Википедия
lezwiki
https://lez.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%8C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD_%D1%87%D1%87%D0%B8%D0%BD
MediaWiki 1.47.0-wmf.12
first-letter
Медиа
Служебная
Веревирд авун
Уртах
Уртахдин веревирд авун
Википедия
Википедия веревирд авун
Файл
Файл веревирд авун
MediaWiki
MediaWiki веревирд авун
Шаблон
Шаблон веревирд авун
Справка
Обсуждение справки
Категория
Категория веревирд авун
TimedText
TimedText talk
Модуль
Обсуждение модуля
Event
Event talk
Дуьньядин садлагьай дяве
0
2089
98822
98315
2026-07-25T07:53:33Z
InternetArchiveBot
8697
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
98822
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:WWImontage.jpg|thumb|right|Дуьньядин садлагьай дяве]]
'''Дуьньядин садлагьай дяве''' (1914 й. 28 июль — 1918 й. 11 ноябрь) — инсяниятдин тарихда (кьиспесда) хьайи виридалайни гегьенш — масштабдин яракьвилин гьуьжет. ТӀвар 1939 йисуз [[Дуьньядин кьведлагьай дяве]] эгечӀдалай кьулухъ къачуна. Дявед береда адан тӀвар '''«Зурба дяве»''' тир<ref>{{harvnb|Willmott|2003|pp=10–11}}</ref>, Урусатдин империяда адаз '''«Кьведлагьай Ватандин»''', ва гьакӀни формал тушир '''«германиядин»''' дяве лугьузвай; гуьгъуьнлай [[Совет Социалист Республикайрин ГалкӀ|ССРГда]] — '''«империавилин дяве»'''.
Дяведин арада масад авачир себеб июндин 28 къуз 1914-й йисуз сербияви студент Гаврила Принцип патай Австриядин эрцгерцог Франц Фердинанд яна кьин тир<ref name="AJPT2">{{harvnb|Taylor|1998|pp=80–93}}</ref><ref>{{harvnb|Djokić|2003|p=24}}</ref>.
Дяведин нетижа яз кьуд империя чпин авайвал терг авуна: [[Урусатдин империя|Урусатдин]], [[Осман империя|Осман]], [[Австро-Венгрия|Австро-Венгер]], [[Германиядин империя|Германиядин]] (амма кайзер Германиядилай гуьгъуьнлай арадиз атай [[Веймардин республика]]дин тӀвар формалдаказ Германиядин империя тир)<ref>{{harvnb|Keegan|1988|p=7}}</ref>. Уьлквеяр-иштиракчияр 12 млн кьван кас квадарнава (динж ксар галаз), 55 млн кьван кас хирер къачуна<ref>[http://www.gazeta.ru/news/lenta/2008/11/11/n_1294259.shtml Западный мир отмечает 90 лет со дня окончания Первой мировой войны]</ref>.
== Иштирак авунайбур ==
* ''[[Кьудан ГалкӀ]]'': [[Германиядин империя|Германия]], [[Австро-Венгрия]], [[Осман империя]], [[Болгариядин Пудлагьай пачагьал|Болгария]].
* ''[[Антанта]]'': [[Урусатдин империя|Урусат]], [[Франция]], [[ЧӀехибритания]].
''Антантадин галкӀчияр'' (дяведа Антантадин пад кьурбур): [[Америкадин Садхьанвай Штатар|АСШ]], [[Япон империя|Япония]], [[Сербия]], [[Италия]] (Дяведа 1915-й эгечӀна Антантадин пад кьунай, [[Пудан ГалкӀ]]дин уьзви яз килиг тавуна), [[Черногория]], [[Бельгия]], [[Египет]], [[Португалия]], [[Румыния]], [[Греция]], [[Бразилия]], [[Чин]], [[Куба]], [[Никарагуа]], [[Сиам]], [[Республика Гаити|Гаити]], [[Либерия]], [[Панама]], [[Гватемала]], [[Гондурас]], [[Коста-Рика]], [[Боливия]], [[Доминикандин республика]], [[Перу]], [[Уругвай]], [[Эквадор]].
[[Файл:WWI-re.png|thumb|450px|right|Дяведин иштиракчияр]]
{| class="wikitable"
|+ Дяведи малумат хронология
! Тарих || Сад || Нив
|-
!colspan="3"| [[1914 йис|1914]]
|-
| [[28 чиле (июль)]] || {{Австро-Венгриядин пайдах}} [[Австро-Венгрия]] || {{Сербиядин пайдах (1882-1918)}} [[Короллух Сербия|Сербия]]
|-
| [[1 пахун (август)]] || {{Германия империядин пайдах}} [[Германиядин империя|Германия]] || {{Урусатдин пайдах}} [[Урусатдин империя|Урусат]]
|-
| [[3 пахун (август)]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия || {{Франциядин пайдах}} [[Франция]]
|-
|rowspan="2"| [[4 пахун (август)]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия || {{Бельгиядин пайдах}} [[Бельгия]]
|-
| {{ЧӀехибританиядин пайдах}} [[Британиядин империя]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-
| [[5 пахун (август)]] || {{Черногориядин пайдах (1905-1918)}} [[Короллух Черногория|Черногория]] || {{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия
|-
|rowspan="2"| [[6 пахун (август)]] || {{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия || {{Урусатдин пайдах}} Урусат
|-
|{{Сербиядин пайдах (1882-1918)}} Сербия || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-
| [[9 пахун (август)]] || {{Черногориядин пайдах (1905-1918)}} Черногория || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-
| [[11 пахун (август)]] || {{Франциядин пайдах}} Франция || {{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия
|-
| [[12 пахун (август)]] || {{ЧӀехибританиядин пайдах}} Британиядин империя || {{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия
|-
| [[22 пахун (август)]] || {{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия || {{Бельгиядин пайдах}} Бельгия
|-
| [[23 пахун (август)]] || {{Япониядин пайдах (1870-1999)}} [[Япония]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-
| [[25 пахун (август)]] || {{Япониядин пайдах (1870-1999)}} Япония || {{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия
|-
| [[1 цӀехуьл (ноябрь)]] || {{Урусатдин пайдах}} Урусат || {{Осман империядин пайдах}} [[Осман империя|Туьркия]]
|-
| [[2 цӀехуьл (ноябрь)]] || {{Сербиядин пайдах (1882-1918)}} Сербия || {{Осман империядин пайдах}} Туьркия
|-
| [[3 цӀехуьл (ноябрь)]] || {{Черногориядин пайдах (1905-1918)}} Черногория || {{Осман империядин пайдах}} Туьркия
|-
| [[5 цӀехуьл (ноябрь)]] || {{ЧӀехибританиядин пайдах}} Британиядин империя<br />{{Франциядин пайдах}} Франция || {{Осман империядин пайдах}} Туьркия
|-
!colspan="3"| [[1915 йис|1915]]
|-
| [[23 тӀул (май)]] || {{Италиядин пайдах (1861-1946)}} [[Короллух Италия (1861—1946)|Италия]] || {{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия
|-
| [[3 кьамуг (июнь)]] || {{Сан-Маринодин пайдах}} [[Сан-Марино]] || {{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия
|-
| [[21 пахун (август)]] || {{Италиядин пайдах (1861-1946)}} Италия || {{Осман империядин пайдах}} Туьркия
|-
| [[14 баскӀум (октябрь)]] || {{Болгариядин пайдах}} [[Пудлагьай Болгариядин пачагьлугъ|Болгария]] || {{Сербиядин пайдах (1882-1918)}} Сербия
|-
| [[15 баскӀум (октябрь)]] || {{ЧӀехибританиядин пайдах}} Британиядин империя<br />{{Черногориядин пайдах (1905-1918)}} Черногория || {{Болгариядин пайдах}} Болгария
|-
| [[16 баскӀум (октябрь)]] || {{Франциядин пайдах}} Франция || {{Болгариядин пайдах}} Болгария
|-
| [[19 баскӀум (октябрь)]] || {{Италиядин пайдах (1861-1946)}} Италия<br />{{Урусатдин пайдах}} Урусат || {{Болгариядин пайдах}} Болгария
|-
!colspan="3"| [[1916 йис|1916]]
|-
| [[9 ибне (март)]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия || {{Португалиядин пайдах}} [[Португалия]]
|-
| [[15 ибне (март)]] || {{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия || {{Португалиядин пайдах}} Португалия
|-
|rowspan="2"| [[27 пахун (август)]] || {{Румыниядин пайдах}} [[Короллух Румыния|Румыния]] || {{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия
|-
| {{Италиядин пайдах (1861-1946)}} Италия || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-
| [[28 пахун (август)]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия || {{Румыниядин пайдах}} Румыния
|-
| [[30 пахун (август)]] || {{Осман империядин пайдах}} Туьркия || {{Румыниядин пайдах}} Румыния
|-
| [[1 цӀехуьл (ноябрь)]] || {{Болгариядин пайдах}} Болгария || {{Румыниядин пайдах}} Румыния
|-
!colspan="3"| [[1917 йис|1917]]
|-
| [[6 нава (апрель)]] || {{АСШ пайдах (1912-1959)}} [[АСШ]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-
| [[7 нава (апрель)]] || {{Кубадин пайдах}} [[Куба]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-bgcolor="#f9f999"
| [[10 нава (апрель)]] || {{Болгариядин пайдах}} Болгария || {{АСШ пайдах (1912-1959)}} АСШ
|-bgcolor="#f9f999"
| [[13 нава (апрель)]] || {{Боливиядин пайдах}} [[Боливия]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-bgcolor="#f9f999"
| [[20 нава (апрель)]] || {{Осман империядин пайдах}} Туьркия || {{АСШ пайдах (1912-1959)}} АСШ
|-
| [[2 чиле (июль)]] || {{Грециядин пайдах (1828-1978)}} [[Греция]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия<br />{{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия<br />{{Осман империядин пайдах}} Туьркия<br />{{Болгариядин пайдах}} Болгария
|-
| [[22 чиле (июль)]] || {{Сиамдин пайдах (1855-1916)}} [[Сиам]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия<br />{{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия
|-
| [[4 пахун (август)]] || {{Либериядин пайдах}} [[Либерия]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-
| [[14 пахун (август)]] || {{Чиндин пайдах (1912-1928)}} [[Чиндин республика|Чин]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия<br />{{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия
|-bgcolor="#f9f999"
| [[6 баскӀум (октябрь)]] || {{Перудин пайдах (1825-1950)}} [[Перу]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-bgcolor="#f9f999"
| [[7 баскӀум (октябрь)]] || {{Уругвайдин пайдах}} [[Уругвай]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-
| [[26 баскӀум (октябрь)]] || {{Бразилиядин пайдах (1889-1960)}} [[Бразилия]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-
| [[7 фундукӀ (декабрь)]] || {{АСШ пайдах (1912-1959)}} АСШ || {{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия
|-bgcolor="#f9f999"
| [[7 фундукӀ (декабрь)]] || {{Эквадордин пайдах}} [[Эквадор]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-
| [[10 фундукӀ (декабрь)]] || {{Панамадин пайдах}} [[Панама]] || {{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия
|-
| [[16 фундукӀ (декабрь)]] || {{Кубадин пайдах}} [[Куба]] || {{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия
|-
!colspan="3"| [[1918 йис|1918]]
|-
| [[23 нава (апрель)]] || {{Гватемаладин пайдах}} [[Гватемала]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-
| [[8 тӀул (май)]] || {{Никарагуадин пайдах}} [[Никарагуа]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия<br />{{Австро-Венгриядин пайдах}} Австро-Венгрия
|-
| [[23 тӀул (май)]] || {{Коста-Рикадин пайдах}} [[Коста-Рика]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-
| [[12 чиле (июль)]] || {{Гаитидин пайдах}} [[Республика Гаити|Гаити]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-
| [[19 чиле (июль)]] || {{Гондурасдин пайдах}} [[Гондурас]] || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|-
| [[10 цӀехуьл (ноябрь)]] || {{Румыниядин пайдах}} Румыния || {{Германия империядин пайдах}} Германия
|}
== Акьунрин вилик квай тарих ==
Дяве хьуналди вилик Европада чӀехи пачагьвилерин арада — Германиядин, Австро-Венгриядин, Франциядин, ЧӀехибританиядинни [[Урусат]]дин — , сад-садаз аксивилер акьалтзавайтир.
[[Файл:Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary b32 900-0.jpg|thumb|300px|Евпропадин уьлквейрин важиб къелеяр]]
1870-й ийсан франк-прусс дяведин гуьгъуьнай арадиз атанвай Германиядин Империя виликан чӀава Европадин континентда сиясатдинни экономикадин жигъетдай агъавал ийиз алахъунар ийидачир. Германиядин Империядин бине кутур, адан экономикадинни дяведин жигъетдай къуватавай къуншияр галаз сергъятар авай геаграфиядин везиятдин зайифвал гъавурда кьазвай [[Бисмарк, Отто фон|Бисмаркди]] лагьанай:
<blockquote>Къуватавай Германиядиз кӀанзава хьи, ам секинвиле турай ва адаз ислагьвилин рекье виликфиз мумкинвилер гурай, ва им патал адаз къуватавай армия хьана кӀанзава, вучиз лагьатӀа, къакъаррин къене тур авайдан винел садни гьужум ийидач… Чун Франция хкатайла вири гьукуматриз герек я, ва и гьукуматар сад садахъ галаз акъажунрин нетижа яз жезмай кьван чи аксидиз тир коалицияр туькӀуьрдач".<ref>Martin Kitchen. The Cambridge Illustrated History of Germany. — Cambridge University Press, 1996. ISBN 0-521-45341-0</ref>
</blockquote>
Амма и фикирдиз акси яз дявединни экономикадин жигъетдай къуват кӀватӀнавай Германияди колонияр кьунин женгериз гьахьнай. Германияди гьужет алай ва колониал аслутушир регионар пацук авун тади ийизвай, гьакӀни Ангиядин, Франциядин, Бельгиядин, Нидерландринни Португалиядин колониал ччилериз кичӀерар гузвай. Ва гьакӀни Германияди «РикӀин разивилиз» — Антантадиз сад хьун мажбур хьайи, Европадин виридалайни чӀехи империйрин — ЧӀехибританиядинни Франциядин — авайвилиз кичӀерар гуз эгечӀнай.
Гзафмиллетдин гуькумат яз Австро-Венгрияди къенепатан миллетрин арада аксивилерин виляй Европада гьарчӀаван стабилтуширвилин муг тир.
К 1914-й йисуз кьван кьве блок тамамвилелди туькӀуьр хьанай:
Антанта Блок: [[Урусатдин империя]], [[ЧӀехибритания]], [[Франция]].
Пудан ГалкӀ Блок: [[Германия]], [[Австро-Венгрия]], [[Италия]].
Жуьреба-жеьре чешмейра къалурнавайвал, дяведин себебриз агъадихъ къвезвайбур талукь я:
* экономикадин империализм
* сада садав акъажиз яракьар гзаф акъудун (яракьар акъудунин тадивилер)
* гун-къачунин барьерар
* милитаризмни автократия
* къуватрин баланс
* вилик квай йикъара хьанвай чкадин акьунар (Балкндин дявеяр, Итал-туьрк дяве)
* Урусатдани Германияда виридан мобилизациядиз талукь тир буйругъар
* Европадин къудратавай уьлквейрин территориядин кӀанз алахъунарни галкӀдин хиве кьур мажбурвилер.
[[Вилсон, Томас Вудро|Томас Вудро Вилсонди]] лагьанай:
<blockquote>«Вирида и дяведин себеб вуч ятӀа къекъезва ва жагъуриз жезвач. Абурун къекъуьнар метлеб хкат тийирбур я, а себеб абурувай жагъуриз жедач. Дяведин себеб са вуч ятӀани са себеб ттуш, дяве эгечӀунин себеб вири себебар санал я»</blockquote>
== Литература ==
* Мировая война в цифрах. — {{comment|М.|Москва}}: {{comment|Военгиз|Гьукуматдин дяведин издательство}}, 1934. — 128 с. — 15 000 экз.
* [[:s:Вооружённый мир и война (Денисюк)/ДО|''Вооружённый мир и война''. Описание требований Германии в будущей войне. 1914]]
* [http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=434387 Стратегический очерк войны 1914—1918 гг.]{{Deadlink|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — {{comment|М.|Москва}}: Высший военный редакционный совет, 1922.
* ''[[Зайончковский, Андрей Медардович|Зайончковский А. М.]]'' [http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=419502 Мировая война 1914—1918 гг.]{{Deadlink|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — {{comment|М.|Москва}}, 1938.
* Зайончковский А. М. [http://militera.lib.ru/h/zayonchkovsky1/ Первая мировая война.] — {{comment|СПб.|Санкт-Петербург}}: Полигон, 2000. — 878 с. — ISBN 5-89173-082-0
* Зайончковский А. М. [http://new.runivers.ru/lib/book3212/10418/ Подготовка России к мировой войне] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200918214858/https://new.runivers.ru/lib/book3212/10418/ |date=2020-09-18 }} на сайте Руниверс
* [http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=434387 Стратегический очерк войны 1914—1918 гг.]{{Deadlink|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на сайте Руниверс
* ''[[Яковлев, Николай Николаевич (историк)|Яковлев Н.]]'' [http://webreading.ru/sci_/sci_history/nikolay-yakovlev-1-avgusta-1914.html 1 августа 1914] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728030442/http://webreading.ru/sci_/sci_history/nikolay-yakovlev-1-avgusta-1914.html |date=2011-07-28 }} — {{comment|М.|Москва}}: Молодая гвардия, 1974.
* [http://militera.lib.ru/h/ww1/ История Первой мировой войны 1914—1918 гг.] / под редакцией [[Ростунов, Иван Иванович|И. И. Ростунова]]. — в 2-х томах. — {{comment|М.|Москва}}: [[Наука (издательство)|Наука]], 1975. — 25 500 экз.
* ''Пахалюк К.'' Боевые действия в Восточной Пруссии в Первую мировую войну. Указатель литературы. — 2-е изд. — Калининград, 2008.
* ''Де-Лазари А. Н.'' [http://supotnitskiy.ru/book/book5.htm Химическое оружие на фронтах мировой войны 1914—1918 гг.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517115717/http://supotnitskiy.ru/book/book5.htm |date=2008-05-17 }}
* ''[[Мельгунов, Сергей Петрович|Мельгунов С. П.]]'' [http://bookz.ru/authors/mel_gunov-sergei/zolotoi-_765/1-zolotoi-_765.html «Золотой немецкий ключ» к большевистской революции] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091118024603/http://bookz.ru/authors/mel_gunov-sergei/zolotoi-_765/1-zolotoi-_765.html |date=2009-11-18 }}. — Париж, 1940.
* [[Лиддел Гарт, Бэзил Генри|''Бэзил Лиддел Гарт'']]. 1914. Правда о Первой мировой. — {{comment|М.|Москва}}: [[Эксмо]], 2009. — 480 с. — (Перелом истории). — 4300 экз. — ISBN 978-5-699-36036-9
* [[Лиддел Гарт, Бэзил Генри|''Бэзил Лиддел Гарт'']]. ч. 2: Стратегия первой мировой войны // Энциклопедия военного искусства = Стратегия непрямых действий = Liddel Hart B. H. Strategy The Indirect Approach (1954) / Ред. [[Переслегин, Сергей Борисович|С. Переслегина]]. — {{comment|М.|Москва}}—{{comment|СПб.|Санкт-Петербург}}: АСТ, Терра Фантастика, 2003. — С. 183—244. — 656 с. — (Военно-историческая библиотека). — 5100 экз. — ISBN 5-17-017435-7
* [[Такман, Барбара|''Барбара Такман'']]. Первый блицкриг. Август 1914 = Tuchman Barbara W. The Guns of August / Ред. С. Переслегина, пер. О. Касимова. — {{comment|М.|Москва}}—{{comment|СПб.|Санкт-Петербург}}: АСТ, Terra Fantastica, 1999. — 640 с. — (Военно-историческая библиотека). — 5000 экз. — ISBN 5-237-01714-2
* [http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=434387 Стратегический очерк войны 1914—1918 гг. (в 7 ч.)]{{Deadlink|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} / Сост.: Я. К. Цихович. — 1922.
* ''Волков С. В.'' [http://www.swolkov.narod.ru/publ/27.htm Забытая война.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110923034740/http://www.swolkov.narod.ru/publ/27.htm |date=2011-09-23 }}
* ''[[Трубецкой, Евгений Николаевич|Трубецкой Е. Н.]]'' [http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=1031440 Смысл войны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241209214600/https://runivers.ru/lib/detail.php?ID=1031440 |date=2024-12-09 }}
* ''[[Трубецкой, Евгений Николаевич|Трубецкой Е. Н.]]'' [http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=1031443 Война и мировая задача России]{{Deadlink|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* ''[[Керсновский, Антон Антонович|Керсновский А. А.]]'' [http://www.risorden.ru/publi/pub_mirovaia.htm Очерк «Мировая война» (в сокращении)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170713134310/http://www.risorden.ru/publi/pub_mirovaia.htm |date=2017-07-13 }} — 1943.
* ''[[Керсновский, Антон Антонович|Керсновский А. А.]]'' [http://militera.lib.ru/h/kersnovsky1/15.html История Русской армии. Мировая война] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516092245/http://militera.lib.ru/h/kersnovsky1/15.html |date=2011-05-16 }}
* [[Головин, Николай Николаевич|''Головин Н. Н.'']] Военные усилия России в Первой мировой войне. В 2-х т. — Париж: Тов-во объединенных издателей. — 211 + 242 с. ([http://militera.lib.ru/research/0/djvu/golovin_nn1.djvu том 1]), ([http://militera.lib.ru/research/0/djvu/golovin_nn2.djvu том 2]).
== Баянар ==
{{Баянар}}
== ЭлячӀунар ==
* [http://www.firstworldwar.com/ A multimedia history of World War I]
* [http://warshistory.ru/pervaya-mirovaya-vojna/ Первая Мировая война. Подробности сражений] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413193138/http://warshistory.ru/pervaya-mirovaya-vojna/ |date=2012-04-13 }}
* [http://www.worldwaronecolorphotos.com/ Цветные фотографии Первой мировой войны]
* [http://wwi.hut2.ru/ Первая мировая война в фотографиях] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107030235/http://wwi.hut2.ru/ |date=2010-01-07 }}
{{1000}}
[[Категория:Дуьньядин садлагьай дяве]]
2q095v8dftyb3esfghyjjd6kjgpjs8m