Wikipedia
lgwiki
https://lg.wikipedia.org/wiki/Olupapula_Olusooka
MediaWiki 1.47.0-wmf.2
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Harriet Anena
0
9777
51843
45924
2026-05-19T09:04:16Z
Nambogo Catharine
6408
Nterezezza mu mpandiika #WikiGap2026inUganda
51843
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard"
! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn" style="display:inline;">Ber (Harriet) Anena</div>
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Portrait_of_Harriet_Anena.jpg|frameless]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="line-height:1.2em; padding-right:0.65em;" |Yazaalibwa
| class="infobox-data" style="line-height:1.4em;" |Harriet Anena<br /><br />[[:en:Gulu_District|Disitulikiti y'e Gulu]], Uganda
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="line-height:1.2em; padding-right:0.65em;" |Omulimu
| class="infobox-data role" style="line-height:1.4em;" |Muwandiisi
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="line-height:1.2em; padding-right:0.65em;" |Obuyigirize
| class="infobox-data" style="line-height:1.4em;" |[[:en:Makerere_University|Yunivasite y'e Makerere]]<br /><br />(Diguli esooka [[:en:Mass_Communication|mu mawulire)]]<br /><br />([[:en:Master_of_Arts|Master of Arts]] in human rights)
[[:en:Columbia_University|Columbia University]]<br /><br />(MFA Writing, [[:en:Creative_Nonfiction|Creative Nonfiction]])
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="line-height:1.2em; padding-right:0.65em;" |Ekika ky'obutabo bw'awandiika
| class="infobox-data category" style="line-height:1.4em;" |Ebitontome, ebiyiiye, ebyaliwo
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="line-height:1.2em; padding-right:0.65em;" |Emirimu gyeyakola
| class="infobox-data" style="line-height:1.4em;" |''A Nation In Labour'' (2015)
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="line-height:1.2em; padding-right:0.65em;" |Awaadi zeyafuna
| class="infobox-data" style="line-height:1.4em;" |2018 [[:en:Creative_Nonfiction|Wole Soyinka Prize for Literature in Africa]]
|-
! colspan="2" class="infobox-header" |Website
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" style="line-height:1.4em;" |<span class="url">[https://beranena.com/ beranena.com]</span>
|}
'''Ber Anena''' yazaalibwa era yafulumizibwa nga '''Harriet Anena'''<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.amesall.rutgers.edu/global-africa/symposium/2022-symposium/participants-2022/participant-2022/136-2022-artists/566-anena-ber |access-date=2023-03-24 |archive-date=2023-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201225403/https://amesall.rutgers.edu/global-africa/symposium/2022-symposium/participants-2022/participant-2022/136-2022-artists/566-anena-ber |url-status=dead }}</ref> Munnayuganda, muwandiisi, era muyimbi ng'ebiwandiiko bye mulimu ebitontome, ebiyiiye, n'ebyabaawo. Ye muwandiisi w'ebitontome bya, ''A Nation In Labour'', ebyafulumizibwa mu 2015,<ref name="somanystories">{{Cite web |url=http://somanystories.ug/reviews/2015/02/book-review-nation-labour-three-voices-one-book |title=Archive copy |access-date=2023-03-24 |archive-date=2016-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160503055425/http://somanystories.ug/reviews/2015/02/book-review-nation-labour-three-voices-one-book |url-status=dead }}</ref> era kawangula ekirabo mu 2018 ekya [[:en:Wole_Soyinka_Prize_for_Literature_in_Africa|Wole Soyinka Prize for Literature in Africa]].<ref>https://www.premiumtimesng.com/entertainment/artsbooks/300293-nigerian-professor-ugandan-win-wole-soyinka-prize-for-literature.html</ref> Aba ''[[:en:The_Economist|The Economist]]'' bannyonyola ebitontome by nga "ebijjudde omukwano oguwamba n'olutalo".<ref>https://www.economist.com/prospero/2019/08/23/the-writers-breathing-fresh-life-into-ugandan-literature</ref>
== Obuto bwe n'emisomo gye ==
Anena yazaalibwa abazadde okuva mu [[:en:Acholi_people|Acholi]] era n'akulira mu [[:en:Gulu_District|Disitulikiti y'e Gulu]] mu Uganda.<ref name="shortstorydayafrica.org">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://shortstorydayafrica.org/news/for-me-life-is-political |access-date=2023-03-24 |archive-date=2023-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324195053/http://shortstorydayafrica.org/news/for-me-life-is-political |url-status=dead }}</ref> Yakulira mu byasa by'entala ebiri ezaaliwo omuli abayeekera ba [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord's Resistance Army]], esuula ey'asibukamu okuwandiika kwe okwasooka. Anena yasomera ku [[Gulu (disitulikit)|Gulu]] Public Primary School, Sacred Heart Secondary School, ne Gulu Central High School. Yatikkirwa Diguli mu by'empuliziganya eya Bachelor of [[:en:Mass_communication|Mass Communication]] degree okuva ku [[:en:Makerere_University|Makerere University]] mu 2010 era n'amaliriza Diguli ye ey'okubiri mu ku lwanirira eddembe ly'obuntu eya Master of Arts degree in human rights fokuva mu Yunivasit y'emu mu 2018.<ref name="monitor">http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/making-budding-poet/-/691232/2615400/-/11yvvy0z/-/index.html</ref> Asoma MFA Writing program ku [[:en:Columbia_University|Columbia University]] mu New York.<ref>https://www.theatlantic.com/education/archive/2019/07/columbia-costs-mfa/593215/</ref><ref>https://www.theatlantic.com/education/archive/2019/07/columbia-costs-mfa/593215/</ref>
== Emirimu gye egy'obunnamawulire ==
Anena yakola ng'omuwandiisi, omusunsuzi, n'omumyuka w'omusunsuzi w'amawulire mu ''[[:en:Daily_Monitor|Daily Monitor]]'' okuva mu 2009 okutuusa mu Gwomwenda 2014.<ref>https://itanile.org/harriet-anena-writing-father-uncomfortable/</ref> Yegatta ku African Centre for Media Excellence mu 2014 ng'ayakola nga munnamawulire, munnamawulire w'okunoonyereza, akwasaganya pulogulaamu era pulodusa w'ebiteekebwa ku mutimbagano okutuusa 2019. Mu Gwomunaana 2019, Anena yegatta ku ''Columbia Journal'' ng'omusunsuzi w'ebiteekebwa ku mutimbagano. Emboozi ze mu mawulire zifulumiziddwa mu mpapula za ''Daily Monitor'',<ref name="mo-n-itor">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.monitor.co.ug/OpEd/Commentary/If-Uganda--divorced--colonialism--why-are-we-on/-/689364/1629784/-/113668rz/-/index.html |access-date=2023-03-24 |archive-date=2018-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181120222527/https://www.monitor.co.ug/OpEd/Commentary/If-Uganda--divorced--colonialism--why-are-we-on/-/689364/1629784/-/113668rz/-/index.html |url-status=dead }}</ref><ref name="mo-n-i-tor">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.monitor.co.ug/OpEd/Commentary/If-Uganda--divorced--colonialism--why-are-we-on/-/689364/1629784/-/113668rz/-/index.html |access-date=2023-03-24 |archive-date=2018-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181120222527/https://www.monitor.co.ug/OpEd/Commentary/If-Uganda--divorced--colonialism--why-are-we-on/-/689364/1629784/-/113668rz/-/index.html |url-status=dead }}</ref> ''[[:en:New_Vision|New Vision]]'', ''[[:en:The_Observer_(Uganda)|The Observer]]'', ''[[:en:Columbia_Journal|Columbia Journal]]'', ''[[:en:The_Atlantic|The Atlantic]]'' ne ''[[:en:Popula|Popula]]''. Asomeseza abayizi abasoma amwulire okukuguka mu kuwandiika ku [[:en:Islamic_University_in_Uganda|Islamic University in Uganda]].<ref>https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/anena-s-poetry-wins-wole-soyinka-prize-1409428</ref>
== Okuwandiika kwe ==
Anena yawandiika ekitontome kye ekyasooka, "The plight of the Acholi child", mu 2003.<ref>https://writivism.org/2018/10/14/uganda-at-56-2000-2009/</ref> ky'awangula empaka z'okuwandiika ezaali zitegekeddwa bannaddiini aba Acholi Religious Leaders Peace Initiative era ky'ayambako okumukuumira basale ye mu misomo gye egya A-Levo. Yetabamu musomo gwa 2013 Caine Prize ogwategekebwa mu Uganda, era olugro lwe olwa "Watchdog Games" lw'afulumizibwa mu bitontome ''A Memory This Size and Other Stories: The Caine Prize for African Writing, 2013''.<ref name="m-o-nit-or">http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Caine-prize-anthology-launched/-/691232/1759300/-/oh9h7l/-/index.html</ref> Mu 2013, yali omu ku baali bavuganya ku kirabo "[[Ghana]] Poetry prize" olw'ekitontome kye "We Arise".<ref name="poetryfoundationghana">http://www.poetryfoundationghana.org/index.php/en/featured/poetry-news/item/800-shortlist-for-ghana-poetry-prize-2013-released</ref>
''A Nation In Labour'', akafulumizibwa mu 2015, ke kaali akatabo ke akasooka okufulumizibwa,<ref name="magunga">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.magunga.com/a-nation-in-labour |access-date=2023-03-24 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402101202/http://www.magunga.com/a-nation-in-labour/ |url-status=dead }}</ref> Olupapula lwa The ''New Vision'' lw'awandiika nti "ebitontome bya Anena bigya kuleka ng'okyayagala."<ref>https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1427988/book-review-nation-labour</ref>. Ebitontome bya Anena bilabula ku by'obuwangwa ebikyusiddwa nga bayita mu kugunjula. Buli kitundu ku biwandiikibwa ky'ongera kubbika ebikolwa eby'obuntu mu maloboozi."<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://wawabookreview.com/2015/10/27/rhetoric-of-pain-and-other-resources/ |access-date=2023-03-24 |archive-date=2018-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181209124239/http://wawabookreview.com/2015/10/27/rhetoric-of-pain-and-other-resources/ |url-status=dead }}</ref>
Mu Gwekkuminogumu 2018, ''A Nation In Labour'' yateekebwa mu lukalala lwa biennial [[:en:Wole_Soyinka_Prize_for_Literature_in_Africa|Wole Soyinka Prize for Literature in Africa]], wamu n'ebitontome bya [[:en:Tanure_Ojaide|Tanure Ojaide]] ne Servio Gbadamosi.<ref>https://www.pmnewsnigeria.com/2018/11/03/nine-african-poets-shortlisted-for-2018-wole-soyinka-prize-for-literature/</ref><ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/9-african-poets-on-2018-wole-soyinka-prize-for-literature-list.html</ref><ref>https://www.thecable.ng/arena-ojaide-gbadamosi-shortlisted-for-wole-soyinka-prize-for-literature</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.jamesmurua.com/wole-soyinka-prize-for-literature-2018-shortlist-announced/ |access-date=2023-03-24 |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327102046/http://www.jamesmurua.com/wole-soyinka-prize-for-literature-2018-shortlist-announced/ |url-status=dead }}</ref> Nga 9 Ogwekkuminebiri 2018, ku mukolo gw'okujaguza ogwategekebwa mu [[:en:Lagos|Lagos]], Nigeria, Anena ne Ojaide balangirirwa nga abawanguzi. Empaka z'alamulwa [[:en:Toyin_Falola|Toyin Falola]], Olu Obafemi ne [[:en:Margaret_Busby|Margaret Busby]].<ref>https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/ugandan-poet-longlisted-for-wole-soyinka-prize-1406272</ref> Awaadi yalangirirwa Nobel Laureate, Pulofeesa [[:en:Wole_Soyinka|Wole Soyinka]].<ref>https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/ugandan-poet-longlisted-for-wole-soyinka-prize-1406272</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1491013/ugandan-wins-2018-wole-soyinka-prize-literature</ref><ref>https://www.softpower.ug/ugandan-author-harriet-anena-wins-2018-wole-soyinka-prize/</ref>
Emirimu gye gilabikira mu 2019 ''[[:en:New_Daughters_of_Africa|New Daughters of Africa]]: An International Anthology of Writing by Women of African Descent'',<ref>{{Cite web |url=https://myriadeditions.com/books/new-daughters-of-africa/#:~:text=New%20Daughters%20of%20Africa%3A%20An%20International%20Anthology%20of,Africa%2C%20published%2025%20years%20ago%20to%20global%20acclaim |title=Archive copy |access-date=2023-03-24 |archive-date=2023-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324195054/https://myriadeditions.com/books/new-daughters-of-africa/#:~:text=New%20Daughters%20of%20Africa%3A%20An%20International%20Anthology%20of,Africa%2C%20published%2025%20years%20ago%20to%20global%20acclaim |url-status=dead }}</ref> akasunsulwa Margaret Busby.
== Awaadi z'eyawangula ==
Mu Gwekkuminebiri 2018, Harriet Anena ye yawangula ekirabo kya 2018 [[:en:Wole_Soyinka_Prize_for_Literature_in_Africa|Wole Soyinka Prize for Literature in Africa]] olw'akatabo ke ''A Nation in Labour'', akafulumizibwa mu 2015.<ref>http://www.pmldaily.com/news/2018/12/ugandas-harriet-anena-of-acugandas-harriet-anena-wins-wole-soyinka-prize-for-literature-in-africa-2018me-wins-wole-soyinka-prize-for-literature-in-africa.html</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://edge.ug/2018/12/10/ugandan-writer-harriet-anena-wins-wole-soyinka-literature-prize/ |access-date=2023-03-24 |archive-date=2019-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402130911/http://edge.ug/2018/12/10/ugandan-writer-harriet-anena-wins-wole-soyinka-literature-prize/ |url-status=dead }}</ref> Ekirabo yakiwangula ne Pulofeesa [[:en:Tanure_Ojaide|Tanure Ojaide]]. Anena Awaadi ye yagifunira ku mukolo mu Lagos, Nigeria, ogwaliko [[:en:Wole_Soyinka|Wole Soyinka]], omuwandiiso eyasooka mu Africa, ng'ono elinnya ly'engule mwe lyagibwa. Awaadi ya Wole Soyinka Prize for Literature "pan-African writing prize awarded biennially to the best literary work produced by an African".<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Ugandan-author-Anena-Soyinka-Literature-Ojaide-prize/688334-4888872-o5j6ad/index.html</ref>
Olugero lwa Anena "Dancing with Ma" lwateekebwa ku lukala lw'empaka za 2018 [[:en:Commonwealth_Short_Story_Prize|Commonwealth Short Story Prize]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.commonwealthwriters.org/2018-cssp-shortlist/ |access-date=2023-03-24 |archive-date=2022-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221225191856/https://www.commonwealthwriters.org/2018-cssp-shortlist/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/ugandan-writer-shortlisted-for-commonwealth-prize-1395662</ref> Mu 2017 ne 2018, olugero lwe olwa, "The Satans Inside My Jimmy" ne "Waiting", n'azo zateekebwa mu mpaka za Short Story Day Africa Prize.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://shortstorydayafrica.org/books |access-date=2023-03-24 |archive-date=2023-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426141215/http://shortstorydayafrica.org/books/ |url-status=dead }}</ref>
== Emirimu gye egy'afulumizibwa ==
=== Ebitontome ===
*
=== Ebitontome eby'alondebwa ===
* "Forgiveness" and "We Arise", in <cite class="citation book cs1" id="CITEREFBeverley_Nambozo_Nsengiyunva2014">''A Thousand Voices Rising: An anthology of contemporary African poetry''. BN Poetry Foundation. ISBN <nowiki><bdi>978-9970-9234-0-3</bdi></nowiki>.</cite>
* [https://web.archive.org/web/20180824230041/http://enkare.org/sharing-man-country-harriet-anena/ "Sharing My Man With A Country"] in ''Enkare Review'', 15 Ogwomwenda 2016
* [https://web.archive.org/web/20191101081328/http://africanwriterstrust.org/wp-content/uploads/2013/03/suubi.pdf "I Died Alive"] Archived 2019-11-01 at the Wayback Machine in ''The Suubi Collection'' (2013)
=== Emboozi ennyimpi ez'alondebwa ===
* "[https://web.archive.org/web/20230426141215/http://shortstorydayafrica.org/books/ The Satans Inside My Jimmy]" in ''Hotel Africa: New Short Fiction from Africa'', 2019
* [https://www.addastories.org/dancing-with-ma/ "Dancing with Ma"] in ''adda'', 2018
* "[https://web.archive.org/web/20230426141215/http://shortstorydayafrica.org/books/ Waiting]" in ''ID: New Short Fiction from Africa'', 2018
* [http://somanystories.ug/features/short-stories/2014/07/dogs-hungry-harriet-anena "The Dogs Are Hungry "] in ''Sooo Many Stories'', 2014
* [http://bookslive.co.za/blog/2014/05/02/writivism-flash-fiction-friday-early-for-nwacheta-games-of-guilt-a-question-of-underwear-and-the-axe/ "The Axe"] in ''Bookslive,'' 2014.
=== Emboozi ez'alondebwa ===
* "[https://web.archive.org/web/20211215105037/http://columbiajournal.org/review-no-roses-from-my-mouth-by-dr-stella-nyanzi/#:~:text=Review%3A%20No%20Roses%20from%20My%20Mouth%20by%20Dr.,thorny%20as%20the%20writing%20that%20got%20her%20imprisoned. Review: No Roses from My Mouth by Dr Stella Nyanzi]", ''Columbia Journal'', 25 Ogwokubiri 2020
* [https://www.monitor.co.ug/News/National/Strange-men-stronger-sex-weaker-sex-rape/688334-5415008-3lnj18/index.html "Strange that men, the stronger sex, should become weaker sex in rape"], ''Daily Monitor'', 12 Ogusooka 2020
* [https://www.theatlantic.com/education/archive/2019/07/columbia-costs-mfa/593215/ "I’m Emptying My Bank Account to Go to Columbia"], ''The Atlantic'', 18 Ogwomusanvu 2019
* [https://anenah.wordpress.com/2019/06/15/for-dr-stella-nyanzi-i-plead-guilty-to-silence/ "For Dr. Stella Nyanzi: I Plead Guilty to Silence"], ''Journeys Within'', 15 Ogwomukaaga 2019
* [https://anenah.wordpress.com/2019/02/12/misscurvyuganda-heres-why-we-are-cutting-the-tree-and-ignoring-the-roots/ "#MissCurvyUganda: Here’s why we are cutting the tree and ignoring the roots"], ''Journeys Within'', 12 Ogwokubiri 2019
* [https://popula.com/2018/10/18/a-sack-of-cash/ "A Sack of Cash: When President Museveni Makes it Rain"], ''Popula'', 18 Ogwekkumi 2018
* [https://popula.com/2018/09/20/the-end-of-allowing/ "The End of Allowing: Bobi Wine, Bebe Cool and Uganda's Bottle Revolution"], ''Popula'', 20 Ogwomwenda 2018
* [https://web.archive.org/web/20190427114017/https://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Mr-President--how-much-do-you-know-about--conflict-resolution-/689844-2029612-igib7a/index.html "Mr President, how much do you know about conflict resolution?"], ''Daily Monitor'', 13 Ogwekkumi 2013
* [https://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Gen-Sejusa--you-owe-my-people-an-apology/689844-2121250-gf98wv/index.html "Gen Sejusa, you owe my people an apology"], ''Daily Monitor'', 22 Ogwekkuminebiri 2013
* [http://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Child-labour-should-be-a-concern-for-all/-/689844/1734666/-/r4rjen/-/index.html "Child labour should be a concern for all"], ''Daily Monitor'', 31 Ogwokusatu 2013.
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwamu by'ebweru wa Wikipediya ==
* [https://anenah.wordpress.com/ Omukutu gwa website omutongole]
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Anena, Harriet}}
27pyz3rm1cmzrjc16bydg536kntgwre
Asaba Jumah
0
11103
51794
51555
2026-05-18T14:56:41Z
~2026-29995-55
11146
/* */
51794
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]]. He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media. His debut music single, “Am Feelinng Lonely” and ”My Love", was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda. His work spans action‑driven films and dramatic narratives.
His career gained media recognition as a rising figure in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut single “Am Feelinng Lonely” and “My Love“. The song gained attention on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
302e4ee16z07u0rufpkllbwrz5yffai
51795
51794
2026-05-18T14:58:29Z
~2026-29995-55
11146
/* */
51795
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]]. He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media. His debut music single, ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda. His work spans action‑driven films and dramatic narratives.
His career gained media recognition as a rising figure in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut single “Am Feelinng Lonely” and “My Love“. The song gained attention on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
l7fx070c0226qhrfidxqvz2zdpceo41
51796
51795
2026-05-18T15:16:44Z
~2026-29995-55
11146
/* Music */
51796
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]]. He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media. His debut music single, ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda. His work spans action‑driven films and dramatic narratives.
His career gained media recognition as a rising figure in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut single ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''. The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
bl90b6f5v9cyco4s3e51yavzuim103c
51797
51796
2026-05-18T15:20:31Z
~2026-29995-55
11146
51797
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]]. He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media. His debut music single, ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda. His work spans action‑driven films and dramatic narratives.
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut single ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''. The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
nvyxecd8owkso4mmr22dklq6q5vz5k6
51798
51797
2026-05-18T16:02:20Z
~2026-29874-37
11147
/* */
51798
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Origin
| {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]]. He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media. His debut music single, ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda. His work spans action‑driven films and dramatic narratives.
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut single ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''. The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
kvp73lpqveatq7vu4r5ug07r8axmhv7
51799
51798
2026-05-18T17:17:40Z
Todduka
10803
/* Discography */
51799
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Origin
| {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]]. He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media. His debut music single, ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda. His work spans action‑driven films and dramatic narratives.
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut single ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''. The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
* '''Gwe''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
e8tdc8owul7h7lirp34zu5a9yhroydf
51800
51799
2026-05-18T17:18:19Z
Todduka
10803
51800
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Origin
| {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]]. He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media. His debut music single, ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda. His work spans action‑driven films and dramatic narratives.
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut singles ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''. The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
* '''Gwe''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
nfqdq4ybdl9gvccacts472j3s1esiua
51801
51800
2026-05-18T17:20:54Z
Todduka
10803
/* */
51801
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Origin
| {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]]. He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media. His debut music singles, ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda. His work spans action‑driven films and dramatic narratives.
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut singles ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''. The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
* '''Gwe''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
fyx8nk7toc2955lh43lvcvs1rs8mwo9
51802
51801
2026-05-18T17:32:44Z
Todduka
10803
/* Awards */
51802
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Origin
| {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]]. He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media. His debut music singles, ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda. His work spans action‑driven films and dramatic narratives.
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut singles ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''. The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
* '''Gwe''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026<ref name="hoima.club2"></ref>
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
kdwrmba5t6mm8fhur3eocm1sxt3utyq
51803
51802
2026-05-18T17:37:49Z
Todduka
10803
/* Film */
51803
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Origin
| {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]]. He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media. His debut music singles, ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda.<ref name="auto1">{{Cite web |title=Asaba Jumah at The talent manager|url=https://www.thetalentmanager.com/talent/238042/asaba-jumah |access-date=2026-04-25 |website=Talent Manager|language=en-US}}</ref> His work spans action‑driven films and dramatic narratives.
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut singles ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''. The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
* '''Gwe''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026<ref name="hoima.club2"></ref>
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
klig7y9s51a02rhevm4t3ppl4mp2ugu
51804
51803
2026-05-18T17:39:18Z
Todduka
10803
/* */
51804
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Origin
| {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]]. He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media.<ref name="auto1"></ref> His debut music singles, ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda.<ref name="auto1">{{Cite web |title=Asaba Jumah at The talent manager|url=https://www.thetalentmanager.com/talent/238042/asaba-jumah |access-date=2026-04-25 |website=Talent Manager|language=en-US}}</ref> His work spans action‑driven films and dramatic narratives.
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut singles ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''. The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
* '''Gwe''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026<ref name="hoima.club2"></ref>
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
j9infu1zjsrhhttmjud7zjnn0vng01u
51805
51804
2026-05-18T17:52:13Z
Todduka
10803
/* */
51805
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Origin
| {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]].<ref name="auto2">{{Cite web |title=Asaba Jumah - Age, Net Worth, Movies, Family & Personal Details|url=https://www.webseriesdekho.com/celebrity/asaba-jumah/ |access-date=2026-04-25 |website=Web Series|language=en-US}}</ref> He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media.<ref name="auto1"></ref> His debut music singles, ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda.<ref name="auto1">{{Cite web |title=Asaba Jumah at The talent manager|url=https://www.thetalentmanager.com/talent/238042/asaba-jumah |access-date=2026-04-25 |website=Talent Manager|language=en-US}}</ref> His work spans action‑driven films and dramatic narratives.
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut singles ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''. The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
* '''Gwe''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026<ref name="hoima.club2"></ref>
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
10rgqyfc7xq7yuoua2nhzxydo0hx5u4
51806
51805
2026-05-18T17:53:19Z
Todduka
10803
/* Personal life */
51806
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Origin
| {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]].<ref name="auto2">{{Cite web |title=Asaba Jumah - Age, Net Worth, Movies, Family & Personal Details|url=https://www.webseriesdekho.com/celebrity/asaba-jumah/ |access-date=2026-04-25 |website=Web Series|language=en-US}}</ref> He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media.<ref name="auto1"></ref> His debut music singles, ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.<ref name="auto2"></ref>
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda.<ref name="auto1">{{Cite web |title=Asaba Jumah at The talent manager|url=https://www.thetalentmanager.com/talent/238042/asaba-jumah |access-date=2026-04-25 |website=Talent Manager|language=en-US}}</ref> His work spans action‑driven films and dramatic narratives.
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut singles ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''. The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
* '''Gwe''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026<ref name="hoima.club2"></ref>
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
s3o1y7718e5tg7upoli9qy23o7xoyw5
51807
51806
2026-05-18T17:53:54Z
Todduka
10803
/* Filmography */
51807
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Origin
| {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]].<ref name="auto2">{{Cite web |title=Asaba Jumah - Age, Net Worth, Movies, Family & Personal Details|url=https://www.webseriesdekho.com/celebrity/asaba-jumah/ |access-date=2026-04-25 |website=Web Series|language=en-US}}</ref> He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media.<ref name="auto1"></ref> His debut music singles, ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.<ref name="auto2"></ref>
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda.<ref name="auto1">{{Cite web |title=Asaba Jumah at The talent manager|url=https://www.thetalentmanager.com/talent/238042/asaba-jumah |access-date=2026-04-25 |website=Talent Manager|language=en-US}}</ref> His work spans action‑driven films and dramatic narratives.
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut singles ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''. The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix <ref name="auto2"></ref>
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
* '''Gwe''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026<ref name="hoima.club2"></ref>
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
ssxiw27i9rpxqu8kubqrg1h3kfo58v5
51808
51807
2026-05-18T17:58:06Z
Todduka
10803
/* Film */
51808
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Origin
| {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]].<ref name="auto2">{{Cite web |title=Asaba Jumah - Age, Net Worth, Movies, Family & Personal Details|url=https://www.webseriesdekho.com/celebrity/asaba-jumah/ |access-date=2026-04-25 |website=Web Series|language=en-US}}</ref> He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media.<ref name="auto1"></ref> His debut music singles, ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.<ref name="auto2"></ref>
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda.<ref name="auto1">{{Cite web |title=Asaba Jumah at The talent manager|url=https://www.thetalentmanager.com/talent/238042/asaba-jumah |access-date=2026-04-25 |website=Talent Manager|language=en-US}}</ref> His work spans action‑driven films and dramatic narratives.<ref name="auto3">{{Cite web |title=Asaba Jumah full movies list|url=https://www.fantasyboxofficegame.com/people/tmdb-6077619 |access-date=2026-04-25 |website=Fantasybox|language=en-US}}</ref>
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut singles ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''. The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix <ref name="auto2"></ref>
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
* '''Gwe''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026<ref name="hoima.club2"></ref>
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
qrylimw7194d3118hzctildm521a9dl
51809
51808
2026-05-18T18:01:53Z
Todduka
10803
/* Filmography */
51809
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Origin
| {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]].<ref name="auto2">{{Cite web |title=Asaba Jumah - Age, Net Worth, Movies, Family & Personal Details|url=https://www.webseriesdekho.com/celebrity/asaba-jumah/ |access-date=2026-04-25 |website=Web Series|language=en-US}}</ref> He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media.<ref name="auto1"></ref> His debut music singles, ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.<ref name="auto2"></ref>
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda.<ref name="auto1">{{Cite web |title=Asaba Jumah at The talent manager|url=https://www.thetalentmanager.com/talent/238042/asaba-jumah |access-date=2026-04-25 |website=Talent Manager|language=en-US}}</ref> His work spans action‑driven films and dramatic narratives.<ref name="auto3">{{Cite web |title=Asaba Jumah full movies list|url=https://www.fantasyboxofficegame.com/people/tmdb-6077619 |access-date=2026-04-25 |website=Fantasybox|language=en-US}}</ref>
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut singles ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''. The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix <ref name="auto2"></ref>
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses <ref name="auto3"></ref>
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter <ref name="auto3"></ref>
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim <ref name="auto3"></ref>
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses <ref name="auto3"></ref>
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
* '''Gwe''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026<ref name="hoima.club2"></ref>
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
iwv6c39pmknkzrdp82mgh1pkph6p0hb
51810
51809
2026-05-18T18:03:52Z
Todduka
10803
/* Music */
51810
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Origin
| {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]].<ref name="auto2">{{Cite web |title=Asaba Jumah - Age, Net Worth, Movies, Family & Personal Details|url=https://www.webseriesdekho.com/celebrity/asaba-jumah/ |access-date=2026-04-25 |website=Web Series|language=en-US}}</ref> He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media.<ref name="auto1"></ref> His debut music singles, ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.<ref name="auto2"></ref>
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda.<ref name="auto1">{{Cite web |title=Asaba Jumah at The talent manager|url=https://www.thetalentmanager.com/talent/238042/asaba-jumah |access-date=2026-04-25 |website=Talent Manager|language=en-US}}</ref> His work spans action‑driven films and dramatic narratives.<ref name="auto3">{{Cite web |title=Asaba Jumah full movies list|url=https://www.fantasyboxofficegame.com/people/tmdb-6077619 |access-date=2026-04-25 |website=Fantasybox|language=en-US}}</ref>
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut singles ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe''. The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix <ref name="auto2"></ref>
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses <ref name="auto3"></ref>
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter <ref name="auto3"></ref>
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim <ref name="auto3"></ref>
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses <ref name="auto3"></ref>
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
* '''Gwe''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026<ref name="hoima.club2"></ref>
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
dkqhx72ha34fdseq1rnm43bwec64xvt
51811
51810
2026-05-18T18:10:24Z
Todduka
10803
/* Music */
51811
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Origin
| {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]].<ref name="auto2">{{Cite web |title=Asaba Jumah - Age, Net Worth, Movies, Family & Personal Details|url=https://www.webseriesdekho.com/celebrity/asaba-jumah/ |access-date=2026-04-25 |website=Web Series|language=en-US}}</ref> He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media.<ref name="auto1"></ref> His debut music singles, ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.<ref name="auto2"></ref>
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda.<ref name="auto1">{{Cite web |title=Asaba Jumah at The talent manager|url=https://www.thetalentmanager.com/talent/238042/asaba-jumah |access-date=2026-04-25 |website=Talent Manager|language=en-US}}</ref> His work spans action‑driven films and dramatic narratives.<ref name="auto3">{{Cite web |title=Asaba Jumah full movies list|url=https://www.fantasyboxofficegame.com/people/tmdb-6077619 |access-date=2026-04-25 |website=Fantasybox|language=en-US}}</ref>
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut singles ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe''.<ref name="auto4">{{Cite web |title=Asaba Jumah - All songs|url=https://tidal.com/artist/77292471 |access-date=2026-04-25 |website=TIDAL|language=en-US}}</ref> The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix <ref name="auto2"></ref>
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses <ref name="auto3"></ref>
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter <ref name="auto3"></ref>
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim <ref name="auto3"></ref>
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses <ref name="auto3"></ref>
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
* '''Gwe''' (2026)
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026<ref name="hoima.club2"></ref>
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
cgant15rupjgafjukatldbyc2kylonr
51812
51811
2026-05-18T18:11:01Z
Todduka
10803
/* Discography */
51812
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Origin
| {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]].<ref name="auto2">{{Cite web |title=Asaba Jumah - Age, Net Worth, Movies, Family & Personal Details|url=https://www.webseriesdekho.com/celebrity/asaba-jumah/ |access-date=2026-04-25 |website=Web Series|language=en-US}}</ref> He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media.<ref name="auto1"></ref> His debut music singles, ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.<ref name="auto2"></ref>
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda.<ref name="auto1">{{Cite web |title=Asaba Jumah at The talent manager|url=https://www.thetalentmanager.com/talent/238042/asaba-jumah |access-date=2026-04-25 |website=Talent Manager|language=en-US}}</ref> His work spans action‑driven films and dramatic narratives.<ref name="auto3">{{Cite web |title=Asaba Jumah full movies list|url=https://www.fantasyboxofficegame.com/people/tmdb-6077619 |access-date=2026-04-25 |website=Fantasybox|language=en-US}}</ref>
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut singles ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe''.<ref name="auto4">{{Cite web |title=Asaba Jumah - All songs|url=https://tidal.com/artist/77292471 |access-date=2026-04-25 |website=TIDAL|language=en-US}}</ref> The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix <ref name="auto2"></ref>
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses <ref name="auto3"></ref>
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter <ref name="auto3"></ref>
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim <ref name="auto3"></ref>
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses <ref name="auto3"></ref>
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
* '''Gwe''' (2026)<ref name="auto5"></ref>
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026<ref name="hoima.club2"></ref>
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
syskj89jv9tan1vrkbd2c68pr61dkx7
51813
51812
2026-05-18T18:11:20Z
Todduka
10803
/* Discography */
51813
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" |
[[File:{{{image|Asaba Jumah1.png}}}|frameless|250px|alt={{{alt|{{{name|Asaba Jumah}}}}}}]]
{{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}}
|-
! Born
| {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Origin
| {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}}
|-
! Citizenship
| {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}}
|-
! Occupation
| {{{occupation|Musician, actor}}}
|-
! Years active
| {{{years_active|2010-present}}}
|-
! Known for
| {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}}
|-
! Spouse
| {{{spouse|Nakanjako Naume}}} (m. {{{marriage_date|2025}}})
|-
! Website
| {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}}
|}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, and [[:en:musician|musician]].<ref name="auto2">{{Cite web |title=Asaba Jumah - Age, Net Worth, Movies, Family & Personal Details|url=https://www.webseriesdekho.com/celebrity/asaba-jumah/ |access-date=2026-04-25 |website=Web Series|language=en-US}}</ref> He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]]
as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''.
He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media.<ref name="auto1"></ref> His debut music singles, ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
[[File:Asaba Jumah.png|thumb|Asaba Jumah in 2026]]
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Personal life ==
[[File:Asaba Jumah with his wife.png|thumb|Asaba Jumah with his wife Nakanjako Naume]]
He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah.
Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.<ref name="auto2"></ref>
== Career ==
=== Film ===
[[File:Asaba Jumah at IFF awards in 2026.png|thumb|Asaba Jumah at IFF awards in 2026]]
Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda.<ref name="auto1">{{Cite web |title=Asaba Jumah at The talent manager|url=https://www.thetalentmanager.com/talent/238042/asaba-jumah |access-date=2026-04-25 |website=Talent Manager|language=en-US}}</ref> His work spans action‑driven films and dramatic narratives.<ref name="auto3">{{Cite web |title=Asaba Jumah full movies list|url=https://www.fantasyboxofficegame.com/people/tmdb-6077619 |access-date=2026-04-25 |website=Fantasybox|language=en-US}}</ref>
His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
[[File:Asaba Jumah in 2025.png|thumb|Asaba Jumah in 2025]]
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut singles ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe''.<ref name="auto4">{{Cite web |title=Asaba Jumah - All songs|url=https://tidal.com/artist/77292471 |access-date=2026-04-25 |website=TIDAL|language=en-US}}</ref> The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix <ref name="auto2"></ref>
* '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) -
as Alex
* '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) -
as Moses <ref name="auto3"></ref>
* '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato
* '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah
* '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix
* '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter <ref name="auto3"></ref>
* '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim <ref name="auto3"></ref>
* '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) -
as Alex
* '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) -
as Moses <ref name="auto3"></ref>
* '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) -
as Sound editor
== Discography ==
* '''Am Feelinng Lonely''' (2026)
* '''My Love''' (2026)
* '''Gwe''' (2026)<ref name="auto4"></ref>
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
=== Awards ===
* '''Black Films Award''' - 2025
* '''IFF Award - 2026'''
* '''UTE Award''' - 2026<ref name="hoima.club2"></ref>
== External links ==
* [http://www.asabajumah.top/ Official Website]
*[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]]
* [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]]
* [https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290/ Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]]
*[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]]
* [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]]
* [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]]
* [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]]
* [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]]
* [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]]
* [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]]
* [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]]
*[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]]
* [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]]
*[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]]
== References ==
<references/>
kse26u206e4ma1pgk05tscmv3be9ej9
Solome Nakaweesi Kimbugwe
0
13755
51627
51626
2026-05-18T11:59:44Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51627
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Abadde asomesa ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulabirizi w’okunoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku Norway University of Life Sciences ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
ivwvrodlb1aay050bbhkr3gf00yao9g
51628
51627
2026-05-18T12:00:03Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51628
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Abadde asomesa ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya labirizi w’okunoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku Norway University of Life Sciences ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
mdzwepwoqlisxjfj71wjd0m1zyemy8b
51629
51628
2026-05-18T12:09:00Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51629
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesebadde asomesa ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya labirizi w’okunoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku Norway University of Life Sciences ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
7s44qz7tzopezv4vdmdqzdl5ldi6ppn
51630
51629
2026-05-18T12:09:20Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51630
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako badde asomesa ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya labirizi w’okunoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku Norway University of Life Sciences ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
ln2b53u7jrmr6ftu3vnnvzh5bu37lsv
51631
51630
2026-05-18T12:12:52Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51631
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya labirizi w’okunoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku Norway University of Life Sciences ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
30cw886dqiuhtikg24vt6crecyuvn1a
51632
51631
2026-05-18T12:13:12Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51632
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya abirizi w’okunoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku Norway University of Life Sciences ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
ojyjzu9ef6xu8pndu4gt1rzpop9htay
51633
51632
2026-05-18T12:13:25Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51633
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya birizi w’okunoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku Norway University of Life Sciences ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
g6uctz5z1jis4uf1lb5m0tfl74e7dpr
51634
51633
2026-05-18T12:13:40Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51634
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya irizi w’okunoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku Norway University of Life Sciences ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
3vxclqw5ahilj8hjnae8bibly14rigk
51635
51634
2026-05-18T12:13:55Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51635
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya rizi w’okunoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku Norway University of Life Sciences ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
iqs6uhcv42w2eyljdk9mn3bjyvl82rv
51636
51635
2026-05-18T12:14:10Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51636
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya izi w’okunoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku Norway University of Life Sciences ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
8xtv2rdhssknlv7ztx972jjj3zer8ar
51637
51636
2026-05-18T12:14:24Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51637
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya zi w’okunoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku Norway University of Life Sciences ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
fu34stuxyl7r6sc490w7v2shx7tpkao
51638
51637
2026-05-18T12:14:50Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51638
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya i w’okunoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku Norway University of Life Sciences ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
jufxr4jqxvusncbd0c52w8iu8vj0ae7
51639
51638
2026-05-18T12:15:03Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51639
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’okunoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku Norway University of Life Sciences ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
6l92iw9kssfvcwoqnotj09zpz9wokuy
51640
51639
2026-05-18T12:43:48Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51640
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku Norway University of Life Sciences ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
kstklb3fzuv4w95v3e4m4ryvvcgljmi
51641
51640
2026-05-18T12:44:41Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51641
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku Norway University of Life Sciences ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
bjob7fc1khcqq9wlf5imbxss7qo8n5r
51642
51641
2026-05-18T12:45:32Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51642
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision'', Nakaweesi mu 2020 yakkaatirizza obukulu bw’okussa ssente mu bukulembeze bw’abakyala, n’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30 ne bawummula mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ekitundu kyonna kisituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
5z52dttftc1axnpdspemu9pn74t0qwb
51643
51642
2026-05-18T12:46:18Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51643
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision'', Nakaweesi mu 2020 yakkaatirizza obukulu bw’okussa ssente mu bukulembeze bw’abakyala, n’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30 ne bawummula mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ekitundu kyonna kisituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
g41c6a0m6hn6n0a1ap2qeoe56m3btbi
51644
51643
2026-05-18T12:47:27Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51644
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu 2020 yakkaatirizza obukulu bw’okussa ssente mu bukulembeze bw’abakyala, n’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30 ne bawummula mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ekitundu kyonna kisituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
gce7p8gtgepbgwk78j2tp0fue7bxmf4
51645
51644
2026-05-18T12:48:56Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51645
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu 2020 yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30 ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi kyonna kisituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
fgxq00uuxzc3hk7x6x3b0zizkl10f12
51646
51645
2026-05-18T12:49:09Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51646
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu 2020 yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30 ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna kisituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
la0ea8el7ytnzatm26ki3mb5tk7bget
51647
51646
2026-05-18T12:49:21Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51647
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu 2020 yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30 ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna isituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
mfwq7w7vq9qg834gqzq5jzdpye9qg29
51648
51647
2026-05-18T12:49:34Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51648
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu 2020 yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30 ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna situka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
figs6cwbr1zzb56310c7fggk1vcaq1q
51649
51648
2026-05-18T12:49:46Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51649
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu 2020 yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30 ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
1uoheaqlymc3dcj3jfwgvmflvezb5xw
51650
51649
2026-05-18T12:50:05Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51650
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30 ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
mfphj4f74a8iszpmbzcnhdyykl0bz4n
51651
51650
2026-05-18T12:51:17Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51651
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
1815rq56gryrwea7xwprf6gd7ab611d
51652
51651
2026-05-18T12:51:49Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51652
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
mz53ixv9p8fs8zuv5nrtthf2yjgdyf9
51653
51652
2026-05-18T12:52:36Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51653
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== LBQ eddembe ly'abakyala ===
541z5o4dc9ppbcm5q8ykp41sxpxhupt
51654
51653
2026-05-18T12:52:49Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51654
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== LBQ ddembe ly'abakyala ===
njgsipka9tdd9rlo5qw06pgkc646rjp
51655
51654
2026-05-18T12:53:16Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51655
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala LBQ ===
8hd02b4eb51ivvt1tvue9fhlh9l3sn3
51656
51655
2026-05-18T12:53:38Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51656
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
r4jzo63nj6vnczyh24mkn6bo863046p
51657
51656
2026-05-18T12:54:10Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51657
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo okuyingiza abakyala abaagalana, abakazi abaagalana, n’aba queer (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
0enh0k6yepd2jnnl4c3w6l2nh5yv90s
51658
51657
2026-05-18T12:54:32Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51658
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola kuyingiza abakyala abaagalana, abakazi abaagalana, n’aba queer (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
3cig4xiqpypm6267r6nk0m12esqd78j
51659
51658
2026-05-18T12:54:55Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51659
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola kuyingiz abakyala abaagalana, abakazi abaagalana, n’aba queer (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
t2nytf035vioh36fq093wv6swg4fjbj
51660
51659
2026-05-18T12:55:28Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51660
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola kuyingiz abakyala abaagalana, abakazi abaagalaa, n’aba queer (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
1k97g5b55v92xq99favl6xuk64v8fv6
51661
51660
2026-05-18T12:55:44Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51661
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola kuyingiz abakyala abaagalana, abakazi abaagala, n’aba queer (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
69cxcl9hci2sw4opmno7z7spcvi7wl2
51662
51661
2026-05-18T12:55:59Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51662
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola kuyingiz abakyala abaagalana, abakazi abaagala b, n’aba queer (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
lb5d0szc3skq4z1lgzo1r2l0588rey5
51663
51662
2026-05-18T12:56:11Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51663
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola kuyingiz abakyala abaagalana, abakazi abaagala ba, n’aba queer (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
rcpvwpevtyu3523yjhy8znfpr41hbqc
51664
51663
2026-05-18T12:56:25Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51664
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola kuyingiz abakyala abaagalana, abakazi abaagala bak, n’aba queer (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
tt6in8ypol683t4lff4ijg12u3rxuso
51665
51664
2026-05-18T12:56:42Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51665
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola kuyingiz abakyala abaagalana, abakazi abaagala bakazi, n’aba queer (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
0tequqsczi98kts6lw7bkdk4nwimg2r
51666
51665
2026-05-18T12:57:02Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51666
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola kuyingiz abakyala abaagalana, abakazi abaagala bakazi , n’aba queer (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
9oug0rbtgt0rlalcfxvh7flyzjg81bt
51667
51666
2026-05-18T12:57:46Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51667
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola kuyingiz abakyala abaagalana, abakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’aba queer (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
ieyr1lp50tixqiznxuy9fs53qsolx28
51668
51667
2026-05-18T12:58:18Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51668
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola kuyingiz abakyala abaagalan, abakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’aba queer (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
495i275iqe1do0q4wa8adsptze8naiv
51669
51668
2026-05-18T12:58:46Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51669
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola abakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’aba queer (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
tpbip78qnmwem961ajj9t07j3v9ontr
51670
51669
2026-05-18T13:00:15Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51670
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola abakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, queer (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
7pnltm248hxag40acgrmp1n40n95ilu
51671
51670
2026-05-18T13:00:48Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51671
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola abakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu queer (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
4ipfphwi7fcqyj3kahgvv5hm821foa1
51672
51671
2026-05-18T13:01:09Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51672
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola abakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naaboqueer (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
slm12alcnhimul84kph5v71arhslvtm
51673
51672
2026-05-18T13:06:09Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51673
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola abakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko mu kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
pekpubkbkk8b9u8pxwcvbfltgeqaqj5
51674
51673
2026-05-18T13:09:06Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51674
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola abakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
i3h6jmfg1mhlisswobs0dvt5234qz33
51675
51674
2026-05-18T13:09:36Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51675
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ) mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
fdc8v1iwemri9ke3uxgkx49uua83rbl
51676
51675
2026-05-18T13:10:21Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51676
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
t4z4w4xad3cvned1fjfoh2wif81xgdg
51677
51676
2026-05-18T13:16:10Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51677
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala abaktono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
jm3lmwtjg3kfgr9ub6ooqsqc9tajfbw
51678
51677
2026-05-18T13:21:07Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51678
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abaktono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
cuo63pcan982w0dp4aqky89ha6l74hh
51679
51678
2026-05-18T13:21:19Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51679
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu by’okwegatta boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
anvp52lao8cbe1qg6swuizrrlyv86hk
51680
51679
2026-05-18T13:21:37Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51680
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
17eptify2tmz4mpxetij1gk7jhpqmgb
51681
51680
2026-05-18T13:24:38Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51681
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikboolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
hns8ageavwis8x7cjb96ctjeiy8dzmv
51682
51681
2026-05-18T13:27:51Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51682
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kiku boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
k5g4jjwrwmtjg5dvfjlax1z3o4juqys
51683
51682
2026-05-18T13:28:39Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51683
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikul boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
8js7ikt4axxiqdkdckb5r7nftblxxuj
51684
51683
2026-05-18T13:29:20Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51684
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayingizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
ef59mzmpfr2vd5phyikm3elh7nunqfn
51685
51684
2026-05-18T13:30:42Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51685
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa ngizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
cll3kvwwvcbxy2bzxhks6b9whl07hdr
51686
51685
2026-05-18T13:30:57Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51686
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimungizibwamu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
e1ko0akoihynvfc1h0bw8wpnqbvkrgp
51687
51686
2026-05-18T13:31:14Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51687
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>{{Cite web |date=2018-10-29 |title=OPINION: INCLUSION OF LBQ WOMEN IN THE STRUGGLE AGAINST GENDER BASED VIOLENCE IN UGANDA |url=https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/ |access-date=2026-03-25 |website=Kuchu Times}}</ref>
ixdouj9i46copi3xljeizreuuuolbdl
51688
51687
2026-05-18T13:31:42Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51688
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
64vkffm75rc779rh9q7ml17rfup733d
51689
51688
2026-05-18T13:31:56Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51689
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009 yawandiika ekiwandiiko ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erilwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “ekibiina eky’omulembe gwa fascist” bannansi mwe baali bagenda okuwalirizibwa okuketta bannaabwe. <ref>{{Cite web |last=Nakaweesi-Kimbugwe |first=Solome |last2=Mugisha |first2=Frank |date=2009-10-21 |title=Ugandan gays and Muslim women: a common struggle to redefine family |url=https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref>
bgsjqmj2n67ueic0f9bk3vhkxtmshhn
51690
51689
2026-05-18T13:32:18Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51690
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erilwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “ekibiina eky’omulembe gwa fascist” bannansi mwe baali bagenda okuwalirizibwa okuketta bannaabwe. <ref>{{Cite web |last=Nakaweesi-Kimbugwe |first=Solome |last2=Mugisha |first2=Frank |date=2009-10-21 |title=Ugandan gays and Muslim women: a common struggle to redefine family |url=https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref>
cfab479m02fgud99m9tluetz3w25boj
51691
51690
2026-05-18T13:32:33Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51691
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erilwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “ekibiina eky’omulembe gwa fascist” bannansi mwe baali bagenda okuwalirizibwa okuketta bannaabwe. <ref>{{Cite web |last=Nakaweesi-Kimbugwe |first=Solome |last2=Mugisha |first2=Frank |date=2009-10-21 |title=Ugandan gays and Muslim women: a common struggle to redefine family |url=https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref>
qh1s17no3sg49a1a2lh0s9vdano0gpk
51692
51691
2026-05-18T13:36:12Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51692
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka eriwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “ekibiina eky’omulembe gwa fascist” bannansi mwe baali bagenda okuwalirizibwa okuketta bannaabwe. <ref>{{Cite web |last=Nakaweesi-Kimbugwe |first=Solome |last2=Mugisha |first2=Frank |date=2009-10-21 |title=Ugandan gays and Muslim women: a common struggle to redefine family |url=https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref>
hmptvieldq6t14bftinukts0v1cxcye
51693
51692
2026-05-18T13:37:59Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51693
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “ekibiina eky’omulembe gwa fascist” embeera y'okutulugunya bannansi mwe baali bagenda okuwalirizibwa okuketta bannaabwe. <ref>{{Cite web |last=Nakaweesi-Kimbugwe |first=Solome |last2=Mugisha |first2=Frank |date=2009-10-21 |title=Ugandan gays and Muslim women: a common struggle to redefine family |url=https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref>
kxeejxvd40kdoc8rwxpnb7cbypjfge1
51694
51693
2026-05-18T13:39:19Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51694
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “ekibiina eky’omulembe embeera y'obukambwe ku bantu” embeera y'okutulugunya bannansi mwe baali bagenda okuwalirizibwa okuketta bannaabwe. <ref>{{Cite web |last=Nakaweesi-Kimbugwe |first=Solome |last2=Mugisha |first2=Frank |date=2009-10-21 |title=Ugandan gays and Muslim women: a common struggle to redefine family |url=https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref>
kuat2xuayblp311x49vbuzwb0x3m9q1
51695
51694
2026-05-18T13:39:39Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51695
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “ekibiina eky’omulembe embeera y'obukambwe ku bantu” bannansi mwe baali bagenda okuwalirizibwa okuketta bannaabwe. <ref>{{Cite web |last=Nakaweesi-Kimbugwe |first=Solome |last2=Mugisha |first2=Frank |date=2009-10-21 |title=Ugandan gays and Muslim women: a common struggle to redefine family |url=https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref>
8jgpzaqk7raqutex3q1ci30y2d3utl7
51696
51695
2026-05-18T13:40:06Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51696
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “ekibiina eky’omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” bannansi mwe baali bagenda okuwalirizibwa okuketta bannaabwe. <ref>{{Cite web |last=Nakaweesi-Kimbugwe |first=Solome |last2=Mugisha |first2=Frank |date=2009-10-21 |title=Ugandan gays and Muslim women: a common struggle to redefine family |url=https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref>
75kb69tgitxhpwho8ik5z46r4akyh5j
51697
51696
2026-05-18T13:40:19Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51697
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “eky’omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” bannansi mwe baali bagenda okuwalirizibwa okuketta bannaabwe. <ref>{{Cite web |last=Nakaweesi-Kimbugwe |first=Solome |last2=Mugisha |first2=Frank |date=2009-10-21 |title=Ugandan gays and Muslim women: a common struggle to redefine family |url=https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref>
fhh3oqwgj9bq3wh1j28enispn7v4bm3
51698
51697
2026-05-18T13:40:34Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51698
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” bannansi mwe baali bagenda okuwalirizibwa okuketta bannaabwe. <ref>{{Cite web |last=Nakaweesi-Kimbugwe |first=Solome |last2=Mugisha |first2=Frank |date=2009-10-21 |title=Ugandan gays and Muslim women: a common struggle to redefine family |url=https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref>
ms3c12etgwfnwkt3h1ookn64ifts97f
51699
51698
2026-05-18T13:41:49Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51699
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>{{Cite web |last=Nakaweesi-Kimbugwe |first=Solome |last2=Mugisha |first2=Frank |date=2009-10-21 |title=Ugandan gays and Muslim women: a common struggle to redefine family |url=https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref>
1yxr1el8drtvdnvu4f4tvlf8kedq04l
51700
51699
2026-05-18T13:42:23Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51700
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
7e276hhej7t7444lratz15hw2odvtyb
51701
51700
2026-05-18T13:42:48Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51701
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala mu mirimu gya gavumenti ===
6hysamh579kjndhaoq1vz29yrnhx2eg
51702
51701
2026-05-18T13:43:02Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51702
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
tqss78mz1y8i95npfif3tk0o6cou17p
51703
51702
2026-05-18T13:43:47Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51703
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko ka akagaba emikisa egy’enkanankana wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okwongera okukiikirira abakyala mu bifo eby’oku ntikko mu gavumenti. Yalaze enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
mv04rqu9jxtv3pdpryy2wra14n5jd76
51704
51703
2026-05-18T13:44:09Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51704
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko ka akagaba emikisa egy’enkananka Equal Opportunities Commissionna wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okwongera okukiikirira abakyala mu bifo eby’oku ntikko mu gavumenti. Yalaze enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
kxh9fzuprl97awwpqswvdax57jdwjs2
51705
51704
2026-05-18T13:44:28Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51705
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko ka akagaba Equal Opportunities Commissionna wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okwongera okukiikirira abakyala mu bifo eby’oku ntikko mu gavumenti. Yalaze enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
97mz873oxcd089ucbjfci37c7b1ylwd
51706
51705
2026-05-18T13:44:54Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51706
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commissionna wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okwongera okukiikirira abakyala mu bifo eby’oku ntikko mu gavumenti. Yalaze enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
sgso0ch1dc82k52szxp3b4muico5a2a
51707
51706
2026-05-18T13:45:16Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51707
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okwongera okukiikirira abakyala mu bifo eby’oku ntikko mu gavumenti. Yalaze enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
i6nmvpbpzglcthgqswcu3w79keamfyk
51708
51707
2026-05-18T13:46:01Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51708
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira abakyala mu bifo eby’oku ntikko mu gavumenti. Yalaze enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
qkv5q0l6ss1y8pwtnis03g2bmlqauum
51709
51708
2026-05-18T13:46:19Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51709
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’oku ntikko mu gavumenti. Yalaze enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
157w7l074iyn6a93wnwq98bkq6eaq1n
51710
51709
2026-05-18T13:47:35Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51710
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’aoku ntikko mu gavumenti. Yalaze enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
54qldh9fwio04zbh4op0yxapc5x7zxg
51711
51710
2026-05-18T13:47:48Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51711
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaoku ntikko mu gavumenti. Yalaze enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
fdofxdg5lpvw5dk9d9myp8xasp4elqh
51712
51711
2026-05-18T13:48:06Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51712
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awagguluoku ntikko mu gavumenti. Yalaze enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
go6ql1s0jcuiqxasdb471oos312cn1t
51713
51712
2026-05-18T13:48:19Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51713
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu ntikko mu gavumenti. Yalaze enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
6mbs9xqb6scmn81qsjmaqje7d0311dl
51714
51713
2026-05-18T13:48:38Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51714
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu ntikk mu gavumenti. Yalaze enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
hqc88hj06o85jjkoi3i1ft6k0vlj58d
51715
51714
2026-05-18T13:48:58Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51715
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaze enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
0ak8je22u596owcjlgpat4ob9lsjhjv
51716
51715
2026-05-18T13:49:18Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51716
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yala enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
qly6poafgepktwdz49l1ejwf3qspznq
51717
51716
2026-05-18T13:49:40Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51717
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
80osj0fs6eofvq82o86qgk1xpsz47os
51718
51717
2026-05-18T13:50:54Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51718
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
i3bawpwsr3ddss1rpyaxuhr4zyw7lua
51719
51718
2026-05-18T13:51:37Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51719
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
loji262jl1ey8tk5zv7q3chq8v3jb8f
51720
51719
2026-05-18T13:52:07Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51720
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
d96skmr7q2bovnkts34opnth04il6up
51721
51720
2026-05-18T13:52:58Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51721
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''openDemocracy'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''Pambazuka News'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
guip5ao3ugrrbjqiefxxvnpfg24gi72
51722
51721
2026-05-18T13:54:33Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51722
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
jrehx993olt0c8inzanj7qlcxtko8gd
51723
51722
2026-05-18T13:54:57Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51723
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== ByEbitabo n’emirimu gy’okuwandiika ==
jdiauglxxcrbqrr791zbc96cb62dmua
51724
51723
2026-05-18T13:55:20Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51724
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afuluEbitabo n’emirimu gy’okuwandiika ==
1dkyz3pkwla6j43b7aatrn0vtkkho33
51725
51724
2026-05-18T13:55:46Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51725
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza zaEbitabo n’emirimu gy’okuwandiika ==
0mkfsy1777aqzizok2ihxqpcju032cj
51726
51725
2026-05-18T13:56:06Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51726
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza mu zaEbitabo n’emirimu gy’okuwandiika ==
fu5icibg73ibmxebg5ou25lnorz9wu1
51727
51726
2026-05-18T13:56:25Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51727
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza mu n’emirimu gy’okuwandiika ==
1umbqlt9nnzielgw2ufwwvfj9tor77s
51728
51727
2026-05-18T13:56:42Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51728
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu n’emirimu gy’okuwandiika ==
9jq7n5rsghew7kyfnle7qm6o63l2449
51729
51728
2026-05-18T13:56:56Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51729
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu n’emirimu gy’okuwandiika ==
0kyctzkr210ppz68rw4avsne9kqr8sh
51730
51729
2026-05-18T13:57:41Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51730
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
2x87jvct59j21izi9wf7vkk4m8t99b7
51731
51730
2026-05-18T13:58:35Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51731
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayivu ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
dtexxuzrs4p9vn907nwih8jlvcbu7d2
51732
51731
2026-05-18T13:58:52Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51732
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
leq6w8cp0qcjv5qa2fndkwl6uce9xlx
51733
51732
2026-05-18T13:59:24Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51733
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Ekitabo kya Palgrave eky’okunoonyereza ku bakyala mu Afrika'' <ref>{{Cite book |title=The Palgrave Handbook of African Women's Studies |url=https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123 |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
osse3zq1y4mkbu11yfuzxcnrx0jvdh6
51734
51733
2026-05-18T13:59:42Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51734
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Ekikula ky'abantu n'enkulaakulana mu Afrika'' <ref>{{Cite book |title=Gender and Development in Africa |url=https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
''Ekitabo kya Palgrave eky’okunoonyereza ku bakyala mu Afrika'' <ref>{{Cite book |title=The Palgrave Handbook of African Women's Studies |url=https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123 |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
9srps4k4a5zydxub291rl6lqnj2ue4g
51735
51734
2026-05-18T14:00:34Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51735
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>{{Cite book |title=Gender and Development in Africa |url=https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>{{Cite book |title=Women and Power in Africa |url=https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
''Ekitabo kya Palgrave eky’okunoonyereza ku bakyala mu Afrika'' <ref>{{Cite book |title=The Palgrave Handbook of African Women's Studies |url=https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123 |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
rrkb44oairufyoqm6zkfyki86ikbpsy
51736
51735
2026-05-18T14:00:55Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51736
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>{{Cite book |title=Gender and Development in Africa |url=https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>{{Cite book |title=Women and Power in Africa |url=https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>{{Cite book |title=The Palgrave Handbook of African Women's Studies |url=https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123 |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
s44if64a34ptp0hjvhs55ij51hyzre6
51737
51736
2026-05-18T14:01:20Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51737
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>{{Cite book |title=Gender and Development in Africa |url=https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>{{Cite book |title=Women and Power in Africa |url=https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>{{Cite book |title=The Palgrave Handbook of African Women's Studies |url=https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123 |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
''Olukiiko lw’okwebuuza ku bitundu ku lipoota y’obukulembeze bw’abakyala'' (co-editor) <ref>{{Cite book |title=Regional Consultative Meeting on Women's Leadership Report |url=https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216 |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
r7iorm6i428e0yrzjcb3g4pyisd65l1
51738
51737
2026-05-18T14:01:43Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51738
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>{{Cite book |title=Gender and Development in Africa |url=https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>{{Cite book |title=Women and Power in Africa |url=https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>{{Cite book |title=The Palgrave Handbook of African Women's Studies |url=https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123 |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>{{Cite book |title=Regional Consultative Meeting on Women's Leadership Report |url=https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216 |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
k3i3qem2wg3o0swja5b3pm7wicg93xm
51739
51738
2026-05-18T14:02:16Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51739
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>{{Cite book |title=Women and Power in Africa |url=https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>{{Cite book |title=The Palgrave Handbook of African Women's Studies |url=https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123 |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>{{Cite book |title=Regional Consultative Meeting on Women's Leadership Report |url=https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216 |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
4loacllp1oaels10tjptrsukreqjn3x
51740
51739
2026-05-18T14:03:06Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51740
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>{{Cite book |title=Regional Consultative Meeting on Women's Leadership Report |url=https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216 |access-date=2026-03-25 |via=Google Books}}</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
9gf66lbmocf253s7i8rhcbo8u26f3y0
51741
51740
2026-05-18T14:03:45Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51741
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
lu5ykpda9qwfmcwq11xosvjq2bumm0m
51742
51741
2026-05-18T14:04:18Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51742
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe mu mikutu gy’amawulire ==
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
ryvjl18zz05h9yzpsp9ean5zuqkl7n7
51743
51742
2026-05-18T14:04:41Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51743
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
iciyr0z50v9brlsebgdrkbmz9vjguur
51744
51743
2026-05-18T14:05:44Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51744
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku DW, ng’ayogera ku nsonga z’omulembe ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>{{Cite web |title=What's pushing so many wives to walk away – AfricaLink Podcast |url=https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464 |access-date=2026-03-25 |website=Deutsche Welle}}</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
5knlul6gbcfyphg1olzpfr3lhiqua7x
51745
51744
2026-05-18T14:06:17Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51745
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku DW, ng’ayogera ku nsonga z’omulembe ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>{{Cite web |title=What's pushing so many wives to walk away – AfricaLink Podcast |url=https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464 |access-date=2026-03-25 |website=Deutsche Welle}}</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
aygl9dzzqslhqw9rdddno89ha7eyzrc
51746
51745
2026-05-18T14:06:31Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51746
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku DW, ng’ayogera ku nsonga z’ensangiomulembe ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>{{Cite web |title=What's pushing so many wives to walk away – AfricaLink Podcast |url=https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464 |access-date=2026-03-25 |website=Deutsche Welle}}</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
hqsl2jjuat58xpckn8z895jvmktqt69
51747
51746
2026-05-18T14:06:53Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51747
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku DW, ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>{{Cite web |title=What's pushing so many wives to walk away – AfricaLink Podcast |url=https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464 |access-date=2026-03-25 |website=Deutsche Welle}}</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
nug2vypu80igcooqm5xmfgn4mxkksj6
51748
51747
2026-05-18T14:08:41Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51748
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>{{Cite web |title=What's pushing so many wives to walk away – AfricaLink Podcast |url=https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464 |access-date=2026-03-25 |website=Deutsche Welle}}</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
72wwkily2sav2j6f2xve4bpklqbihjq
51749
51748
2026-05-18T14:09:17Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51749
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'okwenkanankana kw'ekikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne Uganda Radio Network . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
1d98juxtaqig4ooccnrgpytu5u3cyzv
51750
51749
2026-05-18T14:09:29Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51750
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
cygzwcxn71e3glivml5xwgsxz987td3
51751
51750
2026-05-18T14:09:48Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51751
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'okwenkanankana kw'ekikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne Uganda Radio Network . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
1d98juxtaqig4ooccnrgpytu5u3cyzv
51752
51751
2026-05-18T14:12:06Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51752
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanankana kw'ekikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne Uganda Radio Network . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
0qgguwjqrah62erefzuh2wvikh66u6u
51753
51752
2026-05-18T14:12:25Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51753
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkana kw'ekikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne Uganda Radio Network . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
0w0junsqomx3c64sa5h5mok55cal66m
51754
51753
2026-05-18T14:12:39Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51754
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano kw'ekikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne Uganda Radio Network . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
ajppujstcp3rkhciuk0li3cv150mzij
51755
51754
2026-05-18T14:12:53Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51755
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kw'ekikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne Uganda Radio Network . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
iwnm38jwwmbjxuxtkhvq1q5bj3eymtk
51756
51755
2026-05-18T14:13:10Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51756
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu w'ekikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne Uganda Radio Network . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
topf08kfuw8zd98v5681za2uhpf9et2
51757
51756
2026-05-18T14:13:27Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51757
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu 'ekikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne Uganda Radio Network . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
q022liozhx4qapsfr0tcj35adzit46h
51758
51757
2026-05-18T14:13:41Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51758
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu 'kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne Uganda Radio Network . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
5nk7tbutpehd0ouhuk5vttk97n400ax
51759
51758
2026-05-18T14:14:00Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51759
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne Uganda Radio Network . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
8lbx8ms3jg0cwm8pi0v3v2stnzg5lv6
51760
51759
2026-05-18T14:15:09Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51760
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
pvjd7lhdn5g11hc4iaxfz7ojoppbtg6
51761
51760
2026-05-18T14:15:32Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51761
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe bw’omuntu ku bubwe ==
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
575ayspbev66n74gsgybcgdc22vqna7
51762
51761
2026-05-18T14:15:48Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51762
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omuntu ku bubwe ==
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
6heuwohqe5u3uovtr55a65l1lselle8
51763
51762
2026-05-18T14:16:09Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51763
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
thdfsweujjeq1vd0of2tlnebu05t59l
51764
51763
2026-05-18T14:17:40Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51764
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, byali bikulu nnyo bye yasalawo ebyakola omulimu gwe. Abadde agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala ako akatono ke yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
hb0ra4ruohpkbe6ewkshwibfput3t18
51765
51764
2026-05-18T14:18:23Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51765
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo bye yasalawo ebyakola omulimu gwe. Abadde agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala ako akatono ke yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
2m3nptjs354nri77en8idk8t3x9bc0k
51766
51765
2026-05-18T14:19:15Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51766
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Abadde agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala ako akatono ke yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
5cphtkq2zny157xuzg5li7eh5y44c1x
51767
51766
2026-05-18T14:19:52Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51767
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala ako akatono ke yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
29lysglwxlfo7knpyo1jxfl7x39h3ii
51768
51767
2026-05-18T14:20:08Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51768
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
74du1fiof52oqbwaylx9olb9i0boeos
51769
51768
2026-05-18T14:20:31Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51769
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
4twz925ogxfyrkiv5exvxzsv5jjczw4
51770
51769
2026-05-18T14:21:20Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51770
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’enkola y’amaka ku mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza emikutu gy’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwasaganya” ng’ebikozesebwa mu kuyiiya mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’obulamu bwe obw’ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emikono mu Afirika, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna ng’okukwatagana n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu by’emikono n’okukola dizayini.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
1impgphxg9od7ka4ttkhqtn6w65shdf
51771
51770
2026-05-18T14:25:35Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51771
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza emikutu gy’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwasaganya” ng’ebikozesebwa mu kuyiiya mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’obulamu bwe obw’ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emikono mu Afirika, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna ng’okukwatagana n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu by’emikono n’okukola dizayini.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
7zgy1i7wca2x8qklsl04a6ztq9fmbrh
51772
51771
2026-05-18T14:27:23Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51772
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’obulamu bwe obw’ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emikono mu Afirika, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna ng’okukwatagana n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu by’emikono n’okukola dizayini.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
0cpegojv3e1gusm64ys7ryptcpaf1b5
51773
51772
2026-05-18T14:28:27Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51773
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Afirika, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna ng’okukwatagana n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu by’emikono n’okukola dizayini.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
sub48dwjssuxu397iw6w5ewrkjvvqzq
51774
51773
2026-05-18T14:29:01Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51774
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africairika, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna ng’okukwatagana n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu by’emikono n’okukola dizayini.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
e9rgaruthnui0czfyxyqjhstbypa0b3
51775
51774
2026-05-18T14:29:51Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51775
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyowatagana n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu by’emikono n’okukola dizayini.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
787l509dvwm7k3a1s91zop2uqs0vsq8
51776
51775
2026-05-18T14:30:28Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51776
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo watagana n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu by’emikono n’okukola dizayini.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
e30phwkkg2qqv17pafee4dzsbsf4ut8
51777
51776
2026-05-18T14:30:47Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51777
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu by’emikono n’okukola dizayini.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
4cozh1oqhlxck2rurxwd2decqm1dvnb
51778
51777
2026-05-18T14:31:38Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51778
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu bya art n’okukola dizayini.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
irpu0ynfhwiaqgo28qrlx733agvy812
51779
51778
2026-05-18T14:31:59Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51779
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu bya art and design.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
api58c81moaqyrhycc6q08lm9bl2lk1
51780
51779
2026-05-18T14:32:17Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51780
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu bya art and design.
== Laba ne ==
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
nigxvr6yfgez01x68b47x56akrtkucg
51781
51780
2026-05-18T14:32:41Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51781
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu bya art and design.
== Laba ne ==
[[Winnie Byanyima|Omuyimbi Winnie Byanyima]], [[Patricia Munabi Babiiha]] [[Rita Aciro]] [[Tezira Jamwa]] [[Esther Opoti Dhugira]]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
80ikmwb3zs6n4mq58lctb65c7c7ocrv
51782
51781
2026-05-18T14:33:27Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51782
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu bya art and design.
== Laba ne ==
[[Winnie Byanyima|Omuyimbi Winnie Byanyima]], [[Patricia Munabi Babiiha]], [[Rita Aciro]] ,[[Tezira Jamwa]], [[Esther Opoti Dhugira]].
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
dz7k0pli2h5uye5b2ys00sd2hhzxym0
51783
51782
2026-05-18T14:34:01Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51783
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu bya art and design.
== Laba ne ==
[[Winnie Byanyima|Omuyimbi Winnie Byanyima]], [[Patricia Munabi Babiiha]], [[Rita Aciro]] ,[[Tezira Jamwa]], [[Esther Opoti Dhugira]].
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
rharwua995vet342znsdc8mynaznt0r
51784
51783
2026-05-18T14:34:18Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51784
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu bya art and design.
== Laba ne ==
[[Winnie Byanyima|Omuyimbi Winnie Byanyima]], [[Patricia Munabi Babiiha]], [[Rita Aciro]] ,[[Tezira Jamwa]], [[Esther Opoti Dhugira]].
== Ebijuliziddwa ==
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
39vov3toifcyo9kya38yhd7qchpuhxu
51785
51784
2026-05-18T14:34:50Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51785
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu bya art and design.
== Laba ne ==
[[Winnie Byanyima|Omuyimbi Winnie Byanyima]], [[Patricia Munabi Babiiha]], [[Rita Aciro]] ,[[Tezira Jamwa]], [[Esther Opoti Dhugira]].
== Ebijuliziddwa ==
== Ebiyungo eby’ebweru ==
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
jmgqag87of7ss1jm0vzhq2hfou7aca3
51786
51785
2026-05-18T14:35:18Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51786
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu bya art and design.
== Laba ne ==
[[Winnie Byanyima|Omuyimbi Winnie Byanyima]], [[Patricia Munabi Babiiha]], [[Rita Aciro]] ,[[Tezira Jamwa]], [[Esther Opoti Dhugira]].
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuyungo eby’ebweru ==
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
o75r5xaagsqj43xxuxgjckfyrs0ljc6
51787
51786
2026-05-18T14:36:43Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51787
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu bya art and design.
== Laba ne ==
[[Winnie Byanyima|Omuyimbi Winnie Byanyima]], [[Patricia Munabi Babiiha]], [[Rita Aciro]] ,[[Tezira Jamwa]], [[Esther Opoti Dhugira]].
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa bweru ==
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
s0xmbkh9yhv5fsu4n7hcmjkghn61z6o
51788
51787
2026-05-18T14:38:31Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51788
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu bya art and design.
== Laba ne ==
[[Winnie Byanyima|Omuyimbi Winnie Byanyima]], [[Patricia Munabi Babiiha]], [[Rita Aciro]] ,[[Tezira Jamwa]], [[Esther Opoti Dhugira]].
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru ==
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
9vpyzv76ovi9w7nlbnqn7tztza8irtc
51789
51788
2026-05-18T14:39:32Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51789
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu bya art and design.
== Laba ne ==
[[Winnie Byanyima|Omuyimbi Winnie Byanyima]], [[Patricia Munabi Babiiha]], [[Rita Aciro]] ,[[Tezira Jamwa]], [[Esther Opoti Dhugira]].
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist|30em}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
gda3b9mf9aln1row9mzyefsob331gal
51790
51789
2026-05-18T14:39:50Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51790
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>{{Cite web |title=Articles by Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/ |access-date=2026-03-25 |website=openDemocracy}}</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu bya art and design.
== Laba ne ==
[[Winnie Byanyima|Omuyimbi Winnie Byanyima]], [[Patricia Munabi Babiiha]], [[Rita Aciro]] ,[[Tezira Jamwa]], [[Esther Opoti Dhugira]].
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist|30em}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
[https://ug.linkedin.com/in/solome-nakaweesi-she-her-8552652a LinkedIn profile] [https://x.com/SonaKimb Akawunti ya Twitter/X] [https://www.instagram.com/solomenakaweesi/ Instagram Profile]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
ib05h0auwedde8a9jh8ues0d8nzkcsz
51791
51790
2026-05-18T14:41:13Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51791
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu bya art and design.
== Laba ne ==
[[Winnie Byanyima|Omuyimbi Winnie Byanyima]], [[Patricia Munabi Babiiha]], [[Rita Aciro]] ,[[Tezira Jamwa]], [[Esther Opoti Dhugira]].
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist|30em}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
[https://ug.linkedin.com/in/solome-nakaweesi-she-her-8552652a LinkedIn profile] [https://x.com/SonaKimb Akawunti ya Twitter/X] [https://www.instagram.com/solomenakaweesi/ Instagram Profile]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
h4b5bmywrsj02q8tltzyefx4hish8l2
51792
51791
2026-05-18T14:42:10Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51792
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>{{Cite web |title=Author: Solome Nakaweesi Kimbugwe |url=https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe |access-date=2026-03-25 |website=Pambazuka}}</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref name="EHAHRDP2009">https://www.defenddefenders.org/wp-content/uploads/2017/05/Report-of-Regional-Workshop-on-Women-and-Minority-Human-Rights-.pdf</ref> Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu bya art and design.
== Laba ne ==
[[Winnie Byanyima|Omuyimbi Winnie Byanyima]], [[Patricia Munabi Babiiha]], [[Rita Aciro]] ,[[Tezira Jamwa]], [[Esther Opoti Dhugira]].
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist|30em}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
[https://ug.linkedin.com/in/solome-nakaweesi-she-her-8552652a LinkedIn profile] [https://x.com/SonaKimb Akawunti ya Twitter/X] [https://www.instagram.com/solomenakaweesi/ Instagram Profile]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
g3ykcyss6yo075kzm8gaf6ov9cm2k2p
51793
51792
2026-05-18T14:45:38Z
NKINZIK MARIE
7432
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349666854|Solome Nakaweesi Kimbugwe]]"
51793
wikitext
text/x-wiki
'''Solome Nakaweesi Kimbugwe''' Munnayuganda omulwanirizi w’abakyala, omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna, era omukulembeze w’endowooza ng’alina obumanyirivu obusoba mu makumi asatu mu kutumbula eddembe ly’abakyala, obwenkanya mu kikula ky’abantu, n’obwenkanya mu bantu okwetoloola Africa. Abaddeko mu bifo by’obukulembeze mu bibiina ebinene ebirwanirira eddembe ly’abakyala era ne mu kukola enkola, okuzimba okutambula, n’okusomesa abakyala. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Solome Nakaweesi Kimbugwe yazaalibwa Sarah Naiga‐Muwayira n’omugenzi Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Pulayimale yagisomera ku ssomero lya [[Uganda Martyrs]] Namugongo, Siniya naagisomerako ku Gombe Secondary School, era naagimaliririza ku [[Trinity College Nabbingo]] . <ref name="NewVisionProfile" />
Yafuna diguli esooka eya [[Bachelor of Social Science]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1997 ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana okuva mu yunivasite ya [[University of East Africa Anglia]], Norwich, Bungereza, mu 2000. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref name="FOWODE">https://fowode.org/our_board/111/</ref>
== Omulimu gwe ==
=== Emirimu egyasooka ne UWONET ===
Nakaweesi yatandika okulwanirira eddembe mu myaka gya 1990. Yaliko omukwanaganya w’ekibiina kya Uganda Women’s Network (UWONET), omukago ogukulembedde mu kulwanirira abakyala n’okubanoonyeza emikisa mu Uganda. Mu kifo ekyo, yasiimibwa olw’okugaziya enkolagana ng’ayita mu nkolagana n’emikutu gy’amawulire n’okuddukanya abantu oluusi abaali abazibu bookukolagana nabo n’obukugu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://allafrica.com/stories/200501280669.html</ref>
Yafuuka muttutumufu okusingawo mu 2006, ngali wamu n’ekibinja ky’abakyala abalwanirizi b’eddembe, baayanjula era ne balwanirira nnyo omuzannyo ogwasooka mu Uganda ogwa ''The Vagina Monologues'' – omuzannyo ogukwata ku butabanguko mu by’okwegatta ku bakyala. Okufulumya kuno kwawerebwa olukiiko lw’amawulire, kyokka kampeyini eno yaleetawo okukubaganya ebirowoozo okunene ku ddembe ly’abakyala mu by’okwegatta n’obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> Nga yeefumiitirizza ku kitundu ekyo, oluvannyuma Nakaweesi yawandiika nti kampeyini eno “yasumulula omuwendo gw'okuwakanyizibwa omunene” era n’eguteeka akabi ak’amaanyi eri ekibiina ky’abakyala, wabula ate kyawaliriza emboozi eyali yeetaagisa mu bantu ku by’okwegatta n’okufugibwa kw’abakyala. <ref name="JustAssociates">https://justassociates.org/wp-content/uploads/2022/02/women_navigate_power-stories_of_rights_to_work.pdf</ref>
=== Akina Maama wa Afrika ===
Ku ntandikwa ya 2007, Nakaweesi yalondebwa okuba Executive Director w'ekitongole kya [[Akina Maama wa Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ekigatta abakyala ba African nga ekitebe kyabwe ekikulu kiri London (oluvannyuma ne kigenda e Kampala). Ono ye mukyala Munnayuganda eyasooka okukwata ekifo kino, kye yayogerako ng’ekyalimu okuvuganya okw’amaanyi. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://pambazuka.org/governance/akina-mama-wa-afrika-appoint-new-ed</ref>
Mu kiseera kye, yakulembera enteekateeka mu kukulaakulanya obukulembeze bw’abakyala, okubunyisa enkola, n’okuzimba entambula okwetoloola ssemazinga. Era yawagira emirimu gya ofiisi ya Akina Mama ey’ekitundu eyali mu Kampala, ng’agenda mu maaso n’okufuga emirimu gy’eddembe ly’abakyala mu Uganda. <ref name="NewVisionProfile">https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family</ref> <ref>https://www.afyanahaki.org/team/solome-nakaweesi/</ref>
=== Ekitongole kya Nabagereka Development Foundation ===
Oluvannyuma Nakaweesi yaweereza ng’akulira ekitongole kya Nabagereka Development Foundation, ekyatandikibwawo nga kiri wansi w'okulungamizibwa kwa [[Nnaabagereka wa Buganda|Nnabagereka wa Buganda]], [[Sylvia Nagginda]]. Mu kifo kino, yalabirira pulogulaamu ezikwata ku kugonjoola ensonga y'okufuna embuto mu bavubuka, okusomesa abawala, n’okutumbula amaka. <ref name="URN_Teenage">https://ugandaradionetwork.net/story/nabagereka-foundation-out-to-curb-teenage-pregnancy?districtId=732</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabagereka-foundation-to-focus-on-teenage-pregnancies-1574508</ref> Omulimu gwe gwalagibwa mu mikutu gy’amawulire mu Uganda, omuli kaweefube w’okuyunga abawala n’abantu be beegomba n’okusiga empisa mu bavubuka. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/girls-connect-with-role-models-at-imara-festi-NV_170433</ref>
=== Okwebuuza, okusomesa n’obukulembeze obulimu okulowooza ===
Okuva lwe yava mu mirimu gy’obukulembeze obukulu, Nakaweesi abadde akola ng’omuwi w’amagezi ku nkulaakulana y’ensi yonna eyeetongodde, ng’atadde essira ku kuzimba enteekateeka z’embeera z’abantu ezibatwala mu maaso, okubaga enkola, n’okulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref>https://www.psi.org/sctg-leadership/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> Yaweereza ng’omukiise w’eggwanga mu kitongole kya [[Robert Bosch Stiftung]], ng’akola ku pulojekiti z’okutumbula abakyala mu kukola okusalawo mu bitongole bya gavumenti. <ref name="Bosch">https://www.bosch-stiftung.de/en/publication/country-analysis-leadership-advancing-womens-rights-public-decision-making-pocesses</ref>
Asomesezzaako ne mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ne mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] era ng’akola ng’omulungamya w’abanoonyereza mu Noragric University (kati ekitundu ku [[Norwegian University of Life Sciences|Norway University of Life Sciences]] ). <ref name="FOWODE">{{Cite web |title=Solome Nakaweesi – Board Member |url=https://fowode.org/our_board/111/ |access-date=2026-03-25 |website=Forum for Women in Democracy}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://fowode.org/our_board/111/ "Solome Nakaweesi – Board Member"]. ''Forum for Women in Democracy''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo ne ''New Vision mu 2020'', Nakaweesi mu yakkaatirizza obukulu bw’okusiga ssente mu bukulembeze bw’abakyala, ng’agamba nti: “Tulina okussa ssente mu bukulembeze ng’abakyala. Tukooye abakyala okukola okumala emyaka egisukka mu 30, ne bawummulira mu bwavu.Abakyala bwe basituka, ensi yonna esituka.” <ref name="NewVisionEOC">https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions</ref>
== Okubunyisa amawulire kwe n’ebifo mwabadde ==
=== Eddembe ly'abakyala mu LBQ ===
Nakaweesi abadde awagira nnyo obutasosola bakazi abaagala bakazi bannaabwe, n’abakazi abaagala abasajja n'abakazi omulundi ogumu, wamu naabo abeeyisa mu ngeri etakwatagana n'ambeera z'abantu baabulijjo (LBQ), mu lutalo lw’okulwanyisa obutabanguko obwekuusa ku kikula ky’abantu. Mu ndowooza gye yawa mu 2018 eri ''Kuchu Times'' yagamba nti “abakyala bano abatono mu kikula boolekedde okuyisibwa obubi ennyo olw’obunafu bwaffe” era n’asaba okukola “ng’ekibiina ekigazi n’okubuna ebibiina” okulaba ng’abakyala bonna bayisibwa kimu. <ref>https://www.kuchutimes.com/2018/10/opinion-inclusion-of-lbq-women-in-the-struggle-against-gender-based-violence-in-uganda/</ref>
Mu 2009, yawandiika ekiwandiiko ngali ne Frank Mugisha ng’alabula nti ekiteeso ky’etteeka erirwanyisa ebisiyaga lyanditondawo “omulembe omuli embeera y'obukambwe ku bantu” erimu abantu okuwalirizibwa okubega bannaabwe. <ref>https://www.opendemocracy.net/en/5050/ugandan-gays-and-muslim-womena-common-struggle-to-redefine-family/</ref>
=== Abakyala abali mu mirimu gya gavumenti ===
Ng’ayita mu mirimu gy’akoze n’akakiiko k'obwenkanya aka Equal Opportunities Commission, wamu ne pulojekiti ya Women in Public Sector (WiPS), Nakaweesi abadde awagira okweyongera kw'okukiikirira mu abakyala mu bifo eby’awaggulu mu gavumenti. Yalaga enjawulo eriwo mu kwetaba kw’abakyala mu mirimu gya gavumenti, n’asaba okuzimba obusobozi okusobozesa abakyala okulwanirira eddembe lyabwe n’okukuuma ebifo byabwe. <ref name="NewVisionEOC">{{Cite web |date=2020-07-29 |title=EOC calls for more women in senior govt positions |url=https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions |access-date=2026-03-25 |website=New Vision}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1523584/eoc-calls-women-senior-government-positions "EOC calls for more women in senior govt positions"]. ''New Vision''. 29 July 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
=== Okuzimba ekibiina ky’abakyala ===
Nakaweesi akoze kinene mu kugaziya eddoboozi ku nsonga z’abakyala ng’ayita mu kuwandiika kwe. Awandiikidde ''[[openDemocracy]]'' <ref>https://www.opendemocracy.net/en/author/solome-nakaweesi-kimbugwe/</ref> ne ''[[Pambazuka News]]'' <ref>https://www.pambazuka.org/index.php/author/solome-nakaweesi-kimbugwe</ref> ku miramwa egyekuusa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu n’enkulaakulana.
== By'afulumizza wamu n'entereeza ze mu mirimu gy’okuwandiika ==
Ebiwandiiko bya Nakaweesi bifulumidde mu bitabo by’abayizi ebiwerako n’ebitabo ebikuŋŋaanyiziddwa. Omulimu gwe gujuliziddwa mu:
''Gender and Development in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6GHaAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''Women and Power in Africa''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=MKbqAAAAMAAJ&q=solome+nakaweesi</ref>
''The Palgrave Handbook of African Women’s Studies''<ref>https://books.google.co.uk/books?id=o_PiEAAAQBAJ&pg=PA123</ref>
''Regional Consultative Meeting on Women’s Leadership Report'' (co-editor)<ref>https://books.google.co.uk/books?id=QugWCgAAQBAJ&pg=PA216</ref>
== Okulabikira kwe ku mikutu gy’amawulire ==
Nakaweesi alabiseeko ku ttivvi y'eggwanga lya Uganda ne ku mikutu gy’ensi yonna. Yeetaba mu pulogulaamu ya AfricaLink podcast ku [[Deutsche Welle|DW]], ng’ayogera ku nsonga z’ensangi zino ezikwata ku bakyala n’amaka. <ref>https://www.dw.com/en/whats-pushing-so-many-wives-to-walk-away/av-62699464</ref>
Ebigambo bye ku ky'omwenkanonkano mu kikula ky'abantu n'okutumbula ebyenfuna bibadde bifulumizibwa ekitongole kya ''New Vision'', ''The Monitor'', ne [[Uganda Radio Network]] . <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe obw’omunda ==
Nakaweesi maama w’abaana babiri. Mu mboozi gye yawa mu 2007, yayogera nti okufumbirwa taata w’abaana be ng’akyali muyizi wa yunivasite, n’oluvannyuma n’asalawo okusoma e Bungereza wadde nga bba yasooka kumuwakanya, kyali kikulu nnyo mu kukola omulimu gwe. Agamba nti by’atuuseeko byazibula bba amaaso n’amulaba ng’omubeezi okusinga “akawala akatono ke yali yawasa”. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref>
Ayogeddeko mu lujjudde ku kitaawe omugenzi, Gaster Muwayire‐Nakana Kimbugwe, n’engeri famire ye gye yayambamu mu mirimu gye. <ref name="NewVisionProfile">{{Cite web |title=Career almost cost Nakaweesi her family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family |access-date=2026-03-25 |website=New Vision |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newvision.co.ug/news/1172090/career-cost-nakaweesi-family "Career almost cost Nakaweesi her family"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2026</span>.</cite></ref> Mu kwogera kwe okukulu mu musomo gw’ekitundu ogwa 2009 ku balwanirizi b’eddembe ly’obuntu, yaggumiza obukulu bw’okwefaako, okukuza enkolagana ez’obuyambi, n’okukozesa “amaanyi g’ennyambala, sitayiro n’okukwatagana” ng’ebikozesebwa mu kulwanirira eddembe ly’obuntu. <ref name="EHAHRDP2009">https://www.defenddefenders.org/wp-content/uploads/2017/05/Report-of-Regional-Workshop-on-Women-and-Minority-Human-Rights-.pdf</ref> Ebweru w’emirimu egy'ekikugu, ayagala nnyo emisono era awagira abayiiya n’abakozi b’emisono mu Africa, ng’atunuulira okutumbula ebyenfuna n'enkwatagana yaabyo n’okujaguza okwolesebwa kw’obuwangwa ng’ayita mu bya art and design.
== Laba ne ==
[[Winnie Byanyima|Omuyimbi Winnie Byanyima]], [[Patricia Munabi Babiiha]], [[Rita Aciro]] ,[[Tezira Jamwa]], [[Esther Opoti Dhugira]].
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist|30em}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
[https://ug.linkedin.com/in/solome-nakaweesi-she-her-8552652a LinkedIn profile] [https://x.com/SonaKimb Akawunti ya Twitter/X] [https://www.instagram.com/solomenakaweesi/ Instagram Profile]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
h1wgdqvkfrgl5wnu0e55bewfn9yqa65
Andrew Bashaija
0
13772
51814
2026-05-19T08:10:15Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354526206|Andrew Bashaija]]"
51814
wikitext
text/x-wiki
'''Andrew Byabashaija''' Munnayuganda nga munnamateeka era omulamuzi ku [[kkooti enkulu mu Uganda]] . Yalondebwa mu kkooti eyo pulezidenti [[Yoweri Museveni]] nga 17 Owomukaaga 2010.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}</ref> Nga omutandisi wa katemba mu Uganda, yaleeta eby’emikono mu bantu.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 10, 2025 |title=JOHN RUGANDA: THE VOICE THAT SPOKE TRUTH TO POWER |url=https://www.facebook.com/Africaninkpublishers/posts/john-ruganda-the-voice-that-spoke-truth-to-powerjohn-ruganda-19412007-is-remembe/1186763576802264/ |website=[[Facebook]] |publisher=African Ink Publishers Ltd}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Source talks about completely different person (and is unreliable anyhow) (May 2026)">okukakasa kulemereddwa</span></nowiki>'' ]</sup>
8x4tnmdvnp5eft32rwej4kc4l27xh0i
51815
51814
2026-05-19T08:10:39Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354526206|Andrew Bashaija]]"
51815
wikitext
text/x-wiki
'''Andrew Byabashaija''' Munnayuganda nga munnamateeka era omulamuzi ku [[kkooti enkulu mu Uganda]] . Yalondebwa mu kkooti eyo pulezidenti [[Yoweri Museveni]] nga 17 Owomukaaga 2010.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}</ref> Nga omutandisi wa katemba mu Uganda, yaleeta eby’emikono mu bantu.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 10, 2025 |title=JOHN RUGANDA: THE VOICE THAT SPOKE TRUTH TO POWER |url=https://www.facebook.com/Africaninkpublishers/posts/john-ruganda-the-voice-that-spoke-truth-to-powerjohn-ruganda-19412007-is-remembe/1186763576802264/ |website=[[Facebook]] |publisher=African Ink Publishers Ltd}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Source talks about completely different person (and is unreliable anyhow) (May 2026)">okukakasa kulemereddwa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ebyafaayo n’obuyigirize ==
dvoskvdrrm53agnbnbgshft7cgsebs8
51816
51815
2026-05-19T08:14:11Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354526206|Andrew Bashaija]]"
51816
wikitext
text/x-wiki
'''Andrew Byabashaija''' Munnayuganda nga munnamateeka era omulamuzi ku [[kkooti enkulu mu Uganda]] . Yalondebwa mu kkooti eyo pulezidenti [[Yoweri Museveni]] nga 17 Owomukaaga 2010.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}</ref> Nga omutandisi wa katemba mu Uganda, yaleeta eby’emikono mu bantu.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 10, 2025 |title=JOHN RUGANDA: THE VOICE THAT SPOKE TRUTH TO POWER |url=https://www.facebook.com/Africaninkpublishers/posts/john-ruganda-the-voice-that-spoke-truth-to-powerjohn-ruganda-19412007-is-remembe/1186763576802264/ |website=[[Facebook]] |publisher=African Ink Publishers Ltd}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Source talks about completely different person (and is unreliable anyhow) (May 2026)">okukakasa kulemereddwa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ebyafaayo n’obuyigirize ==
Yatikkirwa okuva mu Faculty of Law ey'e [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], yunivasite ya gavumenti esinga obunene era enkadde mu Uganda, n'afuna diguli ya Mateeka, circa 1986. Omwaka ogwaddako, yaweebwa [[Dipuloma mu by'amateeka]] okuva mu ttendekero lya [[Law Development Centre|Law Development Center]], mu Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda. Alina ne diguli eyookubiri mu by’enkulaakulana, naye okuva mu yunivasite y’e Makerere. Diguli ye eya Doctor of Philosophy mu by'obusuubuzi yafuna okuva mu Washington International University, ekitongole ekitali kikkirizibwa ku yintaneeti ekisangibwa mu bizinga bya British Virgin Islands . <ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref>
4sw1os09fqbxqatjna6rfxhs2y39dyt
51817
51816
2026-05-19T08:22:34Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354526206|Andrew Bashaija]]"
51817
wikitext
text/x-wiki
'''Andrew Byabashaija''' Munnayuganda nga munnamateeka era omulamuzi ku [[kkooti enkulu mu Uganda]] . Yalondebwa mu kkooti eyo pulezidenti [[Yoweri Museveni]] nga 17 Owomukaaga 2010.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}</ref> Nga omutandisi wa katemba mu Uganda, yaleeta eby’emikono mu bantu.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 10, 2025 |title=JOHN RUGANDA: THE VOICE THAT SPOKE TRUTH TO POWER |url=https://www.facebook.com/Africaninkpublishers/posts/john-ruganda-the-voice-that-spoke-truth-to-powerjohn-ruganda-19412007-is-remembe/1186763576802264/ |website=[[Facebook]] |publisher=African Ink Publishers Ltd}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Source talks about completely different person (and is unreliable anyhow) (May 2026)">okukakasa kulemereddwa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ebyafaayo n’obuyigirize ==
Yatikkirwa okuva mu Faculty of Law ey'e [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], yunivasite ya gavumenti esinga obunene era enkadde mu Uganda, n'afuna diguli ya Mateeka, circa 1986. Omwaka ogwaddako, yaweebwa [[Dipuloma mu by'amateeka]] okuva mu ttendekero lya [[Law Development Centre|Law Development Center]], mu Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda. Alina ne diguli [[eyookubiri mu by’enkulaakulana]], nayo okuva ku yunivasite y’e Makerere. Diguli ye eya Doctor of Philosophy mu [[by'obusuubuzi]] yagifuna okuva mu [[Washington International University]], ettendekero eriri ku yintaneeti eritaweebwanga lukusa erisangibwa mu bizinga bya [[British Virgin Islands]].<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref>
3asbwb7psndrh4mvzfjjl2ef8f0szmo
51818
51817
2026-05-19T08:24:21Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354526206|Andrew Bashaija]]"
51818
wikitext
text/x-wiki
'''Andrew Byabashaija''' Munnayuganda nga munnamateeka era omulamuzi ku [[kkooti enkulu mu Uganda]] . Yalondebwa mu kkooti eyo pulezidenti [[Yoweri Museveni]] nga 17 Owomukaaga 2010.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}</ref> Nga omutandisi wa katemba mu Uganda, yaleeta eby’emikono mu bantu.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 10, 2025 |title=JOHN RUGANDA: THE VOICE THAT SPOKE TRUTH TO POWER |url=https://www.facebook.com/Africaninkpublishers/posts/john-ruganda-the-voice-that-spoke-truth-to-powerjohn-ruganda-19412007-is-remembe/1186763576802264/ |website=[[Facebook]] |publisher=African Ink Publishers Ltd}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Source talks about completely different person (and is unreliable anyhow) (May 2026)">okukakasa kulemereddwa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ebyafaayo n’obuyigirize ==
Yatikkirwa okuva mu Faculty of Law ey'e [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], yunivasite ya gavumenti esinga obunene era enkadde mu Uganda, n'afuna diguli ya Mateeka, circa 1986. Omwaka ogwaddako, yaweebwa [[Dipuloma mu by'amateeka]] okuva mu ttendekero lya [[Law Development Centre|Law Development Center]], mu Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda. Alina ne diguli [[eyookubiri mu by’enkulaakulana]], nayo okuva ku yunivasite y’e Makerere. Diguli ye eya Doctor of Philosophy mu [[by'obusuubuzi]] yagifuna okuva mu [[Washington International University]], ettendekero eriri ku yintaneeti eritaweebwanga lukusa erisangibwa mu bizinga bya [[British Virgin Islands]].<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref>
== Emirimu gye ==
ib24q8zy6kggt99cgmav2n87mkb5yo0
51819
51818
2026-05-19T08:34:59Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354526206|Andrew Bashaija]]"
51819
wikitext
text/x-wiki
'''Andrew Byabashaija''' Munnayuganda nga munnamateeka era omulamuzi ku [[kkooti enkulu mu Uganda]] . Yalondebwa mu kkooti eyo pulezidenti [[Yoweri Museveni]] nga 17 Owomukaaga 2010.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}</ref> Nga omutandisi wa katemba mu Uganda, yaleeta eby’emikono mu bantu.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 10, 2025 |title=JOHN RUGANDA: THE VOICE THAT SPOKE TRUTH TO POWER |url=https://www.facebook.com/Africaninkpublishers/posts/john-ruganda-the-voice-that-spoke-truth-to-powerjohn-ruganda-19412007-is-remembe/1186763576802264/ |website=[[Facebook]] |publisher=African Ink Publishers Ltd}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Source talks about completely different person (and is unreliable anyhow) (May 2026)">okukakasa kulemereddwa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ebyafaayo n’obuyigirize ==
Yatikkirwa okuva mu Faculty of Law ey'e [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], yunivasite ya gavumenti esinga obunene era enkadde mu Uganda, n'afuna diguli ya Mateeka, circa 1986. Omwaka ogwaddako, yaweebwa [[Dipuloma mu by'amateeka]] okuva mu ttendekero lya [[Law Development Centre|Law Development Center]], mu Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda. Alina ne diguli [[eyookubiri mu by’enkulaakulana]], nayo okuva ku yunivasite y’e Makerere. Diguli ye eya Doctor of Philosophy mu [[by'obusuubuzi]] yagifuna okuva mu [[Washington International University]], ettendekero eriri ku yintaneeti eritaweebwanga lukusa erisangibwa mu bizinga bya [[British Virgin Islands]].<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannafuuka mulamuzi, Bashaija yali mukozi mu kitongole kya Pearl Advocates & Solicitors. Era yaweereza [[Omusomesa omukulu|ng'omusomesa omukulu]] mu [[Kampala International University]] School of Law era nga external examiner ku Law Development Centre.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref> Yasooka kulondebwa ku ntebe mu 1992 ng'omulamuzi ow'omutendera ogusooka. Oluvannyuma, mu mwaka gwa 2000, yagulumizibwa n'aweebwa ekifo kya Registrar.<ref name="One" />
2o4o2he4ayobbxvyicj8rytb46b9orn
51820
51819
2026-05-19T08:38:17Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354526206|Andrew Bashaija]]"
51820
wikitext
text/x-wiki
'''Andrew Byabashaija''' Munnayuganda nga munnamateeka era omulamuzi ku [[kkooti enkulu mu Uganda]] . Yalondebwa mu kkooti eyo pulezidenti [[Yoweri Museveni]] nga 17 Owomukaaga 2010.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}</ref> Nga omutandisi wa katemba mu Uganda, yaleeta eby’emikono mu bantu.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 10, 2025 |title=JOHN RUGANDA: THE VOICE THAT SPOKE TRUTH TO POWER |url=https://www.facebook.com/Africaninkpublishers/posts/john-ruganda-the-voice-that-spoke-truth-to-powerjohn-ruganda-19412007-is-remembe/1186763576802264/ |website=[[Facebook]] |publisher=African Ink Publishers Ltd}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Source talks about completely different person (and is unreliable anyhow) (May 2026)">okukakasa kulemereddwa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ebyafaayo n’obuyigirize ==
Yatikkirwa okuva mu Faculty of Law ey'e [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], yunivasite ya gavumenti esinga obunene era enkadde mu Uganda, n'afuna diguli ya Mateeka, circa 1986. Omwaka ogwaddako, yaweebwa [[Dipuloma mu by'amateeka]] okuva mu ttendekero lya [[Law Development Centre|Law Development Center]], mu Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda. Alina ne diguli [[eyookubiri mu by’enkulaakulana]], nayo okuva ku yunivasite y’e Makerere. Diguli ye eya Doctor of Philosophy mu [[by'obusuubuzi]] yagifuna okuva mu [[Washington International University]], ettendekero eriri ku yintaneeti eritaweebwanga lukusa erisangibwa mu bizinga bya [[British Virgin Islands]].<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannafuuka mulamuzi, Bashaija yali mukozi mu kitongole kya Pearl Advocates & Solicitors. Era yaweereza [[Omusomesa omukulu|ng'omusomesa omukulu]] mu [[Kampala International University]] School of Law era nga external examiner ku Law Development Centre.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref> Yasooka okulondebwa ku bulamuzi mu 1992 ng'omulamuzi ow'omutendera ogusooka. Oluvannyuma, mu mwaka gwa 2000, yalinnyisibwa eddaala n'aweebwa ekifo kya Registrar.<ref name="One" />
456k9ml41wkqqma711kxhccjwb1bd5k
51821
51820
2026-05-19T08:41:19Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354526206|Andrew Bashaija]]"
51821
wikitext
text/x-wiki
'''Andrew Byabashaija''' Munnayuganda nga munnamateeka era omulamuzi ku [[kkooti enkulu mu Uganda]] . Yalondebwa mu kkooti eyo pulezidenti [[Yoweri Museveni]] nga 17 Owomukaaga 2010.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}</ref> Nga omutandisi wa katemba mu Uganda, yaleeta eby’emikono mu bantu.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 10, 2025 |title=JOHN RUGANDA: THE VOICE THAT SPOKE TRUTH TO POWER |url=https://www.facebook.com/Africaninkpublishers/posts/john-ruganda-the-voice-that-spoke-truth-to-powerjohn-ruganda-19412007-is-remembe/1186763576802264/ |website=[[Facebook]] |publisher=African Ink Publishers Ltd}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Source talks about completely different person (and is unreliable anyhow) (May 2026)">okukakasa kulemereddwa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ebyafaayo n’obuyigirize ==
Yatikkirwa okuva mu Faculty of Law ey'e [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], yunivasite ya gavumenti esinga obunene era enkadde mu Uganda, n'afuna diguli ya Mateeka, circa 1986. Omwaka ogwaddako, yaweebwa [[Dipuloma mu by'amateeka]] okuva mu ttendekero lya [[Law Development Centre|Law Development Center]], mu Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda. Alina ne diguli [[eyookubiri mu by’enkulaakulana]], nayo okuva ku yunivasite y’e Makerere. Diguli ye eya Doctor of Philosophy mu [[by'obusuubuzi]] yagifuna okuva mu [[Washington International University]], ettendekero eriri ku yintaneeti eritaweebwanga lukusa erisangibwa mu bizinga bya [[British Virgin Islands]].<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannafuuka mulamuzi, Bashaija yali mukozi mu kitongole kya Pearl Advocates & Solicitors. Era yaweereza [[Omusomesa omukulu|ng'omusomesa omukulu]] mu [[Kampala International University]] School of Law era nga external examiner ku Law Development Centre.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref> Yasooka okulondebwa ku bulamuzi mu 1992 ng'omulamuzi ow'omutendera ogusooka. Oluvannyuma, mu mwaka gwa 2000, yalinnyisibwa eddaala n'aweebwa ekifo kya Registrar.<ref name="One" />
Ku kkooti enkulu, omulamuzi Andrew Bashaija y’akulira ekitongole ekikwata ku by'ettaka.<ref name="Two">{{Cite web |last=Judiciary of Uganda |date=15 August 2017 |title=The Honorable Judges Of The High Court |url=http://www.judiciary.go.ug/data/incourt/16/The%20Honorable%20Judges%20of%20The%20High%20Court.html |access-date=25 February 2018 |publisher=[[Judiciary of Uganda]]}}</ref>
7ir0uy91t0ox30dt6h21paf2b3f60gd
51822
51821
2026-05-19T08:41:37Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354526206|Andrew Bashaija]]"
51822
wikitext
text/x-wiki
'''Andrew Byabashaija''' Munnayuganda nga munnamateeka era omulamuzi ku [[kkooti enkulu mu Uganda]] . Yalondebwa mu kkooti eyo pulezidenti [[Yoweri Museveni]] nga 17 Owomukaaga 2010.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}</ref> Nga omutandisi wa katemba mu Uganda, yaleeta eby’emikono mu bantu.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 10, 2025 |title=JOHN RUGANDA: THE VOICE THAT SPOKE TRUTH TO POWER |url=https://www.facebook.com/Africaninkpublishers/posts/john-ruganda-the-voice-that-spoke-truth-to-powerjohn-ruganda-19412007-is-remembe/1186763576802264/ |website=[[Facebook]] |publisher=African Ink Publishers Ltd}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Source talks about completely different person (and is unreliable anyhow) (May 2026)">okukakasa kulemereddwa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ebyafaayo n’obuyigirize ==
Yatikkirwa okuva mu Faculty of Law ey'e [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], yunivasite ya gavumenti esinga obunene era enkadde mu Uganda, n'afuna diguli ya Mateeka, circa 1986. Omwaka ogwaddako, yaweebwa [[Dipuloma mu by'amateeka]] okuva mu ttendekero lya [[Law Development Centre|Law Development Center]], mu Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda. Alina ne diguli [[eyookubiri mu by’enkulaakulana]], nayo okuva ku yunivasite y’e Makerere. Diguli ye eya Doctor of Philosophy mu [[by'obusuubuzi]] yagifuna okuva mu [[Washington International University]], ettendekero eriri ku yintaneeti eritaweebwanga lukusa erisangibwa mu bizinga bya [[British Virgin Islands]].<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannafuuka mulamuzi, Bashaija yali mukozi mu kitongole kya Pearl Advocates & Solicitors. Era yaweereza [[Omusomesa omukulu|ng'omusomesa omukulu]] mu [[Kampala International University]] School of Law era nga external examiner ku Law Development Centre.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref> Yasooka okulondebwa ku bulamuzi mu 1992 ng'omulamuzi ow'omutendera ogusooka. Oluvannyuma, mu mwaka gwa 2000, yalinnyisibwa eddaala n'aweebwa ekifo kya Registrar.<ref name="One" />
Ku kkooti enkulu, omulamuzi Andrew Bashaija y’akulira ekitongole ekikwata ku by'ettaka.<ref name="Two">{{Cite web |last=Judiciary of Uganda |date=15 August 2017 |title=The Honorable Judges Of The High Court |url=http://www.judiciary.go.ug/data/incourt/16/The%20Honorable%20Judges%20of%20The%20High%20Court.html |access-date=25 February 2018 |publisher=[[Judiciary of Uganda]]}}</ref>
== Laba ne ==
qp1ehjdetecjbt5mwxliadv8blweg4t
51824
51822
2026-05-19T08:42:03Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354526206|Andrew Bashaija]]"
51824
wikitext
text/x-wiki
'''Andrew Byabashaija''' Munnayuganda nga munnamateeka era omulamuzi ku [[kkooti enkulu mu Uganda]] . Yalondebwa mu kkooti eyo pulezidenti [[Yoweri Museveni]] nga 17 Owomukaaga 2010.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}</ref> Nga omutandisi wa katemba mu Uganda, yaleeta eby’emikono mu bantu.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 10, 2025 |title=JOHN RUGANDA: THE VOICE THAT SPOKE TRUTH TO POWER |url=https://www.facebook.com/Africaninkpublishers/posts/john-ruganda-the-voice-that-spoke-truth-to-powerjohn-ruganda-19412007-is-remembe/1186763576802264/ |website=[[Facebook]] |publisher=African Ink Publishers Ltd}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Source talks about completely different person (and is unreliable anyhow) (May 2026)">okukakasa kulemereddwa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ebyafaayo n’obuyigirize ==
Yatikkirwa okuva mu Faculty of Law ey'e [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], yunivasite ya gavumenti esinga obunene era enkadde mu Uganda, n'afuna diguli ya Mateeka, circa 1986. Omwaka ogwaddako, yaweebwa [[Dipuloma mu by'amateeka]] okuva mu ttendekero lya [[Law Development Centre|Law Development Center]], mu Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda. Alina ne diguli [[eyookubiri mu by’enkulaakulana]], nayo okuva ku yunivasite y’e Makerere. Diguli ye eya Doctor of Philosophy mu [[by'obusuubuzi]] yagifuna okuva mu [[Washington International University]], ettendekero eriri ku yintaneeti eritaweebwanga lukusa erisangibwa mu bizinga bya [[British Virgin Islands]].<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannafuuka mulamuzi, Bashaija yali mukozi mu kitongole kya Pearl Advocates & Solicitors. Era yaweereza [[Omusomesa omukulu|ng'omusomesa omukulu]] mu [[Kampala International University]] School of Law era nga external examiner ku Law Development Centre.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref> Yasooka okulondebwa ku bulamuzi mu 1992 ng'omulamuzi ow'omutendera ogusooka. Oluvannyuma, mu mwaka gwa 2000, yalinnyisibwa eddaala n'aweebwa ekifo kya Registrar.<ref name="One" />
Ku kkooti enkulu, omulamuzi Andrew Bashaija y’akulira ekitongole ekikwata ku by'ettaka.<ref name="Two">{{Cite web |last=Judiciary of Uganda |date=15 August 2017 |title=The Honorable Judges Of The High Court |url=http://www.judiciary.go.ug/data/incourt/16/The%20Honorable%20Judges%20of%20The%20High%20Court.html |access-date=25 February 2018 |publisher=[[Judiciary of Uganda]]}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Monica Mugenyi]]
* [[Jane Kiggundu]]
* [[Minisitule y’ebyamateeka ne ssemateeka (Uganda)]]
sflchyyz8nvhjwczb7pg4vbtbf5tmey
51825
51824
2026-05-19T08:42:32Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354526206|Andrew Bashaija]]"
51825
wikitext
text/x-wiki
'''Andrew Byabashaija''' Munnayuganda nga munnamateeka era omulamuzi ku [[kkooti enkulu mu Uganda]] . Yalondebwa mu kkooti eyo pulezidenti [[Yoweri Museveni]] nga 17 Owomukaaga 2010.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}</ref> Nga omutandisi wa katemba mu Uganda, yaleeta eby’emikono mu bantu.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 10, 2025 |title=JOHN RUGANDA: THE VOICE THAT SPOKE TRUTH TO POWER |url=https://www.facebook.com/Africaninkpublishers/posts/john-ruganda-the-voice-that-spoke-truth-to-powerjohn-ruganda-19412007-is-remembe/1186763576802264/ |website=[[Facebook]] |publisher=African Ink Publishers Ltd}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Source talks about completely different person (and is unreliable anyhow) (May 2026)">okukakasa kulemereddwa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ebyafaayo n’obuyigirize ==
Yatikkirwa okuva mu Faculty of Law ey'e [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], yunivasite ya gavumenti esinga obunene era enkadde mu Uganda, n'afuna diguli ya Mateeka, circa 1986. Omwaka ogwaddako, yaweebwa [[Dipuloma mu by'amateeka]] okuva mu ttendekero lya [[Law Development Centre|Law Development Center]], mu Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda. Alina ne diguli [[eyookubiri mu by’enkulaakulana]], nayo okuva ku yunivasite y’e Makerere. Diguli ye eya Doctor of Philosophy mu [[by'obusuubuzi]] yagifuna okuva mu [[Washington International University]], ettendekero eriri ku yintaneeti eritaweebwanga lukusa erisangibwa mu bizinga bya [[British Virgin Islands]].<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannafuuka mulamuzi, Bashaija yali mukozi mu kitongole kya Pearl Advocates & Solicitors. Era yaweereza [[Omusomesa omukulu|ng'omusomesa omukulu]] mu [[Kampala International University]] School of Law era nga external examiner ku Law Development Centre.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref> Yasooka okulondebwa ku bulamuzi mu 1992 ng'omulamuzi ow'omutendera ogusooka. Oluvannyuma, mu mwaka gwa 2000, yalinnyisibwa eddaala n'aweebwa ekifo kya Registrar.<ref name="One" />
Ku kkooti enkulu, omulamuzi Andrew Bashaija y’akulira ekitongole ekikwata ku by'ettaka.<ref name="Two">{{Cite web |last=Judiciary of Uganda |date=15 August 2017 |title=The Honorable Judges Of The High Court |url=http://www.judiciary.go.ug/data/incourt/16/The%20Honorable%20Judges%20of%20The%20High%20Court.html |access-date=25 February 2018 |publisher=[[Judiciary of Uganda]]}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Monica Mugenyi]]
* [[Jane Kiggundu]]
* [[Minisitule y’ebyamateeka ne ssemateeka (Uganda)]]
== Ebijuliziddwa ==
cicagfv5z9z8osp2wr58jfy5gp170yn
51826
51825
2026-05-19T08:42:56Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354526206|Andrew Bashaija]]"
51826
wikitext
text/x-wiki
'''Andrew Byabashaija''' Munnayuganda nga munnamateeka era omulamuzi ku [[kkooti enkulu mu Uganda]] . Yalondebwa mu kkooti eyo pulezidenti [[Yoweri Museveni]] nga 17 Owomukaaga 2010.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}</ref> Nga omutandisi wa katemba mu Uganda, yaleeta eby’emikono mu bantu.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 10, 2025 |title=JOHN RUGANDA: THE VOICE THAT SPOKE TRUTH TO POWER |url=https://www.facebook.com/Africaninkpublishers/posts/john-ruganda-the-voice-that-spoke-truth-to-powerjohn-ruganda-19412007-is-remembe/1186763576802264/ |website=[[Facebook]] |publisher=African Ink Publishers Ltd}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Source talks about completely different person (and is unreliable anyhow) (May 2026)">okukakasa kulemereddwa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ebyafaayo n’obuyigirize ==
Yatikkirwa okuva mu Faculty of Law ey'e [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], yunivasite ya gavumenti esinga obunene era enkadde mu Uganda, n'afuna diguli ya Mateeka, circa 1986. Omwaka ogwaddako, yaweebwa [[Dipuloma mu by'amateeka]] okuva mu ttendekero lya [[Law Development Centre|Law Development Center]], mu Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda. Alina ne diguli [[eyookubiri mu by’enkulaakulana]], nayo okuva ku yunivasite y’e Makerere. Diguli ye eya Doctor of Philosophy mu [[by'obusuubuzi]] yagifuna okuva mu [[Washington International University]], ettendekero eriri ku yintaneeti eritaweebwanga lukusa erisangibwa mu bizinga bya [[British Virgin Islands]].<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannafuuka mulamuzi, Bashaija yali mukozi mu kitongole kya Pearl Advocates & Solicitors. Era yaweereza [[Omusomesa omukulu|ng'omusomesa omukulu]] mu [[Kampala International University]] School of Law era nga external examiner ku Law Development Centre.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref> Yasooka okulondebwa ku bulamuzi mu 1992 ng'omulamuzi ow'omutendera ogusooka. Oluvannyuma, mu mwaka gwa 2000, yalinnyisibwa eddaala n'aweebwa ekifo kya Registrar.<ref name="One" />
Ku kkooti enkulu, omulamuzi Andrew Bashaija y’akulira ekitongole ekikwata ku by'ettaka.<ref name="Two">{{Cite web |last=Judiciary of Uganda |date=15 August 2017 |title=The Honorable Judges Of The High Court |url=http://www.judiciary.go.ug/data/incourt/16/The%20Honorable%20Judges%20of%20The%20High%20Court.html |access-date=25 February 2018 |publisher=[[Judiciary of Uganda]]}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Monica Mugenyi]]
* [[Jane Kiggundu]]
* [[Minisitule y’ebyamateeka ne ssemateeka (Uganda)]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
ta83s9pnn2x04miycpxtbr3289784sl
51827
51826
2026-05-19T08:43:38Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354526206|Andrew Bashaija]]"
51827
wikitext
text/x-wiki
'''Andrew Byabashaija''' Munnayuganda nga munnamateeka era omulamuzi ku [[kkooti enkulu mu Uganda]] . Yalondebwa mu kkooti eyo pulezidenti [[Yoweri Museveni]] nga 17 Owomukaaga 2010.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}</ref> Nga omutandisi wa katemba mu Uganda, yaleeta eby’emikono mu bantu.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 10, 2025 |title=JOHN RUGANDA: THE VOICE THAT SPOKE TRUTH TO POWER |url=https://www.facebook.com/Africaninkpublishers/posts/john-ruganda-the-voice-that-spoke-truth-to-powerjohn-ruganda-19412007-is-remembe/1186763576802264/ |website=[[Facebook]] |publisher=African Ink Publishers Ltd}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Source talks about completely different person (and is unreliable anyhow) (May 2026)">okukakasa kulemereddwa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ebyafaayo n’obuyigirize ==
Yatikkirwa okuva mu Faculty of Law ey'e [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], yunivasite ya gavumenti esinga obunene era enkadde mu Uganda, n'afuna diguli ya Mateeka, circa 1986. Omwaka ogwaddako, yaweebwa [[Dipuloma mu by'amateeka]] okuva mu ttendekero lya [[Law Development Centre|Law Development Center]], mu Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda. Alina ne diguli [[eyookubiri mu by’enkulaakulana]], nayo okuva ku yunivasite y’e Makerere. Diguli ye eya Doctor of Philosophy mu [[by'obusuubuzi]] yagifuna okuva mu [[Washington International University]], ettendekero eriri ku yintaneeti eritaweebwanga lukusa erisangibwa mu bizinga bya [[British Virgin Islands]].<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannafuuka mulamuzi, Bashaija yali mukozi mu kitongole kya Pearl Advocates & Solicitors. Era yaweereza [[Omusomesa omukulu|ng'omusomesa omukulu]] mu [[Kampala International University]] School of Law era nga external examiner ku Law Development Centre.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref> Yasooka okulondebwa ku bulamuzi mu 1992 ng'omulamuzi ow'omutendera ogusooka. Oluvannyuma, mu mwaka gwa 2000, yalinnyisibwa eddaala n'aweebwa ekifo kya Registrar.<ref name="One" />
Ku kkooti enkulu, omulamuzi Andrew Bashaija y’akulira ekitongole ekikwata ku by'ettaka.<ref name="Two">{{Cite web |last=Judiciary of Uganda |date=15 August 2017 |title=The Honorable Judges Of The High Court |url=http://www.judiciary.go.ug/data/incourt/16/The%20Honorable%20Judges%20of%20The%20High%20Court.html |access-date=25 February 2018 |publisher=[[Judiciary of Uganda]]}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Monica Mugenyi]]
* [[Jane Kiggundu]]
* [[Minisitule y’ebyamateeka ne ssemateeka (Uganda)]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
akz4rtxz0ntwn80iqhz3cit82vo07xw
51828
51827
2026-05-19T08:43:51Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354526206|Andrew Bashaija]]"
51828
wikitext
text/x-wiki
'''Andrew Byabashaija''' Munnayuganda nga munnamateeka era omulamuzi ku [[kkooti enkulu mu Uganda]] . Yalondebwa mu kkooti eyo pulezidenti [[Yoweri Museveni]] nga 17 Owomukaaga 2010.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}</ref> Nga omutandisi wa katemba mu Uganda, yaleeta eby’emikono mu bantu.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 10, 2025 |title=JOHN RUGANDA: THE VOICE THAT SPOKE TRUTH TO POWER |url=https://www.facebook.com/Africaninkpublishers/posts/john-ruganda-the-voice-that-spoke-truth-to-powerjohn-ruganda-19412007-is-remembe/1186763576802264/ |website=[[Facebook]] |publisher=African Ink Publishers Ltd}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Source talks about completely different person (and is unreliable anyhow) (May 2026)">okukakasa kulemereddwa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ebyafaayo n’obuyigirize ==
Yatikkirwa okuva mu Faculty of Law ey'e [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], yunivasite ya gavumenti esinga obunene era enkadde mu Uganda, n'afuna diguli ya Mateeka, circa 1986. Omwaka ogwaddako, yaweebwa [[Dipuloma mu by'amateeka]] okuva mu ttendekero lya [[Law Development Centre|Law Development Center]], mu Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda. Alina ne diguli [[eyookubiri mu by’enkulaakulana]], nayo okuva ku yunivasite y’e Makerere. Diguli ye eya Doctor of Philosophy mu [[by'obusuubuzi]] yagifuna okuva mu [[Washington International University]], ettendekero eriri ku yintaneeti eritaweebwanga lukusa erisangibwa mu bizinga bya [[British Virgin Islands]].<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannafuuka mulamuzi, Bashaija yali mukozi mu kitongole kya Pearl Advocates & Solicitors. Era yaweereza [[Omusomesa omukulu|ng'omusomesa omukulu]] mu [[Kampala International University]] School of Law era nga external examiner ku Law Development Centre.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref> Yasooka okulondebwa ku bulamuzi mu 1992 ng'omulamuzi ow'omutendera ogusooka. Oluvannyuma, mu mwaka gwa 2000, yalinnyisibwa eddaala n'aweebwa ekifo kya Registrar.<ref name="One" />
Ku kkooti enkulu, omulamuzi Andrew Bashaija y’akulira ekitongole ekikwata ku by'ettaka.<ref name="Two">{{Cite web |last=Judiciary of Uganda |date=15 August 2017 |title=The Honorable Judges Of The High Court |url=http://www.judiciary.go.ug/data/incourt/16/The%20Honorable%20Judges%20of%20The%20High%20Court.html |access-date=25 February 2018 |publisher=[[Judiciary of Uganda]]}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Monica Mugenyi]]
* [[Jane Kiggundu]]
* [[Minisitule y’ebyamateeka ne ssemateeka (Uganda)]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [http://www.judiciary.go.ug/ Omukutu gw'ekitongole ekiramuzi mu Uganda]
ggyzxrfmit4650tq52e9r5x0ayhj3s5
51829
51828
2026-05-19T08:44:52Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354526206|Andrew Bashaija]]"
51829
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Andrew Byabashaija''' Munnayuganda nga munnamateeka era omulamuzi ku [[kkooti enkulu mu Uganda]] . Yalondebwa mu kkooti eyo pulezidenti [[Yoweri Museveni]] nga 17 Owomukaaga 2010.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}</ref> Nga omutandisi wa katemba mu Uganda, yaleeta eby’emikono mu bantu.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 10, 2025 |title=JOHN RUGANDA: THE VOICE THAT SPOKE TRUTH TO POWER |url=https://www.facebook.com/Africaninkpublishers/posts/john-ruganda-the-voice-that-spoke-truth-to-powerjohn-ruganda-19412007-is-remembe/1186763576802264/ |website=[[Facebook]] |publisher=African Ink Publishers Ltd}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Source talks about completely different person (and is unreliable anyhow) (May 2026)">okukakasa kulemereddwa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ebyafaayo n’obuyigirize ==
Yatikkirwa okuva mu Faculty of Law ey'e [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], yunivasite ya gavumenti esinga obunene era enkadde mu Uganda, n'afuna diguli ya Mateeka, circa 1986. Omwaka ogwaddako, yaweebwa [[Dipuloma mu by'amateeka]] okuva mu ttendekero lya [[Law Development Centre|Law Development Center]], mu Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda. Alina ne diguli [[eyookubiri mu by’enkulaakulana]], nayo okuva ku yunivasite y’e Makerere. Diguli ye eya Doctor of Philosophy mu [[by'obusuubuzi]] yagifuna okuva mu [[Washington International University]], ettendekero eriri ku yintaneeti eritaweebwanga lukusa erisangibwa mu bizinga bya [[British Virgin Islands]].<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannafuuka mulamuzi, Bashaija yali mukozi mu kitongole kya Pearl Advocates & Solicitors. Era yaweereza [[Omusomesa omukulu|ng'omusomesa omukulu]] mu [[Kampala International University]] School of Law era nga external examiner ku Law Development Centre.<ref name="One">{{Cite web |last=Milton Olupot |first=Mary Karugaba |date=17 June 2010 |title=Museveni appoints ten new judges |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges |access-date=25 February 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMilton_Olupot2010">Milton Olupot, Mary Karugaba (17 June 2010). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1288213/museveni-appoints-judges "Museveni appoints ten new judges"]. ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 February</span> 2018</span>.</cite></ref> Yasooka okulondebwa ku bulamuzi mu 1992 ng'omulamuzi ow'omutendera ogusooka. Oluvannyuma, mu mwaka gwa 2000, yalinnyisibwa eddaala n'aweebwa ekifo kya Registrar.<ref name="One" />
Ku kkooti enkulu, omulamuzi Andrew Bashaija y’akulira ekitongole ekikwata ku by'ettaka.<ref name="Two">{{Cite web |last=Judiciary of Uganda |date=15 August 2017 |title=The Honorable Judges Of The High Court |url=http://www.judiciary.go.ug/data/incourt/16/The%20Honorable%20Judges%20of%20The%20High%20Court.html |access-date=25 February 2018 |publisher=[[Judiciary of Uganda]]}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Monica Mugenyi]]
* [[Jane Kiggundu]]
* [[Minisitule y’ebyamateeka ne ssemateeka (Uganda)]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [http://www.judiciary.go.ug/ Omukutu gw'ekitongole ekiramuzi mu Uganda]
4n1y699nhcrfnvsgck91u7e4yo11ukf
Mable Amuron
0
13773
51823
2026-05-19T08:41:43Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354456606|Mable Amuron]]"
51823
wikitext
text/x-wiki
'''Mable Amuron''' Munnayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'obuntu, omuwandiisi era omunoonyereza n'okusingira ddala ku ddembe ly'abakyala .<ref>{{Cite web |date=2021-04-14 |title=Mable Amuron, The Bubbling Blogger From Uganda » Afrobloggers |url=https://afrobloggers.org/mable-amuroni/ |access-date=2026-05-12 |language=en-US}}</ref> Akolera mu kibiina ekiyitibwa Thraets ng'eno awadiika ku nsonga ez’enjawulo n’ebizuuliddwa mu kunoonyereza.<ref>{{Cite web |date=2025-11-23 |title=Cycles of Power: Madagascar’s 2025 Uprising and the Return of Its Political Ghosts - Thraets |url=https://thraets.org/madagascar-2025-genz-uprising/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref> Ekibiina kino kikola ku nkulungo y’enkola z'okulonda eza demokulasiya n’okukozesa tekinologiya aze agunjibwawo mu kukwasaganya ensonga y'amawulire amakyaamu n'obutamanya ku amateeka g'omutimbagano. Ekibiina kino kyetabye mu nteekateeka y'okulonda nga bakozesa ebyuma bikalimagezi (Digital Democracy Initiative) okukuuma eddembe ly’obuntu eri tekinologiya nga livujirirwa Minisitule y’ensonga z’ebweru mu Denmark n’omukaga gwa Bulaaya.<ref>{{Cite web |date=2024-06-24 |title=Thraets joins Digital Democracy Initiative - Thraets |url=https://thraets.org/thraets-joins-digital-democracy-initiative/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-06-14 |title=Thraets Secures Grant to Protect African Elections from AI-Generated Mis/Disinformation - Thraets |url=https://thraets.org/thraets-secures-grant-to-protect-african-elections-from-ai-generated-mis-disinformation/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref>
ecl7pe7hxwnlejzc7x7ll0hk3doumzj
51830
51823
2026-05-19T08:49:37Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354456606|Mable Amuron]]"
51830
wikitext
text/x-wiki
'''Mable Amuron''' Munnayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'obuntu, muwandiisi, era munoonyereza eyakuguka mu ddembe ly'abakyala.<ref>{{Cite web |date=2021-04-14 |title=Mable Amuron, The Bubbling Blogger From Uganda » Afrobloggers |url=https://afrobloggers.org/mable-amuroni/ |access-date=2026-05-12 |language=en-US}}</ref> Akolera mu kitongole ekiyitibwa Thraets ng'eno awadiika ku nsonga ez’enjawulo n’ebizuuliddwa mu kunoonyereza.<ref>{{Cite web |date=2025-11-23 |title=Cycles of Power: Madagascar’s 2025 Uprising and the Return of Its Political Ghosts - Thraets |url=https://thraets.org/madagascar-2025-genz-uprising/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref> Ekibiina kino kikola ku nkulungo y’enkola z'okulonda eza demokulasiya n’okukozesa tekinologiya aze agunjibwawo mu kukwasaganya ensonga y'amawulire amakyaamu n'obutamanya ku amateeka g'omutimbagano. Ekibiina kino kyetabye mu nteekateeka y'okulonda nga bakozesa ebyuma bikalimagezi (Digital Democracy Initiative) okukuuma eddembe ly’obuntu eri tekinologiya nga livujirirwa Minisitule y'ensonga z'ebweru mu Denmark n'omukago gwa Bulaaya.<ref>{{Cite web |date=2024-06-24 |title=Thraets joins Digital Democracy Initiative - Thraets |url=https://thraets.org/thraets-joins-digital-democracy-initiative/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-14 |title=Thraets Secures Grant to Protect African Elections from AI-Generated Mis/Disinformation - Thraets |url=https://thraets.org/thraets-secures-grant-to-protect-african-elections-from-ai-generated-mis-disinformation/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref>
hy8zg5iskyuci03xf49rzge7a29yuom
51831
51830
2026-05-19T08:49:52Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354456606|Mable Amuron]]"
51831
wikitext
text/x-wiki
'''Mable Amuron''' Munnayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'obuntu, muwandiisi, era munoonyereza eyakuguka mu ddembe ly'abakyala.<ref>{{Cite web |date=2021-04-14 |title=Mable Amuron, The Bubbling Blogger From Uganda » Afrobloggers |url=https://afrobloggers.org/mable-amuroni/ |access-date=2026-05-12 |language=en-US}}</ref> Akolera mu kitongole ekiyitibwa Thraets ng'eno awadiika ku nsonga ez’enjawulo n’ebizuuliddwa mu kunoonyereza.<ref>{{Cite web |date=2025-11-23 |title=Cycles of Power: Madagascar’s 2025 Uprising and the Return of Its Political Ghosts - Thraets |url=https://thraets.org/madagascar-2025-genz-uprising/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref> Ekibiina kino kikola ku nkulungo y’enkola z'okulonda eza demokulasiya n’okukozesa tekinologiya aze agunjibwawo mu kukwasaganya ensonga y'amawulire amakyaamu n'obutamanya ku amateeka g'omutimbagano. Ekibiina kino kyetabye mu nteekateeka y'okulonda nga bakozesa ebyuma bikalimagezi (Digital Democracy Initiative) okukuuma eddembe ly’obuntu eri tekinologiya nga livujirirwa Minisitule y'ensonga z'ebweru mu Denmark n'omukago gwa Bulaaya.<ref>{{Cite web |date=2024-06-24 |title=Thraets joins Digital Democracy Initiative - Thraets |url=https://thraets.org/thraets-joins-digital-democracy-initiative/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-14 |title=Thraets Secures Grant to Protect African Elections from AI-Generated Mis/Disinformation - Thraets |url=https://thraets.org/thraets-secures-grant-to-protect-african-elections-from-ai-generated-mis-disinformation/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
4u6mxh39t0hh5v0zpudiud5fipuqs1n
51837
51831
2026-05-19T08:54:43Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354456606|Mable Amuron]]"
51837
wikitext
text/x-wiki
'''Mable Amuron''' Munnayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'obuntu, muwandiisi, era munoonyereza eyakuguka mu ddembe ly'abakyala.<ref>{{Cite web |date=2021-04-14 |title=Mable Amuron, The Bubbling Blogger From Uganda » Afrobloggers |url=https://afrobloggers.org/mable-amuroni/ |access-date=2026-05-12 |language=en-US}}</ref> Akolera mu kitongole ekiyitibwa Thraets ng'eno awadiika ku nsonga ez’enjawulo n’ebizuuliddwa mu kunoonyereza.<ref>{{Cite web |date=2025-11-23 |title=Cycles of Power: Madagascar’s 2025 Uprising and the Return of Its Political Ghosts - Thraets |url=https://thraets.org/madagascar-2025-genz-uprising/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref> Ekibiina kino kikola ku nkulungo y’enkola z'okulonda eza demokulasiya n’okukozesa tekinologiya aze agunjibwawo mu kukwasaganya ensonga y'amawulire amakyaamu n'obutamanya ku amateeka g'omutimbagano. Ekibiina kino kyetabye mu nteekateeka y'okulonda nga bakozesa ebyuma bikalimagezi (Digital Democracy Initiative) okukuuma eddembe ly’obuntu eri tekinologiya nga livujirirwa Minisitule y'ensonga z'ebweru mu Denmark n'omukago gwa Bulaaya.<ref>{{Cite web |date=2024-06-24 |title=Thraets joins Digital Democracy Initiative - Thraets |url=https://thraets.org/thraets-joins-digital-democracy-initiative/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-14 |title=Thraets Secures Grant to Protect African Elections from AI-Generated Mis/Disinformation - Thraets |url=https://thraets.org/thraets-secures-grant-to-protect-african-elections-from-ai-generated-mis-disinformation/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Mu mulimu gwe ogw’okuwandiika, Mable Amuron ayambako mu kwekenneenya okunoonyereza ku kukabasanya abantu okusinziira ku kikula kyabwe mu kimanyikiddwa nga Tech Facilitated Gender-Based Violence. Ng’omu ku kampeyini ze ez'okubunyisa amawulire, awa amagezi okwebangula ku mikutu egyo okuyambako okuddabulula bakawonawo b'okutulugunyizibwa. Amuron muwandiisi wa mizannyo era munoonyereza ku ddembe ly'obuntu ku mitimbagano.<ref name=":0">{{Cite web |date=2024-10-30 |title=When Technology Enables Abuse: Rana Ayyub's Battle with Tech-Facilitated Gender-Based Violence - Thraets |url=https://thraets.org/when-technology-enables-abuse-rana-ayyubs-battle-with-tech-facilitated-gender-based-violence/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref>
== Laba ne bino ==
m55oenbs1sbu3rebsfe66hb8g4n5bdc
51845
51837
2026-05-19T09:05:54Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354456606|Mable Amuron]]"
51845
wikitext
text/x-wiki
'''Mable Amuron''' Munnayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'obuntu, muwandiisi, era munoonyereza eyakuguka mu ddembe ly'abakyala.<ref>{{Cite web |date=2021-04-14 |title=Mable Amuron, The Bubbling Blogger From Uganda » Afrobloggers |url=https://afrobloggers.org/mable-amuroni/ |access-date=2026-05-12 |language=en-US}}</ref> Akolera mu kitongole ekiyitibwa Thraets ng'eno awadiika ku nsonga ez’enjawulo n’ebizuuliddwa mu kunoonyereza.<ref>{{Cite web |date=2025-11-23 |title=Cycles of Power: Madagascar’s 2025 Uprising and the Return of Its Political Ghosts - Thraets |url=https://thraets.org/madagascar-2025-genz-uprising/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref> Ekibiina kino kikola ku nkulungo y’enkola z'okulonda eza demokulasiya n’okukozesa tekinologiya aze agunjibwawo mu kukwasaganya ensonga y'amawulire amakyaamu n'obutamanya ku amateeka g'omutimbagano. Ekibiina kino kyetabye mu nteekateeka y'okulonda nga bakozesa ebyuma bikalimagezi (Digital Democracy Initiative) okukuuma eddembe ly’obuntu eri tekinologiya nga livujirirwa Minisitule y'ensonga z'ebweru mu Denmark n'omukago gwa Bulaaya.<ref>{{Cite web |date=2024-06-24 |title=Thraets joins Digital Democracy Initiative - Thraets |url=https://thraets.org/thraets-joins-digital-democracy-initiative/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-14 |title=Thraets Secures Grant to Protect African Elections from AI-Generated Mis/Disinformation - Thraets |url=https://thraets.org/thraets-secures-grant-to-protect-african-elections-from-ai-generated-mis-disinformation/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Mu mulimu gwe ogw’okuwandiika, Mable Amuron ayambako mu kwekenneenya okunoonyereza ku kukabasanya abantu okusinziira ku kikula kyabwe mu kimanyikiddwa nga Tech Facilitated Gender-Based Violence. Ng’omu ku kampeyini ze ez'okubunyisa amawulire, awa amagezi okwebangula ku mikutu egyo okuyambako okuddabulula bakawonawo b'okutulugunyizibwa. Amuron muwandiisi wa mizannyo era munoonyereza ku ddembe ly'obuntu ku mitimbagano.<ref name=":0">{{Cite web |date=2024-10-30 |title=When Technology Enables Abuse: Rana Ayyub's Battle with Tech-Facilitated Gender-Based Violence - Thraets |url=https://thraets.org/when-technology-enables-abuse-rana-ayyubs-battle-with-tech-facilitated-gender-based-violence/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref>
== Laba ne bino ==
* [[Judith Adong]]
* [[Harriet Anena]]
* Dilman Dila
* [[Lillian Aujo]]
8qshnma0td5kl4re63aln8skisrblax
51847
51845
2026-05-19T09:06:20Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354456606|Mable Amuron]]"
51847
wikitext
text/x-wiki
'''Mable Amuron''' Munnayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'obuntu, muwandiisi, era munoonyereza eyakuguka mu ddembe ly'abakyala.<ref>{{Cite web |date=2021-04-14 |title=Mable Amuron, The Bubbling Blogger From Uganda » Afrobloggers |url=https://afrobloggers.org/mable-amuroni/ |access-date=2026-05-12 |language=en-US}}</ref> Akolera mu kitongole ekiyitibwa Thraets ng'eno awadiika ku nsonga ez’enjawulo n’ebizuuliddwa mu kunoonyereza.<ref>{{Cite web |date=2025-11-23 |title=Cycles of Power: Madagascar’s 2025 Uprising and the Return of Its Political Ghosts - Thraets |url=https://thraets.org/madagascar-2025-genz-uprising/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref> Ekibiina kino kikola ku nkulungo y’enkola z'okulonda eza demokulasiya n’okukozesa tekinologiya aze agunjibwawo mu kukwasaganya ensonga y'amawulire amakyaamu n'obutamanya ku amateeka g'omutimbagano. Ekibiina kino kyetabye mu nteekateeka y'okulonda nga bakozesa ebyuma bikalimagezi (Digital Democracy Initiative) okukuuma eddembe ly’obuntu eri tekinologiya nga livujirirwa Minisitule y'ensonga z'ebweru mu Denmark n'omukago gwa Bulaaya.<ref>{{Cite web |date=2024-06-24 |title=Thraets joins Digital Democracy Initiative - Thraets |url=https://thraets.org/thraets-joins-digital-democracy-initiative/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-14 |title=Thraets Secures Grant to Protect African Elections from AI-Generated Mis/Disinformation - Thraets |url=https://thraets.org/thraets-secures-grant-to-protect-african-elections-from-ai-generated-mis-disinformation/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Mu mulimu gwe ogw’okuwandiika, Mable Amuron ayambako mu kwekenneenya okunoonyereza ku kukabasanya abantu okusinziira ku kikula kyabwe mu kimanyikiddwa nga Tech Facilitated Gender-Based Violence. Ng’omu ku kampeyini ze ez'okubunyisa amawulire, awa amagezi okwebangula ku mikutu egyo okuyambako okuddabulula bakawonawo b'okutulugunyizibwa. Amuron muwandiisi wa mizannyo era munoonyereza ku ddembe ly'obuntu ku mitimbagano.<ref name=":0">{{Cite web |date=2024-10-30 |title=When Technology Enables Abuse: Rana Ayyub's Battle with Tech-Facilitated Gender-Based Violence - Thraets |url=https://thraets.org/when-technology-enables-abuse-rana-ayyubs-battle-with-tech-facilitated-gender-based-violence/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref>
== Laba ne bino ==
* [[Judith Adong]]
* [[Harriet Anena]]
* Dilman Dila
* [[Lillian Aujo]]
== Ebijuliziddwa ==
{{DEFAULTSORT:Amuron, Mable}}
kmpy7jbe1oty4dh5jvmawgymu4ygmxy
Olukala lw'abayivu ku Yunivasite y'e Makerere
0
13774
51832
2026-05-19T08:49:55Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51832
wikitext
text/x-wiki
Olukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
gsg6e1y7weu3qoa40rppgajy0ppmc60
51833
51832
2026-05-19T08:51:10Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51833
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
[[Eric Adriko]]
[[Thomas Aisu]]
[[Rubby Opio Aweri]]
fbrlr3rv06ct02ncg11pfzhap7gvids
51834
51833
2026-05-19T08:52:20Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51834
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
[[Waswa Balunywa]]
[[Noble Banadda]]
[[Venansius Baryamureeba]]
[[William Bazeyo]]
[[Gilbert Bukenya]]
[[Abed Bwanika]]
[[Pauline Byakika]]
qjujyifw45mkzlfwp4hdu0y6ubb9dd0
51835
51834
2026-05-19T08:53:23Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51835
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
[[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
[[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
[[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
0bd2mvyhtdpum2s7mfoln6h6seb0qbm
51836
51835
2026-05-19T08:54:06Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51836
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
[[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
[[Hugh Dinwiddy]]
2wy2509or5grl5uegu8cwh5tsdriz37
51838
51836
2026-05-19T08:55:16Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51838
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
* [[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
* [[Hugh Dinwiddy]]
== E ==
[[Les Ebdon]]
[[Moses Ebuk|Musa Ebuk]]
[[Eric Berry Edney]]
jsuvj88yp2zc9u04z59omndkwjneu40
51839
51838
2026-05-19T08:55:54Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51839
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
* [[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
* [[Hugh Dinwiddy]]
== E ==
* [[Les Ebdon]]
* [[Moses Ebuk|Musa Ebuk]]
* [[Eric Berry Edney]]
== F ==
[[Oliver Furley, omuwandiisi w’ebitabo|Oliver Furley]]
o4rtkjs7svsbifmbmcqcgodhrv48duc
51840
51839
2026-05-19T09:01:39Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51840
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
* [[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
* [[Hugh Dinwiddy]]
== E ==
* [[Les Ebdon]]
* [[Moses Ebuk|Musa Ebuk]]
* [[Eric Berry Edney]]
== F ==
[[Oliver Furley, omuwandiisi w’ebitabo|Oliver Furley]]
== G ==
[[Arthur Gakwandi]]
2iyhzy2gg4fi8i9f03yckwsiea0qirz
51841
51840
2026-05-19T09:02:27Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51841
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
* [[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
* [[Hugh Dinwiddy]]
== E ==
* [[Les Ebdon]]
* [[Moses Ebuk|Musa Ebuk]]
* [[Eric Berry Edney]]
== F ==
* [[Oliver Furley, omuwandiisi w’ebitabo|Oliver Furley]]
== G ==
* [[Arthur Gakwandi]]
== H ==
[[Denis Hills]]
r6mx3wqwxuwm1b3fc50ufbwq4l2t372
51842
51841
2026-05-19T09:03:25Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51842
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
* [[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
* [[Hugh Dinwiddy]]
== E ==
* [[Les Ebdon]]
* [[Moses Ebuk|Musa Ebuk]]
* [[Eric Berry Edney]]
== F ==
* [[Oliver Furley, omuwandiisi w’ebitabo|Oliver Furley]]
== G ==
* [[Arthur Gakwandi]]
== H ==
* [[Denis Hills]]
== I ==
[[Charles Ibingira]]
[[Richard Idro]]
[[Robert Ikoja-Odongo, omusajja omulala|Robert Ikoja-Odongo]]
snviiwgicncwynwrty58wp5q1ge3c3f
51844
51842
2026-05-19T09:05:04Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51844
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
* [[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
* [[Hugh Dinwiddy]]
== E ==
* [[Les Ebdon]]
* [[Moses Ebuk|Musa Ebuk]]
* [[Eric Berry Edney]]
== F ==
* [[Oliver Furley, omuwandiisi w’ebitabo|Oliver Furley]]
== G ==
* [[Arthur Gakwandi]]
== H ==
* [[Denis Hills]]
== I ==
* [[Charles Ibingira]]
* [[Richard Idro]]
* [[Robert Ikoja-Odongo, omusajja omulala|Robert Ikoja-Odongo]]
== J ==
[[Yokaana F. Mugisha]]
== K ==
[[Charles Kabugo]]
[[Werikhe Kafabusa]]
[[Mondo Kagonyera]]
[[Senteza Kajubi]]
[[Richard Kanyerezi]]
[[James Katorobo]]
[[Elly Katunguka]]
[[Nehemiah Katusiime]]
[[Lawrence Kazibwe]]
[[Maggie Kigozi]]
[[Sarah Kiguli]]
6btu2ovo2und5gc5b6r8lisx5w38inp
51846
51844
2026-05-19T09:06:17Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51846
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
* [[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
* [[Hugh Dinwiddy]]
== E ==
* [[Les Ebdon]]
* [[Moses Ebuk|Musa Ebuk]]
* [[Eric Berry Edney]]
== F ==
* [[Oliver Furley, omuwandiisi w’ebitabo|Oliver Furley]]
== G ==
* [[Arthur Gakwandi]]
== H ==
* [[Denis Hills]]
== I ==
* [[Charles Ibingira]]
* [[Richard Idro]]
* [[Robert Ikoja-Odongo, omusajja omulala|Robert Ikoja-Odongo]]
== J ==
* [[Yokaana F. Mugisha]]
== K ==
* [[Charles Kabugo]]
* [[Werikhe Kafabusa]]
* [[Mondo Kagonyera]]
* [[Senteza Kajubi]]
* [[Richard Kanyerezi]]
* [[James Katorobo]]
* [[Elly Katunguka]]
* [[Nehemiah Katusiime]]
* [[Lawrence Kazibwe]]
* [[Maggie Kigozi]]
* [[Sarah Kiguli]]
== L ==
[[Peter Lwabi]]
== M ==
[[Kiddu Makubuya]]
[[Philemon Mateke|Filemoni Mateke]]
[[Ali Mazrui, omuwandiisi w’ebitabo|Ali Mazrui]]
[[Abigaba Cuthbert Mirembe]]
[[Joseph Mugisha]]
[[Maud Kamatenesi Mugisha]]
[[Florence Muranga]]
t8aqp27ullt3xr702gzf48wirhga3ur
51848
51846
2026-05-19T09:07:14Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51848
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
* [[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
* [[Hugh Dinwiddy]]
== E ==
* [[Les Ebdon]]
* [[Moses Ebuk|Musa Ebuk]]
* [[Eric Berry Edney]]
== F ==
* [[Oliver Furley, omuwandiisi w’ebitabo|Oliver Furley]]
== G ==
* [[Arthur Gakwandi]]
== H ==
* [[Denis Hills]]
== I ==
* [[Charles Ibingira]]
* [[Richard Idro]]
* [[Robert Ikoja-Odongo, omusajja omulala|Robert Ikoja-Odongo]]
== J ==
* [[Yokaana F. Mugisha]]
== K ==
* [[Charles Kabugo]]
* [[Werikhe Kafabusa]]
* [[Mondo Kagonyera]]
* [[Senteza Kajubi]]
* [[Richard Kanyerezi]]
* [[James Katorobo]]
* [[Elly Katunguka]]
* [[Nehemiah Katusiime]]
* [[Lawrence Kazibwe]]
* [[Maggie Kigozi]]
* [[Sarah Kiguli]]
== L ==
* [[Peter Lwabi]]
== M ==
* [[Kiddu Makubuya]]
* [[Philemon Mateke|Filemoni Mateke]]
* [[Ali Mazrui, omuwandiisi w’ebitabo|Ali Mazrui]]
* [[Abigaba Cuthbert Mirembe]]
* [[Joseph Mugisha]]
* [[Maud Kamatenesi Mugisha]]
* [[Florence Muranga]]
== N ==
[[Evelyn Nabunya]]
[[Jolly Nankunda]]
[[Barnabas Nawangwe|Barnaba Nawangwe]]
[[Grace Ndeezi]]
[[Apolo Nsibambi]]
[[Augusto Nuwagaba]]
[[Stella Nyanzi]]
f7pp4slwy7dnnb6bpclr95qzokjacbs
51849
51848
2026-05-19T09:08:54Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51849
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
* [[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
* [[Hugh Dinwiddy]]
== E ==
* [[Les Ebdon]]
* [[Moses Ebuk|Musa Ebuk]]
* [[Eric Berry Edney]]
== F ==
* [[Oliver Furley, omuwandiisi w’ebitabo|Oliver Furley]]
== G ==
* [[Arthur Gakwandi]]
== H ==
* [[Denis Hills]]
== I ==
* [[Charles Ibingira]]
* [[Richard Idro]]
* [[Robert Ikoja-Odongo, omusajja omulala|Robert Ikoja-Odongo]]
== J ==
* [[Yokaana F. Mugisha]]
== K ==
* [[Charles Kabugo]]
* [[Werikhe Kafabusa]]
* [[Mondo Kagonyera]]
* [[Senteza Kajubi]]
* [[Richard Kanyerezi]]
* [[James Katorobo]]
* [[Elly Katunguka]]
* [[Nehemiah Katusiime]]
* [[Lawrence Kazibwe]]
* [[Maggie Kigozi]]
* [[Sarah Kiguli]]
== L ==
* [[Peter Lwabi]]
== M ==
* [[Kiddu Makubuya]]
* [[Philemon Mateke|Filemoni Mateke]]
* [[Ali Mazrui, omuwandiisi w’ebitabo|Ali Mazrui]]
* [[Abigaba Cuthbert Mirembe]]
* [[Joseph Mugisha]]
* [[Maud Kamatenesi Mugisha]]
* [[Florence Muranga]]
== N ==
* [[Evelyn Nabunya]]
* [[Jolly Nankunda]]
* [[Barnabas Nawangwe|Barnaba Nawangwe]]
* [[Grace Ndeezi]]
* [[Apolo Nsibambi]]
* [[Augusto Nuwagaba]]
* [[Stella Nyanzi]]
== O ==
[[Celestino Obua]]
[[Ponsiano Ocama, omuwandiisi w’ebitabo|Ponsiano Ocama]]
[[Benjamin Josses Odoki]]
[[Phillip Wafula Ogutu|Wafula Oguttu]]
[[Charles Olweny]]
[[Anne Atai Omoruto]]
[[Jackson Orem]]
[[Mark Ouma]]
[[Denis Owen]]
[[Raphael Owor]]
kbhszahuga3nkrnp23hqvjqntzr6p09
51850
51849
2026-05-19T09:10:41Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51850
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
* [[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
* [[Hugh Dinwiddy]]
== E ==
* [[Les Ebdon]]
* [[Moses Ebuk|Musa Ebuk]]
* [[Eric Berry Edney]]
== F ==
* [[Oliver Furley, omuwandiisi w’ebitabo|Oliver Furley]]
== G ==
* [[Arthur Gakwandi]]
== H ==
* [[Denis Hills]]
== I ==
* [[Charles Ibingira]]
* [[Richard Idro]]
* [[Robert Ikoja-Odongo, omusajja omulala|Robert Ikoja-Odongo]]
== J ==
* [[Yokaana F. Mugisha]]
== K ==
* [[Charles Kabugo]]
* [[Werikhe Kafabusa]]
* [[Mondo Kagonyera]]
* [[Senteza Kajubi]]
* [[Richard Kanyerezi]]
* [[James Katorobo]]
* [[Elly Katunguka]]
* [[Nehemiah Katusiime]]
* [[Lawrence Kazibwe]]
* [[Maggie Kigozi]]
* [[Sarah Kiguli]]
== L ==
* [[Peter Lwabi]]
== M ==
* [[Kiddu Makubuya]]
* [[Philemon Mateke|Filemoni Mateke]]
* [[Ali Mazrui, omuwandiisi w’ebitabo|Ali Mazrui]]
* [[Abigaba Cuthbert Mirembe]]
* [[Joseph Mugisha]]
* [[Maud Kamatenesi Mugisha]]
* [[Florence Muranga]]
== N ==
* [[Evelyn Nabunya]]
* [[Jolly Nankunda]]
* [[Barnabas Nawangwe|Barnaba Nawangwe]]
* [[Grace Ndeezi]]
* [[Apolo Nsibambi]]
* [[Augusto Nuwagaba]]
* [[Stella Nyanzi]]
== O ==
* [[Celestino Obua]]
* [[Ponsiano Ocama, omuwandiisi w’ebitabo|Ponsiano Ocama]]
* [[Benjamin Josses Odoki]]
* [[Phillip Wafula Ogutu|Wafula Oguttu]]
* [[Charles Olweny]]
* [[Anne Atai Omoruto]]
* [[Jackson Orem]]
* [[Mark Ouma]]
* [[Denis Owen]]
* [[Raphael Owor]]
== P ==
[[P'Bitek Okot|Okot p'Bitek]]
== R ==
[[John Ruganda]]
== S ==
[[Samuel Sejjaaka]]
[[Hakim Sendagire]]
[[David Serwadda]]
m0x40wrcd9x8ny538vgtfg4i3gsltqx
51851
51850
2026-05-19T09:11:54Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51851
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
* [[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
* [[Hugh Dinwiddy]]
== E ==
* [[Les Ebdon]]
* [[Moses Ebuk|Musa Ebuk]]
* [[Eric Berry Edney]]
== F ==
* [[Oliver Furley, omuwandiisi w’ebitabo|Oliver Furley]]
== G ==
* [[Arthur Gakwandi]]
== H ==
* [[Denis Hills]]
== I ==
* [[Charles Ibingira]]
* [[Richard Idro]]
* [[Robert Ikoja-Odongo, omusajja omulala|Robert Ikoja-Odongo]]
== J ==
* [[Yokaana F. Mugisha]]
== K ==
* [[Charles Kabugo]]
* [[Werikhe Kafabusa]]
* [[Mondo Kagonyera]]
* [[Senteza Kajubi]]
* [[Richard Kanyerezi]]
* [[James Katorobo]]
* [[Elly Katunguka]]
* [[Nehemiah Katusiime]]
* [[Lawrence Kazibwe]]
* [[Maggie Kigozi]]
* [[Sarah Kiguli]]
== L ==
* [[Peter Lwabi]]
== M ==
* [[Kiddu Makubuya]]
* [[Philemon Mateke|Filemoni Mateke]]
* [[Ali Mazrui, omuwandiisi w’ebitabo|Ali Mazrui]]
* [[Abigaba Cuthbert Mirembe]]
* [[Joseph Mugisha]]
* [[Maud Kamatenesi Mugisha]]
* [[Florence Muranga]]
== N ==
* [[Evelyn Nabunya]]
* [[Jolly Nankunda]]
* [[Barnabas Nawangwe|Barnaba Nawangwe]]
* [[Grace Ndeezi]]
* [[Apolo Nsibambi]]
* [[Augusto Nuwagaba]]
* [[Stella Nyanzi]]
== O ==
* [[Celestino Obua]]
* [[Ponsiano Ocama, omuwandiisi w’ebitabo|Ponsiano Ocama]]
* [[Benjamin Josses Odoki]]
* [[Phillip Wafula Ogutu|Wafula Oguttu]]
* [[Charles Olweny]]
* [[Anne Atai Omoruto]]
* [[Jackson Orem]]
* [[Mark Ouma]]
* [[Denis Owen]]
* [[Raphael Owor]]
== P ==
* [[P'Bitek Okot|Okot p'Bitek]]
== R ==
* [[John Ruganda]]
== S ==
* [[Samuel Sejjaaka]]
* [[Hakim Sendagire]]
* [[David Serwadda]]
== T ==
[[Hilda Tadria]]
[[Sylvia Tamale]]
[[Justinian Tamusuza]]
sx0siky6fcdxroveyiwxl3exitj3o2p
51852
51851
2026-05-19T09:12:37Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51852
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
* [[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
* [[Hugh Dinwiddy]]
== E ==
* [[Les Ebdon]]
* [[Moses Ebuk|Musa Ebuk]]
* [[Eric Berry Edney]]
== F ==
* [[Oliver Furley, omuwandiisi w’ebitabo|Oliver Furley]]
== G ==
* [[Arthur Gakwandi]]
== H ==
* [[Denis Hills]]
== I ==
* [[Charles Ibingira]]
* [[Richard Idro]]
* [[Robert Ikoja-Odongo, omusajja omulala|Robert Ikoja-Odongo]]
== J ==
* [[Yokaana F. Mugisha]]
== K ==
* [[Charles Kabugo]]
* [[Werikhe Kafabusa]]
* [[Mondo Kagonyera]]
* [[Senteza Kajubi]]
* [[Richard Kanyerezi]]
* [[James Katorobo]]
* [[Elly Katunguka]]
* [[Nehemiah Katusiime]]
* [[Lawrence Kazibwe]]
* [[Maggie Kigozi]]
* [[Sarah Kiguli]]
== L ==
* [[Peter Lwabi]]
== M ==
* [[Kiddu Makubuya]]
* [[Philemon Mateke|Filemoni Mateke]]
* [[Ali Mazrui, omuwandiisi w’ebitabo|Ali Mazrui]]
* [[Abigaba Cuthbert Mirembe]]
* [[Joseph Mugisha]]
* [[Maud Kamatenesi Mugisha]]
* [[Florence Muranga]]
== N ==
* [[Evelyn Nabunya]]
* [[Jolly Nankunda]]
* [[Barnabas Nawangwe|Barnaba Nawangwe]]
* [[Grace Ndeezi]]
* [[Apolo Nsibambi]]
* [[Augusto Nuwagaba]]
* [[Stella Nyanzi]]
== O ==
* [[Celestino Obua]]
* [[Ponsiano Ocama, omuwandiisi w’ebitabo|Ponsiano Ocama]]
* [[Benjamin Josses Odoki]]
* [[Phillip Wafula Ogutu|Wafula Oguttu]]
* [[Charles Olweny]]
* [[Anne Atai Omoruto]]
* [[Jackson Orem]]
* [[Mark Ouma]]
* [[Denis Owen]]
* [[Raphael Owor]]
== P ==
* [[P'Bitek Okot|Okot p'Bitek]]
== R ==
* [[John Ruganda]]
== S ==
* [[Samuel Sejjaaka]]
* [[Hakim Sendagire]]
* [[David Serwadda]]
== T ==
* [[Hilda Tadria]]
* [[Sylvia Tamale]]
* [[Justinian Tamusuza]]
== W ==
[[Fred Wabwire-Mangen]]
[[John Walugembe]]
[[Timothy Wangusa]]
[[Rhoda Wanyenze]]
[[Denis Williams, omuwandiisi w’ebitabo|Denis Williams]]
hv00217gq77r0lyfhridaiuqetiahrb
51853
51852
2026-05-19T09:14:28Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51853
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
* [[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
* [[Hugh Dinwiddy]]
== E ==
* [[Les Ebdon]]
* [[Moses Ebuk|Musa Ebuk]]
* [[Eric Berry Edney]]
== F ==
* [[Oliver Furley, omuwandiisi w’ebitabo|Oliver Furley]]
== G ==
* [[Arthur Gakwandi]]
== H ==
* [[Denis Hills]]
== I ==
* [[Charles Ibingira]]
* [[Richard Idro]]
* [[Robert Ikoja-Odongo, omusajja omulala|Robert Ikoja-Odongo]]
== J ==
* [[Yokaana F. Mugisha]]
== K ==
* [[Charles Kabugo]]
* [[Werikhe Kafabusa]]
* [[Mondo Kagonyera]]
* [[Senteza Kajubi]]
* [[Richard Kanyerezi]]
* [[James Katorobo]]
* [[Elly Katunguka]]
* [[Nehemiah Katusiime]]
* [[Lawrence Kazibwe]]
* [[Maggie Kigozi]]
* [[Sarah Kiguli]]
== L ==
* [[Peter Lwabi]]
== M ==
* [[Kiddu Makubuya]]
* [[Philemon Mateke|Filemoni Mateke]]
* [[Ali Mazrui, omuwandiisi w’ebitabo|Ali Mazrui]]
* [[Abigaba Cuthbert Mirembe]]
* [[Joseph Mugisha]]
* [[Maud Kamatenesi Mugisha]]
* [[Florence Muranga]]
== N ==
* [[Evelyn Nabunya]]
* [[Jolly Nankunda]]
* [[Barnabas Nawangwe|Barnaba Nawangwe]]
* [[Grace Ndeezi]]
* [[Apolo Nsibambi]]
* [[Augusto Nuwagaba]]
* [[Stella Nyanzi]]
== O ==
* [[Celestino Obua]]
* [[Ponsiano Ocama, omuwandiisi w’ebitabo|Ponsiano Ocama]]
* [[Benjamin Josses Odoki]]
* [[Phillip Wafula Ogutu|Wafula Oguttu]]
* [[Charles Olweny]]
* [[Anne Atai Omoruto]]
* [[Jackson Orem]]
* [[Mark Ouma]]
* [[Denis Owen]]
* [[Raphael Owor]]
== P ==
* [[P'Bitek Okot|Okot p'Bitek]]
== R ==
* [[John Ruganda]]
== S ==
* [[Samuel Sejjaaka]]
* [[Hakim Sendagire]]
* [[David Serwadda]]
== T ==
* [[Hilda Tadria]]
* [[Sylvia Tamale]]
* [[Justinian Tamusuza]]
== W ==
* [[Fred Wabwire-Mangen]]
* [[John Walugembe]]
* [[Timothy Wangusa]]
[[Rhoda Wanyenze]]
[[Denis Williams, omuwandiisi w’ebitabo|Denis Williams]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
s6sbueoik27rvm3tnlc8xd6mdkxkdoh
51854
51853
2026-05-19T09:16:25Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51854
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
* [[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
* [[Hugh Dinwiddy]]
== E ==
* [[Les Ebdon]]
* [[Moses Ebuk|Musa Ebuk]]
* [[Eric Berry Edney]]
== F ==
* [[Oliver Furley, omuwandiisi w’ebitabo|Oliver Furley]]
== G ==
* [[Arthur Gakwandi]]
== H ==
* [[Denis Hills]]
== I ==
* [[Charles Ibingira]]
* [[Richard Idro]]
* [[Robert Ikoja-Odongo, omusajja omulala|Robert Ikoja-Odongo]]
== J ==
* [[Yokaana F. Mugisha]]
== K ==
* [[Charles Kabugo]]
* [[Werikhe Kafabusa]]
* [[Mondo Kagonyera]]
* [[Senteza Kajubi]]
* [[Richard Kanyerezi]]
* [[James Katorobo]]
* [[Elly Katunguka]]
* [[Nehemiah Katusiime]]
* [[Lawrence Kazibwe]]
* [[Maggie Kigozi]]
* [[Sarah Kiguli]]
== L ==
* [[Peter Lwabi]]
== M ==
* [[Kiddu Makubuya]]
* [[Philemon Mateke|Filemoni Mateke]]
* [[Ali Mazrui, omuwandiisi w’ebitabo|Ali Mazrui]]
* [[Abigaba Cuthbert Mirembe]]
* [[Joseph Mugisha]]
* [[Maud Kamatenesi Mugisha]]
* [[Florence Muranga]]
== N ==
* [[Evelyn Nabunya]]
* [[Jolly Nankunda]]
* [[Barnabas Nawangwe|Barnaba Nawangwe]]
* [[Grace Ndeezi]]
* [[Apolo Nsibambi]]
* [[Augusto Nuwagaba]]
* [[Stella Nyanzi]]
== O ==
* [[Celestino Obua]]
* [[Ponsiano Ocama, omuwandiisi w’ebitabo|Ponsiano Ocama]]
* [[Benjamin Josses Odoki]]
* [[Phillip Wafula Ogutu|Wafula Oguttu]]
* [[Charles Olweny]]
* [[Anne Atai Omoruto]]
* [[Jackson Orem]]
* [[Mark Ouma]]
* [[Denis Owen]]
* [[Raphael Owor]]
== P ==
* [[P'Bitek Okot|Okot p'Bitek]]
== R ==
* [[John Ruganda]]
== S ==
* [[Samuel Sejjaaka]]
* [[Hakim Sendagire]]
* [[David Serwadda]]
== T ==
* [[Hilda Tadria]]
* [[Sylvia Tamale]]
* [[Justinian Tamusuza]]
== W ==
* [[Fred Wabwire-Mangen]]
* [[John Walugembe]]
* [[Timothy Wangusa]]
[[Rhoda Wanyenze]]
[[Denis Williams, omuwandiisi w’ebitabo|Denis Williams]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Laba ne ==
qrcgzufx6ztzz91r71kkf165zzqyrmg
51855
51854
2026-05-19T09:16:42Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51855
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] . Kikoma ku abo abalina emiko mu Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
* [[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
* [[Hugh Dinwiddy]]
== E ==
* [[Les Ebdon]]
* [[Moses Ebuk|Musa Ebuk]]
* [[Eric Berry Edney]]
== F ==
* [[Oliver Furley, omuwandiisi w’ebitabo|Oliver Furley]]
== G ==
* [[Arthur Gakwandi]]
== H ==
* [[Denis Hills]]
== I ==
* [[Charles Ibingira]]
* [[Richard Idro]]
* [[Robert Ikoja-Odongo, omusajja omulala|Robert Ikoja-Odongo]]
== J ==
* [[Yokaana F. Mugisha]]
== K ==
* [[Charles Kabugo]]
* [[Werikhe Kafabusa]]
* [[Mondo Kagonyera]]
* [[Senteza Kajubi]]
* [[Richard Kanyerezi]]
* [[James Katorobo]]
* [[Elly Katunguka]]
* [[Nehemiah Katusiime]]
* [[Lawrence Kazibwe]]
* [[Maggie Kigozi]]
* [[Sarah Kiguli]]
== L ==
* [[Peter Lwabi]]
== M ==
* [[Kiddu Makubuya]]
* [[Philemon Mateke|Filemoni Mateke]]
* [[Ali Mazrui, omuwandiisi w’ebitabo|Ali Mazrui]]
* [[Abigaba Cuthbert Mirembe]]
* [[Joseph Mugisha]]
* [[Maud Kamatenesi Mugisha]]
* [[Florence Muranga]]
== N ==
* [[Evelyn Nabunya]]
* [[Jolly Nankunda]]
* [[Barnabas Nawangwe|Barnaba Nawangwe]]
* [[Grace Ndeezi]]
* [[Apolo Nsibambi]]
* [[Augusto Nuwagaba]]
* [[Stella Nyanzi]]
== O ==
* [[Celestino Obua]]
* [[Ponsiano Ocama, omuwandiisi w’ebitabo|Ponsiano Ocama]]
* [[Benjamin Josses Odoki]]
* [[Phillip Wafula Ogutu|Wafula Oguttu]]
* [[Charles Olweny]]
* [[Anne Atai Omoruto]]
* [[Jackson Orem]]
* [[Mark Ouma]]
* [[Denis Owen]]
* [[Raphael Owor]]
== P ==
* [[P'Bitek Okot|Okot p'Bitek]]
== R ==
* [[John Ruganda]]
== S ==
* [[Samuel Sejjaaka]]
* [[Hakim Sendagire]]
* [[David Serwadda]]
== T ==
* [[Hilda Tadria]]
* [[Sylvia Tamale]]
* [[Justinian Tamusuza]]
== W ==
* [[Fred Wabwire-Mangen]]
* [[John Walugembe]]
* [[Timothy Wangusa]]
* [[Rhoda Wanyenze]]
* [[Denis Williams, omuwandiisi w’ebitabo|Denis Williams]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Laba ne ==
if45wris7k4eq5hoflhculk3cedmg7s
51856
51855
2026-05-19T09:17:34Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342127836|List of Makerere University academics]]"
51856
wikitext
text/x-wiki
Luno lwe lukalala lw'abasomesa n'abayizi abaaliko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]]. Lukoma ku abo abalina emiko ku Wikipedia.
== A ==
* [[Eric Adriko]]
* [[Thomas Aisu]]
* [[Rubby Opio Aweri]]
== B ==
* [[Waswa Balunywa]]
* [[Noble Banadda]]
* [[Venansius Baryamureeba]]
* [[William Bazeyo]]
* [[Gilbert Bukenya]]
* [[Abed Bwanika]]
* [[Pauline Byakika]]
== C ==
* [[William Canby, omuwandiisi w’ebitabo|William Canby]]
* [[Colin Chapman (omukugu mu by'enkuma n'amazike) .|Colin Chapman]]
* [[David Cook (omukenkufu mu by'ebiwandiiko) .|David Cook]]
== D ==
* [[Paul D'Arbela|Paul D’Arbela]]
* [[Hugh Dinwiddy]]
== E ==
* [[Les Ebdon]]
* [[Moses Ebuk|Musa Ebuk]]
* [[Eric Berry Edney]]
== F ==
* [[Oliver Furley, omuwandiisi w’ebitabo|Oliver Furley]]
== G ==
* [[Arthur Gakwandi]]
== H ==
* [[Denis Hills]]
== I ==
* [[Charles Ibingira]]
* [[Richard Idro]]
* [[Robert Ikoja-Odongo, omusajja omulala|Robert Ikoja-Odongo]]
== J ==
* [[Yokaana F. Mugisha]]
== K ==
* [[Charles Kabugo]]
* [[Werikhe Kafabusa]]
* [[Mondo Kagonyera]]
* [[Senteza Kajubi]]
* [[Richard Kanyerezi]]
* [[James Katorobo]]
* [[Elly Katunguka]]
* [[Nehemiah Katusiime]]
* [[Lawrence Kazibwe]]
* [[Maggie Kigozi]]
* [[Sarah Kiguli]]
== L ==
* [[Peter Lwabi]]
== M ==
* [[Kiddu Makubuya]]
* [[Philemon Mateke|Filemoni Mateke]]
* [[Ali Mazrui, omuwandiisi w’ebitabo|Ali Mazrui]]
* [[Abigaba Cuthbert Mirembe]]
* [[Joseph Mugisha]]
* [[Maud Kamatenesi Mugisha]]
* [[Florence Muranga]]
== N ==
* [[Evelyn Nabunya]]
* [[Jolly Nankunda]]
* [[Barnabas Nawangwe|Barnaba Nawangwe]]
* [[Grace Ndeezi]]
* [[Apolo Nsibambi]]
* [[Augusto Nuwagaba]]
* [[Stella Nyanzi]]
== O ==
* [[Celestino Obua]]
* [[Ponsiano Ocama, omuwandiisi w’ebitabo|Ponsiano Ocama]]
* [[Benjamin Josses Odoki]]
* [[Phillip Wafula Ogutu|Wafula Oguttu]]
* [[Charles Olweny]]
* [[Anne Atai Omoruto]]
* [[Jackson Orem]]
* [[Mark Ouma]]
* [[Denis Owen]]
* [[Raphael Owor]]
== P ==
* [[P'Bitek Okot|Okot p'Bitek]]
== R ==
* [[John Ruganda]]
== S ==
* [[Samuel Sejjaaka]]
* [[Hakim Sendagire]]
* [[David Serwadda]]
== T ==
* [[Hilda Tadria]]
* [[Sylvia Tamale]]
* [[Justinian Tamusuza]]
== W ==
* [[Fred Wabwire-Mangen]]
* [[John Walugembe]]
* [[Timothy Wangusa]]
* [[Rhoda Wanyenze]]
* [[Denis Williams, omuwandiisi w’ebitabo|Denis Williams]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Laba ne ==
ni9bm6g0c3astflnp9gobmv1bmodz2w
Joseph Kizito (omuzannyi w'omupiira)
0
13775
51857
2026-05-19T09:25:14Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51857
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
anbav9ff3y1u8vfvs5epmwht8x0ig3v
51858
51857
2026-05-19T09:26:52Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51858
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
1dp9x9r1y3ri3c6f5p37emzf5fq4gbm
51859
51858
2026-05-19T09:27:14Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51859
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
aqwd3r62ipgcqs3m7t9wdrcqxclbp2m
51860
51859
2026-05-19T09:29:37Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51860
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
4bux7dnvclgs7f4jtac5tf0xcanemwg
51861
51860
2026-05-19T09:29:57Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51861
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
r5dswsmcgciyfzhwc8i9m5e1r9ofh62
51862
51861
2026-05-19T09:34:18Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51862
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
rt3b4f0xmjx4g52cxl1o75rywsr4t5z
51863
51862
2026-05-19T09:39:12Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51863
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yakola obutakyukakyuka mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa ''ng'omuzannyi asinga mu Vojvodina'' abawagizi ba kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno bulijjo mu myaka egyaddirira, n’akuŋŋaanya emipiira egisukka mu 100 mu liigi. Mu January wa 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano. <ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
6uiwudpzs9ws0bmvhlovp7u5died43s
51864
51863
2026-05-19T09:44:40Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51864
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
4qxhngur1ziiqpkhj0md7cx0cbm32dy
51865
51864
2026-05-19T09:53:32Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51865
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
qcg5i29ck9xrjutjnlr7o04gij70cur
51866
51865
2026-05-19T09:56:47Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51866
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda, Kizito yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] eyali yaakakuzibwa mu liigi ya Super League mu Gwomunaana 2012, n’assa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu.<ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Nestroy Kizito pens deal at SC Victoria University |url=https://kawowo.com/2012/08/16/nestroy-kizito-pens-deal-at-sc-victoria-university/ |access-date=30 December 2024 |publisher=kawowo.com}}</ref> Yatuuka n'amalayo emyaka esatu, nga tannavaayo mu Gwomusanvu 2015. Nga wayiseewo akaseera katono, Kizito yeegatta ku kiraabu ya Uganda eya [[Lweza FC|Lweza]] .
nzefms78dsveqz6pser2fnfc2ezm7qt
51867
51866
2026-05-19T09:57:38Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51867
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda, Kizito yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] eyali yaakakuzibwa mu liigi ya Super League mu Gwomunaana 2012, n’assa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu.<ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Nestroy Kizito pens deal at SC Victoria University |url=https://kawowo.com/2012/08/16/nestroy-kizito-pens-deal-at-sc-victoria-university/ |access-date=30 December 2024 |publisher=kawowo.com}}</ref> Yatuuka n'amalayo emyaka esatu, nga tannavaayo mu Gwomusanvu 2015. Nga wayiseewo akaseera katono, Kizito yeegatta ku kiraabu ya Uganda eya [[Lweza FC|Lweza]] .
== Okuzannya ku ddaala ly’ensi yonna ==
ctls683szqths34jdlvj5pyhnxseucq
51868
51867
2026-05-19T10:01:07Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51868
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda, Kizito yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] eyali yaakakuzibwa mu liigi ya Super League mu Gwomunaana 2012, n’assa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu.<ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Nestroy Kizito pens deal at SC Victoria University |url=https://kawowo.com/2012/08/16/nestroy-kizito-pens-deal-at-sc-victoria-university/ |access-date=30 December 2024 |publisher=kawowo.com}}</ref> Yatuuka n'amalayo emyaka esatu, nga tannavaayo mu Gwomusanvu 2015. Nga wayiseewo akaseera katono, Kizito yeegatta ku kiraabu ya Uganda eya [[Lweza FC|Lweza]] .
== Okuzannya ku ddaala ly’ensi yonna ==
Kizito yasooka okuzannya ku ddaala ly'ensi yonna mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] mu 2001. Yagenda mu maaso n’azannya emipiira 39 mu Cranes mu myaka kkumi egyaddirira, n’ateeba omulundi gumu. Mu Gwokubiri 2012, Kizito yalangirira nti awummudde omupiira gw’ensi yonna.<ref>{{Cite web |date=10 February 2012 |title=Kizito quits, pledges moral support to Cranes |url=http://www.fufa.co.ug/kizito-quits-pledges-moral-support-to-cranes/ |access-date=22 March 2017 |publisher=fufa.co.ug}}</ref>
9l7v4o975y1h10gi7bqy3uk2uf5kye9
51869
51868
2026-05-19T10:01:28Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51869
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda, Kizito yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] eyali yaakakuzibwa mu liigi ya Super League mu Gwomunaana 2012, n’assa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu.<ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Nestroy Kizito pens deal at SC Victoria University |url=https://kawowo.com/2012/08/16/nestroy-kizito-pens-deal-at-sc-victoria-university/ |access-date=30 December 2024 |publisher=kawowo.com}}</ref> Yatuuka n'amalayo emyaka esatu, nga tannavaayo mu Gwomusanvu 2015. Nga wayiseewo akaseera katono, Kizito yeegatta ku kiraabu ya Uganda eya [[Lweza FC|Lweza]] .
== Okuzannya ku ddaala ly’ensi yonna ==
Kizito yasooka okuzannya ku ddaala ly'ensi yonna mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] mu 2001. Yagenda mu maaso n’azannya emipiira 39 mu Cranes mu myaka kkumi egyaddirira, n’ateeba omulundi gumu. Mu Gwokubiri 2012, Kizito yalangirira nti awummudde omupiira gw’ensi yonna.<ref>{{Cite web |date=10 February 2012 |title=Kizito quits, pledges moral support to Cranes |url=http://www.fufa.co.ug/kizito-quits-pledges-moral-support-to-cranes/ |access-date=22 March 2017 |publisher=fufa.co.ug}}</ref>
== Obulamu ku bubwe ==
500ef8gwmgnnze9z5pjwz0fq45wor47
51870
51869
2026-05-19T10:02:29Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51870
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda, Kizito yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] eyali yaakakuzibwa mu liigi ya Super League mu Gwomunaana 2012, n’assa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu.<ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Nestroy Kizito pens deal at SC Victoria University |url=https://kawowo.com/2012/08/16/nestroy-kizito-pens-deal-at-sc-victoria-university/ |access-date=30 December 2024 |publisher=kawowo.com}}</ref> Yatuuka n'amalayo emyaka esatu, nga tannavaayo mu Gwomusanvu 2015. Nga wayiseewo akaseera katono, Kizito yeegatta ku kiraabu ya Uganda eya [[Lweza FC|Lweza]] .
== Okuzannya ku ddaala ly’ensi yonna ==
Kizito yasooka okuzannya ku ddaala ly'ensi yonna mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] mu 2001. Yagenda mu maaso n’azannya emipiira 39 mu Cranes mu myaka kkumi egyaddirira, n’ateeba omulundi gumu. Mu Gwokubiri 2012, Kizito yalangirira nti awummudde omupiira gw’ensi yonna.<ref>{{Cite web |date=10 February 2012 |title=Kizito quits, pledges moral support to Cranes |url=http://www.fufa.co.ug/kizito-quits-pledges-moral-support-to-cranes/ |access-date=22 March 2017 |publisher=fufa.co.ug}}</ref>
== Obulamu ku bubwe ==
Kizito muto wa muzannyi munne [[Manfred Kizito]] eyali omuzannyi wa Rwanda.<ref>{{Cite web |date=18 June 2010 |title=When football stands between brothers |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/688334-941298-bql9vfz/index.html |access-date=22 March 2017 |publisher=monitor.co.ug}}</ref>
nrowywipzqs61vmfjsix6kudx9v76r3
51871
51870
2026-05-19T10:02:49Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51871
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda, Kizito yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] eyali yaakakuzibwa mu liigi ya Super League mu Gwomunaana 2012, n’assa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu.<ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Nestroy Kizito pens deal at SC Victoria University |url=https://kawowo.com/2012/08/16/nestroy-kizito-pens-deal-at-sc-victoria-university/ |access-date=30 December 2024 |publisher=kawowo.com}}</ref> Yatuuka n'amalayo emyaka esatu, nga tannavaayo mu Gwomusanvu 2015. Nga wayiseewo akaseera katono, Kizito yeegatta ku kiraabu ya Uganda eya [[Lweza FC|Lweza]] .
== Okuzannya ku ddaala ly’ensi yonna ==
Kizito yasooka okuzannya ku ddaala ly'ensi yonna mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] mu 2001. Yagenda mu maaso n’azannya emipiira 39 mu Cranes mu myaka kkumi egyaddirira, n’ateeba omulundi gumu. Mu Gwokubiri 2012, Kizito yalangirira nti awummudde omupiira gw’ensi yonna.<ref>{{Cite web |date=10 February 2012 |title=Kizito quits, pledges moral support to Cranes |url=http://www.fufa.co.ug/kizito-quits-pledges-moral-support-to-cranes/ |access-date=22 March 2017 |publisher=fufa.co.ug}}</ref>
== Obulamu ku bubwe ==
Kizito muto wa muzannyi munne [[Manfred Kizito]] eyali omuzannyi wa Rwanda.<ref>{{Cite web |date=18 June 2010 |title=When football stands between brothers |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/688334-941298-bql9vfz/index.html |access-date=22 March 2017 |publisher=monitor.co.ug}}</ref>
== Ebitiibwa ==
'''Villa'''
p5yaqka9dwmogxk5nk37zppns4319w8
51872
51871
2026-05-19T10:04:01Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51872
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda, Kizito yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] eyali yaakakuzibwa mu liigi ya Super League mu Gwomunaana 2012, n’assa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu.<ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Nestroy Kizito pens deal at SC Victoria University |url=https://kawowo.com/2012/08/16/nestroy-kizito-pens-deal-at-sc-victoria-university/ |access-date=30 December 2024 |publisher=kawowo.com}}</ref> Yatuuka n'amalayo emyaka esatu, nga tannavaayo mu Gwomusanvu 2015. Nga wayiseewo akaseera katono, Kizito yeegatta ku kiraabu ya Uganda eya [[Lweza FC|Lweza]] .
== Okuzannya ku ddaala ly’ensi yonna ==
Kizito yasooka okuzannya ku ddaala ly'ensi yonna mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] mu 2001. Yagenda mu maaso n’azannya emipiira 39 mu Cranes mu myaka kkumi egyaddirira, n’ateeba omulundi gumu. Mu Gwokubiri 2012, Kizito yalangirira nti awummudde omupiira gw’ensi yonna.<ref>{{Cite web |date=10 February 2012 |title=Kizito quits, pledges moral support to Cranes |url=http://www.fufa.co.ug/kizito-quits-pledges-moral-support-to-cranes/ |access-date=22 March 2017 |publisher=fufa.co.ug}}</ref>
== Obulamu ku bubwe ==
Kizito muto wa muzannyi munne [[Manfred Kizito]] eyali omuzannyi wa Rwanda.<ref>{{Cite web |date=18 June 2010 |title=When football stands between brothers |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/688334-941298-bql9vfz/index.html |access-date=22 March 2017 |publisher=monitor.co.ug}}</ref>
== Ebitiibwa ==
'''Villa'''
* [[Liigi ya Uganda Super League]] : 2000, 2001, 2002, 2002–03
* [[Ekikopo kya Uganda]] : 2000, 2002
* [[Ekikopo kya Kagame Interclub]] : 2003
mg3tw6q5w82a3atw9mukpma1lqlsm81
51873
51872
2026-05-19T10:04:55Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51873
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda, Kizito yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] eyali yaakakuzibwa mu liigi ya Super League mu Gwomunaana 2012, n’assa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu.<ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Nestroy Kizito pens deal at SC Victoria University |url=https://kawowo.com/2012/08/16/nestroy-kizito-pens-deal-at-sc-victoria-university/ |access-date=30 December 2024 |publisher=kawowo.com}}</ref> Yatuuka n'amalayo emyaka esatu, nga tannavaayo mu Gwomusanvu 2015. Nga wayiseewo akaseera katono, Kizito yeegatta ku kiraabu ya Uganda eya [[Lweza FC|Lweza]] .
== Okuzannya ku ddaala ly’ensi yonna ==
Kizito yasooka okuzannya ku ddaala ly'ensi yonna mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] mu 2001. Yagenda mu maaso n’azannya emipiira 39 mu Cranes mu myaka kkumi egyaddirira, n’ateeba omulundi gumu. Mu Gwokubiri 2012, Kizito yalangirira nti awummudde omupiira gw’ensi yonna.<ref>{{Cite web |date=10 February 2012 |title=Kizito quits, pledges moral support to Cranes |url=http://www.fufa.co.ug/kizito-quits-pledges-moral-support-to-cranes/ |access-date=22 March 2017 |publisher=fufa.co.ug}}</ref>
== Obulamu ku bubwe ==
Kizito muto wa muzannyi munne [[Manfred Kizito]] eyali omuzannyi wa Rwanda.<ref>{{Cite web |date=18 June 2010 |title=When football stands between brothers |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/688334-941298-bql9vfz/index.html |access-date=22 March 2017 |publisher=monitor.co.ug}}</ref>
== Ebitiibwa ==
'''Villa'''
* [[Liigi ya Uganda Super League]] : 2000, 2001, 2002, 2002–03
* [[Ekikopo kya Uganda]] : 2000, 2002
* [[Ekikopo kya Kagame Interclub]] : 2003
'''Partizan'''
* [[SuperLiga ya Serbia]] : 2010–11
* [[Ekikopo kya Serbia]] : 2010–11
iv3l3jhxttxsahkmlcwgdsuipaavz10
51874
51873
2026-05-19T10:05:22Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51874
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda, Kizito yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] eyali yaakakuzibwa mu liigi ya Super League mu Gwomunaana 2012, n’assa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu.<ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Nestroy Kizito pens deal at SC Victoria University |url=https://kawowo.com/2012/08/16/nestroy-kizito-pens-deal-at-sc-victoria-university/ |access-date=30 December 2024 |publisher=kawowo.com}}</ref> Yatuuka n'amalayo emyaka esatu, nga tannavaayo mu Gwomusanvu 2015. Nga wayiseewo akaseera katono, Kizito yeegatta ku kiraabu ya Uganda eya [[Lweza FC|Lweza]] .
== Okuzannya ku ddaala ly’ensi yonna ==
Kizito yasooka okuzannya ku ddaala ly'ensi yonna mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] mu 2001. Yagenda mu maaso n’azannya emipiira 39 mu Cranes mu myaka kkumi egyaddirira, n’ateeba omulundi gumu. Mu Gwokubiri 2012, Kizito yalangirira nti awummudde omupiira gw’ensi yonna.<ref>{{Cite web |date=10 February 2012 |title=Kizito quits, pledges moral support to Cranes |url=http://www.fufa.co.ug/kizito-quits-pledges-moral-support-to-cranes/ |access-date=22 March 2017 |publisher=fufa.co.ug}}</ref>
== Obulamu ku bubwe ==
Kizito muto wa muzannyi munne [[Manfred Kizito]] eyali omuzannyi wa Rwanda.<ref>{{Cite web |date=18 June 2010 |title=When football stands between brothers |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/688334-941298-bql9vfz/index.html |access-date=22 March 2017 |publisher=monitor.co.ug}}</ref>
== Ebitiibwa ==
'''Villa'''
* [[Liigi ya Uganda Super League]] : 2000, 2001, 2002, 2002–03
* [[Ekikopo kya Uganda]] : 2000, 2002
* [[Ekikopo kya Kagame Interclub]] : 2003
'''Partizan'''
* [[SuperLiga ya Serbia]] : 2010–11
* [[Ekikopo kya Serbia]] : 2010–11
'''Yunivasite ya Victoria'''
e58y64oqmlh7w9wrwzy3wf7ai1dybme
51875
51874
2026-05-19T10:05:45Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51875
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda, Kizito yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] eyali yaakakuzibwa mu liigi ya Super League mu Gwomunaana 2012, n’assa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu.<ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Nestroy Kizito pens deal at SC Victoria University |url=https://kawowo.com/2012/08/16/nestroy-kizito-pens-deal-at-sc-victoria-university/ |access-date=30 December 2024 |publisher=kawowo.com}}</ref> Yatuuka n'amalayo emyaka esatu, nga tannavaayo mu Gwomusanvu 2015. Nga wayiseewo akaseera katono, Kizito yeegatta ku kiraabu ya Uganda eya [[Lweza FC|Lweza]] .
== Okuzannya ku ddaala ly’ensi yonna ==
Kizito yasooka okuzannya ku ddaala ly'ensi yonna mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] mu 2001. Yagenda mu maaso n’azannya emipiira 39 mu Cranes mu myaka kkumi egyaddirira, n’ateeba omulundi gumu. Mu Gwokubiri 2012, Kizito yalangirira nti awummudde omupiira gw’ensi yonna.<ref>{{Cite web |date=10 February 2012 |title=Kizito quits, pledges moral support to Cranes |url=http://www.fufa.co.ug/kizito-quits-pledges-moral-support-to-cranes/ |access-date=22 March 2017 |publisher=fufa.co.ug}}</ref>
== Obulamu ku bubwe ==
Kizito muto wa muzannyi munne [[Manfred Kizito]] eyali omuzannyi wa Rwanda.<ref>{{Cite web |date=18 June 2010 |title=When football stands between brothers |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/688334-941298-bql9vfz/index.html |access-date=22 March 2017 |publisher=monitor.co.ug}}</ref>
== Ebitiibwa ==
'''Villa'''
* [[Liigi ya Uganda Super League]] : 2000, 2001, 2002, 2002–03
* [[Ekikopo kya Uganda]] : 2000, 2002
* [[Ekikopo kya Kagame Interclub]] : 2003
'''Partizan'''
* [[SuperLiga ya Serbia]] : 2010–11
* [[Ekikopo kya Serbia]] : 2010–11
'''Yunivasite ya Victoria'''
* [[Ekikopo kya Uganda]] : 2013
jba2s2giagywdylrmdmciajjrfran51
51876
51875
2026-05-19T10:06:22Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51876
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda, Kizito yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] eyali yaakakuzibwa mu liigi ya Super League mu Gwomunaana 2012, n’assa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu.<ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Nestroy Kizito pens deal at SC Victoria University |url=https://kawowo.com/2012/08/16/nestroy-kizito-pens-deal-at-sc-victoria-university/ |access-date=30 December 2024 |publisher=kawowo.com}}</ref> Yatuuka n'amalayo emyaka esatu, nga tannavaayo mu Gwomusanvu 2015. Nga wayiseewo akaseera katono, Kizito yeegatta ku kiraabu ya Uganda eya [[Lweza FC|Lweza]] .
== Okuzannya ku ddaala ly’ensi yonna ==
Kizito yasooka okuzannya ku ddaala ly'ensi yonna mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] mu 2001. Yagenda mu maaso n’azannya emipiira 39 mu Cranes mu myaka kkumi egyaddirira, n’ateeba omulundi gumu. Mu Gwokubiri 2012, Kizito yalangirira nti awummudde omupiira gw’ensi yonna.<ref>{{Cite web |date=10 February 2012 |title=Kizito quits, pledges moral support to Cranes |url=http://www.fufa.co.ug/kizito-quits-pledges-moral-support-to-cranes/ |access-date=22 March 2017 |publisher=fufa.co.ug}}</ref>
== Obulamu ku bubwe ==
Kizito muto wa muzannyi munne [[Manfred Kizito]] eyali omuzannyi wa Rwanda.<ref>{{Cite web |date=18 June 2010 |title=When football stands between brothers |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/688334-941298-bql9vfz/index.html |access-date=22 March 2017 |publisher=monitor.co.ug}}</ref>
== Ebitiibwa ==
'''Villa'''
* [[Liigi ya Uganda Super League]] : 2000, 2001, 2002, 2002–03
* [[Ekikopo kya Uganda]] : 2000, 2002
* [[Ekikopo kya Kagame Interclub]] : 2003
'''Partizan'''
* [[SuperLiga ya Serbia]] : 2010–11
* [[Ekikopo kya Serbia]] : 2010–11
'''Yunivasite ya Victoria'''
* [[Ekikopo kya Uganda]] : 2013
== Ebijuliziddwa ==
9x9mcl4d22qliwswb1blk4d3ai59q5n
51877
51876
2026-05-19T10:06:38Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51877
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda, Kizito yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] eyali yaakakuzibwa mu liigi ya Super League mu Gwomunaana 2012, n’assa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu.<ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Nestroy Kizito pens deal at SC Victoria University |url=https://kawowo.com/2012/08/16/nestroy-kizito-pens-deal-at-sc-victoria-university/ |access-date=30 December 2024 |publisher=kawowo.com}}</ref> Yatuuka n'amalayo emyaka esatu, nga tannavaayo mu Gwomusanvu 2015. Nga wayiseewo akaseera katono, Kizito yeegatta ku kiraabu ya Uganda eya [[Lweza FC|Lweza]] .
== Okuzannya ku ddaala ly’ensi yonna ==
Kizito yasooka okuzannya ku ddaala ly'ensi yonna mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] mu 2001. Yagenda mu maaso n’azannya emipiira 39 mu Cranes mu myaka kkumi egyaddirira, n’ateeba omulundi gumu. Mu Gwokubiri 2012, Kizito yalangirira nti awummudde omupiira gw’ensi yonna.<ref>{{Cite web |date=10 February 2012 |title=Kizito quits, pledges moral support to Cranes |url=http://www.fufa.co.ug/kizito-quits-pledges-moral-support-to-cranes/ |access-date=22 March 2017 |publisher=fufa.co.ug}}</ref>
== Obulamu ku bubwe ==
Kizito muto wa muzannyi munne [[Manfred Kizito]] eyali omuzannyi wa Rwanda.<ref>{{Cite web |date=18 June 2010 |title=When football stands between brothers |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/688334-941298-bql9vfz/index.html |access-date=22 March 2017 |publisher=monitor.co.ug}}</ref>
== Ebitiibwa ==
'''Villa'''
* [[Liigi ya Uganda Super League]] : 2000, 2001, 2002, 2002–03
* [[Ekikopo kya Uganda]] : 2000, 2002
* [[Ekikopo kya Kagame Interclub]] : 2003
'''Partizan'''
* [[SuperLiga ya Serbia]] : 2010–11
* [[Ekikopo kya Serbia]] : 2010–11
'''Yunivasite ya Victoria'''
* [[Ekikopo kya Uganda]] : 2013
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
j82b6s87rncc8va6vo3m5i8hq7mvcge
51878
51877
2026-05-19T10:07:09Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51878
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda, Kizito yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] eyali yaakakuzibwa mu liigi ya Super League mu Gwomunaana 2012, n’assa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu.<ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Nestroy Kizito pens deal at SC Victoria University |url=https://kawowo.com/2012/08/16/nestroy-kizito-pens-deal-at-sc-victoria-university/ |access-date=30 December 2024 |publisher=kawowo.com}}</ref> Yatuuka n'amalayo emyaka esatu, nga tannavaayo mu Gwomusanvu 2015. Nga wayiseewo akaseera katono, Kizito yeegatta ku kiraabu ya Uganda eya [[Lweza FC|Lweza]] .
== Okuzannya ku ddaala ly’ensi yonna ==
Kizito yasooka okuzannya ku ddaala ly'ensi yonna mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] mu 2001. Yagenda mu maaso n’azannya emipiira 39 mu Cranes mu myaka kkumi egyaddirira, n’ateeba omulundi gumu. Mu Gwokubiri 2012, Kizito yalangirira nti awummudde omupiira gw’ensi yonna.<ref>{{Cite web |date=10 February 2012 |title=Kizito quits, pledges moral support to Cranes |url=http://www.fufa.co.ug/kizito-quits-pledges-moral-support-to-cranes/ |access-date=22 March 2017 |publisher=fufa.co.ug}}</ref>
== Obulamu ku bubwe ==
Kizito muto wa muzannyi munne [[Manfred Kizito]] eyali omuzannyi wa Rwanda.<ref>{{Cite web |date=18 June 2010 |title=When football stands between brothers |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/688334-941298-bql9vfz/index.html |access-date=22 March 2017 |publisher=monitor.co.ug}}</ref>
== Ebitiibwa ==
'''Villa'''
* [[Liigi ya Uganda Super League]] : 2000, 2001, 2002, 2002–03
* [[Ekikopo kya Uganda]] : 2000, 2002
* [[Ekikopo kya Kagame Interclub]] : 2003
'''Partizan'''
* [[SuperLiga ya Serbia]] : 2010–11
* [[Ekikopo kya Serbia]] : 2010–11
'''Yunivasite ya Victoria'''
* [[Ekikopo kya Uganda]] : 2013
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
30p1mt5h1mr1ojfe2avz16jx7cwipkq
51879
51878
2026-05-19T10:07:52Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51879
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda, Kizito yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] eyali yaakakuzibwa mu liigi ya Super League mu Gwomunaana 2012, n’assa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu.<ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Nestroy Kizito pens deal at SC Victoria University |url=https://kawowo.com/2012/08/16/nestroy-kizito-pens-deal-at-sc-victoria-university/ |access-date=30 December 2024 |publisher=kawowo.com}}</ref> Yatuuka n'amalayo emyaka esatu, nga tannavaayo mu Gwomusanvu 2015. Nga wayiseewo akaseera katono, Kizito yeegatta ku kiraabu ya Uganda eya [[Lweza FC|Lweza]] .
== Okuzannya ku ddaala ly’ensi yonna ==
Kizito yasooka okuzannya ku ddaala ly'ensi yonna mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] mu 2001. Yagenda mu maaso n’azannya emipiira 39 mu Cranes mu myaka kkumi egyaddirira, n’ateeba omulundi gumu. Mu Gwokubiri 2012, Kizito yalangirira nti awummudde omupiira gw’ensi yonna.<ref>{{Cite web |date=10 February 2012 |title=Kizito quits, pledges moral support to Cranes |url=http://www.fufa.co.ug/kizito-quits-pledges-moral-support-to-cranes/ |access-date=22 March 2017 |publisher=fufa.co.ug}}</ref>
== Obulamu ku bubwe ==
Kizito muto wa muzannyi munne [[Manfred Kizito]] eyali omuzannyi wa Rwanda.<ref>{{Cite web |date=18 June 2010 |title=When football stands between brothers |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/688334-941298-bql9vfz/index.html |access-date=22 March 2017 |publisher=monitor.co.ug}}</ref>
== Ebitiibwa ==
'''Villa'''
* [[Liigi ya Uganda Super League]] : 2000, 2001, 2002, 2002–03
* [[Ekikopo kya Uganda]] : 2000, 2002
* [[Ekikopo kya Kagame Interclub]] : 2003
'''Partizan'''
* [[SuperLiga ya Serbia]] : 2010–11
* [[Ekikopo kya Serbia]] : 2010–11
'''Yunivasite ya Victoria'''
* [[Ekikopo kya Uganda]] : 2013
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Joseph Kizito at Soccerway
* Joseph Kizito at WorldFootball.net
* Joseph Kizito at National-Football-Teams.com
rdtp8naf7q3jl6am3hp1tjv75ohs9jo
51880
51879
2026-05-19T10:08:53Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1266201009|Joseph Kizito (footballer)]]"
51880
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com}}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0 . Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda, Kizito yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] eyali yaakakuzibwa mu liigi ya Super League mu Gwomunaana 2012, n’assa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu.<ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Nestroy Kizito pens deal at SC Victoria University |url=https://kawowo.com/2012/08/16/nestroy-kizito-pens-deal-at-sc-victoria-university/ |access-date=30 December 2024 |publisher=kawowo.com}}</ref> Yatuuka n'amalayo emyaka esatu, nga tannavaayo mu Gwomusanvu 2015. Nga wayiseewo akaseera katono, Kizito yeegatta ku kiraabu ya Uganda eya [[Lweza FC|Lweza]] .
== Okuzannya ku ddaala ly’ensi yonna ==
Kizito yasooka okuzannya ku ddaala ly'ensi yonna mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] mu 2001. Yagenda mu maaso n’azannya emipiira 39 mu Cranes mu myaka kkumi egyaddirira, n’ateeba omulundi gumu. Mu Gwokubiri 2012, Kizito yalangirira nti awummudde omupiira gw’ensi yonna.<ref>{{Cite web |date=10 February 2012 |title=Kizito quits, pledges moral support to Cranes |url=http://www.fufa.co.ug/kizito-quits-pledges-moral-support-to-cranes/ |access-date=22 March 2017 |publisher=fufa.co.ug}}</ref>
== Obulamu ku bubwe ==
Kizito muto wa muzannyi munne [[Manfred Kizito]] eyali omuzannyi wa Rwanda.<ref>{{Cite web |date=18 June 2010 |title=When football stands between brothers |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/688334-941298-bql9vfz/index.html |access-date=22 March 2017 |publisher=monitor.co.ug}}</ref>
== Ebitiibwa ==
'''Villa'''
* [[Liigi ya Uganda Super League]] : 2000, 2001, 2002, 2002–03
* [[Ekikopo kya Uganda]] : 2000, 2002
* [[Ekikopo kya Kagame Interclub]] : 2003
'''Partizan'''
* [[SuperLiga ya Serbia]] : 2010–11
* [[Ekikopo kya Serbia]] : 2010–11
'''Yunivasite ya Victoria'''
* [[Ekikopo kya Uganda]] : 2013
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Joseph Kizito at Soccerway
* Joseph Kizito at WorldFootball.net
* Joseph Kizito at National-Football-Teams.com
ii95f42fvhjllastopffzc5cbyjsfvb
Manfred Kizito
0
13776
51881
2026-05-19T10:13:28Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1312531677|Manfred Kizito]]"
51881
wikitext
text/x-wiki
'''Manfred Kizito''' (yazaalibwa 14 Ogwokusatu1980) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] eyawummula era nga yazannya nga [[muzannyi wa makkati]]. Yazaalibwa mu Uganda, yakiikirira ttiimu ya Rwanda ku mutendera gw’ensi yonna.
b8051wilcvge4kg6g22xsfnlkj13lm5
51882
51881
2026-05-19T10:29:25Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1312531677|Manfred Kizito]]"
51882
wikitext
text/x-wiki
'''Manfred Kizito''' (yazaalibwa 14 Ogwokusatu1980) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] eyawummula era nga yazannya nga [[muzannyi wa makkati]]. Yazaalibwa mu Uganda, yakiikirira ttiimu ya Rwanda ku mutendera gw’ensi yonna.
== Omulimu gwa kiraabu ==
2qhh7nb0wgz8ub4ykd8kh9cblyn9plr
51883
51882
2026-05-19T10:32:05Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1312531677|Manfred Kizito]]"
51883
wikitext
text/x-wiki
'''Manfred Kizito''' (yazaalibwa 14 Ogwokusatu1980) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] eyawummula era nga yazannya nga [[muzannyi wa makkati]]. Yazaalibwa mu Uganda, yakiikirira ttiimu ya Rwanda ku mutendera gw’ensi yonna.
== Omulimu gwa kiraabu ==
Kizito yazaalibwa mu [[Kampala]] mu Uganda, ebiseera ebyasooka omupiira yaguzannyira [[Police FC (Uganda) .|Poliisi]] ne [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], nga tannagenda Rwanda mu 2005 okuzannyira APR ne ATRACO.<ref name="NFT">[https://www.national-football-teams.com/player/7721.html "Manfred Kizito"]. ''National Football Teams''. Benjamin Strack-Zimmermann. Retrieved 15 July 2021.</ref>
jh2w9861qeuwscneg0hx6cvo93qrmrc
51884
51883
2026-05-19T10:32:28Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1312531677|Manfred Kizito]]"
51884
wikitext
text/x-wiki
'''Manfred Kizito''' (yazaalibwa 14 Ogwokusatu1980) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] eyawummula era nga yazannya nga [[muzannyi wa makkati]]. Yazaalibwa mu Uganda, yakiikirira ttiimu ya Rwanda ku mutendera gw’ensi yonna.
== Omulimu gwa kiraabu ==
Kizito yazaalibwa mu [[Kampala]] mu Uganda, ebiseera ebyasooka omupiira yaguzannyira [[Police FC (Uganda) .|Poliisi]] ne [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], nga tannagenda Rwanda mu 2005 okuzannyira APR ne ATRACO.<ref name="NFT">[https://www.national-football-teams.com/player/7721.html "Manfred Kizito"]. ''National Football Teams''. Benjamin Strack-Zimmermann. Retrieved 15 July 2021.</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
ex8cxumyi5sdqcl1633jqeyvl8dzmow
51885
51884
2026-05-19T10:35:03Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1312531677|Manfred Kizito]]"
51885
wikitext
text/x-wiki
'''Manfred Kizito''' (yazaalibwa 14 Ogwokusatu1980) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] eyawummula era nga yazannya nga [[muzannyi wa makkati]]. Yazaalibwa mu Uganda, yakiikirira ttiimu ya Rwanda ku mutendera gw’ensi yonna.
== Omulimu gwa kiraabu ==
Kizito yazaalibwa mu [[Kampala]] mu Uganda, ebiseera ebyasooka omupiira yaguzannyira [[Police FC (Uganda) .|Poliisi]] ne [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], nga tannagenda Rwanda mu 2005 okuzannyira APR ne ATRACO.<ref name="NFT">[https://www.national-football-teams.com/player/7721.html "Manfred Kizito"]. ''National Football Teams''. Benjamin Strack-Zimmermann. Retrieved 15 July 2021.</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Wadde nga yazaalibwa mu Uganda, Kizito yaweebwa paasipooti ya Rwanda,<ref name="Reuters">{{Cite web |date=19 February 2008 |title=Family footballing rivalries — can you help? |url=http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221023523/http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |archive-date=21 February 2008 |access-date=8 March 2011 |publisher=Reuters}}</ref> era n'akiikirira ttiimu yaayo ey'eggwanga, n'azannya emipiira 19 wakati wa 2004 ne 2007, nga kw'otadde n'emipiira mukaaga egy'okusunsulamu abalizannya World Cup.<ref>{{FIFA player|214766}} </ref>
i6llk6ihyljlwsj2uhbudq9lsakjmz6
51886
51885
2026-05-19T10:35:20Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1312531677|Manfred Kizito]]"
51886
wikitext
text/x-wiki
'''Manfred Kizito''' (yazaalibwa 14 Ogwokusatu1980) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] eyawummula era nga yazannya nga [[muzannyi wa makkati]]. Yazaalibwa mu Uganda, yakiikirira ttiimu ya Rwanda ku mutendera gw’ensi yonna.
== Omulimu gwa kiraabu ==
Kizito yazaalibwa mu [[Kampala]] mu Uganda, ebiseera ebyasooka omupiira yaguzannyira [[Police FC (Uganda) .|Poliisi]] ne [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], nga tannagenda Rwanda mu 2005 okuzannyira APR ne ATRACO.<ref name="NFT">[https://www.national-football-teams.com/player/7721.html "Manfred Kizito"]. ''National Football Teams''. Benjamin Strack-Zimmermann. Retrieved 15 July 2021.</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Wadde nga yazaalibwa mu Uganda, Kizito yaweebwa paasipooti ya Rwanda,<ref name="Reuters">{{Cite web |date=19 February 2008 |title=Family footballing rivalries — can you help? |url=http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221023523/http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |archive-date=21 February 2008 |access-date=8 March 2011 |publisher=Reuters}}</ref> era n'akiikirira ttiimu yaayo ey'eggwanga, n'azannya emipiira 19 wakati wa 2004 ne 2007, nga kw'otadde n'emipiira mukaaga egy'okusunsulamu abalizannya World Cup.<ref>{{FIFA player|214766}} </ref>
== Obulamu ku bubwe ==
ggv1hgcmyayo4v5jj9bfgphqnskesqx
51887
51886
2026-05-19T10:35:37Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1312531677|Manfred Kizito]]"
51887
wikitext
text/x-wiki
'''Manfred Kizito''' (yazaalibwa 14 Ogwokusatu1980) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] eyawummula era nga yazannya nga [[muzannyi wa makkati]]. Yazaalibwa mu Uganda, yakiikirira ttiimu ya Rwanda ku mutendera gw’ensi yonna.
== Omulimu gwa kiraabu ==
Kizito yazaalibwa mu [[Kampala]] mu Uganda, ebiseera ebyasooka omupiira yaguzannyira [[Police FC (Uganda) .|Poliisi]] ne [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], nga tannagenda Rwanda mu 2005 okuzannyira APR ne ATRACO.<ref name="NFT">[https://www.national-football-teams.com/player/7721.html "Manfred Kizito"]. ''National Football Teams''. Benjamin Strack-Zimmermann. Retrieved 15 July 2021.</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Wadde nga yazaalibwa mu Uganda, Kizito yaweebwa paasipooti ya Rwanda,<ref name="Reuters">{{Cite web |date=19 February 2008 |title=Family footballing rivalries — can you help? |url=http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221023523/http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |archive-date=21 February 2008 |access-date=8 March 2011 |publisher=Reuters}}</ref> era n'akiikirira ttiimu yaayo ey'eggwanga, n'azannya emipiira 19 wakati wa 2004 ne 2007, nga kw'otadde n'emipiira mukaaga egy'okusunsulamu abalizannya World Cup.<ref>{{FIFA player|214766}} </ref>
== Obulamu ku bubwe ==
Muganda we [[Joseph Kizito (omuzannyi w'omupiira)|Nestroy]] naye muzannyi wa mupiira.<ref name="Reuters">{{Cite web |date=19 February 2008 |title=Family footballing rivalries — can you help? |url=http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221023523/http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |archive-date=21 February 2008 |access-date=8 March 2011 |publisher=Reuters}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20080221023523/http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ "Family footballing rivalries — can you help?"]. Reuters. 19 February 2008. Archived from [http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ the original] on 21 February 2008<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 March</span> 2011</span>.</cite></ref>
g4uc7hh3z20tcqxe5qltv3svmfdy0lf
51888
51887
2026-05-19T10:35:59Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1312531677|Manfred Kizito]]"
51888
wikitext
text/x-wiki
'''Manfred Kizito''' (yazaalibwa 14 Ogwokusatu1980) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] eyawummula era nga yazannya nga [[muzannyi wa makkati]]. Yazaalibwa mu Uganda, yakiikirira ttiimu ya Rwanda ku mutendera gw’ensi yonna.
== Omulimu gwa kiraabu ==
Kizito yazaalibwa mu [[Kampala]] mu Uganda, ebiseera ebyasooka omupiira yaguzannyira [[Police FC (Uganda) .|Poliisi]] ne [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], nga tannagenda Rwanda mu 2005 okuzannyira APR ne ATRACO.<ref name="NFT">[https://www.national-football-teams.com/player/7721.html "Manfred Kizito"]. ''National Football Teams''. Benjamin Strack-Zimmermann. Retrieved 15 July 2021.</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Wadde nga yazaalibwa mu Uganda, Kizito yaweebwa paasipooti ya Rwanda,<ref name="Reuters">{{Cite web |date=19 February 2008 |title=Family footballing rivalries — can you help? |url=http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221023523/http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |archive-date=21 February 2008 |access-date=8 March 2011 |publisher=Reuters}}</ref> era n'akiikirira ttiimu yaayo ey'eggwanga, n'azannya emipiira 19 wakati wa 2004 ne 2007, nga kw'otadde n'emipiira mukaaga egy'okusunsulamu abalizannya World Cup.<ref>{{FIFA player|214766}} </ref>
== Obulamu ku bubwe ==
Muganda we [[Joseph Kizito (omuzannyi w'omupiira)|Nestroy]] naye muzannyi wa mupiira.<ref name="Reuters">{{Cite web |date=19 February 2008 |title=Family footballing rivalries — can you help? |url=http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221023523/http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |archive-date=21 February 2008 |access-date=8 March 2011 |publisher=Reuters}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20080221023523/http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ "Family footballing rivalries — can you help?"]. Reuters. 19 February 2008. Archived from [http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ the original] on 21 February 2008<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 March</span> 2011</span>.</cite></ref>
== Ebijuliziddwa ==
5a0xkk1xz6isdtkcz9sze0oxyhly21j
51889
51888
2026-05-19T10:36:12Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1312531677|Manfred Kizito]]"
51889
wikitext
text/x-wiki
'''Manfred Kizito''' (yazaalibwa 14 Ogwokusatu1980) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] eyawummula era nga yazannya nga [[muzannyi wa makkati]]. Yazaalibwa mu Uganda, yakiikirira ttiimu ya Rwanda ku mutendera gw’ensi yonna.
== Omulimu gwa kiraabu ==
Kizito yazaalibwa mu [[Kampala]] mu Uganda, ebiseera ebyasooka omupiira yaguzannyira [[Police FC (Uganda) .|Poliisi]] ne [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], nga tannagenda Rwanda mu 2005 okuzannyira APR ne ATRACO.<ref name="NFT">[https://www.national-football-teams.com/player/7721.html "Manfred Kizito"]. ''National Football Teams''. Benjamin Strack-Zimmermann. Retrieved 15 July 2021.</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Wadde nga yazaalibwa mu Uganda, Kizito yaweebwa paasipooti ya Rwanda,<ref name="Reuters">{{Cite web |date=19 February 2008 |title=Family footballing rivalries — can you help? |url=http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221023523/http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |archive-date=21 February 2008 |access-date=8 March 2011 |publisher=Reuters}}</ref> era n'akiikirira ttiimu yaayo ey'eggwanga, n'azannya emipiira 19 wakati wa 2004 ne 2007, nga kw'otadde n'emipiira mukaaga egy'okusunsulamu abalizannya World Cup.<ref>{{FIFA player|214766}} </ref>
== Obulamu ku bubwe ==
Muganda we [[Joseph Kizito (omuzannyi w'omupiira)|Nestroy]] naye muzannyi wa mupiira.<ref name="Reuters">{{Cite web |date=19 February 2008 |title=Family footballing rivalries — can you help? |url=http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221023523/http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |archive-date=21 February 2008 |access-date=8 March 2011 |publisher=Reuters}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20080221023523/http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ "Family footballing rivalries — can you help?"]. Reuters. 19 February 2008. Archived from [http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ the original] on 21 February 2008<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 March</span> 2011</span>.</cite></ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
q2grmeibtu7bk83zyi863g4xs2fx29c
51890
51889
2026-05-19T10:36:42Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1312531677|Manfred Kizito]]"
51890
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Manfred Kizito''' (yazaalibwa 14 Ogwokusatu1980) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] eyawummula era nga yazannya nga [[muzannyi wa makkati]]. Yazaalibwa mu Uganda, yakiikirira ttiimu ya Rwanda ku mutendera gw’ensi yonna.
== Omulimu gwa kiraabu ==
Kizito yazaalibwa mu [[Kampala]] mu Uganda, ebiseera ebyasooka omupiira yaguzannyira [[Police FC (Uganda) .|Poliisi]] ne [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], nga tannagenda Rwanda mu 2005 okuzannyira APR ne ATRACO.<ref name="NFT">[https://www.national-football-teams.com/player/7721.html "Manfred Kizito"]. ''National Football Teams''. Benjamin Strack-Zimmermann. Retrieved 15 July 2021.</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Wadde nga yazaalibwa mu Uganda, Kizito yaweebwa paasipooti ya Rwanda,<ref name="Reuters">{{Cite web |date=19 February 2008 |title=Family footballing rivalries — can you help? |url=http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221023523/http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |archive-date=21 February 2008 |access-date=8 March 2011 |publisher=Reuters}}</ref> era n'akiikirira ttiimu yaayo ey'eggwanga, n'azannya emipiira 19 wakati wa 2004 ne 2007, nga kw'otadde n'emipiira mukaaga egy'okusunsulamu abalizannya World Cup.<ref>{{FIFA player|214766}} </ref>
== Obulamu ku bubwe ==
Muganda we [[Joseph Kizito (omuzannyi w'omupiira)|Nestroy]] naye muzannyi wa mupiira.<ref name="Reuters">{{Cite web |date=19 February 2008 |title=Family footballing rivalries — can you help? |url=http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221023523/http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ |archive-date=21 February 2008 |access-date=8 March 2011 |publisher=Reuters}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20080221023523/http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ "Family footballing rivalries — can you help?"]. Reuters. 19 February 2008. Archived from [http://blogs.reuters.com/soccer/2008/02/19/family-footballing-rivalries-can-you-help/ the original] on 21 February 2008<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 March</span> 2011</span>.</cite></ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
28mhacaxu0uss4ygzff9q9vvx7bgd7c