Википедия lezwiki https://lez.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%8C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD_%D1%87%D1%87%D0%B8%D0%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Медиа Служебная Веревирд авун Уртах Уртахдин веревирд авун Википедия Википедия веревирд авун Файл Файл веревирд авун MediaWiki MediaWiki веревирд авун Шаблон Шаблон веревирд авун Справка Обсуждение справки Категория Категория веревирд авун TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 177 99520 89581 2026-09-30T11:12:57Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Гуржистан]] макъаладин тӀвар [[Гуьржистан]] -диз масакӀа хъувуна 89581 wikitext text/x-wiki {{Гьукумат | тӀвар = Гуржистан | тамам тӀвар = საქართველო | тӀвар-род = Гуржистандин | пайдах = Flag_of_Georgia.svg | пайдахдин тӀвар = Гуржистандин пайдах | пайдахдин кьадар = 120px | герб = Greater_coat_of_arms_of_Georgia.svg | гербдин тӀвар = Гуржистандин герб | карта = Europe Location Georgia uncontrolled highlighted.svg | гимн = თავისუფლება («Азадвал») | аудио = Tavisupleba vocal.ogg | кьилин шегьер = [[Тбилиси]] | шегьерар = Тбилиси, [[Рустави]], [[Батуми]], [[Гори]] | аслутуширвал = [[1991 йис]]ан [[9 апрель]] | аслутуширвал девирда = [[ССРГ]] | чӀал = [[гуржи чӀал|гуржи]] | идара авунин тегьер = [[Парламентдин-президентдин республика]] | кьил = [[Саломе Зурабишвили]] ([[Гуржистандин президент|президент]]) <br>[[Ираклий Гарибашвили]] ([[Гуржистандин премьер-министр|премьер-министр]]) | майдан = 57 215 | цин кьадар = гъвечӀи | чилдин чка = 121 | халкь = 3 728 573 | халкьдин чка = 131 | агьалидин чуькьуьнвал = 65,2 | пул = [[Гуржистандин лари]] | КъВБ = 37,209 | КъВБдин чка = 110 | агьалийрин са касдал къвезвай КъВБ = 9172 | ИПВИ = 0,786 | ИПВИ чка = 70 | интернет-домен = [[.ge]] | телефондин код = +995 | сятдин чӀул = +4 }} '''Гуржистан'''<ref>{{Талибов-1966}}</ref>, гьакӀни '''Картвелия''', гьакӀни '''Грузия''' ({{lang-ka|საქართველო}}, ''Сакартвело'') — [[Къавкъаз]]дин кьибле пата авай гьукумат. Гуржистандин гьукуматдин гуржи чӀал я, кьилин шегьер — [[Тбилиси]], президент — [[Саломе Зурабишвили]] я. == География == === Са кьве гаф === Гуржистан алазава Европани Азиядин сад сацал гьалт ийизавай чкада. Къавкьаздин суваран агъа патай. Гуржистан чхизава ЧӀулав гьуьли, мад Грузияда йике вацӀ Курадин кьил ава. Виридалай кьакьа чка Гуржистанда Казбек сув я (5033,8 м). === Границаяр гьакуьметран === Гуржистанзих авазава са границаяр и гӀакуьметрах галаз: Урусат (Краснодардин край, Къарачай-Черкессия, Къабарда-Балкар, Кеферпатан Осетия — Алания, Ингушетия, Чечня, Дагъустан), Азербайжан, Эрменистан ва Турциязих галаз. Гуржистандин кьве паяр (Абхазияни Кьиблепатан Осетия) адан гъиле авач, абуру чпиз Урусатдин куьмекдал чпин гӀакуьметар авунава. === Еке шегьерар === Гуржистанда пара шегьерар ава, абурукай виридалайни екебур гуьгъуьнлай атайбур я: Тбилиси, Кутаиси, Батуми, Рустави, Поти, Зугдиди ва масадбур. == Ксар == [[Файл:Georgia_high_detail_map.png|thumb|Грузиядин карта]] [[Файл:Qartvelebi_poloneti.jpg|thumb|Грузиядин жегьиляр]] === Халкь === Гуржистанда 3 728 573 кас ишемишзава. [[Файл:Georgia Pop1921-2008.jpg|525px]] === Миллетар === Гуржистанда ишемишзава пара миллетран, ахпана и гӀакуьмет самиллетдин я, гуржуйран. А миллетар: гуржуяр (картвелияр — картлияр, имеретинар, кахетинар, гурийар, ажарар, месхетар; колхидар — менгрелар, лазар; сванар — сванар). Вана кавказвияр: * Абхаз-черкесар: абхазар. * Нах-дагар: удинар, кистинар, бацбияр. * Тюркяр: азербайжанар. * Семитар: ассирияр. * Индоевропаяр: эрменар, урусар, грекар, осетинар, курдар, украинвияр. === Диин === Гуржистан мусанлай христианран гӀакуьмет я. Абурун диин православиедин хашпара дин я. Ва Аджариядани Кахетияда мусурманарни ишемишзава. Православныяр ана 84 % я. Мусурманар 10 %. Ва пара амайбур. == Тарих == Гуржистан пара чӀехи гӀакуьмет Гуржистан вичин йике тарих авай. Урусатдин пай адакай хьана 1802-лай йиса. [[Советрин Социализмдин Республикайрин ГалкӀ|ССРГ]]-дикай ккъатна 1991-лай йиса. == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{Къецепатан элячӀунар}} {{Европадин гьукуматар}} {{Азиядин гьукуматар}} [[Категория:Гуржистан|*]] 5khvm4oiysnai0h2r8uvppwt1vh54pc 99524 99520 2026-09-30T11:13:25Z Хьажидауд 12986 99524 wikitext text/x-wiki {{Гьукумат | тӀвар = Гуьржистан | тамам тӀвар = საქართველო | тӀвар-род = Гуржистандин | пайдах = Flag_of_Georgia.svg | пайдахдин тӀвар = Гуржистандин пайдах | пайдахдин кьадар = 120px | герб = Greater_coat_of_arms_of_Georgia.svg | гербдин тӀвар = Гуржистандин герб | карта = Europe Location Georgia uncontrolled highlighted.svg | гимн = თავისუფლება («Азадвал») | аудио = Tavisupleba vocal.ogg | кьилин шегьер = [[Тбилиси]] | шегьерар = Тбилиси, [[Рустави]], [[Батуми]], [[Гори]] | аслутуширвал = [[1991 йис]]ан [[9 апрель]] | аслутуширвал девирда = [[ССРГ]] | чӀал = [[гуржи чӀал|гуржи]] | идара авунин тегьер = [[Парламентдин-президентдин республика]] | кьил = [[Саломе Зурабишвили]] ([[Гуржистандин президент|президент]]) <br>[[Ираклий Гарибашвили]] ([[Гуржистандин премьер-министр|премьер-министр]]) | майдан = 57 215 | цин кьадар = гъвечӀи | чилдин чка = 121 | халкь = 3 728 573 | халкьдин чка = 131 | агьалидин чуькьуьнвал = 65,2 | пул = [[Гуржистандин лари]] | КъВБ = 37,209 | КъВБдин чка = 110 | агьалийрин са касдал къвезвай КъВБ = 9172 | ИПВИ = 0,786 | ИПВИ чка = 70 | интернет-домен = [[.ge]] | телефондин код = +995 | сятдин чӀул = +4 }} '''Гуьржистан'''<ref>{{Талибов-1966}}</ref>({{lang-ka|საქართველო}}, ''Сакартвело'') — [[Къавкъаз]]дин кьибле пата авай гьукумат. Гуржистандин гьукуматдин гуржи чӀал я, кьилин шегьер — [[Тбилиси]], президент — [[Саломе Зурабишвили]] я. == География == === Са кьве гаф === Гуржистан алазава Европани Азиядин сад сацал гьалт ийизавай чкада. Къавкьаздин суваран агъа патай. Гуржистан чхизава ЧӀулав гьуьли, мад Грузияда йике вацӀ Курадин кьил ава. Виридалай кьакьа чка Гуржистанда Казбек сув я (5033,8 м). === Границаяр гьакуьметран === Гуржистанзих авазава са границаяр и гӀакуьметрах галаз: Урусат (Краснодардин край, Къарачай-Черкессия, Къабарда-Балкар, Кеферпатан Осетия — Алания, Ингушетия, Чечня, Дагъустан), Азербайжан, Эрменистан ва Турциязих галаз. Гуржистандин кьве паяр (Абхазияни Кьиблепатан Осетия) адан гъиле авач, абуру чпиз Урусатдин куьмекдал чпин гӀакуьметар авунава. === Еке шегьерар === Гуржистанда пара шегьерар ава, абурукай виридалайни екебур гуьгъуьнлай атайбур я: Тбилиси, Кутаиси, Батуми, Рустави, Поти, Зугдиди ва масадбур. == Ксар == [[Файл:Georgia_high_detail_map.png|thumb|Грузиядин карта]] [[Файл:Qartvelebi_poloneti.jpg|thumb|Грузиядин жегьиляр]] === Халкь === Гуржистанда 3 728 573 кас ишемишзава. [[Файл:Georgia Pop1921-2008.jpg|525px]] === Миллетар === Гуржистанда ишемишзава пара миллетран, ахпана и гӀакуьмет самиллетдин я, гуржуйран. А миллетар: гуржуяр (картвелияр — картлияр, имеретинар, кахетинар, гурийар, ажарар, месхетар; колхидар — менгрелар, лазар; сванар — сванар). Вана кавказвияр: * Абхаз-черкесар: абхазар. * Нах-дагар: удинар, кистинар, бацбияр. * Тюркяр: азербайжанар. * Семитар: ассирияр. * Индоевропаяр: эрменар, урусар, грекар, осетинар, курдар, украинвияр. === Диин === Гуржистан мусанлай христианран гӀакуьмет я. Абурун диин православиедин хашпара дин я. Ва Аджариядани Кахетияда мусурманарни ишемишзава. Православныяр ана 84 % я. Мусурманар 10 %. Ва пара амайбур. == Тарих == Гуржистан пара чӀехи гӀакуьмет Гуржистан вичин йике тарих авай. Урусатдин пай адакай хьана 1802-лай йиса. [[Советрин Социализмдин Республикайрин ГалкӀ|ССРГ]]-дикай ккъатна 1991-лай йиса. == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{Къецепатан элячӀунар}} {{Европадин гьукуматар}} {{Азиядин гьукуматар}} [[Категория:Гуржистан|*]] qq85mz88ni5x57dqe1zk22yypama8t9 0 256 99509 93832 2026-09-30T11:02:34Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Индия]] макъаладин тӀвар, ракъурун тун тавуна [[Гьиндистан]] -диз масакӀа хъувуна 93832 wikitext text/x-wiki {{Гьукумат | тӀвар = Индия | официал тӀвар = Республика Индия | тамам тӀвар = Bhārat Gaṇarājya<br>Republic of India | тӀвар-род = Индиядин | пайдах = Flag of India.svg | пайдахдин кьадар = 125px | герб = Emblem of India.svg | карта = India (orthographic projection).svg | гимн = Jana-Gana-Mana | аудио = Jana Gana Mana instrumental.ogg | кьилин шегьер = [[Дели]] | шегьерар = [[Мумбаи]], [[Калькутта]], Дели, [[Ченнаи]], [[Гьайдарабад (Индия)|Гьайдарабад]], [[Бангалор]], [[Канпур]], [[Агьмадабад]], [[Пуна]], [[Сурат]], [[Джайпур]], [[Лакхнау]], [[Нагпур]] | чӀал = [[гьинди чӀал|гьинди]], [[Инглис чӀал|инглис]] + 21 чӀалар | идара авунин тегьер = [[Парламентдин республика]] | кьил = [[Рам Натх Ковинд]] ([[Индиядин президент|президент]]) <br>[[Нарендра Моди]] ([[Индиядин премьер-министр|премьер-министр]]) | чил = 3 287 590 | цин кьадар = 9,5 | ччилиз килигна чка = 7 | халкь = 1 417 000 000 | халкьдин чка = 1 | агьалидин чуькьуьнвал = 431 | пул = [[Индиядин рупия]] | КъВБ = 8,681 трлн | КъВБдин чка = 3 | агьалийрин са касдал къвезвай КъВБ = 6 284 | ИПВИ = 0,647 | ИПВИ чка = 131 | интернет-домен = [[.in]] | телефондин код = +91 | сятдин чӀул = +5:30 }} '''Индия'''<ref>[http://lezgi.etnosmi.ru/one_stat.php?id=5684 Надир шагьдин фендигарвал] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306030655/http://lezgi.etnosmi.ru/one_stat.php?id=5684 |date=2016-03-06 }}</ref> (भारत गणराज्य / {{IPA|Bhārat Gaṇarājya}}) — Кьибле [[Азия]]дин гьукумат. == Тарих == {{main|Индиядин тарих}} * Дегь Индия ** Гьинд (Гьараппа) цивилизациядин девир (3 агъ. й. — XVII чи э.в.) ** Ведадин девир (XIII—VI виш йисар чи э.в.) *** Фад-веддадин девир (XIII—X виш йисар чи э.в.) *** Геж-веддадин девир (IX—VI виш йисар чи э.в.) ** [[Буддизм]]дин девир (V—III виш йисар чи э.в.) ** Классик заман (II в. виш йис чи э.в. — [[VI виш йис]]) * [[Юкьван виш йисар]]ин Индия ** [[Ислам|Мусурманардин]] девир ** [[Англия]]дин девир (1765—1947) * Гилан макъам == География == === Административ паюн === {{Main|Индиядин административ паюн}} Индия — федератив республика я; 23 — штатарни 6 Садвалдин ччилерни 1 кьилин шегьердин ччил (Дели) акатзава. {| class="standard" ! Индиядин штатарни ччилер |- |[[Файл:India-states-russian.png|450px|right|Индиядин административ паюн]] |- | style="padding:0; border:none;" | |} {|- class="wikitable" ! Лезги тӀвар ! Тамам тӀварар ! Кьилин хуьр ! Майдан ! Агьали (2007) |- ! colspan="6" | Штатар |- | '''[[Андгьра-Прадеш]]''' || {{lang-en|Andhra Pradesh}}<br>{{lang-hi|आन्ध्र प्रदेश}}<br>[[телугу]] ఆంధ్ర ప్రదేశ్<br>[[урду]] آندھرا پردیش || [[Гьайдарабад (Индия)|Гьайдарабад]] || align=right | 275 068 || align=right | 80 499 421 |- | '''[[Аруначал-Прадеш]]''' || {{lang-en|Arunachal Pradesh}}<br>{{lang-hi|अरुणाचल प्रदेश}} || [[Итанагар]] || align=right | 83 743 || align=right | 1 230 660 |- | '''[[Ассам]]''' || {{lang-en|Assam}}<br>{{lang-hi|असम}}<br>[[ассам чӀал|ассам]] অসম || [[Диспур]] || align=right | 78 438 || align=right | 28 729 164 |- | '''[[Бихар]]''' || {{lang-en|Bihar}}<br>{{lang-hi|बिहार}} || [[Патна]] || align=right | 99 200 || align=right | 94 129 492 |- | '''[[Гоа]]''' || {{lang-en|Goa}}<br>{{lang-hi|गोवा}}<br>[[конкани чӀал|конкани]] गोंय<br>[[маратхи чӀал|маратхи]] गोवा|| [[Панаджи]] || align=right | 3702 || align=right | 1 433 952 |- | '''[[Гуджарат]]''' || {{lang-en|Gujarat}}<br>{{lang-hi|गुजरात}}<br>[[гуджарати]] ગુજરાત|| [[Гандинагар]] || align=right | 196 024 || align=right | 55 696 629 |- | '''[[Гьарйяна]]''' || {{lang-en|Haryana}}<br>{{lang-hi|हरियाणा }}<br>[[пенджаби]] ਹਰਿਆਣਾ || [[Чандигаргь]] || align=right | 44 212 || align=right | 23 822 640 |- | '''[[Гьимачал-Прадеш]]''' || {{lang-en|Himachal Pradesh}}<br>{{lang-hi|हिमाचल प्रदेश}} || [[Шимла]] || align=right | 55 673 || align=right | 6 552 621 |- | '''[[Джаммуни Кашмир]]''' || {{lang-en|Jammu and Kashmir}}<br>{{lang-hi|जम्मू और कश्मीर}}<br> [[урду]] جموں و کشمیر<br>[[кашмири]] جۄم تٕ کٔشېر || [[Сринагар]] || align=right | 222 236 || align=right | 11 442 151 |- | '''[[Джаркханд]]''' || {{lang-en|Jharkhand}}<br>{{lang-hi|झारखंड}} || [[Ранчи]] || align=right | 74 677 || align=right | 29 863 038 |- | '''[[Карнатака]]''' || {{lang-en|Karnataka}}<br>{{lang-hi|कर्नाटक}}<br>[[каннада]] ಕರ್ನಾಟಕ|| [[Бангалор]] || align=right | 191 791 || align=right | 56 788 225 |- | '''[[Керала]]''' || {{lang-en|Kerala}}<br>{{lang-hi|केरल}}<br>[[малаялам]] കേരളം|| [[Тируванантапурам]] || align=right | 38 863 || align=right | 32 976 282 |- | '''[[Мадгьия-Прадеш]]''' || {{lang-en|Madhya Pradesh}}<br>{{lang-hi|मध्य प्रदेश}} || [[Бгьопал]] || align=right | 308 252 || align=right | 67 350 486 |- | '''[[Манипур]]''' || {{lang-en|Manipur}}<br>{{lang-hi|मणिपुर}}<br>[[манипури чӀал|манипури]] মনিপুর|| [[Импгьал]] || align=right | 22 327 || align=right | 2 722 938 |- | '''[[Магьараштра]]''' || {{lang-en|Maharashtra}}<br>{{lang-hi|महाराष्ट्र}}<br>[[маратхи чӀал|маратхи]] महाराष्ट्र|| [[Мумбаи]] || align=right | 307 690 || align=right | 106 811 880 |- | '''[[Мегхалая]]''' || {{lang-en|Meghalaya}}<br>{{lang-hi|मेघालय}} || [[Шиллонг]] || align=right | 22 429 || align=right | 2 633 349 |- | '''[[Мизорам]]''' || {{lang-en|Mizoram}}<br>{{lang-hi|मिज़ोरम}} || [[Аиджал]] || align=right | 21 081 || align=right | 1 018 406 |- | '''[[Нагаленд]]''' || {{lang-en|Nagaland}}<br>{{lang-hi|नागालैंड}} || [[Кохима]] || align=right | 16 579 || align=right | 2 585 906 |- | '''[[Орисса]]''' || {{lang-en|Orissa}}<br>{{lang-hi|उड़ीसा}}<br>[[ория чӀал|ория]]: ଓଡ଼ିଶା|| [[Бгьубанешвар]] || align=right | 155 707 || align=right | 39 285 142 |- | '''[[Пенджаб (Индия)|Пенджаб]]''' || {{lang-en|Punjab}}<br>{{lang-hi|पंजाब}}<br>{{lang-pa|ਪੰਜਾਬ}} || [[Чандигаргь]] || align=right | 50 362 || align=right | 26 434 809 |- | '''[[РагъакӀидай патан Бенгалия]]''' || {{lang-en|West Bengal}}<br>{{lang-hi|पश्चिम बंगाल}}<br>[[бенгали]] পশ্চিমবঙ্গ|| [[Калькутта]] || align=right | 88 752 || align=right | 86 787 185 |- | '''[[Раджастгьан]]''' || {{lang-en|Rajasthan}}<br>{{lang-hi|राजस्थान}} || [[Джайпур]] || align=right | 342 239 || align=right | 63 904 350 |- | '''[[Сикким]]''' || {{lang-en|Sikkim}}<br>{{lang-hi|सिक्किम}}<br>[[непали чӀал|непали]] सिक्किम|| [[Гангток]] || align=right | 7096 || align=right | 622 831 |- | '''[[Тамил-Наду]]''' || {{lang-en|Tamil Nadu}}<br>{{lang-hi|तमिलनाडु}}<br>[[Тамил чӀал|тамил.]] தமிழ்நாடு|| [[Ченнай]] || align=right | 130 058 || align=right | 64 881 871 |- | '''[[Трипура]]''' || {{lang-en|Tripura}}<br>{{lang-hi|त्रिपुराु}}<br>[[бенгали]] ত্রিপুরা|| [[Агартала]] || align=right | 10 486 || align=right | 3 441 822 |- | '''[[Уттаракгьанд]]''' || {{lang-en|Uttarakhand}}<br>{{lang-hi|उत्तराखंड}} || [[Дегьрадун]] || align=right | 51 125 || align=right | 9 237 587 |- | '''[[Уттар-Прадеш]]''' || {{lang-en|Uttar Pradesh}}<br>{{lang-hi|उत्तर प्रदेश }}<br>[[урду]] اتر پردیش|| [[Лакхнау]] || align=right | 243 286 || align=right | 186 296 036 |- | '''[[Чгьаттисгаргь]]''' || {{lang-en|Chhattisgarh}}<br>{{lang-hi|छत्तीसगढ}} || [[Райпур]] || align=right | 135 194 || align=right | 22 529 537 |- ! colspan="6" | Садвалдин ччилер |- | '''[[Андаманни Никобар островар]]''' || {{lang-en|Andaman and Nicobar Islands}}<br>{{lang-hi|अंडमान और निकोबार द्वीप समूह}} || [[Порт-Блэр]] || align=right | 8249 || align=right | 405 525 |- | '''[[Дадрани Нагар-Гьавели]]''' || {{lang-en|Dadra and Nagar Haveli}}<br>{{lang-hi|दादरा और नगर हवेली}}<br>[[гуджарати]] દાદરા અને નગર હવેલી|| [[Силвасса]] || align=right | 491 || align=right | 278 826 |- | '''[[Даманни Диу]]''' || {{lang-en|Daman and Diu}}<br>{{lang-hi|दमन और दीव}}<br>[[гуджарати]] દમણ અને દિય|| [[Даман (шегьер)|Даман]] || align=right | 112 || align=right | 200 284 |- | '''[[Лакшадвип]]''' || {{lang-en|Lakshadweep}}<br>{{lang-hi|लक्षद्वीप}}<br>[[малаялам]] ലക്ഷദ്വീപ || [[Каваратти]] || align=right | 32 || align=right | 65 545 |- | '''[[Пондишери]]''' || {{lang-en|Pondicherry}}<br>{{lang-hi|पांडिचेरी}}<br>{{lang-fr|Pondichéry}}<br>[[малаялам]] പുതുച്ചേരി<br>[[тамил чӀал|тамил.]] புதுச்சேரி<br>[[телугу]] పుదుచ్చేర || [[Пудучерри (шегьер)|Пудучерри]] || align=right | 492 || align=right | 1 071 578 |- | '''[[Чандигаргь]]''' || {{lang-en|Chandigarh}}<br>{{lang-hi|चंडीगढ़}}<br>[[пенджаби]]|| [[Чандигаргь]] || align=right | 114 || align=right | 1 074 625 |- ! colspan="6" | Кьилин шегьердин ччил |- | '''[[Дели]]''' || {{lang-en|Delhi}}<br>{{lang-hi|दिल्ली}}<br>[[урду]] دلی<br>[[пенджаби]] ਦਿੱਲੀ || [[Нью-Дели]] || align=right | 1483 || align=right | 16 862 735 |} === ЧӀехи шегьерар === {{Асул макъала|Индиядин шегьерар-миллионерар}} {| class="wikitable" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%" |+ align=center style="font-weight: bold" | Агьалидиз килигна шегьерар |- ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Чка ! align=center style="background:#f5f5f5;" | [[Индиядин шегьерар|Шегьер]] ! align=center style="background:#f5f5f5;" | [[Индиядин административ паюн|Штат]] ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Агьали ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Чка ! align=center style="background:#f5f5f5;" | [[Индиядин шегьерар|Шегьер]] ! align=center style="background:#f5f5f5;" | [[Индиядин административ паюн|Штат]] ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Агьали ! rowspan=11 | {{Tnavbar|Крупнейшие города Индии|plain=1}} [[Файл:Mumbai Downtown.jpg|border|135px|Мумбай]]<br>[[Мумбаи]]<br>[[Файл:New Delhi Lotus.jpg|border|135px|Дели]]<br>[[Дели]] |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 1 ||align=left | '''[[Мумбаи]]''' || [[Магьараштра]] || 13 662 885 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 11 ||align=left | '''[[Джайпур]]''' || [[Раджастхан]] || 2 997 114 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 2 ||align=left | '''[[Дели]]''' || [[Дели]] || 11 954 217 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 12 ||align=left | '''[[Лакхнау]]''' || [[Уттар-Прадеш]] || 2 621 063 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 3 ||align=left | '''[[Бангалор]]''' || [[Карнатака]] || 5 180 533 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 13 || align=left | '''[[Дханбад]]''' || [[Джаркханд]] || 2 394 434 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 4 ||align=left | '''[[Калькутта]]''' || [[РагъакӀидай патан Бенгалия]] || 5 021 458 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 14 ||align=left | '''[[Нагпур]]''' || [[Магьараштра]] || 2 359 331 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 5 ||align=left | '''[[Ченнаи]]''' || [[Тамилнад]] || 4 562 843 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 15 ||align=left | '''[[Индаур]]''' || [[Мадгьия-Прадеш]] || 1 768 303 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 6 ||align=left | '''[[Гьайдарабад (Индия)|Гьайдарабад]]''' || [[Андгьра-Прадеш]] ||3 980 938 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 16 ||align=left | '''[[Патна]]''' || [[Бихар]] || 1 753 543 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 7 ||align=left | '''[[Агьмадабад]]''' || [[Гуджарат]] || 3 867 336 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 17 ||align=left | '''[[Бгьопал]]''' || [[Мадгьия-Прадеш]] || 1 742 375 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 8 ||align=left | '''[[Пуна]]''' || [[Магьараштра]] || 3 230 322 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 18 ||align=left | '''[[Тгьане]]''' || [[Магьараштра]] || 1 673 465 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 9 ||align=left | '''[[Сурат]]''' || [[Гуджарат]] || 3 124 249 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 19 ||align=left | '''[[Лудгьияна]]''' || [[Пенджаб (Индия)|Пенджаб]] || 1 662 325 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 10 ||align=left | '''[[Канпур]]''' || [[Уттар-Прадеш]] || 3 067 663 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 20 ||align=left | '''[[Агра]]''' || [[Уттар-Прадеш]] || 1 590 073 |} == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * {{Commons|India}} * [http://www.un.int/india/ Permanent Mission of India to the United Nations]{{ref-en}} * [http://data.un.org/CountryProfile.aspx?crName=India Статистика]{{ref-en}} {{Къецепатан элячӀунар}} {{Азиядин гьукуматар}} {{1000}} [[Категория:Индия|*]] 44otgh4axey6fjzekheoh91c33gc856 99513 99509 2026-09-30T11:03:50Z Хьажидауд 12986 99513 wikitext text/x-wiki {{Гьукумат | тӀвар = Гьиндистан | официал тӀвар = Гьиндистандин Паччагьвал | тамам тӀвар = Bhārat Gaṇarājya<br>Republic of India | тӀвар-род = Индиядин | пайдах = Flag of India.svg | пайдахдин кьадар = 125px | герб = Emblem of India.svg | карта = India (orthographic projection).svg | гимн = Jana-Gana-Mana | аудио = Jana Gana Mana instrumental.ogg | кьилин шегьер = [[Дели]] | шегьерар = [[Мумбаи]], [[Калькутта]], Дели, [[Ченнаи]], [[Гьайдарабад (Индия)|Гьайдарабад]], [[Бангалор]], [[Канпур]], [[Агьмадабад]], [[Пуна]], [[Сурат]], [[Джайпур]], [[Лакхнау]], [[Нагпур]] | чӀал = [[гьинди чӀал|гьинди]], [[Инглис чӀал|инглис]] + 21 чӀалар | идара авунин тегьер = [[Парламентдин республика]] | кьил = [[Рам Натх Ковинд]] ([[Индиядин президент|президент]]) <br>[[Нарендра Моди]] ([[Индиядин премьер-министр|премьер-министр]]) | чил = 3 287 590 | цин кьадар = 9,5 | ччилиз килигна чка = 7 | халкь = 1 417 000 000 | халкьдин чка = 1 | агьалидин чуькьуьнвал = 431 | пул = [[Индиядин рупия]] | КъВБ = 8,681 трлн | КъВБдин чка = 3 | агьалийрин са касдал къвезвай КъВБ = 6 284 | ИПВИ = 0,647 | ИПВИ чка = 131 | интернет-домен = [[.in]] | телефондин код = +91 | сятдин чӀул = +5:30 }} '''Гьиндистан'''<ref>https://samuronline.com/uploads/archive/pdf/359.pdf</ref> (भारत गणराज्य / {{IPA|Bhārat Gaṇarājya}}) — Кьибле [[Азия]]дин гьукумат. == Тарих == {{main|Индиядин тарих}} * Дегь Индия ** Гьинд (Гьараппа) цивилизациядин девир (3 агъ. й. — XVII чи э.в.) ** Ведадин девир (XIII—VI виш йисар чи э.в.) *** Фад-веддадин девир (XIII—X виш йисар чи э.в.) *** Геж-веддадин девир (IX—VI виш йисар чи э.в.) ** [[Буддизм]]дин девир (V—III виш йисар чи э.в.) ** Классик заман (II в. виш йис чи э.в. — [[VI виш йис]]) * [[Юкьван виш йисар]]ин Индия ** [[Ислам|Мусурманардин]] девир ** [[Англия]]дин девир (1765—1947) * Гилан макъам == География == === Административ паюн === {{Main|Индиядин административ паюн}} Индия — федератив республика я; 23 — штатарни 6 Садвалдин ччилерни 1 кьилин шегьердин ччил (Дели) акатзава. {| class="standard" ! Индиядин штатарни ччилер |- |[[Файл:India-states-russian.png|450px|right|Индиядин административ паюн]] |- | style="padding:0; border:none;" | |} {|- class="wikitable" ! Лезги тӀвар ! Тамам тӀварар ! Кьилин хуьр ! Майдан ! Агьали (2007) |- ! colspan="6" | Штатар |- | '''[[Андгьра-Прадеш]]''' || {{lang-en|Andhra Pradesh}}<br>{{lang-hi|आन्ध्र प्रदेश}}<br>[[телугу]] ఆంధ్ర ప్రదేశ్<br>[[урду]] آندھرا پردیش || [[Гьайдарабад (Индия)|Гьайдарабад]] || align=right | 275 068 || align=right | 80 499 421 |- | '''[[Аруначал-Прадеш]]''' || {{lang-en|Arunachal Pradesh}}<br>{{lang-hi|अरुणाचल प्रदेश}} || [[Итанагар]] || align=right | 83 743 || align=right | 1 230 660 |- | '''[[Ассам]]''' || {{lang-en|Assam}}<br>{{lang-hi|असम}}<br>[[ассам чӀал|ассам]] অসম || [[Диспур]] || align=right | 78 438 || align=right | 28 729 164 |- | '''[[Бихар]]''' || {{lang-en|Bihar}}<br>{{lang-hi|बिहार}} || [[Патна]] || align=right | 99 200 || align=right | 94 129 492 |- | '''[[Гоа]]''' || {{lang-en|Goa}}<br>{{lang-hi|गोवा}}<br>[[конкани чӀал|конкани]] गोंय<br>[[маратхи чӀал|маратхи]] गोवा|| [[Панаджи]] || align=right | 3702 || align=right | 1 433 952 |- | '''[[Гуджарат]]''' || {{lang-en|Gujarat}}<br>{{lang-hi|गुजरात}}<br>[[гуджарати]] ગુજરાત|| [[Гандинагар]] || align=right | 196 024 || align=right | 55 696 629 |- | '''[[Гьарйяна]]''' || {{lang-en|Haryana}}<br>{{lang-hi|हरियाणा }}<br>[[пенджаби]] ਹਰਿਆਣਾ || [[Чандигаргь]] || align=right | 44 212 || align=right | 23 822 640 |- | '''[[Гьимачал-Прадеш]]''' || {{lang-en|Himachal Pradesh}}<br>{{lang-hi|हिमाचल प्रदेश}} || [[Шимла]] || align=right | 55 673 || align=right | 6 552 621 |- | '''[[Джаммуни Кашмир]]''' || {{lang-en|Jammu and Kashmir}}<br>{{lang-hi|जम्मू और कश्मीर}}<br> [[урду]] جموں و کشمیر<br>[[кашмири]] جۄم تٕ کٔشېر || [[Сринагар]] || align=right | 222 236 || align=right | 11 442 151 |- | '''[[Джаркханд]]''' || {{lang-en|Jharkhand}}<br>{{lang-hi|झारखंड}} || [[Ранчи]] || align=right | 74 677 || align=right | 29 863 038 |- | '''[[Карнатака]]''' || {{lang-en|Karnataka}}<br>{{lang-hi|कर्नाटक}}<br>[[каннада]] ಕರ್ನಾಟಕ|| [[Бангалор]] || align=right | 191 791 || align=right | 56 788 225 |- | '''[[Керала]]''' || {{lang-en|Kerala}}<br>{{lang-hi|केरल}}<br>[[малаялам]] കേരളം|| [[Тируванантапурам]] || align=right | 38 863 || align=right | 32 976 282 |- | '''[[Мадгьия-Прадеш]]''' || {{lang-en|Madhya Pradesh}}<br>{{lang-hi|मध्य प्रदेश}} || [[Бгьопал]] || align=right | 308 252 || align=right | 67 350 486 |- | '''[[Манипур]]''' || {{lang-en|Manipur}}<br>{{lang-hi|मणिपुर}}<br>[[манипури чӀал|манипури]] মনিপুর|| [[Импгьал]] || align=right | 22 327 || align=right | 2 722 938 |- | '''[[Магьараштра]]''' || {{lang-en|Maharashtra}}<br>{{lang-hi|महाराष्ट्र}}<br>[[маратхи чӀал|маратхи]] महाराष्ट्र|| [[Мумбаи]] || align=right | 307 690 || align=right | 106 811 880 |- | '''[[Мегхалая]]''' || {{lang-en|Meghalaya}}<br>{{lang-hi|मेघालय}} || [[Шиллонг]] || align=right | 22 429 || align=right | 2 633 349 |- | '''[[Мизорам]]''' || {{lang-en|Mizoram}}<br>{{lang-hi|मिज़ोरम}} || [[Аиджал]] || align=right | 21 081 || align=right | 1 018 406 |- | '''[[Нагаленд]]''' || {{lang-en|Nagaland}}<br>{{lang-hi|नागालैंड}} || [[Кохима]] || align=right | 16 579 || align=right | 2 585 906 |- | '''[[Орисса]]''' || {{lang-en|Orissa}}<br>{{lang-hi|उड़ीसा}}<br>[[ория чӀал|ория]]: ଓଡ଼ିଶା|| [[Бгьубанешвар]] || align=right | 155 707 || align=right | 39 285 142 |- | '''[[Пенджаб (Индия)|Пенджаб]]''' || {{lang-en|Punjab}}<br>{{lang-hi|पंजाब}}<br>{{lang-pa|ਪੰਜਾਬ}} || [[Чандигаргь]] || align=right | 50 362 || align=right | 26 434 809 |- | '''[[РагъакӀидай патан Бенгалия]]''' || {{lang-en|West Bengal}}<br>{{lang-hi|पश्चिम बंगाल}}<br>[[бенгали]] পশ্চিমবঙ্গ|| [[Калькутта]] || align=right | 88 752 || align=right | 86 787 185 |- | '''[[Раджастгьан]]''' || {{lang-en|Rajasthan}}<br>{{lang-hi|राजस्थान}} || [[Джайпур]] || align=right | 342 239 || align=right | 63 904 350 |- | '''[[Сикким]]''' || {{lang-en|Sikkim}}<br>{{lang-hi|सिक्किम}}<br>[[непали чӀал|непали]] सिक्किम|| [[Гангток]] || align=right | 7096 || align=right | 622 831 |- | '''[[Тамил-Наду]]''' || {{lang-en|Tamil Nadu}}<br>{{lang-hi|तमिलनाडु}}<br>[[Тамил чӀал|тамил.]] தமிழ்நாடு|| [[Ченнай]] || align=right | 130 058 || align=right | 64 881 871 |- | '''[[Трипура]]''' || {{lang-en|Tripura}}<br>{{lang-hi|त्रिपुराु}}<br>[[бенгали]] ত্রিপুরা|| [[Агартала]] || align=right | 10 486 || align=right | 3 441 822 |- | '''[[Уттаракгьанд]]''' || {{lang-en|Uttarakhand}}<br>{{lang-hi|उत्तराखंड}} || [[Дегьрадун]] || align=right | 51 125 || align=right | 9 237 587 |- | '''[[Уттар-Прадеш]]''' || {{lang-en|Uttar Pradesh}}<br>{{lang-hi|उत्तर प्रदेश }}<br>[[урду]] اتر پردیش|| [[Лакхнау]] || align=right | 243 286 || align=right | 186 296 036 |- | '''[[Чгьаттисгаргь]]''' || {{lang-en|Chhattisgarh}}<br>{{lang-hi|छत्तीसगढ}} || [[Райпур]] || align=right | 135 194 || align=right | 22 529 537 |- ! colspan="6" | Садвалдин ччилер |- | '''[[Андаманни Никобар островар]]''' || {{lang-en|Andaman and Nicobar Islands}}<br>{{lang-hi|अंडमान और निकोबार द्वीप समूह}} || [[Порт-Блэр]] || align=right | 8249 || align=right | 405 525 |- | '''[[Дадрани Нагар-Гьавели]]''' || {{lang-en|Dadra and Nagar Haveli}}<br>{{lang-hi|दादरा और नगर हवेली}}<br>[[гуджарати]] દાદરા અને નગર હવેલી|| [[Силвасса]] || align=right | 491 || align=right | 278 826 |- | '''[[Даманни Диу]]''' || {{lang-en|Daman and Diu}}<br>{{lang-hi|दमन और दीव}}<br>[[гуджарати]] દમણ અને દિય|| [[Даман (шегьер)|Даман]] || align=right | 112 || align=right | 200 284 |- | '''[[Лакшадвип]]''' || {{lang-en|Lakshadweep}}<br>{{lang-hi|लक्षद्वीप}}<br>[[малаялам]] ലക്ഷദ്വീപ || [[Каваратти]] || align=right | 32 || align=right | 65 545 |- | '''[[Пондишери]]''' || {{lang-en|Pondicherry}}<br>{{lang-hi|पांडिचेरी}}<br>{{lang-fr|Pondichéry}}<br>[[малаялам]] പുതുച്ചേരി<br>[[тамил чӀал|тамил.]] புதுச்சேரி<br>[[телугу]] పుదుచ్చేర || [[Пудучерри (шегьер)|Пудучерри]] || align=right | 492 || align=right | 1 071 578 |- | '''[[Чандигаргь]]''' || {{lang-en|Chandigarh}}<br>{{lang-hi|चंडीगढ़}}<br>[[пенджаби]]|| [[Чандигаргь]] || align=right | 114 || align=right | 1 074 625 |- ! colspan="6" | Кьилин шегьердин ччил |- | '''[[Дели]]''' || {{lang-en|Delhi}}<br>{{lang-hi|दिल्ली}}<br>[[урду]] دلی<br>[[пенджаби]] ਦਿੱਲੀ || [[Нью-Дели]] || align=right | 1483 || align=right | 16 862 735 |} === ЧӀехи шегьерар === {{Асул макъала|Индиядин шегьерар-миллионерар}} {| class="wikitable" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%" |+ align=center style="font-weight: bold" | Агьалидиз килигна шегьерар |- ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Чка ! align=center style="background:#f5f5f5;" | [[Индиядин шегьерар|Шегьер]] ! align=center style="background:#f5f5f5;" | [[Индиядин административ паюн|Штат]] ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Агьали ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Чка ! align=center style="background:#f5f5f5;" | [[Индиядин шегьерар|Шегьер]] ! align=center style="background:#f5f5f5;" | [[Индиядин административ паюн|Штат]] ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Агьали ! rowspan=11 | {{Tnavbar|Крупнейшие города Индии|plain=1}} [[Файл:Mumbai Downtown.jpg|border|135px|Мумбай]]<br>[[Мумбаи]]<br>[[Файл:New Delhi Lotus.jpg|border|135px|Дели]]<br>[[Дели]] |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 1 ||align=left | '''[[Мумбаи]]''' || [[Магьараштра]] || 13 662 885 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 11 ||align=left | '''[[Джайпур]]''' || [[Раджастхан]] || 2 997 114 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 2 ||align=left | '''[[Дели]]''' || [[Дели]] || 11 954 217 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 12 ||align=left | '''[[Лакхнау]]''' || [[Уттар-Прадеш]] || 2 621 063 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 3 ||align=left | '''[[Бангалор]]''' || [[Карнатака]] || 5 180 533 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 13 || align=left | '''[[Дханбад]]''' || [[Джаркханд]] || 2 394 434 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 4 ||align=left | '''[[Калькутта]]''' || [[РагъакӀидай патан Бенгалия]] || 5 021 458 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 14 ||align=left | '''[[Нагпур]]''' || [[Магьараштра]] || 2 359 331 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 5 ||align=left | '''[[Ченнаи]]''' || [[Тамилнад]] || 4 562 843 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 15 ||align=left | '''[[Индаур]]''' || [[Мадгьия-Прадеш]] || 1 768 303 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 6 ||align=left | '''[[Гьайдарабад (Индия)|Гьайдарабад]]''' || [[Андгьра-Прадеш]] ||3 980 938 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 16 ||align=left | '''[[Патна]]''' || [[Бихар]] || 1 753 543 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 7 ||align=left | '''[[Агьмадабад]]''' || [[Гуджарат]] || 3 867 336 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 17 ||align=left | '''[[Бгьопал]]''' || [[Мадгьия-Прадеш]] || 1 742 375 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 8 ||align=left | '''[[Пуна]]''' || [[Магьараштра]] || 3 230 322 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 18 ||align=left | '''[[Тгьане]]''' || [[Магьараштра]] || 1 673 465 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 9 ||align=left | '''[[Сурат]]''' || [[Гуджарат]] || 3 124 249 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 19 ||align=left | '''[[Лудгьияна]]''' || [[Пенджаб (Индия)|Пенджаб]] || 1 662 325 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 10 ||align=left | '''[[Канпур]]''' || [[Уттар-Прадеш]] || 3 067 663 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 20 ||align=left | '''[[Агра]]''' || [[Уттар-Прадеш]] || 1 590 073 |} == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * {{Commons|India}} * [http://www.un.int/india/ Permanent Mission of India to the United Nations]{{ref-en}} * [http://data.un.org/CountryProfile.aspx?crName=India Статистика]{{ref-en}} {{Къецепатан элячӀунар}} {{Азиядин гьукуматар}} {{1000}} [[Категория:Индия|*]] 9fgogq9m4a74movg7e2tq7545nn7amz 0 353 99506 91955 2026-09-30T10:59:03Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Къуба]] макъаладин тӀвар [[Гъала]] -диз масакӀа хъувуна 91955 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ | статус = Шегьер | тӀвар =КӀеле (Къуба) | тамам тӀвар ={{lang-az|Quba}} | фотография = Куба 291.jpg | кьадар = 300 | къул = КӀеледин рехъ | пайдах = | герб = | региондин карта =<div style="position: relative; width: 300px;"> [[Файл:Azerbaijan adm location map.svg|300px|border]] {{метка изображения|x=0.628 |y=0.13 |scale=300|text=[[Файл:Red pog.png|10px|left]] Къуба}} </div> | координатар ={{coord|41|21|55|N|48|31|35|E|region:AZ_type:city(21500)|display=title,inline|name=Къуба}} | уьлкве =Азербайжан | райондин жуьре = [[Азербайжандин административ паюн|Район]] | район = [[Къуба район|Къуба(КӀеле)]] | регион = | хуьруьн жуьре = | хуьр = | кьенепатан паюнар = | кьилин жуьре = | кьил = | бине эцигай тарих = [[XV виш йис]] | садлагьай тӀвар кьун = <!-- 1е упоминан--> | виликан тӀварар =<!-- прежн. названия --> | статус йисалай = 1846 | майдан = | ЯШЧ кьакьанвал =556 м | гьава = субтропикрин, зур кьурай | агьали =23 900 | сиягьдиз кьачур йис =2012 | агьалидин къалинвал = | агломерация = | халкьар =[[азербайжанар]], [[лезгияр]], [[татар]], [[суварин чувудар]] ва мас. | динар =[[сунияр|суни]] ва [[шиияр|шии]]-[[мусурманар]] | сятдин чӀул =UTC+4 (UTC+5) | телефондин код =+994 169 | почтунин индекс =AZ4000 | автомобилдин код =40 AZ | сайт = | commonscat =КӀеле }} '''Къуба, КӀеле, Гъала''' ({{lang-az|Quba}}, {{lang-ru|Куба}}) — [[Азербайжан]]дин шегьер, [[Къуба район]]дин кьилин административ юкь я. == ЭлячӀунар == * [http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/100571/%D0%9A%D1%83%D0%B1%D0%B0 Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.] [[Категория:Лезги шегьерар]] [[Категория:Азербайжандин шегьерар]] [[Категория:Къуба район|*]] kyj5aq2n50bpf2f2z4im4hdnv6yshm2 99508 99506 2026-09-30T11:00:37Z Хьажидауд 12986 99508 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ | статус = Шегьер | тӀвар =Гъала | тамам тӀвар =Къуба | фотография = Куба 291.jpg | кьадар = 300 | къул = КӀеледин рехъ | пайдах = | герб = | региондин карта =<div style="position: relative; width: 300px;"> [[Файл:Azerbaijan adm location map.svg|300px|border]] {{метка изображения|x=0.628 |y=0.13 |scale=300|text=[[Файл:Red pog.png|10px|left]] Къуба}} </div> | координатар ={{coord|41|21|55|N|48|31|35|E|region:AZ_type:city(21500)|display=title,inline|name=Къуба}} | уьлкве =Азербайжан | райондин жуьре = [[Азербайжандин административ паюн|Район]] | район = [[Къуба район|Къуба(КӀеле)]] | регион = | хуьруьн жуьре = | хуьр = | кьенепатан паюнар = | кьилин жуьре = | кьил = | бине эцигай тарих = [[XV виш йис]] | садлагьай тӀвар кьун = <!-- 1е упоминан--> | виликан тӀварар =<!-- прежн. названия --> | статус йисалай = 1846 | майдан = | ЯШЧ кьакьанвал =556 м | гьава = субтропикрин, зур кьурай | агьали =23 900 | сиягьдиз кьачур йис =2012 | агьалидин къалинвал = | агломерация = | халкьар =[[азербайжанар]], [[лезгияр]], [[татар]], [[суварин чувудар]] ва мас. | динар =[[сунияр|суни]] ва [[шиияр|шии]]-[[мусурманар]] | сятдин чӀул =UTC+4 (UTC+5) | телефондин код =+994 169 | почтунин индекс =AZ4000 | автомобилдин код =40 AZ | сайт = | commonscat =КӀеле }} '''Гъала''' ('''''Къуба''''', '''''КӀеле''''', {{lang-az|Quba}}, {{lang-ru|Куба}}) — [[Азербайжан]]дин шегьер, [[Къуба район]]дин кьилин административ юкь я. == ЭлячӀунар == * [http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/100571/%D0%9A%D1%83%D0%B1%D0%B0 Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.] [[Категория:Лезги шегьерар]] [[Категория:Азербайжандин шегьерар]] [[Категория:Къуба район|*]] tjo9azpvft2d1xi11lkduvj2neopqxi 0 510 99514 93209 2026-09-30T11:09:55Z Хьажидауд 12986 99514 wikitext text/x-wiki {{Гьукумат | тӀвар = Пекъиста́н | тамам тӀвар = | тӀвар-род = Пакистандин | пайдах = Flag of Pakistan.svg | пайдахдин тӀвар = Пакистандин пайдах | пайдахдин кьадар = 130px | герб = Coat of arms of Pakistan.svg | гербдин тӀвар = Пакистандин герб | карта = Pakistan in its region (disputed hatched).svg | гимн = Qaumi Tarana | аудио = Pakistan anthem - United States Navy Band.ogg | кьилин шегьер = [[Исламабад]] | шегьерар = [[Карачи]], [[Лахор]], [[Фейсалабад]], [[Равалпинди]], [[Мултан]], [[Хайдарабад (Пакистан)|Хайдарабад]], [[Гуджранвала]], [[Пешавар]], [[Кветта]] | дамвал = [[ЧӀехибритания]] | дам хьайи чӀав = [[1947 йис]]ан [[14 август]] | чӀал = [[урду чӀал|урду]], [[инглис чӀал|инглис]] | гьукуматдин дин = [[Ислам]] | идара авунин тегьер = [[акахьай республика]] | кьил = [[Ариф Алви]] ([[Пакистандин президент|Президент]]) <br>[[Шагьбаз Шариф]] ([[Пакистандин премьер-министр|Премьер-министр]]) | чил = 803 940 | цин кьадар = 3,1 | чилдин чка = 34 | халкь = 221 180 890 | халкьдин чка = 5 | агьалидин чуькьуьнвал = 258,4 | пул = [[пакистандин рупия]] | КъВБ = 1 065 | КъВБдин чка = 24 | агьалийрин са касдал къвезвай КъВБ = 5204 | ИПВИ = 0,562 | ИПВИ чка = 150 | интернет-домен = [[.pk]] | телефондин код = +92 | сятдин чӀул = +5 / +6 }} '''Пекъиста́н''' — [[Кьиблепатан Азия|Азияда]] [[гьукумат]] я. Пекъистан [[1947 йис]]уз, [[Британиядин Индия]]дин майдан пайюнин нетижада арадал атана. Кьибле патай [[Аравиядин гьуьл]]уьн ятари кьунва, [[Иран]]дихъ кьиблени-рагъакӀидай патай, [[Афгъанистан]]дихъ кефер ва кеферни-рагъакӀидай патай, [[Китай халкьдин республика|Китайдихъ]] кеферни-рагъэкьечӀдай патай ва [[Гьиндия]]дихъ рагъэкьечӀдай патай са сергьятра ава. Сергьятрин вири санлай яргъивал: [[Индия]] — 2912 км, [[Афгъанистан]] — 2430 км, [[Иран]] — 909 км, [[Китай]] — 523 км. Пекъистан — агьалийрин кьадардал гьалтайла дуьньяда ругуд лагьай чкада ава, мусурманар гзаф кьадарда авай (180 млн кьван кас), [[Индонезия]]дилай кьулухъ кьвед лагьай гьукумат я. == Тарих == === Ц1уру ч1ав === Ч.э.в. III—II агъзур йисар вилик Пекъистан, инсаниятдин виридлай дегь [[Хараппа]] цивилизациядин юкь тир<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-46838/India India: Reemergence of Urbanization]. Retrieved 2007-05-12.</ref>. Ч.э.в. I агъзур йисара Пакистандин чилериз [[арияр]] кьуч хьана ацукьнай. Ч.э. I—III виш йисара ина чӀехи къуват авай [[Кушан Империя]] арадал атанвай, [[буддизм]] гегьеншардай садлагьай къул<ref name = "tqlgsv">{{cite book | author= Krishna Reddy | title = Indian History | year = 2003 | publisher = Tata McGraw Hill | location = New Delhi | isbn = 0-07-048369-8 | page = A11}}</ref>. Ч.э. VIII виш йисарлай гьукуматдин къене [[ислам]] дин гегьенш жез эгечӀнай. Виш йисан юкьвара ина, кьилел [[Газневидар]]ни [[Гуридар]] аваз, чӀехи мусурман гьукуматар арадал акъатиз хьанвай. === Колониярин ч1ав === [[XIX виш йис]]уз Пекъистандин чилер англиядин кьушунрин паталай кьуна [[Британиядин Гьиндия]]дик кутунвай<ref>Джеймс Кэрролл, Constantine’s Sword, Mariner Books, 2002, pp. 81-82</ref>. Мусурман гьукуматдиз бине эцигун паталай женг тухузвай ругьани лидер зари, Мусурман Лигадин кьил, сепаритиствилин гьерекатдин лидеррин организациядин кьил [[Икбал]] тир. Садлагьай сеферда [[1930 йис]]уз, ада мусурман гьукумат туькӀуьриз теклифнавайди гьа Икбал тир, и гьукуматдиз [[Пенжаб]], [[Синд]], [[Кеферни-РагъакӀидай сергьятдин провинция]] ва [[Белужистан]] акатнавай. === Гилан ч1ав === [[1947 йис]]уз [[Британиядин Индия]] пай хьайила кьулухъ, [[Мусурман Лига]]дин къуватрин куьмекдалди Пекъистан гьукумат арадал атана. Адак [[Индостандин]] кеферни-рагъэкъечӀдай ва кеферни-рагъакӀидай пата чка кьунвай, чӀехи пай мусурманар авай районар акатна. [[1971 йис]]уз Рагъэкъечдай Пекъистандикай ада гьукумат [[Бангладеш]] жезва. 1965-ни 1971 йисара Пекъистанди Индиядихъ галаз [[дяве]]яр тухузва. 1990-лагьай йисара Пекъистанда [[Абдул Къадыр Хан]]ди кьиле тухузвай ядердин программа гегьенш жезва, имани [[АСШ]]ди Пекъистандиз аксина тухунвай санкциярриз себеб хьана. 2000 йисарин сифте кьилера Пекъистандин кеферни-рагъакӀидай регион [[Вазаристан]] [[Талибан]] гьерекатдин муг хьана. 2004 йисуз ин регионда талибар саки вири гьакимвал чпин гъилериз чӀугнай. [[2001 йисан 11 сентябрь]]далай кьулухъ Пакистанди талибриз даях жез акъвазарна, ва [[АСШ]]ди талибрин аксиниз эгечӀнавай гьерекатдин пад кьуна. 2009 йисан малуматрикай<ref>Пакистан//Военное зарубежное обозрение, № 6 2009</ref> [[Афганистан]]дихъ галаз сергьятда авай Пакистандин чилера гьукумат паталай контролвал кьиле тухузвач. Гьавиляй [[2009 йис]]ан 9 майдиз Пакистандин премьер-министр Юсуф Реза Гиланиди малумарна хьи, ада вичин армиядиз вири террористар терг ийиз эмир гана. [[Авиация]]р, [[танк]]арни [[артиллерия]]р кардик ктунвай, [[Сваг округ]]дин — [[Мингора]] шегьер кьун мураддалди ягъунар эгечӀна. 2011 йисан 28 апрельдиз Афганистандинни Пакистандин арада, Ангур — Ада шегьердин мукьув сергьятвилин гьуьжет арадал атана. Ягъунин финифда Афганистандин япакьвилин кьушундин 12 аскер ва Пакистандин сергьят хуьзвай са аскер кьена. Пакистандин пуд сергьят хуьзвайди ва Ангур — Ададин 8 ислагь ксариз хер авуна. == Администрациядин паюнар == === Провинцияр === {{main|Пакистанадин администрациядин паюнар}} {{Image label begin|width={{{width|600}}}|image=Districts and tehsils of Pakistan.png|float={{{float|none}}}}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.630|y=0.1330|text='''[[Гилгит-Балтистан]]'''}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.660|y=0.2020|text='''[[Азад Кашмир]]'''}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.460|y=0.2900|text='''[[Тайифадин Зул]]'''}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.280|y=0.4900|text='''[[Белуджистан (Пакистан)|Белуджистан]]'''}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.550|y=0.3900|text='''[[Пенджаб (Пакистан)|Пенджаб]]'''}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.450|y=0.5900|text='''[[Синд]]'''}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.520|y=0.1770|text='''[[Хайбер-Пахтунхва]]'''}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.610|y=0.2290|text='''[[Федералдин кьилин шегьердин ччил (Пакистан)|Исламабад]]'''}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.210|y=0.2900|text=[[Афгъанистан]]}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.100|y=0.4900|text=[[Иран]]}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.750|y=0.0600|text=[[Чин]]}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.750|y=0.5900|text=[[Гьиндистан]]}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.230|y=0.6500|text=[[Арабрдин гьуьл]]}} {{Image label end}} === Провинцияр === {| align="center" class="wikitable sortable" |+ ! |№ ! |Регион<ref>[https://web.archive.org/web/20060811062602/http://www.mofa.gov.pk/Publications/constitution.pdf Пакистандин Конституция]</ref> ! |Кьилин шегьер ! |Статус ! |Майдан, км² ! |Халкь (2007), <br> агъзур кас. |----- | 1 | [[Белуджистан (Пакистан)|Белуджистан]] | [[Кветта]] | провинция | 347 190 | 9 055,407 |----- | 2 | [[Хайбер-Пахтунхва]] | [[Пешавар]] | провинция | 74 521 | 22 249,821 |----- | 3 | [[Пенджаб (Пакистан)|Пенджаб]] | [[Лахор]] | провинция | 205 344 | 89 465,106 |----- | 4 | [[Синд (провинция)|Синд]] | [[Карачи]] | провинция | 140 914 | 37 798,292 |----- | 5 | [[Федералдин кьилин шегьердин ччил (Пакистан)|Исламабад]] | [[Исламабад]] | федералдин ччил | 907 | 1 225,117 |----- | 6 | [[Тайифадин Зул]] | [[Пешавар]] | федералдин ччил | 27 219 | 3 789,477 |----- | 7 | [[Азад Кашмир]] | [[Музаффарабад]] | пакистандин [[Кашмир]]дин ччил | 11 639 | 4 067,856 |----- | 8 | [[Гилгит-Балтистан]] | [[Гилгит]] | пакистандин [[Кашмир]]дин ччил | 72 520 | 1 155,755 |+ |} === Округар === {| width="39%" style="border:1px solid black; text-align:left" bgcolor=#ACE1AF |+ |- ! bgcolor=#ACE1AF width="50%"| Провинция ! bgcolor=#ACE1AF width="50%"| Зилаярдин (Округдин) кьадар |- | [[Белуджистан (Пакистан)|Белуджистан]] || '''30''' |- | [[Хайбер-Пахтунхва]] || '''25''' |- | [[Пенджаб (Пакистан)|Пенджаб]] || '''36''' |- | [[Синд]] || '''23''' |- | [[Федералдин кьилин шегьердин ччил (Пакистан)|Кьилин шегьердин ччил]] || '''1''' |- | [[Тайифадин Зул]] || '''7 агентствояр ва 6 сергьятдин регионар''' |- | [[Азад Кашмир]] || '''10''' |- | [[Гилгит-Балтистан]] || '''7''' |- ! bgcolor=#ACE1AF width="50%"| Вири ! bgcolor=#ACE1AF width="50%"| 132 зилаяр (округар), 7 агентствояр, 6 сергьятдин регионар |} == Ксар == === Дин === * [[Ислам|мусурманар]] — 173 000 000 (96 %). * [[Индуизм|индуистар]] — 3 200 000 (1,85 %) * [[Хашпара дин|христианар]] — 2 800 000 (1,6 %) * [[Сикгьизм|сикгьар]] — 20 000 (0,001 %) * парсар, [[агьмадитар]], [[Буддизм|буддистар]], [[Иудаизм|иудеяр]], [[багьаизм|багьаистар]] и [[Анимизм|анимистар]] === ЧӀехи шегьерар === [[Файл:Carte Pakistan.png|thumb|right|300px|Пакистандин шегьерар]] {| class="wikitable" | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''№''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Шегьер''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Провинцияр''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Халкь''' |- | 1||[[Къарачи]]||[[Синд]]||13 205 339 |- | 2||[[Лахор]]||[[Пенджаб (Пакистан)|Пенджаб]]||7 129 609 |- | 3||[[Фейсалабад]]||Пенджаб||2 880 675 |- | 4||[[Равалпинди]]||Пенджаб||1 991 656 |- | 5||[[Мултан]]||Пенджаб||1 606 481 |- | 6||[[Гьайдарабад (Пакистан)|Гьайдарабад]]||Синд||1 578 367 |- | 7||[[Гуджранвала]]||Пенджаб||1 569 090 |- | 8||[[Пешавар]]||[[Хайбер-Пахтунхва]]||1 439 205 |- | 9||[[Кветта]]||[[Белуджистан (Пакистан)|Белуджистан]]||896 090 |- | 10||[[Исламабад]]||кьилин шегьер||689 249 |- |} == Спорт == Виридалайни регьятдиз гъавурда гьатдай спортдин жуьреяр: [[поло]], [[крикет]], [[векьин хоккей]]. [[Пакистандин векьин хоккей хкянавайди]] — пуд сеферда [[Гатун Олимпиядин къугъунар|Олимпиядин чемпион]] ([[Гатун Олимпиядин къугъунар 1960|1960]], [[Гатун Олимпиядин къугъунар 1968|1968]] ва [[Гатун Олимпиядин къугъунар 1984|1984]]-й йисан). == Шикилар == <gallery perrow=5> Файл:K2 8611.jpg|[[Чогори]] (K2) Файл:Punjabi Vase.JPG|Пенджабдин ваза Файл:Karachi - Pakistan-market.jpg|Карачидин базар Файл:Shah Faisal Masjid, Islamabad.JPG|[[Фейсал мискӀин]] Файл:2008 Olympic field hockey team Pakistan.JPG|Пакистандин [[векьин хоккей]] хкянавайди Файл:Bahawalpur Nur Mahal.jpeg|[[Нур-Магьал]] (Пенджаб) Файл:Alamgiri Gate.jpg|[[Лагьор къеле]] Файл:Mohenjodaro Sindh.jpeg|[[Мохенджо-Даро]] Файл:Dharmarajika stupa,Taxila.jpg|[[Таксила]] Файл:Shalamar Garden July 14 2005-South wall pavilion with fountains.jpg|[[Шалимар багъар]] Файл:Tomb 1 Thatta.jpg|[[Татта]] Файл:Rohtas Fort battlements.jpg|[[Рогьтас]] къеле </gallery> == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{Commonscat|Pakistan}} * [http://www.pakistan.gov.pk/ Pakistan.gov.pk — The Official Web Gateway to the Government of Pakistan] * [http://www.infopak.gov.pk/ Ministry of Information and Broadcasting — Government of Pakistan] {{Къецепатан элячӀунар}} {{Азиядин гьукуматар}} {{1000}} [[Категория:Пакистан|*]] pqcrpoofs7ziygtfmqxxz9flizzrf8t 99515 99514 2026-09-30T11:10:06Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Пакистан]] макъаладин тӀвар [[Пекъистан]] -диз масакӀа хъувуна 99514 wikitext text/x-wiki {{Гьукумат | тӀвар = Пекъиста́н | тамам тӀвар = | тӀвар-род = Пакистандин | пайдах = Flag of Pakistan.svg | пайдахдин тӀвар = Пакистандин пайдах | пайдахдин кьадар = 130px | герб = Coat of arms of Pakistan.svg | гербдин тӀвар = Пакистандин герб | карта = Pakistan in its region (disputed hatched).svg | гимн = Qaumi Tarana | аудио = Pakistan anthem - United States Navy Band.ogg | кьилин шегьер = [[Исламабад]] | шегьерар = [[Карачи]], [[Лахор]], [[Фейсалабад]], [[Равалпинди]], [[Мултан]], [[Хайдарабад (Пакистан)|Хайдарабад]], [[Гуджранвала]], [[Пешавар]], [[Кветта]] | дамвал = [[ЧӀехибритания]] | дам хьайи чӀав = [[1947 йис]]ан [[14 август]] | чӀал = [[урду чӀал|урду]], [[инглис чӀал|инглис]] | гьукуматдин дин = [[Ислам]] | идара авунин тегьер = [[акахьай республика]] | кьил = [[Ариф Алви]] ([[Пакистандин президент|Президент]]) <br>[[Шагьбаз Шариф]] ([[Пакистандин премьер-министр|Премьер-министр]]) | чил = 803 940 | цин кьадар = 3,1 | чилдин чка = 34 | халкь = 221 180 890 | халкьдин чка = 5 | агьалидин чуькьуьнвал = 258,4 | пул = [[пакистандин рупия]] | КъВБ = 1 065 | КъВБдин чка = 24 | агьалийрин са касдал къвезвай КъВБ = 5204 | ИПВИ = 0,562 | ИПВИ чка = 150 | интернет-домен = [[.pk]] | телефондин код = +92 | сятдин чӀул = +5 / +6 }} '''Пекъиста́н''' — [[Кьиблепатан Азия|Азияда]] [[гьукумат]] я. Пекъистан [[1947 йис]]уз, [[Британиядин Индия]]дин майдан пайюнин нетижада арадал атана. Кьибле патай [[Аравиядин гьуьл]]уьн ятари кьунва, [[Иран]]дихъ кьиблени-рагъакӀидай патай, [[Афгъанистан]]дихъ кефер ва кеферни-рагъакӀидай патай, [[Китай халкьдин республика|Китайдихъ]] кеферни-рагъэкьечӀдай патай ва [[Гьиндия]]дихъ рагъэкьечӀдай патай са сергьятра ава. Сергьятрин вири санлай яргъивал: [[Индия]] — 2912 км, [[Афгъанистан]] — 2430 км, [[Иран]] — 909 км, [[Китай]] — 523 км. Пекъистан — агьалийрин кьадардал гьалтайла дуьньяда ругуд лагьай чкада ава, мусурманар гзаф кьадарда авай (180 млн кьван кас), [[Индонезия]]дилай кьулухъ кьвед лагьай гьукумат я. == Тарих == === Ц1уру ч1ав === Ч.э.в. III—II агъзур йисар вилик Пекъистан, инсаниятдин виридлай дегь [[Хараппа]] цивилизациядин юкь тир<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-46838/India India: Reemergence of Urbanization]. Retrieved 2007-05-12.</ref>. Ч.э.в. I агъзур йисара Пакистандин чилериз [[арияр]] кьуч хьана ацукьнай. Ч.э. I—III виш йисара ина чӀехи къуват авай [[Кушан Империя]] арадал атанвай, [[буддизм]] гегьеншардай садлагьай къул<ref name = "tqlgsv">{{cite book | author= Krishna Reddy | title = Indian History | year = 2003 | publisher = Tata McGraw Hill | location = New Delhi | isbn = 0-07-048369-8 | page = A11}}</ref>. Ч.э. VIII виш йисарлай гьукуматдин къене [[ислам]] дин гегьенш жез эгечӀнай. Виш йисан юкьвара ина, кьилел [[Газневидар]]ни [[Гуридар]] аваз, чӀехи мусурман гьукуматар арадал акъатиз хьанвай. === Колониярин ч1ав === [[XIX виш йис]]уз Пекъистандин чилер англиядин кьушунрин паталай кьуна [[Британиядин Гьиндия]]дик кутунвай<ref>Джеймс Кэрролл, Constantine’s Sword, Mariner Books, 2002, pp. 81-82</ref>. Мусурман гьукуматдиз бине эцигун паталай женг тухузвай ругьани лидер зари, Мусурман Лигадин кьил, сепаритиствилин гьерекатдин лидеррин организациядин кьил [[Икбал]] тир. Садлагьай сеферда [[1930 йис]]уз, ада мусурман гьукумат туькӀуьриз теклифнавайди гьа Икбал тир, и гьукуматдиз [[Пенжаб]], [[Синд]], [[Кеферни-РагъакӀидай сергьятдин провинция]] ва [[Белужистан]] акатнавай. === Гилан ч1ав === [[1947 йис]]уз [[Британиядин Индия]] пай хьайила кьулухъ, [[Мусурман Лига]]дин къуватрин куьмекдалди Пекъистан гьукумат арадал атана. Адак [[Индостандин]] кеферни-рагъэкъечӀдай ва кеферни-рагъакӀидай пата чка кьунвай, чӀехи пай мусурманар авай районар акатна. [[1971 йис]]уз Рагъэкъечдай Пекъистандикай ада гьукумат [[Бангладеш]] жезва. 1965-ни 1971 йисара Пекъистанди Индиядихъ галаз [[дяве]]яр тухузва. 1990-лагьай йисара Пекъистанда [[Абдул Къадыр Хан]]ди кьиле тухузвай ядердин программа гегьенш жезва, имани [[АСШ]]ди Пекъистандиз аксина тухунвай санкциярриз себеб хьана. 2000 йисарин сифте кьилера Пекъистандин кеферни-рагъакӀидай регион [[Вазаристан]] [[Талибан]] гьерекатдин муг хьана. 2004 йисуз ин регионда талибар саки вири гьакимвал чпин гъилериз чӀугнай. [[2001 йисан 11 сентябрь]]далай кьулухъ Пакистанди талибриз даях жез акъвазарна, ва [[АСШ]]ди талибрин аксиниз эгечӀнавай гьерекатдин пад кьуна. 2009 йисан малуматрикай<ref>Пакистан//Военное зарубежное обозрение, № 6 2009</ref> [[Афганистан]]дихъ галаз сергьятда авай Пакистандин чилера гьукумат паталай контролвал кьиле тухузвач. Гьавиляй [[2009 йис]]ан 9 майдиз Пакистандин премьер-министр Юсуф Реза Гиланиди малумарна хьи, ада вичин армиядиз вири террористар терг ийиз эмир гана. [[Авиация]]р, [[танк]]арни [[артиллерия]]р кардик ктунвай, [[Сваг округ]]дин — [[Мингора]] шегьер кьун мураддалди ягъунар эгечӀна. 2011 йисан 28 апрельдиз Афганистандинни Пакистандин арада, Ангур — Ада шегьердин мукьув сергьятвилин гьуьжет арадал атана. Ягъунин финифда Афганистандин япакьвилин кьушундин 12 аскер ва Пакистандин сергьят хуьзвай са аскер кьена. Пакистандин пуд сергьят хуьзвайди ва Ангур — Ададин 8 ислагь ксариз хер авуна. == Администрациядин паюнар == === Провинцияр === {{main|Пакистанадин администрациядин паюнар}} {{Image label begin|width={{{width|600}}}|image=Districts and tehsils of Pakistan.png|float={{{float|none}}}}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.630|y=0.1330|text='''[[Гилгит-Балтистан]]'''}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.660|y=0.2020|text='''[[Азад Кашмир]]'''}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.460|y=0.2900|text='''[[Тайифадин Зул]]'''}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.280|y=0.4900|text='''[[Белуджистан (Пакистан)|Белуджистан]]'''}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.550|y=0.3900|text='''[[Пенджаб (Пакистан)|Пенджаб]]'''}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.450|y=0.5900|text='''[[Синд]]'''}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.520|y=0.1770|text='''[[Хайбер-Пахтунхва]]'''}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.610|y=0.2290|text='''[[Федералдин кьилин шегьердин ччил (Пакистан)|Исламабад]]'''}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.210|y=0.2900|text=[[Афгъанистан]]}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.100|y=0.4900|text=[[Иран]]}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.750|y=0.0600|text=[[Чин]]}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.750|y=0.5900|text=[[Гьиндистан]]}} {{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.230|y=0.6500|text=[[Арабрдин гьуьл]]}} {{Image label end}} === Провинцияр === {| align="center" class="wikitable sortable" |+ ! |№ ! |Регион<ref>[https://web.archive.org/web/20060811062602/http://www.mofa.gov.pk/Publications/constitution.pdf Пакистандин Конституция]</ref> ! |Кьилин шегьер ! |Статус ! |Майдан, км² ! |Халкь (2007), <br> агъзур кас. |----- | 1 | [[Белуджистан (Пакистан)|Белуджистан]] | [[Кветта]] | провинция | 347 190 | 9 055,407 |----- | 2 | [[Хайбер-Пахтунхва]] | [[Пешавар]] | провинция | 74 521 | 22 249,821 |----- | 3 | [[Пенджаб (Пакистан)|Пенджаб]] | [[Лахор]] | провинция | 205 344 | 89 465,106 |----- | 4 | [[Синд (провинция)|Синд]] | [[Карачи]] | провинция | 140 914 | 37 798,292 |----- | 5 | [[Федералдин кьилин шегьердин ччил (Пакистан)|Исламабад]] | [[Исламабад]] | федералдин ччил | 907 | 1 225,117 |----- | 6 | [[Тайифадин Зул]] | [[Пешавар]] | федералдин ччил | 27 219 | 3 789,477 |----- | 7 | [[Азад Кашмир]] | [[Музаффарабад]] | пакистандин [[Кашмир]]дин ччил | 11 639 | 4 067,856 |----- | 8 | [[Гилгит-Балтистан]] | [[Гилгит]] | пакистандин [[Кашмир]]дин ччил | 72 520 | 1 155,755 |+ |} === Округар === {| width="39%" style="border:1px solid black; text-align:left" bgcolor=#ACE1AF |+ |- ! bgcolor=#ACE1AF width="50%"| Провинция ! bgcolor=#ACE1AF width="50%"| Зилаярдин (Округдин) кьадар |- | [[Белуджистан (Пакистан)|Белуджистан]] || '''30''' |- | [[Хайбер-Пахтунхва]] || '''25''' |- | [[Пенджаб (Пакистан)|Пенджаб]] || '''36''' |- | [[Синд]] || '''23''' |- | [[Федералдин кьилин шегьердин ччил (Пакистан)|Кьилин шегьердин ччил]] || '''1''' |- | [[Тайифадин Зул]] || '''7 агентствояр ва 6 сергьятдин регионар''' |- | [[Азад Кашмир]] || '''10''' |- | [[Гилгит-Балтистан]] || '''7''' |- ! bgcolor=#ACE1AF width="50%"| Вири ! bgcolor=#ACE1AF width="50%"| 132 зилаяр (округар), 7 агентствояр, 6 сергьятдин регионар |} == Ксар == === Дин === * [[Ислам|мусурманар]] — 173 000 000 (96 %). * [[Индуизм|индуистар]] — 3 200 000 (1,85 %) * [[Хашпара дин|христианар]] — 2 800 000 (1,6 %) * [[Сикгьизм|сикгьар]] — 20 000 (0,001 %) * парсар, [[агьмадитар]], [[Буддизм|буддистар]], [[Иудаизм|иудеяр]], [[багьаизм|багьаистар]] и [[Анимизм|анимистар]] === ЧӀехи шегьерар === [[Файл:Carte Pakistan.png|thumb|right|300px|Пакистандин шегьерар]] {| class="wikitable" | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''№''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Шегьер''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Провинцияр''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Халкь''' |- | 1||[[Къарачи]]||[[Синд]]||13 205 339 |- | 2||[[Лахор]]||[[Пенджаб (Пакистан)|Пенджаб]]||7 129 609 |- | 3||[[Фейсалабад]]||Пенджаб||2 880 675 |- | 4||[[Равалпинди]]||Пенджаб||1 991 656 |- | 5||[[Мултан]]||Пенджаб||1 606 481 |- | 6||[[Гьайдарабад (Пакистан)|Гьайдарабад]]||Синд||1 578 367 |- | 7||[[Гуджранвала]]||Пенджаб||1 569 090 |- | 8||[[Пешавар]]||[[Хайбер-Пахтунхва]]||1 439 205 |- | 9||[[Кветта]]||[[Белуджистан (Пакистан)|Белуджистан]]||896 090 |- | 10||[[Исламабад]]||кьилин шегьер||689 249 |- |} == Спорт == Виридалайни регьятдиз гъавурда гьатдай спортдин жуьреяр: [[поло]], [[крикет]], [[векьин хоккей]]. [[Пакистандин векьин хоккей хкянавайди]] — пуд сеферда [[Гатун Олимпиядин къугъунар|Олимпиядин чемпион]] ([[Гатун Олимпиядин къугъунар 1960|1960]], [[Гатун Олимпиядин къугъунар 1968|1968]] ва [[Гатун Олимпиядин къугъунар 1984|1984]]-й йисан). == Шикилар == <gallery perrow=5> Файл:K2 8611.jpg|[[Чогори]] (K2) Файл:Punjabi Vase.JPG|Пенджабдин ваза Файл:Karachi - Pakistan-market.jpg|Карачидин базар Файл:Shah Faisal Masjid, Islamabad.JPG|[[Фейсал мискӀин]] Файл:2008 Olympic field hockey team Pakistan.JPG|Пакистандин [[векьин хоккей]] хкянавайди Файл:Bahawalpur Nur Mahal.jpeg|[[Нур-Магьал]] (Пенджаб) Файл:Alamgiri Gate.jpg|[[Лагьор къеле]] Файл:Mohenjodaro Sindh.jpeg|[[Мохенджо-Даро]] Файл:Dharmarajika stupa,Taxila.jpg|[[Таксила]] Файл:Shalamar Garden July 14 2005-South wall pavilion with fountains.jpg|[[Шалимар багъар]] Файл:Tomb 1 Thatta.jpg|[[Татта]] Файл:Rohtas Fort battlements.jpg|[[Рогьтас]] къеле </gallery> == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{Commonscat|Pakistan}} * [http://www.pakistan.gov.pk/ Pakistan.gov.pk — The Official Web Gateway to the Government of Pakistan] * [http://www.infopak.gov.pk/ Ministry of Information and Broadcasting — Government of Pakistan] {{Къецепатан элячӀунар}} {{Азиядин гьукуматар}} {{1000}} [[Категория:Пакистан|*]] pqcrpoofs7ziygtfmqxxz9flizzrf8t 0 656 99504 91080 2026-09-30T10:56:05Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Худат]] макъаладин тӀвар [[Хтар]] -диз масакӀа хъувуна 91080 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2 |тӀвар=Хтар |статус= Шегьер |вичин чӀалал тӀвар ={{lang-az|Xudat}} |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |lat_dir = |lat_deg =41.6302636|lat_min =|lat_sec = |lon_dir = |lon_deg =48.7046256|lon_min =|lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =0 |райондин картадин алцум =0 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = Хъачмаз район‎ |жемятдин жуьре = Муниципалитет |жемят = |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |статус йисалай = [[1950 йис]]алай шегьер я |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = 15 437 <ref>[http://www.stat.gov.az/source/regions/az/007_2.xls Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi Xaçmaz rayonu]</ref> |сиягьдиз къачур йис = 2009 |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[азербайжанар]], [[лезгияр]], [[куьрдер]] |динар = [[сунияр|суни]] ва [[шиияр|шии]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 172 |почтунин индекс = |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 27 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add2n = Космосдай акунар |add2 = [http://wikimapia.org/#lang=ru&lat=41.630264&lon=48.684626&z=14&m=b www.wikimapia.org] }} '''Хтар ''' ({{lang-az|Xudat}}) — хтарар [[сихил]] авай хуьр [[Азербайжан]]дин [[Хъачмаз район]]да авай шегьер. Шегьердин статус [[1950 йис]]уз къачунай. ==География== Шегьер [[Азербайжан Республика]]дин кефердинни-рагъэкъечӀдай пата, [[Самур-Девечи аран]]да, [[Хъачмаз район]]дин юкьван пата, райондин кьилин шегьер тир Хъачмаз шегьердилай 20,4 км кефер пата, Баку шегьердилай 184 км яргъал, «[[Худат (станция)|Худат]]» ракьун рекьин станциядал ала. ==Тарих== ЦӀуру-Хтара атанавай "Хтарар" сихилди бине ктуна и хуьруьк. == Агьалияр == [[2009 йис]]ан Азербайжан Республикадин агьалияр сиягьдиз къачунин малуматриз килигна, шегьерда 15.437 касди уьмуьр гьалзавай, абурукай: итимар — 7.615 кас, папар — 7.822 кас тир. Йисариз килигна шегьердин агьалийрин кьадар: {|class="wikitable" |- |'''Йис''' ! [[1959 йис|1959]] ! [[1970 йис|1970]] ! [[1979 йис|1979]] ! [[1989 йис|1989]] ! [[2009 йис|2009]] |- |'''Агьалияр, <br> агъзур. кас''' | <span style="color: red; font-weight:bold; font-size: larger;">↗</span>7 068<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr59_reg2.php Всесоюзная перепись населения 1959 г.]</ref> | <span style="color: #0c0; font-weight:bold; font-size: larger;">↗</span>8 808<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr70_reg2.php Всесоюзная перепись населения 1970 г.]</ref> | <span style="color: #0c0; font-weight:bold; font-size: larger;">↗</span>9 887<ref>[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/xachmas79.html Всесоюзная перепись населения 1979 г.]</ref> | <span style="color: #0c0; font-weight:bold; font-size: larger;">↗</span>10 894<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php Всесоюзная перепись населения 1989 г.]</ref> | <span style="color: #0c0; font-weight:bold; font-size: larger;">↗</span>15 437 |} === Миллетар === Худат гзафмиллетрин шегьер я. Ина [[азербайжанар]], [[лезгияр]], [[куьрдер]], [[татар]], [[урусар]], [[туьрквер]], [[къарачияр]] хьтин халкьари санал уьмуьр гьалзава. Агьалийрин чӀехи пай азербайжанари туькӀуьрзава. Совет береда шегьерда азербайжанаринни лезгийрин кьадарар саки сад хьиз тиртӀа, гила азербайжанар лезгийрилай саки кьведра пара ава. Лезгийрин тӀимил хьунин себебар, [[Суван Къарабагъдин Республика|Суван Къарабагъдин]] конфликт чӀавуз гзафбурун [[Дагъустан]]диз куьч хьун ва шегьерда амукьай пара кьадарда лезги хзанар ассимиляция хьана азербайжанариз элкъуьн я. Ахьтинбурун паспортра миллет къалурзавай цӀарцӀел ''«азербайжанви»'' кхьенвайди я. Шегьерда, паспортра ''«азербайжанви»'' кхьенвай «михьи» азербайжанвияр саки авайди туш. Азербайжанвияр хьиз къалурнавайбурун гзафни-гзаф пай тарихдин къене азербайжанлашмиш хьанвай татар, куьрдер, туьрквер, лезгияр, цыганар ва маса бицӀи халкьар я. Абуруз чпин улу бубаяр маса халкьар тирди чизва, амма чӀал ва гьа миллетдиз талукьвилин кьатӀун тамамдаказ квахьнава. Хайи чӀал са гьалда хвенвай тек сад тир халкь — лезгияр я. Амма а лезгийрин са паюнин [[лезги чӀал]]ан чирвилер акьван усал я хьи, абур лезги чӀаланни азербайжан чӀалан акахьунал рахазва. И акахьай чӀалан азербайжанарни гъавурда акьазва. Азербайжан агьалидин кьуьзуь несилар лезги чӀалан гъавурда акьазва, гзафбурувай адал рахазни жезва. Шегьерда цыганри компакт шикилда уьмуьр гьалзавай Къарачи мягьле ава. Шегьерда азербайжан чӀал ва культура йигиндиз вилик физвай береда маса халкьарин, иллаки лезгийрин чӀал ва культура кьулухъ амукьзава. Шегьердин мектебра тарсар анжах азербайжандал тухузвайди я. Лезги хзанра, «къвезмай уьмуьрда четин тежедайвал ва мектебра сад-садахъ галаз рахаз регьят жедайвал» аялдиз сифте лезги чӀал ваъ, азербайжан чӀал чирзава. Ахьтин хзанрин кьадар йисандивай-йисуз пара жезва. Гьавиляй маса халкьар азербайжанарин арада цӀрана терг жезва. Гилан гьалар и камаралди давам хьайитӀа са-кьве несил алатайла лезгиярни татринни куьрдерин гелеваз фида, шегьерда лезгийрикай амукьдайди са тӀвар ва азербайжанариз элкъвенвай жегьил несилар жеда. <center>'''Урусатдин, СССР-дин ва Азербайжандин агьалияр сиягьдиз къачунин малуматриз килигна Худат шегьердин миллетрин состав.'''</center> {| class="wikitable" !rowspan="2"|Халкь||colspan="2"|<center>1959 йис<ref>[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/xudat59.html Худат район (1959 й.)]</ref>||colspan="2"|<center>1970 йис<ref>[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/xachmas70.html Хъачмаз район (1970 й.)]</ref>||colspan="2"|<center>1979 йис<ref>[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/xachmas79.html Хъачмаз район (1979 й.)]</ref> |- ! Векилрин кьадар ! Пай<br>% ! Векилрин кьадар ! Пай<br>% ! Векилрин кьадар ! Пай<br>% |- |'''[[Азербайжанар]]''' |3 282||'''32,0 %''' |<span style="color: #0c0; font-weight:bold; font-size: larger;">↗</span>3 970||'''45,1 %''' |<span style="color: #0c0; font-weight:bold; font-size: larger;">↗</span>5 409||'''54,7 %''' |- |'''[[Лезгияр]]''' |2 494||'''24,3 %''' |<span style="color: #0c0; font-weight:bold; font-size: larger;">↗</span>2 734||'''31,0 %''' |<span style="color: #0c0; font-weight:bold; font-size: larger;">↗</span>3 205||'''32,4 %''' |- |'''[[Урусар]]''' |3 546||'''34,6 %''' |<span style="color: red; font-weight:bold; font-size: larger;">↘</span>1 137||'''12,9 %''' |<span style="color: red; font-weight:bold; font-size: larger;">↘</span>733||'''7,4 %''' |- |'''[[Куьрдер]]''' |240||'''2,3 %''' |<span style="color: #0c0; font-weight:bold; font-size: larger;">↗</span>588||'''6,7 %''' |<span style="color: red; font-weight:bold; font-size: larger;">↘</span>417||'''4,2 %''' |- |'''[[Эрменияр]]''' |80||'''0,8 %''' |<span style="color: red; font-weight:bold; font-size: larger;">↘</span>57||'''0,6 %''' |<span style="color: red; font-weight:bold; font-size: larger;">↘</span>17||'''0,2 %''' |- |'''[[Чувудар]]''' |10||'''0,1 %''' |<span style="color: #0c0; font-weight:bold; font-size: larger;">↗</span>40||'''0,5 %''' |<span style="color: #0c0; font-weight:bold; font-size: larger;">↗</span>37||'''0,4 %''' |- |'''[[Татарар]]''' | — || — |20||'''0,2 %''' |<span style="color: red; font-weight:bold; font-size: larger;">↘</span>15||'''0,2 %''' |- |'''[[Татар]]''' |16||'''0,1 %''' |3||'''0,1 %''' | — || — |- |'''[[Аварар]]''' | — || — |6||'''0,1 %''' | — || — |- |'''[[Гуржияр]]''' |5||'''0,1 %''' |6||'''0,2 %''' |4||'''0,2 %''' |- |'''Вири санлай''' |7 068||'''100 %''' |8 808||'''100 %''' |9 887||'''100 %''' |- |} ==Экономика== == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{Хъачмаз райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:Хъачмаз район]] [[Категория:Лезги шегьерар]] [[Категория:Азербайжандин шегьерар]] ggdmdncuaxiapa2phz8c36wk7inu290 1 750 99522 30600 2026-09-30T11:12:58Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Веревирд авун:Гуржистан]] макъаладин тӀвар [[Веревирд авун:Гуьржистан]] -диз масакӀа хъувуна 30600 wikitext text/x-wiki "Грузия" или "Грузи"? --[[User:Julia L.|Julia L.]] 10:09, 24 August 2011 (UTC) Правильно будет '''Къартвели''' [[User:Namik555|namik]] 04:31, 25 August 2011 (UTC) '''Къартвели''' * Правильно будет Гуржистан и никак иначе.--[[Участник:Soul_Train|<font color="black">Soul</font> <font color="#00BFFF">Train</font>]] 00:25, 17 пахун (августдиз) 2012 (MSK) *Откуда слова гугружистан [[Служебная:Вклад/94.29.104.117|94.29.104.117]] 12:22, 17 пахун (августдиз) 2012 (MSK) *: Я слова «гугружистан» не знаю.--[[Участник:Soul_Train|<font color="black">Soul</font> <font color="#00BFFF">Train</font>]] 12:45, 17 пахун (августдиз) 2012 (MSK) Я имел виду слова гуржистан лезгины не знают что это слова означает или грузия или къартвели [[Служебная:Вклад/94.29.104.117|94.29.104.117]] 12:54, 17 пахун (августдиз) 2012 (MSK) *: Не говори за всех. Это слово есть в словаре Талибова.--[[Участник:Soul_Train|<font color="black">Soul</font> <font color="#00BFFF">Train</font>]] 16:41, 17 пахун (августдиз) 2012 (MSK) pwk0nlwn8b6j6n9iidihsjqzwtzy2yd 10 4251 99503 88290 2026-09-30T10:48:13Z Хьажидауд 12986 99503 wikitext text/x-wiki {{Навигациядин таблица2 |имя = КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр |state = uncollapsed |стиль_основного_заголовка = background:#CBD5C4 |стиль_заголовков =font-size:99%;background:#CBD5C4 |стиль_четных = text-align:center; |стиль_нечетных = text-align:center; |изображение = [[Файл:Qusar District in Azerbaijan 2021.svg|90px|border|КцӀар район]] |заголовок = [[КцӀар район|КцӀар райондин агьалийрин пунктар]] |заголовок1 = Администрациядин юкь |список1 = '''[[КцӀар]]''' ----- |заголовок2 = Посёлокар |список2 = '''[[Самур (КцӀар район)|Самур]]''' ----- |заголовок3 = Хуьрер |список3 = [[Аваран]] {{·}} [[Аваран хъишлах]] {{·}} [[Кама Калунхуьр]] {{·}} [[Лакар]] {{·}} [[Кама Макъудхуьр]] {{·}} [[Арчан]] {{·}} [[Атлухан]] {{·}} [[Пеле КцӀар]] {{·}} [[Бидиркъеле]] {{·}} [[Вурвар]] {{·}} [[Вурваруба]] {{·}} [[Вини Калунхуьр]] {{·}} [[Вини Лакар]] {{·}} [[Вини Тигьиржал]] {{·}} [[ГадацӀийихуьр]] {{·}} [[ГъенервацӀ]] {{·}} [[ГуьндуьзкӀеле]] {{·}} [[Гьачатала]] {{·}} [[Гьесенкъеле (КцӀар район)|Гьесенкъеле]] {{·}} [[Гьилер]] {{·}} [[Гьилуба]] {{·}} [[Зинданмуругъ]] {{·}} [[Зинданмуругъ хъишлах]] {{·}} [[Элихъ]] {{·}} [[Кчан]] {{·}} [[Кчануба]] {{·}} [[Киригар]] {{·}} [[КӀурхуьр]] {{·}} [[КӀуфуба]] {{·}} [[Кьилегь]] {{·}} [[Кьилегьуба]] {{·}} [[Кузун]] {{·}} [[Кузун-Хъишлах]] {{·}} [[Къалажух (КцӀар район)|Къалажух]] {{·}} [[Къаратуба]] {{·}} [[Къайихуьр]] {{·}} [[Къутургъан]] {{·}} [[Кьуьхуьр]] {{·}} [[Кьуьхуьруба]] {{·}} [[Лангу]] {{·}} [[Лацар (КцӀар район)|Лацар]] {{·}} [[Лечет (КцӀар район)|Лечет]] {{·}} [[Лакар хъишлах]] {{·}} [[ЛукӀар (КцӀар район)|ЛукӀар]] {{·}} [[Манкъулидхуьр]] {{·}} [[Минехуьр]] {{·}} [[Мучугъ]] {{·}} [[Мучугъуба]] {{·}} [[Миграгъар (КцӀар район)|Миграгъар]] {{·}} [[Накьвад Муьгъ]] {{·}} [[Нежефхуьр]] {{·}} [[Нежефхуьруба]] {{·}} [[Пирал]] {{·}} [[ПитӀишхуьр]] {{·}} [[Салагьуба]] {{·}} [[Суважал]] {{·}} [[СтӀур]] {{·}} [[СтӀуруба]] {{·}} [[ТӀигьирар]] {{·}} [[Уьзденуба]] {{·}} [[Уьнуьгъ]] {{·}} [[Уьнуьгъуба]] {{·}} [[Хуьлуьхъ]] {{·}} [[Хурай (КцӀар район)|Хурай]] {{·}} [[Хуьрел]] {{·}} [[ЦӀехуьл (КцӀар район)|ЦӀехуьл]] {{·}} [[ЦӀийихуьр]] {{·}} [[ЦӀийи Тигьиржал]] {{·}} [[ЦӀуру Худат]] {{·}} [[ЦӀуру Худатдин Къазмаяр]] {{·}} [[ЧӀакӀар]] {{·}} [[ЧӀакӀар хъишлах]] {{·}} [[Чпир]] {{·}} [[Чилегир (КцӀар район)|Чилегир]] {{·}} [[Чубукълу]] {{·}} [[ЧӀехи Муругъ]] {{·}} [[Ширвановка]] {{·}} [[ЭчӀехуьр]] {{·}} [[ЭчӀехуьруба]] {{·}} [[Эвежугъ]] {{·}} [[Эвежугъуба]] {{·}} [[Яргун]] {{·}} [[Яргунуба]] {{·}} [[Яргъи КӀек]] {{·}} [[Ясаб]] {{·}} [[Ясабуба]] ----- |заголовок4 = Гадарнавай хуьрер |список4 = [[ЦӀуру Калунхуьр]] {{·}} [[ЦӀуру Вини Калунхуьр]] {{·}} [[ЦӀуру Лечет]] {{·}} [[ЦӀуру ЦӀехуьл]] }} <noinclude> [[Категория:Шаблонар:Азербайжандин география|{{PAGENAME}}]] </noinclude> are84im33rougkxf0lex9zix7pmlwnr 0 4254 99477 98060 2026-09-30T10:23:46Z Хьажидауд 12986 99477 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Аваран |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = [[файл:Фиалка_вир_(Аваран).jpg|310px]] '''Фиалка вир''' |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.4243225 |lon_deg = 48.3864498 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[Аваран хуьруьнсовет|«Аваран» хуьруьнсовет]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 23 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Космосдай акунар |add1 = [https://goo.gl/maps/S0qTJ Google Map] }} '''Аваран''' ({{lang-az|Avaran}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр я. [[Аваран хуьруьнсовет|«Аваран» хуьруьнсоветдик]] акатзава. Хуьруьнсоветдин кьилин хуьр я. == Т1вар == Хуьруьн т1вар "ава" ва "аран" гафарикай я, маъна: ава аранахь - аранахь авай хуьр. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин кьибле пата, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 6 км яргъал ала. Аваран хуьруьн мягьлейрин тӀварар (ойконимар): ''Регъуьн мягьле, Сирт мягьле.'' Хуьре Фиалка тӀвар галай вир ава. == Тарих == Хуьруьн агъсакъалрин эхтилатриз килигна, [[Дагъустан]]дин [[Кьурагь район]]дин [[Бахцугъ]] хуьруьн агьалияр [[Урусатдин Империя]] чӀавуз Аварандиз куьч хьанай. Идаз субут, Аваран хуьруьнни Бахцугъ хуьруьн сихилрин тӀварар сад тирди я <ref>[http://forumcaucasus.com/index.php?showtopic=7998 Лезги хуьрерикай малуматар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304220942/http://forumcaucasus.com/index.php?showtopic=7998 |date=2016-03-04 }}</ref>. == Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. Аваран хуьре агъадихъ галай сихилрин веледри уьмуьр ийизва: ''Башар, Алияр, Хушумар, ЦӀаралар, Тумакьар <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.'' ==ТӀвар-ван авай ксар== * [[Алиханов Акиф Низамединан хва]] — лезги шаир, публицист. * [[Малла Агьмед]] ал Аварани — [[XVIII виш йис]]уз уьмуьр авур лезги алим, диндар ва шаир. * [[Нурметова Саимат Гьамидан руш]] — лезги шаир. * [[Шайдаев Ядуллагь]] — лезги шаир ва кар алакьдай муаллим. == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] 9ki8uh2j99joa3yvcja0f02u9qskt27 0 4255 99482 88863 2026-09-30T10:34:52Z Хьажидауд 12986 99482 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Кама Калунхуьр |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.499643 |lon_deg = 48.1522002 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[Хуьлуьхърин хуьруьнсовет|«Хуьлуьхърин» хуьруьнсовет]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 23 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = |add1 = |add2n = Космосдай акунар |add2 = [https://goo.gl/maps/5grvL Google Map] }} '''Кама Калунхуьр''' ({{lang-az|Aşağı Qələnxur}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр. [[Хуьлуьхърин хуьруьнсовет|«Хуьлуьхърин» хуьруьнсоветдик]] акатзава. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин кефер пата, [[Дагъустан]]дихъ галаз сергьятдин мукьвал, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 28 км яргъал ала. == Тарих == Хуьруьн бине са кьадар агъадиз куьч хьанвай [[ЦӀуру Калунхуьр]]уьн эгьлийри кутунай. == Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] pu6zmavglq740wq24t7ueb91n2beq3h 99483 99482 2026-09-30T10:35:00Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Агъа Калунхуьр]] макъаладин тӀвар [[Кама Калунхуьр]] -диз масакӀа хъувуна 99482 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Кама Калунхуьр |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.499643 |lon_deg = 48.1522002 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[Хуьлуьхърин хуьруьнсовет|«Хуьлуьхърин» хуьруьнсовет]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 23 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = |add1 = |add2n = Космосдай акунар |add2 = [https://goo.gl/maps/5grvL Google Map] }} '''Кама Калунхуьр''' ({{lang-az|Aşağı Qələnxur}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр. [[Хуьлуьхърин хуьруьнсовет|«Хуьлуьхърин» хуьруьнсоветдик]] акатзава. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин кефер пата, [[Дагъустан]]дихъ галаз сергьятдин мукьвал, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 28 км яргъал ала. == Тарих == Хуьруьн бине са кьадар агъадиз куьч хьанвай [[ЦӀуру Калунхуьр]]уьн эгьлийри кутунай. == Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] pu6zmavglq740wq24t7ueb91n2beq3h 0 4257 99485 99351 2026-09-30T10:35:26Z Хьажидауд 12986 99485 wikitext text/x-wiki {{Муькуь манаяр|Агъа Лакар}} {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Лакар |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_dir = |lat_deg=41.4944996 |lon_dir = |lon_deg=48.4519386 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[Агъа Лакарин хуьруьнсовет|«Агъа Лакарин» хуьруьнсовет]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = 1 725 |сиягьдиз къачур йис = 2010 |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 23 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = |add1 = |add2n = Космосдай акунар |add2 = [https://goo.gl/maps/8Tl2c Google Map] }} '''Лакар ('''а '''Кама Лакар<ref>[https://psv4.vkuserphoto.ru/s/v1/d2/5GxEt--QSGjpZjBZMLoRIW9g_xQOiKNp7ZCl5zE66EveXWpLbBOc0e3wgtN8CTq581-yXVYqXy0h0vvVYqYrJ_MsYpUHUoE8bdyzxk387qGt6MCL2oI4X4mIj6pMJeeBuKShcAA/Muzeffer_Melikmamedov_Chi_chkayrin_tIvarar.pdf Чкайрин т1варар.pdf]</ref>)''' ({{lang-az|Aşağı Ləgər}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр. [[Агъа Лакарин хуьруьнсовет|«Агъа Лакарин» хуьруьнсовет]]дик акатзава. Хуьруьнсоветдин кьилин хуьр я. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин рагъэкъечӀдай пата, [[Хъачмаз район]]дихъ галаз сергьятдин мукьвал, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 6 км яргъал ала. Агъа Лакарин мягьлейрин тӀварар (ойконимар): ''Агъа мягьле, Вини мягъле, Дере мягьле, КӀамун мягьле.'' == Тарих == Агъа Лакар хуьруьн тарихдикай ва тӀварцикай эхтилатар фейила, дисскусияр арадал къвезва. Са бязи алимри хуьруьн бине эхиримжи виш йисан къене кутунвайди ва дегь тарихдиз талукь туширди субут ийизва. Муькуьбуру и фикир таб тирди лугьузва. И хуьруьн бине кутунвайбур [[Дагъустан]] республикадин [[Мегьарамдхуьруьн район]]дин [[Гилияр]] хуьряй куьч хьана атанвайбур тир чӀал субутарзавай ксарни авайди я. Абуру Лакар ва Гилияр хуьрерин нугъатрин мукьвавал шагьид яз къалурзава. Хуьруьн чилера авай тарихдин имаратар, хуьруьн дегьвал тестикьарзава. Мисал паталай, «[[Рушарин кӀунтӀар]]» тӀвар авай къеле хьтин чкади субутарзава хьи, и чилера 4 — 8 виш йисарани инсанри уьмуьр ийизвай. Гьакъикъи яз, хуьруьн тӀвар лезги тайифадикай арадал атанвайди я. Антик тарихдал кӀвалахзавай [[Страбон]]дин, [[Геродот]]дин ва мсб. тестикьзавай фикирриз килигна, [[Алпан]]да 26-дилай пара тайифаяр авай. Алимри фадлай субутнава хьи, и тайифайрин вири лезги ва лезги чӀалан тайифаяр тир. Шак авачиз и хуьруьн тӀвар дегь чӀаван лезги [[Лег]] тайифадикай арадал атанвайди я. Ва тарихдин вакъиаррин таъсирдай «Лег + ар» гаф «Лак + ар» гафуниз дегиш хьанва. Хуьруьн тӀвар урусрин «лагерь» гафуникай арадал атанвайди тир лугьузвай фикир шак авачиз гъалатӀ тир фикир я, вучиз лагьайтӀа [[Къавкъаз]]диз урусар 19 — й виш йисан сифте кьилера атанвайди я ва абур къведалди хуьр тӀвар галачиз тушир. ==Агьалияр== Йисариз килигна Агъа Лакар хуьруьн агьалийрин дегиш хьунин динамика: {|class="wikitable" style="padding:0;background:#fafafa;border:1px solid #bbb;width:500px;height:70px;text-align:center;font-size:12px;cellspacing=0" |- |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" |'''Йис''' |'''[[2010 йис|2010]]''' |- |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4" |'''Агьалияр''' | 1 725 |} [[2010 йис]]ан агьалияр сиягьриз къачунин нетижайриз килигна хуьре 1 725 касди уьмуьр ийизвай. Вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. Агъа Лакара агъадихъ галай сихилрин веледри уьмуьр ийизва: ''Айибанбур, Сеферанбур, Пириманбур, Тагьиранбур, СикӀер, Шухунар, Шагьабасар <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.'' == Тарихдин имаратар == Хуьрерин тарих чируниз кьетӀен роль, эпиграфиядин имаратар — сурун винел алай къванерал алай ва цӀуру кӀвалерин цларал алай кхьинри къугъвазва. Лакарин сурар чал сифтегьан кӀалубда агакьнач, сурарин чӀехи пай тӀебиатдин вакъиайрин эсердай чкӀанва. ГьакӀни, [[Совет гьукумат]]ди гьукум тухузвай береда, «Дин — халкьдин терьяк я» лозунгар галаз диндин аксиниз женгер тухувай чӀавуз, и сурарин чӀехи пай терг авунай ва абурун чкадал цӀийи дараматар эцигнай. Амукьнавай сурарин садан — кьведан кьилин къванцел кучукнавай инсанрин кьиникьин [[1762 йис]] кӀелиз хьана. ГьакӀни адан винел гапурдин, тфенгдин, чекмейрин ва лампадин суратар атӀанвай. Лакар хуьруь тарихдин имаратрин арада кьетӀен чка «[[Агъаханд кӀунтӀ]]» ва «[[Рушарин кӀунтӀар]]» хьтин дегь чӀаван имаратри кьунва. Хуьруьн тарихдин муькуь имаратрикай сад — цӀуру мискӀин я. МискӀиндин цларал авай кхьинрикай чир хьана хьи, адан бине 1904 — й йисуз кутунай. == ТӀвар-ван авай ксар== Хуьряй Ашуг Яхья, Гьажи Кази-Мегьемад хьтин тӀвар-ван акай ксар акъатнавайди я. 1941—1945-й йисара Ватандин ЧӀехи Дяведа лакарвиярни иштирак авунай. Са шумуд виш лакарви фронтдиз фенай. ЦӀудриз орденарни медалар пишкешнай, 112 кас дяведай хтаначир. * [[Мирзебегов Азиз Абдулмиран хва]] — лезги шаир, публицист ва таржумачи. == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] 7x7tz0vtets9pkps7y9ig50u5wdf9j6 0 4271 99489 98067 2026-09-30T10:38:24Z Хьажидауд 12986 99489 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=ПIитIиргъала |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.472702 |lon_deg = 48.4915066 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[Бала КцӀарин хуьруьнсовет|«Бала КцӀарин» хуьруьнсовет]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 23 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Хуьруьн шикилар |add1 = [http://www.azerbaijanphoto.com/cgi-bin/site/main2.cgi?choice=thelast;l=5;id=22276;s=3561 Azerbaijanphoto] |add2n = Космосдай акунар |add2 = [https://goo.gl/maps/QU3v5 Google Map] }} '''ПIитIиргъала''' ({{lang-az|Bədirqala}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр. [[Бала КцӀарин хуьруьнсовет|«Бала КцӀарин»]] хуьруьнсоветдик акатзава. == Жугърафия == Хуьр [[КцӀар район]]дин кьибле пата, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 8 км яргъал ала. Бидиркъеле хуьруьн мягьлейрин тӀварар (ойконимар): ''Агъа аралух, Къарабаг мягьле, Вини мягьле, Агъа мягьле, Вини аралух.'' == Тарих == == Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. Бидиркъеле хуьре агъадихъ галай сихилрин веледри уьмуьр ийизва: ''Лагьичар, Татар, ШутӀар, ТипӀер, Тугьулар <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.'' == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] f4j1b5icv8vhix51h6w5gdrwji7lj5k 99490 99489 2026-09-30T10:38:36Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Бидиркъеле]] макъаладин тӀвар [[ПIитIиргъала]] -диз масакӀа хъувуна 99489 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=ПIитIиргъала |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.472702 |lon_deg = 48.4915066 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[Бала КцӀарин хуьруьнсовет|«Бала КцӀарин» хуьруьнсовет]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 23 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Хуьруьн шикилар |add1 = [http://www.azerbaijanphoto.com/cgi-bin/site/main2.cgi?choice=thelast;l=5;id=22276;s=3561 Azerbaijanphoto] |add2n = Космосдай акунар |add2 = [https://goo.gl/maps/QU3v5 Google Map] }} '''ПIитIиргъала''' ({{lang-az|Bədirqala}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр. [[Бала КцӀарин хуьруьнсовет|«Бала КцӀарин»]] хуьруьнсоветдик акатзава. == Жугърафия == Хуьр [[КцӀар район]]дин кьибле пата, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 8 км яргъал ала. Бидиркъеле хуьруьн мягьлейрин тӀварар (ойконимар): ''Агъа аралух, Къарабаг мягьле, Вини мягьле, Агъа мягьле, Вини аралух.'' == Тарих == == Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. Бидиркъеле хуьре агъадихъ галай сихилрин веледри уьмуьр ийизва: ''Лагьичар, Татар, ШутӀар, ТипӀер, Тугьулар <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.'' == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] f4j1b5icv8vhix51h6w5gdrwji7lj5k 0 4278 99500 98071 2026-09-30T10:45:30Z Хьажидауд 12986 99500 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=ГуьнедкӀеле |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = [[файл:Гуьндуьзкъеле.jpg|310px]] '''ГуьндуьзкӀеледин акунар''' |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.5279211 |lon_deg = 48.4309101 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[ГуьндуьзкӀелейрин хуьруьнсовет|«ГуьндуьзкӀелейрин хуьруьнсовет»]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 138 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Космосдай акунар |add1 = [http://wikimapia.org/#lang=ru&lat=41.527921&lon=48.430910&z=14&m=ys www.wikimapia.org] }} '''ГуьнедкӀеле''' ('''''ГуьндуьзкӀеле''''', {{lang-az|Gündüzqala}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр. [[ГуьндуьзкӀелейрин хуьруьнсовет|«ГуьндуьзкӀелейрин хуьруьнсоветдик»]] акатзава. Хуьруьнсоветдин кьилин хуьр я. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин кьулан пата, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 15 км яргъал ала. ГуьндуьзкӀеле хуьруьн мягьлейрин тӀварар (ойконимар): ''Вини мягьле, Агъа мягьле, Калун мягьле, Пелен мягьле <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.''.'' == Тарих == == Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. ==ТӀвар-ван авай ксар== * [[Нуреддин Шерифов]] — лезги шаир. * [[Иззет Шерифов]] — лезги шаир. * [[Зуьлфуькъаров Сейидмет]] (лакӀаб Сейидмет Самури) — лезги шаир, муаллим. == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] 2srnwwjlqn9xesr1cc5si60umniy5ys 99501 99500 2026-09-30T10:45:40Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[ГуьндуьзкӀеле]] макъаладин тӀвар [[ГуьнедкӀеле]] -диз масакӀа хъувуна 99500 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=ГуьнедкӀеле |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = [[файл:Гуьндуьзкъеле.jpg|310px]] '''ГуьндуьзкӀеледин акунар''' |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.5279211 |lon_deg = 48.4309101 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[ГуьндуьзкӀелейрин хуьруьнсовет|«ГуьндуьзкӀелейрин хуьруьнсовет»]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 138 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Космосдай акунар |add1 = [http://wikimapia.org/#lang=ru&lat=41.527921&lon=48.430910&z=14&m=ys www.wikimapia.org] }} '''ГуьнедкӀеле''' ('''''ГуьндуьзкӀеле''''', {{lang-az|Gündüzqala}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр. [[ГуьндуьзкӀелейрин хуьруьнсовет|«ГуьндуьзкӀелейрин хуьруьнсоветдик»]] акатзава. Хуьруьнсоветдин кьилин хуьр я. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин кьулан пата, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 15 км яргъал ала. ГуьндуьзкӀеле хуьруьн мягьлейрин тӀварар (ойконимар): ''Вини мягьле, Агъа мягьле, Калун мягьле, Пелен мягьле <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.''.'' == Тарих == == Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. ==ТӀвар-ван авай ксар== * [[Нуреддин Шерифов]] — лезги шаир. * [[Иззет Шерифов]] — лезги шаир. * [[Зуьлфуькъаров Сейидмет]] (лакӀаб Сейидмет Самури) — лезги шаир, муаллим. == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] 2srnwwjlqn9xesr1cc5si60umniy5ys 0 4293 99473 99332 2026-09-30T10:18:43Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Къийихуьр]] макъаладин тӀвар [[Къайихуьр]] -диз масакӀа хъувуна 99331 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Къийихуьр |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.4070077 |lon_deg = 48.4091949 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[Къаяхуьруьнсовет|«Къаяхуьруьнсовет»]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 138 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Космосдай акунар |add1 = [https://goo.gl/maps/CZ6U2 Google Map] }} '''Къийихуьр''' ({{lang-az|Qayakənd}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр. [[Къаяхуьруьнсовет|«Къаяхуьруьнсоветдик»]] акатзава. Хуьруьнсоветдин кьилин хуьр я. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин кьибле пата, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердин мукьув, [[КцӀар вацӀ]]ун муькуь патахъ гала. Къаяхуьруьн мягьлейрин тӀварар (ойконимар): ''Камун ккам, Вини ккам.'' == Тарих == == Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. Къаяхуьре агъадихъ галай сихилрин веледри уьмуьр ийизва: 1.'''''Къурушар''' ([[Къуруш]] хуьряй куьч хьанвайбурун сихил)'' ''2.'''Къележугъар''' ([[Къалажух (Докъузпара район)|Къалажух]] хуьряй куьч хьанвайбурун сихил) <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.'' == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] ag1mytdwravxtlee6cr1qzhb7021ffm 99475 99473 2026-09-30T10:19:25Z Хьажидауд 12986 99475 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Къийихуьр |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.4070077 |lon_deg = 48.4091949 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[Къаяхуьруьнсовет|«Къаяхуьруьнсовет»]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 138 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Космосдай акунар |add1 = [https://goo.gl/maps/CZ6U2 Google Map] }} '''Къайихуьр''' ('''''Къийихуьр'',''' {{lang-az|Qayakənd}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр. [[Къаяхуьруьнсовет|«Къаяхуьруьнсоветдик»]] акатзава. Хуьруьнсоветдин кьилин хуьр я. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин кьибле пата, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердин мукьув, [[КцӀар вацӀ]]ун муькуь патахъ гала. Къаяхуьруьн мягьлейрин тӀварар (ойконимар): ''Камун ккам, Вини ккам.'' == Тарих == == Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. Къаяхуьре агъадихъ галай сихилрин веледри уьмуьр ийизва: 1.'''''Къурушар''' ([[Къуруш]] хуьряй куьч хьанвайбурун сихил)'' ''2.'''Къележугъар''' ([[Къалажух (Докъузпара район)|Къалажух]] хуьряй куьч хьанвайбурун сихил) <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.'' == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] tqisolam740kpi2inboamewlzdor7il 0 4325 99492 99347 2026-09-30T10:40:15Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Чпир]] макъаладин тӀвар [[Чипир]] -диз масакӀа хъувуна 99347 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Чпир |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар =Чепер |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.5099978 |lon_deg = 48.3175 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[Пирал хуьруьнсовет|«Пирал» хуьруьнсовет]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 138 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = |add1 = |add2n = Космосдай акунар |add2 = [https://goo.gl/maps/7wWUr Google Map ] }} '''Чпир''', а '''Чепер<ref>[https://psv4.vkuserphoto.ru/s/v1/d2/5GxEt--QSGjpZjBZMLoRIW9g_xQOiKNp7ZCl5zE66EveXWpLbBOc0e3wgtN8CTq581-yXVYqXy0h0vvVYqYrJ_MsYpUHUoE8bdyzxk387qGt6MCL2oI4X4mIj6pMJeeBuKShcAA/Muzeffer_Melikmamedov_Chi_chkayrin_tIvarar.pdf Чкайрин т1варар.pdf]</ref>''' ({{lang-az|Cibir}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр. [[Пирал хуьруьнсовет|«Пирал»]] хуьруьнсоветдик акатзава. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин кефер пата, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 27 км яргъал ала. == Тарих == == Агьалияр== Агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. Чпир хуьре агъадихъ галай сихилрин веледри уьмуьр ийизва: ''Абдуллагьар, ЛукӀар, Юва, КӀамаъар, Ягъияр, Гьесенар <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.'' ==ТӀвар-ван авай ксар== * [[Гуьлалиев Эйваз Теймуран хва]] (лакӀаб Эйваз Марвар) — лезги шаир ва публицист. * [[Ярагьмедов Сархан]] — лезги шаир. == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] 7fdywarvx6ywutyjiitz4axc1uml17p 1 4962 99511 39311 2026-09-30T11:02:34Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Веревирд авун:Индия]] макъаладин тӀвар [[Веревирд авун:Гьиндистан]] -диз масакӀа хъувуна 39311 wikitext text/x-wiki == Гьиндистан == Мне интересно, Аслан, ты с апреля где вообще был, что только сейчас проснулся и переименовал эту статью?--[[Участник:Soul_Train|<font color="black">Soul</font> <font color="#00BFFF">Train</font>]] 14:05, 30 фундукӀ (декабрдиз) 2012 (MSK) hk94tzsxps023ugti6uju9tbzt4h49k 0 5199 99517 96933 2026-09-30T11:10:49Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Узбекистан]] макъаладин тӀвар [[Уьзбекистан]] -диз масакӀа хъувуна 96933 wikitext text/x-wiki {{Гьукумат | тӀвар = Узбекистан | официал тӀвар = Республика Узбекистан | тамам тӀвар = O'zbekiston Respublikasi / Ўзбекистон Республикаси | тӀвар-род = Узбекистандин | пайдах = Flag of Uzbekistan.svg | пайдахдин кьадар = 135px | герб = Coat of Arms of Uzbekistan.svg | гербдин кьадар = 90px | карта = Uzbekistan in its region.svg | гимн = Serquyosh hur o'lkam | аудио = Uzbekistan_anthem.ogg | кьилин шегьер = [[Ташкент]] | шегьерар = [[Ташкент]], [[Наманган]], [[Андижан]], [[Самарканд]], [[Нукус]], [[Бухара]], [[Карши]], [[Коканд]], [[Фергана]], [[Маргилан]], [[Навои (шегьер)|Навои]] | аслутуширвал = [[1991 йис]]ан [[16 август]]диз | аслутуширвал девирда = [[Совет Социалист Республикайрин ГалкӀ|ССРГ]] | чӀал = [[узбек чӀал|узбек]] | гьукуматдин дин = | идара авунин тегьер = [[Президентдин республика]] | кьил = [[Шавкат Миромонович Мирзиёев|Шавкат Мирзиёев]] | майдан = 448 978 | цин кьадар = 4,9 | чилдин чка = 56 | агьалияр = 37 543 167<ref>{{Cite web|url=https://stat.uz/uz/|title= O‘zbekiston respublikasi prezidenti huzuridagi statistika agentligi}}</ref> | халкьдин чка = 38 | агьалидин чуькьуьнвал = 82 | пул = [[Узбек сум|сум]] | КъВБ = 460.28 | КъВБдин чка = 57 | агьалийрин са касдал къвезвай КъВБ = 11 900 | ИПВИ = 0,727 | ИПВИ чка = 101 | интернет-домен = [[.uz]] | телефондин код = +998 | сятдин чӀул = +5 }} '''Узбекистан''' ({{lang-uz|O'zbekiston Respublikasi, Ўзбекистон Республикаси}}) — [[Евразия]]дин юкьван пата авай гьукумат. == География == === Административ паюн === {{main|Узбекистандин административ паюн}} Узбекистан — унитар республика; какатзава 12 вилаятар ({{lang-uz|viloyat, вилоят}}) (областар), 1 автономдин республикани 1 республикадин табийрун шегьер ([[Ташкент]]). [[Файл:Uzbekistan provinces numbered.svg|center|thumb|450px|Узбекистандин административ паюн]] {| class="standard" |- ! width="20px"|Номер <br>картада ! width="160px"|Лезги тӀвар ! width="160px"|[[Узбек чӀал|Узбек]]<br>тӀвар ! Агъали<br>([[2011]])<ref>{{cite web|url=http://www.stat.uz/upload/iblock/c0a/naselenie.xlsx|title=Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2011 йил 14 мартдаги 71-сонли Қарори асосида|publisher=Узстат|lang=uz|accessdate=2012-06-19|archiveurl=http://www.webcitation.org/68hAlU5B7|archivedate=2012-06-26}}</ref><br> тыс. жит. ! Майдан, <br> агъзур км²<ref>{{cite web|url=http://centrasia.ruschamber.net/aboutcountry.php|title=ПРЕДСТАВИТЕЛЬСТВО ТОРГОВО-ПРОМЫШЛЕННОЙ ПАЛАТЫ РФ В ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ|lang=ru|accessdate=2012-06-21|archiveurl=http://www.webcitation.org/68hAm0ZIy|archivedate=2012-06-26}}</ref> ! Юкь |- | 1 | [[Ташкент]] | Toshkent<br>Тошкент | align=right| 3109,5 | align=right| 0,3 | |- | 14 | [[Каракалпакия|Республика Каракалпакстан]] | Qoraqalpog’iston<br>Respublikasi<br>Қорақалпоғистон<br>Республикаси | align=right| 1680,9 | align=right| 165,6 | [[Нукус]] |- | 2 | [[Андижан вилаят]] | Andijon viloyati<br>Андижон вилояти | align=right| 2672,3 | align=right| 4,2 | [[Андижан]] |- | 3 | [[Бухара вилаят]] | Buxoro viloyati<br>Бухоро вилояти | align=right| 1683,8 | align=right| 39,4 | [[Бухара]] |- | 5 | [[Джизак вилаят]] | Jizzah viloyati<br>Жиззах вилояти | align=right| 1166,7 | align=right| 20,5 | [[Джизак]] |- | 8 | [[Кашкадарья вилаят]] | Qashqadaryo viloyati<br>Қашқадарё вилояти | align=right| 2722,9 | align=right| 28,4 | [[Карши]] |- | 7 | [[Навои вилаят]] | Navoiy viloyati<br>Навоий вилояти | align=right| 873,0 | align=right| 110,8 | [[Навои (шегьер)|Навои]] |- | 6 | [[Наманган вилаят]] | Namangan viloyati<br>Наманган вилояти | align=right| 2279,5 | align=right| 7,9 | [[Наманган]] |- | 9 | [[Самарканд вилаят (Узбекистан)|Самарканд вилаят]] | Samarqand viloyati<br>Самарқанд вилояти | align=right| 3270,8 | align=right| 16,4 | [[Самарканд]] |- | 11 | [[Сурхандарья вилаят]] | Surxondaryo viloyati<br>Сурхондарё вилояти | align=right| 2175,1 | align=right| 20,8 | [[Термез]] |- | 10 | [[Сырдарья вилаят (Узбекистан)|Сырдарья вилаят]] | Sirdaryo viloyati<br>Сирдарё вилояти | align=right| 727,2 | align=right| 5,1 | [[Гулистан]] |- | 12 | [[Ташкент вилаят]] | Toshkent viloyati<br>Тошкент вилояти | align=right| 2644,4 | align=right| 15,3 | [[Ташкент]] |- | 4 | [[Фергана вилаят (Узбекистан)|Фергана вилаят]] | Farg’ona viloyati<br>Фарғона вилояти | align=right| 3229,2 | align=right| 6,8 | [[Фергана]] |- | 13 | [[Хорезм вилаят]] | Xorazm viloyati<br>Хоразм вилояти | align=right| 1601,1 | align=right| 6,3 | [[Ургенч]] |} === ЧӀехи шегьерар === # [[Ташкент]] (Toshkent) — 2 194 272 кас. (кьилин шегьер), [[2010 йис|2010-й йисан]] # [[Наманган]] (Namangan) — 427 783 кас. # [[Андижан]] (Andijon) — 370 714 кас. # [[Самарканд]] (Samarqand) — 352 047 кас. # [[Нукус|Нуку́с]] (Nukus) — 240 488 кас. # [[Бухара]] (Buxoro) — 231 793 кас. # [[Къарши]] (Qarshi) — 226 130 кас. # [[Къоканд]] (Qo‘qon) — 209 389 кас. # [[Фергана]] (Farg‘ona) — 171 064 кас. # [[Маргилан]] (Marg‘ilon) — 168 515 кас. # [[Навои (шегьер)|Навои]] (Navoiy) — 159 138 кас.<ref>[http://www.citypopulation.de/Uzbekistan_d.html citypopulation.de]{{ref-de}}</ref> == Шикилар == <gallery> File:Karimov Ufa.jpg|1-й Узбекистандин президент (1991—2016) [[Ислам Абдугьаниевич Каримов|Ислам Каримов]] File:Uzbek man from central Uzbekistan.jpg|Узбек кьуьзуь кас File:Bukhara, Silk & Spice festival (6231870072).jpg|Узбек руш File:Samarkand-25.JPG|[[Самарканд]] File:Chor minor from south.jpg|[[Бухара]] ([[Чор-Минор]]) File:Itchan Kala Khiva 2012.jpg|[[Хива]] </gallery> == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * [http://www.gov.uz Гьукуматдин официал портал] * [http://uzreport.uz Узбекистандин информациядин агентство] {{Къецепатан элячӀунар}} {{Азиядин гьукуматар}} [[Категория:Узбекистан|*]] dr0wtfa4v10n23ogmsaz1hf27dyf98w 99519 99517 2026-09-30T11:11:21Z Хьажидауд 12986 99519 wikitext text/x-wiki {{Гьукумат | тӀвар = Уьзбекистан | официал тӀвар = Уьзбекистандин Паччагьвал | тамам тӀвар = O'zbekiston Respublikasi / Ўзбекистон Республикаси | тӀвар-род = Узбекистандин | пайдах = Flag of Uzbekistan.svg | пайдахдин кьадар = 135px | герб = Coat of Arms of Uzbekistan.svg | гербдин кьадар = 90px | карта = Uzbekistan in its region.svg | гимн = Serquyosh hur o'lkam | аудио = Uzbekistan_anthem.ogg | кьилин шегьер = [[Ташкент]] | шегьерар = [[Ташкент]], [[Наманган]], [[Андижан]], [[Самарканд]], [[Нукус]], [[Бухара]], [[Карши]], [[Коканд]], [[Фергана]], [[Маргилан]], [[Навои (шегьер)|Навои]] | аслутуширвал = [[1991 йис]]ан [[16 август]]диз | аслутуширвал девирда = [[Совет Социалист Республикайрин ГалкӀ|ССРГ]] | чӀал = [[узбек чӀал|узбек]] | гьукуматдин дин = | идара авунин тегьер = [[Президентдин республика]] | кьил = [[Шавкат Миромонович Мирзиёев|Шавкат Мирзиёев]] | майдан = 448 978 | цин кьадар = 4,9 | чилдин чка = 56 | агьалияр = 37 543 167<ref>{{Cite web|url=https://stat.uz/uz/|title= O‘zbekiston respublikasi prezidenti huzuridagi statistika agentligi}}</ref> | халкьдин чка = 38 | агьалидин чуькьуьнвал = 82 | пул = [[Узбек сум|сум]] | КъВБ = 460.28 | КъВБдин чка = 57 | агьалийрин са касдал къвезвай КъВБ = 11 900 | ИПВИ = 0,727 | ИПВИ чка = 101 | интернет-домен = [[.uz]] | телефондин код = +998 | сятдин чӀул = +5 }} '''Уьзбекистан''' ({{lang-uz|O'zbekiston Respublikasi, Ўзбекистон Республикаси}}) — [[Евразия]]дин юкьван пата авай гьукумат. == География == === Административ паюн === {{main|Узбекистандин административ паюн}} Узбекистан — унитар республика; какатзава 12 вилаятар ({{lang-uz|viloyat, вилоят}}) (областар), 1 автономдин республикани 1 республикадин табийрун шегьер ([[Ташкент]]). [[Файл:Uzbekistan provinces numbered.svg|center|thumb|450px|Узбекистандин административ паюн]] {| class="standard" |- ! width="20px"|Номер <br>картада ! width="160px"|Лезги тӀвар ! width="160px"|[[Узбек чӀал|Узбек]]<br>тӀвар ! Агъали<br>([[2011]])<ref>{{cite web|url=http://www.stat.uz/upload/iblock/c0a/naselenie.xlsx|title=Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2011 йил 14 мартдаги 71-сонли Қарори асосида|publisher=Узстат|lang=uz|accessdate=2012-06-19|archiveurl=http://www.webcitation.org/68hAlU5B7|archivedate=2012-06-26}}</ref><br> тыс. жит. ! Майдан, <br> агъзур км²<ref>{{cite web|url=http://centrasia.ruschamber.net/aboutcountry.php|title=ПРЕДСТАВИТЕЛЬСТВО ТОРГОВО-ПРОМЫШЛЕННОЙ ПАЛАТЫ РФ В ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ|lang=ru|accessdate=2012-06-21|archiveurl=http://www.webcitation.org/68hAm0ZIy|archivedate=2012-06-26}}</ref> ! Юкь |- | 1 | [[Ташкент]] | Toshkent<br>Тошкент | align=right| 3109,5 | align=right| 0,3 | |- | 14 | [[Каракалпакия|Республика Каракалпакстан]] | Qoraqalpog’iston<br>Respublikasi<br>Қорақалпоғистон<br>Республикаси | align=right| 1680,9 | align=right| 165,6 | [[Нукус]] |- | 2 | [[Андижан вилаят]] | Andijon viloyati<br>Андижон вилояти | align=right| 2672,3 | align=right| 4,2 | [[Андижан]] |- | 3 | [[Бухара вилаят]] | Buxoro viloyati<br>Бухоро вилояти | align=right| 1683,8 | align=right| 39,4 | [[Бухара]] |- | 5 | [[Джизак вилаят]] | Jizzah viloyati<br>Жиззах вилояти | align=right| 1166,7 | align=right| 20,5 | [[Джизак]] |- | 8 | [[Кашкадарья вилаят]] | Qashqadaryo viloyati<br>Қашқадарё вилояти | align=right| 2722,9 | align=right| 28,4 | [[Карши]] |- | 7 | [[Навои вилаят]] | Navoiy viloyati<br>Навоий вилояти | align=right| 873,0 | align=right| 110,8 | [[Навои (шегьер)|Навои]] |- | 6 | [[Наманган вилаят]] | Namangan viloyati<br>Наманган вилояти | align=right| 2279,5 | align=right| 7,9 | [[Наманган]] |- | 9 | [[Самарканд вилаят (Узбекистан)|Самарканд вилаят]] | Samarqand viloyati<br>Самарқанд вилояти | align=right| 3270,8 | align=right| 16,4 | [[Самарканд]] |- | 11 | [[Сурхандарья вилаят]] | Surxondaryo viloyati<br>Сурхондарё вилояти | align=right| 2175,1 | align=right| 20,8 | [[Термез]] |- | 10 | [[Сырдарья вилаят (Узбекистан)|Сырдарья вилаят]] | Sirdaryo viloyati<br>Сирдарё вилояти | align=right| 727,2 | align=right| 5,1 | [[Гулистан]] |- | 12 | [[Ташкент вилаят]] | Toshkent viloyati<br>Тошкент вилояти | align=right| 2644,4 | align=right| 15,3 | [[Ташкент]] |- | 4 | [[Фергана вилаят (Узбекистан)|Фергана вилаят]] | Farg’ona viloyati<br>Фарғона вилояти | align=right| 3229,2 | align=right| 6,8 | [[Фергана]] |- | 13 | [[Хорезм вилаят]] | Xorazm viloyati<br>Хоразм вилояти | align=right| 1601,1 | align=right| 6,3 | [[Ургенч]] |} === ЧӀехи шегьерар === # [[Ташкент]] (Toshkent) — 2 194 272 кас. (кьилин шегьер), [[2010 йис|2010-й йисан]] # [[Наманган]] (Namangan) — 427 783 кас. # [[Андижан]] (Andijon) — 370 714 кас. # [[Самарканд]] (Samarqand) — 352 047 кас. # [[Нукус|Нуку́с]] (Nukus) — 240 488 кас. # [[Бухара]] (Buxoro) — 231 793 кас. # [[Къарши]] (Qarshi) — 226 130 кас. # [[Къоканд]] (Qo‘qon) — 209 389 кас. # [[Фергана]] (Farg‘ona) — 171 064 кас. # [[Маргилан]] (Marg‘ilon) — 168 515 кас. # [[Навои (шегьер)|Навои]] (Navoiy) — 159 138 кас.<ref>[http://www.citypopulation.de/Uzbekistan_d.html citypopulation.de]{{ref-de}}</ref> == Шикилар == <gallery> File:Karimov Ufa.jpg|1-й Узбекистандин президент (1991—2016) [[Ислам Абдугьаниевич Каримов|Ислам Каримов]] File:Uzbek man from central Uzbekistan.jpg|Узбек кьуьзуь кас File:Bukhara, Silk & Spice festival (6231870072).jpg|Узбек руш File:Samarkand-25.JPG|[[Самарканд]] File:Chor minor from south.jpg|[[Бухара]] ([[Чор-Минор]]) File:Itchan Kala Khiva 2012.jpg|[[Хива]] </gallery> == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * [http://www.gov.uz Гьукуматдин официал портал] * [http://uzreport.uz Узбекистандин информациядин агентство] {{Къецепатан элячӀунар}} {{Азиядин гьукуматар}} [[Категория:Узбекистан|*]] 8z1mvi565l8jw6830xbakl2j4r07ts9 0 8141 99486 98064 2026-09-30T10:35:59Z Хьажидауд 12986 99486 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Кама Макъудхуьр |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.663615 |lon_deg = 48.5012913 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[Манкъулидхуьруьнсовет|«Манкъулидхуьруьнсовет»]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 23 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Хуьруьн шикилар |add1 = [http://www.azerbaijanphoto.com/cgi-bin/site/main2.cgi?choice=thelast;l=5;id=22241;s=3558 Azerbaijanphoto] |add2n = Космосдай акунар |add2 = [https://goo.gl/maps/rRTqn Google Map] }} '''Кама Макъудхуьр''' ({{lang-az|Aşağı İmamqulukənd}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр. [[Манкъулидхуьруьнсовет|«Манкъулидхуьруьнсовет»]]-дик акатзава. == География == Хуьр [[КцӀар райондин]] рагъэкъечӀдай пата, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 28 км яргъал ала. Агъа Манкъулидхуьруьн мягьлейрин тӀварар (ойконимар): ''Агъа пад, Вини пад.'' == Тарих == ==Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. Агъа Манкъулидхуьре агъадихъ галай сихилрин веледри уьмуьр ийизва: ''Шуьмегъуьрер, ЧӀакӀарар, Байрамар, Квасаяр <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.'' == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] rrol0c9y7mopjahm9z2a4caj15judfe 99487 99486 2026-09-30T10:36:05Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Агъа Манкъулидхуьр]] макъаладин тӀвар [[Кама Макъудхуьр]] -диз масакӀа хъувуна 99486 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Кама Макъудхуьр |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.663615 |lon_deg = 48.5012913 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[Манкъулидхуьруьнсовет|«Манкъулидхуьруьнсовет»]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 23 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Хуьруьн шикилар |add1 = [http://www.azerbaijanphoto.com/cgi-bin/site/main2.cgi?choice=thelast;l=5;id=22241;s=3558 Azerbaijanphoto] |add2n = Космосдай акунар |add2 = [https://goo.gl/maps/rRTqn Google Map] }} '''Кама Макъудхуьр''' ({{lang-az|Aşağı İmamqulukənd}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр. [[Манкъулидхуьруьнсовет|«Манкъулидхуьруьнсовет»]]-дик акатзава. == География == Хуьр [[КцӀар райондин]] рагъэкъечӀдай пата, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 28 км яргъал ала. Агъа Манкъулидхуьруьн мягьлейрин тӀварар (ойконимар): ''Агъа пад, Вини пад.'' == Тарих == ==Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. Агъа Манкъулидхуьре агъадихъ галай сихилрин веледри уьмуьр ийизва: ''Шуьмегъуьрер, ЧӀакӀарар, Байрамар, Квасаяр <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.'' == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] rrol0c9y7mopjahm9z2a4caj15judfe 0 8143 99478 98061 2026-09-30T10:24:17Z Хьажидауд 12986 /* География */ 99478 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Аваран хъишлах |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.486463 |lon_deg = 48.5690117 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[Кузун хъишлахрин хуьруьнсовет|«Кузун хъишлахрин» хуьруьнсовет]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 23 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Космосдай акунар |add1 = [https://goo.gl/maps/Mcg2A Google Map] }} '''Аваран уба''' ({{lang-az|Avaranqışlaq}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр. [[Кузун хъишлахрин хуьруьнсовет|«Кузун хъишлахрин»]] хуьруьнсоветдик акатзава. == Т1вар == Хуьруьн т1вар "ава" ва "аран" гафарикай я, маъна: ава аранахь - аранахь авай хуьр. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин рагъэкъечӀдай пата, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 10 км яргъал ала. Аваран Паласа хуьруьн мягьлейрин тӀварар (ойконимар): ''Агъа мягьле, Вини мягьле.'' == Тарих == Хуьруьн бине [[Аваран]] хуьряй са кьадар арандиз куьч хьана атайбуру кутунай. ==Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. Аваран Паласа хуьре агъадихъ галай сихилрин веледри уьмуьр ийизва: ''Фарухар, Дедемар <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.'' == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] l8z5wpd6vttgzswpkppfjtm0c0fars3 99479 99478 2026-09-30T10:24:25Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Аваран хъишлах]] макъаладин тӀвар [[Аваран уба]] -диз масакӀа хъувуна 99478 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Аваран хъишлах |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.486463 |lon_deg = 48.5690117 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[Кузун хъишлахрин хуьруьнсовет|«Кузун хъишлахрин» хуьруьнсовет]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 23 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Космосдай акунар |add1 = [https://goo.gl/maps/Mcg2A Google Map] }} '''Аваран уба''' ({{lang-az|Avaranqışlaq}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр. [[Кузун хъишлахрин хуьруьнсовет|«Кузун хъишлахрин»]] хуьруьнсоветдик акатзава. == Т1вар == Хуьруьн т1вар "ава" ва "аран" гафарикай я, маъна: ава аранахь - аранахь авай хуьр. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин рагъэкъечӀдай пата, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 10 км яргъал ала. Аваран Паласа хуьруьн мягьлейрин тӀварар (ойконимар): ''Агъа мягьле, Вини мягьле.'' == Тарих == Хуьруьн бине [[Аваран]] хуьряй са кьадар арандиз куьч хьана атайбуру кутунай. ==Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. Аваран Паласа хуьре агъадихъ галай сихилрин веледри уьмуьр ийизва: ''Фарухар, Дедемар <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.'' == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] l8z5wpd6vttgzswpkppfjtm0c0fars3 99481 99479 2026-09-30T10:24:46Z Хьажидауд 12986 99481 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Аваран уба |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.486463 |lon_deg = 48.5690117 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[Кузун хъишлахрин хуьруьнсовет|«Кузун хъишлахрин» хуьруьнсовет]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 23 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Космосдай акунар |add1 = [https://goo.gl/maps/Mcg2A Google Map] }} '''Аваран уба''' ({{lang-az|Avaranqışlaq}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай хуьр. [[Кузун хъишлахрин хуьруьнсовет|«Кузун хъишлахрин»]] хуьруьнсоветдик акатзава. == Т1вар == Хуьруьн т1вар "ава" ва "аран" гафарикай я, маъна: ава аранахь - аранахь авай хуьр-уба. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин рагъэкъечӀдай пата, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 10 км яргъал ала. Аваран Паласа хуьруьн мягьлейрин тӀварар (ойконимар): ''Агъа мягьле, Вини мягьле.'' == Тарих == Хуьруьн бине [[Аваран]] хуьряй са кьадар арандиз куьч хьана атайбуру кутунай. ==Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. Аваран Паласа хуьре агъадихъ галай сихилрин веледри уьмуьр ийизва: ''Фарухар, Дедемар <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.'' == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] 7w97lwnvtuxv9wpcubxky2aftz476vt 0 8163 99494 89841 2026-09-30T10:42:37Z Хьажидауд 12986 99494 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Элихъ |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар ='''Илихърин акунар''' |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.3339772 |lon_deg = 48.0414932 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[СтӀурин хуьруьнсовет|«СтӀурин» хуьруьнсовет]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 138 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Космосдай акунар |add1 = [https://goo.gl/maps/Gzxrf Google Map] }} '''Элихъ''' ({{lang-az|Əlix}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай кьакьан сувун хуьр. [[СтӀурин хуьруьнсовет|«СтӀурин» хуьруьнсоветдик]] акатзава. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин рагъакӀидай пата, [[ЧӀехи Къавкъаз]]дин хушарал, [[Гъенер вацӀ]]ун кьерел, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 76 км яргъал ала. Хуьр инсандин гъил агакь тийизвай чкадал ала. КцӀарилай акьванни яргъал алачиртӀани, шегьердилай хуьрел кьван авай рехъ кьуд сят яргъи жезва. Умуми яз, КцӀар райондин гьа и Арчан, [[СтӀур]], [[Кьуьхуьр]], [[Яргъи КӀек]] ва маса ихьтин сувун хуьрериз тухузвай дуьз рехъ авачирди лагьайтӀа гъалатӀ жедач. Рекьерин чкадал жигъирарни гелер я. И хуьрериз анжах сувун машинрал алаз (джипар) хкаж хьун мумкин я. ХъуьтӀуьз жив къвадайла и жигъирайтӀуз уьцӀуьзвай живедин маргъалрин гъиляй гьич физ жезвач ва хуьрер инсаниятдин цивилизациядилай лап атӀанвай хьиз жезва. Хуьруьн ва адан къвалив гвай чкайрин тӀебиатдин, кьакьан суварин, къацу чӀурарин ва чарчаррин тикрариз тежедай иервили инсандин вилер чӀугуда. == Тарих == == Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. ЧӀурарин ва векьин чкайрин булвилиз килигна хуьруьн эгьлияр асул гьисабдалди малдарвилел алахънава. == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] 6e5740xd3vnale7rznw9gcyjt7vcu8z 99495 99494 2026-09-30T10:42:43Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Илихъ]] макъаладин тӀвар [[Элихъ]] -диз масакӀа хъувуна 99494 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Элихъ |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар ='''Илихърин акунар''' |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.3339772 |lon_deg = 48.0414932 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[СтӀурин хуьруьнсовет|«СтӀурин» хуьруьнсовет]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 138 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Космосдай акунар |add1 = [https://goo.gl/maps/Gzxrf Google Map] }} '''Элихъ''' ({{lang-az|Əlix}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай кьакьан сувун хуьр. [[СтӀурин хуьруьнсовет|«СтӀурин» хуьруьнсоветдик]] акатзава. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин рагъакӀидай пата, [[ЧӀехи Къавкъаз]]дин хушарал, [[Гъенер вацӀ]]ун кьерел, райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 76 км яргъал ала. Хуьр инсандин гъил агакь тийизвай чкадал ала. КцӀарилай акьванни яргъал алачиртӀани, шегьердилай хуьрел кьван авай рехъ кьуд сят яргъи жезва. Умуми яз, КцӀар райондин гьа и Арчан, [[СтӀур]], [[Кьуьхуьр]], [[Яргъи КӀек]] ва маса ихьтин сувун хуьрериз тухузвай дуьз рехъ авачирди лагьайтӀа гъалатӀ жедач. Рекьерин чкадал жигъирарни гелер я. И хуьрериз анжах сувун машинрал алаз (джипар) хкаж хьун мумкин я. ХъуьтӀуьз жив къвадайла и жигъирайтӀуз уьцӀуьзвай живедин маргъалрин гъиляй гьич физ жезвач ва хуьрер инсаниятдин цивилизациядилай лап атӀанвай хьиз жезва. Хуьруьн ва адан къвалив гвай чкайрин тӀебиатдин, кьакьан суварин, къацу чӀурарин ва чарчаррин тикрариз тежедай иервили инсандин вилер чӀугуда. == Тарих == == Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. ЧӀурарин ва векьин чкайрин булвилиз килигна хуьруьн эгьлияр асул гьисабдалди малдарвилел алахънава. == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] 6e5740xd3vnale7rznw9gcyjt7vcu8z 0 8164 99497 98072 2026-09-30T10:43:50Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[ГъенервацӀ]] макъаладин тӀвар [[Гъенер]] -диз масакӀа хъувуна 98072 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=ГъенервацӀ |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар ='''ГъенервацӀ хуьруьн акунар''' |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.3650683 |lon_deg = 48.0721937 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[СтӀурин хуьруьнсовет|«СтӀурин» хуьруьнсовет]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 138 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Космосдай акунар |add1 = [https://goo.gl/maps/dzVrK Google Map] }} '''ГъенервацӀ''' ({{lang-az|Kənarçay}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай кьакьан сувун хуьр. [[СтӀурин хуьруьнсовет|«СтӀурин» хуьруьнсоветдик]] акатзава. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин рагъакӀидай пата, [[ЧӀехи Къавкъаз]]дин хушарал, [[Гъенер вацӀ]]ун кьере са пад кьакьан кьвалар, яргъанар тир чкадал экӀя хьанва. Райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 76 км яргъал ала. Хуьр инсандин гъил агакь тийизвай чкадал ала. КцӀарилай акьванни яргъал алачиртӀани, шегьердилай хуьрел кьван авай рехъ пьуд сят яргъи жезва. Умуми яз, КцӀар райондин гьа и Арчан, [[СтӀур]], [[Кьуьхуьр]], [[Яргъи КӀек]] ва маса ихьтин сувун хуьрериз тухузвай дуьз рехъ авачирди лагьайтӀа гъалатӀ жедач. Рекьерин чкадал жигъирарни гелер я. И хуьрериз анжах сувун машинрал алаз (джипар) хкаж хьун мумкин я. ХъуьтӀуьз жив къвадайла и жигъирайтӀуз уьцӀуьзвай живедин маргъалрин гъиляй гьич физ жезвач ва хуьрер инсаниятдин цивилизациядилай лап атӀанвай хьиз жезва. Хуьруьн ва адан къвалив гвай чкайрин тӀебиатдин, кьакьан суварин, къацу чӀурарин ва чарчаррин тикрариз тежедай иервили инсандин вилер чӀугуда. ГъенервацӀ хуьруьн мягьлейрин тӀварар (ойконимар): ''Агъа кьер, Муьгьуьбан мягьле, Къакъуман мягьле, Дуьзен, Гуьне.'' == Тарих == [[2008 йис]]ан 9 июлдин няниз, ГъенервацӀ хуьре 150-160 метр гьяркьуьвиле чил цӀуьдгъуьнна, 4 кӀвал тамам уьцӀена, 12 кӀвал уьмуьр авуниз виже текьведай гьалдиз атана. Жемятар вахтунда хабардар авуни гзаф кьиникьрин виликпад хвена. Хуьруьн куьчейра, гъенерал 15-20 сантиметрдилай 2 метрдин гьяркьуьвиле авай сварар арадал атана, куьз хьанвай ятарикай булахриз элкъвена. Им и патара чилин уьцӀуьнин кьведлагьай вакъиа тирди малум я. Гатфарихъ, зулуз живер цӀрана, марфар гзаф хьайила и яргъанра хъиткьерар арадал къвезвайди хуьруьнвийри фаданлай кьатӀанвай. Сифте вакъиани [[2000 йис]]уз хьанай. ГъенервацӀун кьилеллай накьвар цӀуьдгъуьн жез гатӀумна. Райондин кьиле авайбуру, агъсакъалри чкадин эгьлийриз хуьр гадарна инай куьч хьун меслят акунай. Амма хайи чилерал кьару инсанри кикев-тӀупӀув туькӀуьрнавай кӀвал-югъ туна чара чкайриз куьч хевначир <ref>[http://samurpress.net/pdf/208.pdf «Самур» газет: ВацӀукай гъен жедач кьван] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160904014413/http://samurpress.net/pdf/208.pdf |date=2016-09-04 }}</ref>. == Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. ЧӀурарин ва векьин чкайрин булвилиз килигна хуьруьн эгьлияр асул гьисабдалди малдарвилел алахънава. ГъенервацӀ хуьре агъадихъ галай сихилрин веледри уьмуьр ийизва: ''Шихар, Ашурар, Мустафаяр, Исмаилар <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.'' == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] pftlqaajowdzpmgxw8g2cyfcxlglq0l 99499 99497 2026-09-30T10:44:07Z Хьажидауд 12986 99499 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Гъенер |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар ='''ГъенервацӀ хуьруьн акунар''' |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |герб = |пайдах = |гербдин гьал = |пайдахдин гьал = |гербдин гьяркьуьвал = |пайдахдин гьяркьуьвал = |lat_deg = 41.3650683 |lon_deg = 48.0721937 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =300 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Къуба-Хъачмаздин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = КцӀар район |район таблицада = КцӀар район{{!}}КцӀар |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[СтӀурин хуьруьнсовет|«СтӀурин» хуьруьнсовет]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[лезгияр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 138 |почтунин индекс = AZ 3800 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 38 |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add1n = Космосдай акунар |add1 = [https://goo.gl/maps/dzVrK Google Map] }} '''Гъенер''' ({{lang-az|Kənarçay}}) — [[Азербайжан]] республикадин [[КцӀар район]]да авай кьакьан сувун хуьр. [[СтӀурин хуьруьнсовет|«СтӀурин» хуьруьнсоветдик]] акатзава. == География == Хуьр [[КцӀар район]]дин рагъакӀидай пата, [[ЧӀехи Къавкъаз]]дин хушарал, [[Гъенер вацӀ]]ун кьере са пад кьакьан кьвалар, яргъанар тир чкадал экӀя хьанва. Райондин кьилин шегьер тир [[КцӀар]] шегьердилай 76 км яргъал ала. Хуьр инсандин гъил агакь тийизвай чкадал ала. КцӀарилай акьванни яргъал алачиртӀани, шегьердилай хуьрел кьван авай рехъ пьуд сят яргъи жезва. Умуми яз, КцӀар райондин гьа и Арчан, [[СтӀур]], [[Кьуьхуьр]], [[Яргъи КӀек]] ва маса ихьтин сувун хуьрериз тухузвай дуьз рехъ авачирди лагьайтӀа гъалатӀ жедач. Рекьерин чкадал жигъирарни гелер я. И хуьрериз анжах сувун машинрал алаз (джипар) хкаж хьун мумкин я. ХъуьтӀуьз жив къвадайла и жигъирайтӀуз уьцӀуьзвай живедин маргъалрин гъиляй гьич физ жезвач ва хуьрер инсаниятдин цивилизациядилай лап атӀанвай хьиз жезва. Хуьруьн ва адан къвалив гвай чкайрин тӀебиатдин, кьакьан суварин, къацу чӀурарин ва чарчаррин тикрариз тежедай иервили инсандин вилер чӀугуда. ГъенервацӀ хуьруьн мягьлейрин тӀварар (ойконимар): ''Агъа кьер, Муьгьуьбан мягьле, Къакъуман мягьле, Дуьзен, Гуьне.'' == Тарих == [[2008 йис]]ан 9 июлдин няниз, ГъенервацӀ хуьре 150-160 метр гьяркьуьвиле чил цӀуьдгъуьнна, 4 кӀвал тамам уьцӀена, 12 кӀвал уьмуьр авуниз виже текьведай гьалдиз атана. Жемятар вахтунда хабардар авуни гзаф кьиникьрин виликпад хвена. Хуьруьн куьчейра, гъенерал 15-20 сантиметрдилай 2 метрдин гьяркьуьвиле авай сварар арадал атана, куьз хьанвай ятарикай булахриз элкъвена. Им и патара чилин уьцӀуьнин кьведлагьай вакъиа тирди малум я. Гатфарихъ, зулуз живер цӀрана, марфар гзаф хьайила и яргъанра хъиткьерар арадал къвезвайди хуьруьнвийри фаданлай кьатӀанвай. Сифте вакъиани [[2000 йис]]уз хьанай. ГъенервацӀун кьилеллай накьвар цӀуьдгъуьн жез гатӀумна. Райондин кьиле авайбуру, агъсакъалри чкадин эгьлийриз хуьр гадарна инай куьч хьун меслят акунай. Амма хайи чилерал кьару инсанри кикев-тӀупӀув туькӀуьрнавай кӀвал-югъ туна чара чкайриз куьч хевначир <ref>[http://samurpress.net/pdf/208.pdf «Самур» газет: ВацӀукай гъен жедач кьван] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160904014413/http://samurpress.net/pdf/208.pdf |date=2016-09-04 }}</ref>. == Агьалияр== Хуьруьн агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]]-[[мусурманар]] я. ЧӀурарин ва векьин чкайрин булвилиз килигна хуьруьн эгьлияр асул гьисабдалди малдарвилел алахънава. ГъенервацӀ хуьре агъадихъ галай сихилрин веледри уьмуьр ийизва: ''Шихар, Ашурар, Мустафаяр, Исмаилар <ref>[http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ КцӀарин хуьрера авай сихилрин тӀварар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004458/http://alpan365.ru/biblioteka/istoriya-lezgin-rizvanov/nazvaniya-kvartalov-i-tuxumov-v-lezginskix-selax-kusarskogo-rajona/ |date=2016-03-05 }}</ref>.'' == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{КцӀар райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:КцӀар райондин хуьрер]] [[Категория:Лезги хуьрер]] [[Категория:Азербайжанда авай лезги хуьрер]] 7afhcn2ktvkza6hsyypx9302rou1g19 0 10681 99470 96720 2026-09-30T09:34:28Z Makenzis 6524 99470 wikitext text/x-wiki {{Муькуь манаяр|Реал Мадрид (мана)}} {{Футболдин клуб |тӀвар={{Испаниядин пайдах}} Реал Мадрид |логотип=[[Файл:Real Madrid CF.png|150px|«Реал Мадриддин» логотип]] |бине эцигун=[[1902]] |тамам тӀвар=Real Madrid Club de Fútbol |лакӀаб=''Los Galácticos (Галактикос), Los Merengues (Дуьдгъвер), Los Blancos (Лацу)'' |стадион=[[Сантьяго Бернабеу (стадион)|Сантьяго Бернабеу]], [[Мадрид]], [[Испания]] |гьакьунин кьадар=85 044 |президент={{Испаниядин пайдах|20px}} [[Флорентино Перес]] |тренер={{Италиядин пайдах|20px}} [[Карло Анчелотти]] |капитан={{Франциядин пайдах|20px}} Лу́ка Мо́дрич |рейтинг=[[УЕФА]]: '''2-й''' |акъажун=[[Футболдай Испаниядин чемпионат|Испаниядин Примера]] |сезон=2025/26 |чка='''2.''' | pattern_la1 = _realmadridcf2324h | pattern_b1 = _realmadridcf2324h | pattern_ra1 = _realmadridcf2324h | pattern_sh1 = _realmadridcf2324h | pattern_so1 = _realmadridcf2324hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _realmadridcf2324a | pattern_b2 = _realmadridcf2324a | pattern_ra2 = _realmadridcf2324a | pattern_sh2 = _realmadridcf2324a | pattern_so2 = _realmadridcf2324al | leftarm2 = 000030 | body2 = 000030 | rightarm2 = 000030 | shorts2 = 000030 | socks2 = 000030 | pattern_la3 = _realmadridcf2324t | pattern_b3 = _realmadridcf2324t | pattern_ra3 = _realmadridcf2324t | pattern_sh3 = _realmadridcf2324t | pattern_so3 = _realmadridcf2324tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} «Реа́л Мадри́д» ({{lang-es|Real Madrid Club de Fútbol}}) — [[Мадрид]] шегьердай тир испан пешекарвилин футболдин клуб я. [[ФИФА]]-ди ам XX-лагьай виш йисан квайни квай футболдин клуб яз тестикьарна. «[[Барселона (футболдин клуб)|Барселонани]]» «[[Атлетик Билбав]]» хьиз «Реал Мадрид» испанидин вини дережадин дивизиондивай садрани къакъатнач<ref>[http://home.swipnet.se/clasglenning/Europe/1stlevel/Spain1.htm Вири баланс] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091225173856/http://home.swipnet.se/clasglenning/Europe/1stlevel/Spain1.htm |date=2009-12-25 }}</ref>. Ам испан футболда виридалайни пара титулар авай клубрикай сад я. Адан кӀвачихъ 62 милли титул гала: рекорд тир [[Футболдай Испаниядин чемпионат|Ла Лигадин]] 35 чемпион титул, 20 [[Футболдай Испаниядин Кубок|Испаниядин кубок]], 10 [[Футболдай Испаниядин Суперкубок|Испаниядин Суперкубок]]<ref>{{Cite news|title=Real Madrid Honours: Trophies, Titles, Cups, and Championships|author=|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/honours/football|work=Real Madrid C.F. - Web Oficial|date=|accessdate=2018-08-11|lang=en}}</ref>. Гъалибвилинни янвай голрин кьардал гьалтайла Чемпионрин Лигадин рекорд гвайди язва (13 сеферда, и турнир вадра галаз-галаз гъалибнавай тек сад тир команда, гьа чӀавуз адаз Европадин чемпионрин кубок лугьузвай тир). Deloitte тешкилатдин делилралди, 2016/17-лагьай сезонда пул къачунин дережадал гьалтайла (676,6 млн евро) «Реал» кьведлагьайди тир<ref>{{Cite web|url=https://www2.deloitte.com/uk/en/pages/sports-business-group/articles/deloitte-football-money-league.html|title=Deloitte Football Money League|author=|website=|date=январь 2018|publisher=Deloitte United Kingdom|lang=en|accessdate=2018-07-13}}</ref>. Виридалайни масан клубрикай сад я, адан мас — 4,1 млрд доллар<ref>{{Cite news|title=The World's Most Valuable Soccer Teams 2018|author=|first=|last=|url=https://www.forbes.com/sites/mikeozanian/2018/06/12/the-worlds-most-valuable-soccer-teams-2018/|work=Forbes|date=12 июня 2018|accessdate=2018-07-13|lang=en}}</ref>. == Тарих == Клубдин бине [[1902 йис]]ан [[6 март]]диз эцигнавай. Адан сифтедин тӀвар «„Мадрид“ футболдин клуб» ({{lang-es|Madrid Football Club}}) тир. [[1920 йис]]алай «Реал Мадрид» тӀвар кьунвай. Клубдин ранг лацуди я. === Формадин дегишвилер === {| style="width:50%;text-align:center;" |align=center bg color=#ffffff| | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old |pattern_ra = |pattern_sh = _RM1902 |pattern_so = _rmcf1902h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 111111 |title = 1902 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _rmcf1908h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 0047AB |title = 1911 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old_laced |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _rmcf1908h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 0047AB |title = 1914 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf1925h |pattern_b =_rmcf1925h |pattern_ra =_rmcf1925h |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000000 |socks = 000000 |title = 1925 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old_laced |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _rmcf1908h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 0047AB |title = 1926 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _band_white |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = 1931 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old_laced |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _band_white |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = 1941 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _band_white |leftarm= FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 0047AB |title = 1954 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm= FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1955 }} | |} {| style="width:50%;text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{Football kit |pattern_la = _RM1981 |pattern_b = _RM1981 |pattern_ra = _RM1981 |pattern_sh = _RM1981 |pattern_so = _RM1981 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1980 }} | {{Football kit |pattern_la = _RM1981 |pattern_b = _rmcf8286 |pattern_ra = _RM1981 |pattern_sh = _RM1981 |pattern_so = _RM1981 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1982 }} | {{Football kit |pattern_la = _RM1981 |pattern_b = _rmcf8586h |pattern_ra = _RM1981 |pattern_sh = _RM1981 |pattern_so = _RM1981 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1984 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf8689 |pattern_b = _rmcf8689 |pattern_ra = _rmcf8689 |pattern_sh = _rmcf8689 |pattern_so = _RM1981 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1986 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf8689 |pattern_b = _rmcf8990 |pattern_ra = _rmcf8689 |pattern_sh = _rmcf8689 |pattern_so = _RM1981 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1989 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9091h |pattern_b = _rmcf9091h |pattern_ra = _rmcf9091h |pattern_sh = _rmcf9091h |pattern_so = _rmcf9091h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1990 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9091h |pattern_b = _rmcf9293h |pattern_ra = _rmcf9091h |pattern_sh = _rmcf9293h |pattern_so = _rmcf9091h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1992 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9394 |pattern_b = _rmcf9394 |pattern_ra = _rmcf9394 |pattern_sh = _rmcf9293h |pattern_so = _rmcf9394 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1993 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9495h |pattern_b = _rmcf9495h |pattern_ra = _rmcf9495h |pattern_sh = _rmcf9495h |pattern_so = _rmcf9495h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1994 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9697h |pattern_b = _rmcf9697h |pattern_ra = _rmcf9697h |pattern_sh = _rmcf9697h |pattern_so = _rmcf9495h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1996 }} |} {| style="width:50%;text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9798h |pattern_b = _rmcf9798h |pattern_ra = _rmcf9798h |pattern_sh = _rmcf9798h |pattern_so = _rmcf9495h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1997 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9899h |pattern_b = _rmcf9899h |pattern_ra = _rmcf9899h |pattern_sh = _rmcf9899h |pattern_so = |leftarm = 9900CC |body = 9900CC |rightarm = 9900CC |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1998 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf0001h |pattern_b = _rmcf0001h |pattern_ra = _rm0001h |pattern_sh = _rmcf0001h |pattern_so = _rmcf0304h |leftarm = 9900CC |body = 9900CC |rightarm = 9900CC |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2000 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf0102h |pattern_b = _rmcf0102h |pattern_ra = _rmcf0102h |pattern_sh = _rmcf0102h |pattern_so = _rmcf0304h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2001 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _rmcf2002 |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2002 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf0304 |pattern_b = _rmcf0304 |pattern_ra = _rmcf0304 |pattern_sh = _rmcf0304h |pattern_so = _rmcf0304 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2003 }} | {{Football kit |pattern_la = _rm0506h |pattern_b = _rmcf0405H |pattern_ra = _rm0506h |pattern_sh = _rmcf0405h |pattern_so = _rmcf0405h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2004 }} | {{Football kit |pattern_la = _rm0506h |pattern_b = _rm0506h |pattern_ra = _rm0506h |pattern_sh = _rmcf0405h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2005 }} | {{Football kit |pattern_la = _realmadrid0607h |pattern_b = _realmadrid0607h |pattern_ra = _realmadrid0607h |pattern_sh = _realmadrid0607h |pattern_so = _realmadrid0607h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2006 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf0708h |pattern_b = _rmcf0708h |pattern_ra = _rmcf0708h |pattern_sh = _rmcf0708h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 0000FF |socks = FFFFFF |title = 2007 }} |} {| style="width:50%;text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{Football kit |pattern_la = _derbyc0910h |pattern_b = _rmcf0809h |pattern_ra = _derbyc0910h |pattern_sh = _adidasonwhite |pattern_so = _3_stripes_black |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000000 |socks = FFFFFF |title = 2008 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf0910h |pattern_b = _rmcf0910h |pattern_ra = _rmcf0910h |pattern_sh = _rmcf0910h2 |pattern_so = _realmadrid0910home |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000000 |socks = FFFFFF |title = 2009 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf1011h |pattern_b = _rmcf1011h1 |pattern_ra = _rmcf1011h |pattern_sh = _realmadrid1011home |pattern_so = _rmcf1011h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000099 |socks = FFFFFF |title = 2010 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf1112h |pattern_b = _rmcf1112h |pattern_ra = _rmcf1112h |pattern_sh = _rmcf1112h |pattern_so = _rmcf1112h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2011 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf1213h2 |pattern_b = _rmcf1213h4 |pattern_ra = _rmcf1213h2 |pattern_sh = _rmcf1213h |pattern_so = _rmcf1213h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2012 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf1314h2 |pattern_b = _rmcf1314h |pattern_ra = _rmcf1314h2 |pattern_sh = _realmadrid1314home |pattern_so = _rmcf1314h2 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2013 }} | {{Football kit |alt = | pattern_la=_realmadrid1415h | pattern_b=_realmadridcf1415h | pattern_ra=_realmadrid1415h | pattern_so=_realmadrid1415h | pattern_sh=_realmadrid1415h | leftarm=FFFFFF | body=FFFFFF | rightarm=FFFFFF | shorts=FFFFFF | socks=FFFFFF | title = 2014 }} | {{Football kit |align = right |pattern_la = _rmcf1516h |pattern_b = _rmcf1516h |pattern_ra = _rmcf1516h |pattern_sh = _rmcf1516h |pattern_so = _rmcf1516h |leftarm = _rmcf1516h |body = _rmcf1516h |rightarm = _rmcf1516h |shorts = _rmcf1516h |socks = _rmcf1516h |title = 2015 }} | {{Football kit |align = right | pattern_la = _realmadrid1617h | pattern_b = _realmadrid1617h | pattern_ra = _realmadrid1617h | pattern_sh = _realmadrid1617h | pattern_so = _realmadrid1617h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = |title = 2016 }} | {{Football kit |align = right | pattern_la = _realmadrid1718h | pattern_b = _realmadrid1718h | pattern_ra = _realmadrid1718h | pattern_sh = _realmadrid1718h | pattern_so = _realmadrid1718h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = |title = 2017 }} |} {| style="text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{Football kit |align = right | pattern_la = _realmadrid1819h | pattern_b = _realmadrid1819h | pattern_ra = _realmadrid1819h | pattern_sh = _realmadrid1819h | pattern_so = _realmadrid1819h | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF |title = 2018 }} |} == Рекордар == {{main|«Реал Мадрид» ФК-дин статистикани рекордар}} === Командадин рекордар === ''2018-лагьай йисан 26-лагьай майдин малуматралди.'' * Чемпионрин Лигада 14-ра винел пад къачуна. * Чемпионрин Лигада 3-ра галаз-галаз винел пад къачуна. * Чемпионрин Лигадин матчра 278-ра винел акьалтна. * Чемпионрин Лигада «Реалди» 32 галаз-галаз физвай матчда голар язва. * Адахъ 35 Испаниядин чемпионрин титул гва. * Испаниядин чемпионатда са сезондин къене ада 121 гол яна. * 73 галаз-галаз физвай матчда «Реалди» садра кьванни гол яна<ref>{{Cite web|url=https://www.championat.com/football/news-2906836-rezultativnaja-serija-reala-prervalas-na-74-m-matche.html|title="Реалдин" результат авай серия 74-лагьай матчдал акъваз хьана.|author=|website=|description=Бразилиядин "Сантос"ди 60-лагьай йисарин сифте кьиле арадал гъанвай дуьньядин рекорд мадридвийривай тикрариз хьана, амма и агалкьуна абурувай виниз агакьариз хьанач|date=21 сентября 2017|publisher=}}</ref> === Къугъвадайбурн рекордар === ''2017-лагьай йисан 6-лагьай декабрдин малуматралди.'' [[Криштиану Роналду]] — [[УЕФА-дин Чемпионрин Лига]]да са сезондин къене 17 гол яна. [[Криштиану Роналду]] — [[УЕФА-дин Чемпионрин Лига]]дин кӀватӀалрин дережадал 11 гол яна. [[Криштиану Роналду]] — са [[УЕФА-дин Чемпионрин Лига]]дин календардин йисан къене 19 гол яна. == Агалкьунар == * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин чемпионат|Испаниядин чемпион]] (35): 1931/32; 1932/33; 1953/54; 1954/55; 1956/57; 1957/58; 1960/61; 1961/62; 1962/63; 1963/64; 1964/65; 1966/67; 1967/68; 1968/69; 1971/72; 1974/75; 1975/76; 1977/78; 1978/79; 1979/80; 1985/86; 1986/87; 1987/88; 1988/89; 1989/90; 1994/95; 1996/97; 2000/01; 2002/03; 2006/07; 2007/08; 2011/12; 2016/17; 2019/20; 2021/22 * {{Испаниядин пайдах|20px}} Испаниядин вице-чемпион (24): 1929; 1933/34; 1934/35; 1935/36; 1941/42; 1944/45; 1958/59; 1959/60; 1965/66; 1980/81; 1982/83; 1983/84; 1991/92; 1992/93; 1998/99; 2004/05; 2005/06; 2008/09; 2009/10; 2010/11; 2012/13; 2014/15; 2015/16; 2020/21 * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин Кубок|Испаниядин Кубок]] гвай кас (20): 1905; 1906; 1907; 1908; 1917; 1934; 1936; 1946; 1947; 1961/62; 1969/70; 1973/74; 1974/75; 1979/80; 1981/82; 1988/89; 1992/93; 2010/11; 2013/14; 2022/23 * {{Испаниядин пайдах|20px}} Испаниядин Кубокдин финалист (20): 1903; 1916; 1918; 1924; 1929; 1930; 1933; 1940; 1943; 1958; 1959/60; 1960/61; 1967/1968; 1978/79; 1982/83; 1989/90; 1991/92; 2001/02; 2003/04; 2012/13 * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин Лигадин Кубок|Лигадин Кубок]] гвай кас (1): 1984/85 * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин Суперкубок|Испаниядин Суперкубок]] гвай кас (12): 1988; 1989; 1990; 1993; 1997; 2001; 2003; 2008; 2012; 2017; 2019/20; 2021/22 * {{Европадин пайдах|20px}} Европадин Чемпионрин Кубок / [[УЕФА-дин Чемпионрин Лига]]-дин гъалиб (14): 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1966, 1998, 2000, 2002, 2014, 2016, 2017, 2018, 2022 * {{Европадин пайдах|20px}} [[Лига Европа УЕФА|УЕФА-дин Кубок]] гвай кас (2): 1985, 1986 * {{Европадин пайдах|20px}} [[УЕФА-дин кубокрин сагьибрин Кубок]] финалист (2): 1970/71, 1982/83 * {{Европадин пайдах|20px}} [[УЕФА-дин Суперкубок]] гвай кас (5): 2002, 2014, 2016, 2017, 2022 * {{Ччилин пайдах|20px}} [[Футболдай континентрин арада авай кубок|Континентрин арада авай кубок]] гвай кас (3): 1960, 1998, 2002 * {{Ччилин пайдах|20px}} [[Футболдай ФИФА-дин дуьньядин клубрин чемпионат|Дуьньядин клубрин чемпионат]] гъалиб (5): 2014, 2016, 2017, 2018, 2022 == ТӀвар-ван авай футболхъанар == # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Рауль Гонсалес Бланко|Рауль Гонсалес]] — 741 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Икер Касильяс]] — 725 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Мануэль Санчис]] — 710 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Серхио Рамос]] — 671 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Карлос Сантильяна]] — 645 къугъун # {{Франциядин пайдах|20px}} '''[[Карим Бензема]]''' — 610 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Фернандо Йерро]] — 601 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Франсиско Хенто]] — 601 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Хосе Антонио Камачо]] — 577 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} «[[Пирри]]» — 561 къугъун ;Бомбардирар # {{Португалиядин пайдах|20px}} [[Криштиану Роналду]] — 450 гол # {{Франциядин пайдах|20px}} '''[[Карим Бензема]]''' — 324 гол # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Рауль Гонсалес Бланко|Рауль Гонсалес]] — 323 гол # {{Аргентинадин пайдах|20px}}{{Колумбиядин пайдах|20px}}{{Испаниядин пайдах|20px}} [[Альфредо Ди Стефано]] — 308 гол # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Карлос Сантильяна]] — 290 гол # {{Венгриядин пайдах|20px}}{{Испаниядин пайдах|20px}} [[Ференц Пушкаш]] — 242 гол # {{Мексикадин пайдах|20px}} [[Уго Санчес]] — 208 гол # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Франсиско Хенто]] — 182 гол # {{Испаниядин пайдах|20px}} «[[Пирри]]» — 172 гол # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Эмилио Бутрагеньо]] — 171 гол == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * [http://www.realmadrid.com/ Официал сайт]{{ref-es}}{{ref-en}}{{ref-fr}}{{ref-pt}}{{ref-zh}}{{ref-ja}} {{Къецепатан элячӀунар}} [[Категория:Испаниядин футболдин клубар]] ruywqaz8j1bncrxjiah0du0sfjdjdaj 99471 99470 2026-09-30T09:35:26Z Makenzis 6524 99471 wikitext text/x-wiki {{Муькуь манаяр|Реал Мадрид (мана)}} {{Футболдин клуб |тӀвар={{Испаниядин пайдах}} Реал Мадрид |логотип=[[Файл:Real Madrid CF.png|150px|«Реал Мадриддин» логотип]] |бине эцигун=[[1902]] |тамам тӀвар=Real Madrid Club de Fútbol |лакӀаб=''Los Galácticos (Галактикос), Los Merengues (Дуьдгъвер), Los Blancos (Лацу)'' |стадион=[[Сантьяго Бернабеу (стадион)|Сантьяго Бернабеу]], [[Мадрид]], [[Испания]] |гьакьунин кьадар=85 044 |президент={{Испаниядин пайдах|20px}} [[Флорентино Перес]] |тренер= Жозе Моуринью |капитан={{Франциядин пайдах|20px}} Лу́ка Мо́дрич |рейтинг=[[УЕФА]]: '''2-й''' |акъажун=[[Футболдай Испаниядин чемпионат|Испаниядин Примера]] |сезон=2025/26 |чка='''2.''' | pattern_la1 = _realmadridcf2324h | pattern_b1 = _realmadridcf2324h | pattern_ra1 = _realmadridcf2324h | pattern_sh1 = _realmadridcf2324h | pattern_so1 = _realmadridcf2324hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _realmadridcf2324a | pattern_b2 = _realmadridcf2324a | pattern_ra2 = _realmadridcf2324a | pattern_sh2 = _realmadridcf2324a | pattern_so2 = _realmadridcf2324al | leftarm2 = 000030 | body2 = 000030 | rightarm2 = 000030 | shorts2 = 000030 | socks2 = 000030 | pattern_la3 = _realmadridcf2324t | pattern_b3 = _realmadridcf2324t | pattern_ra3 = _realmadridcf2324t | pattern_sh3 = _realmadridcf2324t | pattern_so3 = _realmadridcf2324tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} «Реа́л Мадри́д» ({{lang-es|Real Madrid Club de Fútbol}}) — [[Мадрид]] шегьердай тир испан пешекарвилин футболдин клуб я. [[ФИФА]]-ди ам XX-лагьай виш йисан квайни квай футболдин клуб яз тестикьарна. «[[Барселона (футболдин клуб)|Барселонани]]» «[[Атлетик Билбав]]» хьиз «Реал Мадрид» испанидин вини дережадин дивизиондивай садрани къакъатнач<ref>[http://home.swipnet.se/clasglenning/Europe/1stlevel/Spain1.htm Вири баланс] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091225173856/http://home.swipnet.se/clasglenning/Europe/1stlevel/Spain1.htm |date=2009-12-25 }}</ref>. Ам испан футболда виридалайни пара титулар авай клубрикай сад я. Адан кӀвачихъ 62 милли титул гала: рекорд тир [[Футболдай Испаниядин чемпионат|Ла Лигадин]] 35 чемпион титул, 20 [[Футболдай Испаниядин Кубок|Испаниядин кубок]], 10 [[Футболдай Испаниядин Суперкубок|Испаниядин Суперкубок]]<ref>{{Cite news|title=Real Madrid Honours: Trophies, Titles, Cups, and Championships|author=|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/honours/football|work=Real Madrid C.F. - Web Oficial|date=|accessdate=2018-08-11|lang=en}}</ref>. Гъалибвилинни янвай голрин кьардал гьалтайла Чемпионрин Лигадин рекорд гвайди язва (13 сеферда, и турнир вадра галаз-галаз гъалибнавай тек сад тир команда, гьа чӀавуз адаз Европадин чемпионрин кубок лугьузвай тир). Deloitte тешкилатдин делилралди, 2016/17-лагьай сезонда пул къачунин дережадал гьалтайла (676,6 млн евро) «Реал» кьведлагьайди тир<ref>{{Cite web|url=https://www2.deloitte.com/uk/en/pages/sports-business-group/articles/deloitte-football-money-league.html|title=Deloitte Football Money League|author=|website=|date=январь 2018|publisher=Deloitte United Kingdom|lang=en|accessdate=2018-07-13}}</ref>. Виридалайни масан клубрикай сад я, адан мас — 4,1 млрд доллар<ref>{{Cite news|title=The World's Most Valuable Soccer Teams 2018|author=|first=|last=|url=https://www.forbes.com/sites/mikeozanian/2018/06/12/the-worlds-most-valuable-soccer-teams-2018/|work=Forbes|date=12 июня 2018|accessdate=2018-07-13|lang=en}}</ref>. == Тарих == Клубдин бине [[1902 йис]]ан [[6 март]]диз эцигнавай. Адан сифтедин тӀвар «„Мадрид“ футболдин клуб» ({{lang-es|Madrid Football Club}}) тир. [[1920 йис]]алай «Реал Мадрид» тӀвар кьунвай. Клубдин ранг лацуди я. === Формадин дегишвилер === {| style="width:50%;text-align:center;" |align=center bg color=#ffffff| | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old |pattern_ra = |pattern_sh = _RM1902 |pattern_so = _rmcf1902h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 111111 |title = 1902 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _rmcf1908h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 0047AB |title = 1911 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old_laced |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _rmcf1908h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 0047AB |title = 1914 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf1925h |pattern_b =_rmcf1925h |pattern_ra =_rmcf1925h |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000000 |socks = 000000 |title = 1925 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old_laced |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _rmcf1908h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 0047AB |title = 1926 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _band_white |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = 1931 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old_laced |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _band_white |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = 1941 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _band_white |leftarm= FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 0047AB |title = 1954 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm= FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1955 }} | |} {| style="width:50%;text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{Football kit |pattern_la = _RM1981 |pattern_b = _RM1981 |pattern_ra = _RM1981 |pattern_sh = _RM1981 |pattern_so = _RM1981 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1980 }} | {{Football kit |pattern_la = _RM1981 |pattern_b = _rmcf8286 |pattern_ra = _RM1981 |pattern_sh = _RM1981 |pattern_so = _RM1981 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1982 }} | {{Football kit |pattern_la = _RM1981 |pattern_b = _rmcf8586h |pattern_ra = _RM1981 |pattern_sh = _RM1981 |pattern_so = _RM1981 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1984 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf8689 |pattern_b = _rmcf8689 |pattern_ra = _rmcf8689 |pattern_sh = _rmcf8689 |pattern_so = _RM1981 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1986 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf8689 |pattern_b = _rmcf8990 |pattern_ra = _rmcf8689 |pattern_sh = _rmcf8689 |pattern_so = _RM1981 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1989 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9091h |pattern_b = _rmcf9091h |pattern_ra = _rmcf9091h |pattern_sh = _rmcf9091h |pattern_so = _rmcf9091h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1990 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9091h |pattern_b = _rmcf9293h |pattern_ra = _rmcf9091h |pattern_sh = _rmcf9293h |pattern_so = _rmcf9091h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1992 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9394 |pattern_b = _rmcf9394 |pattern_ra = _rmcf9394 |pattern_sh = _rmcf9293h |pattern_so = _rmcf9394 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1993 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9495h |pattern_b = _rmcf9495h |pattern_ra = _rmcf9495h |pattern_sh = _rmcf9495h |pattern_so = _rmcf9495h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1994 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9697h |pattern_b = _rmcf9697h |pattern_ra = _rmcf9697h |pattern_sh = _rmcf9697h |pattern_so = _rmcf9495h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1996 }} |} {| style="width:50%;text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9798h |pattern_b = _rmcf9798h |pattern_ra = _rmcf9798h |pattern_sh = _rmcf9798h |pattern_so = _rmcf9495h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1997 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9899h |pattern_b = _rmcf9899h |pattern_ra = _rmcf9899h |pattern_sh = _rmcf9899h |pattern_so = |leftarm = 9900CC |body = 9900CC |rightarm = 9900CC |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1998 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf0001h |pattern_b = _rmcf0001h |pattern_ra = _rm0001h |pattern_sh = _rmcf0001h |pattern_so = _rmcf0304h |leftarm = 9900CC |body = 9900CC |rightarm = 9900CC |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2000 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf0102h |pattern_b = _rmcf0102h |pattern_ra = _rmcf0102h |pattern_sh = _rmcf0102h |pattern_so = _rmcf0304h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2001 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _rmcf2002 |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2002 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf0304 |pattern_b = _rmcf0304 |pattern_ra = _rmcf0304 |pattern_sh = _rmcf0304h |pattern_so = _rmcf0304 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2003 }} | {{Football kit |pattern_la = _rm0506h |pattern_b = _rmcf0405H |pattern_ra = _rm0506h |pattern_sh = _rmcf0405h |pattern_so = _rmcf0405h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2004 }} | {{Football kit |pattern_la = _rm0506h |pattern_b = _rm0506h |pattern_ra = _rm0506h |pattern_sh = _rmcf0405h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2005 }} | {{Football kit |pattern_la = _realmadrid0607h |pattern_b = _realmadrid0607h |pattern_ra = _realmadrid0607h |pattern_sh = _realmadrid0607h |pattern_so = _realmadrid0607h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2006 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf0708h |pattern_b = _rmcf0708h |pattern_ra = _rmcf0708h |pattern_sh = _rmcf0708h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 0000FF |socks = FFFFFF |title = 2007 }} |} {| style="width:50%;text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{Football kit |pattern_la = _derbyc0910h |pattern_b = _rmcf0809h |pattern_ra = _derbyc0910h |pattern_sh = _adidasonwhite |pattern_so = _3_stripes_black |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000000 |socks = FFFFFF |title = 2008 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf0910h |pattern_b = _rmcf0910h |pattern_ra = _rmcf0910h |pattern_sh = _rmcf0910h2 |pattern_so = _realmadrid0910home |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000000 |socks = FFFFFF |title = 2009 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf1011h |pattern_b = _rmcf1011h1 |pattern_ra = _rmcf1011h |pattern_sh = _realmadrid1011home |pattern_so = _rmcf1011h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000099 |socks = FFFFFF |title = 2010 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf1112h |pattern_b = _rmcf1112h |pattern_ra = _rmcf1112h |pattern_sh = _rmcf1112h |pattern_so = _rmcf1112h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2011 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf1213h2 |pattern_b = _rmcf1213h4 |pattern_ra = _rmcf1213h2 |pattern_sh = _rmcf1213h |pattern_so = _rmcf1213h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2012 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf1314h2 |pattern_b = _rmcf1314h |pattern_ra = _rmcf1314h2 |pattern_sh = _realmadrid1314home |pattern_so = _rmcf1314h2 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2013 }} | {{Football kit |alt = | pattern_la=_realmadrid1415h | pattern_b=_realmadridcf1415h | pattern_ra=_realmadrid1415h | pattern_so=_realmadrid1415h | pattern_sh=_realmadrid1415h | leftarm=FFFFFF | body=FFFFFF | rightarm=FFFFFF | shorts=FFFFFF | socks=FFFFFF | title = 2014 }} | {{Football kit |align = right |pattern_la = _rmcf1516h |pattern_b = _rmcf1516h |pattern_ra = _rmcf1516h |pattern_sh = _rmcf1516h |pattern_so = _rmcf1516h |leftarm = _rmcf1516h |body = _rmcf1516h |rightarm = _rmcf1516h |shorts = _rmcf1516h |socks = _rmcf1516h |title = 2015 }} | {{Football kit |align = right | pattern_la = _realmadrid1617h | pattern_b = _realmadrid1617h | pattern_ra = _realmadrid1617h | pattern_sh = _realmadrid1617h | pattern_so = _realmadrid1617h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = |title = 2016 }} | {{Football kit |align = right | pattern_la = _realmadrid1718h | pattern_b = _realmadrid1718h | pattern_ra = _realmadrid1718h | pattern_sh = _realmadrid1718h | pattern_so = _realmadrid1718h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = |title = 2017 }} |} {| style="text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{Football kit |align = right | pattern_la = _realmadrid1819h | pattern_b = _realmadrid1819h | pattern_ra = _realmadrid1819h | pattern_sh = _realmadrid1819h | pattern_so = _realmadrid1819h | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF |title = 2018 }} |} == Рекордар == {{main|«Реал Мадрид» ФК-дин статистикани рекордар}} === Командадин рекордар === ''2018-лагьай йисан 26-лагьай майдин малуматралди.'' * Чемпионрин Лигада 14-ра винел пад къачуна. * Чемпионрин Лигада 3-ра галаз-галаз винел пад къачуна. * Чемпионрин Лигадин матчра 278-ра винел акьалтна. * Чемпионрин Лигада «Реалди» 32 галаз-галаз физвай матчда голар язва. * Адахъ 35 Испаниядин чемпионрин титул гва. * Испаниядин чемпионатда са сезондин къене ада 121 гол яна. * 73 галаз-галаз физвай матчда «Реалди» садра кьванни гол яна<ref>{{Cite web|url=https://www.championat.com/football/news-2906836-rezultativnaja-serija-reala-prervalas-na-74-m-matche.html|title="Реалдин" результат авай серия 74-лагьай матчдал акъваз хьана.|author=|website=|description=Бразилиядин "Сантос"ди 60-лагьай йисарин сифте кьиле арадал гъанвай дуьньядин рекорд мадридвийривай тикрариз хьана, амма и агалкьуна абурувай виниз агакьариз хьанач|date=21 сентября 2017|publisher=}}</ref> === Къугъвадайбурн рекордар === ''2017-лагьай йисан 6-лагьай декабрдин малуматралди.'' [[Криштиану Роналду]] — [[УЕФА-дин Чемпионрин Лига]]да са сезондин къене 17 гол яна. [[Криштиану Роналду]] — [[УЕФА-дин Чемпионрин Лига]]дин кӀватӀалрин дережадал 11 гол яна. [[Криштиану Роналду]] — са [[УЕФА-дин Чемпионрин Лига]]дин календардин йисан къене 19 гол яна. == Агалкьунар == * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин чемпионат|Испаниядин чемпион]] (35): 1931/32; 1932/33; 1953/54; 1954/55; 1956/57; 1957/58; 1960/61; 1961/62; 1962/63; 1963/64; 1964/65; 1966/67; 1967/68; 1968/69; 1971/72; 1974/75; 1975/76; 1977/78; 1978/79; 1979/80; 1985/86; 1986/87; 1987/88; 1988/89; 1989/90; 1994/95; 1996/97; 2000/01; 2002/03; 2006/07; 2007/08; 2011/12; 2016/17; 2019/20; 2021/22 * {{Испаниядин пайдах|20px}} Испаниядин вице-чемпион (24): 1929; 1933/34; 1934/35; 1935/36; 1941/42; 1944/45; 1958/59; 1959/60; 1965/66; 1980/81; 1982/83; 1983/84; 1991/92; 1992/93; 1998/99; 2004/05; 2005/06; 2008/09; 2009/10; 2010/11; 2012/13; 2014/15; 2015/16; 2020/21 * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин Кубок|Испаниядин Кубок]] гвай кас (20): 1905; 1906; 1907; 1908; 1917; 1934; 1936; 1946; 1947; 1961/62; 1969/70; 1973/74; 1974/75; 1979/80; 1981/82; 1988/89; 1992/93; 2010/11; 2013/14; 2022/23 * {{Испаниядин пайдах|20px}} Испаниядин Кубокдин финалист (20): 1903; 1916; 1918; 1924; 1929; 1930; 1933; 1940; 1943; 1958; 1959/60; 1960/61; 1967/1968; 1978/79; 1982/83; 1989/90; 1991/92; 2001/02; 2003/04; 2012/13 * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин Лигадин Кубок|Лигадин Кубок]] гвай кас (1): 1984/85 * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин Суперкубок|Испаниядин Суперкубок]] гвай кас (12): 1988; 1989; 1990; 1993; 1997; 2001; 2003; 2008; 2012; 2017; 2019/20; 2021/22 * {{Европадин пайдах|20px}} Европадин Чемпионрин Кубок / [[УЕФА-дин Чемпионрин Лига]]-дин гъалиб (14): 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1966, 1998, 2000, 2002, 2014, 2016, 2017, 2018, 2022 * {{Европадин пайдах|20px}} [[Лига Европа УЕФА|УЕФА-дин Кубок]] гвай кас (2): 1985, 1986 * {{Европадин пайдах|20px}} [[УЕФА-дин кубокрин сагьибрин Кубок]] финалист (2): 1970/71, 1982/83 * {{Европадин пайдах|20px}} [[УЕФА-дин Суперкубок]] гвай кас (5): 2002, 2014, 2016, 2017, 2022 * {{Ччилин пайдах|20px}} [[Футболдай континентрин арада авай кубок|Континентрин арада авай кубок]] гвай кас (3): 1960, 1998, 2002 * {{Ччилин пайдах|20px}} [[Футболдай ФИФА-дин дуьньядин клубрин чемпионат|Дуьньядин клубрин чемпионат]] гъалиб (5): 2014, 2016, 2017, 2018, 2022 == ТӀвар-ван авай футболхъанар == # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Рауль Гонсалес Бланко|Рауль Гонсалес]] — 741 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Икер Касильяс]] — 725 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Мануэль Санчис]] — 710 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Серхио Рамос]] — 671 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Карлос Сантильяна]] — 645 къугъун # {{Франциядин пайдах|20px}} '''[[Карим Бензема]]''' — 610 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Фернандо Йерро]] — 601 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Франсиско Хенто]] — 601 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Хосе Антонио Камачо]] — 577 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} «[[Пирри]]» — 561 къугъун ;Бомбардирар # {{Португалиядин пайдах|20px}} [[Криштиану Роналду]] — 450 гол # {{Франциядин пайдах|20px}} '''[[Карим Бензема]]''' — 324 гол # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Рауль Гонсалес Бланко|Рауль Гонсалес]] — 323 гол # {{Аргентинадин пайдах|20px}}{{Колумбиядин пайдах|20px}}{{Испаниядин пайдах|20px}} [[Альфредо Ди Стефано]] — 308 гол # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Карлос Сантильяна]] — 290 гол # {{Венгриядин пайдах|20px}}{{Испаниядин пайдах|20px}} [[Ференц Пушкаш]] — 242 гол # {{Мексикадин пайдах|20px}} [[Уго Санчес]] — 208 гол # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Франсиско Хенто]] — 182 гол # {{Испаниядин пайдах|20px}} «[[Пирри]]» — 172 гол # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Эмилио Бутрагеньо]] — 171 гол == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * [http://www.realmadrid.com/ Официал сайт]{{ref-es}}{{ref-en}}{{ref-fr}}{{ref-pt}}{{ref-zh}}{{ref-ja}} {{Къецепатан элячӀунар}} [[Категория:Испаниядин футболдин клубар]] j1vr5k6k6o7t8ic234hdkfqgpseezkc 99472 99471 2026-09-30T09:35:45Z Makenzis 6524 99472 wikitext text/x-wiki {{Муькуь манаяр|Реал Мадрид (мана)}} {{Футболдин клуб |тӀвар={{Испаниядин пайдах}} Реал Мадрид |логотип=[[Файл:Real Madrid CF.png|150px|«Реал Мадриддин» логотип]] |бине эцигун=[[1902]] |тамам тӀвар=Real Madrid Club de Fútbol |лакӀаб=''Los Galácticos (Галактикос), Los Merengues (Дуьдгъвер), Los Blancos (Лацу)'' |стадион=[[Сантьяго Бернабеу (стадион)|Сантьяго Бернабеу]], [[Мадрид]], [[Испания]] |гьакьунин кьадар=85 044 |президент={{Испаниядин пайдах|20px}} [[Флорентино Перес]] |тренер= Жозе Моуринью |капитан= ? |рейтинг=[[УЕФА]]: '''2-й''' |акъажун=[[Футболдай Испаниядин чемпионат|Испаниядин Примера]] |сезон=2025/26 |чка='''2.''' | pattern_la1 = _realmadridcf2324h | pattern_b1 = _realmadridcf2324h | pattern_ra1 = _realmadridcf2324h | pattern_sh1 = _realmadridcf2324h | pattern_so1 = _realmadridcf2324hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _realmadridcf2324a | pattern_b2 = _realmadridcf2324a | pattern_ra2 = _realmadridcf2324a | pattern_sh2 = _realmadridcf2324a | pattern_so2 = _realmadridcf2324al | leftarm2 = 000030 | body2 = 000030 | rightarm2 = 000030 | shorts2 = 000030 | socks2 = 000030 | pattern_la3 = _realmadridcf2324t | pattern_b3 = _realmadridcf2324t | pattern_ra3 = _realmadridcf2324t | pattern_sh3 = _realmadridcf2324t | pattern_so3 = _realmadridcf2324tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} «Реа́л Мадри́д» ({{lang-es|Real Madrid Club de Fútbol}}) — [[Мадрид]] шегьердай тир испан пешекарвилин футболдин клуб я. [[ФИФА]]-ди ам XX-лагьай виш йисан квайни квай футболдин клуб яз тестикьарна. «[[Барселона (футболдин клуб)|Барселонани]]» «[[Атлетик Билбав]]» хьиз «Реал Мадрид» испанидин вини дережадин дивизиондивай садрани къакъатнач<ref>[http://home.swipnet.se/clasglenning/Europe/1stlevel/Spain1.htm Вири баланс] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091225173856/http://home.swipnet.se/clasglenning/Europe/1stlevel/Spain1.htm |date=2009-12-25 }}</ref>. Ам испан футболда виридалайни пара титулар авай клубрикай сад я. Адан кӀвачихъ 62 милли титул гала: рекорд тир [[Футболдай Испаниядин чемпионат|Ла Лигадин]] 35 чемпион титул, 20 [[Футболдай Испаниядин Кубок|Испаниядин кубок]], 10 [[Футболдай Испаниядин Суперкубок|Испаниядин Суперкубок]]<ref>{{Cite news|title=Real Madrid Honours: Trophies, Titles, Cups, and Championships|author=|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/honours/football|work=Real Madrid C.F. - Web Oficial|date=|accessdate=2018-08-11|lang=en}}</ref>. Гъалибвилинни янвай голрин кьардал гьалтайла Чемпионрин Лигадин рекорд гвайди язва (13 сеферда, и турнир вадра галаз-галаз гъалибнавай тек сад тир команда, гьа чӀавуз адаз Европадин чемпионрин кубок лугьузвай тир). Deloitte тешкилатдин делилралди, 2016/17-лагьай сезонда пул къачунин дережадал гьалтайла (676,6 млн евро) «Реал» кьведлагьайди тир<ref>{{Cite web|url=https://www2.deloitte.com/uk/en/pages/sports-business-group/articles/deloitte-football-money-league.html|title=Deloitte Football Money League|author=|website=|date=январь 2018|publisher=Deloitte United Kingdom|lang=en|accessdate=2018-07-13}}</ref>. Виридалайни масан клубрикай сад я, адан мас — 4,1 млрд доллар<ref>{{Cite news|title=The World's Most Valuable Soccer Teams 2018|author=|first=|last=|url=https://www.forbes.com/sites/mikeozanian/2018/06/12/the-worlds-most-valuable-soccer-teams-2018/|work=Forbes|date=12 июня 2018|accessdate=2018-07-13|lang=en}}</ref>. == Тарих == Клубдин бине [[1902 йис]]ан [[6 март]]диз эцигнавай. Адан сифтедин тӀвар «„Мадрид“ футболдин клуб» ({{lang-es|Madrid Football Club}}) тир. [[1920 йис]]алай «Реал Мадрид» тӀвар кьунвай. Клубдин ранг лацуди я. === Формадин дегишвилер === {| style="width:50%;text-align:center;" |align=center bg color=#ffffff| | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old |pattern_ra = |pattern_sh = _RM1902 |pattern_so = _rmcf1902h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 111111 |title = 1902 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _rmcf1908h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 0047AB |title = 1911 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old_laced |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _rmcf1908h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 0047AB |title = 1914 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf1925h |pattern_b =_rmcf1925h |pattern_ra =_rmcf1925h |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000000 |socks = 000000 |title = 1925 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old_laced |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _rmcf1908h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 0047AB |title = 1926 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _band_white |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = 1931 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _old_laced |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _band_white |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = 1941 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _band_white |leftarm= FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 0047AB |title = 1954 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm= FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1955 }} | |} {| style="width:50%;text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{Football kit |pattern_la = _RM1981 |pattern_b = _RM1981 |pattern_ra = _RM1981 |pattern_sh = _RM1981 |pattern_so = _RM1981 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1980 }} | {{Football kit |pattern_la = _RM1981 |pattern_b = _rmcf8286 |pattern_ra = _RM1981 |pattern_sh = _RM1981 |pattern_so = _RM1981 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1982 }} | {{Football kit |pattern_la = _RM1981 |pattern_b = _rmcf8586h |pattern_ra = _RM1981 |pattern_sh = _RM1981 |pattern_so = _RM1981 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1984 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf8689 |pattern_b = _rmcf8689 |pattern_ra = _rmcf8689 |pattern_sh = _rmcf8689 |pattern_so = _RM1981 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1986 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf8689 |pattern_b = _rmcf8990 |pattern_ra = _rmcf8689 |pattern_sh = _rmcf8689 |pattern_so = _RM1981 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1989 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9091h |pattern_b = _rmcf9091h |pattern_ra = _rmcf9091h |pattern_sh = _rmcf9091h |pattern_so = _rmcf9091h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1990 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9091h |pattern_b = _rmcf9293h |pattern_ra = _rmcf9091h |pattern_sh = _rmcf9293h |pattern_so = _rmcf9091h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1992 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9394 |pattern_b = _rmcf9394 |pattern_ra = _rmcf9394 |pattern_sh = _rmcf9293h |pattern_so = _rmcf9394 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1993 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9495h |pattern_b = _rmcf9495h |pattern_ra = _rmcf9495h |pattern_sh = _rmcf9495h |pattern_so = _rmcf9495h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1994 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9697h |pattern_b = _rmcf9697h |pattern_ra = _rmcf9697h |pattern_sh = _rmcf9697h |pattern_so = _rmcf9495h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1996 }} |} {| style="width:50%;text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9798h |pattern_b = _rmcf9798h |pattern_ra = _rmcf9798h |pattern_sh = _rmcf9798h |pattern_so = _rmcf9495h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1997 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf9899h |pattern_b = _rmcf9899h |pattern_ra = _rmcf9899h |pattern_sh = _rmcf9899h |pattern_so = |leftarm = 9900CC |body = 9900CC |rightarm = 9900CC |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 1998 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf0001h |pattern_b = _rmcf0001h |pattern_ra = _rm0001h |pattern_sh = _rmcf0001h |pattern_so = _rmcf0304h |leftarm = 9900CC |body = 9900CC |rightarm = 9900CC |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2000 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf0102h |pattern_b = _rmcf0102h |pattern_ra = _rmcf0102h |pattern_sh = _rmcf0102h |pattern_so = _rmcf0304h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2001 }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _rmcf2002 |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2002 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf0304 |pattern_b = _rmcf0304 |pattern_ra = _rmcf0304 |pattern_sh = _rmcf0304h |pattern_so = _rmcf0304 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2003 }} | {{Football kit |pattern_la = _rm0506h |pattern_b = _rmcf0405H |pattern_ra = _rm0506h |pattern_sh = _rmcf0405h |pattern_so = _rmcf0405h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2004 }} | {{Football kit |pattern_la = _rm0506h |pattern_b = _rm0506h |pattern_ra = _rm0506h |pattern_sh = _rmcf0405h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2005 }} | {{Football kit |pattern_la = _realmadrid0607h |pattern_b = _realmadrid0607h |pattern_ra = _realmadrid0607h |pattern_sh = _realmadrid0607h |pattern_so = _realmadrid0607h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2006 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf0708h |pattern_b = _rmcf0708h |pattern_ra = _rmcf0708h |pattern_sh = _rmcf0708h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 0000FF |socks = FFFFFF |title = 2007 }} |} {| style="width:50%;text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{Football kit |pattern_la = _derbyc0910h |pattern_b = _rmcf0809h |pattern_ra = _derbyc0910h |pattern_sh = _adidasonwhite |pattern_so = _3_stripes_black |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000000 |socks = FFFFFF |title = 2008 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf0910h |pattern_b = _rmcf0910h |pattern_ra = _rmcf0910h |pattern_sh = _rmcf0910h2 |pattern_so = _realmadrid0910home |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000000 |socks = FFFFFF |title = 2009 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf1011h |pattern_b = _rmcf1011h1 |pattern_ra = _rmcf1011h |pattern_sh = _realmadrid1011home |pattern_so = _rmcf1011h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000099 |socks = FFFFFF |title = 2010 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf1112h |pattern_b = _rmcf1112h |pattern_ra = _rmcf1112h |pattern_sh = _rmcf1112h |pattern_so = _rmcf1112h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2011 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf1213h2 |pattern_b = _rmcf1213h4 |pattern_ra = _rmcf1213h2 |pattern_sh = _rmcf1213h |pattern_so = _rmcf1213h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2012 }} | {{Football kit |pattern_la = _rmcf1314h2 |pattern_b = _rmcf1314h |pattern_ra = _rmcf1314h2 |pattern_sh = _realmadrid1314home |pattern_so = _rmcf1314h2 |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = 2013 }} | {{Football kit |alt = | pattern_la=_realmadrid1415h | pattern_b=_realmadridcf1415h | pattern_ra=_realmadrid1415h | pattern_so=_realmadrid1415h | pattern_sh=_realmadrid1415h | leftarm=FFFFFF | body=FFFFFF | rightarm=FFFFFF | shorts=FFFFFF | socks=FFFFFF | title = 2014 }} | {{Football kit |align = right |pattern_la = _rmcf1516h |pattern_b = _rmcf1516h |pattern_ra = _rmcf1516h |pattern_sh = _rmcf1516h |pattern_so = _rmcf1516h |leftarm = _rmcf1516h |body = _rmcf1516h |rightarm = _rmcf1516h |shorts = _rmcf1516h |socks = _rmcf1516h |title = 2015 }} | {{Football kit |align = right | pattern_la = _realmadrid1617h | pattern_b = _realmadrid1617h | pattern_ra = _realmadrid1617h | pattern_sh = _realmadrid1617h | pattern_so = _realmadrid1617h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = |title = 2016 }} | {{Football kit |align = right | pattern_la = _realmadrid1718h | pattern_b = _realmadrid1718h | pattern_ra = _realmadrid1718h | pattern_sh = _realmadrid1718h | pattern_so = _realmadrid1718h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = |title = 2017 }} |} {| style="text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{Football kit |align = right | pattern_la = _realmadrid1819h | pattern_b = _realmadrid1819h | pattern_ra = _realmadrid1819h | pattern_sh = _realmadrid1819h | pattern_so = _realmadrid1819h | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF |title = 2018 }} |} == Рекордар == {{main|«Реал Мадрид» ФК-дин статистикани рекордар}} === Командадин рекордар === ''2018-лагьай йисан 26-лагьай майдин малуматралди.'' * Чемпионрин Лигада 14-ра винел пад къачуна. * Чемпионрин Лигада 3-ра галаз-галаз винел пад къачуна. * Чемпионрин Лигадин матчра 278-ра винел акьалтна. * Чемпионрин Лигада «Реалди» 32 галаз-галаз физвай матчда голар язва. * Адахъ 35 Испаниядин чемпионрин титул гва. * Испаниядин чемпионатда са сезондин къене ада 121 гол яна. * 73 галаз-галаз физвай матчда «Реалди» садра кьванни гол яна<ref>{{Cite web|url=https://www.championat.com/football/news-2906836-rezultativnaja-serija-reala-prervalas-na-74-m-matche.html|title="Реалдин" результат авай серия 74-лагьай матчдал акъваз хьана.|author=|website=|description=Бразилиядин "Сантос"ди 60-лагьай йисарин сифте кьиле арадал гъанвай дуьньядин рекорд мадридвийривай тикрариз хьана, амма и агалкьуна абурувай виниз агакьариз хьанач|date=21 сентября 2017|publisher=}}</ref> === Къугъвадайбурн рекордар === ''2017-лагьай йисан 6-лагьай декабрдин малуматралди.'' [[Криштиану Роналду]] — [[УЕФА-дин Чемпионрин Лига]]да са сезондин къене 17 гол яна. [[Криштиану Роналду]] — [[УЕФА-дин Чемпионрин Лига]]дин кӀватӀалрин дережадал 11 гол яна. [[Криштиану Роналду]] — са [[УЕФА-дин Чемпионрин Лига]]дин календардин йисан къене 19 гол яна. == Агалкьунар == * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин чемпионат|Испаниядин чемпион]] (35): 1931/32; 1932/33; 1953/54; 1954/55; 1956/57; 1957/58; 1960/61; 1961/62; 1962/63; 1963/64; 1964/65; 1966/67; 1967/68; 1968/69; 1971/72; 1974/75; 1975/76; 1977/78; 1978/79; 1979/80; 1985/86; 1986/87; 1987/88; 1988/89; 1989/90; 1994/95; 1996/97; 2000/01; 2002/03; 2006/07; 2007/08; 2011/12; 2016/17; 2019/20; 2021/22 * {{Испаниядин пайдах|20px}} Испаниядин вице-чемпион (24): 1929; 1933/34; 1934/35; 1935/36; 1941/42; 1944/45; 1958/59; 1959/60; 1965/66; 1980/81; 1982/83; 1983/84; 1991/92; 1992/93; 1998/99; 2004/05; 2005/06; 2008/09; 2009/10; 2010/11; 2012/13; 2014/15; 2015/16; 2020/21 * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин Кубок|Испаниядин Кубок]] гвай кас (20): 1905; 1906; 1907; 1908; 1917; 1934; 1936; 1946; 1947; 1961/62; 1969/70; 1973/74; 1974/75; 1979/80; 1981/82; 1988/89; 1992/93; 2010/11; 2013/14; 2022/23 * {{Испаниядин пайдах|20px}} Испаниядин Кубокдин финалист (20): 1903; 1916; 1918; 1924; 1929; 1930; 1933; 1940; 1943; 1958; 1959/60; 1960/61; 1967/1968; 1978/79; 1982/83; 1989/90; 1991/92; 2001/02; 2003/04; 2012/13 * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин Лигадин Кубок|Лигадин Кубок]] гвай кас (1): 1984/85 * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин Суперкубок|Испаниядин Суперкубок]] гвай кас (12): 1988; 1989; 1990; 1993; 1997; 2001; 2003; 2008; 2012; 2017; 2019/20; 2021/22 * {{Европадин пайдах|20px}} Европадин Чемпионрин Кубок / [[УЕФА-дин Чемпионрин Лига]]-дин гъалиб (14): 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1966, 1998, 2000, 2002, 2014, 2016, 2017, 2018, 2022 * {{Европадин пайдах|20px}} [[Лига Европа УЕФА|УЕФА-дин Кубок]] гвай кас (2): 1985, 1986 * {{Европадин пайдах|20px}} [[УЕФА-дин кубокрин сагьибрин Кубок]] финалист (2): 1970/71, 1982/83 * {{Европадин пайдах|20px}} [[УЕФА-дин Суперкубок]] гвай кас (5): 2002, 2014, 2016, 2017, 2022 * {{Ччилин пайдах|20px}} [[Футболдай континентрин арада авай кубок|Континентрин арада авай кубок]] гвай кас (3): 1960, 1998, 2002 * {{Ччилин пайдах|20px}} [[Футболдай ФИФА-дин дуьньядин клубрин чемпионат|Дуьньядин клубрин чемпионат]] гъалиб (5): 2014, 2016, 2017, 2018, 2022 == ТӀвар-ван авай футболхъанар == # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Рауль Гонсалес Бланко|Рауль Гонсалес]] — 741 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Икер Касильяс]] — 725 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Мануэль Санчис]] — 710 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Серхио Рамос]] — 671 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Карлос Сантильяна]] — 645 къугъун # {{Франциядин пайдах|20px}} '''[[Карим Бензема]]''' — 610 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Фернандо Йерро]] — 601 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Франсиско Хенто]] — 601 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Хосе Антонио Камачо]] — 577 къугъун # {{Испаниядин пайдах|20px}} «[[Пирри]]» — 561 къугъун ;Бомбардирар # {{Португалиядин пайдах|20px}} [[Криштиану Роналду]] — 450 гол # {{Франциядин пайдах|20px}} '''[[Карим Бензема]]''' — 324 гол # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Рауль Гонсалес Бланко|Рауль Гонсалес]] — 323 гол # {{Аргентинадин пайдах|20px}}{{Колумбиядин пайдах|20px}}{{Испаниядин пайдах|20px}} [[Альфредо Ди Стефано]] — 308 гол # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Карлос Сантильяна]] — 290 гол # {{Венгриядин пайдах|20px}}{{Испаниядин пайдах|20px}} [[Ференц Пушкаш]] — 242 гол # {{Мексикадин пайдах|20px}} [[Уго Санчес]] — 208 гол # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Франсиско Хенто]] — 182 гол # {{Испаниядин пайдах|20px}} «[[Пирри]]» — 172 гол # {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Эмилио Бутрагеньо]] — 171 гол == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * [http://www.realmadrid.com/ Официал сайт]{{ref-es}}{{ref-en}}{{ref-fr}}{{ref-pt}}{{ref-zh}}{{ref-ja}} {{Къецепатан элячӀунар}} [[Категория:Испаниядин футболдин клубар]] lmap682qgb6gnjw3m4j7axk1rsl58jj 0 14216 99469 97115 2026-09-29T15:21:37Z Makenzis 6524 99469 wikitext text/x-wiki {{Футболдин клуб |тӀвар={{Испаниядин пайдах}} Атлетико Мадрид |логотип= [[Файл:FC Atletico Madrid Logo.svg|160px]] |бине эцигун=[[1903]] |тамам тӀвар=Club Atlético de Madrid |лакӀаб=''матрасники (Colchoneros), красно-белые (Los Rojiblancos), индейцы (Indios)'' |стадион=[[Ванда Метрополитано]], [[Мадрид]], [[Испания]] |гьакьунин кьадар=67 703 |сагьиб={{Испаниядин пайдах|20px}} Мигель Анхель Хиль Марин (51 %) <br>{{Испаниядин пайдах|20px}} [[Энрике Сересо]] (19 %) |президент={{Испаниядин пайдах|20px}} [[Энрике Сересо]] |тренер={{Аргентинадин пайдах|20px}} [[Диего Симеоне]] |капитан={{Испаниядин пайдах|20px}} [[Коке]] |рейтинг=[[УЕФА]]: '''10-й''' |акъажун=[[Футболдай Испаниядин чемпионат|Испаниядин Примера]] |сезон=2025/26 |чка= '''4-й''' | pattern_la1 = _atlmadrid2425h | pattern_b1 = _atlmadrid2425h | pattern_ra1 = _atlmadrid2425h | pattern_sh1 = _atlmadrid2425h | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 0000E8 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _atlmadrid2425a | pattern_b2 = _atlmadrid2425a | pattern_ra2 = _atlmadrid2425a | pattern_sh2 = _atlmadrid2425a | pattern_so2 = | leftarm2 = C1D3E1 | body2 = C1D3E1 | rightarm2 = C1D3E1 | shorts2 = C1D3E1 | socks2 = C1D3E1 | pattern_la3 = _atletico2425t | pattern_b3 = _atletico2425t | pattern_ra3 = _atletico2425t | pattern_sh3 = _atletico2425t | leftarm3 = 0D1C45 | body3 = 0D1C45 | rightarm3 = 0D1C45 | shorts3 = 0D1C45 | socks3 = 0D1C45 }} «Атле́тико Мадри́д» ({{lang-es|Club Atlético de Madrid}}) — [[Мадрид]]дин са тӀвар алай автоном жемятдай тир [[Испания]]дин пешекарвилин футболдин клуб я. Ам 1903 йисан 26 апрелдиз туькӀуьрнава. «Ванда Метрополитано» адан кӀвалин стадион язва. [[Футболдай Испаниядин чемпионат 2020/2021|Алай чӀаван Испаниядин]] чемпион язва. == Тарих == «Атлетико» цӀусадра Испаниядин чемпион, цӀудра Испаниядин Кубокдин сагьиб, пудра УЕФА-дин Европадин Лигада (2009/10, 2011/12 ва 2017/18 сезонра) винел пад къачурди язва. ГьакӀни абур пуд сеферда Чемпионрин Кубокдин/Лигадин финалра къугъвана. 2021 йисан 19 апрелдиз Суперлига туькӀуьрнавай 12 Европадин клубдин гьисабдик «Атлетикони» квайди малум хьана. == Агалкьунар == * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин чемпионат|Испаниядин чемпион]] (11): 1939/40, 1940/41, 1949/50, 1950/51, 1965/66, 1969/70, 1972/73, 1976/77, 1995/96, 2013/14, 2020/21 * {{Испаниядин пайдах|20px}} Испаниядин вице-чемпион (10): 1943/44, 1957/58, 1960/61, 1962/63, 1964/65, 1973/74, 1984/85, 1990/91, 2017/18, 2018/19 * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин чемпионат (Сегунда)|Испаниядин Сегундадин чемпион]] (1): 2001/02 * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин Кубок|Испаниядин Кубок]] гвай кас (10): 1959/60, 1960/61, 1964/65, 1971/72, 1975/76, 1984/85, 1990/91, 1991/92, 1995/96, 2012/13 * {{Испаниядин пайдах|20px}} Испаниядин Кубокдин финалист (9): 1921, 1926, 1956, 1963/64, 1974/75, 1986/87, 1998/99, 1999/00, 2009/10 * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин Лигадин Кубок|Лигадин Кубок]] финалист (2): 1983/84, 1984/85 * {{Испаниядин пайдах|20px}} [[Футболдай Испаниядин Суперкубок|Испаниядин Суперкубок]] гвай кас (2): 1985, 2014 * {{Европадин пайдах|20px}} Европадин Чемпионрин Кубок / [[УЕФА-дин Чемпионрин Лига]]-дин финалист (3): 1973/74, 2013/14, 2015/16 * {{Европадин пайдах|20px}} [[Лига Европа УЕФА|УЕФА-дин Кубок]] гвай кас (3): 2009/10, 2011/12, 2017/18 * {{Европадин пайдах|20px}} [[УЕФА-дин Кубокдин гвай касардин кубок]] гвай кас (1): 1961/62 * {{Европадин пайдах|20px}} УЕФА-дин Кубокдин гвай касардин кубок финалист (2): 1962/63, 1985/86 * {{Европадин пайдах|20px}} [[Интертото кубок]]дин гвай кас (1): 2007 * {{Европадин пайдах|20px}} [[УЕФА-дин Суперкубок]] гвай кас (3): 2010, 2012, 2018 * {{Ччилин пайдах|20px}} [[Футболдай континентрин арада авай кубок|Континентрин арада авай кубок]] гвай кас (1): 1974 == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{Къецепатан элячӀунар}} [[Категория:Испаниядин футболдин клубар]] [[Категория:Мадриддин спортдин клубар]] lpec1wqa7pi43zm0desy8aul1ffa23a 0 17572 99476 99333 2026-09-30T10:20:34Z Хьажидауд 12986 Перенаправление изменено с [[Къийихуьр]] на [[Къайихуьр]] 99476 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Къайихуьр]] b6d1hm2aod9tgiaig5qspivvxwab8vk 0 17617 99474 2026-09-30T10:18:43Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Къийихуьр]] макъаладин тӀвар [[Къайихуьр]] -диз масакӀа хъувуна 99474 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Къайихуьр]] b6d1hm2aod9tgiaig5qspivvxwab8vk 0 17618 99480 2026-09-30T10:24:25Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Аваран хъишлах]] макъаладин тӀвар [[Аваран уба]] -диз масакӀа хъувуна 99480 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Аваран уба]] ph8myd4o9ht2v2d1c8y82eo84v489um 0 17619 99484 2026-09-30T10:35:00Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Агъа Калунхуьр]] макъаладин тӀвар [[Кама Калунхуьр]] -диз масакӀа хъувуна 99484 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Кама Калунхуьр]] 1bcrba0tp8rheruane31tzy6rnbn0cc 0 17620 99488 2026-09-30T10:36:06Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Агъа Манкъулидхуьр]] макъаладин тӀвар [[Кама Макъудхуьр]] -диз масакӀа хъувуна 99488 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Кама Макъудхуьр]] gx4e4wet5d3cuverygd6hjlt4a156i1 0 17621 99491 2026-09-30T10:38:37Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Бидиркъеле]] макъаладин тӀвар [[ПIитIиргъала]] -диз масакӀа хъувуна 99491 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[ПIитIиргъала]] nhc1deqg53wy0p8pehy1u9cg0wn6wye 0 17622 99493 2026-09-30T10:40:15Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Чпир]] макъаладин тӀвар [[Чипир]] -диз масакӀа хъувуна 99493 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Чипир]] smujp31f1f4z3njd9hkh3x7eg7uak50 0 17623 99496 2026-09-30T10:42:44Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Илихъ]] макъаладин тӀвар [[Элихъ]] -диз масакӀа хъувуна 99496 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Элихъ]] j8s2bn1asx5y47vggoxoassxyl5vm16 0 17624 99498 2026-09-30T10:43:50Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[ГъенервацӀ]] макъаладин тӀвар [[Гъенер]] -диз масакӀа хъувуна 99498 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Гъенер]] 5i73bpglswc3rrqzqq4m8lwnccerhyd 0 17625 99502 2026-09-30T10:45:41Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[ГуьндуьзкӀеле]] макъаладин тӀвар [[ГуьнедкӀеле]] -диз масакӀа хъувуна 99502 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[ГуьнедкӀеле]] i5evi7nlfu31hnsl0wt513ngywzewpl 0 17626 99505 2026-09-30T10:56:05Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Худат]] макъаладин тӀвар [[Хтар]] -диз масакӀа хъувуна 99505 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Хтар]] 4ie3tz2xbfi99y6gpx5hhpdvxlm9ope 0 17627 99507 2026-09-30T10:59:04Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Къуба]] макъаладин тӀвар [[Гъала]] -диз масакӀа хъувуна 99507 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Гъала]] fdtq69a6zg7oovwdirr78p0urtiiljt 0 17628 99510 2026-09-30T11:02:34Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Индия]] макъаладин тӀвар, ракъурун тун тавуна [[Гьиндистан]] -диз масакӀа хъувуна 99510 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Гьиндистан]] 6okbq3qvmghpvzgo1rkdjcpnzj2gay6 1 17629 99512 2026-09-30T11:02:34Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Веревирд авун:Индия]] макъаладин тӀвар [[Веревирд авун:Гьиндистан]] -диз масакӀа хъувуна 99512 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Веревирд авун:Гьиндистан]] 1cz6zhodskxsz3ivwbq7hxcreazuh46 0 17630 99516 2026-09-30T11:10:06Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Пакистан]] макъаладин тӀвар [[Пекъистан]] -диз масакӀа хъувуна 99516 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Пекъистан]] sr35t8ldiv3eemy1aflqjn8z2m14t88 0 17631 99518 2026-09-30T11:10:49Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Узбекистан]] макъаладин тӀвар [[Уьзбекистан]] -диз масакӀа хъувуна 99518 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Уьзбекистан]] p0ytocqwl1qt1ddbo8hwezvnbx8jhfn 0 17632 99521 2026-09-30T11:12:58Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Гуржистан]] макъаладин тӀвар [[Гуьржистан]] -диз масакӀа хъувуна 99521 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Гуьржистан]] 6pl99lawyjxtwci89iy77f05u8e01mf 1 17633 99523 2026-09-30T11:12:58Z Хьажидауд 12986 Хьажидауд [[Веревирд авун:Гуржистан]] макъаладин тӀвар [[Веревирд авун:Гуьржистан]] -диз масакӀа хъувуна 99523 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Веревирд авун:Гуьржистан]] gyu9aupdcqwh37jt4fe0im7hi8ko86r