Википедия lezwiki https://lez.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%8C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD_%D1%87%D1%87%D0%B8%D0%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Медиа Служебная Веревирд авун Уртах Уртахдин веревирд авун Википедия Википедия веревирд авун Файл Файл веревирд авун MediaWiki MediaWiki веревирд авун Шаблон Шаблон веревирд авун Справка Обсуждение справки Категория Категория веревирд авун TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 348 98861 93096 2026-08-04T04:18:25Z Vyacheslav Nasretdinov 6120 /* Административ паюн */ 98861 wikitext text/x-wiki {{Гьукумат | тӀвар = Къазакъстан | официал тӀвар = Республика Къазакъстан | тамам тӀвар = {{lang-kz|Қазақстан Республикасы}}<br>{{lang-ru|Республика Казахстан}} | тӀвар-род = Къазакъстандин | пайдах = Flag of Kazakhstan.svg | пайдахдин кьадар = 135px | герб = Coat_of_arms_of_Kazakhstan.svg | гербдин кьадар = 90px | карта = Kazakhstan in its region.svg | гимн = Менің Қазақстаным | аудио = Kazakhstan National Anthem 2012.ogg | кьилин шегьер = [[Астана]] | шегьерар = [[Алма-Ата]], [[Астана]], [[Шымкент]], [[Къараганда]], [[Актобе]], [[Павлодар]], [[Тараз]], [[Усть-Каменогорск]], [[Семей]] | аслутуширвал = [[1991 йис]]ан [[16 декабрь]] | аслутуширвал девирда = [[ССРГ]] | чӀал = [[къазакъ чӀал|къазакъ]], [[урус чӀал|урус]] | гьукуматдин дин = | идара авунин тегьер = [[Президентдин республика]]<ref>[[Къазакъстандин Конституция]]</ref> | кьил = [[Токаев, Касым-Жомарт Кемелевич|Касым-Жомарт Токаев]] | майдан = 2 724 902 | цин кьадар = 2,8 | чилдин чка = 9 | халкь = 19 082 467 | халкьдин чка = 64 | агьалидин чуькьуьнвал = 6,93 | пул = [[тенге]] | КъВБ = 508,5 | КъВБдин чка = 43 | агьалийрин са касдал къвезвай КъВБ = 27 292 | ИПВИ = 0,817 | ИПВИ чка = 50 | интернет-домен = [[.kz]], [[.қаз]] | телефондин код = +7 | сятдин чӀул = +5, +6 }} '''Къазакъстан''' ({{Lang-kz|Қазақстан Республикасы}}, {{lang-ru|Республика Казахстан}}) — [[Евразия]]дин юкьван пата авай гьукумат. == География == === Административ паюн === {{main|Къазакъстандин административ паюн}} Къазакъстан — унитар республика я; адак 14 вилаяр ва 3 шегьерар акатзава ([[Астана]], [[Алма-Ата]], [[Шымкент (шегьер)|Шымкент]] )<ref name="parlam">[http://www.parlam.kz/Information.aspx?doc=1&lan=ru-RU Географиядин чка, тӀебиат]</ref>. [[Файл:Kazakhstan obl ru.svg|center|thumb|450px|Къазакъстандин административ паюн]] {| class="wikitable sortable" !width="20px"| № !width="170px"| Область/Шегьер !width="100px"| Административ юкь !width="80px"| Майдан, км² !width="80px"| Агьалияр, кас.<br /><small>(01.01.2012<ref name="Казстат2012">[http://www.stat.kz/publishing/2012/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F/%D0%90%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BB%D1%8C/2011_%D0%91-15-06-%D0%93.rar Численность населения РК по областям, городам и районам] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130130111453/http://www.stat.kz/publishing/2012/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F/%D0%90%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BB%D1%8C/2011_%D0%91-15-06-%D0%93.rar |date=2013-01-30 }}</ref>)</small> !width="80px"| Къалинвал,<br /> кас./км² |- | 1 | [[Алма-Ата]] | | style="text-align:right"|{{nts|451}} | style="text-align:right"|{{nts|1450327}} | style="text-align:right"| 4368,45 |- | 2 | [[Астана]] | | style="text-align:right"|{{nts|710}} | style="text-align:right"|{{nts|742918}} | style="text-align:right"| 1046,36 |- | 3 | [[Шымкент]]) | | style="text-align:right"|{{nts|57}} | style="text-align:right"|{{nts|37734}}^* | style="text-align:right"| 662,00 |- | 4 | [[Акмола вилаят]] | [[Кокшетау]] | style="text-align:right"|{{nts|146219}} | style="text-align:right"|{{nts|731328 }} | style="text-align:right"| 5,00 |- | 5 | [[Актюбинск вилаят]] | [[Актобе]]<ref>[http://www.aic.gov.kz/?mod=chapter&lng=rus&opt=viewdoc&id=164 Территориальные органы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105062706/http://www.aic.gov.kz/?mod=chapter&lng=rus&opt=viewdoc&id=164 |date=2012-01-05 }}</ref> | style="text-align:right"|{{nts|300629}} | style="text-align:right"|{{nts|786349}} | style="text-align:right"| 2,62 |- | 6 | [[Алма-Ата вилаят]] | [[Талдыкорган]] | style="text-align:right"|{{nts|223911}} | style="text-align:right"|{{nts|1909362}} | style="text-align:right"| 8,53 |- | 7 | [[Атырау вилаят]] | [[Атырау]] | style="text-align:right"|{{nts|118631}} | style="text-align:right"|{{nts|542987}} | style="text-align:right"| 4,58 |- | 8 | [[РагъэкъечӀдай патан-Къазакъстан вилаят]] | [[Усть-Каменогорск]] | style="text-align:right"|{{nts|283226}} | style="text-align:right"|{{nts|1395059}} | style="text-align:right"| 4,93 |- | 9 | [[Жамбыл вилаят]] | [[Тараз]] | style="text-align:right"|{{nts|144264}} | style="text-align:right"|{{nts|1055976}} | style="text-align:right"| 7,32 |- | 10 | [[РагъакӀидай патан-Къазакъстан вилаят]] | [[Уральск]] | style="text-align:right"|{{nts|151339}} | style="text-align:right"|{{nts|612551}} | style="text-align:right"| 4,05 |- | 11 | [[Караганда вилаят]] | [[Караганда]] | style="text-align:right"|{{nts|427982}} | style="text-align:right"|{{nts|1358064}} | style="text-align:right"| 3,17 |- | 12 | [[Костанай вилаят]] | [[Костанай]] | style="text-align:right"|{{nts|196001}} | style="text-align:right"|{{nts|879579}} | style="text-align:right"| 4,49 |- | 13 | [[Кызылорда вилаят]] | [[Кызылорда]] | style="text-align:right"|{{nts|226019}} | style="text-align:right"|{{nts|712992}}^* | style="text-align:right"| 3,15 |- | 14 | [[Мангистау вилаят]] | [[Актау]] | style="text-align:right"|{{nts|165642}} | style="text-align:right"|{{nts|545724}} | style="text-align:right"| 3,29 |- | 15 | [[Павлодар вилаят]] | [[Павлодар]] | style="text-align:right"|{{nts|124755}} | style="text-align:right"|{{nts|747055}} | style="text-align:right"| 5,99 |- | 16 | [[Кефер-Къазакъстан вилаят]] | [[Петропавловск]] | style="text-align:right"|{{nts|97993}} | style="text-align:right"|{{nts|583598}} | style="text-align:right"| 5,96 |- | 17 | [[Кьибле-Къазакъстан вилаят]] | [[Шымкент]] | style="text-align:right"|{{nts|117249}} | style="text-align:right"|{{nts|2621523}} | style="text-align:right"| 22,36 |- style="background: #CCC;" | ||Вири|| ||2 724 902||16 675 392||6,12 |} === ЧӀехи шегьерар === # [[Алма-Ата]] — 1 897 143 кас., [[2019 йис|2019-й йисан]] # [[Астана]] (Целиноград, Акмолинск, Акмола, Нур-СултӀан) — 1 121 809 кас. (кьилин шегьер) # [[Шымкент]] (Чимкент) — 1 028 673 кас. # [[Актобе]] (Актюбинск) — 497 381 кас. # [[Караганда]] — 496 701 кас. # [[Тараз]] (Жамбул) — 357 662 кас. # [[Павлодар]] — 333 554 кас. # [[Усть-Каменогорск]] — 333 112 кас. # [[Семей]] (Семипалатинск) — 323 721 кас. # [[Атырау]] — 270 882 кас. == Шикилар == <gallery> Файл:Almatykoktobe.jpg|Алма-Ата — Къазакъстандин виридалайни чӀехи шегьер Файл:IMG 7431-Sharyn canyon.jpg|Тянь-Шань сувар Файл:Astana centr.JPG|Астана — Къазакъстандин кьилин шегьер </gallery> == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * [http://www.akorda.kz Къазакъстандин президентдин сайт] * [http://www.government.kz/ Гьукуматдин официал сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190715062336/http://www.government.kz/ |date=2019-07-15 }} {{Къецепатан элячӀунар}} {{Европадин гьукуматар}} {{Азиядин гьукуматар}} [[Категория:Къазакъстан|*]] l6f98zt4dqiw8yw2nxg4c7ehohqurjg 98862 98861 2026-08-04T04:18:40Z Vyacheslav Nasretdinov 6120 /* Административ паюн */ 98862 wikitext text/x-wiki {{Гьукумат | тӀвар = Къазакъстан | официал тӀвар = Республика Къазакъстан | тамам тӀвар = {{lang-kz|Қазақстан Республикасы}}<br>{{lang-ru|Республика Казахстан}} | тӀвар-род = Къазакъстандин | пайдах = Flag of Kazakhstan.svg | пайдахдин кьадар = 135px | герб = Coat_of_arms_of_Kazakhstan.svg | гербдин кьадар = 90px | карта = Kazakhstan in its region.svg | гимн = Менің Қазақстаным | аудио = Kazakhstan National Anthem 2012.ogg | кьилин шегьер = [[Астана]] | шегьерар = [[Алма-Ата]], [[Астана]], [[Шымкент]], [[Къараганда]], [[Актобе]], [[Павлодар]], [[Тараз]], [[Усть-Каменогорск]], [[Семей]] | аслутуширвал = [[1991 йис]]ан [[16 декабрь]] | аслутуширвал девирда = [[ССРГ]] | чӀал = [[къазакъ чӀал|къазакъ]], [[урус чӀал|урус]] | гьукуматдин дин = | идара авунин тегьер = [[Президентдин республика]]<ref>[[Къазакъстандин Конституция]]</ref> | кьил = [[Токаев, Касым-Жомарт Кемелевич|Касым-Жомарт Токаев]] | майдан = 2 724 902 | цин кьадар = 2,8 | чилдин чка = 9 | халкь = 19 082 467 | халкьдин чка = 64 | агьалидин чуькьуьнвал = 6,93 | пул = [[тенге]] | КъВБ = 508,5 | КъВБдин чка = 43 | агьалийрин са касдал къвезвай КъВБ = 27 292 | ИПВИ = 0,817 | ИПВИ чка = 50 | интернет-домен = [[.kz]], [[.қаз]] | телефондин код = +7 | сятдин чӀул = +5, +6 }} '''Къазакъстан''' ({{Lang-kz|Қазақстан Республикасы}}, {{lang-ru|Республика Казахстан}}) — [[Евразия]]дин юкьван пата авай гьукумат. == География == === Административ паюн === {{main|Къазакъстандин административ паюн}} Къазакъстан — унитар республика я; адак 14 вилаяр ва 3 шегьерар акатзава ([[Астана]], [[Алма-Ата]], [[Шымкент (шегьер)|Шымкент]] )<ref name="parlam">[http://www.parlam.kz/Information.aspx?doc=1&lan=ru-RU Географиядин чка, тӀебиат]</ref>. [[Файл:Kazakhstan obl ru.svg|center|thumb|450px|Къазакъстандин административ паюн]] {| class="wikitable sortable" !width="20px"| № !width="170px"| Область/Шегьер !width="100px"| Административ юкь !width="80px"| Майдан, км² !width="80px"| Агьалияр, кас.<br /><small>(01.01.2012<ref name="Казстат2012">[http://www.stat.kz/publishing/2012/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F/%D0%90%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BB%D1%8C/2011_%D0%91-15-06-%D0%93.rar Численность населения РК по областям, городам и районам] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130130111453/http://www.stat.kz/publishing/2012/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F/%D0%90%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BB%D1%8C/2011_%D0%91-15-06-%D0%93.rar |date=2013-01-30 }}</ref>)</small> !width="80px"| Къалинвал,<br /> кас./км² |- | 1 | [[Алма-Ата]] | | style="text-align:right"|{{nts|451}} | style="text-align:right"|{{nts|1450327}} | style="text-align:right"| 4368,45 |- | 2 | [[Астана]] | | style="text-align:right"|{{nts|710}} | style="text-align:right"|{{nts|742918}} | style="text-align:right"| 1046,36 |- | 3 | [[Шымкент]] | | style="text-align:right"|{{nts|57}} | style="text-align:right"|{{nts|37734}}^* | style="text-align:right"| 662,00 |- | 4 | [[Акмола вилаят]] | [[Кокшетау]] | style="text-align:right"|{{nts|146219}} | style="text-align:right"|{{nts|731328 }} | style="text-align:right"| 5,00 |- | 5 | [[Актюбинск вилаят]] | [[Актобе]]<ref>[http://www.aic.gov.kz/?mod=chapter&lng=rus&opt=viewdoc&id=164 Территориальные органы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105062706/http://www.aic.gov.kz/?mod=chapter&lng=rus&opt=viewdoc&id=164 |date=2012-01-05 }}</ref> | style="text-align:right"|{{nts|300629}} | style="text-align:right"|{{nts|786349}} | style="text-align:right"| 2,62 |- | 6 | [[Алма-Ата вилаят]] | [[Талдыкорган]] | style="text-align:right"|{{nts|223911}} | style="text-align:right"|{{nts|1909362}} | style="text-align:right"| 8,53 |- | 7 | [[Атырау вилаят]] | [[Атырау]] | style="text-align:right"|{{nts|118631}} | style="text-align:right"|{{nts|542987}} | style="text-align:right"| 4,58 |- | 8 | [[РагъэкъечӀдай патан-Къазакъстан вилаят]] | [[Усть-Каменогорск]] | style="text-align:right"|{{nts|283226}} | style="text-align:right"|{{nts|1395059}} | style="text-align:right"| 4,93 |- | 9 | [[Жамбыл вилаят]] | [[Тараз]] | style="text-align:right"|{{nts|144264}} | style="text-align:right"|{{nts|1055976}} | style="text-align:right"| 7,32 |- | 10 | [[РагъакӀидай патан-Къазакъстан вилаят]] | [[Уральск]] | style="text-align:right"|{{nts|151339}} | style="text-align:right"|{{nts|612551}} | style="text-align:right"| 4,05 |- | 11 | [[Караганда вилаят]] | [[Караганда]] | style="text-align:right"|{{nts|427982}} | style="text-align:right"|{{nts|1358064}} | style="text-align:right"| 3,17 |- | 12 | [[Костанай вилаят]] | [[Костанай]] | style="text-align:right"|{{nts|196001}} | style="text-align:right"|{{nts|879579}} | style="text-align:right"| 4,49 |- | 13 | [[Кызылорда вилаят]] | [[Кызылорда]] | style="text-align:right"|{{nts|226019}} | style="text-align:right"|{{nts|712992}}^* | style="text-align:right"| 3,15 |- | 14 | [[Мангистау вилаят]] | [[Актау]] | style="text-align:right"|{{nts|165642}} | style="text-align:right"|{{nts|545724}} | style="text-align:right"| 3,29 |- | 15 | [[Павлодар вилаят]] | [[Павлодар]] | style="text-align:right"|{{nts|124755}} | style="text-align:right"|{{nts|747055}} | style="text-align:right"| 5,99 |- | 16 | [[Кефер-Къазакъстан вилаят]] | [[Петропавловск]] | style="text-align:right"|{{nts|97993}} | style="text-align:right"|{{nts|583598}} | style="text-align:right"| 5,96 |- | 17 | [[Кьибле-Къазакъстан вилаят]] | [[Шымкент]] | style="text-align:right"|{{nts|117249}} | style="text-align:right"|{{nts|2621523}} | style="text-align:right"| 22,36 |- style="background: #CCC;" | ||Вири|| ||2 724 902||16 675 392||6,12 |} === ЧӀехи шегьерар === # [[Алма-Ата]] — 1 897 143 кас., [[2019 йис|2019-й йисан]] # [[Астана]] (Целиноград, Акмолинск, Акмола, Нур-СултӀан) — 1 121 809 кас. (кьилин шегьер) # [[Шымкент]] (Чимкент) — 1 028 673 кас. # [[Актобе]] (Актюбинск) — 497 381 кас. # [[Караганда]] — 496 701 кас. # [[Тараз]] (Жамбул) — 357 662 кас. # [[Павлодар]] — 333 554 кас. # [[Усть-Каменогорск]] — 333 112 кас. # [[Семей]] (Семипалатинск) — 323 721 кас. # [[Атырау]] — 270 882 кас. == Шикилар == <gallery> Файл:Almatykoktobe.jpg|Алма-Ата — Къазакъстандин виридалайни чӀехи шегьер Файл:IMG 7431-Sharyn canyon.jpg|Тянь-Шань сувар Файл:Astana centr.JPG|Астана — Къазакъстандин кьилин шегьер </gallery> == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * [http://www.akorda.kz Къазакъстандин президентдин сайт] * [http://www.government.kz/ Гьукуматдин официал сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190715062336/http://www.government.kz/ |date=2019-07-15 }} {{Къецепатан элячӀунар}} {{Европадин гьукуматар}} {{Азиядин гьукуматар}} [[Категория:Къазакъстан|*]] syd0clsr79cphhr6qjjur8e1uaes1qv 98863 98862 2026-08-04T04:19:00Z Vyacheslav Nasretdinov 6120 /* Административ паюн */ 98863 wikitext text/x-wiki {{Гьукумат | тӀвар = Къазакъстан | официал тӀвар = Республика Къазакъстан | тамам тӀвар = {{lang-kz|Қазақстан Республикасы}}<br>{{lang-ru|Республика Казахстан}} | тӀвар-род = Къазакъстандин | пайдах = Flag of Kazakhstan.svg | пайдахдин кьадар = 135px | герб = Coat_of_arms_of_Kazakhstan.svg | гербдин кьадар = 90px | карта = Kazakhstan in its region.svg | гимн = Менің Қазақстаным | аудио = Kazakhstan National Anthem 2012.ogg | кьилин шегьер = [[Астана]] | шегьерар = [[Алма-Ата]], [[Астана]], [[Шымкент]], [[Къараганда]], [[Актобе]], [[Павлодар]], [[Тараз]], [[Усть-Каменогорск]], [[Семей]] | аслутуширвал = [[1991 йис]]ан [[16 декабрь]] | аслутуширвал девирда = [[ССРГ]] | чӀал = [[къазакъ чӀал|къазакъ]], [[урус чӀал|урус]] | гьукуматдин дин = | идара авунин тегьер = [[Президентдин республика]]<ref>[[Къазакъстандин Конституция]]</ref> | кьил = [[Токаев, Касым-Жомарт Кемелевич|Касым-Жомарт Токаев]] | майдан = 2 724 902 | цин кьадар = 2,8 | чилдин чка = 9 | халкь = 19 082 467 | халкьдин чка = 64 | агьалидин чуькьуьнвал = 6,93 | пул = [[тенге]] | КъВБ = 508,5 | КъВБдин чка = 43 | агьалийрин са касдал къвезвай КъВБ = 27 292 | ИПВИ = 0,817 | ИПВИ чка = 50 | интернет-домен = [[.kz]], [[.қаз]] | телефондин код = +7 | сятдин чӀул = +5, +6 }} '''Къазакъстан''' ({{Lang-kz|Қазақстан Республикасы}}, {{lang-ru|Республика Казахстан}}) — [[Евразия]]дин юкьван пата авай гьукумат. == География == === Административ паюн === {{main|Къазакъстандин административ паюн}} Къазакъстан — унитар республика я; адак 14 вилаяр ва 3 шегьерар акатзава ([[Астана]], [[Алма-Ата]], [[Шымкент]] )<ref name="parlam">[http://www.parlam.kz/Information.aspx?doc=1&lan=ru-RU Географиядин чка, тӀебиат]</ref>. [[Файл:Kazakhstan obl ru.svg|center|thumb|450px|Къазакъстандин административ паюн]] {| class="wikitable sortable" !width="20px"| № !width="170px"| Область/Шегьер !width="100px"| Административ юкь !width="80px"| Майдан, км² !width="80px"| Агьалияр, кас.<br /><small>(01.01.2012<ref name="Казстат2012">[http://www.stat.kz/publishing/2012/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F/%D0%90%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BB%D1%8C/2011_%D0%91-15-06-%D0%93.rar Численность населения РК по областям, городам и районам] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130130111453/http://www.stat.kz/publishing/2012/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F/%D0%90%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BB%D1%8C/2011_%D0%91-15-06-%D0%93.rar |date=2013-01-30 }}</ref>)</small> !width="80px"| Къалинвал,<br /> кас./км² |- | 1 | [[Алма-Ата]] | | style="text-align:right"|{{nts|451}} | style="text-align:right"|{{nts|1450327}} | style="text-align:right"| 4368,45 |- | 2 | [[Астана]] | | style="text-align:right"|{{nts|710}} | style="text-align:right"|{{nts|742918}} | style="text-align:right"| 1046,36 |- | 3 | [[Шымкент]] | | style="text-align:right"|{{nts|57}} | style="text-align:right"|{{nts|37734}}^* | style="text-align:right"| 662,00 |- | 4 | [[Акмола вилаят]] | [[Кокшетау]] | style="text-align:right"|{{nts|146219}} | style="text-align:right"|{{nts|731328 }} | style="text-align:right"| 5,00 |- | 5 | [[Актюбинск вилаят]] | [[Актобе]]<ref>[http://www.aic.gov.kz/?mod=chapter&lng=rus&opt=viewdoc&id=164 Территориальные органы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105062706/http://www.aic.gov.kz/?mod=chapter&lng=rus&opt=viewdoc&id=164 |date=2012-01-05 }}</ref> | style="text-align:right"|{{nts|300629}} | style="text-align:right"|{{nts|786349}} | style="text-align:right"| 2,62 |- | 6 | [[Алма-Ата вилаят]] | [[Талдыкорган]] | style="text-align:right"|{{nts|223911}} | style="text-align:right"|{{nts|1909362}} | style="text-align:right"| 8,53 |- | 7 | [[Атырау вилаят]] | [[Атырау]] | style="text-align:right"|{{nts|118631}} | style="text-align:right"|{{nts|542987}} | style="text-align:right"| 4,58 |- | 8 | [[РагъэкъечӀдай патан-Къазакъстан вилаят]] | [[Усть-Каменогорск]] | style="text-align:right"|{{nts|283226}} | style="text-align:right"|{{nts|1395059}} | style="text-align:right"| 4,93 |- | 9 | [[Жамбыл вилаят]] | [[Тараз]] | style="text-align:right"|{{nts|144264}} | style="text-align:right"|{{nts|1055976}} | style="text-align:right"| 7,32 |- | 10 | [[РагъакӀидай патан-Къазакъстан вилаят]] | [[Уральск]] | style="text-align:right"|{{nts|151339}} | style="text-align:right"|{{nts|612551}} | style="text-align:right"| 4,05 |- | 11 | [[Караганда вилаят]] | [[Караганда]] | style="text-align:right"|{{nts|427982}} | style="text-align:right"|{{nts|1358064}} | style="text-align:right"| 3,17 |- | 12 | [[Костанай вилаят]] | [[Костанай]] | style="text-align:right"|{{nts|196001}} | style="text-align:right"|{{nts|879579}} | style="text-align:right"| 4,49 |- | 13 | [[Кызылорда вилаят]] | [[Кызылорда]] | style="text-align:right"|{{nts|226019}} | style="text-align:right"|{{nts|712992}}^* | style="text-align:right"| 3,15 |- | 14 | [[Мангистау вилаят]] | [[Актау]] | style="text-align:right"|{{nts|165642}} | style="text-align:right"|{{nts|545724}} | style="text-align:right"| 3,29 |- | 15 | [[Павлодар вилаят]] | [[Павлодар]] | style="text-align:right"|{{nts|124755}} | style="text-align:right"|{{nts|747055}} | style="text-align:right"| 5,99 |- | 16 | [[Кефер-Къазакъстан вилаят]] | [[Петропавловск]] | style="text-align:right"|{{nts|97993}} | style="text-align:right"|{{nts|583598}} | style="text-align:right"| 5,96 |- | 17 | [[Кьибле-Къазакъстан вилаят]] | [[Шымкент]] | style="text-align:right"|{{nts|117249}} | style="text-align:right"|{{nts|2621523}} | style="text-align:right"| 22,36 |- style="background: #CCC;" | ||Вири|| ||2 724 902||16 675 392||6,12 |} === ЧӀехи шегьерар === # [[Алма-Ата]] — 1 897 143 кас., [[2019 йис|2019-й йисан]] # [[Астана]] (Целиноград, Акмолинск, Акмола, Нур-СултӀан) — 1 121 809 кас. (кьилин шегьер) # [[Шымкент]] (Чимкент) — 1 028 673 кас. # [[Актобе]] (Актюбинск) — 497 381 кас. # [[Караганда]] — 496 701 кас. # [[Тараз]] (Жамбул) — 357 662 кас. # [[Павлодар]] — 333 554 кас. # [[Усть-Каменогорск]] — 333 112 кас. # [[Семей]] (Семипалатинск) — 323 721 кас. # [[Атырау]] — 270 882 кас. == Шикилар == <gallery> Файл:Almatykoktobe.jpg|Алма-Ата — Къазакъстандин виридалайни чӀехи шегьер Файл:IMG 7431-Sharyn canyon.jpg|Тянь-Шань сувар Файл:Astana centr.JPG|Астана — Къазакъстандин кьилин шегьер </gallery> == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * [http://www.akorda.kz Къазакъстандин президентдин сайт] * [http://www.government.kz/ Гьукуматдин официал сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190715062336/http://www.government.kz/ |date=2019-07-15 }} {{Къецепатан элячӀунар}} {{Европадин гьукуматар}} {{Азиядин гьукуматар}} [[Категория:Къазакъстан|*]] jszbda8dcxtd481vxcyo1r65dd0n5k2 98864 98863 2026-08-04T04:19:13Z Vyacheslav Nasretdinov 6120 /* Административ паюн */ 98864 wikitext text/x-wiki {{Гьукумат | тӀвар = Къазакъстан | официал тӀвар = Республика Къазакъстан | тамам тӀвар = {{lang-kz|Қазақстан Республикасы}}<br>{{lang-ru|Республика Казахстан}} | тӀвар-род = Къазакъстандин | пайдах = Flag of Kazakhstan.svg | пайдахдин кьадар = 135px | герб = Coat_of_arms_of_Kazakhstan.svg | гербдин кьадар = 90px | карта = Kazakhstan in its region.svg | гимн = Менің Қазақстаным | аудио = Kazakhstan National Anthem 2012.ogg | кьилин шегьер = [[Астана]] | шегьерар = [[Алма-Ата]], [[Астана]], [[Шымкент]], [[Къараганда]], [[Актобе]], [[Павлодар]], [[Тараз]], [[Усть-Каменогорск]], [[Семей]] | аслутуширвал = [[1991 йис]]ан [[16 декабрь]] | аслутуширвал девирда = [[ССРГ]] | чӀал = [[къазакъ чӀал|къазакъ]], [[урус чӀал|урус]] | гьукуматдин дин = | идара авунин тегьер = [[Президентдин республика]]<ref>[[Къазакъстандин Конституция]]</ref> | кьил = [[Токаев, Касым-Жомарт Кемелевич|Касым-Жомарт Токаев]] | майдан = 2 724 902 | цин кьадар = 2,8 | чилдин чка = 9 | халкь = 19 082 467 | халкьдин чка = 64 | агьалидин чуькьуьнвал = 6,93 | пул = [[тенге]] | КъВБ = 508,5 | КъВБдин чка = 43 | агьалийрин са касдал къвезвай КъВБ = 27 292 | ИПВИ = 0,817 | ИПВИ чка = 50 | интернет-домен = [[.kz]], [[.қаз]] | телефондин код = +7 | сятдин чӀул = +5, +6 }} '''Къазакъстан''' ({{Lang-kz|Қазақстан Республикасы}}, {{lang-ru|Республика Казахстан}}) — [[Евразия]]дин юкьван пата авай гьукумат. == География == === Административ паюн === {{main|Къазакъстандин административ паюн}} Къазакъстан — унитар республика я; адак 14 вилаяр ва 3 шегьерар акатзава ([[Астана]], [[Алма-Ата]], [[Шымкент]])<ref name="parlam">[http://www.parlam.kz/Information.aspx?doc=1&lan=ru-RU Географиядин чка, тӀебиат]</ref>. [[Файл:Kazakhstan obl ru.svg|center|thumb|450px|Къазакъстандин административ паюн]] {| class="wikitable sortable" !width="20px"| № !width="170px"| Область/Шегьер !width="100px"| Административ юкь !width="80px"| Майдан, км² !width="80px"| Агьалияр, кас.<br /><small>(01.01.2012<ref name="Казстат2012">[http://www.stat.kz/publishing/2012/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F/%D0%90%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BB%D1%8C/2011_%D0%91-15-06-%D0%93.rar Численность населения РК по областям, городам и районам] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130130111453/http://www.stat.kz/publishing/2012/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F/%D0%90%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BB%D1%8C/2011_%D0%91-15-06-%D0%93.rar |date=2013-01-30 }}</ref>)</small> !width="80px"| Къалинвал,<br /> кас./км² |- | 1 | [[Алма-Ата]] | | style="text-align:right"|{{nts|451}} | style="text-align:right"|{{nts|1450327}} | style="text-align:right"| 4368,45 |- | 2 | [[Астана]] | | style="text-align:right"|{{nts|710}} | style="text-align:right"|{{nts|742918}} | style="text-align:right"| 1046,36 |- | 3 | [[Шымкент]] | | style="text-align:right"|{{nts|57}} | style="text-align:right"|{{nts|37734}}^* | style="text-align:right"| 662,00 |- | 4 | [[Акмола вилаят]] | [[Кокшетау]] | style="text-align:right"|{{nts|146219}} | style="text-align:right"|{{nts|731328 }} | style="text-align:right"| 5,00 |- | 5 | [[Актюбинск вилаят]] | [[Актобе]]<ref>[http://www.aic.gov.kz/?mod=chapter&lng=rus&opt=viewdoc&id=164 Территориальные органы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105062706/http://www.aic.gov.kz/?mod=chapter&lng=rus&opt=viewdoc&id=164 |date=2012-01-05 }}</ref> | style="text-align:right"|{{nts|300629}} | style="text-align:right"|{{nts|786349}} | style="text-align:right"| 2,62 |- | 6 | [[Алма-Ата вилаят]] | [[Талдыкорган]] | style="text-align:right"|{{nts|223911}} | style="text-align:right"|{{nts|1909362}} | style="text-align:right"| 8,53 |- | 7 | [[Атырау вилаят]] | [[Атырау]] | style="text-align:right"|{{nts|118631}} | style="text-align:right"|{{nts|542987}} | style="text-align:right"| 4,58 |- | 8 | [[РагъэкъечӀдай патан-Къазакъстан вилаят]] | [[Усть-Каменогорск]] | style="text-align:right"|{{nts|283226}} | style="text-align:right"|{{nts|1395059}} | style="text-align:right"| 4,93 |- | 9 | [[Жамбыл вилаят]] | [[Тараз]] | style="text-align:right"|{{nts|144264}} | style="text-align:right"|{{nts|1055976}} | style="text-align:right"| 7,32 |- | 10 | [[РагъакӀидай патан-Къазакъстан вилаят]] | [[Уральск]] | style="text-align:right"|{{nts|151339}} | style="text-align:right"|{{nts|612551}} | style="text-align:right"| 4,05 |- | 11 | [[Караганда вилаят]] | [[Караганда]] | style="text-align:right"|{{nts|427982}} | style="text-align:right"|{{nts|1358064}} | style="text-align:right"| 3,17 |- | 12 | [[Костанай вилаят]] | [[Костанай]] | style="text-align:right"|{{nts|196001}} | style="text-align:right"|{{nts|879579}} | style="text-align:right"| 4,49 |- | 13 | [[Кызылорда вилаят]] | [[Кызылорда]] | style="text-align:right"|{{nts|226019}} | style="text-align:right"|{{nts|712992}}^* | style="text-align:right"| 3,15 |- | 14 | [[Мангистау вилаят]] | [[Актау]] | style="text-align:right"|{{nts|165642}} | style="text-align:right"|{{nts|545724}} | style="text-align:right"| 3,29 |- | 15 | [[Павлодар вилаят]] | [[Павлодар]] | style="text-align:right"|{{nts|124755}} | style="text-align:right"|{{nts|747055}} | style="text-align:right"| 5,99 |- | 16 | [[Кефер-Къазакъстан вилаят]] | [[Петропавловск]] | style="text-align:right"|{{nts|97993}} | style="text-align:right"|{{nts|583598}} | style="text-align:right"| 5,96 |- | 17 | [[Кьибле-Къазакъстан вилаят]] | [[Шымкент]] | style="text-align:right"|{{nts|117249}} | style="text-align:right"|{{nts|2621523}} | style="text-align:right"| 22,36 |- style="background: #CCC;" | ||Вири|| ||2 724 902||16 675 392||6,12 |} === ЧӀехи шегьерар === # [[Алма-Ата]] — 1 897 143 кас., [[2019 йис|2019-й йисан]] # [[Астана]] (Целиноград, Акмолинск, Акмола, Нур-СултӀан) — 1 121 809 кас. (кьилин шегьер) # [[Шымкент]] (Чимкент) — 1 028 673 кас. # [[Актобе]] (Актюбинск) — 497 381 кас. # [[Караганда]] — 496 701 кас. # [[Тараз]] (Жамбул) — 357 662 кас. # [[Павлодар]] — 333 554 кас. # [[Усть-Каменогорск]] — 333 112 кас. # [[Семей]] (Семипалатинск) — 323 721 кас. # [[Атырау]] — 270 882 кас. == Шикилар == <gallery> Файл:Almatykoktobe.jpg|Алма-Ата — Къазакъстандин виридалайни чӀехи шегьер Файл:IMG 7431-Sharyn canyon.jpg|Тянь-Шань сувар Файл:Astana centr.JPG|Астана — Къазакъстандин кьилин шегьер </gallery> == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * [http://www.akorda.kz Къазакъстандин президентдин сайт] * [http://www.government.kz/ Гьукуматдин официал сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190715062336/http://www.government.kz/ |date=2019-07-15 }} {{Къецепатан элячӀунар}} {{Европадин гьукуматар}} {{Азиядин гьукуматар}} [[Категория:Къазакъстан|*]] 609m5c4stqip9qa7ybl5hp3vqa2748p 98865 98864 2026-08-04T04:19:48Z Vyacheslav Nasretdinov 6120 /* ЧӀехи шегьерар */ 98865 wikitext text/x-wiki {{Гьукумат | тӀвар = Къазакъстан | официал тӀвар = Республика Къазакъстан | тамам тӀвар = {{lang-kz|Қазақстан Республикасы}}<br>{{lang-ru|Республика Казахстан}} | тӀвар-род = Къазакъстандин | пайдах = Flag of Kazakhstan.svg | пайдахдин кьадар = 135px | герб = Coat_of_arms_of_Kazakhstan.svg | гербдин кьадар = 90px | карта = Kazakhstan in its region.svg | гимн = Менің Қазақстаным | аудио = Kazakhstan National Anthem 2012.ogg | кьилин шегьер = [[Астана]] | шегьерар = [[Алма-Ата]], [[Астана]], [[Шымкент]], [[Къараганда]], [[Актобе]], [[Павлодар]], [[Тараз]], [[Усть-Каменогорск]], [[Семей]] | аслутуширвал = [[1991 йис]]ан [[16 декабрь]] | аслутуширвал девирда = [[ССРГ]] | чӀал = [[къазакъ чӀал|къазакъ]], [[урус чӀал|урус]] | гьукуматдин дин = | идара авунин тегьер = [[Президентдин республика]]<ref>[[Къазакъстандин Конституция]]</ref> | кьил = [[Токаев, Касым-Жомарт Кемелевич|Касым-Жомарт Токаев]] | майдан = 2 724 902 | цин кьадар = 2,8 | чилдин чка = 9 | халкь = 19 082 467 | халкьдин чка = 64 | агьалидин чуькьуьнвал = 6,93 | пул = [[тенге]] | КъВБ = 508,5 | КъВБдин чка = 43 | агьалийрин са касдал къвезвай КъВБ = 27 292 | ИПВИ = 0,817 | ИПВИ чка = 50 | интернет-домен = [[.kz]], [[.қаз]] | телефондин код = +7 | сятдин чӀул = +5, +6 }} '''Къазакъстан''' ({{Lang-kz|Қазақстан Республикасы}}, {{lang-ru|Республика Казахстан}}) — [[Евразия]]дин юкьван пата авай гьукумат. == География == === Административ паюн === {{main|Къазакъстандин административ паюн}} Къазакъстан — унитар республика я; адак 14 вилаяр ва 3 шегьерар акатзава ([[Астана]], [[Алма-Ата]], [[Шымкент]])<ref name="parlam">[http://www.parlam.kz/Information.aspx?doc=1&lan=ru-RU Географиядин чка, тӀебиат]</ref>. [[Файл:Kazakhstan obl ru.svg|center|thumb|450px|Къазакъстандин административ паюн]] {| class="wikitable sortable" !width="20px"| № !width="170px"| Область/Шегьер !width="100px"| Административ юкь !width="80px"| Майдан, км² !width="80px"| Агьалияр, кас.<br /><small>(01.01.2012<ref name="Казстат2012">[http://www.stat.kz/publishing/2012/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F/%D0%90%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BB%D1%8C/2011_%D0%91-15-06-%D0%93.rar Численность населения РК по областям, городам и районам] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130130111453/http://www.stat.kz/publishing/2012/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F/%D0%90%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BB%D1%8C/2011_%D0%91-15-06-%D0%93.rar |date=2013-01-30 }}</ref>)</small> !width="80px"| Къалинвал,<br /> кас./км² |- | 1 | [[Алма-Ата]] | | style="text-align:right"|{{nts|451}} | style="text-align:right"|{{nts|1450327}} | style="text-align:right"| 4368,45 |- | 2 | [[Астана]] | | style="text-align:right"|{{nts|710}} | style="text-align:right"|{{nts|742918}} | style="text-align:right"| 1046,36 |- | 3 | [[Шымкент]] | | style="text-align:right"|{{nts|57}} | style="text-align:right"|{{nts|37734}}^* | style="text-align:right"| 662,00 |- | 4 | [[Акмола вилаят]] | [[Кокшетау]] | style="text-align:right"|{{nts|146219}} | style="text-align:right"|{{nts|731328 }} | style="text-align:right"| 5,00 |- | 5 | [[Актюбинск вилаят]] | [[Актобе]]<ref>[http://www.aic.gov.kz/?mod=chapter&lng=rus&opt=viewdoc&id=164 Территориальные органы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105062706/http://www.aic.gov.kz/?mod=chapter&lng=rus&opt=viewdoc&id=164 |date=2012-01-05 }}</ref> | style="text-align:right"|{{nts|300629}} | style="text-align:right"|{{nts|786349}} | style="text-align:right"| 2,62 |- | 6 | [[Алма-Ата вилаят]] | [[Талдыкорган]] | style="text-align:right"|{{nts|223911}} | style="text-align:right"|{{nts|1909362}} | style="text-align:right"| 8,53 |- | 7 | [[Атырау вилаят]] | [[Атырау]] | style="text-align:right"|{{nts|118631}} | style="text-align:right"|{{nts|542987}} | style="text-align:right"| 4,58 |- | 8 | [[РагъэкъечӀдай патан-Къазакъстан вилаят]] | [[Усть-Каменогорск]] | style="text-align:right"|{{nts|283226}} | style="text-align:right"|{{nts|1395059}} | style="text-align:right"| 4,93 |- | 9 | [[Жамбыл вилаят]] | [[Тараз]] | style="text-align:right"|{{nts|144264}} | style="text-align:right"|{{nts|1055976}} | style="text-align:right"| 7,32 |- | 10 | [[РагъакӀидай патан-Къазакъстан вилаят]] | [[Уральск]] | style="text-align:right"|{{nts|151339}} | style="text-align:right"|{{nts|612551}} | style="text-align:right"| 4,05 |- | 11 | [[Караганда вилаят]] | [[Караганда]] | style="text-align:right"|{{nts|427982}} | style="text-align:right"|{{nts|1358064}} | style="text-align:right"| 3,17 |- | 12 | [[Костанай вилаят]] | [[Костанай]] | style="text-align:right"|{{nts|196001}} | style="text-align:right"|{{nts|879579}} | style="text-align:right"| 4,49 |- | 13 | [[Кызылорда вилаят]] | [[Кызылорда]] | style="text-align:right"|{{nts|226019}} | style="text-align:right"|{{nts|712992}}^* | style="text-align:right"| 3,15 |- | 14 | [[Мангистау вилаят]] | [[Актау]] | style="text-align:right"|{{nts|165642}} | style="text-align:right"|{{nts|545724}} | style="text-align:right"| 3,29 |- | 15 | [[Павлодар вилаят]] | [[Павлодар]] | style="text-align:right"|{{nts|124755}} | style="text-align:right"|{{nts|747055}} | style="text-align:right"| 5,99 |- | 16 | [[Кефер-Къазакъстан вилаят]] | [[Петропавловск]] | style="text-align:right"|{{nts|97993}} | style="text-align:right"|{{nts|583598}} | style="text-align:right"| 5,96 |- | 17 | [[Кьибле-Къазакъстан вилаят]] | [[Шымкент]] | style="text-align:right"|{{nts|117249}} | style="text-align:right"|{{nts|2621523}} | style="text-align:right"| 22,36 |- style="background: #CCC;" | ||Вири|| ||2 724 902||16 675 392||6,12 |} === ЧӀехи шегьерар === # [[Алма-Ата]] — 1 897 143 кас., [[2019 йис|2019-й йисан]] # [[Астана]] (Целиноград, Акмолинск, Акмола, Нур-СултӀан) — 1 121 809 кас. (кьилин шегьер) # [[Шымкент]] (Чимкент) — 1 310 681 кас. # [[Актобе]] (Актюбинск) — 497 381 кас. # [[Караганда]] — 496 701 кас. # [[Тараз]] (Жамбул) — 357 662 кас. # [[Павлодар]] — 333 554 кас. # [[Усть-Каменогорск]] — 333 112 кас. # [[Семей]] (Семипалатинск) — 323 721 кас. # [[Атырау]] — 270 882 кас. == Шикилар == <gallery> Файл:Almatykoktobe.jpg|Алма-Ата — Къазакъстандин виридалайни чӀехи шегьер Файл:IMG 7431-Sharyn canyon.jpg|Тянь-Шань сувар Файл:Astana centr.JPG|Астана — Къазакъстандин кьилин шегьер </gallery> == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * [http://www.akorda.kz Къазакъстандин президентдин сайт] * [http://www.government.kz/ Гьукуматдин официал сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190715062336/http://www.government.kz/ |date=2019-07-15 }} {{Къецепатан элячӀунар}} {{Европадин гьукуматар}} {{Азиядин гьукуматар}} [[Категория:Къазакъстан|*]] dy3ww1nh801p82ww1basmtpbxmmfmcl 0 17457 98856 2026-08-04T04:13:35Z Vyacheslav Nasretdinov 6120 Новая страница: «{{ЯШЧ | статус = Республикадин метлебдин шегьер | тӀвар = Шымкент | тамам тӀвар = {{lang-kz|Шымкент, Şymkent}} | пайдах = Shymkent flag.svg | герб = Shymkent logo.svg | региондин карта = <div style="position: relative; width: 300px;">[[Файл:Shymkent in Kazakhstan.svg|300px]]</div> | координатар = {{coord|42|19|00|N|69|36|00|E|type:city_region:KZ|display=...» 98856 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ | статус = Республикадин метлебдин шегьер | тӀвар = Шымкент | тамам тӀвар = {{lang-kz|Шымкент, Şymkent}} | пайдах = Shymkent flag.svg | герб = Shymkent logo.svg | региондин карта = <div style="position: relative; width: 300px;">[[Файл:Shymkent in Kazakhstan.svg|300px]]</div> | координатар = {{coord|42|19|00|N|69|36|00|E|type:city_region:KZ|display=title,inline|name=Шымкент}} | уьлкве = Къазакъстан | райондин жуьре = Республикадин метлебдин шегьер | район = Шымкент | кьенепатан паюнар = 5 районар | кьилин жуьре = Аким: | кьил = Габит Сыздыкбеков<ref name="akim">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/about/structure/people/37043?lang=ru |title=Сыздыкбеков Габит Абдимажитович |publisher=Шымкент шегьердин акимат |lang=ru |access-date=2026-08-03}}</ref> | бине эцигай тарих = чи эрадин вилик III—II виш йисар<ref name="archaeology">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/60485?lang=ru |title=Шымкентдин къадим шегьер |publisher=Шымкент шегьердин туризмдин идара |lang=ru |access-date=2026-08-03}}</ref> | садлагьай тӀвар кьун = XV виш йис (1365—1366-йисарин вакъиаяр)<ref name="zafar">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/72607?lang=ru |title=Шымкентдиз фидай ирид себеб |publisher=Шымкент шегьердин туризмдин идара |lang=ru |access-date=2026-08-03}}</ref> | виликан тӀварар = ''Чимкент; Черняев (1914—1924)'' | статус йисалай = 19 июнь 2018 | майдан = 1163<ref name="development">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/documents/details/572558?lang=ru |title=2021—2025-йисариз Шымкент шегьер вилик тухунин план |date=2023-12-21 |publisher=Шымкент шегьердин акимат |lang=ru |access-date=2026-08-03}}</ref> | ЯШЧ кьакьанвал = 506 | гьава = континенталдин | агьали = ↗ 1 310 681<ref name="population2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/ru/region/?param=POPULATION |title=Къазакъстан Республикадин регионрин статистика: 2026-йисан 1-июлдиз агьалийрин кьадар |publisher=Къазакъстан Республикадин Милли статистикадин бюро |lang=ru |access-date=2026-08-03}}</ref> | сиягьдиз кьачур йис = 1 июль 2026 | агьалидин къалинвал = 1127 | агломерация = Шымкентдин агломерация | халкьар = [[къазакъар]], [[узбекар]], [[урусар]] ва мас. | динар = [[ислам|мусурманар]], [[христианвал|христианар]] ва мас. | сятдин чӀул = [[UTC+5]] | телефондин код = +7 7252 | почтунин индекс = 160000 | автомобилдин код = 17 | сайт = https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent | commonscat = Shymkent }} '''Шымкент''' ({{lang-kz|Шымкент, Şymkent}}; 1992-йисалди урус чӀалал официал яз '''Чимкент''' кхьизвай) — [[Къазакъстан]]дин кьибле пата авай шегьер, [[Астана]]ни [[Алматы]] галаз санал уьлкведин республикадин метлебдин пуд шегьердикай сад я. Шымкент кьилди административ-территориал къурулуш я ва ам вичин къерехда авай Туркестан вилаятдик акатзавач. Республикадин метлебдин шегьердин статус адаз 2018-йисан 19-июндиз гана.<ref name="decree2018">{{Cite web |url=https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroistva-respubliki-kazahstan |title=Къазакъстан Республикадин административ-территориал къурулушдин са бязи месэлайрикай |date=2018-06-19 |publisher=Къазакъстан Республикадин Президентдин официал сайт |lang=ru |access-date=2026-08-03}}</ref> 2026-йисан 1-июлдиз шегьерда 1 310 681 кас яшамиш жезвай. Агьалийрин кьадардал гьалтайла, Шымкент Къазакъстанда Алматыни Астанадилай гуьгъуьниз пудлагьай чкадал ала.<ref name="population2026"/> Шегьердин административ чилин майдан 1163 км² я.<ref name="development"/> Шымкент Къазакъстандин кьиблепатан чӀехи промышленностьдин, худалдадин, транспортдин, чирвилерин ва медениятдин меркезрикай сад я. Тарихдин меркезда авай къадим шегьердин археологиядин ахтармишунри 14 метрдив агакьзавай медениятдин къатар ачухарна. Агъадихъ галай къатарин керамика чи эрадин вилик III виш йисан эхирдиз — II виш йисан эвелдиз талукь я. И делилрив гьалтайла, Шымкентдин чкадал шегьердин яшайиш 2200 йисалай вилик арадал атанвай.<ref name="archaeology"/> Амма археологиядин тарихламишун тӀвар сифте яз кхьенвай тарихдихъ галаз сад туш: Шараф ад-Дин Али Йездиди XV виш йисуз туькӀуьрнавай ва 1365—1366-йисарин вакъиаяр къалурзавай «Зафар-наме» ктабда Шымкентдин тӀвар къейд авунва.<ref name="zafar"/> == ТӀвар == Гегьеншдиз кьабулнавай баяндин гъавурда, '''Шымкент''' тӀвар кьве пайдикай туькӀуьрнава: ''чим/шым'' — «чим», «бацӀи», «чимен» ва ''кент'' — «шегьер», «хуьр». И манада топонимди «чимен авай шегьер» я «чименрин арада авай шегьер» лагьай мана гузва. Ирандин къадим топонимиядай хтай ''-кент'' пай Юкьван Азиядин маса тӀварариз, месела [[Ташкент]], Жаркент ва Манкент тӀварариз, гьакӀни акатзава.<ref name="investintro">{{Cite web |url=https://shymkent.invest.gov.kz/ru/doing-business-here/intro/ |title=Шымкент шегьер: умуми малумат |publisher=Kazakh Invest милли компания |lang=ru |access-date=2026-08-03}}</ref> XIX—XX виш йисарин урус чӀалан чешмейра '''Чимкент''' кхьин ишлемишзавай. 1914-йисуз шегьердиз, 1864-йисуз ам кьур урус къошунрин кьиле авай генерал Михаил Черняеван гьуьрметдай, '''Черняев''' тӀвар гана. 1924-йисуз виликан тӀвар хкана. Къазакъстан Республикадин Алай Советдин Президиумдин 1992-йисан 8-сентябрдин къарардалди урус чӀалал тӀвар '''Шымкент''' хьиз кхьин къайдада тунва.<ref name="rename1992">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/P920001800_ |title=Къазакъстан Республикадин са бязи административ-территориал къурулушрин тӀварар дегишарун ва урус чӀалал транскрипция къайдада тун |date=1992-09-08 |publisher=«Әділет» информациядинни къанундин система |lang=ru |access-date=2026-08-03}}</ref> == Тарих == === Къадим девир ва юкьван виш йисар === Гилан Шымкентдин чилел инсанар лап къадим девирлай яшамиш жезвай. Къадим шегьердин чка тарихдин меркезда ава ва 4,5 гектар кьван майдан кьазва. Археологиядин ахтармишунри антик, виликдай юкьван виш йисарин ва гуьгъуьнлай юкьван виш йисарин медениятдин къатар ачухарна.<ref name="archaeology"/> Шегьердин вилик фин РагъэкъечӀдай Тянь-Шандин дагъдин кьилерив гвай чкадал, Сырдарья вацӀун вацӀунал, Мавераннахрдин оазисринни Къазакъстандин далу чилерин арада авай рекьерал алайвилиз талукь тир. Мукьва Сайрам авай; юкьван виш йисарин авторри ам Испиджаб хьиз къейд авунва ва ам Ипекдин ЧӀехи рекьин важиблу меркез тир. 1365—1366-йисарин вакъиаяр баянардайла Шараф ад-Дин Али Йездидин «Зафар-наме» ктабда Шымкентдин тӀвар ава. Чара-чара девирра шегьерни адан къерехар Юкьван Азиядин пачагьлугъарин, гьакӀни Тимуриярни Къазах ханлухдин, таъсирдик квай. XVII—XVIII виш йисара региондиз къазах-жунгар дявейри таъсирна. === Къокъанд ханлух ва Урусатдин империя === XIX виш йисан эвелра Шымкент Къокъанд ханлухдик акатна. 1810-йисан къерехра шегьер къуватлу аскердинни административ пункт хьана. Къеле шегьердин меркезда кьакьан чкадал алай ва Ташкент, Туркестан ва дагъдин кьилерин районар галкӀурзавай рекьер гьуьжетда кьазвай. 1864-йисан сентябрда Чимкент урус къошунри кьуна. Гуьгъуьнлай шегьер Туркестан генерал-губернаторлухдик квай Сырдарья вилаятдин уезддин меркез хьана.<ref name="history1864">{{Cite web |url=https://auezov.edu.kz/media/attachments/2022/03/24/5-..-25-29.pdf |title=Урусатдин ахтармишдайбуру Шымкент шегьердикай |publisher=М. О. Ауэзован тӀварунихъ галай Кьиблепатан Къазакъстандин университет |format=PDF |lang=ru |access-date=2026-08-03}}</ref> Революциядалай виликан девирда шегьердин майишат худалдадал, устадвилерал ва хуьруьн майишатдин хам затӀар ишлемишунал бине алай. 1880-йисара цитвардин чичекдай сантонин акъуддай завод кардик кутуна; ам Шымкентдин гилан фармацевтикадин промышленностдин бинеярин сад хьана. XX виш йисан эвелра чугъун рекь къачурла шегьердин худалдадинни транспортдин меркез хьиз метлеб артух хьана. === Совет девир === Совет гьукумат арадал атунлай гуьгъуьниз шегьер сад-садавай Туркестан АССР, Къазах АССР ва Къазах ССР-дик акатна. 1924-йисуз Черняев шегьердиз Чимкент тӀвар хкана. 1932-йисуз ам цӀийиз арадал атанвай Кьиблепатан Къазакъстан вилаятдин административ меркез хьана. Индустриализациядин йисара шегьерда ранглу металлургиядин, химия-фармацевтикадин, недай затӀарин, регьят ва эцигунрин материалрин промышленностдин карханаяр эцигна. Виридалай чӀехи карханаяр Чимкентдин къуршумдин завод ва химия-фармацевтикадин завод тир. [[ЧӀехи Ватандин дяве]]дин вахтунда СССР-дин рагъэкъечӀдай патан районрай карханаярни идарайар Чимкентдиз куьчарна; шегьер фронтдин гуьгъуьнин промышленностьдин меркезрикай сад хьана. Дяведилай гуьгъуьнин йисара Чимкентдин агьалиярни чилер фад артух хьана, цӀийи яшайишдин районар, промышленностьдин карханаяр, чирвилеринни сагъламвал хуьдай идарайар арадал атана. 1980-йисара Шымкентдин нефть цӀийиз ишлемишдай завод кардик кутуна. === Мустакьил Къазакъстан === Къазакъстан мустакьил уьлкве хьайилай гуьгъуьниз Шымкент уьлкведин кьиблепатан чӀехи экономикадин меркез хьиз амукьна. 1992-йисуз урус чӀалал официал тӀвар Чимкентдалай Шымкентдиз дегишарна.<ref name="rename1992"/> 2014-йисуз мукьва районрин чилерни яшайишдин чкаяр галкӀурна шегьердин административ сергьятар гегьеншарна. Гьамиша кьудлагьай район арадал гъана ва гуьгъуьнлай адаз Каратау тӀвар гана.<ref name="district2014">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/V14UA002836 |title=Шымкентда кьудлагьай район арадал гъун ва шегьердин районрин сергьятар тайинарун |date=2014-10-07 |publisher=«Әділет» информациядинни къанундин система |lang=ru |access-date=2026-08-03}}</ref> 2018-йисан 19-июндиз Шымкентдиз республикадин метлебдин шегьердин статус гана. Кьиблепатан Къазакъстан вилаятдин административ меркез [[Туркестан]]диз куьчарна ва вилаятдиз Туркестан тӀвар гана.<ref name="decree2018"/> 2022-йисуз вадлагьай административ район — Туран — арадал гъана.<ref name="turan2022">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/V22E0029189 |title=Шымкент шегьерда Туран район арадал гъун |date=2022-08-12 |publisher=«Әділет» информациядинни къанундин система |lang=ru |access-date=2026-08-03}}</ref> == География == === Географиядин чка === Шымкент Къазакъстандин кьибле пата, [[Тянь-Шань]]дин рагъэкъечӀдай пата авай дагъдин кьилерив гвай аранда, [[Узбекистан]]дин сергьятдиз мукьва чкада ава. Шегьер [[Ташкент]]дилай тахминан 120 км кеферда, Алматыдилай 690 км рагъэкъечӀдай пата ва Астанадилай 1400 км-дилай гзаф кьибле пата ава. Шегьердин административ чил 116,3 агъзур гектар, яни 1163 км² я.<ref name="development"/> Кьилин вацӀар Бадам ва Кошкарата я; Кошкаратадин са хил Карасу я. Шегьерда умуми яргъивал 91 км тир 9 канал ава. Гьукуматдин тамарин фонддинни яру чилерин умуми майдан 5332,7 гектар я.<ref name="development"/> === Гьава === Шымкентдин гьава континенталдин я: гатуз гзаф чими, яргъи ва къуру, къишин вахтунда Къазакъстандин кеферпатан регионрихъ галаз гекъигайла нисинилай регьят я. Ягъунрин виридалай пара пай йисан къайи паюниз ва гатфариз акатзава; гатуз ягъунар тӀимил жезва. == Административ къурулуш == Шымкент вад административ райондиз чара жезва: Абай, Аль-Фараби, Енбекши, Каратау ва Туран районар.<ref name="akimat">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent?lang=ru |title=Шымкент шегьердин акимат |publisher=Къазакъстан Республикадин гьукуматдин интернет-ресурсрин сад хьтин платформа |lang=ru |access-date=2026-08-03}}</ref> 2026-йисан эвелиз районрин агьалийрин кьадар ихьтин тир:<ref name="ethnos2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/api/iblock/element/348012/file/ru/ |title=2026-йисан эвелиз Къазакъстан Республикадин кьилди халкьариз гьалтайла агьалийрин кьадар, «Шымкент шегьер» ччин |date=2026-03-27 |format=XLSX |publisher=Къазакъстан Республикадин Милли статистикадин бюро |lang=ru |access-date=2026-08-03}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! Район ! 2026-йисан эвелиз агьалияр, кас |- | Абай | 259 325 |- | Аль-Фараби | 262 566 |- | Енбекши | 206 679 |- | Каратау | 334 139 |- | Туран | 231 341 |} Шегьердин исполнитель гьукуматдин кьил аким я. 2023-йисан 5-сентябрдилай Шымкентдин акимдин къуллугъ Габит Абдимажит хва Сыздыкбекова кьазва.<ref name="akim"/> == Агьали == Шымкент Къазакъстанда агьалияр виридалай фад артух жезвай шегьеррикай сад я. 2018-йисуз адан агьалийрин кьадар сад миллиондилай алатна. 2026-йисан 1-январдиз Шымкентда 1 294 050 кас яшамиш жезвай, 1-июлдиз агьалийрин кьадар 1 310 681 касдив агакьна.<ref name="population2026"/><ref name="ethnos2026"/> === Халкьар === Шымкент гзаф халкьар яшамиш жезвай шегьер я. 2026-йисан эвелиз кьилин халкьарин кьадар ихьтин тир:<ref name="ethnos2026"/> {| class="wikitable sortable" ! Халкь ! Кьадар, кас ! Пай, % |- | Къазакъар | 929 724 | 71,85 |- | Узбекар | 203 098 | 15,69 |- | Урусар | 74 404 | 5,75 |- | Азербайжанвияр | 23 814 | 1,84 |- | Татарвияр | 11 346 | 0,88 |- | Маса халкьар | 51 664 | 3,99 |} Гьукуматдин чӀал [[къазах чӀал]] я. Гьукуматдин идайра ва чкадин идарайра къазах чӀалахъ галаз санал [[урус чӀал]]ни официал къайдада ишлемишзава. Шегьердин са пай агьалийри [[узбек чӀал]]ни рахада. == Экономика == Шымкент Къазакъстандин чӀехи промышленностьдинни худалдадин меркезрикай сад я. Шегьердин экономикада нефть цӀийиз ишлемишун, фармацевтика, металлургия, недай затӀарни ширар гьасилун, туькӀуьрдай ва парталарин промышленность, эцигунрин материалрин истегьсал, транспорт, логистика, худалда ва къуллугъар кьилин чка кьазва. 2026-йисан январь—март вацра региондин умуми продукциядин кьадар 1 351,838 миллиард тенгедив агакьна; 2025-йисан гьамиша девирдихъ галаз гекъигайла экономика 8,9 % артух хьана. Къуллугъарин пай 61,6 %, мал гьасилунин пай 30,1 % тир.<ref name="stat2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ |title=Шымкент шегьер: региондин социально-экономикадин вилик финин къисай нетижаяр |publisher=Къазакъстан Республикадин Милли статистикадин бюро |lang=ru |access-date=2026-08-03}}</ref> 2026-йисан январь—июнь вацра промышленностьдин истегьсал 817,4593 миллиард тенге хьана ва 2025-йисан гьамиша девирдихъ галаз гекъигайла 11 % артух хьана. Эцигунрин кӀвалахрин кьадар 136,2557 миллиард тенге, кардик кутур яшайишдин кӀвалерин майдан 558,6 агъзур м² ва кьилин капиталдиз кутур инвестицияр 308,3848 миллиард тенге тир.<ref name="stat2026"/> Шегьердин чӀехи карханайрикай сад Шымкентдин нефть цӀийиз ишлемишдай завод я. Шегьерда фармацевтикадин, цементдин, недай затӀарин ва регьят промышленностдин карханаярни кардик ква. «Оңтүстік» махсус экономикадин зона, промышленностьдин зонаяр ва транспорт-логистикадин инфраструктура вилик тухузва. 2026-йисан 1-июлдиз Шымкентда 29 410 юридик кас регистрация авунвай, абурукай 24 907 кардик квай. Кардик квай карханайрин лап чӀехи пай гъвечӀи карханаяр тир.<ref name="stat2026"/> == Транспорт == Шымкент Къазакъстандин кьиблепатан чӀехи транспортдин узел я. Шегьердай ва адан мукьварай Ташкент — Шымкент — Тараз — Алматы ва Ташкент — Шымкент — Туркестан — Самара халкьарин арадин автомобилдин рекьер алатзава. Чугъун рекь Ташкент, Арыс, Тараз ва Алматы галкӀурзава.<ref name="development"/> === Шегьердин транспорт === Жемятдин транспортдин бине автобусдин маршрутар я. 2014-йисалай гуьгъуьниз шегьердин сергьятар гегьенш хьайила, цӀийи яшайишдин районриз фидай рекьерни автобусдин маршрутар вилик тухвана. Рекьин гьакъ электрон къайдада ва транспортдин картайралди гузва. === Чугъун рекь === Шымкентдин чугъун рекьин станцияди Ташкент — Арыс — Тараз — Алматы линиядал пассажирринни юкьунин поездриз къуллугъзава. Шегьердилай рагъэкъечӀдай пата Къазакъстандин чӀехи чугъун рекьин узелрикай сад тир Арыс I станция ава. === Гьавадин транспорт === Шымкентдин халкьарин арадин аэропортди уьлкведин кьенепатанни халкьарин арадин рейсар къуллугъзава ва SCAT Airlines авиакомпаниядин кьилин базайрикай сад я. ЦӀийи пассажиррин терминал 2024-йисан 25-декабрдиз ачухарна. Адан майдан 40 агъзур м² я; терминал кардик кутурдалай гуьгъуьниз аэропортдин йисан къабулдай мумкинвал 800 агъзур пассажирдилай 6 миллион пассажирдив агакьна.<ref name="airporthub">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1055087?lang=ru |title=Астана, Алматы, Шымкент ва Актобе шегьеррин аэропортар мультимодал меркезар жеда |publisher=Къазакъстан Республикадин Транспортдин министерство |lang=ru |access-date=2026-08-03}}</ref> Аэропорт вилик тухунин планра 3,5 км яргъи цӀийи самолет акъуддай-къведай рекь эцигун ва мультимодал транспорт-логистикадин узел арадал гъун ава. == Чирвилер ва илим == Шымкент Къазакъстандин кьиблепатан чӀехи чирвилерин меркез я. Шегьерда аялриз виликдай чирвилер, умуми юкьван, техникадинни пешекавилин, кьакьан ва кьакьан чирвилерилай гуьгъуьнин чирвилер гузвай къурулушар кардик ква. Виридалай чӀехи кьакьан чирвилерин идарайрик ибур акатзава: * Мухтар Ауэзован тӀварунихъ галай Кьиблепатан Къазакъстандин ахтармишунрин университет; * Кьиблепатан Къазакъстандин медицинадин академия; * Өзбекәлі Жәнібекован тӀварунихъ галай Кьиблепатан Къазакъстандин педагогикадин университет; * Шымкентдин университет; * «Мирас» университет; * Юкьван Азиядин инновациядин университет. == Сагъламвал хуьн == Шымкент Къазакъстандин кьиблепатан чӀехи медицинадин меркез я. Шегьерда гзаф хилерин азарханаяр ва поликлиникаяр, перинатал, диагностикадин, кардологиядин, онкологиядин ва инфекциядин идарайар, фад куьмекдин станцияр, хусуси клиникаяр ва медицинадин лабораторияр кардик ква. Шегьердин медицинадин чирвилерни фармацевтикадин специализация Кьиблепатан Къазакъстандин медицинадин академиядихъ ва фармацевтикадин карханайрихъ галаз алакъалу я. == Меденият == Шегьерда къазах, урус ва узбек театрдин коллективар, музейар, библиотекаяр, концертдин залрар, выставкадин чкаяр ва цирк кардик ква. Кьилин театррикай ибур къалуриз жеда: * Жумат Шанинан тӀварунихъ галай Къазах академиядин драмадин театр; * Урус драмадин театр; * Операдинни балетдин театр; * Узбек драмадин театр; * Куклайринни жегьилрин театр. Музейрин арада тарихдинни чилерин музей, сиясатдин репрессийрин къурбандрин музей ва «Шымқала» тарихдинни медениятдин комплекс ава. 2020-йисуз Шымкент Мустакьил Уьлквейрин Садвилин «Медениятдин кьилин шегьер» программадик акатна. Гьамиша йисуз шегьердин 2200 йисан юбилей къейд авуна. == Килигдай чкаяр ва туризм == Шегьердин кьилин тарихдин объект '''Шымқала''' комплекс я. Ам къадим шегьердинни Къокъанддин къеледин чкадал арадал гъанва ва археологиядин къазмишунрин чкаяр, цӀийиз эцигнавай къелеяр, музейрин чкаяр ва шегьердиз килигдай майданар кьунва. Шымкентдин машгьур чкайрик Ордабасы майдан, «Жер-Ана» гуьмбет, Мустакьилвилин парк, Байдибек-бидин гуьмбет, Абай парк, Асанбай Аскарован тӀварунихъ галай дендрологиядин парк, Шымкентдин зоопарк, Арбат ва Кошкаратадин булахар акатзава. Шымкент Сайрам, Сайрам-Угам милли парк, Аксу-Жабаглы къурух, Туркестан ва Отырар килигдай саягьатдин рекьерин кьилин пунктрикай сад я. == Архитектура ва шегьер эцигун == Шымкентдин къурулушда къадим меркез, Совет девирдин яшайишдин районар ва цӀийи къат-къат кӀвалер авай районар санал галкӀанва. 2014-йисуз административ сергьятар гегьеншарнавайдалай гуьгъуьниз шегьердин кефердин, рагъэкъечӀдай ва кефер-рагъэкъечӀдай патариз цӀийи яшайишдин районар фад эцигзава. Абурук Туран, Shymkent City, Бозарык ва Тассай акатзава. == Спорт == Шымкентда футбол, бокс, гуьреш, залан атлетика, гимнастика, теннис, чуьхуьн ва велосипеддин спорт гегьенш я. Кьилин футболдин клуб «Ордабасы» я; ада 2023-йисуз сифте яз Къазакъстандин чемпионат къазанмишна. Дишегьлийрин БИИК-Шымкент клубди Къазакъстандин чемпионат са шумудра къазанмишна ва Европадин клубрин турнира иштиракна. Кьилин спортдин объект Хажимукан Мунайтпасован тӀварунихъ галай Меркездин стадион я. Шегьерда спортдин къесерар, теннисдин меркезар, бассейнар ва регьят атлетикадин комплексарни ава. == Экология == Шымкентдин экологиядин кьилин месэлаяр промышленностьдинни автомобилрин зарарлу затӀар гьавада акъудун, гьавадин михьивал, канализациядин яд ишлемишун, къала-къула ва яру чилер хуьн я. Шегьер вилик тухунин программайра карханаяр цӀийиз къурун, яшайишдин районар газдал акъудун, жемятдин транспорт цӀийиз авун, вацӀарни каналар дуьзар хъувун ва яру чилер артухарун къалурнава.<ref name="development"/> Кошкарата ва Карасу булахар, Бадам вацӀ, дендрологиядин парк ва шегьердин яру чилерин пояс чӀехи экологиядинни ял ягъидай метлеб авай чкаяр я. == ГьакӀни килига == * [[Къазакъстандин шегьерар]] * [[Къазакъстандин тарих]] == Баянар == {{Баянар}} == Литература == * Бартольд В. В. Эсерар. III жилд: тарихдин географиядай кӀвалахар. — Москва: Наука, 1965. * Байпаков К. М. Ипекдин ЧӀехи рекьел алай Къазакъстандин юкьван виш йисарин шегьерар. — Алматы. * Къазакъстандин тарихдинни медениятдин гуьмбетарин кӀватӀал. Кьиблепатан Къазакъстан вилаят. — Алматы. * Шымкентдин къадим шегьердин археологиядин ахтармишунрин материалдар. — Шымкент. == ЭлячӀунар == * [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent Шымкент шегьердин акиматдин официал сайт] * [https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Шымкент шегьердин официал статистика] * [https://visit-shymkent.com/ Visit Shymkent туризмдин портал] * [https://shymkent.invest.gov.kz/ru/ Шымкент шегьердин инвестициядин портал] * [[Commons:Category:Shymkent|Викигьамбарда Шымкентдиз талукь медиа-файлар]] [[Категория:Шымкент]] [[Категория:Къазакъстандин шегьерар]] [[Категория:Миллион агьали авай шегьерар]] [[Категория:Ипекдин ЧӀехи рекьин шегьерар]] is2gn9csa2r2s1gftj5sav7t8p6ybmp 14 17458 98857 2026-08-04T04:13:54Z Vyacheslav Nasretdinov 6120 Создана пустая страница 98857 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 17459 98858 2026-08-04T04:14:21Z Vyacheslav Nasretdinov 6120 Создана пустая страница 98858 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 17460 98859 2026-08-04T04:14:48Z Vyacheslav Nasretdinov 6120 Создана пустая страница 98859 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 17461 98860 2026-08-04T04:15:17Z Vyacheslav Nasretdinov 6120 Создана пустая страница 98860 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1