Datterich'' - (TV-Film) - Regie: [[Klaus Wagner]] - Haaptacteuren: [[Joseph Offenbach]], [[Walter Buschhoff]] - (als Schmidt) * 1960: ''Die Nacht in Zaandam'' - (TV-Film) - Regie: [[Ludwig Berger]] - Haaptacteuren: [[Rainer Brandt]], [[Kriemhild Falke]] - (als Ferdinand van Haaren) * 1962: ''Der Mann im Fahrstuhl'' - (TV-Film) - Regie: [[Horst Löbe]] - Haaptacteuren: [[Eva Ingeborg Scholz]], [[Hermann Lenschau]] - (als Harry Brown) * 1963: ''Die merkwürdigen Erlebnisse des Hansjürgen Weidlich'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1963: ''Verkündigung'' - (TV-Film) - Regie: [[Oswald Döpke]] - Haaptacteuren: [[Heinz Klevenow]], [[Lina Carstens]] - (als Jakobäus) * 1964: ''Wölfe und Schafe'' - (TV-Film) - Regie: [[Detlof Krüger]] - Haaptacteuren: [[Ida Ehre]], [[Kurt Nachmann]] - (als Gorjetzkij) * 1965: ''Landarzt Dr. Vandamme'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Schleif]] - Haaptacteuren: [[Marianne Prenzel]], [[Jochen Sehrndt]] - (als Dr. Pieter Vandamme) * 1965: ''Zucker'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Herbert Fleischmann]], [[Max Wittmann]] - (als Kilo) * 1965: ''Der Frieden'' - (TV-Film) - Regie: [[Günther Fleckenstein]] - Haaptacteuren: [[Siegmund Giesecke]], [[Willy Reichmann]] - (als Trygaios) * 1965: ''Mutter Courage und ihre Kinder - Eine Chronik aus dem Dreißigjährigen Krieg'' - (TV-Film) - Regie: [[Harry Buckwitz]] - Haaptacteuren: [[Lotte Lenya]], [[Ida Krottendorf]] - (als Feldwebel) * 1965: ''Die Flasche'' - (TV-Film) - Regie: [[Helmut Käutner]] - Haaptacteuren: [[Ivan Desny]], [[Ingrid van Bergen]] - (als Grischa) * 1966: ''Die Räuber'' - (TV-Film) - Regie: [[Heinrich Koch]] - Haaptacteuren: [[Paul Hartmann]], [[Klausjürgen Wussow]] - (als Roller) * 1966: ''Robin Hood, der edle Räuber'' - (TV-Film) - Regie: Helmut Käutner - Haaptacteuren: [[Hans von Borsody]], [[Alwy Becker]] - (als Klein John) * 1966: ''Im Jahre Neun'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Gerd Baltus]], [[Hans Söhnker]] - (als Arminius) * 1966: ''Cliff Dexter'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1967: ''Ein heißer Tag'' - (TV-Film) - Regie: [[Karl Heinz Deickert]] - (Kuerzfilm) * 1967: ''Das Arrangement'' - (TV-Film) - Regie: [[Günter Gräwert]] - Haaptacteuren: [[Alexander Kerst]], [[Luitgard Im]] - (als Rissleben) * 1967: ''Silo 15'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans-Dieter Schwarze]] - Haaptacteuren: [[Hannes Messemer]] - (als Hank McDonnel) * 1967: ''Heydrich in Prag'' - (TV-Film) - Regie: [[Rolf Hädrich]] - Haaptacteuren: [[Martin Benrath]], [[Horst Eisele]] - (als Böhme) * 1967: ''Das Klavier oder Die Geschichte vom Mann, der auszog, eine Insel zu suchen'' - (TV-Film) - Regie: [[Hajo Schedlich]] - Haaptacteuren: [[Gonzalo Medel]], [[Konstantin Paloff]] - (als Hans Christian Maria Krumbke) * 1967: ''Dieser Platonow...'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Hans Korte]], [[Lola Müthel]] - (als Ossip) * 1967: ''Sieben Wochen auf dem Eis'' - (TV-Film) - Regie: [[Fritz Umgelter]] - Haaptacteuren: [[Günter Mack]], [[Claus Biederstaedt]] - (als Romagna) * 1968: ''Carl Schurz'' - (TV-Film) - Regie: [[Rudolf Nussgruber]] - Haaptacteuren: [[Udo Vioff]], [[Gernot Duda]] - (als Blake) * 1968: ''Ein Bürger von Calais'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Carl Lange]], [[Irmgard Först]] - (als Edward) * 1968: ''Madame Bovary'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans-Dieter Schwarze]] - Haaptacteuren: [[Elfriede Irrall]], [[Dietmar Schönherr]] - (als Bovary) * 1968: ''Zu Hause'' - (TV-Film) - Regie: [[Karl Heinz Deickert]] - Haaptacteuren: [[Liane Hielscher]], [[Dorothea Wieck]] - (als Eduard) * 1978: ''Madame Sans-Gêne - Die schöne Wäscherin'' - (TV-Film) - Regie: Günter Gräwert - Haaptacteuren: [[Peter Weck]], [[Louise Martini]] - (als Lefèbvre) * 1969: ''Die grüne Nacht von Ziegenberg'' - (TV-Film) - Regie: [[ Gerd Winkler]] - Haaptacteuren: [[Michael Hinz]], [[Balduin Baas]] - (als Stern) * 1969: ''Damenquartett'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Fechner]] - Haaptacteuren: [[Sonja Karzau]], [[Renée Hepp]] - (als Landrat Heutig) * 1969: ''Im Auftrag der schwarzen Front'' - (TV-Film) - Regie: [[ Ludwig Cremer]] - Haaptacteuren: [[Willi Kowalj]], [[Karl-Josef Cramer]] - (als Grunow) * 1969: ''Die Kleinbürger'' - (TV-Film) - Regie: [[Werner Schlechte]] - Haaptacteuren: [[Wolfgang Engels]], [[Maria Singer]] - (als Tetjerew) * 1969: ''Seltsames Zwischenspiel'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: Elfriede Irrall, Herbert Fleischmann - (als Sam Evans) * 1969: ''Die mißbrauchten Liebesbriefe'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Angela Winkler]], Udo Vioff - (als Viktor Störteler) * 1969: ''Der Versager'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Fechner]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Ursula Schult]] - (als Dr. Sauerwein) * 1970: ''Gefährliche Neugier'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: Claus Biederstaedt, Angela Winkler - (als Zander) * 1970: ''Die Taubenaffäre'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Edgar Wiesemann]], Udo Vioff - (als Freund) * 1970: ''Tag der Rache'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1970: ''Sessel zwischen Stühlen'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Maria Körber]], [[Rolf Becker]] - (als Herbert Voigt) * 1970: ''Königin Christine'' - (TV-Film) - Regie: [[ Ludwig Cremer]] - Haaptacteuren: [[Kurt Meisel]], [[Kurt Ehrhardt]] - (als Carl Gustav) * 1970: ''Novellen aus dem wilden Westen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1970: ''Menschen'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Ullrich Haupt]], [[Reinhard von Hacht]] - (als Petunnikow) * 1970: ''Die blinden Ameisen'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Wolfgang Engels]], [[Edith Heerdegen]] - (als Fermin) * 1970: ''Vor Sonnenuntergang'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Werner Hinz]], [[Manfred Seipold]] - (als Erich Klamroth) * 1970: ''Flick-Flack'' - (TV-Film) - Regie: [[Gerd Winkler]] - Haaptacteuren: [[Wolfram Weniger]], [[Ilona Grübel]] - (als Fritz-Ludwig) * 1971: ''Gestern gelesen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1971: ''Die menschliche Pyramide oder Wohl dem, der eine Bleibe hat'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Leonard Steckel]], [[Ursula Herking]] - (als Bruno) * 1971: ''Viel Getu' um nichts'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Ulli Philipp]], [[Volkert Kraeft]] - (als Holzapfel) * 1971: ''Ende einer Dienstfahrt'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Alois Maria Giani]], [[Wolfgang Büttner]] - (als Kugl-Egger) * 1971-1981: ''Tatort'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 1971: ''Iwanow'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: Herbert Fleischmann, [[Andrea Jonasson]] - (als Borkin) * 1972: ''Einmal im Leben - Geschichte eines Eigenheims'' - (TV-Mini- Serie) - (3 Episoden) * 1972: ''Im Namen der Freiheit'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Margot Leonard]], [[Horst Frank]] - (als Shane) * 1972: ''Der Seitensprung des Genossen Barkassow'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans-Peter Kaufmann]] - Haaptacteuren: [[Hans Korte]], [[Dagmar Mettler]] - (als Tjatin) * 1972: ''Pulle + Pummi'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Lemmel]] - Haaptacteuren: [[Marion Kracht]], [[Dagmar Koller]] - (als Willi) * 1972: ''Manolescu - Die fast wahre Biographie eines Gauners'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Michael Heltau]], [[Hans Söhnker]] - (als Mr. Miller) * 1972: ''Pater Brown'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1978: ''Mit dem Strom'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Schleif]] - Haaptacteuren: [[Dieter Borsche]], Carl Lange - (als Krippendorf) * 1972: ''Der Illegale'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1972: ''Alexander Zwo'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1972: ''Das Klavier'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Anneliese Uhlig]], Maria Körber - (als Otto Borkowski) * 1973: ''Wenn alle anderen fehlen'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: Maria Körber, [[Ingeborg Lapsien]] * 1973: ''Das gefährliche Leben'' - (TV-Film) - Regie: [[Thomas Land]] - Haaptacteuren: [[Ilse Ritter]], [[Eva Brumby]] - (als Lauridsen) * 1973: ''Sieben Tage'' - (TV-Film) - Regie: [[Rainer Erler]] - Haaptacteuren: [[Wilfried Klaus]], [[Christel Bodenstein]] * 1973-1977: ''Sonderdezernat K1'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1974: ''Arsène Lupin'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1974: ''Telerop 2009'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1974: ''Neugierig wie ein Kind'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Rosemarie Fendel]], [[Sabine von Maydell]] * 1974: ''Schule der Frauen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Bitterli]], [[Wolfgang Deichsel]] - Haaptacteuren: [[Petra Redinger]], [[Heinz-Werner Kraehkamp]] - (als Arnold) * 1974-1975: ''Aus Liebe zum Sport'' - (TV-Serie) - (14 Episoden) * 1975: ''Die unfreiwilligen Reisen des Moritz August Benjowski'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1975: ''Comenius'' - (TV-Film) - Regie: [[Stanislav Barabas]] - Haaptacteuren: [[Thomas Holtzmann]], [[Evelyn Opela]] * 1975: ''Revolte im Erziehungshaus'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Elke Aberle]], [[Hans Caninenberg]] * 1975: ''Tristan'' - (TV-Film) - Regie: [[Herbert Ballmann]] - Haaptacteuren: [[Herlinde Latzko]], [[Gerd Baltus]] - (als Anton Klöterjahn) * 1975: ''Erziehung durch Dienstmädchen'' - (TV-Film) - Regie: [[ Klaus Emmerich]] - Haaptacteuren: [[Rolf Becker]], [[Rüdiger Kirschstein]] * 1975: ''Wie würden Sie entscheiden?'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1975: ''Timon von Athen'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Wolfgang Reichmann]], [[Horst Naumann]] - (als Flavius) * 1975: ''Des Christoffel von Grimmelshausen abenteuerlicher Simplicissimus'' - (TV-Mini-Serie) - (2 Episoden) * 1975: ''Die Kandidatin'' - (TV-Film) - Regie: [[Danielo Devaux]] - Haaptacteuren: [[Liesel Christ]], [[Erich Walther]] - (als Heini Schultze ) * 1975: ''Die Rakete'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Wedel]] - Haaptacteuren: [[Joachim Bißmeier]], [[Gerhard Olschewski]] - (als Sievers) * 1975-1977: ''Derrick'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1976: ''Hundert Mark'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1976: ''Geburtstage'' - (TV-Serie) * 1976: ''Alle Jahre wieder - Die Familie Semmeling'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1976: ''Die Affäre Lerouge'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1976: ''Datterich'' - (TV-Film) - Regie: [[Robert Stromberger]] - Haaptacteuren: [[Hermann Mink]], [[Ingeborg Schelle]] - (als Dummbach) * 1976: ''Die Babenberger in Österreich'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Klaus Maria Brandauer]], [[Hannelore Elsner]] * 1976: ''Der Winter, der ein Sommer war'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1976: ''Als wär's ein Stück von mir'' - (TV-Film) - Regie: [[August Everding]] - Haaptacteuren: [[Richard Münch]], [[Will Quadflieg]] * 1977: ''Dämonen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1977: ''Das Lamm des Armen'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: Horst Frank, [[Angelika Bender]] - (als Dupuy) * 1977: ''Das Rentenspiel'' - (TV-Film) - Regie: Dieter Wedel - Haaptacteuren: [[Klaus Schwarzkopf]], [[Klaus Löwitsch]] - (als Dr. Stutermund) * 1978: ''Vorhang auf, wir spielen Mord'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Mijou Kovacs]], [[Sigmar Solbach]] - (als Brandshaft) * 1978: ''Mein lieber Mann'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1978: ''Jugend, Liebe und die Wacht am Rhein'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Werner Hinz]], [[Constanze Engelbrecht]] - (als Bintz) * 1978: ''Ein Mann will nach oben'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 1978: ''Vorsicht! Frisch gewachst!'' - (TV-Serie) - (13 Episoden) * 1978: ''Die Kur'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1978: ''Magere Zeiten'' - (TV-Serie) - (11 Episoden) * 1979: ''Revolution in Frankfurt'' - (TV-Film) - Regie: [[Fritz Umgelter]] - Haaptacteuren: [[Silvia Tietz]], [[Ralph Misske]] - (als Vinzenz Fettmilch) * 1979: ''Phantasten'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Beauvais]] - Haaptacteuren: [[Manfred Krug]], [[Michael Degen]] - (als Hammerich) * 1979: ''Kommissariat 9'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1979: ''Treu und Redlichkeit'' - (TV-Film) - Regie: [[Tom Toelle]] - Haaptacteuren: [[Lambert Hamel]], [[Siegfried Kernen]] * 1979: ''...es ist die Liebe'' - (TV-Film) - Episod: ''Der Unfall'' - Regie: [[Hartmut Griesmayr]] - Haaptacteuren: [[Bruni Löbel]], [[Martin Semmelrogge]] - (als Erwin) * 1979: ''Der eiserne Gustav'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1979: ''Buddenbrooks'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1979: ''Wie erziehe ich meinen Vater'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1980: ''Pariser Geschichten'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1980: ''Aller guten Dinge sind drei. Serenade für Spieldose, Cello und Orgel'' - (TV-Film) - Regie: [[Rolf von Sydow]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Ruth Hausmeister]] - (als Disselkamp) * 1980: ''Der Thronfolger'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Maria Schell]], [[Jan Kollwitz]] - (als Friedrich Wilhelm I. von Preußen) * 1980: ''Der Floh im Ohr'' - (TV-Film) - Regie: [[Sigi Rothemund]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Loni von Friedl]] - (als August Ferraillon) * 1980: ''Knobbes Knoten'' - (TV-Film) - Regie: [[Georg Tressler]] - Haaptacteuren: [[Klaus Höhne]], [[Werner Kreindl]] * 1981: ''Tod eines Schülers'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1981: ''Der Wasserball von Schildershausen'' - (TV-Film) - Regie: [[ Michael Lähn]] - Haaptacteuren: [[Monika Schwarz]], Gernot Duda - (als Alois Schrombski) * 1981: ''St. Pauli-Landungsbrücken'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1981: ''Der Aufsteiger'' - (TV-Film) - Regie: [[Bernd Fischerauer]] - Haaptacteuren: [[Reiner Schöne]], [[Alexandra Bogojevic|Sascha Bogojevic]] - (als Creutz) * 1981-1988: ''Ein Fall für zwei'' - (TV-Serie) - (60 Episoden) * 1982: ''Villa zu vermieten'' - (TV-Film) - Regie: [[Thomas Engel]] - Haaptacteuren: [[Edith Heerdegen]], Claus Biederstaedt - (als Flimm) * 1982: ''Schwarz Rot Gold'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1982: ''Rom ist in der kleinsten Hütte '' - (TV-Serie) - (13 Episoden) * 1983: ''Klawitter'' - (TV-Film) - Regie: Günter Gräwert - Haaptacteuren: Gerhard Olschewski, [[Dieter Kirchlechner]] * 1983: ''Kinder unseres Volkes'' - (TV-Film) - Regie: [[ Stephan Rinser]] - Haaptacteuren: [[Witta Pohl]], Dietmar Schönherr - (als Siegfried) * 1983: ''Konsul Möllers Erben'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1983: ''Bitte recht amtlich'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) * 1983: ''Patchworkshop'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Finnern]] - Haaptacteuren: [[Edith Hancke]], [[Wolfgang Spier]] * 1983: ''Mondkräcker'' - (TV-Film) - Regie: [[Marco Serafini]] - Haaptacteuren: [[Willi Kowalj]], [[Silke Laehndorff]] * 1983: ''Flohmarkt'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1984: ''August der Starke'' - (TV-Film) - Regie: [[Rudolf Nussgruber]] - Haaptacteuren: [[Gert Fröbe]], [[Peter Fricke]] - (als Friedrich Wilhelm I. Prinz von Preußen) * 1984: ''Angelo und Luzy'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1984: ''Weißblaue Geschichten'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1984: ''Die Wiesingers'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1985: ''Neues aus Schildershausen - Schrombskis Tagebücher'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Itzenplitz]] - Haaptacteuren: Monika Schwarz, [[Peter von Zahn]] - (als Alois Schrombski) * 1985: ''Franz Xaver Brunnmayr'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1985: ''Der fröhliche Weinberg'' - (TV-Film) - Regie: [[Robert Stromberger]] - Haaptacteuren: [[Iris Stromberger]], [[Marga Krauthahn]] - (als Jean Baptiste Gunderloch) * 1985-1994: ''Diese Drombuschs'' - (TV-Serie) - (33 Episoden) * 1986-1990: ''Hessische Geschichten'' - (TV-Serie) - (11 Episoden) * 1988: ''Die Schwarzwaldklinik'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1989: ''Total Normal'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1989-1993: ''Mit Leib und Seele'' - (TV-Serie) - (51 Episoden) * 1990: ''Moselbrück'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1991: ''Der zerbrochene Krug'' - (TV-Film) - Regie: [[Heinz Schirk]] - Haaptacteuren: [[Ezard Haußmann]], Witta Pohl - (als Adam) * 1993: ''Der Betrogene'' - (TV-Film) - Regie: Heinz Schirk - Haaptacteuren: [[Corinne Touzet]], [[Robert Atzorn]] - (als Arno Kulm) * 1994: ''Schwarz greift ein'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1994-1998: ''Der König'' - (TV-Serie) - (32 Episoden) * 1995: ''Daniel, Philipp und das Wunder der Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Axel de Roche]] - Haaptacteuren: [[Toni Berger]], [[Miguel Herz-Kestranek]] - (als Philipp Ortlieb) * 1996: ''Der Schattenmann'' - (TV-Serie) - (5 Episoden) * 1997: ''Kap der Rache'' - (TV-Film) - Regie: Axel de Roche - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Timothy Peach]] - (als Johannes König) * 1999: ''Honigfalle - Verliebt in die Gefahr'' - (TV-Film) - Regie: Axel de Roche - Haaptacteuren: [[Hannes Jaenicke]], [[Agnieszka Wagner]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Strack Gunter}} [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Synchronspriecher]] [[Kategorie:Gebuer 1929]] [[Kategorie:Gestuerwen 1999]] ij4m0l9cezvz0699yqiptx35rugida8 2711329 2711327 2026-10-07T20:22:29Z GilPe 14980 2711329 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Günter Strack''', gebuer de [[4. Juni]] [[1929]] zu [[Darmstadt]], a gestuerwen den [[18. Januar]] [[1999]] zu [[Münchsteinach]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]] a Synchronspriecher. Hie war besonnesch bekannt duerch Televisiounsserie wéi ''Ein Fall für zwei'', ''Diese Drombuschs'', ''Mit Leib und Seele'' an ''Der König''. Am Kino hat hien eng Nieweroll am Film ''[[Torn Curtain]]'' vum [[Alfred Hitchcock]]. == Filmographie == === Kino === * 1961: ''Das Wunder des Malachias'' - Regie: [[Bernhard Wicki]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Richard Münch]] - (als Merz) * 1966: ''[[Torn Curtain]]'' - Regie: [[Alfred Hitchcock]] - Haaptacteuren: [[Paul Newman]], [[Julie Andrews]] - (als Professer Karl Manfred) * 1966: ''Maigret und sein grösster Fall'' - Regie: [[Alfred Weidenmann]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Françoise Prévost]] - (als Kommissär Delvigne) * 1974: ''The Odessa File'' - Regie: [[Ronald Neame]] - Haaptacteuren: [[Jon Voight]], [[Maximilian Schell]] - (als Kunik) * 1974: ''Eintausend Milliarden'' - Regie: [[Dieter Wedel]] - Haaptacteuren: [[Martin Benrath]], [[Klaus Schwarzkopf]] * 1974: ''Konfrontation'' - Regie: [[Rolf Lyssy]] - Haaptacteuren: [[Peter Bollag]], [[Marianne Kehlau]] * 1978: ''Die gläserne Zelle'' - Regie: [[Hans W. Geissendörfer]] - Haaptacteuren: [[Brigitte Fossey]], [[Helmut Griem]] - (als Goller) * 1983: ''Die Schaukel'' - Regie: [[Percy Adlon]] - Haaptacteuren: [[Anja Jaenicke]], [[Lena Stolze]] - (als von Zwinger) === Televisioun === * 1958: ''Der Datterich'' - (TV-Film) - Regie: [[Klaus Wagner]] - Haaptacteuren: [[Joseph Offenbach]], [[Walter Buschhoff]] - (als Schmidt) * 1960: ''Die Nacht in Zaandam'' - (TV-Film) - Regie: [[Ludwig Berger]] - Haaptacteuren: [[Rainer Brandt]], [[Kriemhild Falke]] - (als Ferdinand van Haaren) * 1962: ''Der Mann im Fahrstuhl'' - (TV-Film) - Regie: [[Horst Löbe]] - Haaptacteuren: [[Eva Ingeborg Scholz]], [[Hermann Lenschau]] - (als Harry Brown) * 1963: ''Die merkwürdigen Erlebnisse des Hansjürgen Weidlich'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1963: ''Verkündigung'' - (TV-Film) - Regie: [[Oswald Döpke]] - Haaptacteuren: [[Heinz Klevenow]], [[Lina Carstens]] - (als Jakobäus) * 1964: ''Wölfe und Schafe'' - (TV-Film) - Regie: [[Detlof Krüger]] - Haaptacteuren: [[Ida Ehre]], [[Kurt Nachmann]] - (als Gorjetzkij) * 1965: ''Landarzt Dr. Vandamme'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Schleif]] - Haaptacteuren: [[Marianne Prenzel]], [[Jochen Sehrndt]] - (als Dr. Pieter Vandamme) * 1965: ''Zucker'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Herbert Fleischmann]], [[Max Wittmann]] - (als Kilo) * 1965: ''Der Frieden'' - (TV-Film) - Regie: [[Günther Fleckenstein]] - Haaptacteuren: [[Siegmund Giesecke]], [[Willy Reichmann]] - (als Trygaios) * 1965: ''Mutter Courage und ihre Kinder - Eine Chronik aus dem Dreißigjährigen Krieg'' - (TV-Film) - Regie: [[Harry Buckwitz]] - Haaptacteuren: [[Lotte Lenya]], [[Ida Krottendorf]] - (als Feldwebel) * 1965: ''Die Flasche'' - (TV-Film) - Regie: [[Helmut Käutner]] - Haaptacteuren: [[Ivan Desny]], [[Ingrid van Bergen]] - (als Grischa) * 1966: ''Die Räuber'' - (TV-Film) - Regie: [[Heinrich Koch]] - Haaptacteuren: [[Paul Hartmann]], [[Klausjürgen Wussow]] - (als Roller) * 1966: ''Robin Hood, der edle Räuber'' - (TV-Film) - Regie: Helmut Käutner - Haaptacteuren: [[Hans von Borsody]], [[Alwy Becker]] - (als Klein John) * 1966: ''Im Jahre Neun'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Gerd Baltus]], [[Hans Söhnker]] - (als Arminius) * 1966: ''Cliff Dexter'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1967: ''Ein heißer Tag'' - (TV-Film) - Regie: [[Karl Heinz Deickert]] - (Kuerzfilm) * 1967: ''Das Arrangement'' - (TV-Film) - Regie: [[Günter Gräwert]] - Haaptacteuren: [[Alexander Kerst]], [[Luitgard Im]] - (als Rissleben) * 1967: ''Silo 15'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans-Dieter Schwarze]] - Haaptacteuren: [[Hannes Messemer]] - (als Hank McDonnel) * 1967: ''Heydrich in Prag'' - (TV-Film) - Regie: [[Rolf Hädrich]] - Haaptacteuren: [[Martin Benrath]], [[Horst Eisele]] - (als Böhme) * 1967: ''Das Klavier oder Die Geschichte vom Mann, der auszog, eine Insel zu suchen'' - (TV-Film) - Regie: [[Hajo Schedlich]] - Haaptacteuren: [[Gonzalo Medel]], [[Konstantin Paloff]] - (als Hans Christian Maria Krumbke) * 1967: ''Dieser Platonow...'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Hans Korte]], [[Lola Müthel]] - (als Ossip) * 1967: ''Sieben Wochen auf dem Eis'' - (TV-Film) - Regie: [[Fritz Umgelter]] - Haaptacteuren: [[Günter Mack]], [[Claus Biederstaedt]] - (als Romagna) * 1968: ''Carl Schurz'' - (TV-Film) - Regie: [[Rudolf Nussgruber]] - Haaptacteuren: [[Udo Vioff]], [[Gernot Duda]] - (als Blake) * 1968: ''Ein Bürger von Calais'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Carl Lange (Schauspiller)|Carl Lange]], [[Irmgard Först]] - (als Edward) * 1968: ''Madame Bovary'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans-Dieter Schwarze]] - Haaptacteuren: [[Elfriede Irrall]], [[Dietmar Schönherr]] - (als Bovary) * 1968: ''Zu Hause'' - (TV-Film) - Regie: [[Karl Heinz Deickert]] - Haaptacteuren: [[Liane Hielscher]], [[Dorothea Wieck]] - (als Eduard) * 1978: ''Madame Sans-Gêne - Die schöne Wäscherin'' - (TV-Film) - Regie: Günter Gräwert - Haaptacteuren: [[Peter Weck]], [[Louise Martini]] - (als Lefèbvre) * 1969: ''Die grüne Nacht von Ziegenberg'' - (TV-Film) - Regie: [[Gerd Winkler]] - Haaptacteuren: [[Michael Hinz]], [[Balduin Baas]] - (als Stern) * 1969: ''Damenquartett'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Fechner]] - Haaptacteuren: [[Sonja Karzau]], [[Renée Hepp]] - (als Landrat Heutig) * 1969: ''Im Auftrag der schwarzen Front'' - (TV-Film) - Regie: [[Ludwig Cremer]] - Haaptacteuren: [[Willi Kowalj]], [[Karl-Josef Cramer]] - (als Grunow) * 1969: ''Die Kleinbürger'' - (TV-Film) - Regie: [[Werner Schlechte]] - Haaptacteuren: [[Wolfgang Engels]], [[Maria Singer]] - (als Tetjerew) * 1969: ''Seltsames Zwischenspiel'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: Elfriede Irrall, Herbert Fleischmann - (als Sam Evans) * 1969: ''Die mißbrauchten Liebesbriefe'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Angela Winkler]], Udo Vioff - (als Viktor Störteler) * 1969: ''Der Versager'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Fechner]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Ursula Schult]] - (als Dr. Sauerwein) * 1970: ''Gefährliche Neugier'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: Claus Biederstaedt, Angela Winkler - (als Zander) * 1970: ''Die Taubenaffäre'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Edgar Wiesemann]], Udo Vioff - (als Freund) * 1970: ''Tag der Rache'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1970: ''Sessel zwischen Stühlen'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Maria Körber]], [[Rolf Becker]] - (als Herbert Voigt) * 1970: ''Königin Christine'' - (TV-Film) - Regie: [[Ludwig Cremer]] - Haaptacteuren: [[Kurt Meisel]], [[Kurt Ehrhardt]] - (als Carl Gustav) * 1970: ''Novellen aus dem wilden Westen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1970: ''Menschen'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Ullrich Haupt]], [[Reinhard von Hacht]] - (als Petunnikow) * 1970: ''Die blinden Ameisen'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Wolfgang Engels]], [[Edith Heerdegen]] - (als Fermin) * 1970: ''Vor Sonnenuntergang'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Werner Hinz]], [[Manfred Seipold]] - (als Erich Klamroth) * 1970: ''Flick-Flack'' - (TV-Film) - Regie: [[Gerd Winkler]] - Haaptacteuren: [[Wolfram Weniger]], [[Ilona Grübel]] - (als Fritz-Ludwig) * 1971: ''Gestern gelesen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1971: ''Die menschliche Pyramide oder Wohl dem, der eine Bleibe hat'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Leonard Steckel]], [[Ursula Herking]] - (als Bruno) * 1971: ''Viel Getu' um nichts'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Ulli Philipp]], [[Volkert Kraeft]] - (als Holzapfel) * 1971: ''Ende einer Dienstfahrt'' - (TV-Film) - Regie: Hans-Dieter Schwarze - Haaptacteuren: [[Alois Maria Giani]], [[Wolfgang Büttner]] - (als Kugl-Egger) * 1971-1981: ''Tatort'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 1971: ''Iwanow'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: Herbert Fleischmann, [[Andrea Jonasson]] - (als Borkin) * 1972: ''Einmal im Leben - Geschichte eines Eigenheims'' - (TV-Mini- Serie) - (3 Episoden) * 1972: ''Im Namen der Freiheit'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Margot Leonard]], [[Horst Frank]] - (als Shane) * 1972: ''Der Seitensprung des Genossen Barkassow'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans-Peter Kaufmann]] - Haaptacteuren: [[Hans Korte]], [[Dagmar Mettler]] - (als Tjatin) * 1972: ''Pulle + Pummi'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Lemmel]] - Haaptacteuren: [[Marion Kracht]], [[Dagmar Koller]] - (als Willi) * 1972: ''Manolescu - Die fast wahre Biographie eines Gauners'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Michael Heltau]], [[Hans Söhnker]] - (als Mr. Miller) * 1972: ''Pater Brown'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1978: ''Mit dem Strom'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Schleif]] - Haaptacteuren: [[Dieter Borsche]], Carl Lange - (als Krippendorf) * 1972: ''Der Illegale'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1972: ''Alexander Zwo'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1972: ''Das Klavier'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Anneliese Uhlig]], Maria Körber - (als Otto Borkowski) * 1973: ''Wenn alle anderen fehlen'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: Maria Körber, [[Ingeborg Lapsien]] * 1973: ''Das gefährliche Leben'' - (TV-Film) - Regie: [[Thomas Land]] - Haaptacteuren: [[Ilse Ritter]], [[Eva Brumby]] - (als Lauridsen) * 1973: ''Sieben Tage'' - (TV-Film) - Regie: [[Rainer Erler]] - Haaptacteuren: [[Wilfried Klaus]], [[Christel Bodenstein]] * 1973-1977: ''Sonderdezernat K1'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1974: ''Arsène Lupin'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1974: ''Telerop 2009'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1974: ''Neugierig wie ein Kind'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Rosemarie Fendel]], [[Sabine von Maydell]] * 1974: ''Schule der Frauen'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Bitterli]], [[Wolfgang Deichsel]] - Haaptacteuren: [[Petra Redinger]], [[Heinz-Werner Kraehkamp]] - (als Arnold) * 1974-1975: ''Aus Liebe zum Sport'' - (TV-Serie) - (14 Episoden) * 1975: ''Die unfreiwilligen Reisen des Moritz August Benjowski'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1975: ''Comenius'' - (TV-Film) - Regie: [[Stanislav Barabas]] - Haaptacteuren: [[Thomas Holtzmann]], [[Evelyn Opela]] * 1975: ''Revolte im Erziehungshaus'' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Elke Aberle]], [[Hans Caninenberg]] * 1975: ''Tristan'' - (TV-Film) - Regie: [[Herbert Ballmann]] - Haaptacteuren: [[Herlinde Latzko]], [[Gerd Baltus]] - (als Anton Klöterjahn) * 1975: ''Erziehung durch Dienstmädchen'' - (TV-Film) - Regie: [[Klaus Emmerich]] - Haaptacteuren: [[Rolf Becker]], [[Rüdiger Kirschstein]] * 1975: ''Wie würden Sie entscheiden?'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1975: ''Timon von Athen'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Wolfgang Reichmann]], [[Horst Naumann]] - (als Flavius) * 1975: ''Des Christoffel von Grimmelshausen abenteuerlicher Simplicissimus'' - (TV-Mini-Serie) - (2 Episoden) * 1975: ''Die Kandidatin'' - (TV-Film) - Regie: [[Danielo Devaux]] - Haaptacteuren: [[Liesel Christ]], [[Erich Walther]] - (als Heini Schultze ) * 1975: ''Die Rakete'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Wedel]] - Haaptacteuren: [[Joachim Bißmeier]], [[Gerhard Olschewski]] - (als Sievers) * 1975-1977: ''Derrick'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1976: ''Hundert Mark'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1976: ''Geburtstage'' - (TV-Serie) * 1976: ''Alle Jahre wieder - Die Familie Semmeling'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1976: ''Die Affäre Lerouge'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1976: ''Datterich'' - (TV-Film) - Regie: [[Robert Stromberger]] - Haaptacteuren: [[Hermann Mink]], [[Ingeborg Schelle]] - (als Dummbach) * 1976: ''Die Babenberger in Österreich'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Klaus Maria Brandauer]], [[Hannelore Elsner]] * 1976: ''Der Winter, der ein Sommer war'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1976: ''Als wär's ein Stück von mir'' - (TV-Film) - Regie: [[August Everding]] - Haaptacteuren: [[Richard Münch]], [[Will Quadflieg]] * 1977: ''Dämonen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1977: ''Das Lamm des Armen'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: Horst Frank, [[Angelika Bender]] - (als Dupuy) * 1977: ''Das Rentenspiel'' - (TV-Film) - Regie: Dieter Wedel - Haaptacteuren: [[Klaus Schwarzkopf]], [[Klaus Löwitsch]] - (als Dr. Stutermund) * 1978: ''Vorhang auf, wir spielen Mord'' - (TV-Film) - Regie: Fritz Umgelter - Haaptacteuren: [[Mijou Kovacs]], [[Sigmar Solbach]] - (als Brandshaft) * 1978: ''Mein lieber Mann'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1978: ''Jugend, Liebe und die Wacht am Rhein'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Werner Hinz]], [[Constanze Engelbrecht]] - (als Bintz) * 1978: ''Ein Mann will nach oben'' - (TV-Serie) - (7 Episoden) * 1978: ''Vorsicht! Frisch gewachst!'' - (TV-Serie) - (13 Episoden) * 1978: ''Die Kur'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1978: ''Magere Zeiten'' - (TV-Serie) - (11 Episoden) * 1979: ''Revolution in Frankfurt'' - (TV-Film) - Regie: [[Fritz Umgelter]] - Haaptacteuren: [[Silvia Tietz]], [[Ralph Misske]] - (als Vinzenz Fettmilch) * 1979: ''Phantasten'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Beauvais]] - Haaptacteuren: [[Manfred Krug]], [[Michael Degen]] - (als Hammerich) * 1979: ''Kommissariat 9'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1979: ''Treu und Redlichkeit'' - (TV-Film) - Regie: [[Tom Toelle]] - Haaptacteuren: [[Lambert Hamel]], [[Siegfried Kernen]] * 1979: ''...es ist die Liebe'' - (TV-Film) - Episod: ''Der Unfall'' - Regie: [[Hartmut Griesmayr]] - Haaptacteuren: [[Bruni Löbel]], [[Martin Semmelrogge]] - (als Erwin) * 1979: ''Der eiserne Gustav'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1979: ''Buddenbrooks'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1979: ''Wie erziehe ich meinen Vater'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1980: ''Pariser Geschichten'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1980: ''Aller guten Dinge sind drei. Serenade für Spieldose, Cello und Orgel'' - (TV-Film) - Regie: [[Rolf von Sydow]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Ruth Hausmeister]] - (als Disselkamp) * 1980: ''Der Thronfolger'' - (TV-Film) - Regie: Oswald Döpke - Haaptacteuren: [[Maria Schell]], [[Jan Kollwitz]] - (als Friedrich Wilhelm I. von Preußen) * 1980: ''Der Floh im Ohr'' - (TV-Film) - Regie: [[Sigi Rothemund]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Loni von Friedl]] - (als August Ferraillon) * 1980: ''Knobbes Knoten'' - (TV-Film) - Regie: [[Georg Tressler]] - Haaptacteuren: [[Klaus Höhne]], [[Werner Kreindl]] * 1981: ''Tod eines Schülers'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1981: ''Der Wasserball von Schildershausen'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Lähn]] - Haaptacteuren: [[Monika Schwarz]], Gernot Duda - (als Alois Schrombski) * 1981: ''St. Pauli-Landungsbrücken'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1981: ''Der Aufsteiger'' - (TV-Film) - Regie: [[Bernd Fischerauer]] - Haaptacteuren: [[Reiner Schöne]], [[Alexandra Bogojevic|Sascha Bogojevic]] - (als Creutz) * 1981-1988: ''Ein Fall für zwei'' - (TV-Serie) - (60 Episoden) * 1982: ''Villa zu vermieten'' - (TV-Film) - Regie: [[Thomas Engel]] - Haaptacteuren: [[Edith Heerdegen]], Claus Biederstaedt - (als Flimm) * 1982: ''Schwarz Rot Gold'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1982: ''Rom ist in der kleinsten Hütte'' - (TV-Serie) - (13 Episoden) * 1983: ''Klawitter'' - (TV-Film) - Regie: Günter Gräwert - Haaptacteuren: Gerhard Olschewski, [[Dieter Kirchlechner]] * 1983: ''Kinder unseres Volkes'' - (TV-Film) - Regie: [[Stephan Rinser]] - Haaptacteuren: [[Witta Pohl]], Dietmar Schönherr - (als Siegfried) * 1983: ''Konsul Möllers Erben'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1983: ''Bitte recht amtlich'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) * 1983: ''Patchworkshop'' - (TV-Film) - Regie: [[Dieter Finnern]] - Haaptacteuren: [[Edith Hancke]], [[Wolfgang Spier]] * 1983: ''Mondkräcker'' - (TV-Film) - Regie: [[Marco Serafini]] - Haaptacteuren: [[Willi Kowalj]], [[Silke Laehndorff]] * 1983: ''Flohmarkt'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1984: ''August der Starke'' - (TV-Film) - Regie: [[Rudolf Nussgruber]] - Haaptacteuren: [[Gert Fröbe]], [[Peter Fricke]] - (als Friedrich Wilhelm I. Prinz von Preußen) * 1984: ''Angelo und Luzy'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1984: ''Weißblaue Geschichten'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1984: ''Die Wiesingers'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1985: ''Neues aus Schildershausen - Schrombskis Tagebücher'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Itzenplitz]] - Haaptacteuren: Monika Schwarz, [[Peter von Zahn]] - (als Alois Schrombski) * 1985: ''Franz Xaver Brunnmayr'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1985: ''Der fröhliche Weinberg'' - (TV-Film) - Regie: [[Robert Stromberger]] - Haaptacteuren: [[Iris Stromberger]], [[Marga Krauthahn]] - (als Jean Baptiste Gunderloch) * 1985-1994: ''Diese Drombuschs'' - (TV-Serie) - (33 Episoden) * 1986-1990: ''Hessische Geschichten'' - (TV-Serie) - (11 Episoden) * 1988: ''Die Schwarzwaldklinik'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1989: ''Total Normal'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1989-1993: ''Mit Leib und Seele'' - (TV-Serie) - (51 Episoden) * 1990: ''Moselbrück'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1991: ''Der zerbrochene Krug'' - (TV-Film) - Regie: [[Heinz Schirk]] - Haaptacteuren: [[Ezard Haußmann]], Witta Pohl - (als Adam) * 1993: ''Der Betrogene'' - (TV-Film) - Regie: Heinz Schirk - Haaptacteuren: [[Corinne Touzet]], [[Robert Atzorn]] - (als Arno Kulm) * 1994: ''Schwarz greift ein'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1994-1998: ''Der König'' - (TV-Serie) - (32 Episoden) * 1995: ''Daniel, Philipp und das Wunder der Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Axel de Roche]] - Haaptacteuren: [[Toni Berger]], [[Miguel Herz-Kestranek]] - (als Philipp Ortlieb) * 1996: ''Der Schattenmann'' - (TV-Serie) - (5 Episoden) * 1997: ''Kap der Rache'' - (TV-Film) - Regie: Axel de Roche - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Timothy Peach]] - (als Johannes König) * 1999: ''Honigfalle - Verliebt in die Gefahr'' - (TV-Film) - Regie: Axel de Roche - Haaptacteuren: [[Hannes Jaenicke]], [[Agnieszka Wagner]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Strack Gunter}} [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Synchronspriecher]] [[Kategorie:Gebuer 1929]] [[Kategorie:Gestuerwen 1999]] gqww00f3cp7f0s6le93besh3zgz5i7q 0 177346 2711313 2026-10-07T19:41:29Z Zinneke 34 Q de: 2711313 wikitext text/x-wiki {{skizz}} {{Infobox Gebai}} [[File:Karte der Prager Burg.png|mini|Plang]] D''''Prager Buerg''' ([[tschechesch]]: ''Pražský hrad'' [ˈpraʃskiː ˈɦrat]) ass déi fréier Residenz vun de Kinneke vu [[Béimen]] am [[Hradschin]] (Buergquartier), an der tschechescher Haaptstad [[Prag]]. Mat enger Fläch vu bal 70.000 Quadratmeter ass si déi gréisst zoue Buerganlag op der Welt. Si gouf am 9. Joerhonnert gebaut an zanterhier ëmmer nees verännert: Generatioune vu Baumeeschteren a verschiddene Baustiler waren dru bedeelegt, déi eenzel historesch Etappe vun der Geschicht hunn hir Spuren hannerlooss. Si war Residenz vun de Kinneke vu Béimen, vun zwéi Keesere vum [[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun|Hellege Réimesche Räich]] (dem [[Karel IV. (HRR)|Karel IV.]] an dem [[Wenzel (HRR)|Wenzeld]] aus dem Haus Lëtzebuerg), a vun de Presidente vun der [[Tschechoslowakei]]. Haut ass se de Sëtz vum President vun [[Tschechien]]. Matzen an der Prager Buerg steet de [[Veitsdoum]], eng Kathedral am [[Gotik|gotesche Stil]]. [[Kategorie:Buergen an Tschechien]] [[Kategorie:Prag]] 3dp4uz2dbtzkhdc9zwplg53bvjsc0za 2711314 2711313 2026-10-07T19:42:03Z Zinneke 34 2711314 wikitext text/x-wiki {{skizz}} {{Infobox Gebai}} [[File:Karte der Prager Burg.png|mini|Plang]] D''''Prager Buerg''' ([[tschechesch]]: ''Pražský hrad'' [ˈpraʃskiː ˈɦrat]) ass déi fréier Residenz vun de Kinneke vu [[Béimen]] am [[Hradschin]] (Buergquartier), an der tschechescher Haaptstad [[Prag]]. Mat enger Fläch vu bal 70.000 Quadratmeter ass si déi gréisst zoue Buerganlag op der Welt. Si gouf am 9. Joerhonnert gebaut an zanterhier ëmmer nees verännert: Generatioune vu Baumeeschteren a verschiddene Baustiler waren dru bedeelegt, déi eenzel historesch Etappe vun der Geschicht hunn hir Spuren hannerlooss. Si war Residenz vun de Kinneke vu Béimen, vun zwéi Keesere vum [[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun|Hellege Réimesche Räich]] (dem [[Karel IV. (HRR)|Karel IV.]] an dem [[Wenzel (HRR)|Wenzeld]] aus dem Haus Lëtzebuerg), a vun de Presidente vun der [[Tschechoslowakei]]. Haut ass se de Sëtz vum President vun [[Tschechien]]. Matzen an der Prager Buerg steet de [[Veitsdoum]], eng Kathedral am [[Gotik|gotesche Stil]]. == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Buergen an Tschechien]] [[Kategorie:Prag]] ktcrg0xkhn10dwpbf1ibz7te4z659zq 2711315 2711314 2026-10-07T19:43:44Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Buergen an Tschechien]] ewechgeholl; [[Kategorie:Buergen a Schlässer an Tschechien]] derbäigesat 2711315 wikitext text/x-wiki {{skizz}} {{Infobox Gebai}} [[File:Karte der Prager Burg.png|mini|Plang]] D''''Prager Buerg''' ([[tschechesch]]: ''Pražský hrad'' [ˈpraʃskiː ˈɦrat]) ass déi fréier Residenz vun de Kinneke vu [[Béimen]] am [[Hradschin]] (Buergquartier), an der tschechescher Haaptstad [[Prag]]. Mat enger Fläch vu bal 70.000 Quadratmeter ass si déi gréisst zoue Buerganlag op der Welt. Si gouf am 9. Joerhonnert gebaut an zanterhier ëmmer nees verännert: Generatioune vu Baumeeschteren a verschiddene Baustiler waren dru bedeelegt, déi eenzel historesch Etappe vun der Geschicht hunn hir Spuren hannerlooss. Si war Residenz vun de Kinneke vu Béimen, vun zwéi Keesere vum [[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun|Hellege Réimesche Räich]] (dem [[Karel IV. (HRR)|Karel IV.]] an dem [[Wenzel (HRR)|Wenzeld]] aus dem Haus Lëtzebuerg), a vun de Presidente vun der [[Tschechoslowakei]]. Haut ass se de Sëtz vum President vun [[Tschechien]]. Matzen an der Prager Buerg steet de [[Veitsdoum]], eng Kathedral am [[Gotik|gotesche Stil]]. == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Buergen a Schlässer an Tschechien]] [[Kategorie:Prag]] 9m5awfmqs46n5m0y1n7v9i0dzsmbl0o 2711316 2711315 2026-10-07T19:52:43Z Zinneke 34 2711316 wikitext text/x-wiki {{skizz}} {{Infobox Gebai}} [[File:Karte der Prager Burg.png|mini|Plang]] D''''Prager Buerg''' ([[tschechesch]]: ''Pražský hrad'' [ˈpraʃskiː ˈɦrat]) ass déi fréier Residenz vun de Kinneke vu [[Béimen]] am [[Hradschin]] (Buergquartier), an der tschechescher Haaptstad [[Prag]]. Mat enger Fläch vu bal 70.000 Quadratmeter ass si déi gréisst zoue Buerganlag op der Welt. Si gouf am 9. Joerhonnert gebaut an zanterhier ëmmer nees verännert: Generatioune vu Baumeeschteren a verschiddene Baustiler waren dru bedeelegt, déi eenzel historesch Etappe vun der Geschicht hunn hir Spuren hannerlooss. Si war Residenz vun de Kinneke vu Béimen, vun zwéi Keesere vum [[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun|Hellege Réimesche Räich]] (dem [[Karel IV. (HRR)|Karel IV.]] an dem [[Wenzel (HRR)|Wenzeld]] aus dem Haus Lëtzebuerg), a vun de Presidente vun der [[Tschechoslowakei]]. Haut ass se de Sëtz vum President vun [[Tschechien]]. Matzen an der Prager Buerg steet de [[Veitsdoum]], eng Kathedral am [[Gotik|gotesche Stil]] an d'[[Basilika vum Hellege Georges]] (''Bazilika svatého Jiří''), am [[romanik|romanesche Stil]]. == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Buergen a Schlässer an Tschechien]] [[Kategorie:Prag]] d8p46a4s0w3a0gddcr9nwn602dvx0n0 2711321 2711316 2026-10-07T20:01:50Z Mobby 12 60927 2711321 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Gebai}} [[File:Karte der Prager Burg.png|mini|Plang]] D''''Prager Buerg''' ([[tschechesch]]: ''Pražský hrad'' [ˈpraʃskiː ˈɦrat]) ass déi fréier Residenz vun de Kinneke vu [[Béimen]] am [[Hradschin]] (Buergquartier), an der tschechescher Haaptstad [[Prag]]. Mat enger Fläch vu bal 70.000 Quadratmeter ass si déi gréisst zoue Buerganlag op der Welt. Si gouf am 9. Joerhonnert gebaut an zanterhier ëmmer nees verännert: Generatioune vu Baumeeschteren a verschiddene Baustiler waren dru bedeelegt, déi eenzel historesch Etappe vun der Geschicht hunn hir Spuren hannerlooss. Si war Residenz vun de Kinneke vu Béimen, vun zwéi Keesere vum [[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun|Hellege Réimesche Räich]] (dem [[Karel IV. (HRR)|Karel IV.]] an dem [[Wenzel (HRR)|Wenzeld]] aus dem Haus Lëtzebuerg), a vun de Presidente vun der [[Tschechoslowakei]]. Haut ass se de Sëtz vum President vun [[Tschechien]]. Matzen an der Prager Buerg steet de [[Veitsdoum]], eng Kathedral am [[Gotik|gotesche Stil]] an d'[[Basilika vum Hellege Georges]] (''Bazilika svatého Jiří''), am [[romanik|romanesche Stil]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Buergen a Schlässer an Tschechien]] [[Kategorie:Prag]] 1es2qgbs2kltex2vnffvn20ijozzqrl 2711322 2711321 2026-10-07T20:03:25Z Mobby 12 60927 2711322 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Schlass}} [[File:Karte der Prager Burg.png|mini|Plang]] D''''Prager Buerg''' ([[tschechesch]]: ''Pražský hrad'' [ˈpraʃskiː ˈɦrat]) ass déi fréier Residenz vun de Kinneke vu [[Béimen]] am [[Hradschin]] (Buergquartier), an der tschechescher Haaptstad [[Prag]]. Mat enger Fläch vu bal 70.000 Quadratmeter ass si déi gréisst zoue Buerganlag op der Welt. Si gouf am 9. Joerhonnert gebaut an zanterhier ëmmer nees verännert: Generatioune vu Baumeeschteren a verschiddene Baustiler waren dru bedeelegt, déi eenzel historesch Etappe vun der Geschicht hunn hir Spuren hannerlooss. Si war Residenz vun de Kinneke vu Béimen, vun zwéi Keesere vum [[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun|Hellege Réimesche Räich]] (dem [[Karel IV. (HRR)|Karel IV.]] an dem [[Wenzel (HRR)|Wenzeld]] aus dem Haus Lëtzebuerg), a vun de Presidente vun der [[Tschechoslowakei]]. Haut ass se de Sëtz vum President vun [[Tschechien]]. Matzen an der Prager Buerg steet de [[Veitsdoum]], eng Kathedral am [[Gotik|gotesche Stil]] an d'[[Basilika vum Hellege Georges]] (''Bazilika svatého Jiří''), am [[romanik|romanesche Stil]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Buergen a Schlässer an Tschechien]] [[Kategorie:Prag]] 5tuheilcqoyaarp1vendj3hsrs6ecok 2711333 2711322 2026-10-07T20:27:06Z GilPe 14980 2711333 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Schlass}} [[File:Karte der Prager Burg.png|mini|Plang]] D''''Prager Buerg''' ([[tschechesch]]: ''Pražský hrad'' [ˈpraʃskiː ˈɦrat]) ass déi fréier Residenz vun de Kinneke vu [[Béimen]] am [[Hradschin]] (Buergquartier), an der [[Tschechesch Republik|tschechescher]] Haaptstad [[Prag]]. Mat enger Fläch vu bal 70.000 Quadratmeter ass se déi gréisst zoue Buerganlag op der Welt. Se gouf am [[9. Joerhonnert]] gebaut an zanterhier ëmmer nees verännert: Generatioune vu Baumeeschteren a verschiddene Baustiler waren dru bedeelegt, déi eenzel historesch Etappe vun der Geschicht hunn hir Spueren hannerlooss. Se war d'Residenz vun de Kinneke vu Béimen, vun zwéi Keesere vum [[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun|Hellege Réimesche Räich]] (dem [[Karel IV. (HRR)|Karel IV.]] an dem [[Wenzel (HRR)|Wenzel]] aus dem Haus Lëtzebuerg), a vun de Presidente vun der [[Tschechoslowakei]]. Haut ass se de Sëtz vum President vun [[Tschechien]]. Matzen an der Prager Buerg steet de [[Väitsdoum]], eng Kathedral am [[Gotik|gotesche Stil]] an d'[[Basilika vum Hellege Georges]] (''Bazilika svatého Jiří''), am [[romanik|romanesche Stil]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Buergen a Schlässer an Tschechien]] [[Kategorie:Prag]] 6j20nb7dgrpev3wq5611dghy3roj5on 2711371 2711333 2026-10-08T07:37:51Z ~2026-50886-87 73250 .......... 2711371 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Schlass}} [[File:Karte der Prager Burg.png|mini|Plang]] D''''Prager Buerg''' ([[tschechesch]]: ''Pražský hrad'' [ˈpraʃskiː ˈɦrat]) ass déi fréier Residenz vun de Kinneke vu [[Béimen]] am [[Hradschin]] (Buergquartier), an der [[Tschechesch Republik|tschechescher]] Haaptstad [[Prag]]. Mat enger Fläch vu bal 70.000 Quadratmeter ass se déi gréisst zoue Buerganlag op der Welt. Se gouf am [[9. Joerhonnert]] gebaut an zanterhier ëmmer nees verännert: Generatioune vu Baumeeschteren a verschiddene Baustiler waren dru bedeelegt, déi eenzel historesch Etappe vun der Geschicht hunn hir Spueren hannerlooss. Se war d'Residenz vun de Kinneke vu Béimen, vun zwéi Keesere vum [[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun|Hellege Réimesche Räich]] (dem [[Karel IV. (HRR)|Karel IV.]] an dem [[Wenzel (HRR)|Wenzel]] aus dem Haus Lëtzebuerg), a vun de Presidente vun der [[Tschechoslowakei]]. Haut ass se de Sëtz vum President vun [[Tschechien]]. Matzen an der Prager Buerg steet de [[Väitsdoum]], eng Kathedral am [[Gotik|gotesche Stil]] an d'[[Basilika vum Hellege Georges]] (''Bazilika svatého Jiří''), am [[romanik|romanesche Stil]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Buergen a Schlässer an Tschechien]] [[Kategorie:Prag]] [[Kategorie:Bauwierker 9. Joerhonnert]] l18q0jqyae5paci6ywf4c5kvsz22vt1 14 177347 2711372 2026-10-08T07:41:20Z ~2026-50886-87 73250 ..... 2711372 wikitext text/x-wiki {{KategorieSpezial}} [[Kategorie:Bauwierker no Joerhonnerten|09]] [[Kategorie:9. Joerhonnert]] t5f06i6rblwdrgy4ca04avs0kzk8i1y 0 177348 2711384 2026-10-08T08:55:08Z Christian Ries 92 Nach e Museksaccessoire 2711384 wikitext text/x-wiki {{SkizzMusek}} [[File:Kapodaster.jpg|mini|Véier verschiedden Zorten vu Kapodaster]] [[File:Kapodaster an Westerngitarre und 3 verschiedene Formen -- 2015 -- 1951C.jpg|mini|Gittar mat Kapodaster um zweete Bond. Do drënner dräi verschidde Modeller vu Kapodaster.]] De '''Kapodaster''', kuerz Capo (kuerz fir dat italieenescht Wuert ''capotasto'', wat Haaptbond oder Uewerbond bedeit) ass en Apparat, deen dozou déngt, déi schwéngend Längt vun de Säiten op enger [[Gittar]] oder engem änleche [[Säiteninstrument]] (wéi z. B. enger [[Laut]], enger [[Mandolin]] oder engem [[Banjo]]) ze verkierzen. E gëtt um Hals vum Instrument tëscht zwéi Bënn festgeklemmt an dréckt d'Säite géint d'Grëffbriet. == Um Spaweck == {{Commonscat}}{{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Museksaccessoiren]] aeiynpu6c2rsbbqxdlovufiqykgfj4a 2711385 2711384 2026-10-08T08:57:56Z Christian Ries 92 kl. 2711385 wikitext text/x-wiki {{SkizzMusek}} [[File:Kapodaster an Westerngitarre und 3 verschiedene Formen -- 2015 -- 1951C.jpg|mini|Gittar mat Kapodaster um zweete Bond. Do drënner dräi verschidde Modeller vu Kapodaster.]] [[File:Kapodaster.jpg|mini|Véier verschiedden Zorten vu Kapodaster]] De '''Kapodaster''', kuerz Capo (kuerz fir dat italieenescht Wuert ''capotasto'', wat Haaptbond oder Uewerbond bedeit) ass en Apparat, deen dozou déngt, déi schwéngend Längt vun de Säiten op enger [[Gittar]] oder engem änleche [[Säiteninstrument]] (wéi z. B. enger [[Laut]], enger [[Mandolin]] oder engem [[Banjo]]) ze verkierzen. E gëtt um Hals vum Instrument tëscht zwéi Bënn festgeklemmt an dréckt d'Säite géint d'Grëffbriet. == Um Spaweck == {{Commonscat}}{{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Museksaccessoiren]] 6qcrs3umalwh3lkbzkabsvaawvwugkm 2711386 2711385 2026-10-08T08:58:41Z Christian Ries 92 kl 2711386 wikitext text/x-wiki {{SkizzMusek}} [[File:Kapodaster an Westerngitarre und 3 verschiedene Formen -- 2015 -- 1951C.jpg|mini|Gittar mat Kapodaster um zweete Bond. Do drënner dräi verschidde Modeller vu Kapodaster.]] [[File:Kapodaster.jpg|mini|Véier verschidden Zorten vu Kapodaster]] De '''Kapodaster''', kuerz Capo (kuerz fir dat italieenescht Wuert ''capotasto'', wat Haaptbond oder Uewerbond bedeit) ass en Apparat, deen dozou déngt, déi schwéngend Längt vun de Säiten op enger [[Gittar]] oder engem änleche [[Säiteninstrument]] (wéi z. B. enger [[Laut]], enger [[Mandolin]] oder engem [[Banjo]]) ze verkierzen. E gëtt um Hals vum Instrument tëscht zwéi Bënn festgeklemmt an dréckt d'Säite géint d'Grëffbriet. == Um Spaweck == {{Commonscat}}{{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Museksaccessoiren]] iuukx1hhn3rbynqqrc69f9o47l5zc9n 2711387 2711386 2026-10-08T09:32:53Z Puscas 735 ...... 2711387 wikitext text/x-wiki {{SkizzMusek}} [[File:Kapodaster an Westerngitarre und 3 verschiedene Formen -- 2015 -- 1951C.jpg|mini|Gittar mat Kapodaster um zweete Bond. Do drënner dräi verschidde Modeller vu Kapodasteren.]] [[File:Kapodaster.jpg|mini|Véier verschidden Zorten vu Kapodasteren]] De '''Kapodaster''', kuerz Capo (kuerz fir dat italieenescht Wuert ''capotasto'', wat Haaptbond oder Uewerbond bedeit) ass e klenge beweeglechen Apparat, deen hëlleft [[Toun (Musek)|Téin]] ze [[Transpositioun (Musek)|transposéieren]] andeems en déi schwéngend Längt vun de Säiten op enger [[Gittar]] oder engem änleche [[Säiteninstrument]] (wéi z. B. enger [[Laut]], enger [[Mandolin]] oder engem [[Banjo]]) verkierzt. E gëtt um Hals vum Instrument tëscht zwéi Bënn festgeklemmt an dréckt d'Säite géint d'Grëffbriet. == Um Spaweck == {{Commonscat}}{{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Museksaccessoiren]] 5awb0u61edpcbphhhvc72rvdptzetem 2711392 2711387 2026-10-08T11:38:50Z GilPe 14980 Korr. 2711392 wikitext text/x-wiki {{SkizzMusek}} [[File:Kapodaster an Westerngitarre und 3 verschiedene Formen -- 2015 -- 1951C.jpg|mini|Gittar mat Kapodaster um zweete Bond. Do drënner dräi verschidde Modeller vu Kapodasteren.]] [[File:Kapodaster.jpg|mini|Véier verschidden Zorten vu Kapodasteren]] E '''Kapodaster''', kuerz '''Capo''' (vum [[Italieenesch|italieenesche]] Wuert ''capotasto'', wat Haaptbond oder Uewerbond bedeit) ass e klenge beweeglechen Apparat, deen hëlleft [[Toun (Musek)|Téin]] ze [[Transpositioun (Musek)|transposéieren]] andeems en déi schwéngend Längt vun de [[Säit (Instrument)|Säiten]] op enger [[Gittar]] oder engem änleche [[Säiteninstrument]] (wéi z. B. enger [[Laut]], enger [[Mandolinn]] oder engem [[Banjo]]) verkierzt. E gëtt um Hals vum Instrument tëscht zwéi Bënn festgeklemmt an dréckt d'Säite géint d'Grëffbriet. == Um Spaweck == {{Commonscat}}{{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Museksaccessoiren]] 6dcl7d4ogrj6lmxze6sqkqltzv5rahn 1 177349 2711391 2026-10-08T09:51:29Z Puscas 735 mat C 2711391 wikitext text/x-wiki Moien, Bancomat ass eng Mark vu Geldautomaten déi menger Meenung no, och hei als Lemma an als Begrëffsmonopol misst mat '''C''' geschriwwe ginn. Kuckt och wgl. an deem bekannten Online-Dictionär LOD [[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 09:51, 8. Okt. 2026 (UTC) 87oxrz4fki2t1zgee6z1invchgedppy