Википедия lezwiki https://lez.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%8C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD_%D1%87%D1%87%D0%B8%D0%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Медиа Служебная Веревирд авун Уртах Уртахдин веревирд авун Википедия Википедия веревирд авун Файл Файл веревирд авун MediaWiki MediaWiki веревирд авун Шаблон Шаблон веревирд авун Справка Обсуждение справки Категория Категория веревирд авун TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 339 98473 97196 2026-06-11T21:09:46Z ~2026-34486-52 12965 /* */ 98473 wikitext text/x-wiki {{Администрациядин тек |тӀвар=КцӀар мухъ |статус= Муниципалитетдин район |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = 150 |пайдахдин гьяркьуьвал = |карта = Qusar District in Azerbaijan 2021.svg |картадин алцум =310px |региондин жуьре = Регион |регион = Гъала-Муьшкуьран экномиядин к1ват1ал |регион таблицада = |райондин жуьре = Район |район = КцӀар мухъ |жемятдин жуьре = Кьилин шегьер |жемят = [[КцӀар]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = 70 хуьруьнсоветар акатзава |кьилин жуьре = Райондин кьил |кьил = Шаир Алхасов |бине эцигай тарих = 1938 йис |статус йисалай = |майдан = 1 542 |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |агьалияр = {{гзаф хьун1}} 99 000 |сиягьдиз къачур йис = 2020 |къалинвал = 64,2 |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|ахIлу сунна]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = |DST = |телефондин код = +994 138 |почтунин индекс = AZ3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = Qusar Rayon |сайт = http://www.qusar-ih.gov.az |сайтдин чӀал = }} '''КцӀар мухъ''' ({{lang-az|Qusar rayonu / Гусар району}}) — [[Азербайжан республика]]да авай муниципалитетдин район. Агьалидин кьадардиз килигна, дуьньяда виридалайни чӀехи [[лезги]] район я. Администрасиядин меркез— [[КцӀар]] шегьер я. == ТӀвар == Маса чӀаларал чешме авачиз версияр хьайитӀани, «КцӀар» гаф «Ксар» гафуникай, яни «Кас» гафун са гьал я. Кас тӀварни Алпандин сихиларикай (тайфарикай) сад я. == География == Район [[Къавкъаздин Кьилин цӀиргъ]]инин кефердинни — рагъэкъечӀдай патан хушал, [[Азербайжан]]дин кефердинни — рагъэкъечӀдай пата, республикадин кьилин шегьер тир [[Баку]]дилай 179 км яргъал ала. КцӀар район кефер патай [[Дагъустан]]дин [[Докъузпара район|Докъузпара]] ва [[Мегьарамдхуьруьн район]]рихъ галаз, рагъэкъечӀдай патай [[Хъачмаз район|Хъачмаз]], кьиблединни — рагъакӀидай патай [[Кьвепеле район|Кьвепеле]], кьибле патайни [[Къуба район]]дихъ галаз са сергьятра ава. Райондин сергьятрин умуми яргъивал 255 км я. Муькуь районрихъ галаз сергьятрин яргъивал: * [[Дагъустан]]: [[Докъузпара район]], [[Мегьарамдхуьруьн район]] — 95 км. * [[Кьвепеле район]] — 25 км. * [[Къуба район]] — 70 км. * [[Хъачмаз район]] — 65 км. Райондин чилерин чӀехи пай сувари кьунва, абурун [[Кас сув]] (4243 м), [[Яру сув]] (3925 м) ва [[КичӀен сув]] (4466 м) кукӀвар [[Азербайжан]]динни [[Дагъустан]]дин виридалайни кьакьан чкаяр я. Райондин чилерайтӀуз, асул гьисабдалди суварал алай живеринни муркӀарин цӀурунин нетижада арадал къвезвай, пара кьван сувун вацӀар авахьзава. Абурукай виридалайни чӀехибур [[Кьулан вацӀ]]ни [[КцӀар вацӀ]] я. 20 % тамари кьунвай райондин чилер Азербайжандин туризмдин асул зонадиз элкъуьрнава. Райондин вири санлай майдан — 1542 км² я, им вири Азербайжандин майдандин 1,7 % туькӀуьрзава. ЧӀехивилел гьалтайла, уьлкведин маса районрив гекъигайла КцӀар район 14-й чкадал ала. Райондин рагъакӀидай патай рагъэкъечӀдай патахъ авай яргъавал 84 км, кьибле патай кефер патахъ — 35 км я. Райондин гьуьлерихъ галаз сергьятар авач. Виридалайни мукьвал алай [[Каспий гьуьл]] райондилай 15 км яргъал рагъэкъечӀдай патахъ ала. == Тарих == Гилан КцӀар райондин чилер [[Къуба уезд]]дин къене аваз [[1840 йис]]уз [[Каспи вилаят]]дик акатнай. [[1846 йис]]уз и чилер [[Дербентдин губерния]]дик, [[1860 йис]]узни [[Бакудин губерния]]дик кутунай. Республикадин составдин къене муниципалитетдин район хьиз сифте яз [[1930 йис]]уз, администрациядин юкь [[Гьил]] хуьре аваз [[Гьилерин район]] тешкилнай. Гуьгъуьнлай, [[1934 йис]]уз администрациядин юкь [[КцӀар]] шегьердиз тухвана райондин тӀвар КцӀар райондиз дегишарнай. == Агьалияр == Райондин агьалийрин лап чӀехи пай [[лезгияр]] я. [[Бала КцӀар]], [[Вини Лакар]], [[Суважал]], [[Хурай (КцӀар район)|Хурай]], [[Бидиркъеле]]<ref>[http://irakly.org/plugins/editors/xinha/plugins/ImageManager/demo_images/5Population/133.jpg IV. Статистичесский отдел. Список населённых мест Кавказа. стр. 133] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160223001439/http://irakly.org/plugins/editors/xinha/plugins/ImageManager/demo_images/5Population/133.jpg |date=2016-02-23 }}</ref>, [[Гьесенкъеле (КцӀар район)|Гьесенкъелени]]<ref> V. Статистичесский отдел. Список населённых мест Кавказа. пункт. 1293</ref> [[Чилегир]]<ref> V. Статистичесский отдел. Список населённых мест Кавказа. пункт. 1288</ref> хуьрера тӀимил пай лезгийрихъ галаз акахьна азербайжанари уьмуьр ийизва. Абур лезги чӀаланни азербайжан чӀалан акахьунал рахазва. Йисариз килигна райондин агьалийрин кьадар: {|class="wikitable" style="padding:0;background:#fafafa;border:1px solid #bbb;width:700px;height:70px;text-align:center;font-size:12px;cellspacing=0" |- |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" |'''Йис''' | '''[[1939 йис|1939]]''' | '''[[1959 йис|1959]]''' | '''[[1970 йис|1970]]''' | '''[[1979 йис|1979]]''' | '''[[1999 йис|1999]]''' | '''[[2009 йис|2009]]''' | '''[[2011 йис|2011]]''' | '''[[2013 йис|2013]]''' | '''[[2020 йис|2020]]''' |- |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" |'''Агьалияр''' | 53 968 | {{тӀимил хьун1}} 43 377 | {{гзаф хьун1}} 62 894 | {{гзаф хьун1}} 67 463 | {{гзаф хьун1}} 80 816 | {{гзаф хьун1}} 87 857 | {{гзаф хьун1}} 90 438<ref name="КцӀар район">[http://www.stat.gov.az/source/regions/az/007_4.xls Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi:Qusar rayonu]</ref> | {{гзаф хьун1}} 92 600<ref name="КцӀар район" /> | {{гзаф хьун1}} 99 000 |} <center>'''Урусатдин, СССР-дин ва Азербайжандин агьалияр сиягьдиз къачунин малуматриз килигна КцӀар райондин миллетрин состав.'''</center> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 10px 0 10px 25px; width:900px; height:20px; background: #fafafa; border: 1px #AAA solid; border-collapse: collapse; font-size: 85%; float: center;" |- style="background: #fafafa" |- |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" | '''<center> Йис''' |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" | '''<center>1939<ref>[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/kusary39.html Кусарский район (1939 г.)]</ref>''' |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" | '''<center>1959<ref>[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/kusary59.html Кусарский район (1959 г.)]</ref>''' |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" | '''<center>1970<ref>[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/kusary70.html Кусарский район (1970 г.)]</ref>''' |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" | '''<center>1979<ref>[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/kusary79.html Кусарский район (1979 г.)]</ref>''' |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" | '''<center>1999<ref>[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/rnazerbaijan.html Кусарский район (1999 г.)]</ref>''' |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" | '''<center>2009<ref name="КцӀар район" />''' |- |'''[[лезгияр]]''' |47 415 (87,9 %) |{{тӀимил хьун1}} 37 585 (86,6 %) |{{гзаф хьун1}}55 164 (87,7 %) |{{гзаф хьун1}}59 325 (87,9 %) |{{гзаф хьун1}}73 278 (90,7 %) |{{гзаф хьун1}}79 629 (90,63 %) |- |'''[[азербайжанар]]''' |3 892 (7,2 %) |{{тӀимил хьун1}}3 627 (8,4 %) |{{гзаф хьун1}}5 776 (9,2 %) |{{гзаф хьун1}}6 654 (9,9 %) |{{гзаф хьун1}}7 162 (8,9 %) |{{гзаф хьун1}}7 956 (9,06 %) |- |'''[[урусар]]'''/ '''[[украинар]]''' |2 117 (3,9 %) |{{тӀимил хьун1}}1 449 (3,3 %) |{{тӀимил хьун1}}1 205 (1,9 %) |{{тӀимил хьун1}}730 (1,1 %) |{{тӀимил хьун1}}189 (0,2 %) |{{тӀимил хьун1}}87 (0,10 %) |- |'''[[туьрквер]]''' |— |— |— |— |82 (0,1 %) |{{гзаф хьун1}} 102 (0,12 %) |- |'''[[чувудар]]''' |279 (0,5 %) |{{тӀимил хьун1}}241 (0,6 %) |{{гзаф хьун1}}314 (0,5 %) |{{тӀимил хьун1}}173 (0,3 %) |{{тӀимил хьун1}}32 (0,1 %) |— |- |'''[[татар]]'''/ '''[[суван чувудар|чувудар]]''' |— |5 (0,1 %) |— |{{гзаф хьун1}}8 (0,1 %) |— |— |- |'''[[эрменияр]]''' |54 |{{тӀимил хьун1}} 37 (0,1 %) |{{гзаф хьун1}} 85 (0,1 %) |{{гзаф хьун1}} 115 (0,2 %) |{{тӀимил хьун1}} 3 (0,1 %) |— |- |'''[[аварар]]''' | 2 |{{гзаф хьун1}}5 (0,1 %) |{{гзаф хьун1}}18 (0,1 %) |{{тӀимил хьун1}} 16 (0,1 %) |— |— |- |'''[[гуржияр]]''' | 12 |{{тӀимил хьун1}} 11(0,1 %) |{{тӀимил хьун1}} 7 (0,1 %) |{{гзаф хьун1}} 13 (0,1 %) |— |— |- |'''[[удияр]]''' | — |— |— |4 (0,1 %) |— |— |- |'''[[цӀахурар]]''' | — | 1 (0,1 %) | 2 (0,1 %) | 2 (0,1 %) | 18 (0,1 %) | — |- |'''[[татарар]]''' | — | — | 36 (0,1 %) | 19 (0,1 %) | 10 (0,1 %) | 8 (0,1 %) |- |'''[[курдар]]''' | 2 (0,1 %) | 2 (0,1 %) | 26 (0,1 %) | — | — | — |- |масабур | 7 (0,1 %) | — | — | — | — |{{гзаф хьун1}} 37 (0,1 %) |- |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" |'''вири''' |{{гзаф хьун1}}'''53 968''' (100 %) |{{гзаф хьун1}}'''43 377''' (100 %) |{{гзаф хьун1}}'''62 894''' (100 %) |{{гзаф хьун1}}'''67 463''' (100 %) |{{гзаф хьун1}}'''80 816''' (100 %) |{{гзаф хьун1}}'''87 857''' (100 %) |} == Къенепатан паюнар == Райондик 29 муниципалитетдин образование (хуьруьнсоветар) ва 92 хуьр акатзава<ref>[http://www.dyli.az/docs/law/Belediyye3.pdf Bələdiyyələrin əraziləri və torpaqları haqqında]{{Deadlink|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. КцӀар райондин хуьруьнсоветар ва абурук акатзавай хуьрер, ('''яцӀу''' шрифтдив администрациярин юкьвар къалурнава); {| class="wikitable" style="padding:0;background:#fafafa;border:1px solid #bbb;width:500px;height:70px;text-align:Ieft;font-size:12px;cellspacing=0" |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" |'''<center> Муниципалитет'''||'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" | '''<center> Хуьрер''' |- |«[[КцӀарин муниципалитет|КцӀарин]]» муниципалитет | [[КцӀар]] шегьер, [[Къаяхуьр]] |- | «[[Агъа Лакарин хуьруьнсовет|Агъа Лакарин]]» хуьруьнсовет | '''[[Агъа Лакар (КцӀар район)|Агъа Лакар]]''' |- | «[[Аваран хуьруьнсовет|Аваран]]» хуьруьнсовет |'''[[Аваран]]''', [[Хуьрел (КцӀар район)|Хуьрел]] |- | «[[Бала КцӀарин хуьруьнсовет|Бала КцӀарин]]» хуьруьнсовет |'''[[Бала КцӀар]]''', [[Бидиркъеле]], [[Гьесенкъеле (КцӀар район)|Гьесенкъеле]] <br> [[ЦӀуру Худатдин Къазмаяр]] |- | «[[Вини Калунхуьруьнсовет]]» |'''[[Вини Калунхуьр]]''', [[Вини Тигьиржал]], [[ЦӀехуьл (КцӀар район)|ЦӀехуьл]] |- | «[[Вини ЦӀийихуьруьнсовет]]» | '''[[Вини ЦӀийихуьр]]''' |- | «[[Вурварин хуьруьнсовет|Вурварин]]» хуьруьнсовет | '''[[Вурвар]]''', [[Вурваруба]], [[Чилегир (КцӀар район)|Чилегир]] |- | «[[ГадацӀийихуьруьнсовет]]» |'''[[ГадацӀийихуьр]]''' |- | «[[ГуьндуьзкӀелейрин хуьруьнсовет|ГуьндуьзкӀелейрин]]» хуьруьнсовет | '''[[ГуьндуьзкӀеле]]''', [[ПитӀишхуьр]] |- | «[[Гьилерин хуьруьнсовет|Гьилерин]]» хуьруьнсовет | '''[[Гьил]]''' |- | «[[Кузун хуьруьнсовет|Кузун]]» хуьруьнсовет | '''[[Кузун]]''', [[Зинданмуругъ]], [[Лацар (КцӀар район)|Лацар]] <br> [[ЧӀакӀар]], [[Четкуьн]] |- | «[[Кузун хъишлахрин хуьруьнсовет|Кузун хъишлахрин]]» хуьруьнсовет | '''[[Кузун хъишлах]]''', [[Атлухан]], [[Аваран хъишлах]] <br> [[Зинданмуругъ хъишлах]], [[ЧӀакӀар хъишлах]] |- | «[[Къалажух хуьруьнсовет (КцӀар район)|Къалажух]]» хуьруьнсовет | '''[[Къалажух (КцӀар район)|Къалажух]]''', [[Лангу]], [[Минехуьр]] <br> [[Миграгъар (КцӀар район)|Миграгъар]] |- | «[[Кьилегьуба хуьруьнсовет|Кьилегьуба]]» хуьруьнсовет | '''[[Кьилегьуба]]''', [[Гьачатала]], [[Нежефхуьруба]] |- | «[[Кьуьхуьруба хуьруьнсовет|Кьуьхуьруба]]» хуьруьнсовет |'''[[Кьуьхуьруба]]''', [[Гьилуба]], [[Кчануба]], [[Лакар хъишлах]] <br> [[Уьнуьгъуба]], [[Чубукълу]], [[Хуьлуьхъуба]], [[Ясабуба]] |- | «[[Манкъулидхуьруьнсовет]]» | '''[[Манкъулидхуьр]]''', [[Агъа Манкъулидхуьр]], [[Мучугъуба]], [[СтӀуруба]] |- |«[[Мучугъ хуьруьнсовет|Мучугъ]]» хуьруьнсовет | '''[[Мучугъ]]''', [[КӀурхуьр]] |- |«[[Пирал хуьруьнсовет|Пирал]]» хуьруьнсовет | '''[[Пирал]]''', [[Чпир]] |- |«[[Самур хуьруьнсовет (КцӀар район)|Самур]]» хуьруьнсовет | '''[[Самур (КцӀар район)|Самур]]''', [[ЦӀийи Тигьиржал]] |- |«[[СтӀурин хуьруьнсовет|СтӀурин]]» хуьруьнсовет | '''[[СтӀур]]''', [[Арчан]], [[Гуьне (хуьр)|Гуьне]] <br> [[ГъенервацӀ]], [[Илихъ]], [[Къутургъан]] <br> [[Кьуьхуьр]], [[ТӀакӀар]], [[Синай (хуьр)|Синай]], [[Селибур]], [[Яргъи КӀек]] |- | «[[ТӀигьиррин хуьруьнсовет|ТӀигьиррин]]» хуьруьнсовет | '''[[ТӀигьирар]]''', [[Кчан]] |- |«[[Уьнуьгърин хуьруьнсовет|Уьнуьгърин]]» хуьруьнсовет | '''[[Уьнуьгъ]]''' |- |«[[Хуьлуьхърин хуьруьнсовет|Хуьлуьхърин]]» хуьруьнсовет | '''[[Хуьлуьхъ]]''', [[Агъа Калунхуьр]], [[Кьилегь]] <br> [[Нежефхуьр]] |- |«[[Хурай хуьруьнсовет|Хурай]]» хуьруьнсовет |'''[[Хурай (КцӀар район)|Хурай]]''', [[Вини Лакар]], [[Суважал]] |- |«[[ЦӀуру Худатин хуьруьнсовет|ЦӀуру Худатин]]» хуьруьнсовет |'''[[ЦӀуру Худат (КцӀар район)|ЦӀуру Худат]]''', [[Эвежугъ]] |- |«[[Ширвановка хуьруьнсовет|Ширвановка]]» хуьруьнсовет | '''[[Ширвановка]]''', [[Къаратуба]], [[КӀуфуба]] <br> [[ЛукӀар (КцӀар район)|ЛукӀар]], [[Салагьуба]], [[Турпагъкерпи]] <br> [[Уьзденуба]], [[ЦӀехуьлуба (КцӀар район)|ЦӀехуьлуба]] |- |«[[ЭчӀехуьруьнсовет]]» | '''[[ЭчӀехуьр]]''', [[ЭчӀехуьруба]], [[ЧӀехи Муругъ]] |- |«[[Яргунрин хуьруьнсовет|Яргунрин]]» хуьруьнсовет | '''[[Яргун]]''', [[Лечет (КцӀар район)|Лечет]], [[Киригар]] <br> [[Яргунуба]] |- |«[[Ясаб хуьруьнсовет|Ясаб]]» хуьруьнсовет | '''[[Ясаб]]''' |- |} == ТӀвар-ван авай ксар == == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * [http://www.kycap.com/ КцӀар райондин сайт] {{Къецепатан элячӀунар}} {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} {{Азербайжандин административ паюн}} [[Категория:КцӀар район]] [[Категория:Лезги районар]] o369x3gsg4dxnfj1v5nsr3ifnpcakfl 98474 98473 2026-06-11T21:10:27Z ~2026-34486-52 12965 /* */ 98474 wikitext text/x-wiki {{Администрациядин тек |тӀвар=КцӀар мухъ |статус= Муниципалитетдин район |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = 150 |пайдахдин гьяркьуьвал = |карта = Qusar District in Azerbaijan 2021.svg |картадин алцум =310px |региондин жуьре = Регион |регион = Гъала-Муьшкуьран экномиядин к1ват1ал |регион таблицада = |райондин жуьре = Район |район = КцӀар мухъ |жемятдин жуьре = Кьилин шегьер |жемят = [[КцӀар]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = 70 хуьруьнсоветар акатзава |кьилин жуьре = Райондин кьил |кьил = Шаир Алхасов |бине эцигай тарих = 1938 йис |статус йисалай = |майдан = 1 542 |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |агьалияр = {{гзаф хьун1}} 99 000 |сиягьдиз къачур йис = 2020 |къалинвал = 64,2 |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|ахIлу сунна]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = |DST = |телефондин код = +994 138 |почтунин индекс = AZ3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = Qusar Rayon |сайт = http://www.qusar-ih.gov.az |сайтдин чӀал = }} '''КцӀар мухъ''' ({{lang-az|Qusar rayonu / Ktsar rayonu}}) — [[Азербайжан республика]]да авай муниципалитетдин район. Агьалидин кьадардиз килигна, дуьньяда виридалайни чӀехи [[лезги]] район я. Администрасиядин меркез— [[КцӀар]] шегьер я. == ТӀвар == Маса чӀаларал чешме авачиз версияр хьайитӀани, «КцӀар» гаф «Ксар» гафуникай, яни «Кас» гафун са гьал я. Кас тӀварни Алпандин сихиларикай (тайфарикай) сад я. == География == Район [[Къавкъаздин Кьилин цӀиргъ]]инин кефердинни — рагъэкъечӀдай патан хушал, [[Азербайжан]]дин кефердинни — рагъэкъечӀдай пата, республикадин кьилин шегьер тир [[Баку]]дилай 179 км яргъал ала. КцӀар район кефер патай [[Дагъустан]]дин [[Докъузпара район|Докъузпара]] ва [[Мегьарамдхуьруьн район]]рихъ галаз, рагъэкъечӀдай патай [[Хъачмаз район|Хъачмаз]], кьиблединни — рагъакӀидай патай [[Кьвепеле район|Кьвепеле]], кьибле патайни [[Къуба район]]дихъ галаз са сергьятра ава. Райондин сергьятрин умуми яргъивал 255 км я. Муькуь районрихъ галаз сергьятрин яргъивал: * [[Дагъустан]]: [[Докъузпара район]], [[Мегьарамдхуьруьн район]] — 95 км. * [[Кьвепеле район]] — 25 км. * [[Къуба район]] — 70 км. * [[Хъачмаз район]] — 65 км. Райондин чилерин чӀехи пай сувари кьунва, абурун [[Кас сув]] (4243 м), [[Яру сув]] (3925 м) ва [[КичӀен сув]] (4466 м) кукӀвар [[Азербайжан]]динни [[Дагъустан]]дин виридалайни кьакьан чкаяр я. Райондин чилерайтӀуз, асул гьисабдалди суварал алай живеринни муркӀарин цӀурунин нетижада арадал къвезвай, пара кьван сувун вацӀар авахьзава. Абурукай виридалайни чӀехибур [[Кьулан вацӀ]]ни [[КцӀар вацӀ]] я. 20 % тамари кьунвай райондин чилер Азербайжандин туризмдин асул зонадиз элкъуьрнава. Райондин вири санлай майдан — 1542 км² я, им вири Азербайжандин майдандин 1,7 % туькӀуьрзава. ЧӀехивилел гьалтайла, уьлкведин маса районрив гекъигайла КцӀар район 14-й чкадал ала. Райондин рагъакӀидай патай рагъэкъечӀдай патахъ авай яргъавал 84 км, кьибле патай кефер патахъ — 35 км я. Райондин гьуьлерихъ галаз сергьятар авач. Виридалайни мукьвал алай [[Каспий гьуьл]] райондилай 15 км яргъал рагъэкъечӀдай патахъ ала. == Тарих == Гилан КцӀар райондин чилер [[Къуба уезд]]дин къене аваз [[1840 йис]]уз [[Каспи вилаят]]дик акатнай. [[1846 йис]]уз и чилер [[Дербентдин губерния]]дик, [[1860 йис]]узни [[Бакудин губерния]]дик кутунай. Республикадин составдин къене муниципалитетдин район хьиз сифте яз [[1930 йис]]уз, администрациядин юкь [[Гьил]] хуьре аваз [[Гьилерин район]] тешкилнай. Гуьгъуьнлай, [[1934 йис]]уз администрациядин юкь [[КцӀар]] шегьердиз тухвана райондин тӀвар КцӀар райондиз дегишарнай. == Агьалияр == Райондин агьалийрин лап чӀехи пай [[лезгияр]] я. [[Бала КцӀар]], [[Вини Лакар]], [[Суважал]], [[Хурай (КцӀар район)|Хурай]], [[Бидиркъеле]]<ref>[http://irakly.org/plugins/editors/xinha/plugins/ImageManager/demo_images/5Population/133.jpg IV. Статистичесский отдел. Список населённых мест Кавказа. стр. 133] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160223001439/http://irakly.org/plugins/editors/xinha/plugins/ImageManager/demo_images/5Population/133.jpg |date=2016-02-23 }}</ref>, [[Гьесенкъеле (КцӀар район)|Гьесенкъелени]]<ref> V. Статистичесский отдел. Список населённых мест Кавказа. пункт. 1293</ref> [[Чилегир]]<ref> V. Статистичесский отдел. Список населённых мест Кавказа. пункт. 1288</ref> хуьрера тӀимил пай лезгийрихъ галаз акахьна азербайжанари уьмуьр ийизва. Абур лезги чӀаланни азербайжан чӀалан акахьунал рахазва. Йисариз килигна райондин агьалийрин кьадар: {|class="wikitable" style="padding:0;background:#fafafa;border:1px solid #bbb;width:700px;height:70px;text-align:center;font-size:12px;cellspacing=0" |- |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" |'''Йис''' | '''[[1939 йис|1939]]''' | '''[[1959 йис|1959]]''' | '''[[1970 йис|1970]]''' | '''[[1979 йис|1979]]''' | '''[[1999 йис|1999]]''' | '''[[2009 йис|2009]]''' | '''[[2011 йис|2011]]''' | '''[[2013 йис|2013]]''' | '''[[2020 йис|2020]]''' |- |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" |'''Агьалияр''' | 53 968 | {{тӀимил хьун1}} 43 377 | {{гзаф хьун1}} 62 894 | {{гзаф хьун1}} 67 463 | {{гзаф хьун1}} 80 816 | {{гзаф хьун1}} 87 857 | {{гзаф хьун1}} 90 438<ref name="КцӀар район">[http://www.stat.gov.az/source/regions/az/007_4.xls Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi:Qusar rayonu]</ref> | {{гзаф хьун1}} 92 600<ref name="КцӀар район" /> | {{гзаф хьун1}} 99 000 |} <center>'''Урусатдин, СССР-дин ва Азербайжандин агьалияр сиягьдиз къачунин малуматриз килигна КцӀар райондин миллетрин состав.'''</center> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 10px 0 10px 25px; width:900px; height:20px; background: #fafafa; border: 1px #AAA solid; border-collapse: collapse; font-size: 85%; float: center;" |- style="background: #fafafa" |- |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" | '''<center> Йис''' |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" | '''<center>1939<ref>[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/kusary39.html Кусарский район (1939 г.)]</ref>''' |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" | '''<center>1959<ref>[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/kusary59.html Кусарский район (1959 г.)]</ref>''' |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" | '''<center>1970<ref>[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/kusary70.html Кусарский район (1970 г.)]</ref>''' |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" | '''<center>1979<ref>[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/kusary79.html Кусарский район (1979 г.)]</ref>''' |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" | '''<center>1999<ref>[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/rnazerbaijan.html Кусарский район (1999 г.)]</ref>''' |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" | '''<center>2009<ref name="КцӀар район" />''' |- |'''[[лезгияр]]''' |47 415 (87,9 %) |{{тӀимил хьун1}} 37 585 (86,6 %) |{{гзаф хьун1}}55 164 (87,7 %) |{{гзаф хьун1}}59 325 (87,9 %) |{{гзаф хьун1}}73 278 (90,7 %) |{{гзаф хьун1}}79 629 (90,63 %) |- |'''[[азербайжанар]]''' |3 892 (7,2 %) |{{тӀимил хьун1}}3 627 (8,4 %) |{{гзаф хьун1}}5 776 (9,2 %) |{{гзаф хьун1}}6 654 (9,9 %) |{{гзаф хьун1}}7 162 (8,9 %) |{{гзаф хьун1}}7 956 (9,06 %) |- |'''[[урусар]]'''/ '''[[украинар]]''' |2 117 (3,9 %) |{{тӀимил хьун1}}1 449 (3,3 %) |{{тӀимил хьун1}}1 205 (1,9 %) |{{тӀимил хьун1}}730 (1,1 %) |{{тӀимил хьун1}}189 (0,2 %) |{{тӀимил хьун1}}87 (0,10 %) |- |'''[[туьрквер]]''' |— |— |— |— |82 (0,1 %) |{{гзаф хьун1}} 102 (0,12 %) |- |'''[[чувудар]]''' |279 (0,5 %) |{{тӀимил хьун1}}241 (0,6 %) |{{гзаф хьун1}}314 (0,5 %) |{{тӀимил хьун1}}173 (0,3 %) |{{тӀимил хьун1}}32 (0,1 %) |— |- |'''[[татар]]'''/ '''[[суван чувудар|чувудар]]''' |— |5 (0,1 %) |— |{{гзаф хьун1}}8 (0,1 %) |— |— |- |'''[[эрменияр]]''' |54 |{{тӀимил хьун1}} 37 (0,1 %) |{{гзаф хьун1}} 85 (0,1 %) |{{гзаф хьун1}} 115 (0,2 %) |{{тӀимил хьун1}} 3 (0,1 %) |— |- |'''[[аварар]]''' | 2 |{{гзаф хьун1}}5 (0,1 %) |{{гзаф хьун1}}18 (0,1 %) |{{тӀимил хьун1}} 16 (0,1 %) |— |— |- |'''[[гуржияр]]''' | 12 |{{тӀимил хьун1}} 11(0,1 %) |{{тӀимил хьун1}} 7 (0,1 %) |{{гзаф хьун1}} 13 (0,1 %) |— |— |- |'''[[удияр]]''' | — |— |— |4 (0,1 %) |— |— |- |'''[[цӀахурар]]''' | — | 1 (0,1 %) | 2 (0,1 %) | 2 (0,1 %) | 18 (0,1 %) | — |- |'''[[татарар]]''' | — | — | 36 (0,1 %) | 19 (0,1 %) | 10 (0,1 %) | 8 (0,1 %) |- |'''[[курдар]]''' | 2 (0,1 %) | 2 (0,1 %) | 26 (0,1 %) | — | — | — |- |масабур | 7 (0,1 %) | — | — | — | — |{{гзаф хьун1}} 37 (0,1 %) |- |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" |'''вири''' |{{гзаф хьун1}}'''53 968''' (100 %) |{{гзаф хьун1}}'''43 377''' (100 %) |{{гзаф хьун1}}'''62 894''' (100 %) |{{гзаф хьун1}}'''67 463''' (100 %) |{{гзаф хьун1}}'''80 816''' (100 %) |{{гзаф хьун1}}'''87 857''' (100 %) |} == Къенепатан паюнар == Райондик 29 муниципалитетдин образование (хуьруьнсоветар) ва 92 хуьр акатзава<ref>[http://www.dyli.az/docs/law/Belediyye3.pdf Bələdiyyələrin əraziləri və torpaqları haqqında]{{Deadlink|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. КцӀар райондин хуьруьнсоветар ва абурук акатзавай хуьрер, ('''яцӀу''' шрифтдив администрациярин юкьвар къалурнава); {| class="wikitable" style="padding:0;background:#fafafa;border:1px solid #bbb;width:500px;height:70px;text-align:Ieft;font-size:12px;cellspacing=0" |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" |'''<center> Муниципалитет'''||'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" | '''<center> Хуьрер''' |- |«[[КцӀарин муниципалитет|КцӀарин]]» муниципалитет | [[КцӀар]] шегьер, [[Къаяхуьр]] |- | «[[Агъа Лакарин хуьруьнсовет|Агъа Лакарин]]» хуьруьнсовет | '''[[Агъа Лакар (КцӀар район)|Агъа Лакар]]''' |- | «[[Аваран хуьруьнсовет|Аваран]]» хуьруьнсовет |'''[[Аваран]]''', [[Хуьрел (КцӀар район)|Хуьрел]] |- | «[[Бала КцӀарин хуьруьнсовет|Бала КцӀарин]]» хуьруьнсовет |'''[[Бала КцӀар]]''', [[Бидиркъеле]], [[Гьесенкъеле (КцӀар район)|Гьесенкъеле]] <br> [[ЦӀуру Худатдин Къазмаяр]] |- | «[[Вини Калунхуьруьнсовет]]» |'''[[Вини Калунхуьр]]''', [[Вини Тигьиржал]], [[ЦӀехуьл (КцӀар район)|ЦӀехуьл]] |- | «[[Вини ЦӀийихуьруьнсовет]]» | '''[[Вини ЦӀийихуьр]]''' |- | «[[Вурварин хуьруьнсовет|Вурварин]]» хуьруьнсовет | '''[[Вурвар]]''', [[Вурваруба]], [[Чилегир (КцӀар район)|Чилегир]] |- | «[[ГадацӀийихуьруьнсовет]]» |'''[[ГадацӀийихуьр]]''' |- | «[[ГуьндуьзкӀелейрин хуьруьнсовет|ГуьндуьзкӀелейрин]]» хуьруьнсовет | '''[[ГуьндуьзкӀеле]]''', [[ПитӀишхуьр]] |- | «[[Гьилерин хуьруьнсовет|Гьилерин]]» хуьруьнсовет | '''[[Гьил]]''' |- | «[[Кузун хуьруьнсовет|Кузун]]» хуьруьнсовет | '''[[Кузун]]''', [[Зинданмуругъ]], [[Лацар (КцӀар район)|Лацар]] <br> [[ЧӀакӀар]], [[Четкуьн]] |- | «[[Кузун хъишлахрин хуьруьнсовет|Кузун хъишлахрин]]» хуьруьнсовет | '''[[Кузун хъишлах]]''', [[Атлухан]], [[Аваран хъишлах]] <br> [[Зинданмуругъ хъишлах]], [[ЧӀакӀар хъишлах]] |- | «[[Къалажух хуьруьнсовет (КцӀар район)|Къалажух]]» хуьруьнсовет | '''[[Къалажух (КцӀар район)|Къалажух]]''', [[Лангу]], [[Минехуьр]] <br> [[Миграгъар (КцӀар район)|Миграгъар]] |- | «[[Кьилегьуба хуьруьнсовет|Кьилегьуба]]» хуьруьнсовет | '''[[Кьилегьуба]]''', [[Гьачатала]], [[Нежефхуьруба]] |- | «[[Кьуьхуьруба хуьруьнсовет|Кьуьхуьруба]]» хуьруьнсовет |'''[[Кьуьхуьруба]]''', [[Гьилуба]], [[Кчануба]], [[Лакар хъишлах]] <br> [[Уьнуьгъуба]], [[Чубукълу]], [[Хуьлуьхъуба]], [[Ясабуба]] |- | «[[Манкъулидхуьруьнсовет]]» | '''[[Манкъулидхуьр]]''', [[Агъа Манкъулидхуьр]], [[Мучугъуба]], [[СтӀуруба]] |- |«[[Мучугъ хуьруьнсовет|Мучугъ]]» хуьруьнсовет | '''[[Мучугъ]]''', [[КӀурхуьр]] |- |«[[Пирал хуьруьнсовет|Пирал]]» хуьруьнсовет | '''[[Пирал]]''', [[Чпир]] |- |«[[Самур хуьруьнсовет (КцӀар район)|Самур]]» хуьруьнсовет | '''[[Самур (КцӀар район)|Самур]]''', [[ЦӀийи Тигьиржал]] |- |«[[СтӀурин хуьруьнсовет|СтӀурин]]» хуьруьнсовет | '''[[СтӀур]]''', [[Арчан]], [[Гуьне (хуьр)|Гуьне]] <br> [[ГъенервацӀ]], [[Илихъ]], [[Къутургъан]] <br> [[Кьуьхуьр]], [[ТӀакӀар]], [[Синай (хуьр)|Синай]], [[Селибур]], [[Яргъи КӀек]] |- | «[[ТӀигьиррин хуьруьнсовет|ТӀигьиррин]]» хуьруьнсовет | '''[[ТӀигьирар]]''', [[Кчан]] |- |«[[Уьнуьгърин хуьруьнсовет|Уьнуьгърин]]» хуьруьнсовет | '''[[Уьнуьгъ]]''' |- |«[[Хуьлуьхърин хуьруьнсовет|Хуьлуьхърин]]» хуьруьнсовет | '''[[Хуьлуьхъ]]''', [[Агъа Калунхуьр]], [[Кьилегь]] <br> [[Нежефхуьр]] |- |«[[Хурай хуьруьнсовет|Хурай]]» хуьруьнсовет |'''[[Хурай (КцӀар район)|Хурай]]''', [[Вини Лакар]], [[Суважал]] |- |«[[ЦӀуру Худатин хуьруьнсовет|ЦӀуру Худатин]]» хуьруьнсовет |'''[[ЦӀуру Худат (КцӀар район)|ЦӀуру Худат]]''', [[Эвежугъ]] |- |«[[Ширвановка хуьруьнсовет|Ширвановка]]» хуьруьнсовет | '''[[Ширвановка]]''', [[Къаратуба]], [[КӀуфуба]] <br> [[ЛукӀар (КцӀар район)|ЛукӀар]], [[Салагьуба]], [[Турпагъкерпи]] <br> [[Уьзденуба]], [[ЦӀехуьлуба (КцӀар район)|ЦӀехуьлуба]] |- |«[[ЭчӀехуьруьнсовет]]» | '''[[ЭчӀехуьр]]''', [[ЭчӀехуьруба]], [[ЧӀехи Муругъ]] |- |«[[Яргунрин хуьруьнсовет|Яргунрин]]» хуьруьнсовет | '''[[Яргун]]''', [[Лечет (КцӀар район)|Лечет]], [[Киригар]] <br> [[Яргунуба]] |- |«[[Ясаб хуьруьнсовет|Ясаб]]» хуьруьнсовет | '''[[Ясаб]]''' |- |} == ТӀвар-ван авай ксар == == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * [http://www.kycap.com/ КцӀар райондин сайт] {{Къецепатан элячӀунар}} {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} {{Азербайжандин административ паюн}} [[Категория:КцӀар район]] [[Категория:Лезги районар]] 5csp8domdcuqy83ge1i34s43dukhrgj 3 1102 98470 98326 2026-06-11T19:59:27Z UOzurumba (WMF) 10529 /* Invitation to try the Starter Kit Dashboard and share your feedback */ новая тема 98470 wikitext text/x-wiki [[Уртахдин веревирд авун:Soul Train/Архив_2012|Архив 2012]] | [[Уртахдин веревирд авун:Soul Train/Архив_2013|Архив 2013]] | [[Уртахдин веревирд авун:Soul Train/Архив_2014|Архив 2014]] | [[Уртахдин веревирд авун:Soul Train/Архив_2015-16|Архив 2015-16]] | [[Уртахдин веревирд авун:Soul Train/Архив_2017-21|Архив 2017-21]] == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 21:17, 4 январь 2022 (MSK) <!-- Сообщение отправил Участник:Johan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(5)&oldid=22532651 --> == Palochkas == Hello Soul Train, I was wondering if you could put me on the approval list for JS Wiki Browser. I've moved all mainspace articles on WP-lez to proper palochkas, and would like to clean up the articles themselves, but there are too many to do by hand. (293 article titles had a Latin vowel «I» instead of a palochka, 3 had a Belarusian/Ukrainian vowel «І», 2 had a lower-case Latin L, and 2 had a lower-case palochka. I assume there are similar numbers in the texts themselves. Of course, I didn't change the roman numeral I in titles like [[I виш йис]].) Thanks, [[Уртах:Kwamikagami|Kwamikagami]] ([[Уртахдин веревирд авун:Kwamikagami|веревирд авун]]) 23:35, 21 январь 2023 (MSK) :Done. [[Участник:Soul_Train|<font color="black">Soul</font> <font color="#00BFFF">Train</font>]] 14:31, 22 январь 2023 (MSK) ::My username is still not found on the JWB checklist. [[Уртах:Kwamikagami|Kwamikagami]] ([[Уртахдин веревирд авун:Kwamikagami|веревирд авун]]) 23:43, 22 январь 2023 (MSK) :::Can you please give me the direct link. [[Участник:Soul_Train|<font color="black">Soul</font> <font color="#00BFFF">Train</font>]] 00:23, 23 январь 2023 (MSK) ::::I'm taken to [https://lez.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:AutoWikiBrowser/Script]. I don't see anything there. It might be supposed to link to the same script as [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:AutoWikiBrowser/Script], but supposedly my custom css should be all that is needed. ::::[[Уртах:Kwamikagami|Kwamikagami]] ([[Уртахдин веревирд авун:Kwamikagami|веревирд авун]]) 00:33, 23 январь 2023 (MSK) :::::[[Википедия:AutoWikiBrowser/CheckPageJSON|Added here]] [[Участник:Soul_Train|<font color="black">Soul</font> <font color="#00BFFF">Train</font>]] 00:37, 23 январь 2023 (MSK) ::::::It's working. Thanks! [[Уртах:Kwamikagami|Kwamikagami]] ([[Уртахдин веревирд авун:Kwamikagami|веревирд авун]]) 02:52, 23 январь 2023 (MSK) :::::::I can't correct anything in MediaWiki namespace, because they're edit-protected. A few templates as well, like [[:Шаблон:Хкягъунар]]. :::::::I think I'm done. I did a 2nd run-through for clean-up. There were some apparent errors I was afraid to fix. I left a list with [[Уртах:Aslan Xasiyev]] if you want to take a look. If you see that I made any mistakes, please let me know. [[Уртах:Kwamikagami|Kwamikagami]] ([[Уртахдин веревирд авун:Kwamikagami|веревирд авун]]) 07:14, 23 январь 2023 (MSK) Thank you for the correction! I made the same kind of change at [[Франция]], to "Хлодвиг I-ди Меровингрин". I hope that's correct. [[Уртах:Kwamikagami|Kwamikagami]] ([[Уртахдин веревирд авун:Kwamikagami|веревирд авун]]) 21:18, 23 январь 2023 (MSK) :And "Павел I-диз" at [[Ольденбург]]. [[Уртах:Kwamikagami|Kwamikagami]] ([[Уртахдин веревирд авун:Kwamikagami|веревирд авун]]) 21:30, 23 январь 2023 (MSK) 2 more oddities on [[Уртахдин веревирд авун:Aslan Xasiyev|Aslan Xasiyev's talk page]]. [[Уртах:Kwamikagami|Kwamikagami]] ([[Уртахдин веревирд авун:Kwamikagami|веревирд авун]]) 23:08, 23 январь 2023 (MSK) == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> 02:02, 8 июль 2023 (MSK) <!-- Сообщение отправил Участник:Samuel (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_1&oldid=25272788 --> == Request == Hello. In the [[Азербайжан]] article, can you replace [[:File:Azerbaijan with Nagorno Karabakh region.svg]] with [[:File:Azerbaijan (orthographic projection).svg]]? In late September 2023, Nagorno-Karabakh came completely under the jurisdiction of Azerbaijan, and the breakaway Republic of Artsakh (Nagorno-Karabakh) has ceased to exist. Yours sincerely, [[Уртах:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Уртахдин веревирд авун:Multituberculata|веревирд авун]]) 01:08, 4 октябрь 2023 (MSK) :Hello, I think we should wait till 1 January 2024, when Nagorno-Karabakh Republic will officially cease to exist. [[Участник:Soul_Train|<font color="black">Soul</font> <font color="#00BFFF">Train</font>]] 22:51, 9 октябрь 2023 (MSK) == A new feature for previewing references on your wiki == [[File:Page Previews and Reference Previews.png|alt=Montage of two screenshots, one showing the Reference Previews feature, and one showing the Page Previews feature|right|350x350px]] ''Apologies for writing in English. And also for messaging you individually – I couldn't find the village pump on your wiki.'' Hi. As announced some weeks ago ^{[<nowiki/>[[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CNPRQE2IG5ZNAVAOHBMF4AXXRLGJE6UT/|1]]] [<nowiki/>[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|2]]]}, Wikimedia Deutschland’s [[m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team introduced [[mw:Help:Reference_Previews|Reference Previews]] to many wikis, including this one. This feature shows popups for references in the article text. While this new feature is already usable on your wiki, most people here are not seeing it yet because your wiki has set [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Relation to gadgets|a gadget as the default]] for previewing references. We plan to remove the default flag from the gadget on your wiki soon. This means: * The new default for reference popups on your wiki will be Reference Previews. * However, if you want to keep using the gadget, you can still enable it in [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|your personal settings]]. The benefit of having Reference Previews as the default is that the user experience will be consistent across wikis and with the [[mw:Page_Previews|Page Previews feature]], and that the software will be easier to maintain overall. This change is planned for February 14. If you have concerns about this change, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|please let us know on this talk page]] by February 12. – Kind regards, [[Уртах:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]] ([[Уртахдин веревирд авун:Johanna Strodt (WMDE)|веревирд авун]]) 15:01, 2 февраль 2024 (MSK) *: OK, I understand. — [[Участник:Soul_Train|<font color="black">Soul</font> <font color="#00BFFF">Train</font>]] 17:53, 2 февраль 2024 (MSK) *::Thanks a lot and greetings from Berlin, [[Уртах:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]] ([[Уртахдин веревирд авун:Johanna Strodt (WMDE)|веревирд авун]]) 19:18, 13 февраль 2024 (MSK) == Модуль:External links/data == В строке 535 в [[Модуль:External links/data]] вы можете изменить схему URL на "https://int.soccerway.com/players/-/"? Схема URL для [[wikidata:Property talk:P2369]] изменилась. [[Уртах:S.A. Julio|S.A. Julio]] ([[Уртахдин веревирд авун:S.A. Julio|веревирд авун]]) 07:30, 8 март 2024 (MSK) *: Вроде готово. — [[Участник:Soul_Train|<font color="black">Soul</font> <font color="#00BFFF">Train</font>]] 12:27, 8 март 2024 (MSK) == Сннимите ограничении == Здравствуйте. Стоит ограничение на просмотр изменений 30 дней. Я не могу посмотреть изменений например прошлом году . как это снят . в других проектах можно посмотреть изменения хоть 10 лет назад. Если вы не можете решить эту проблему . кому мне обратиться? Заранее болгодарю . ниче для участника на просмотр изменений я могу посмотреть изменений в проекте только 30 дней дальше не показывает. Я хочу посмотреть всю и торию как в других проектах . почему тут на 30 ? Как это снять чтоб можно было посмотреть все изменении. Если вы не можете помочь кому обратиться?Заранее благодарю нии [[Уртах:Ciji Okunar|Ciji Okunar]] ([[Уртахдин веревирд авун:Ciji Okunar|веревирд авун]]) 11:12, 12 апрель 2024 (MSK) :Это вообще не ко мне вопрос, а к разработчикам MediaWiki. [[Участник:Soul_Train|<font color="black">Soul</font> <font color="#00BFFF">Train</font>]] 13:42, 12 апрель 2024 (MSK) == Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have. This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called "regional wishlist list"), and many other options. ''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.'' Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here'''] Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Уртах:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Уртахдин веревирд авун:MediaWiki message delivery|веревирд авун]]) 16:07, 26 июль 2024 (MSK) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''. I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Уртах:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Уртахдин веревирд авун:MediaWiki message delivery|веревирд авун]]) 15:10, 7 октябрь 2024 (MSK) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == You've got mail! == Hey, @[[Уртах:Soul Train|Soul Train]]. I hope you're doing well. I've sent a email to you about Шаблон:Кьилин ччин/header. I hope you do the job for me. Thank you in advance. [[Уртах:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[Уртахдин веревирд авун:OperationSakura6144|веревирд авун]]) 09:15, 7 апрель 2025 (MSK) * [https://lez.wikipedia.org/w/index.php?title=Шаблон:Кьилин%20ччин/header&diff=prev&oldid=96941 Done]. — [[Участник:Soul_Train|<font color="black">Soul</font> <font color="#00BFFF">Train</font>]] 11:52, 7 апрель 2025 (MSK) ==Джум-Джум, Мусаиб Мамедалиевич== Здравствуйте!<br> Хочу спросить, не хотели бы вы создать статью в Википедии на лезгинском языке о [[:ru:Джум-Джум, Мусаиб Мамедалиевич|Джум-Джуме Мусаибе Мамедалиевиче]] — советском театральном режиссёре. Он был удостоен званий «Заслуженный артист Дагестанской АССР» и «Народный артист Дагестанской АССР». Он работал режиссёром в Лезгинском, Азербайджанском и Горском еврейском театрах в Дербенте, Дагестанская АССР.<br> Надеюсь, вам это будет интересно.<br> С наилучшими пожеланиями,<br> [[Уртах:Boxes12|Boxes12]] ([[Уртахдин веревирд авун:Boxes12|веревирд авун]]) 19:26, 29 май 2026 (MSK) :У меня знание лезгинского достаточно техническое. Подобные статьи должны писать носители языка. Тема для статьи хорошая. Будет возможность, передам знакомым информацию о том, что такая статья нужна. Возможно также в ближайшее время организуем специальный конкурс, где эту статью можно добавить в словник. [[Участник:Soul_Train|<font color="black">Soul</font> <font color="#00BFFF">Train</font>]] 11:35, 31 май 2026 (MSK) == Invitation to try the Starter Kit Dashboard and share your feedback == Hello @[[Уртах:Soul Train|Soul Train]], Apologies this message is not in your native language. As an admin in the Lezghian Wikipedia, you are invited by the [[mw:Language_Onboarding_and_Development|Language Onboarding and Development]] initiative to use the Starter Kit Dashboard. This tool will help you perform essential tasks such as importing infoboxes, tracking your Wikipedia’s activity and growth and connecting with members of the broader Wikimedia community for technical guidance. Starter Kit Dashboard organizes essential setup tasks, making it easy for you to complete them so contributors can begin editing and learning quickly. As an admin, you can also use the Dashboard to track your Wikipedia’s progress and growth. Using this tool will help us evaluate how it can improve the onboarding experience for administrators, and the insights you provide will be used to enhance the experience for new wikis graduating from the incubator. Visit [[mw:Language_Onboarding_and_Development/Starter_kit|this page]] to learn more about the Starter Kit. Here's how to get started: * Access the Starter Kit Dashboard here: [http://starterkit.toolforge.org/ http://starterkit.toolforge.org] * Login with your wiki credentials, enter the target wiki url (e.g., https://hi.wikipedia.org * Follow the steps shown in the video below to use the tool. [[Файл:Wikipedia_Starter_Kit_Dashboard_MVP_Demo_Video.webm|729x729пкс|Wikipedia Starter Kit Dashboard MVP Demo Video]] * After exploring the Dashboard, please share your feedback on [[mw:Talk:Language_Onboarding_and_Development/Starter_kit|this page,]] focusing on the following questions: ** The parts of the starter kit you expect to use most often, and how you plan to use them. ** The essential tasks you tried, and how easy or difficult they were to complete. ** The wiki tasks you would like the starter kit to guide you through or automate in the future. Most of the tasks that will result in edits on the wiki can be reverted like an edit from the “view history”, so don't be afraid to try them several times. We would appreciate it if you could submit your feedback by June 26, 2026, so we can begin analyzing it to identify areas for improvement. If you have any questions or need assistance, please let me know. Thank you so much for your contributions to your Wikipedia and for helping us shape this tool for new and small Wikipedias. We will keep you updated on any additional things added to the starter kit in the future. Best regards, [[Уртах:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Уртахдин веревирд авун:UOzurumba (WMF)|веревирд авун]]) 22:59, 11 июнь 2026 (MSK) e8f8stk5tesbv32ldn6gcmloo6bvu7f 0 4299 98472 98090 2026-06-11T21:07:32Z ~2026-34486-52 12965 /* */ 98472 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Манкъудхуьр |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.5517556 |lon_deg = 48.4354591 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[Манкъулидхуьруьнсовет|«Манкъулидхуьруьнсовет»]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 138 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Хуьруьн шикилар |add1 = [http://www.azerbaijanphoto.com/cgi-bin/site/main2.cgi?l=5;choice=thelast;s=3616 Azerbaijanphoto] |add2n = Космосдай акунар |add2 = [https://goo.gl/maps/qccfe Google Map] }} '''Манкъудхуьр''' ({{lang-az|İmamqulukənd, Maqudxür}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр. [[Манкъулидхуьруьнсовет|«Манкъулидхуьруьнсоветдик»]] акатзава. Хуьруьнсоветдин кьилин хуьр я. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин рагъэкъечӀдай пата, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 17 км яргъал ала. Манкъулидхуьруьн мягьлейрин тӀварар (ойконимар): ''Байрамрин мягьле, СепӀийрин мягьле, Гъетегърин мягьле, Агъвалрин мягьле, Заркъалрин мягьле, ЧӀакӀаррин мягьле.'' == Тарих == Археологиядин амукьайри гилан Манкъулидхуьруьн чилерал дегь хуьрер хьайиди субутзава. Азербайжандин алимрикай Ж. А. Халилова, Къ.О. Къошкъарлыди ва Р.Б. Аразовади [[Гавдишан пел]]ера тухвай жагъурунрай аквазвайвал, Манкъулидхуьруьвай 3-4 километр яргьал тир 1-й ва 2-й Гавдишан пелера лезгийри гьеле чи эрадал къведалди хуьрер кутунай. 3-й Гавдишан гилан [[Къалажух (КцӀар район)|Къалажух]] хуьруьз мукьва я ва гьанагни дегь чӀавара яшайишдин макан тир. Чиливай 13-19 метр хкаж хьанвай 1-й Гавдишан пелен археологиядин амукьайрилай малум жезвайвал, и хуьруьн агьалияр фад-фад тарашхъанрин аксина женг чӀугваз мажбур хьанай. И пелелай [[Дагъустан]]дин, гьакӀни [[Къуба район|Къуба]] ва [[Хъачмаз район]]рин чилер хъсандиз аквазва. Гьавиляй Гавдишан пел лагьайла чкадин агьалийри гьа и пел фикирда кьун дуьшуьшдин кар туш. Хуьруьвай 3 километр яргъал тир 2-й Гавдишан пел кьулувилел экӀя хьанва. Ина чи эрадал къведалди сад лагьай агъзур йисан юкьвара хуьр кутунай. ТӀебиатдин ва тарашхъанрин басрухар себеб яз хуьруьн агьалийри чпин чка са шумудра дегишарнай. Дегь чӀавара абурун чӀехи бубайри [[ЭчӀехуьр]]уьнни [[ЧӀехи Муругъ]]рин арада, кьакьан пелел хуьр кутунай. И хуьуьн дегь амукьаяр исятдани ама. Хуьруькай «Кьиблепатан Дагъустандикай очеркар» (Магьачкъала, 1964), «Азербайжандин тарих» (Баку, 1961, 1 жилд), У. А. Мейлановадин «Лезги чӀалан диалектология» (Магьачкъала, 1964) ктабра ва маса чешмейра са кьадар делилар дуьшуьш жезва. Хуьруьн топонимрини адан тарихдикай чирвилер гузва. «КьенчӀеб тахта» лугьудай чкада дегь чӀаварин [[Лангу]] шегьердин гелер ама. Ина са чӀиб чил эгъуьнин кумазни накьвадикай хъенчӀин куьшуьйрин, кутаррин, бекьейрин, ципӀерин кӀусар хкатда. «КьенчӀеб тахтада», «Шабуран хвал» лугьудай чкада археологиядин дегь чӀаван амукьаяр гьалтзава. «Урусрин рекьи» [[I-й Пётр]] [[Дагъустан]]диз атайла ина кьиле фейи вакъиаяр рикӀел хкизва. Император [[Дербент]]диз къведалди хуьруьхъ маса тӀвар авай. Урусрин пачагь Кьиблепатан Дагъустандиз [[1722 йис]]ан 23-августдиз атанай. Адан 79 агъзур касдикай ибарат балкӀандар кьушунди ам Дербентдиз къведалди халкьдин кьилел чӀехи мусибатар гъанай. [[Алкьвадар Гьасан]]а вичин «[[Асари Дагъустан]]» ктабда кхьизвайвал, балкӀандар кьушунри Дербентдилай [[Къуба район|Къубадин]] [[Велвеле вацӀ]]алди чпин хурук акатай вири хуьрериз гьад кьунай. Гьеле [[1 Петр]] [[Дербент]]диз къведалди [[Гьажи Давуд]]а [[Иран]] шагьдин гарнизон инай чукурна, Манкъулидхуьряй тир [[Манкъули бег]] шегьердин наибвиле тайинарнай. 1 Петр Дербентдиз атайла и касди тӀимил къуватралди императордин чӀехи кьушундин хура акъвазун мумкин туширди кьатӀанай ва гьавиляй урус пачагьдин вилик хъсандиз экъечӀнай, шегьердин гимишдикай раснавай куьлегар адав вуганай. Вич икӀ кьабулинай императорди Манкъули бегдиз генерал-майорвилин чин ганай ва ам Дербентдин ханвиле тайинарнай. Урус пачагьди и касдиз вичин патай кьилди мажибни ганай. Дагьустанда 1 Петравай яргъалди таб гуз хьанач. [[Къубадин ханвал|Къубадин]], [[Муьшкуьр]]дин ва [[Ширвандин ханвал|Ширвандин]] лезгияр урусрин аксина къарагъна. Муькуь патахъай, [[Гьажи Давуд]] бег Муьшкуьрвидини урусрал вегьин патал 30 агъзурдав агакьна кьушун туькӀуьрнавай. Гьа ихьтин крар себеб яз 1 Петр [[1722 йис]]ан 29 сентябрдиз вичин кьушунарни галаз [[Астрахан]]диз хъфена. Дербентда ада 3 агъзур аскердикай ибарат гарнизон туна. Урусар хъфейдилай гуьгъуьниз Манкъули бег тарашхъанри чукӀурай хуьрер арадал хкиз алахъна. КӀвенкӀве ада вичин хуьр гуьнгуьна хтуна, вичин такьатралди кесиб хзанриз кӀвалер эцигизни туна. И къайгъударвиляй агьалийри хуьруьн виликан тӀвар дегишарна, адаз Манкъули бегдин тӀвар гана. Манкъулидкуьр шумудни са тарихдин вакъиайрихъ галаз алакъалу я. [[1721 йис]]уз хуьруьн агьалияр Иран шагьдин кьушунрин хура акъвазнай. [[1741 йис]]ан зулуз [[Надир шагь]]ди 1-й Гавдишан пеле постар туькӀуьрнай ва вишералди касдиз зулумар авунай. Ада [[Гьил]]ерин тамара кӀватӀал хьанвай лезги кӀеретӀрин аксина женг чӀугваз кӀан тахьайбурун вилер акъуднай, гьилер атӀанай, [[тарагъаж]]дай акъуднай. [[1774 йис]]уз Гавдишандин патав Эмир Гьемзедин, [[Агъа Казанище|Казанищедин]] Эмир Мегьамедан, къазикъумухви Метьамедхандин кӀеретӀринни Фетели хандин кьушундин арада чӀехи ягъ-ягъунар кьиле фенай. И дяведа Фетели хан кӀаник акатна, [[Сальян]]диз катнай. Эмир Гьемзедин кьушунди Гавдишандиз мукьва хуьрер, гьакӀни Манкъулидхуьр чукӀурна, [[Къуба]] шегьер кьунай. [[1820 йис]]уз 1-й Гавдишан пеле лезгийрин кӀеретӀри [[генерал Ермолов]]ан кьушундин аксина женг чӀугунай. Ина лезгийри урус аскерар кьулухъ чӀугуниз мажбурнай. [[1823 йис]]уз генерал Ермолова Къуба аялатдин лезгийриз кьвед лагьай гъилера басрух гайила, Абдурагьман кьиле авазх манкъулидхуьруьнвияр абурун кура кьегьалвилелди акъвазнай. Кьакьан кьваларилай урусрин жидайрал хкадарна гьелек хьайи кьегьалрикай гуьгъуьнлай халкьди риваятар, кьисаяр, манияр туькӀуьрнай. [[1918 йис]]уз Къубадин [[Дигагь]] хуьре эрмени дашнакрин кура Манкъулидхуьруьн юзбаш Гьасан бегди 100 касдикай туькӀуьрнавай кӀеретӀни акъвазнай. А ягъунра абурукай са шумуд кас кьенай. Ватандин ЧӀехи дяведин йисара Грецияда ЭЛАС тешкилатдин партизанрихъ галаз санал фашистрин кура кьегьалвилелди акъвазай [[Мидгьед Ширинбегов]]а дяведин йисара къалурай кьегьалвилерикай кьилди ктабар кхьенва. Манкъулидхуьр вичихъ фу авай, девлетлу хуьрерикай я. Гьеле XIX виш йисан сифте кьилера и хуьруьн ичин салар, дуьгуьдин плантацияр къецепатан уьлквейризни сейли тир. Иллаки инин сарыбугъдадин тариф вириниз чкӀанай. Гзаф хуьрери чпин хъуьтӀуьн раж инай къачудай. [[1830 йис]]уз Къуба аялатдин зегьметхъанри гьасил авур 196 агъзур пуд дуьгуьдикай 10 агъзур пуд магьсул манкъулидхуьруьнвийринди тир. Им аялатда вичиз тай авачир яру дуьгуь тир. Абурухъ чӀехи никӀер, агъзурралди мал-къара, чӀехи геллегьар ва рамагар авай. Инин ниси гьасилдай заводди вичин магьсулар къецепатан уьлквейризни рекье твадай. Хуьруьхъ уьмуьр тухун патал къулай шартӀар авайвиляй иниз маса лезги хуьрерай гзаф инсанар куьч хьанай. [[Миграгъар (Докъузпара район)|Миграгъай]], [[Уллугъетягъ|Гъетегъай]], [[ЧӀакӀар]]дилай, [[Четкуьн]]ай, [[Киригар|Киригай]], [[Вини Тигьиржал|Тигьиржалдилай]], [[Хуьлуьхъ]]ай, [[Цилинг]]дилай, гьатта [[Табасаран]]дай ва [[Гуржистан]]дай куьч хьана атайбурун сихилар хуьре исятдани ама. «Амаханан тахта» лугьудай чка советрин девирдилай аманат я. Инагар «Яру лежбер» колхоздин ципицӀрин салар тир. НикӀяй хкведайбуру арабайрин чархарив салидолдин чкадал запун гуьцӀай чкадиз халкьди «Сабунар ядай кӀам» лугьуда. БАМ-дин эцигунар гатӀунай йисуз и хуьрени цӀийи мягьле кутунай ва хуьруьнбуру адаз "БАМ" тӀвар ганай. Гила ина 50-дав агакьна кӀвалер ава. Хуьруьн нуфуз аваз сихилрикай сад ''Эфендияр'' я. Абурухъ хуьре Сулейманан хва Абдуррагьманан тӀварцӀихъ гадай пӀирни ава. Истанбулда диндин рекьяй чирвилер къачур и эфенди [[Хуьлуьхъ]]ай тир. Манкъулидхуьруьнвийрин тӀалабуналди иниз куьч хьайи и алим ва муъмин касди вичин хайи хуьре хьиз Манкъулидхуьре ва адан мукьув гвай хуьрерани чӀехи гьуьрмет къазанмишнай. Адан ктабрикай Азербайжандин ва Дагъустандин мискӀинра менфят къачузвай. Абдуррагьманан хва Зикруллагь хуьруьн сад лагьай муаллимрикай тир. Эфендидин хва тирди багьна яз [[1937 йис]]уз ам суьргуьндиз ракъурнай ва а чӀавуз касдин кӀваляй са фургъун ацӀай ктабарни тухванай. Адан етим амукьай 7 веледдини институтар акьалтӀарнай. Абдулгьамидани Абдулрагьима хуьре, Абдулрауфа КцӀара математикадин муаллимвиле кӀвалахнай. Азербайжандин НафтӀадинни Химиядин Институт куьтягьай Абдулазиз илимрин доктор я. Эфендияр чпихъ чӀехи алакьунар авай ва зегьметдал рикӀ алай ксар я. 50 йисалай виниз [[КцӀар]]а муаллимвиле кӀвалахай методист муаллим Абдулрауф Эфендиеван 7 веледдин 4-дакай математикар хьанва. Абел лагьайтӀа, [[Рязан]] шегьердин кьилин архитектор я. Манкъулидхуьр шумудни са тӀвар-ван авай ксаралди машгьур я. Лезгийрин чӀехи зари [[Миграгъ Мардали]]ди гзаф йисара ина уьмуьр авунай. Чи тӀвар-ван авай зарийрикай [[Кесиб Абдуллагь]]ан ва [[Забит Ризванов]]ан ватан я инаг. Машгьур сеняткар, тардал зурбадиз ягъидай Физеммед Куругълиева тесниф авур макьамарни манияр халкьдин меце къедалди ама. Ада алатай виш йисан 30-й йисара сифте яз [[КцӀар район]]да стахановчивилин тӀвар къачур Тайгъун Къайибалидин рушаз теснифай "Тайгъун" мани халкьдин мани хьиз ктабра гьатнава. Гзаф йисара хуьруьн колхоздиз регьбервал гайи, ина шумудни са эцигунар кьилиз акъудай Наруллагь Къадимован тӀвар халкьди гьамиша гьуьрметдивди кьада. Ада [[Лечет (КцӀар район)|Лечетрин]] хуьряй Манкъулидхуьруьз ракьун гунгаррив яд гъанай, Дербентдин уьлчуьдалди къванцин рехъ кутунай, мектеб патал кьве дарамат, гьакӀни медениятдин тавхана эцигнай. Гьаживерди Гьаживердиеваз республикада сифте яз «Азербайжандин лайихлу ветеринар» тӀвар ганай. Хуьряй зурба алимар акъатнава. Нью-Йоркдин Илимрин Академиядин член, физикадинни математикадин илимрин доктор, профессор Икрам Новрузбегов, техникадин илимрин доктор Абдулазиз Эфендиев хьтин инсанралди вири халкьди дамахзава. ЧӀугвар Сейфеддин Сейфеддинов хьтин ксари чпин хуьр вириниз сейли ийизва. Шумудни са манкъулидхуьруьнви полковникри чи республикада ва къецепатан уьлквейра кӀвалахзава. Абурукай Талим Ярметова [[Генже]]да, Адилхан Абдулкеримова [[Волгоград]]да, Низамуддин Салегьова [[Къазахстан]]дин [[Актау вилаят]]да, Изамуддин Магьсимова [[Мангистау вилаят]]да къуллугъзава. Полковник-лейтенант Садуллать Асланханов гимидин командир яз 20 йис я. Азербайжандин дяведин флотда 30 йисуз къуллугъзавай 11 рангдин капитан Расим Ширинбегов, [[Магьачкъала]]да уьмуьр ийизвай милициядин подполковник Вагьид Агьжабегов ва масабурулай жегьилри чешне къачузва. Абур вири вичихъ чӀехи тарихар авай Манкъулидхуьруьн мектебди кӀвачел ахкьалдарна агакьарнавайбур я. [[1866 йис]]уз [[Къуба уезд]]да гьукуматди агьалийрин тӀалабуналди пуд хуьре цӀийи мектебар кардик кутунай - [[КцӀар]]а, [[Яргун]]дал ва ва Манкъулидхуьре. [[1894 йис]]уз Манкъулидхуьре урус секторни ахъа хьанай. Гьейдар Алиеван Фондуни такьатралди хуьре 20 классдин дарамат эцигнай. == Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. Манкъулидхуьре агъадихъ галай сихилрин веледри уьмуьр ийизва: ''Миграгъар ([[Миграгъар (Докъузпара район)|Миграгъ]] хуьряй атанвайбур), КьинтӀарар, Гъетегъар, ТӀапӀацар, Квасаяр, Киригар, Цегвер, Хуьлуьхъар, ТӀигьиржалар, Чепер, Цилингар ([[Цилинг]] хуьряй атанвайбур), Гуржияр, Чавмараяр, Эфендияр <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.'' ==ТӀвар-ван авай ксар== * [[Кесиб Абдуллагь]] (Саруханов Абдуллагь) — лезги шаир. * [[Ризванрин Забит Ризванан хва]] — чӀехи лезги шаир. * [[Арзуманов Медет Судябеган хва]] — лезги шаир. * [[Асланханова Гуьлбес]] — лезги шаир, филологиядин илимрин кандидат. [[2009 йис]]уз «ЧиРагъ» журналдин бине эцигай кас. * [[Римма Гаджимурадова]] — лезги шаир. == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * [http://samurpress.net/pdf/194.pdf «Самур» газет: И чил хайи диге я!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160903202614/http://samurpress.net/pdf/194.pdf |date=2016-09-03 }} {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] nxlm089b6p5kpcq6kr7wf11uhsrjabk 0 5222 98471 92986 2026-06-11T21:03:58Z ~2026-34486-52 12965 /* */ 98471 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2 |тӀвар=Севреган (Дизахълей) |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |lat_dir = |lat_deg =40 |lat_min =51|lat_sec =19 |lon_dir = |lon_deg =47 |lon_min =40|lon_sec =47 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =0 |региондин картадин алцум =0 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Шеки-Закаталадин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = Кьвепеле район‎ |жемятдин жуьре = |жемят = |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = 525 |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[суьннияр|суьнни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 160 |почтунин индекс = |почтайрин индексар = |автомобилдин код = |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = }} '''Севреган (Дизахълей)''' — [[Азербайжан]] республикадин [[Кьвепеле район]]да авай хуьр ва муниципалитет. И муниципалитетдик вич Севреган Дизахълей ва мукьвал алай [[Сары Гьажилы|Ц1ару Гьажилай]] хуьр акатзава. == География == Хуьр [[Кьвепеле район]]дин юкьванни — рагъакӀидай пата, райондин кьилин шегьер тир [[Кьвепеле]] шегьердилай тахминан 18,5 км яргъал чка кьунвайди я. == Агьалияр == Алай чӀавуз хуьре 525 кас яшамиш жезва. Саки вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]] — [[мусурманар]] я. Хуьруьн эгьлияр лезги чӀалан [[ахцегь нугъат]]дал рахазва<ref>[http://amalgrad.ru/viewtopic.php?id=1798 Лезги чӀалан Кьвепеледин нугъатар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101215082900/http://amalgrad.ru/viewtopic.php?id=1798 |date=2010-12-15 }}</ref>, амма азербайжандин гьукуматди лезги чӀал вилик тухудай ихтияр гузвачирвиляй ва лезгияр азербайжанарихъ галаз акадрунин политикадин куьмекдалди хуьре лезги чӀалан гьалар йисар къвердавай канда жезва. == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * [http://geonames.nga.mil/ggmagaz/detaillinksearch.asp?G_NAME='32FA881517713774E0440003BA962ED3'&Diacritics=DC Dizaxlı: Azerbaijan] {{ref-en}} {{Кьвепеле райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:Кьвепеле райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] lcu8e7dggk1zrc3luj138m96h65q5vs