Wikipedia
lgwiki
https://lg.wikipedia.org/wiki/Olupapula_Olusooka
MediaWiki 1.47.0-wmf.4
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Essomero lya Kibuli Sekendule
0
7815
52836
52636
2026-05-29T02:48:17Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52836
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}}
'''Essomero lya Kibuli Secondary School''' (KSS) ssomero lya siniya era nga litwala abaana abava ewaka n'abekisulo era liri mu [[Yuganda|Uganda]] .
== Ekifo ==
KSS lisangibwa ku kasozi Kibuli, mu Divizoni y’e Makindye, mu kitundu ky’omumaserengeta g’ekibuga [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. Ensengeka z'essomero lino ze zino:0°18'38.0"N, 32°35'51.0"E (Latitude:0.310556; Longitude:32.597500).<ref>{{Cite web |title=Location of Kibuli Secondary School At Google Maps |url=https://www.google.com/maps/place/0%C2%B018'38.0%22N+32%C2%B035'51.0%22E/@0.3148711,32.5911726,14z/data=!4m2!3m1!1s0x0:0x0 |access-date=5 September 2014 |publisher=[[Google|Google Maps]]}}</ref>
== Okutwaliza awamu ==
Essomero lino lirina akakwate n’enzikiriza y’Abasiraamu, kyokka okuyingira kwesigamiziddwa ku kusoma era nga liggulwawo eri omuyizi yenna ayagala, awatali kufaayo ku nzikiriza ya ddiini. Essomero lino lirina erinnya ly’okubeera ekifo ekikulembedde mu by’ensoma nga lirina ebyafaayo by’obuwanguzi mu mizannyo.<ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=11 May 2014 |title=Kibuli Secondary School Clinches 9th Copa Coca Cola Championship |url=http://www.kawowo.com/index.php/football/item/18018-kibuli-ss-clinches-9th-championship-copa-coca-cola.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140513072958/http://www.kawowo.com/index.php/football/item/18018-kibuli-ss-clinches-9th-championship-copa-coca-cola.html |archive-date=13 May 2014 |access-date=5 September 2014 |publisher=Kawowo.Com}}</ref>
Essomero lino lye limu ku masomero amanene mu bye mizannyo mu Uganda nga kwotadde ne mu East Africa. Mu Uganda, ly’esinga okuwangula ekikopo (11)<ref>{{Cite web |date=20 May 2023 |title=USSSA Games 2023: St Mary’s Kitende clinch 11th title |url=https://sports.mtn.co.ug/2023/05/20/usssa-games-2023-st-marys-kitende-clinch-11th-title/ |access-date=29 May 2023}}</ref> mu mupiira gwa siniya, likodi gy’egabana ne St. Marys Kitende.
== Ebyafaayo ==
[[Kassim Nakibinge|Omulangira Badru Kakungulu (yafa 1991)]], kojja wa taata wa [[Muwenda Mutebi II, Kabaka wa Buganda|Muwenda Mutebi II]], kabaka [[Buganda|wa Buganda]] eyali afuga (okuva mu 1993)<ref name="Great">{{Cite web |last=Tumusiime |first=Abdulaziizi |date=21 April 2014 |title=Prince Nakibinge: A great man willing to be little |url=http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Prince-Nakibinge--A-great-man-willing-to-be-little/-/691232/2286660/-/item/0/-/me68mfz/-/index.html |access-date=19 February 2016 |archive-date=1 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160301160402/http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Prince-Nakibinge--A-great-man-willing-to-be-little/-/691232/2286660/-/item/0/-/me68mfz/-/index.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="Clean">{{Cite web |last=Tajuba |first=Paul |date=18 February 2016 |title=I will clean up Cairo Bank, says Nakibinge |url=http://www.monitor.co.ug/Business/Commodities/will-clean-Cairo-Bank-Nakibinge/-/688610/3081520/-/xma7gs/-/index.html |access-date=19 February 2016}}</ref>, eyabeerawo ku ntandikwa y’ekyasa eky’amakumi abiri, yawaayo 80 acres (32 ha) ku lusozi Kibuli, essomero gye lyazimbibwa. Essomero lino lyatandikibwawo mu 1959.<ref>{{Cite web |last=Nalubwama |first=Jackie |date=2 November 2006 |title=The Caning And Footballing Kibuli Secondary School |url=http://www.oobserver.ug/new/specials/schools/scl0200611021.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140905102533/http://www.observer.ug/new/specials/schools/scl0200611021.php |archive-date=5 September 2014 |access-date=5 September 2014}}</ref>
== Abasomerako ku somero abamanyiddwa ==
Wammanga be bamu ku bantu abamanyifu abayise mu ssomero lino:
* [[Fahad Bayo]] - [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ow'ekikugu mu Uganda azannyira nga muteebi wa MFK Vyškov mu liigi y'eggwanga eya Czech .<ref>{{Cite web |title=Home - FUFA: Federation of Uganda Football Associations |url=http://www.fufa.co.ug |access-date=2018-06-30 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref><ref>[[Czech National Football League]]</ref>
* Tenywa Bonseu - [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] [[Yuganda|mu Uganda]] eyawummula, eyazannya omupiira ogw'ekikugu emyaka mwenda ng'omuzibizi mu [[Amerika]] .
* Nancy Kacungira - Munnamawulire, omusasi era omuweereza ku BBC ku Focus on Africa ne World Business Report
* [[Kassim Nakibinge|Omulangira Kassim Nakibinge Kakungulu]] – Mutabani wa Badru Kakungulu Titular Mufti wa Uganda, omulimu gwe yasikira ng’omuntu omututumufu mu Lulyo Olulangira lwa Buganda.<ref name="Clean"/>
* Amb. Al haji. Prof. [[Badru Kateregga]]<ref name="1R">{{Cite web |last=Buule |first=Gabriel |date=17 February 2019 |title=Kateregga makes the most out of education |url=https://www.monitor.co.ug/Business/Prosper/Kateregga-makes-most-out-education/688616-4986128-n9v0xp/index.html |access-date=17 February 2019}}</ref>
* [[Sarah Wasagali Kanaabi]] - Omukugu mu by'enfuna, Munnabyanjigiriza, addukanya emirimu, Omukyala eyasooka okuba Ssentebe w'ekitongole [[Electricity Regulatory Authority|ekivunaanyizibwa ku masannyalaze (Uganda)]]<ref>{{Cite web |date=2025-04-04 |title=Power users to pay back Shs430b Umeme buyout |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/power-users-to-pay-back-shs430b-umeme-buyout-4989984 |access-date=2025-09-24 |website=Monitor}}</ref>
* [[Saala Khenyo|Sarah Kanyike]] - Minisita ku kakiiko kabakadde n'abalema, okuviira ddala mu Gwomusanvu gwa 2020.<ref>{{Cite web |last=James Kabengwa |date=24 July 2020 |title=Kanyike now appointed State minister for Disability |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/Kanyike-now-appointed-State-minister-Disability/688334-5598400-4o9qh7z/index.html |access-date=24 July 2020}}</ref>
* [[Badru Kiggundu]] - [[Yuganda|Munnayuganda]] yinginiya w'ebizimbe, munnabyanjigiriza era omuwi w'amagezi, akola nga chancellor wa yunivasite y'e Busitema, ssentebe w'akakiiko ka pulezidenti akasunsuddwa akavunaanyizibwa ku kulabirira okumaliriza obulungi essundiro ly'amasannyalaze lyombi erya Isimba ne Karuma Hydroelectric Power Station Mu kiseera kye kimu akola nga Ssentebe w'olukiiko olufuzi olwa National Water and Sewerage Corporation .<ref name="TermR">{{Cite web |last=SoftPower |date=24 July 2020 |title=Engineer Badru Kiggundu Unveiled As New Chairperson Of NWSC Board |url=https://www.softpower.ug/engineer-badru-kiggundu-unveiled-as-new-chairperson-of-nwsc-board/ |access-date=24 July 2020 |publisher=SoftPower Uganda}}</ref>, okuva mu 2002 okutuuka mu 2016, yaweereza nga ssentebe w’akakiiko [[Akakiiko Akavunaanyizibwa ku By'okulonda mu Uganda|k’ebyokulonda mu Uganda]], okumala emyaka 14 egy’omuddiring’anwa.<ref name="1R"/><ref name="2R">{{Cite web |last=Simon Kasyate |date=9 November 2015 |title=Engineer Kiggundu talks brewing kwete and lucky life |url=http://www.observer.ug/viewpoint/interview/40892-eng-kiggundu-talks-brewing-kwete-and-lucky-life |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160122121912/http://www.observer.ug/viewpoint/interview/40892-eng-kiggundu-talks-brewing-kwete-and-lucky-life |archive-date=22 January 2016 |access-date=30 May 2018}}</ref>
* Muwanga Kivumbi – Omukugu mu by’enfuna, [[Parliament of Uganda|omubaka wa Palamenti ya Uganda okuva e Butambala]]<ref name="Kivumbi">{{Cite web |date=2021-03-28 |title=Muhammad Muwanga Kivumbi: Biography, Age, Early Life and Education of the current MP Butambala County Constituency |url=https://flashugnews.com/muhammad-muwanga-kivumbi-biography-age-education/ |access-date=2021-09-13 |website=Flash Uganda Media |language=English}}</ref><ref name="Independent">{{Cite web |date=2021-06-23 |title=NUP endorses Butambala MP Kivumbi for Buganda parliamentary caucus |url=https://www.independent.co.ug/nup-endorses-butambala-mp-kivumbi-for-buganda-parliamentary-caucus/ |access-date=2021-09-13 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-09-03 |title=Buganda MPs give Gen Otafire 30 names of suspected Masaka killers |url=https://www.independent.co.ug/buganda-mps-give-gen-otafire-30-names-of-suspected-masaka-killers/ |access-date=2021-09-13 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Accountability committees flag queries in meet with Auditor General | Parliament of Uganda |url=https://www.parliament.go.ug/news/3420/accountability-committees-flag-queries-meet-auditor-general}}</ref>
* [[John Ssebaana Kizito]] - Yali meeya wa Kampala
* [[Usher Komugisha]] – Munnamawulire w’ebyemizannyo era omukubi w’ebifaananyi, era yali munnabyamizannyo<ref>{{Cite web |last=Bahumura |first=Safra |date=13 May 2022 |title=Kilembe Shoots And Scores With Usher Komugisha |url=https://www.theeascene.com/kilembe-shoots-and-scores-with-usher-komugisha/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221211135304/https://www.theeascene.com/kilembe-shoots-and-scores-with-usher-komugisha/ |archive-date=11 December 2022 |access-date=11 December 2022 |website=E A Scene}}</ref><ref>{{Cite web |last=King |first=Isa |date=August 24, 2022 |title=Satisfashion UG's WCW Today Is Sports Journalist Usher Komugisha |url=https://satisfashionug.com/satisfashion-ugs-wcw-today-is-sports-journalist-usher-komugisha/ |access-date=11 December 2022 |website=Satisfashion UG}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abraham |first=Kiggundu |date=20 November 2022 |title=Sports Journalist Usher Komugisha Falls into Things, to Cover World Cup for Al Jazeera |url=https://blizz.co.ug/9713/Abryanz-Style-And-Fashion-Awards-ASFAs-Releases-Full-List-of-2022-Nominees-In-19-Categories |access-date=10 December 2022 |website=Blizz}}</ref><ref name="gsport award">{{Cite web |last=Abrahams |first=Celine |date=6 September 2020 |title=Africa's Usher Komugisha Humbled by Momentum gsport Award |url=https://gsport.co.za/africas-usher-komugisha-humbled-by-momentum-gsport-award/ |access-date=10 December 2022 |website=Gsport.co.za}}</ref>
* [[Brian Mushana Kwesiga]] - musuubuzi, yinginiya, era omukulembeze w'obwannakyewa ; yali Pulezidenti era akulira ekibiina kya Uganda North America Association (UNAA)<ref name="CEOMagazine">{{Cite web |last=Kyamutetera |first=Muhereza |date=8 January 2023 |title=From Lockheed Martin to Northrop Grumman and Raytheon Technologies; Meet Brian Kwesiga, a Systems Engineer from Rukungiri, Uganda making moves in the US defence and aerospace world |url=https://www.ceo.co.ug/from-lockheed-martin-to-northrop-grumman-and-raytheon-technologies-meet-brian-kwesiga-a-systems-engineer-from-rukungiri-uganda-making-moves-in-the-us-defence-and-aerospace-world/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222190400/https://www.ceo.co.ug/from-lockheed-martin-to-northrop-grumman-and-raytheon-technologies-meet-brian-kwesiga-a-systems-engineer-from-rukungiri-uganda-making-moves-in-the-us-defence-and-aerospace-world/ |archive-date=22 December 2024 |access-date=26 October 2025 |website=CEO East Africa |language=en}}</ref>
* [[Moses Matovu]], omuyimbi
* [[Saidi Mayanja]] - Munnayuganda omuzannyi w'omupiira ogw'ekikugu era nga azannya amakkati mu [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]] mu liigi ya Uganda Premier .<ref>{{Cite web |date=2022-09-26 |title=SQUAD NUMBERS {{!}} 2022/23 Licensed players. - KCCA FC |url=https://www.kccafc.co.ug/squad-numbers-2022-23-licensed-players/ |access-date=2024-11-30 |language=en-US |archive-date=2023-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529012052/https://www.kccafc.co.ug/squad-numbers-2022-23-licensed-players/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=KCCA FC defeat URA to secure first win of new season |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/kcca-fc-defeat-ura-to-secure-first-win-of-new-NV_195803 |access-date=2024-11-30 |website=New Vision |language=en}}</ref>
* [[Abdallah Mubiru]] - Maneja wa kibiina kya mupiira era eyali omuzannyi nga mu kiseera kino addukanya KCCA FC. Atendese ttiimu ez’enjawulo okwetoloola liigi y’omupiira eya wano ne ttiimu y’eggwanga enkulu.
* Arnold Ainebyona Mugisha - Omusuubuzi era musajja muyiiya mu Uganda <ref name=":5">{{Cite web |date=2020-09-16 |title=Father blames son's shooting on tribalism |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/father-blames-son-s-shooting-on-tribalism-1836752 |access-date=2025-09-25 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Mugume |first=Paul |date=2017-06-29 |title=Arnold Mugisha, the Teenage Ugandan innovator who Floored Professionals at IST Africa |url=https://chimpreports.com/arnold-mugisha-the-teenage-ugandan-innovator-who-floored-professionals-at-ist-africa/ |access-date=2025-09-25 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>
* [[Moses Muhangi]] - Munnayuganda omusuubuzi era nga ye pulezidenti w'ekibiina kya omuzannyo gwe bikonde ekya [[Ekibiina Ekifuga Omuzannyo Gw'ebikonde mu Uganda|Uganda Boxing Federation]] mu kiseera kino .
* Ssekaana Musa - Omulamuzi mu kkooti enkulu mu Uganda.<ref>{{Cite web |title=Judiciary: The Republic of Uganda |url=http://www.judiciary.go.ug/data/incourt/16/The%20Honorable%20Judges%20of%20The%20High%20Court.html}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hon. Justice Musa Ssekaana Website - ABOUT ME |url=https://ssekaana.com/about-me#:~:text=Musa%20Ssekaana%20is%20currently%20a,of%20the%20Laws%20of%20Uganda}}</ref>
* James Musinguzi - Munnayuganda omukugu mu by'obutonde era nga ye Executive Director w'ekitongole ekivunaanyizibwa ku bisolo by'omu nsiko ekya [[Ekitongole ekivunaanyizibwa ku bisolo by'omu nsiko mu Uganda|Uganda Wildlife Authority]] (UWA).<ref>{{Cite web |title=Love for biology led Musinguzi to conservation - The EastAfrican |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/love-for-biology-led-musinguzi-to-conservation--1372342 |access-date=2025-11-07 |website=www.theeastafrican.co.ke}}</ref><ref name="Musinguzi">{{Cite web |date=2025-02-06 |title=Dr James Musinguzi appointed new Executive Director UWA |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-james-musinguzi-appointed-new-executive-director-uwa-4916198 |access-date=2025-11-07 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mourice |first=Muhoozi |date=2025-02-07 |title=Uganda Wildlife Authority Appoints Dr. James Musinguzi as New Executive Director |url=https://famreports.com/uganda-wildlife-authority-appoints-dr-james-musinguzi-as-new-executive-director/ |access-date=2025-11-07 |website=FAM Reports |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2021-01-05 |title=Leading all the way |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/leading-all-the-way-1539292 |access-date=2025-11-07 |website=Monitor |language=en}}</ref>
* Rehema Nanfuka - munnakatemba ku ttivvi, dayirekita, era omuzannyi wa firimu amanyiddwa olw'emirimu gye mu Imani, Veronica's Wish, Imbabazi, The girl in the Yellow Jumper, [[Queen of Katwe]], ne Imperial Blue, <ref>{{Cite web |title=SYNOPSIS |url=http://blueimp.site/the-movie/synopsis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180509220429/http://blueimp.site/the-movie/synopsis/ |archive-date=9 May 2018 |access-date=9 May 2018 |website=Blueimp}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nanfuka: The world is her stage |url=http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Nanfuka--The-world-is-her-stage/691232-1702334-uuqiyuz/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180509013454/http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Nanfuka--The-world-is-her-stage/691232-1702334-uuqiyuz/index.html |archive-date=9 May 2018 |access-date=8 May 2018 |website=Daily Monitor}}</ref><ref>{{Cite web |title=Rehema Nanfuka |url=http://blueimp.site/rehema-nanfuka/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180509152416/http://blueimp.site/rehema-nanfuka/ |archive-date=9 May 2018 |access-date=9 May 2018 |website=Bluimp}}</ref>
* [[Muhammad Nsereko]] - Omubaka mu Palamenti ya Uganda era nga akikirira Kampala Central
* Allan Okello - [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]]<ref name="auto">{{Cite web |title=Allan Okello |url=http://www.kccafc.co.ug/player/allan-okello/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181103150845/http://www.kccafc.co.ug/player/allan-okello/ |archive-date=3 November 2018 |access-date=19 December 2018 |website=KCCA FC}}</ref>
* [[Allan Oyirwoth]] - [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ow'ekikugu mu Uganda nga azannyira mu kiraabu ya Major League Soccer New England Revolution ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga eya Uganda]] .<ref>{{Cite web |title=Allan Oyirwoth |url=https://uk.soccerway.com/players/allan-oyirwoth/942565/ |access-date=8 January 2025 |website=Soccerway}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 February 2024 |title=Allan Oyirwoth moves to United Kingdom for further development |url=https://kawowo.com/2024/02/06/allan-oyirwoth-moves-to-united-kingdom-for-further-development/ |access-date=8 January 2025 |website=Kawowo}}</ref>
* [[Jane Avur Pacuto]] - Munnabyabufuzi, Omuddukanya emirimu, Omukyala omubaka wa Palamenti mu Disitulikiti y'e Pakwach<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Parliament of Uganda Members of the 10th Parliament |url=https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=525 |website=Parliament of Uganda}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date=26 September 2017 |title=Woman member of parliament pakwach district |url=https://www.ec.or.ug/election/woman-member-parliament-pakwach-district |archive-url= |archive-date= |access-date=8 April 2020 |website=ELECTORAL COMMISSION}}</ref> <ref>[[Uganda Premier League]]</ref>
* Julius Poloto - [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi wa]] mupiira mu Uganda era azannyira mu [[Kampala Capital City Authority FC]], emanyiddwa ennyo nga KCCA FC. Kapiteeni wa ttiimu z’eggwanga zombi eza Uganda eza U‐17 ne U‐20.<ref>{{Cite web |date=1999-09-08 |title=Julius POLOTO – KCCA FC |url=https://www.kccafc.co.ug/player/julius-poloto/ |access-date=2025-07-21 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-03-27 |title=Poloto Named U-20 National Team Captain – KCCA FC |url=https://www.kccafc.co.ug/poloto-named-u-20-national-team-captain/ |access-date=2025-07-21 |language=en-US |archive-date=2018-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813041835/http://www.kccafc.co.ug/poloto-named-u-20-national-team-captain/ |url-status=dead }}</ref>
* [[Ibrahim Sekagya]] - Omuyambi w'omutendesi wa New York Red Bulls mu Major League Soccer, yali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] gwa Uganda nga yazannya nga amakatti emabega .<ref>{{Cite web |title=Ibrahim Sekagya Named Interim Head Coach of New York Red Bulls II |url=https://www.newyorkredbulls.com/news/ibrahim-sekagya-named-interim-head-coach-of-new-york-red-bulls-ii |access-date=4 July 2022 |website=NewYorkRedBulls.com}}</ref>
* [[Hakim Sendagire]] - Omusawo, omukugu mu by'obutonde, omukugu mu kutabula eddagala era omuddukanya we by'ensoma. Mu kiseera kino akulira essomero ly’obusawo erya Habib
* [[Jaberi Bidandi Ssali]] - Munnabyabufuzi, musuubuzi, era eyali maneja w'omupiira mu Uganda .<ref>{{Cite web |last=Lule |first=Jeff |date=13 July 2012 |title=Bidandi Ssali Recuperates |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1303907/bidandi-ssali-recuperates |access-date=4 February 2015}}</ref><ref name="Interview">{{Cite web |last=Batte |first=Edgar R. |date=21 October 2013 |title=Bidandi Ssali: I Am Done With Politics |url=http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Bidandi-Ssali--I-am-done-with-politics/-/691232/2040304/-/hets5qz/-/index.html |access-date=4 February 2015}}</ref>,Yali Minisita wa Gavumenti ez'ebitundu okuva mu 1989 okutuuka mu 2004, yeesimbawo mu kulonda kwa bonna okwa Uganda okwa 2011 .
* [[Henry Tumukunde]] - Eyali dayirekita w'ekitongole ky'ebyokwerinda munda mu ggwanga (ISO)
* [[Mary Paula Kebirungi Turyahikayo]] - Munnabyabufuzi era omukugu mu mbeera z'abantu mu Uganda.<ref name="gggg">{{Cite web |title=Parliament of Uganda |url=https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=230 |access-date=2021-04-03 |website=www.parliament.go.ug}}</ref>, eyali omukiise wa Palamenti mu ssaza ly’e Rubabo, [[Rukungiri (disitulikit)|mu Disitulikiti y’eRukungiri]]
* Omumbejja Alice Mpologoma Zaalwango, muwala wa [[Ssekabaka Mutesa II|Kabaka Mutesa II]] ne Edith Kasozi<ref>{{Cite web |last=Kalema |first=Ndawula |date=10 April 2005 |title=Farewell To The People's Princess |url=http://newvision.co.ug/D/8/25/428420 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010024014/http://www.newvision.co.ug/D/8/25/428420 |archive-date=10 October 2014 |access-date=6 October 2014 |df=dmy-all}}</ref>
* [[Hakim Zziwa]], Dayirekita wa firimu, pulodyusa era omukwasi wa firimu
== Ebijuliziddwa ==
<references responsive="1"></references>
{{Reflist}}
rfk3v3718kiv8ke7dlq67bohkudo2wk
Joe Oloka-Onyango
0
10201
52842
36654
2026-05-29T06:27:00Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52842
wikitext
text/x-wiki
[[Category:Articles with hCards]]
'''Joe Oloka-Onyango''' Munnayuganda [[:en:Lawyer|Munnamateeka]] era [[:en:Academic|musomesa]].<ref>https://web.archive.org/web/20110724235035/http://www.alliancesforafrica.org/editorial.asp?page_id=29</ref> Pulofeesa wa mateeka mu [[:en:Makerere_University|Ssettendekero wa Makerere]] mu ssomero elisomesa amateeka gy'eyali [[:en:Dean_(education)|omukwasi w'empisa]] era Dayilekita w'ekitongole ky'eddembe ly'obuntu ekya Human Rights and Peace Centre (HURIPEC).<ref name="onyango1">Onyango, Joe Oloka (2016-01-12).</ref>
Mufumbo eri [[:en:Sylvia_Tamale|Prof Sylvia Tamale]], era [[:en:Lawyer|munnamteeka]], [[:en:Academic|musomesa]] era mulwanirizi w'eddembe ly'abantu. Balina abaana ab'obulenzi babiri; Kwame Sobukwe Ayepa ne Samora Okech Sanga.
== Obuto bwe ==
Oloka-Onyango yasoma eby'[[:en:Bachelor_of_Laws|amateeka]] ku [[:en:Makerere_University|Ssettendekero wa Makerere]] ne Dipuloma ey'enyongereza mu kutaputa amateeka eya [[:en:Diploma_in_Legal_Practice|Diploma in Legal Practice]] okuva mu ssomero ly'amateeka erya [[:en:Law_Development_Center|Law Development Center]] mu Kampala, nga tannafuna Diguli ey'okubiri mu mateeka eya [[:en:Master_of_Laws|Master of Laws]] ne Diguli ya okuva ku [[:en:Harvard_Law_School|Harvard Law School]].<ref name="autogenerated1">https://web.archive.org/web/20160620024909/http://pilac.mak.ac.ug/node/102</ref> Mukenkufu mu [[:en:Constitutionalism|nkola egoberera Ssemateeka]] n'[[:en:Human_rights|eddembe ly'obuntu]] mu nkola ya [[:en:Africa|Africa]].<ref name="autogenerated1" />
== Emirimu gye ==
Prof Oloka-Onyango yaweerezaako nga mmemba mu kakiiko k'amawanga amagatte akakubiriza n'okutumbula eddembe ly'obuntu aka [[:en:United_Nations|UN]] [[:en:Sub-Commission_on_the_Promotion_and_Protection_of_Human_Rights|Sub-Commission on the Promotion and Protection of Human Rights]], nga alipoota ekulira eby'okunonyereza ddembe ly'obuntu okwetoloola ensi yonna eya [[:en:UN_Special_Rapporteur|UN Special Rapporteur]], era ng'omuwabuzi ey'ebuzibwako pulogulaamu ez'enjawulo nga [[:en:United_Nations_Development_Programme|United Nations Development Programme]], Akakiiko k'amawanga amagatte akakwasaganya ensonga z'abanoonyi b'obubudamu aka [[:en:United_Nations_High_Commissioner_for_Refugees|United Nations High Commissioner for Refugees]] n'ekitongole ky'ebyobulamu ekya [[:en:World_Health_Organization|World Health Organization]]. Era aweereza ku kakiiko akawabuzi akakulembera ebitongole ebirwanirizi by'eddembe ly'obuntu ebitakola magoba mu [[:en:North_America|North America]], [[:en:Europe|Europe]] ne [[:en:Africa|Africa]].
Akyaddeko ku Yunivasite ez'enjawulo okwetoloola ensi yonna nga Pulofeesa omuli [[:en:University_of_Oxford|Oxford]], [[:en:University_of_Cape_Town|Cape Town]] ne [[:en:United_Nations_University|United Nations University]] mu [[:en:Tokyo|Tokyo]]. Mu 2014–2015, akaseera ke ak'okuwummulamu yakamalira mu kusoma ng'ali ku sikaala ku Yunivasite ya [[:en:George_Washington_University|George Washington University]] (GWU) mu USA wamu ne Stellenbosch Institute of Advanced Studies (STIAS) mu South Africa.
Essomo lya Prof Oloka-Onyango nga [[:en:Professor|Pulofeesa]] ly'eyatuuma Ghosts & the Law, mwalimu okunoonyereza okuva mu nsonda ez'enjawulo, ng'ebitategerekeka [[:en:Political_question|ku nsonga ez'etobeseemu eby'obufuzi]] mu Uganda era kyalina akakwate ku [[:en:Public_interest_law|kulwanirira eddembe ly'obuntu]] era wamu n'omulimu gwe gyakola ku [[:en:Constitutionalism|nkola egoberera Ssemateeka]], [[:en:Separation_of_Powers|enkola y'okugabanya obuyinza]], okussa mu nkola ebikolwa eby'okulwanirira [[:en:Human_rights|eddembe ly'obuntu]], obwetwaze bw'essiga eddamuzi, engombo y'enkola ey'obukulembeze bwa "Pulezidenti" n'engeri endala ez'enkola engunjufu. Mu ssomo lino, yekennenya ensonga ez'enjawulo ezikwata ku [[:en:Uganda_v_Commissioner_of_Prisons,_Ex_Parte_Matovu|Uganda v Commissioner of Prisons, Ex Parte Matovu]] n'obulabe bw'ebyateeka ku kutaputa amateeka mu Uganda okutuusa n'ekaakano.<ref>http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Prof-Oloka-Onyango-talks-ghosts-law/691232-2959534-15hpila/index.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://news.mak.ac.ug/2015/11/professor-oloka-onyango-delivers-inaugural-lecture-ghosts-and-law |title=Archive copy |access-date=2023-05-19 |archive-date=2017-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808074016/https://news.mak.ac.ug/2015/11/professor-oloka-onyango-delivers-inaugural-lecture-ghosts-and-law |url-status=dead }}</ref>
nga 5 Gwokutaano, 2016, yatandiika essomo lye mu ssomero ly'amateeka ku [[:en:Makerere_University|Ssetendekero wa Makerere]], nga yayanjula olupapula olw'atuumibwa "Enter the Dragon, Exit a Myth: The Contested Candidacy of [[:en:Amama_Mbabazi|John Patrick Amama Mbabazi]]".<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.law.mak.ac.ug/news/professor-joe-oloka-onyango-presents-inaugural-school-law-staff-seminary |access-date=2023-05-19 |archive-date=2017-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808033655/http://www.law.mak.ac.ug/news/professor-joe-oloka-onyango-presents-inaugural-school-law-staff-seminary |url-status=dead }}</ref>
Ogwokutaano nga 9, 2016, Prof Oloka-Onyango ne banne abalala 8 okuva ku ssomero ly'amateeka ku [[:en:Makerere_University|Makerere University]] bawaayo okusaba kw'abwe mu [[:en:Supreme_Court_of_Uganda|Kkooti ya Uganda ensukkulumu]] okuweebwa akaseera okwetaba mu musango ogw'ali gwawabirwa ku nsonga z'akalulu k'obwa pulezidenti mu 2017 agwali wakati wa, ''[[:en:Amama_Mbabazi|Amama Mbabazi]] v. [[:en:Yoweri_Museveni|Yoweri Museveni]] n'akakiiko k'ebyokulonda, nga [[:en:Amicus_curiae|Amici Curiae]]. Guno gwafuuka omulundi ogusooka mu byafaayo by'okulonda mu Uganda [[:en:Supreme_Court_of_Uganda|Kkooti ensukkulumu]] okuwulira n'okukkiriza okusaba okwengeri eyo. Bannamateeka bano omwenda mwalimu; Oloka-Onyango, [[:en:Sylvia_Tamale|Sylvia Tamale]], Christopher Mbazira, Ronald Naluwairo, Rose Nakayi, [[:en:Busingye_Kabumba|Busingye Kabumba]], Daniel Ruhwheza, Kakungulu Mayambala ne Daniel Ngabirano. Ng'ekitundu ku by'ebawaayo, bawabula [[:en:Supreme_Court_of_Uganda|Kkooti]] okuyisa ebiragiro ebikugulira ng'engeri y'okukwasaganyamu ebyo eby'ali biweeredwayo akakiiko k'eby'okulonda n'Eggwanga ku nsonga z'okulonda. ''
Mu nsalawo eno, [[:en:Supreme_Court_of_Uganda|Kkooti]] yakawangamula nti;
''"Tuli bamativu nti abasabye bakakasizza likodi mu kulwanirira eddembe ly'obuntu, enkola egoberera Ssemateeka n'obukulembeze obulungi. Balina obukugu bw'akika ky'awanggulu nnyo era bakoze okunoonyereza ku nsonga ezifaanagana nga zino nga bwe bijuliziddwa mu biwandiiko by'abwe."''
== Emisango gye yakolako ==
Prof Oloka-Onyango munnamateeka era y'etabye mu misango egy'enjawulo egy'assemateeka ne mu kisaawe ky'okulwanirira eddembe ly'obuntu. Ye yakulemberamu mu kuwaaba omusango gwa Constitutional Petition No. 8 ogwa 2014, ''"Oloka-Onyango & n'abalala 9 v. Ssabawaabi wa Gavumenti"'',<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://ulii.org/ug/judgment/constitutional-court/2014/14/ |access-date=2023-05-19 |archive-date=2018-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004064640/https://ulii.org/ug/judgment/constitutional-court/2014/14/ |url-status=dead }}</ref> Mu kkooti etaputa Ssemateeka, yali awakanya akawayiro ku nsonga z'okulya abisiyaga aka Anti Homosexuality Act of 2014. Era yali omu ku bawaabi mu musango gwa No. 2 of 2003, ''"ekibiina ky'abakazi bannamateeka mu Uganda n'abalala 5 v. sabawaabi wa Gavumenti"'' eky'asomooza ku buwaayiro obuwerako obw'ali bukwata ku nsonga z'okwawukana nga bukontana n'eddembe eliri mu Ssemateka ku mwenkanonkano mu bantu bonna awatali kusosola wadde okwawula mu kikula ky'abantu n'eddembe ly'abakazi.<ref>see Articles 21, 31 and 33 of Uganda's 1995 Constitution.</ref>
== Emirimu gye ==
Egimu ku mirimu gya Prof Oloka-Onyango mulimu:
* ''Eby'obufuzi, enkola y'obwa Demokulasiya n'obusomesa mu Uganda: Omusango gwa Ssettendekero wa Makerere'' (Daraja Press, 2021)<ref>https://darajapress.com/publication/politics-democratization-uganda</ref>
* Okwonger okwekennenya ku nsonga z'amateeka mu Uganda<ref>Oloka-Onyango, J. (2020-06-02).</ref>
* The National Resistance Movement,“Grassroots Democracy”, n'enkola ey'effugga bbi mu Uganda<ref>https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9780429045660-7/national-resistance-movement-grassroots-democracy-dictatorship-uganda-oloka-onyango</ref>
* ''Controlling Consent: Okulonda kwa Uganda mu 2016'' – by'asunsulwa J. Oloka-Onyango ne Josephine Ahikire (2016)<ref>https://africaworldpressbooks.com/controlling-consent-ugandas-2016-election-edited-by-j-oloka-onyango-and-josephine-ahikire/</ref>
* "When Courts Do Politics" (Cornell University, 2016)
* "Enter the Dragon, Exit a Myth: The Contested Candidacy of [[:en:Amama_Mbabazi|John Patrick Amama Mbabazi]]" (2016)<ref>Oloka-Onyango, J. (2016).</ref>
* "From Expulsion to Exclusion" (2016)
* "Befriending the Judiciary: Behind and Beyond the 2016 Supreme Court Amicus Curiae Rulings in Uganda" – J Oloka-Onyango and Christopher Mbazira (2016)<ref>Oloka, -Onyango J.; Mbazira, Christopher (2016-03-15).</ref>
* "Battling over Human Rights: Twenty Essays on Law, Politics and Governance" (Langaa Publishing, 2015)<ref>Oloka-Onyango, J. (2015).</ref>
* "Debating Love, Politics and Identity in East Africa: The Case of Kenya and Uganda" in the African Journal of Human Rights (2015)<ref>Oloka-Onyango, J. (2015).</ref>
* "Human Rights and Public Interest Litigation in East Africa: A Bird's Eye View" in the George Washington University International Law Review (2015)<ref>Oloka-Onyango, J. (2015).</ref>
* "Unpacking the African Backlash to The International Criminal Court (ICC): The Case of Uganda and Kenya" (2015)<ref>Oloka-Onyango, Joe (2020)</ref>
* "Police Powers, Politics and Democratic Governance in Post-Movement Uganda (2011)
* Okusukkuluma ku bigambo ebisendasenda: okuzaamu amaanyi mu kulwanirira eby'enfuna n'eddembe ly'obuntu mu Africa<ref>Oloka-Onyango, J. (1995–1996).</ref>
* okwekubamu tooki ku kumalirira: Ebizibu mu biseera by'omumaaso ku nsonga za Demokulasiya mu ky'asa ekipya<ref>Oloka-Onyango, J. (1999–2000).</ref>
* Embeera y'amateeka n'ebyensimbi mu by'obufuzi okuva kukuvujirirwa kw'ebulaaya mu Uganda<ref>Oloka‐Onyango, J.; Barya, J.J. (1997-06-01)</ref>
* Ekibuuzo ku Buganda mu By'obufuzi bya Uganda<ref>Oloka‐Onyango, J. (1997).</ref>
* Embeera embi: Eddembe ly'obuntu, okutulugunyizibwa n'embeera y'abanoonyi b'obubudamo n'abakyala ab'enjawulo mu Africa<ref>Oloka-Onyango, J. (1995–1996)</ref>
* Human rights, the OAU Convention and the refugee crisis in Africa: Forty years after Geneva<ref>Oloka-Onyango, Joe (1991).</ref>
* Constitutional transition in Museveni's Uganda: new horizons or another false start?<ref>Oloka-Onyango, J. (1995).</ref>
* Bitches at the academy: Gender and academic freedom at the African university<ref>Tamale, Sylvia; Oloka-Onyango, J. (1997).</ref>
* Uganda's 'Benevolent'Dictatorship<ref>Oloka-Onyango, J. (1998-08-30).</ref>
* Police Powers, Human Rights and the State in Kenya and Uganda: A Comparatice Analysis<ref>Oloka-Onyango, J. (1990).</ref>
* The place and role of the OAU Bureau for refugees in the African refugee crisis
* The Dynamics of Corruption Control and Human Rights Enforcement in Uganda: The Case of the Inspector General of Government<ref>https://academic.oup.com/crawlprevention/governor?content=%2fijrl%2farticle-abstract%2f6%2f1%2f34%2f1547965</ref>
* Uganda: studies in living conditions, popular movements, and constitutionalism<ref>Mamdani, Mahmood; Oloka-Onyango, Joe (1994).</ref>
* Decentralization without human rights?: local governance and access to justice in post-movement Uganda.<ref name="escholarship137">{{Cite journal|issue=137–155}}</ref>
* Who's watching'Big Brother'? Globalisation and the protection of cultural rights in present-day Africa<ref>Oloka, -Onyango Joe (2005-01-01).</ref>
* Governance, Democracy and Development in Uganda Today: A socio-legal Examination<ref>http://citeseerx.ist.psu.edu/messages/downloadsexceeded.html</ref>
* Poverty, human rights and the quest for sustainable human development in structurally-adjusted Uganda<ref>Oloka-Onyango, J. (2000).</ref>
* Forced Displacement and the Situation of Refugee and Internally Displaced Women in Africa<ref>Oloka-Onyango, Joe (1998).</ref>
* Movement-Related Rights in the Context of Internal Displacement<ref>Oloka-Onyango, J. (2010).</ref>
* 'Taming'the President: Some Critical Reflections on the Executive and the Separation of Powers in Uganda<ref>Oloka-Onyango, Joe (1995).</ref>
* Development Financing: The Case of the Uganda Development Bank.<ref name="escholarship137" />
* Age-based discrimination and the rights of the elderly in Uganda: conference paper<ref>Oloka, -Onyango Joe (2009-03-01).</ref>
* Obote: A Political Biography
* The personal is political, or why women's rights are indeed human rights: An African perspective on international feminism<ref>Oloka-Onyango, J.; Tamale, Sylvia (1995).</ref>
* Liberalization Without Liberation: Understanding the Paradoxes of Opening the Political Spaces in Uganda<ref>Oloka-Onyango, J. (2005).</ref>
* Pastoralism, crisis and transformation in Karamoja.<ref>Oloka-Onyango, Joe; Gariyo, Zie; Muhereza, Frank (1993).</ref>
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya ==
* [ ]
lcd8t81t2y31fvr0rkd7pnw69r2p39k
Nakato Kyabangi Katusiime
0
10548
52867
37657
2026-05-29T10:49:01Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52867
wikitext
text/x-wiki
Nakato Kyabangi Katusiime (yazaalibwa nga 23 Ogwekkuminebiri 1972) [[:en:Uganda|Munnayuganda]], munnabyabufuzi era nga yaliko Mmemba mu Paalamenti (MP) akiikirira [[:en:Gomba_District|Disitulikiti y'e Gomba]]. Ye yali omubaka omukyala mu Paalamentiya Uganda 9 nga yali wa kibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] (NRM).<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://everypolitician.org/uganda/parliament/term-table/9.html |access-date=2024-04-06 |archive-date=2022-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221006082731/https://everypolitician.org/uganda/parliament/term-table/9.html |url-status=dead }}</ref> Yali omu ku babaka ba Paalamenti abaweebwa emidaalo gy'azaabu (Golden Jubilee Medals) mu Gwomwenda nga 9 2012.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://eagle.co.ug/2016/09/22/besigye-byanyimas-generals-oyite-ojok-rwigyema-parliament-medal-list/ |access-date=2024-04-06 |archive-date=2024-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403194553/https://eagle.co.ug/2016/09/22/besigye-byanyimas-generals-oyite-ojok-rwigyema-parliament-medal-list/ |url-status=dead }}</ref>
== Emirimu mu by'obufuzi ==
Mu kalulu ka bonna aka 2011,Ms Nakato Kyabangi yawangula eky'omubaka akiikirira Disitulikiti y'e Gomba, ku kaadi y'ekibiina ekiri mu buyinza ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]]. Mu kalulu k'ekibiina kya NRM, Nakato Kyabangi yawangulwa Nayebale nga yalina obululu 9,297 ate nga Nayebale yafuna obululu 21,835. <ref>{{Cite web |url=http://www.elections.co.ug/new-vision/election/1417394/uganda-elections-2016-provisional-parliamentary-results |title=Archive copy |access-date=2024-04-06 |archive-date=2018-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181208125538/http://www.elections.co.ug/new-vision/election/1417394/uganda-elections-2016-provisional-parliamentary-results |url-status=dead }}</ref>
== Obukuubagano n'ensonga z'amateeka ==
Mu 2014, Nakato Kyabangi Katusiime yasisikana emitawaana olw'ebbanja eryali limubanjibwa aba Kenroy Investments (U) Ltd. Ebbanja lyali liweza obukadde bwa Uganda 79 (kumpi Doola 22,000 mu kaseera ako). Okugyako ebiragiro bya Kkooti n'ebiwandiiko by'okukwatibwa, teyabikkiriza. N'olwensonga eyo, Kkooti enkulu yasalawo asibibwe mu kkomera ly'abantu babulijjo.<ref>https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined</ref><ref>https://www.aljazeera.com/news/2014/9/3/ugandan-mps-drown-in-debt</ref><ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/people-power/would-bringing-back-constituency-development-fund-save-mps--1592552</ref>
== Laba na bino ==
* [[:en:List_of_members_of_the_ninth_Parliament_of_Uganda|Olukalala lw'abammemba ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]]
* [[:en:Sylvia_Nayebale|Sylvia Nayebale]]
== Ebijuliziddwamu ==
<references />
bohsomcq4scxjjkeur0s8mx83tkvtbw
Jovia Mutesi
0
10676
52846
45674
2026-05-29T07:03:16Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52846
wikitext
text/x-wiki
'''Jovia Mutesi''' (yazaalibwa 21 Ogw'omwenda 1997) ye [[Inhebantu wa Busoga|Nnabakyala ow'okutaano mu Busoga]] <ref name=":3">{{Cite web |title=Agataliikonfuufu EBITONOTONO EBIKWATA KU INEBANTU. |url=https://www.bukedde.co.ug/articledetails/BUK_143008 |access-date=2023-11-21 |website=Bukedde |language=en |archive-date=2023-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121120245/https://www.bukedde.co.ug/articledetails/BUK_143008 |url-status=dead }}</ref> okuva mu 2023.<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-11-18 |title=I didn't expect Mutesi to bring bricklayer as husband, says father |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/heart-to-heart/i-didn-t-expect-mutesi-to-bring-bricklayer-as-husband-says-father-4436258 |access-date=2023-11-20 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |date=2023-11-19 |title=Mutesi becomes queen in Busoga's first royal wedding since 1956 |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/pictorial/mutesi-becomes-queen-in-busoga-s-first-royal-wedding-since-1956-4438290 |access-date=2023-11-20 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=2023-11-19 |title=Kyabazinga marries in Busoga's first royal wedding since 1956 |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/kyabazinga-marries-in-busoga-s-first-royal-wedding-since-1956-4437752 |access-date=2023-11-20 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Obulamu obwasooka n’okusoma ==
Mutesi ye mwana omubereberye eri Stanley Bayole ne Rebecca Nakisita Bayole. Kitaawe ye mubaka wa pulezodenti owa disitulikiti eye Bulambuli, ye Sentebe we Kyaalo ekya [[Matiya Mulumba|St. Matia Mulumba]] .Yakolako nga ssentebe w'eggombolola eya Mayuge. <ref>{{Cite web |date=18 November 2023 |title=Agataliikonfuufu INHEBANTU JOVIA MUTESI GYAZAALWA |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/BUK_143266 |access-date=2023-11-20 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Busoga's Incoming Queen Jovia Mutesi: A Glimpse into Her Roots |url=https://nbs.ug/2023/09/busogas-incoming-queen-jovia-mutesi-a-glimpse-into-her-roots/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201041940/https://nbs.ug/2023/09/busogas-incoming-queen-jovia-mutesi-a-glimpse-into-her-roots/ |archive-date=2023-12-01 |access-date=2023-11-20 |website=NBS Television |language=en-US}}</ref> <ref name=":7">{{Cite web |date=2023-11-16 |title=Father of Inebantu Jovia Mutesi speaks about her life |url=https://www.ntv.co.ug/ug/news/national/father-of-inebantu-jovia-mutesi-speaks-about-her-life--4436340 |access-date=2023-11-19 |website=NTV Uganda |language=en |archive-date=2023-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204070212/https://www.ntv.co.ug/ug/news/national/father-of-inebantu-jovia-mutesi-speaks-about-her-life--4436340 |url-status=dead }}</ref> <ref name="auto1">{{Cite web |date=2023-11-18 |title=Portrait of Jovia: Who's the queen? |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/portrait-of-jovia-who-s-the-queen--4437518 |access-date=2023-11-19 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":8">{{Cite web |date=2023-11-18 |title=Jovia Mutesi Inhebantu: Queen of the Busoga Kingdom – FikTube News |url=https://fiktube.com/news/2023/11/18/jovia-mutesi-inhebantu-queen-of-the-busoga-kingdom/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119144401/https://fiktube.com/news/2023/11/18/jovia-mutesi-inhebantu-queen-of-the-busoga-kingdom/ |archive-date=2023-11-19 |access-date=2023-11-19 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-11-16 |title=Busoga royal wedding service to last 2 hours |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/busoga-royal-wedding-service-to-last-2-hours-4436448 |access-date=2023-11-20 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":3"/> <ref name=":0"/> <ref name=":5"/> <ref name=":2">{{Cite web |date=2023-11-15 |title=Church clears Kyabazinga wedding amidst court injunction threats |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/church-clears-kyabazinga-wedding-amidst-court-injunction-threats--4434544 |access-date=2023-11-20 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kisakye |first=Samalie |date=2023-11-11 |title=The Chiefdom of the Queen of Busoga Jovia Mutesi |url=https://nilepost.co.ug/2023/11/11/the-chiefdom-of-the-queen-of-busoga-jovia-mutesi/ |access-date=2023-11-20 |website=Nile Post}}</ref> <ref name=":4">{{Cite web |date=2023-11-16 |title=Father of Inebantu Jovia Mutesi speaks about her life |url=https://www.ntv.co.ug/ug/news/national/father-of-inebantu-jovia-mutesi-speaks-about-her-life--4436340 |access-date=2023-11-21 |website=NTV Uganda |language=en |archive-date=2023-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204070212/https://www.ntv.co.ug/ug/news/national/father-of-inebantu-jovia-mutesi-speaks-about-her-life--4436340 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Uganda |first=Watchdog |date=2023-10-30 |title="We Wish You a Joyful Royal Marriage;" The Family of Inehebantu HRH Mutesi Jovia Holds a Prayerful Farewell Party For |url=https://www.watchdoguganda.com/news/politics/20231030/161490/we-wish-you-a-joyful-royal-marriage-the-family-of-inehebantu-hrh-mutesi-jovia-holds-a-prayerful-farewell-party-for-her.html |access-date=2023-11-21 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim has too many footnotes for reading to be smooth. (February 2024)">excessive citations</span></nowiki>'' ]</sup> Ye wa kika kya Baise - Mugosa, nga [[:en:Totem|yeddira]] kinyonyi ekye nnyange. <ref name=":4" /> <ref name=":6" />
Mutesi yafuna Diguli esooka eya sayansi mu kubala ebitabo n’eby'ensimbi okuva mu Nkozi University],... <ref name=":3"/> <ref name=":0"/> <ref name=":2"/> <ref>{{Cite web |last=Kyama |first=Eric |date=2023-11-19 |title="Confusion brought me love," Queen Mutesi narrates how she met the Kyabazinga |url=https://redpepper.co.ug/confusion-brought-me-love-queen-mutesi-narrates-how-she-met-the-kyabazinga/132805/ |access-date=2023-11-21 |website=ONLINE |language=en-US}}</ref> <ref name=":4"/> <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim has too many footnotes for reading to be smooth. (February 2024)">ebijuliziddwa ebisukkiridde</span></nowiki>'' ]</sup>
== Obufumbo ==
Jovia Mutesi yalangirirwa Joseph Muvawala nga [[Inhebantu wa Busoga|Inhebantu ya Busoga]] nga 7 Ogw'omwenda 2023 ku kitebe kya Busoga e [[Bugembe]]. <ref name=":2"/><ref>{{Cite web |last=Sam Ibanda |first=Mugabi |date=2023-09-07 |title=Who is Jovia Mutesi, the queen to be of Busoga Kingdom? |url=https://nilepost.co.ug/2023/09/07/who-is-jovia-mutesi-the-queen-to-be-of-busoga-kingdom/ |access-date=2023-11-20 |website=Nile Post}}</ref><ref name=":6"/>
Yafumbirwa [[William Gabula|William Gabula Nadiope IV]] nga Ogw'ekkumin'ogumu 18, 2023 mu Lutikko ya Christ’s Church mu [[Jinja|kibuga JinJa]].<ref>{{Cite web |date=18 November 2023 |title=Royal wedding excites Basoga living in West Nile |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/NV_175102 |access-date=2023-11-20 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-11-19 |title=PHOTOS: Kyabazinga Nadiope, Mutesi ties the knot |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/photos-kyabazinga-nadiope-mutesi-tie-the-knot-4438396 |access-date=2023-11-20 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":1"/><ref name=":0"/> Basembeza abagenyi babwe mu lubiri olwa Igenge e Jinja nga 28 Ogw'ekummiin'ogumu 2023.<ref>{{Cite web |date=2023-11-19 |title=Kyabazinga's wedding reception through the lens |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/pictorial/kyabazinga-s-wedding-reception-through-the-lens-4438490 |access-date=2023-11-20 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma, William Gabula yakyala mu maka g'abajaajabe agasangibwa mu disitulikiti eye Mayuge ku mukolo ogwali ogw'ekyaama.<ref name=":2"/> Nga 27,Ogwomunaana, 2025 Mutesi ne bba Gabula bafuna essanyu ly'okuzaala abalongo <ref>{{Cite web |last=Kanyere |first=Hakim |title=BREAKING: Kyabazinga and Inhebantu Welcome Twins |url=https://nilepost.co.ug/news/284203/breaking-kyabazinga-and-inhebantu-welcome-twins called Prince William Ethan Nadiope and Prince Arnold Eli Nadiope. |access-date=2025-09-01 |website=Nilepost News |language=en}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Inhebantu wa Busoga|Inhebantu e Busoga]]
* [[William Gabula]]
* [[:en:Basoga|Basoga]]
* [[Sylvia Nagginda|Nnabagereka Sylvia owa Buganda]]
* [[Best Kemigisa|Nnabagereka Asinga Kemigisa]]
* [[:en:The_Busoga_Royal_Weddings|Embaga z'Obwakabaka mu Busoga]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20231121120246/https://www.bukedde.co.ug/amawulire/BUK_143008/agataliikonfuufu-ebitonotono-ebikwata-ku-ineb Amawulire ga Bukedde TV agakwata ku Jovia Mutesi background]
* [https://www.youtube.com/watch?v=wvjUwzAb1P8&ab_channel=NTVUganda NTV Uganda ng'eyogera ne Stanley Bayole mu Luganda]
* [https://www.youtube.com/watch?v=k2RclWxkmRI&ab_channel=NTVUganda Okwogera kwa Inhebantu Jovia Mutesi ku mbaga ya Busoga Royal mu 2023]
* [https://www.youtube.com/watch?v=5T15LLpc5fY&ab_channel=Akawungeezi Luganda Emboozi ya Stanley Bayole (taata wa Jovia Mutesi) ne NTV Uganda mu Luganda]
pfv9twhpw9fl5n17gd1t6sekruh1cd6
Dominic Eibu
0
10978
52834
36049
2026-05-29T01:18:19Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52834
wikitext
text/x-wiki
'''Dominic Eibu,''' (yazaalibwa 30 Ogwokkuna 1970) Musosodooti wa ba misaani mu Uganda mu Klezia Katolika eyalondebwa okuba Omusmba w'essaza ly'e Kotido nga 25 October 2022. <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://kalisho.info/kotido-diocese-receives-new-bishop/ |access-date=2024-09-13 |archive-date=2022-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025132148/https://kalisho.info/kotido-diocese-receives-new-bishop/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2022/10/25/221025b.html</ref>
== Ensibuko n’obusaserdooti ==
Dominic yazaalibwa nga 30 Ogwokkuna 1970 e Lwala, mu ssaza ly’e Soroti, Uganda. Nga 16 Ogwokkuttano 1998, yakola ebirayiro bye nga mmemba w’ekibiina kya Comboni Missionaries of the Heart of Jesus (MCCI) mu Institute of Comboni Missionaries e Namugongo mu Kampala. Yawa ebirayiro bye eby’olubeerera nga 12 Ogwoluberyeberye 2002 era n’atuuzibwa ku busaserodooti nga 15 Ogwomunana 2002. Oluvannyuma Dominic yasomera mu Pontifical Institute of Arab and Islamic Studies gye yafunira layisinsi ye mu Ogwomukaaga 2005. <ref>{{Cite web |url=https://en.pisai.it/the-pisai/news/2022/october/pisai-s-alumnus-appointed-bishop/ |title=Archive copy |access-date=2024-09-13 |archive-date=2025-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250319130634/https://en.pisai.it/the-pisai/news/2022/october/pisai-s-alumnus-appointed-bishop/ |url-status=dead }}</ref>
Mu kiseera ky’obusaserdooti, abadde dayirekita w’essomero lya Comboni Primary School e Khartoum (2005-2016); omumyuka wa superior general w’essaza ly’e Khartoum erya Combonian (2008-2013); mmemba era omuwandiisi w’ettendekero lya College of Consultors (2013-2016); omuwandiisi w’olukiiko lwa Presbyteral Council (2013-2016); omuwandiisi w’ebyenjigiriza (2013-2016) era okuva mu 2017, dayirekita w’essomero era omumyuka w'omusaserodooti w’ekigo e Cairo.
Nga tannalondebwa kubeera musumba w’essaza ly’e Kotido, yaliko Omusaserodooti w’ekigo kya Sacred Heart of Jesus parishe Cairo, omumyuka wa superior general wa Misiri-Sudan, era mmemba w’akakiiko k’ebyenjigiriza mu kakiiko k’amawanga amagatte akavunaanyizibwa ku banoonyi b’obubudamu. <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://kalisho.info/kotido-diocese-receives-new-bishop/ |access-date=2024-09-13 |archive-date=2022-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025132148/https://kalisho.info/kotido-diocese-receives-new-bishop/ |url-status=dead }}</ref>
== Nga omusumba ==
Oluvannyuma lw’Omusumba Giuseppe Filippi okulekulira, Dominic yalondebwa okuba Omusumba w’e Kotido nga 25 Ogwekkumi 2022. Yatukuzibwa era n'atuuzibwa nga 14 Ogwoluberyeberye 2023. <ref>https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/beibu.html</ref> <ref>https://www.newvision.co.ug/articledetails/151582</ref> <ref>https://www.independent.co.ug/rev-father-eibu-installed-new-bishop-of-kotido-catholic-diocese/</ref> Most Rev. Emmanuel Obbo Ssabasumba waTororo ye yali Omutukuvu Omukulu.{{s-start}}
{{succession box|title=Bishop of [[Roman Catholic Diocese of Kotido|Kotido]]|years=2022–present|before=[[Giuseppe Filippi]] {{nobold|(2007–2022)}}|after=[[Incumbent]]}}
{{s-end}}
== Ebijuliziddwa ==
popb6jztp3hdblob4jweo8phfr9rbrc
Inhebantu wa Busoga
0
11870
52839
44018
2026-05-29T04:44:05Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52839
wikitext
text/x-wiki
'''Inhebantu owa Busoga''', era amanyiddwa nga '''Maama wa Busoga''' '','' kye kitiibwa ekyaweebwa [[:en:Queen_consort|muka Kabaka]] eri omufuzi [[:en:Busoga_kingdom|w’Obwakyabazinga bwa Busoga]] – [[:en:Kyabazinga_of_Busoga|Kyabazinga wa Busoga]] mu [[Yuganda|Uganda]] . <ref>{{Cite web |date=2023-11-18 |title=I didn’t expect Mutesi to bring bricklayer as husband, says father |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/heart-to-heart/i-didn-t-expect-mutesi-to-bring-bricklayer-as-husband-says-father-4436258 |access-date=2023-11-20 |website=Monitor |language=en}}</ref>
{{Lang|xog|Inhebantu}} eyasembayo yali [[Alice Muloki Nnaabagereka wa Busoga|Alice Muloki]], eyafa nga 6, Ogw'ekkumin'ogumu 2005. Nga 7 Ogw'omwenda, 2023, Obwakabaka bwa Busoga bwalangirira [[Jovia Mutesi]] nga Inebantu w’Obwakyabazinga (Nnabagereka wa Busoga). <ref>{{Cite web |last=Ismail |first=Ssendaza |date=2023-09-07 |title=Busoga Kingdom Announces Royal Wedding of Kyabazinga and Inebantu Jovia Mutesi |url=https://nowthendigital.com/busoga-kingdom-announces-royal-wedding-of-kyabazinga-inebantu-jovia-mutesi/ |access-date=2023-11-22 |website=Now Then Digital |language=en-US |archive-date=2023-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120073415/https://nowthendigital.com/busoga-kingdom-announces-royal-wedding-of-kyabazinga-inebantu-jovia-mutesi/ |url-status=dead }}</ref>
{| class="wikitable"
|+Olukalala lw'Abainhebantu ba Busoga okuva mu 1939 <ref>{{Cite web |date=2023-11-19 |title=Kyabazinga marries in Busoga’s first royal wedding since 1956 |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/kyabazinga-marries-in-busoga-s-first-royal-wedding-since-1956-4437752 |access-date=2023-11-20 |website=Monitor |language=en}}</ref>
! # # 1999 .
! Erinnya
! Okuva
! Ku
|-
| 1. 1. .
| [[Yunia Nakibande]]
|
|
|-
| 2. 2. .
| [[Susan Nansikombi Kaggwa]]
|
|
|-
| 3. 3. .
| [[Yuliya Babirye Kadhumbula Nadiope]]
|
|
|-
| 4. 4. .
| [[Alice Muloki Nnaabagereka wa Busoga|Alice Kintu Muloki Omuyimbi Florence Violet]]
| 21 Omwezi gwokutaano 1956 <ref name=":0">{{Cite web |title=Life and times of Wako Muloki |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |access-date=2023-11-20 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Samalie |first=Kisakye |date=2023-11-11 |title=Busoga has not experienced a King’s wedding for the last 69 years, so what happens at the King’s wedding? |url=https://nilepost.co.ug/2023/11/11/busoga-has-not-experienced-a-kings-wedding-for-the-last-69-years-so-what-happens-at-the-kings-wedding/ |access-date=2023-11-21 |website=Nile Post}}</ref>
| 6 Noovemba 2005 <ref name=":0" />
|-
| 5. 5. .
| [[Jovia Mutesi]]
| 18 Omwezi gw’ekkumi 2023
|
|}
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
1m3uyzjl3etunv3oe21l8iav77gjrx2
Moses Ogwal
0
11908
52864
44091
2026-05-29T10:20:35Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52864
wikitext
text/x-wiki
'''Moses Goli Ogwal''' Munnayuganda, munnabyabufuzi era mmemba mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] okuva mu Konsityuwensi ya Dokolo ey'Obukiikakkono. <ref>https://chimpreports.com/dokolo-nrm-leaders-abandon-mp-flag-bearer/</ref> <ref>{{Cite web |url=https://tndnewsug.com/2020/12/19/man-behind-bad-politics-hatred-in-dokolo-says-sorry-denounces-goli/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-20 |archive-date=2021-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210913192939/https://tndnewsug.com/2020/12/19/man-behind-bad-politics-hatred-in-dokolo-says-sorry-denounces-goli/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/ogwal-moses-goli-7159/</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.bukedde.co.ug/articledetails/103164 |title=Archive copy |access-date=2025-09-20 |archive-date=2023-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230209151516/https://www.bukedde.co.ug/articledetails/103164 |url-status=dead }}</ref> Mmemba mu kibiina kya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance movement]] (NRM). Yakola nga Dayirekita w’enkulaakulana y’ebitongole by’obwannannyini. <ref>{{Cite web |url=https://www.ugstandard.com/dokolo-county-mp-goli-roots-for-cassava-value-addition-to-support-livestock-feedlot-technology-in-northern-uganda/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-20 |archive-date=2021-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210913192953/https://www.ugstandard.com/dokolo-county-mp-goli-roots-for-cassava-value-addition-to-support-livestock-feedlot-technology-in-northern-uganda/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://news.mak.ac.ug/2021/06/hon-goli-roots-for-cassava-value-addition-to-support-livestock-feedlot-technology-in-northern-uganda/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-20 |archive-date=2025-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428115333/https://news.mak.ac.ug/2021/06/hon-goli-roots-for-cassava-value-addition-to-support-livestock-feedlot-technology-in-northern-uganda/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://eagle.co.ug/2018/06/19/mobile-money-tax-will-kill-new-ict-innovations-private-sector-foundation.html</ref>
Mu Paalamenti ey’ekkumi n’emu, aweereza ku kakiiko akavunaanyizibwa ku nsonga z’omukago gwa East Africa. <ref>https://parliamentwatch.ug/committees/committee-on-east-african-community-affairs/</ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Ogwal, Moses}}
rkazrktsmh0tlefkiurwo5vk0fx1hud
Lorna Magara
0
11937
52853
42361
2026-05-29T08:48:31Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52853
wikitext
text/x-wiki
'''Lorna Magara''' Munnayuganda munnabyanjigiriza era ye mukyala eyasooka okulondebwa kubwa [[:en:Chairperson|sentebe]] w'olukiiko olufuga [[Makerere University, Uganda|Yunivasite y’e Makerere]] okuva yunivasite eno lwe yatandika mu 1922. Yasooka okulondebwa ku kifo kino nga 20 Ogwekkumineebiri 2018 ku kisanja kya myaka ena oluvannyuma ekyazibwa obuggya mu mwaka 2022.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/lorna-magara-first-woman-at-the-helm-of-makerere-s-governing-body-1816560</ref><ref>{{Cite web |url=https://news.mak.ac.ug/2018/12/mrs-lorna-magara-elected-chairperson-of-makerere-university-council/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-22 |archive-date=2025-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250917174105/https://news.mak.ac.ug/2018/12/mrs-lorna-magara-elected-chairperson-of-makerere-university-council/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://ugandaradionetwork.net/story/lorna-magara-re-elected-makerere-university-council-chairperson</ref>Olukiiko Magara lwakulembera lutuulako abantu 27 era lweluvunanyizibwa ku nzirukanya y'emirimu era nga luvunaanyizibwa okusalawo eky'enkomeredde mu byonna. <ref name="1R">{{Cite web |last=Paul Ampurire |date=22 December 2018 |title=Lorna Magara Elected First Female Chairperson Of Makerere University Council |url=https://www.softpower.ug/lorna-magara-elected-first-female-chairperson-of-makerere-university-council/ |access-date=23 December 2018 |publisher=Soft Power Uganda}}</ref> <ref name="2R">{{Cite web |last=Mukhaye |first=Damali |date=21 December 2018 |title=Magara is new Makerere council chairperson |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/Magara-new-Makerere-council-chairperson/688334-4904550-9oglisz/index.html |access-date=23 December 2018}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Yazaalibwa Hezron ne Catherine Kakuyo mu 1966 era mu buto bwe yabeeranga [[Jinja]] mu buvanjuba bwa Uganda.<ref name="FamR">{{Cite web |date=22 February 2019 |title=Kakuyo the fallen hero who left an indelible legacy |url=https://www.freewebhostinguganda.com/ugandapressreview/kakuyo-the-fallen-hero-who-left-an-indelible-legacy/ |access-date=30 March 2019 |publisher=Uganda Press REVIEW® |archive-date=30 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330090149/https://www.freewebhostinguganda.com/ugandapressreview/kakuyo-the-fallen-hero-who-left-an-indelible-legacy/ |url-status=dead }}</ref><ref name="WoR">{{Cite web |last=Kyama |first=Eric |date=30 March 2019 |title=Lorna Magara: First woman at the helm of Makerere's governing |url=https://www.monitor.co.ug/Magazines/Full-Woman/Lorna-Magara-First-woman-at-the-helm-of-Makerere/689842-5048008-xbb28y/index.html |access-date=31 March 2019}}</ref> Okusoma ku mutendera gwa pulayimale yali Victoria ne Berkley oluvannyuma gyeyava okwegatta ku [[:en:Gayaza_High_School|Gayaza High School]] okumala emyaka mukaaga egy’obuyigirize bwa siniya. <ref name="WoR" /> Magara bweyava e Gayaza yagenda ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1985, gye yatikkirwa diguli ya [[:en:Bachelor_of_Arts|Bachelor of Arts]] n’afuna [[:en:Education|Dipuloma mu by’enjigiriza]] mu 1988. <ref name="3R">{{Cite web |last=New Vision Staff |date=22 December 2018 |title=Magara Takes Over Makerere Council, But Who Is She? |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1491649/magara-takes-makerere-council |access-date=23 December 2018}}</ref>
Diguli ye eyookubiri ekwatagana na [[:en:Leadership|by'abukulembeze n'enzirukanya y'e bitongole]], era yajisomera ku [[Uganda Christian University]], mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y'e Mukono]] . Ng’oggyeeko ekyo, alina satifikeeti eziwerako mu bukulembeze n’ebyenjigiriza okuva mu matendekero agenjawulo mu Uganda kwossa namalala okwetoloola ensi yonna. <ref name="3R"/>
== Emirimu gye ==
Mu myaka omukaaga egyasooka nga yaakatandika okukola, okuva mu 1989 okutuuka mu 1995, Mukyala Magara yaliko omukungu avunaanyizibwa ku bakozi mu mu kittavu kyabakozi ekya [[Ekitongole kya National Social Security Fund (Uganda)|Uganda National Social Security Fund]] (NSSF). Mu kifo kino, yali omu ku bantu abatandikawo ekitongole ekivunaanyizibwa okutendeka n’okutekateeka abakozi mu NSSF. <ref name="3R"/>
Oluvannyuma lw’ekyo, yafuuka omu beebuuzibwako ensonga mu kkampuni y’obwannannyini eya ''Destiny Consult Limited'' nga evunaanyizibwa ku kutendeka bukulembeze era obuvunaanyizibwa buno yabumalamu emyaka 12 okutuuka mu 2008. <ref name="3R"/>
Mu 2008 yeegatta ku ''African Kingdom Business Forum'' (AKBF), ekitongole ekivunaanyizibwa ku kutendeka abantu obukulembeze. Era yatandika okukola ng’omusomesa mu ''Sundolous African Leadership Training Program'' (SALT) nga nabo baali mu bya kutendeka bakozi. <ref name="3R"/>
Ku bwa Ssentebe w'olukiiko lwa yunivasite y'e Makerere yalondebwa n'abala okuli omumyuuka we [[:en:Daniel_Kidega|Daniel Kidega]] eyali sipiika w'olukiiko [[East African Legislative Assembly|lw'ababaka ba Palamenti mu buvanjuba bwa Afrika]] . <ref name="1R"/> <ref name="2R"/>
== Ebirala ==
Magara ye mutandisi era omukulu w’essomero lya ''Vine International Christian Academy'' erisangibwa e kungu mu munisipaali ye [[Kira, Yuganda|Kira]] mu [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso District]], mu [[:en:Central_Region,_Uganda|Buganda]] e Uganda. <ref name="3R"/> <ref name="4R">{{Cite web |last=Vine International Christian Academy |date=23 December 2018 |title=About Vine International Christian Academy |url=http://vicacademy.org/index.php/about-us |access-date=23 December 2018 |publisher=Vine International Christian Academy |archive-date=31 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181231012339/http://vicacademy.org/index.php/about-us |url-status=dead }}</ref>
Y'omu kubaddukanya kkampuni ''ya Jubilee Dental Limited'' eyina amalwaliro g'amannyo asatu mu Uganda n'erimu e [[Kigali]] [[Rwanda|ekya Rwanda]] . Ono ye mukiise wa ssemazinga [[Afirika|Africa]] mu kitongole kya Accelerated Education Enterprise era akulira ekitongole kyekimu mu Uganda. Yakwasaganya emirimu gya International Certificate for Christian Education mu Uganda. <ref name="3R"/> <ref name="5R">{{Cite web |last=The Independent |date=21 December 2018 |title=Lorna Magara voted new Makerere University Council Chairperson |url=https://www.independent.co.ug/lorna-magara-voted-new-mak-university-council-chairperson/ |access-date=23 December 2018}}</ref>
== Obulamu bwe ==
Lorna Magara mukyala mufumbo era bba ye Dr. James Magara era balina abaana bana okuli abalenzi basatu n’omuwala omu. <ref name="WoR"/> Magara alina oluganda ku [[Allen Kagina]] ne Jocelyn Kyobutungi Rugunda (mukyala w'eyaliko Ssaabaminisita wa Uganda [[Ruhakana Ruganda|Ruhakana Rugunda]] ) wamu ne Caleb Kakuyo eyali akulira eby'obusuubuzi mu kkampuni y'eggwanga ezimba eya [[:en:National_Housing_and_Construction_Company|National Housing and Construction Company]]<ref name="FamR"/>
870zkasyl6jr9h9oiu9cse469pgc4xr
Jovan Kiryabwire
0
12248
52845
42939
2026-05-29T07:02:13Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52845
wikitext
text/x-wiki
'''Jovan William Mabudo Kiryabwire''' (Ogwekkumi 1928 - Ogwomunaana 2004) yali Munnayuganda omusawo [[:en:Neurosurgeon|alongoosa obwongo]], nga yakolako ng'omusawo eyeebuuzibwako mu by'okulongoosa obwongou mu ddwaliro [[:en:Mulago_National_Referral_Hospital|Dwaliro Ekkulu e Mulago]]. Mu kiseera kye kimu yali akola nga [[:en:Professor|Pulofeesa]] era akulira ekitongole ky'okulongoosa obwongo mu ttendekero lya [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]] . Yafa mu Gwalubereberye gwa 2004 nga yafa bulwadde [[:en:Stomach_cancer|bwa kookolo w'omulubuto]] . Kigambibwa nti ye Mufirika eyasooka okutuukiriza ebisaanyizo by'okubeera omusawo w'obwongo mu mawanga [[:en:East_Africa|g'obuvanjuba]] n'a[[:en:Central_Africa|masekkati ga Afrika]] . <ref name="1R">https://www.newvision.co.ug/news/1108218/surgeon-hangs-gloves</ref> <ref name="2R">https://www.newvision.co.ug/news/1301084/kiryabwire-father-neurosurgery-east-central-africa</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Yazaalibwa nga 28 Ogwekkumi, 1928, mu ssaza ly’e Butebo, [[:en:Pallisa_District|mu Disitulikiti y’e Pallisa]], mu [[:en:Eastern_Region,_Uganda|ttundutundu ly'obuvanjuba]] bwa Uganda. Yasomerako ku Butebo Primary School n’amala nadda mu Kamuge Primary School. Oluvannyuma yakyuka n'agenda mu [[:en:Nabumali_High_School|Nabumali High School]] ebweru w'ekibuga [[Mbale]], gye yafunira [[:en:High_school_diploma|dipuloma eyenkanankana n'okumaliriza siniya eyoomukaaga]] . <ref name="1R" /> <ref name="2R" />
Mu 1952, yaweebwa ekifo mu [[:en:Makerere_University_Medical_School|Makerere University Medical School]] Yatikkirwa mu 1957 n'afuna diguli esooka eya [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|Bachelor of Medicine ne Bachelor of Surgery]] . Oluvannyuma yasomerako mu Bungereza ne Scotland, n’afuna obwa mmemba mu bibiina by'abasawo abalongoosa obwongo omwali ekya [[:en:Royal_College_of_Surgeons_of_England|Fellow of the Royal College of Surgeons of England]] (FRCS) ne [[:en:Royal_College_of_Surgeons_of_Edinburgh|Fellow of the Royal College of Surgeons of Edinburgh]], FRCS(Ed). <ref name="1R" /> <ref name="2R" />
== Omulimu gwe ==
Ono amanyiddwa olw’okuteekawo ekifo awaalongoosebwa obwongo ekyasooka mu Uganda. Mu kuziika kwe banne, omwali be yali mkwano gye, abaali abayizi be ne banne bwe baali baddukanya eby’obujjanjabi baawa obujulizi ku busobozi bwe, okwewaayo kwe n’obwesimbu bwe. Mu myaka gya 1970 ne 1980, yagaana emirimu egyali giyingiza ssente ebweru wa Uganda n'asigala emabega okuweereza "abantu be", wadde nga waaliwo okusoomoozebwa. Yagenda mu maaso n’okukola ku balwadde b'olulonggosa okuva Uganda n’amawanga ag’omuliraano. <ref name="1R" /> <ref name="2R" />
== Amaka gwe ==
Pulofeesa Kiryabwire yaleka nnamwandu, Mary Aligaweesa Kiryabwire n’abaana abakulu mwenda. Ezzadde lye kuliko Joel Kiryabwire omulongoosa w'obwongo ne [[:en:Geoffrey_Kiryabwire|Geoffrey Kiryabwire]], Omulamuzi wa [[:en:Court_of_Appeal_of_Uganda|kkooti ejulirwamu mu Uganda]] . Abaana abalala kuliko omusawo omulala, munnamateeka omulala, [[:en:Veterinarian|omusawo w’ebisolo]], bayinginiya babiri, nnansi n’omusomesa omu. <ref name="1R" /> <ref name="2R" />
== Obulwadde n’okufa kwe ==
Yafa nga 17 Ogwolubereberye 2004 ku myaka 75 olwa [[:en:Cancer_of_the_stomach|kookolo w'omulubuto]] . Gavumenti ya Uganda yamuwa "okuziikibwa okutongole". <ref name="1R" />
== Ebitiibwa bye ==
Nga akyali mulamu, gavumenti ya Uganda yamwambaza '''Omudaali Gw'obusawo ku lunaku lw'ameefuga''', olw’obuweereza bwe eri eggwanga lye. Era yali [[:en:Commander_(order)|Commander (Brother) mu kibiina kya Order of St John]] era yaweebwa ekitiibwa ky'obwa knight mu 1991. <ref name="1R" />
== Laba ne ==
* [[:en:Sebastian_Kyalwazi|Sebastian Kyalwazi]]
* [[:en:Francis_Omaswa|Francis Omaswa]]
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20260105164207/https://courses.mak.ac.ug/courses/neurosurgery Emisomo gy'okulongoosa obusimu ku yunivasite y'e Makerere]
9o219gs2ecg7glcrrm75q6fvjp0e0ss
Stellah Nantumbwe
0
12753
52854
46398
2026-05-29T08:52:01Z
Akandwanaho Micheal
10121
Empandiika entongole etereezeddwa
52854
wikitext
text/x-wiki
'''Stellah Nantumbwe''' era '''Stella Nantumbwe''' amanyiddwa ennyo nga '''Ellah''' omuzannyi w'obuzannyo mu Uganda, munnamawulire era nga yawangula engule z'empaka z'okwewunda eyawangula [[Miss Uganda]] 2013.<ref name="1R">{{Cite web |last=Batte |first=Edgar |date=15 July 2013 |title=Stellah Nantumbwe is Miss Uganda |url=http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Stellah-Nantumbwe-is-Miss-Uganda/691232-1915502-7viawl/index.html |access-date=14 August 2018}}</ref> Yali omukiise wa Uganda mu mpaka za [[:en:Big_Brother_Africa|Big Brother Africa]], mu 2014.<ref name="2R">{{Cite web |last=Odeke |first=Steven |date=9 December 2014 |title=Time to look for a job - Ellah |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1317046/look-job-ellah |access-date=14 August 2018}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Yazaalibwa mu Uganda ku Angella Nakiyonga ne Rogers Nsereko, circa 1991. Ye mugalanda, mu maka ag`abaana ekkumi na babiri. Stella yasomera ku ''Buganda Road Primary School'' ne Kabojja Junior School mu pulayimale. Yakyusa n’agenda ku ''Kabojja International Secondary School'' okusoma mu O-Level. Awo na`somera ku ''Vienna College e Namugongo'', okusoma A-Level. Oluvannyuma yeegatta ku [[:en:University_of_Greenwich|Yunivasite y’e Greenwich]] mu [[:en:South_London|South-East London,]] mu Bungereza, n’afuna diguli ya [[:en:Bachelor_of_Science|Bachelor of Science]] mu [[:en:Computer_studies|Business Computing,]] mu 2012.<ref name="3R">{{Cite web |last=Kalema |first=Lawrence |date=12 March 2018 |title=Former Miss Uganda, Stella Nantumbwe Dumps Boyfriend |url=http://www.ugandanbuzz.com/life/relationships/miss-uganda-stella-nantumbwe-dumps-boyfriend.html |access-date=14 August 2018 |publisher=UgandanBuzz.Com}}</ref> <ref name="4R">{{Cite web |last=Ghafla.com |date=20 February 2018 |title=Star Struck Tuesday: Stella Nantubwe To Feature In Nigerian Film |url=http://www.ghafla.com/ug/star-struck-tuesday-stella-nantubwe/ |access-date=14 August 2018 |publisher=Ghafla.com}}</ref>
== Emirimu ==
Mu 2013, ku myaka amakumi abiri mu ebiri, Ellah yagenda okusunsulwamu kubwa [[Miss Uganda|Nnalulungi wa Uganda]] era n’atikkirwa engule ya Nnalulungi wa Uganda Central Region. <ref name="5R">{{Cite web |last=Odeke |first=Steven |date=26 May 2013 |title=Nantumbwe Wins Miss Uganda 2013 Central Region |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1320931/nantumbwe-wins-miss-uganda-2013-central-region |access-date=11 August 2018}}</ref> Mu mpaka z'eggwanga ez'okwewunda, ezaabadde ku [[:en:Kampala_Serena_Hotel|Kampala Serena Hotel]] . Nga 13 July 2014, Stellar yawangula engule ya Miss Uganda era era n'alondebwa nga ''Miss Popularity''.<ref name="6R">{{Cite web |last=Baligema |first=Isaac |date=14 July 2013 |title=Stella Nantumbwe crowned Miss Uganda 2013 |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1326210/stella-nantumbwe-crowned-miss-uganda-2013 |access-date=14 August 2018}}</ref> <ref name="7R">{{Cite web |last=Eupal |first=Felix |date=14 July 2013 |title=Stella Nantumbwe is Miss Uganda 2013 |url=https://observer.ug/component/content/article?id=26377:stella-nantumbwe-is-miss-uganda-2013 |access-date=14 August 2018}}</ref> Mu September 2013, Stella yakiikirira Uganda mu [[:en:Miss_World_2013|mpaka za Miss World 2013]], mu [[:en:Bali,_Indonesia|kibuga Bali ekya Indonesia]].<ref name="8R">{{Cite web |last=Edgar R. Batte |date=11 September 2013 |title=Miss Uganda Optimistic About Taking World Crown |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Miss-Uganda-optimistic-about-taking-world-crown/688334-1987440-kecokt/index.html |access-date=14 August 2018}}</ref> <ref name="9R">{{Cite web |last=BellaNaija.com |date=2 October 2013 |title=Glamorous Belles! See What Our African Queens Wore at the Miss World 2013 Finale in Bali, Indonesia |url=https://www.bellanaija.com/2013/10/glamorous-belles-see-what-our-african-queens-wore-at-the-miss-world-2013-finale-in-bali-indonesia/ |access-date=14 August 2018 |publisher=BellaNaija.com}}</ref>
Yakiikirira Uganda mu sizoni ey’omwenda eya [[Big Brother Africa]] mu 2014 era n’agobwa mu mpaka z’okusunsulamu nga tebannabikkula muwanguzi.<ref name="10R">{{Cite web |last=Businge Brian Franco |date=December 2014 |title=Stella Nantumbwe Finally Evicted From The House – BBA Hotshots |url=https://www.howwe.biz/news/BBAHotshots/3573/stella-nantumbwe-finally-evicted-from-the-house-bba-hotshots |access-date=14 August 2018 |publisher=Howwe.Biz}}</ref> <ref name="11R">{{Cite web |last=Carol Natukunda |first=and Halima Nampiima |date=22 December 2014 |title=Ellah: I had plans to marry BBA's Idris |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1317959/ellah-plans-marry-bbas-idris |access-date=14 August 2018}}</ref>
Ellah abaddeko ne mu firimu ne ttivvi nga munnakatemba era omutegesi. Yazannya ekifo kya Isabella Arroyo mu nkyusa eya Uganda eya [[:en:El_Cuerpo_del_Deseo|El Cuerpo del Deseo]] okuva mu 2016 okutuuka mu 2017.<ref name="12R">{{Cite web |last=Namarah |first=Irene |date=31 October 2016 |title=Will Ellah nail Isabel's character in Uganda's Second Chance? |url=https://matookerepublic.com/2016/10/31/will-ellah-nail-isabels-character-in-ugandas-second-chance/ |access-date=14 August 2018 |publisher=Matooke Republic |archive-date=3 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180603212904/http://matookerepublic.com/2016/10/31/will-ellah-nail-isabels-character-in-ugandas-second-chance/ |url-status=dead }}</ref> Omuzannyo guno gwasunsulwa mu mpaka za Uganda Entertainment Awards mu 2017 mu mpaka za TV Series ezisinga obulungi. Abaddeko n’emirimu gy’obuyambi mu firimu endala ne ttivvi mu Uganda ne Nigeria. <ref name="13R">{{cite news|title=Stella Nantumbwe Lands Nollywood Movie Role|access-date=14 August 2018|url=https://bigeye.ug/stella-nantumbwe-lands-nollywood-movie-role/|author=Big Eye|publisher=Big Eye Uganda|location=Kampala|date=2 July 2018}}</ref> Yazannya ekifo eky'okuwagira mu firimu ya Bella, eya [[:en:Matt_Bish|Matt Bish]] mu 2017. Era yaliko omugenyi omutegesi owa Scoop ku Scoop ku Urban TV mu 2018.<ref name="14R">{{Cite web |last=Isaac |date=5 August 2015 |title=Stella Nantumbwe 'Ellah' Gets A New Programme On Urban TV |url=http://chano8.com/stella-nantumbwe-ellah-gets-a-new-programme-on-urban-tv/ |access-date=14 August 2018 |publisher=Chano8.Com |archive-date=23 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223132034/http://chano8.com/stella-nantumbwe-ellah-gets-a-new-programme-on-urban-tv/ |url-status=dead }}</ref>
Ellah era atendeka empaka z’okwewunda ne ba model. Ye kennyini abadde akola modeling mu brand eziwerako. Yali omu ku balamuzi ku [[Miss Uganda]] 2018. <ref name="15R">{{Cite web |last=Ahumuza |first=Allan |date=24 July 2018 |title=Former Miss Uganda Contestant Attacks Pageant Judges |url=http://chano8.com/you-are-a-joke-former-miss-uganda-contestant-attacks-pageant-judges-you-are-a-failure-they-fire-back/ |access-date=14 August 2018 |publisher=Chano8.Com}}</ref> Era ye mumyuka wa pulezidenti wa Africa Music Industry Awards (AMI Awards) okuva mu 2018.<ref name="16R">{{cite news|title=Stella Nantumbwe Ellah To Host African Music Industry Awards|url=https://mbu.ug/2018/02/28/stella-nantumbwe-ellah-host-african-music-industry-awards/|access-date=14 August 2018|author=Josh Ruby|publisher=Mbu Uganda|location=Kampala|date=February 2018}}</ref>
== Okukwata firimu ==
{| class="wikitable"
!Omwaka
! Firimu/Ttivvi
! Omugaso
! Ekirabo
|-
| 2013. Omuwandiisi w’ebitabo
| ''[[:en:Big_Brother_Africa|Big Brother Africa]]''
| Ye kennyini (Ellah) .
| Omuzannyo gwa ttivvi ogwa Reality. Erinnya lye eryafunzibwa Ellah lyamanyibwa nnyo ku [[:en:Big_Brother_Africa_(season_9)|Big Brother Africa (season 9)]].<ref name="17R">{{Cite web |last=Irene Namarah |date=2 November 2016 |title=Sophisticated and bitchy Stella Nantumbwe |url=https://matookerepublic.com/2016/11/02/wcw-sophisticated-and-bitchy-stella-nantumbwe/ |access-date=14 August 2018 |publisher=Matooke Republic |archive-date=21 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170921004514/http://matookerepublic.com/2016/11/02/wcw-sophisticated-and-bitchy-stella-nantumbwe/ |url-status=dead }}</ref>
|-
| 2016
| [[:en:Second_Chance_(Ugandan_TV_series)|Second Chance]]
| Isabella Arroyo, omuwandiisi w’ebitabo
| Omulimu gw'okukulembera/Omulimu ogusooka, omuzannyo gwa telenovela oguddamu okukolebwa mu [[:en:El_Cuerpo_del_Deseo|El Cuerpo del Deseo]]
|-
| 2017
| ''[[:en:Bella_(2017_film)|Bella]]''
|
| Omulimu gw’okuwagira mu firimu ya [[:en:El_Cuerpo_del_Deseo|Matt Bish]] erimu ebirowoozo ebisikiriza ng’ezannyibwa Cindy Sanyu.<ref name="18R">{{Cite web |last=Ssempijja |first=Reagan |date=23 October 2017 |title=Matt Bish Films premieres star-packed movie Bella |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1464203/matt-bish-films-premiers-star-packed-movie-bella |access-date=14 August 2018 |publisher=[[New Vision Group|New Vision Publications]]}}</ref>
|-
| 2018
| ''Scoop on Scoop''
| Ye kennyini
| Omusomo gw'okukubaganya ebirowoozo ku mawulire ga basereebu
|-
|}
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
hc1gf7pvw2ze5m6ph2624qn86yv2ywg
Allan Enyou
0
12867
52826
47451
2026-05-28T22:09:36Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52826
wikitext
text/x-wiki
'''Allan Enyou''' (yazaalibwa 24 Ogwekkumineebiri 2003) Munnayuganda [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] era azannyira mu ttiimu y'e Spain eya [[:en:Tercera_Federación|Tercera Federación]] eya [[:en:CD_Leganés_B|Leganés B]].
== Obuto bwe ==
Enyou yazannya omupiira gw'abato ne [[Maroons FC]].<ref>{{cite web |last=King |first=Moses |date=July 12, 2022 |title=KCCA FC sign S4 student |url=https://www.pulse.ug/sports/football/kcca-fc-sign-s4-student/00egrzd |work=Pulse}}</ref> Oluvannyuma yazannya ne ttiimu ya [[Kampala Capital City Authority FC]] U20, n'abayamba okuwangula empaka za Cambiasso ne Rainbow U-20 ezategekebwa e Tanzania. <ref>{{cite web |date=March 1, 2023 |title=Uganda Defender Allan Enyou joins Spanish side |url=https://sports.mag.ug/2023/03/01/uganda-defender-allan-enyou-joins-spanish-side/ |work=Sports Mag |access-date=April 4, 2026 |archive-date=May 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508013801/https://sports.mag.ug/2023/03/01/uganda-defender-allan-enyou-joins-spanish-side/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=February 2, 2023 |title=Allan Enyou: KCCA FC Budding Youngster Permanently Joins Elite Falcons In UAE |url=https://dribblersportz.com/2023/02/allan-enyou-kcca-fc-budding-youngster-permanently-joins-elite-falcons-in-uae/ |website=Dribbler Sports |access-date=April 4, 2026 |archive-date=October 10, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010153113/https://dribblersportz.com/2023/02/allan-enyou-kcca-fc-budding-youngster-permanently-joins-elite-falcons-in-uae/ |url-status=dead }}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Mu July wa 2022, yakola endagaano ne ttiimu ya [[:en:Uganda_Premier_League|Uganda Premier League]] eya [[Kampala Capital City Authority FC]] (KCCA) ku ndagaano ya myaka etaano. <ref>{{Cite web |last=Magero |first=Moses |date=July 12, 2022 |title=New Signing: Teenager Allan Enyou puts pen to paper until 2027 |url=https://www.kccafc.co.ug/new-signing-teenager-allan-enyou-puts-pen-to-paper-until-2027/ |website=[[Kampala Capital City Authority FC]] |access-date=April 4, 2026 |archive-date=October 10, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010153121/https://www.kccafc.co.ug/new-signing-teenager-allan-enyou-puts-pen-to-paper-until-2027/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Nassali |first=Sandrah |date=July 13, 2022 |title=KCCA unveil teenager Allan Enyou |url=https://thetowerpost.com/2022/07/13/kcca-unveil-teenager-allan-enyou/ |website=The Tower Post}}</ref> Mu September wa 2022, yawolwa mu kiraabu y'ekibinja ekyokusatu ekya [[:en:UAE_Third_Division_League|UAE Third Division League]] eya [[:en:Elite_Falcons_FC|Elite Falcons FC]], ng'alina eky'okugula. <ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=22 September 2022 |title=KCCA confirms loaning three teenagers abroad |url=https://kawowo.com/2022/09/22/kcca-confirms-loaning-three-teenagers-abroad/ |website=[[Kawowo Sports]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Magero |first=Moses |date=September 21, 2022 |title=Loan transfers: Teenagers Mwanje and Enyou to UAE, Juma to Spain |url=https://www.kccafc.co.ug/loan-transfers-teenagers-mwanje-and-enyou-to-uae-juma-to-spain/ |website=[[Kampala Capital City Authority FC]] |access-date=April 4, 2026 |archive-date=April 13, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260413123413/https://www.kccafc.co.ug/loan-transfers-teenagers-mwanje-and-enyou-to-uae-juma-to-spain/ |url-status=dead }}</ref>
Mu February wa 2023, yeegatta ku Elite Falcons ku ndagaano ey’enkalakkalira, n’akola endagaano ya myaka etaano. <ref>{{Cite web |last=Magero |first=Moses |date=February 2, 2023 |title=Transfer: Teenager Allan Enyou Joins Elite Falcons in UAE |url=https://www.kccafc.co.ug/transfer-teenager-allan-enyou-joins-elite-falcons-in-uae/ |website=[[Kampala Capital City Authority FC]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Odeke |first=Raphael |date=February 2, 2023 |title=Transfers: Allan Enyou joins UAE club from KCCA in permanent move |url=https://thetouchlinesports.com/transfers-allan-enyou-joins-uae-club-from-kcca-in-permanent-move/ |website=The Touchline Sports}}</ref> Wabula ku nkomerero y'omwezi ogwo, yakyuka n'agenda mu ttiimu ya Spain [[:en:CD_Leganés_B|eya CD Leganés B]] mu mutendera ogw'okuna [[:en:Segunda_Federación|ogwa Segunda Federación]] . <ref>{{Cite web |date=27 February 2023 |title=El Leganés 'B' incorpora a Allan Enyou para su defensa |trans-title=Leganés 'B' incorporates Allan Enyou for its defense |url=https://www.cdleganes.com/noticias/el-leganes-b-incorpora-a-allan-enyou-para-su-defensa |website=[[CD Leganés]] |language=es}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kiyaga |first=Shafic |date=27 February 2023 |title=Former KCCA defender Enyou nets move to Leganes |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/former-kcca-defender-enyou-nets-move-to-leganes-2023022713544240682 |website=Pulse Sports}}</ref> Mu July 2023, yawolwa mu [[:en:SK_Super_Nova|SK Super Nova]] mu mpaka za Latvia ez'omutendera ogusooka [[:en:Latvian_Higher_League|ogwa Virslīga]] . <ref>{{Cite web |date=July 20, 2023 |title=Pastiprinām sastāvu: uzreiz pieci jauni leģionāri |trans-title=We are strengthening the squad: five new legionnaires at once! |url=https://supernova.lv/pastiprinam-sastavu-uzreiz-pieci-jauni-legionari/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928073251/https://supernova.lv/pastiprinam-sastavu-uzreiz-pieci-jauni-legionari/ |archive-date=September 28, 2023 |website=[[SK Super Nova]] |language=lv}}</ref> <ref>{{Cite web |date=May 7, 2024 |title=Vancouver FC sign Ugandan defender Allan Enyou |url=https://canpl.ca/article/vancouver-fc-sign-ugandan-defender-allan-enyou |website=[[Canadian Premier League]]}}</ref> Mu May 2024, yeegatta ku kiraabu ya [[:en:Canadian_Premier_League|Vancouver FC]] [[:en:Canadian_Premier_League|eya Premier eya Canada]] ku bbanja omwaka mulamba. <ref>{{Cite web |date=May 6, 2024 |title=The Eagles bring international defender Allan Enyou to Vancouver |url=https://vancouverfc.canpl.ca/article/the-eagles-bring-international-defender-allan-enyou-to-vancouver |website=[[Vancouver FC]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Vallejo |first=Felipe |date=7 May 2024 |title=Vancouver FC Loans In Ugandan International Allan Enyou |url=https://northerntribune.ca/vancouver-fc-allan-enyou-loan/ |website=Northern Tribune}}</ref> Mu 2025, looni ye yayongezebwayo sizoni eyookubiri. <ref>{{Cite web |date=February 20, 2025 |title=Vancouver FC bring back Allan Enyou on loan through 2025 |url=https://vancouverfc.canpl.ca/article/6476 |website=[[Vancouver FC]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Vallejo |first=Felipe |date=February 20, 2025 |title=Vancouver FC Announces Return Of Allan Enyou for 2025 |url=https://northerntribune.ca/vancouver-fc-allan-enyou-loan-2025/ |website=Northern Tribune}}</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Mu January wa 2023, Enyou yalondebwa mu nkambi esooka ne [[:en:Uganda_national_under-20_football_team|ttiimu ya Uganda U20]].<ref>{{Cite web |last=King |first=Moses |date=January 13, 2023 |title=The 7 professionals in U20 team including Tottenham and Rangers FC stars |url=https://www.pulse.ug/sports/other-sports/the-7-professionals-in-u20-team-including-tottenham-and-rangers-fc-stars/yksbqh9 |website=Pulse}}</ref> Yatuumibwa erinnya mu nkambi endala omwezi ogwaddako. <ref>{{Cite web |last=Mabuka |first=Dennis |date=February 15, 2023 |title=BYyekwaso summons Uganda U20 squad for All Africa Games |url=https://en.africatopsports.com/2024/02/15/byekwaso-summons-uganda-u20-squad-for-all-africa-games/ |website=Africa Top Sports}}</ref>
Mu May 2023, yayitibwa mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu ya Uganda ey’abakulu]] omulundi gwe ogwasooka, mu nkambi esooka.<ref>{{Cite web |last=Ssenoga |first=Shafik |date=May 26, 2023 |title=Cranes squad summoned ahead of AFCON qualifier against Algeria |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/cranes-squad-summoned-ahead-of-afcon-qualifie-NV_161194 |website=[[New Vision]]}}</ref>
== Ebibalo by’emirimu ==
{{updated|22 October 2025}}<ref>{{soccerway|allan-enyou/907627}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
! rowspan="2" |Kiraabu
! rowspan="2" | Ebiro
! colspan="3" | Liigi
! colspan="2" | Ekikopo ky'Awaka
! colspan="2" | Lala
! colspan="2" | Okugatta
|-
! Okugabanya
! Apps
! Goolo
! Apps
! Goolo
! Apps
! Goolo
! Apps
! Goolo
|-
| Leganés B. 1999
| 2022–23
| Ekibiina kya Segunda Federación
| 1. 1.
| 0.
| colspan="2" | –
| colspan="2" | –
| 1. 1.
| 0.
|-
| Super Nova (ebbanja) .
| 2023. 2023
| Virslīga nga bwe kiri
| 10.
| 0.
| 0.
| 0.
| colspan="2" | –
| 10.
| 0.
|-
| rowspan="3" | Vancouver FC (ebbanja)
| 2024
| rowspan="2" | Liigi ya Canada eya Premier
| 23.
| 0.
| 0.
| 0.
| colspan="2" | –
| 23.
| 0.
|-
| 2025
| 23.
| 0.
| 4. 4.
| 0.
| colspan="2" | –
| 27.
| 0.
|-
! colspan="2" | '''Okugatta'''
! 46. Ebikwata ku nsonga eno
! 0.
! 4. 4.
! 0.
! 0.
! 0.
! 50
! 0.
|-
! colspan="3" | '''Omugatte gw’emirimu'''
! 57
! 0.
! 4. 4.
! 0.
! 0.
! 0.
! 61
! 0.
|}
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
9fgzl5qdjtdqendeffxh36vwvi6w23c
DJ Shiru
0
13064
52831
48546
2026-05-29T00:44:42Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52831
wikitext
text/x-wiki
[[File:DJ_Shiru.JPG|thumb|DJ Shiru ng'ayimba mu mpaka za Buzz Teenz Awards eza 2014 mu Kampala mu Uganda]]
'''Kiberu Bashir''' (yazaalibwa 27 ogwomusanvu 1986) Okuva e Nyendo, Masaka ,amannyiddwa n'erinnya lye ery'oku siteegi '''DJ SHIRU''' muyimbi munnayuganda [[wmfdashboard:courses/Wikimedia_Community_User_Group_Uganda/Luganda_Wikipedia_Mentorship_2026|muyimbi wa disiki]] era pulodyusa wa ddisiki. Omulimu gwe yagutandikira ku myaka emito ng’agoberera muganda we, DJ Rota omututumufu mu [[Kampala]], [[Yuganda|Uganda]] . Ye mutegesi wa pulogulaamu ya DanceFloor ku emu ku siteegi za Uganda ezisinga obukulu [[97.7 Record FM]].<ref>{{Cite web |date=2019-08-24 |title=Record FM's DJ Shiru Fills Club Ambiance To The Brim! |url=https://ejazzug.com/record-fms-dj-shiru-fills-club-ambiance-to-the-brim/ |access-date=2019-12-06 |website=E-Jazz UG |language=en-GB |archive-date=2019-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206163214/https://ejazzug.com/record-fms-dj-shiru-fills-club-ambiance-to-the-brim/ |url-status=dead }}</ref>
DJ Shiru ategeka emikolo buli mwaka omuli: The Mega-Shirumatic Experience <ref>"Mega Shirumatic experience back". ''The Kampala Sun''. Archived from the original on 8 December 2019. Retrieved 8 December 2019.</ref> ne East African Deejayz Carnival.
== Laba ne ==
* [[Jose Chameleone|Jose Chameleone, omusajja omulala]]
* DJ asinga omwaka 2013 "Hipipo Awards" <ref>{{Cite web |date=2013-02-10 |title=HiPipo Music Awards 2013 winners. |url=https://theedgeafrica.wordpress.com/2013/02/10/hipipo-music-awards-2013-winners/ |access-date=2019-12-08 |website=The Edge Africa |language=en}}</ref>
* DJ asinga omwaka 2014 "Hipipo Awards" <ref>{{Cite web |title=Bebe bags six trophies at hipipo music awards |url=https://www.monitor.co.ug/artsculture/Entertainment/Bebe-bags-six-trophies-at-hipipo-music-awards/812796-2200546-dn9aa/index.html |access-date=2019-12-08 |website=Daily Monitor |language=en}}</ref>
* DJ asinga omwaka 2015/16 "Hipipo Awards" <ref>{{Cite web |title=Winners at HiPipo Music Awards 2015 {{!}} TheLead™ |url=http://www.thelead.ug/news/winners-at-hipipo-music-awards-2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208180312/http://www.thelead.ug/news/winners-at-hipipo-music-awards-2015 |archive-date=8 December 2019 |access-date=2019-12-08 |website=www.thelead.ug}}</ref>
* Yawangudde engule ya Lifetime Achievement Award ng'ajaguza emyaka 10 egy'okuwangula engule za 2016 "Buzz Teen Awards" <ref>{{Cite web |last=Sqoop |date=13 May 2016 |title=DJ Shiru to receive lifetime achievers award – Sqoop – Its deep |url=http://www.sqoop.co.ug/201605/four-one-one/dj-shiru-to-receive-lifetime-achievers-award.html |access-date=2019-12-08 |language=en-US}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
fsjh6ed269ksfjsbgn0zef6d79akpnl
Manuel Muranga
0
13097
52860
48313
2026-05-29T09:21:37Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52860
wikitext
text/x-wiki
'''Manuel Muranga John Kamugisha''' [[:en:Demographics_of_Uganda|Munnayuganda]] munnabyanjigiriza, [[:en:Priest|musosoodoti]], era Pulofeesa ku [[:en:Kabale_University|yunivasite y'e Kabale]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Rev Prof. Manuel Muranga John Kamugisha |url=https://www.kab.ac.ug/university_staff/rev-prof-manuel-muranga-john-kamugisha/ |access-date=13 March 2026 |publisher=Kabale University}}</ref><ref>{{Cite web |title=Campsites For Intercultural Learning and Prayer |url=https://campsiteforinterculturallearning.org/ |access-date=2026-03-13 |website=Campsites For Intercultural Learning and Prayer |language=en-US}}</ref>
Yawandiika ekitabo kya Katondoozi ya Runyankore/Rukiga- [[:en:Thesaurus|ekikwata ku kiwandiiko]] kya Runyankore/Rukiga okuva mu ba [[:en:Fountain_Publishers|Fountain Publishers]]. Kino kyawandiikibwa wamu ne [[Yoweri Museveni|Yoweri Kaguta Museveni]], Alice Muhoozi, ne Gilbert Gumoshabe.<ref>{{Cite web |title=Katondoozi y'oRunyankore-Rukiga = A thesaurus of Runyankore-Rukiga |url=https://searchworks.stanford.edu/view/10255464 |access-date=2026-03-13 |website=searchworks.stanford.edu}}</ref><ref>{{Cite web |title=Katondoozi y'Orunyakore-Rukiga by Y.K.Museveni, G.Gumoshabe, M.J.K.Muranga and A.N.Muhoozi |url=https://umutesilibrary.com/product/katondoozi-yorunyakore-rukiga-by-y-k-museveni-g-gumoshabe-m-j-k-muranga-and-a-n-muhoozi/ |access-date=2026-03-13 |website=Umutesi Open Library |language=en-US}}</ref>
== Obuto bwe ==
Kamugisha yazaalibwa mu Uganda mu 1951. Yasoma [[:en:German_language|Olugirimaani]], [[:en:French_language|Olufaransa]], obufirosoofo, n’ebyenjigiriza mu [[:en:Kampala|Kampala]] okuva mu 1973 okutuuka mu 1976, n’afuna dipulooma y’obusomesa mu Lugirimaani ng’ayita mu [[:en:Goethe-Institut|Goethe-Institut]] ng’ekolagana ne [[:en:LMU_Munich|LMU Munich]] mu 1978, n’amaliriza diguli y’obusawo mu kusoma Olugirimaani, Olungereza, n’okusoma Romance ku [[:en:University_of_Bayreuth|Yunivasite y’e Bayreuth]] mu 1986.<ref>{{Cite web |title=Manuel Muranga |url=https://www.bbkl.de/index.php/frontend/autor?id=5500 |access-date=13 March 2026 |publisher=Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-02-12 |title=Kigezi High School Junior: Recalling the history-making Class of '66 |url=https://blog.mulerasfireplace.com/engage/kigezi-high-school-junior-recalling-the-history-making-class-of-66-17062 |access-date=2026-03-13 |website=Muniini K. Mulera}}</ref>
== Eby’ensoma n’ebintu by’akola ==
Yasomesa okumala emyaka egiwerako ku [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]], n’asituka ng’ayita mu madaala okuva ku musomesa okutuuka ku pulofeesa mu nnimi, ng’essira aliteeka nnyo ku misomo gy’Olugirimaani n’Olurunyakitara. Oluvannyuma yafuuka omukulu w’essomero lya [[:en:Bishop_Barham_University_College|Bishop Barham University College]] e [[Kabale]], Uganda.<ref>{{Cite news|title=Bishop Barham rolls out new radio for journalism students|url=https://chimpreports.com/14877-bishop-barham-rolls-out-new-radio-for-journalism-students/|access-date=13 March 2026|work=ChimpReports}}</ref>
Ku yunivasite y’e Kabale, Kamugisha awerezaka mu bukulembeze obw’oku ntikko mu by’ensoma mu misomo gy’ennimi era akyagenda mu maaso n’okulabirira wamu n’okutumbula okusomesa ne scholarship mu nnimi enzaaliranwa n’ebiwandiiko.<ref name=":0" /> Mu kiseera kino y’akulira ekitongole kya Runyakitara mu ttendekero lino erya Institute of Language Studies.<ref>{{Cite web |title=Department of Runyakitara |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/institute-of-language-studies/department-of-runyakitara/ |access-date=13 March 2026 |publisher=Kabale University}}</ref>
Era abaddeko ky'akola ku bya scholarship mu by'ensoma by'oluGirimaani mu [[:en:East_Africa|bukiikakkono bwa Afrika]]. Mu 2021, ye ne William Wagaba bagaba ekitabo nga aweza emyaka ataano mu kusomesa Olugirimaani ku yunivasite y’e Makerere.<ref>{{Cite news|title=Receiving Book on 50 Years of Teaching German at Mak|url=https://news.mak.ac.ug/2021/03/receiving-book-50-years-teaching-german-makerere/|access-date=13 March 2026|work=Makerere University News|archive-date=6 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306114643/https://news.mak.ac.ug/2021/03/receiving-book-50-years-teaching-german-makerere/|url-status=dead}}</ref>
Kamugisha abadde buli kiseera awagira okusomesa, okukuuma, n’okukebera mu butongole ennimi za Uganda enzaalwa. Mu 2025, yasaba gavumenti okussa ennimi z’omu bitundu mu [[:en:National_curriculum|nsoma y’eggwanga]] n’okuzifuula ezeekebejjebwa ku mitendera gyonna egy’ebyenjigiriza.<ref>{{Cite news|title=Ugandan educators decry punishment for speaking local languages in schools|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/ugandan-educators-decry-punishment-for-speaking-local-languages-in-schools-4938196|access-date=13 March 2026|work=Daily Monitor}}</ref><ref>{{Cite news|title=Runyakitara Teachers Conference 2025: Experts warn of indigenous language decline|url=https://chimpreports.com/runyakitara-teachers-conference-2025-experts-warn-of-indigenous-language-decline/|access-date=13 March 2026|work=ChimpReports}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Kabale_University|Yunivasite y’e Kabale]]
* [[:en:Bishop_Barham_University_College|Ettendekero lya Bishop Barham University College]]
* [https://searchworks.stanford.edu/view/10255464 Katondozi ya Runyankore/Rukiga]
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}{{Authority control}}{{DEFAULTSORT:Muranga, Manuel}}
08docr4f4xfi2m1vaf066e3r2zkelld
Musa Kizza Musaazi
0
13106
52865
48346
2026-05-29T10:39:56Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52865
wikitext
text/x-wiki
'''Moses Kizza Musaazi''' yali [[:en:Ugandan|Munnayuganda]], [[:en:Engineer|yinginiya]], [[:en:Invention|omuyiiya]], era nga musomesa mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y'e Makerere]] . <ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-11 |title=Makerere’s Dr Musaazi praised for inventions |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/makerere-s-dr-musaazi-praised-for-inventions--1779252 |access-date=2026-02-26 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yali amanyiddwa nnyo okukola ''MakaPads'', paadi ey’obuyonjo ey’ebbeeyi entono eyakolebwa okusinga okuva mu bitoogo n’empapula ezididdwamu okukozesebwa. <ref>{{Cite web |title=In Memoriam: Dr. Moses Kizza Musaazi {{!}} U-M LSA African Studies Center |url=https://ii.umich.edu/asc/news-events/news/search-news/in-memoriam-musaazi.html |access-date=2026-02-26 |website=ii.umich.edu |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=A tribute to the late Dr Moses Kizza Musaazi |url=https://africaprize.raeng.org.uk/news-archive/news-2019/a-tribute-to-the-late-dr-moses-kizza-musaazi/ |access-date=2026-02-26 |website=africaprize.raeng.org.uk |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2022-10-11 |title=UG@60: UG@60: Locally made pads made huge impact |url=https://www.newvision.co.ug/category/Independence/ug60-locally-made-pads-made-huge-impact-NV_144917_022026 |access-date=2026-02-26 |website=New Vision}}</ref>
== Obuto bwe n’okusoma ==
Moses yalondebwa okuba Tutorial Fellow mu kitongole kya Tekinologiya mu [[:en:Makerere_University|Makerere University]] nga 25 Ogwokuna 1975. Nga wayiseewo akaseera katono, mu 1975, yeewandiisa mu kkoosi ey’omwaka gumu mu [[:en:Control_system|Control Systems]] mu [[:en:Imperial_College_London|Imperial College London]] wansi wa sikaala ya Africa Educational Trust okuva mu Gwokkumi 1976 okutuuka mu Gwokkumi 1977. <ref name=":0"/> <ref name=":1">{{Cite web |last=Wamai |first=Mark |date=2018-09-19 |title=Vice Chancellor’s Tribute to The Late Dr. Moses Kizza Musaazi |url=https://news.mak.ac.ug/2018/09/vice-chancellors-tribute-to-the-late-dr-moses-kizza-musaazi/ |access-date=2026-02-26 |website=Makerere University News |language=en-US |archive-date=2026-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260430191551/https://news.mak.ac.ug/2018/09/vice-chancellors-tribute-to-the-late-dr-moses-kizza-musaazi/ |url-status=dead }}</ref> Yaweebwa diguli eyookubiri eya Master of Science okuva mu [[:en:University_of_London|University of London]] nga 25 Ogwolubereberye 1978 oluvannyuma lw’okumaliriza pulogulaamu eno. Oluvannyuma Moses yafuna sikaala [[:en:UNESCO|ya UNESCO]] okwongera okunoonyereza mu [[:en:Imperial_College_London|Imperial College London]], ekyamuviirako okufuna diguli eyookubiri mu by’obufirosoofo ne diguli eyookusatu, gye yamaliriza mu 1985. Oluvannyuma lw’emisomo gye, yaddayo mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]] okweyongerayo n'okusomesa. <ref name=":1" />
== Omulimu ==
Moses yali musomesa mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]] ng’omusomesa wa bayinginiya ng’emirimu gye egy’obusomesa gyali gisinga kukwata ku tekinologiya asaanira n’okugonjoola ensonga za ba yinginiya mu nkola ezitegekeddwa okukola ku kusoomoozebwa kw’embeera z’abantu n’ebyenfuna mu kitundu. <ref name=":2"/> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Upland rice lights up Wakiso family |url=https://www.newvision.co.ug/news/1130485/upland-rice-lights-wakiso-family |access-date=2026-02-26 |website=New Vision}}</ref> Era yaliko akulira Technology for Tomorrow Limited e Kawempe mu Kampala. <ref name=":2" /> <ref>{{Cite web |title=MakaPads Inventor Prof. Moses Musaazi is Dead : |url=https://ugandaradionetwork.net/story/makerere-professor-who-invented-papyrus-sanitary-pad-is-dead |access-date=2026-02-26 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref>
== Engule n’okusiimibwa ==
* Mu 2006, Dr. Musaazi yafuna engule ya Pulezidenti ey’obuyiiya mu bya ssaayansi mu Uganda olw’okunoonyereza kwe yakola ne birungi ebyavaamu. <ref name=":1"/> Era yawangula engule ya Mashariki Innovations in Local Government Award Program (MILGAP) eyategekebwa ekitongole kya UN‐Habitat omwaka ogwo. <ref name=":1" />
* Mu 2012, yaweebwa ssente za African Initiative Grant ezibalirirwamu emitwalo gya CAD 10 olw’omulimu gwe yakola ku tekinologiya akolerwa wano. <ref name=":1" />
* Obuyiiya bwe obwa MakaPads bwawangudde ekirabo ekyokubiri (€30,000) ku bantu abawa amaanyi. Engule eyategekebwa kkampuni ya Siemens Stiftung mu 2013, empaka z’ensi yonna eza tekinologiya ow’omugaso akola ku byetaago ebisookerwako. <ref>{{Cite web |title=Three Winners Selected for Siemens Stiftung’s “empowering people. Award”; Outstanding Inventions Address Basic Needs in the Developing World |url=https://www.prweb.com/releases/three_winners_selected_for_siemens_stiftung_s_empowering_people_award_outstanding_inventions_address_basic_needs_in_the_developing_world/prweb11286492.htm |access-date=2026-02-26 |website=www.prweb.com |language=en}}</ref>
* Mu 2015, yalondebwa ekitongole kya [[:en:Royal_Academy_of_Engineering|Royal Academy of Engineering]] ng’omulamuzi w’ekirabo kya Africa Prize for Engineering Innovation ekyasooka, ng’asiima obukugu bwe mu buyiiya. <ref name=":1" />
== Okufa ==
Dr. Moses yafa nga 18 Ogwomwenda 2018. Yafa kookolo w’amawuggwe era n’afiira mu ddwaaliro ly’abasawo e Sseguku mu [[:en:Wakiso_District|Disitulikiti y’e Wakiso]], mu Uganda, oluvannyuma lw’okugwa awaka mu ntandikwa y’olunaku olwo. <ref name=":0"/>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
7ywm66owqw834obbskvhexte9ig2mwv
Josephine Ahikire
0
13112
52844
48362
2026-05-29T06:55:41Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52844
wikitext
text/x-wiki
'''Josephine Ahikire''' munnayuganda, munnabyanjigiriza, munoonyereza era mulwanirizi w'abakyala mu Africa. Ye pulofeesa, era eyali Dean mu ssomero [[:en:Woman|ly’abakyala]] n’ekikula [[:en:Gender_studies|ky’abantu]], [[:en:Makerere_University|Makerere University]] . Yakola nga Principal mu College of [[:en:Humanities|Humanities and Social Sciences]] [[:en:Makerere_University|mu yunivasite y'e Makerere]] .
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Pulayimale yagisomera mu St Joseph's Primary School n'agimaliriza mu 1979. <ref name=":0">{{Cite web |last=Reporter |first=Independent |date=2020-01-26 |title=Dr Ahikire promises transparent, flagrant Mak college |url=https://www.independent.co.ug/dr-ahikire-promises-transparent-flagrant-mak-college/ |access-date=2026-03-21 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> Yamaliriza eddaala lya siniya ey'omukaaga mu 1986 nga tannayingira [[:en:Makerere_University|Makerere University]] mu 1987 okusoma diguli mu Social Sciences. <ref name=":0" /> Alina diguli eyookusatu (PhD).
== Omulimu ==
Emabegako yaliko omuyambi wa pulofeesa mu Institute of Gender and Development Studies <ref name=":1">{{Cite web |title=Josephine Ahikire |url=https://www.greatagriculture.org/trainer/josephine-ahikire/ |access-date=2026-03-21 |website=GREAT |language=en-US}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |title=Dr Josephine Ahikire |url=https://thegenderhub.com/members/dr-josephine-ahikire/ |access-date=2026-03-21 |website=The Gender Hub |language=en-GB}}</ref> eyali emanyiddwa nga School of Women and Gender Studies, [[:en:Makerere_University|Makerere University]] nga tannafuuka Pulofeesa. <ref name=":3">{{Cite web |last=esiddev |date=2014-10-24 |title=Dr Josephine Ahikire |url=https://www.effective-states.org/dr-josephine-ahikire/ |access-date=2026-03-21 |website=ESID |language=en}}</ref> <ref name=":0"/> <ref name=":4">{{Cite web |title=Prof. Ahikire Josephine |url=https://fawe.org/en/team/professor-ahikire-josephine/ |access-date=2026-03-21 |website=FORUM FOR AFRICAN WOMEN EDUCATIONALISTS (FAWE) |language=en-US}}</ref> <ref name=":5">{{Cite web |date=2017-03-22 |title=Josephine Ahikire |url=https://justiceanddevelopment.com/josephine-ahikire/ |access-date=2026-03-21 |website=Justice, Conflict & Development |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://justiceanddevelopment.com/josephine-ahikire/ "Josephine Ahikire"]. ''Justice, Conflict & Development''. 2017-03-22<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-03-21</span></span>.</cite></ref> Yakola nga omumyuka w’omukulu w’essomero owakaseera, College of Humanities and Social Sciences <ref name=":5" /> nga tannafuuka Mukulu wa College of Humanities and Social Sciences, [[:en:Makerere_University|Makerere University]], ekifo kyeyaberamu okutuusa mu Gwokutaano 2024. <ref name=":0" /> <ref>{{Cite web |date=2021-01-12 |title=Makerere summons staff over sexual harassment allegations |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/makerere-summons-staff-over-sexual-harassment-allegations-1742594 |access-date=2026-03-21 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=BATTE |first=BAKER |date=2020-07-01 |title=Why Mamdani and I disagree |url=https://observer.ug/news/why-mamdani-and-i-disagree/ |access-date=2026-03-21 |website=The Observer |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Atukunda |first=Rogers |date=2022-12-21 |title=Makerere Department of Literature Honours Celebrated African Poet Prof. David Rubadiri |url=https://softpower.ug/makerere-department-of-literature-honours-celebrated-african-poet-prof-david-rubadiri/ |access-date=2026-03-21 |website=SoftPower News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Independent |date=2021-05-04 |title=Makerere university asks information minister to intervene in having student's radio opened |url=https://www.independent.co.ug/makerere-university-asks-information-minister-to-intervene-in-having-students-radio-opened/ |access-date=2026-03-21 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-12-16 |title=The Pan-African intellectual agenda |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/oped/commentary/the-pan-african-intellectual-agenda-4466006 |access-date=2026-03-21 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":7">{{Cite web |last=AHABWE |first=CONRAD |date=2020-02-17 |title=Dr Ahikire appointed Honorary Professor of Nelson Mandela University |url=https://pmldaily.com/news/2020/02/dr-ahikire-appointed-honorary-professor-of-nelson-mandela-university.html |access-date=2026-03-21 |website=PML Daily |language=en-US}}</ref> Mu mwaka gwa 2024, yasikirwa Helen Nkabala ng' Omukulu w'essomero lino nga 31st May 2024. <ref name=":8">{{Cite web |last=Anyango |first=Jane |date=2024-06-05 |title=Prof. Josephine Ahikire Hands Over CHUSS Leadership to Assoc. Prof. Helen Nkabala |url=https://news.mak.ac.ug/2024/06/prof-josephine-ahikire-hands-over-chuss-leadership-to-assoc-prof-helen-nkabala/ |access-date=2026-03-21 |website=Makerere University News |language=en-US |archive-date=2026-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260414160327/https://news.mak.ac.ug/2024/06/prof-josephine-ahikire-hands-over-chuss-leadership-to-assoc-prof-helen-nkabala/ |url-status=dead }}</ref>
Josephine abadde pulofeesa omugenyi ng’ayita mu Yunivasite z’ensi yonna omuli n’okubeera mmemba wa Senate, University Academic Organ okuva mu 2015. <ref name=":0"/> <ref name=":2"/> Josephine abadde asomesa okumala emyaka amakumi abiri egiyise mu by’endowooza y’abakyala, ekikula ky’abantu n’ebyobufuzi, eby’okweyimirizaawo n’okusoma eby’obuwangwa. <ref name=":9">{{Cite web |title=Prof. Josephine Ahikire (PhD) |url=https://thejnlc.org/team/josephine-ahikire/ |access-date=2026-03-21 |website=Julius Nyerere Leadership Centre (JNLC) |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://thejnlc.org/team/josephine-ahikire/ "Prof. Josephine Ahikire (PhD)"]. ''Julius Nyerere Leadership Centre (JNLC)''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-03-21</span></span>.</cite></ref> <ref name=":4"/> Yakola nga ssentebe w’omulamwa gw’ekikula ky’abantu mu kibiina ekinoonyereza ku kikula ky’abantu ekya African Studies Association 2015 (USA), era yaweerezaako nga Dean mu School of Women and Gender Studies. <ref name=":4" /> <ref name=":5"/> <ref name=":1"/> <ref>{{Cite web |last=GEST |first=GRÓ |title=UNU-GEST and Makerere University offer scholarships for spring term 2019 |url=https://www.grocentre.is/gest/media-gest/news/unu-gest-and-makerere-university-offer-scholarships-for-spring-term-2018 |access-date=2026-03-21 |website=GRÓ GEST |language=en}}</ref>
Mu kiseera kino musomesa omukulu mu Institute of Gender and Development Studies. <ref>{{Cite web |title=Our Team {{!}} Institute of Gender and Development Studies (IGDS) |url=https://igds.mak.ac.ug/about-us/our-team |access-date=2026-03-21 |website=igds.mak.ac.ug |archive-date=2026-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425195222/https://igds.mak.ac.ug/about-us/our-team |url-status=dead }}</ref> Era ye Ssenkulu w'ekitongole ekinoonyereza ku misingi (CBR) mu [[:en:Kampala|Kampala]], mmemba w’olukiiko olufuzi olw’eggwanga olwa [[:en:African_Peer_Review_Mechanism|African Peer Review Mechanism]] (APRM) era mmemba ku lukiiko olufuzi olwa Uganda National NGO Forum. <ref name=":3"/> <ref name=":6">{{Cite web |date=2017-03-15 |title=Customs seizes copies of 'Controlling Consent' book about Uganda's 2016 elections |url=https://www.independent.co.ug/customs-seizes-copies-oloka-onyangos-book-controlling-consent/ |access-date=2026-03-21 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.independent.co.ug/customs-seizes-copies-oloka-onyangos-book-controlling-consent/ "Customs seizes copies of 'Controlling Consent' book about Uganda's 2016 elections"]. ''The Independent Uganda''. 2017-03-15<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-03-21</span></span>.</cite></ref>
== Okulondebwa kw'e kitiibwa mu by’ensoma ==
Ye [[:en:Honorary_title_(academic)|Pulofeesa ow'ekitiibwa]] mu kitongole ekivunaanyizibwa mu kulwanyisa obusosoze mu mawanga ne demokulasiya (CANRAD) [[:en:Nelson_Mandela_University|Nelson Mandela University]], [[:en:South_Africa|South Africa]] . <ref name=":9"/> <ref name=":2"/> <ref name=":7" /><ref name=":10">{{Cite web |last=Natukunda |first=Patience |date=2020-02-17 |title=Nelson Mandela University Appoints Makerere's Dr. Ahikire Honorary Professor |url=https://chimpreports.com/nelson-mandela-university-appoints-makereres-dr-ahikire-honorary-professor/ |access-date=2026-03-21 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref> Kino kyaddirira okulondebwa kwa Pulofeesa A Govindfee, Ssenkulu w'okunonyereza ow'ekiseera, Obuyiiya n'okugatta ensi yonna ku [[:en:Nelson_Mandela_University|Yunivasite ya Nelson Mandel]]<nowiki/>a nga 1 Ogwokubiri, 2020.<ref name=":11">{{Cite web |last=Wamai |first=Mark |date=2020-02-14 |title=Dr. Ahikire appointed Honorary Professor of the Nelson Mandela University |url=https://news.mak.ac.ug/2020/02/dr-ahikire-appointed-honorary-professor-of-the-nelson-mandela-university/ |access-date=2026-03-21 |website=Makerere University News |language=en-US}}</ref><ref name=":7" /> Okuweebwa ekitiibwa kya [[:en:Honorary_title_(academic)|Pulofeesa ow'ekittibwa]] era kusiima emirimu gy'okugatta weyali Pulofeesa era kiweebwa abantu abalina enkolagana ne yunivasite.<ref name=":11" /><ref name=":7" /> Okulondebwa kwe kwali kusiima bituukiddwaako mu magezi n’emubyensoma mu kukulaakulanya n’okukozesa okumanya okulina enkyukakyuka ey'omuggundu mu bantu.<ref name=":11" /><ref name=":7" />
== Ebifulumiziddwa n’ebitabo ==
* Ahikire, J. ne A. A. Mwiine (2020) nga bano. ' [http://www.effective-states.org/working-paper-134/ Enkyukakyuka mu bwenkanya mu kikula ky'abantu n'ekifo ky'emikutu egitali mitongole mu nnongoosereza mu nkola y'amateeka ga Uganda] ', ''ESID Working Paper No. 134'', Manchester.
* Ahikire, J. ne A. A. Mwiine (2015) nga bano. ' [http://www.effective-states.org/wp-content/uploads/working_papers/final-pdfs/esid_wp_55_ahikire_mwiine.pdf Ebyobufuzi by'okutumbula obwenkanya mu kikula ky'abantu mu Uganda ey'omulembe guno: Emisango gy'etteeka ly'obutabanguko mu maka n'enkola ku by'enjigiriza ebya pulayimale ebya bonna] ', ''ESID Working Paper No. 55'' . Manchester.
* ESID blog, 25 November 2015: [http://www.effective-states.org/why-is-domestic-violence-legislation-falling-short-in-uganda-2/#more-5251 'Lwaki amateeka agakwata ku butabanguko mu maka gagwa mu Uganda?] ' ekyawandiikibwa J. Ahikire ne A. A. Mwiine.
* Ebirowoozo ebivuganya, okukwataganya ebisikiriza: Ebyobufuzi by’etteeka lya Uganda erikwata ku butabanguko mu maka (2010)’ mu S. Nazneen, S. Hickey & E. Sifaki (eds.) ''Okuteesa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu mu South y’ensi yonna: Enkola y’ebyobufuzi ku butabanguko mu maka'' Routledge, London ne New York, 2019. <ref name=":9"/>
* 'Ku nkyukakyuka y'ekikula ky'abantu mu Afrika: ebifumiitiriza okuva mu bumanyirivu bwa Uganda', ''Politeia'' vol. 37 no. 2, 2018 <ref name=":9" />
* '“Nsaba Taata atuwe ebirala”: Ebyobufuzi by'okusiima n'olulimi lw'ebibiina ebikwatibwako eby'enjawulo', mu J. Oloka Onyango ne J. Ahikire (eds.) ''Okufuga Okukkiriza: Okulonda kwa Uganda okwa 2016,'' Trenton: Africa World Press, 2017. <ref name=":9" />
* Alipoota: 'Abakyala nga bamenya siringi y'endabirwamu: Ebyayitamu mu kulonda kwa 2016 mu Uganda'. <ref>{{Cite web |date=2020-07-19 |title=Parties should get more women for elective office |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/oped/commentary/parties-should-get-more-women-for-elective-office-1897990 |access-date=2026-03-21 |website=Monitor |language=en}}</ref>
* 'Okusala ekkooti okusinziira ku lugoye: Okukebera ekitongole ky'abakyala ku ddembe ly'ettaka mu byalo Uganda' mu Kyomuhendo Bantebya, G. Ahikire JS Gerrard ne Muhanguzi, KF (eds.) ''Obwavu bw'ekikula ky'abantu n'enkyukakyuka mu mbeera z'abantu: Okufumiitiriza ku kumenya n'okugenda mu maaso mu Uganda ey'omulembe guno'', Kampala: Fountain Publishers. 2014. <ref name=":9" />
* [http://africaworldpressbooks.com/controlling-consent-ugandas-2016-election-edited-by-j-oloka-onyango-and-josephine-ahikire/ Controlling Consent: Okulonda kwa Uganda okwa 2016] . African World Press, 2016, eyalongoosebwa wamu ne J. Oloka-Onyango.
* [http://www.effective-states.org/wp-content/uploads/working_papers/final-pdfs/esid_wp_55_ahikire_mwiine.pdf Ebyobufuzi by’okutumbula obwenkanya mu kikula ky’abantu mu Uganda ey’omulembe guno: Emisango gy’etteeka ly’obutabanguko mu maka n’enkola ku by’enjigiriza ebya pulayimale ebya bonna] . Olupapula lw’emirimu gya ESID No. 55, November 2015, ne Amon A. Mwiine.
* [http://www.agi.ac.za/sites/default/files/image_tool/images/429/feminist_africa_journals/archive/02/features_-_african_feminism_in_the_21st_century-_a_reflection_on_ugandagcos_victories_battles_and_reversals.pdf African feminism in context: Okufumiitiriza ku ntalo z’okufuula amateeka, obuwanguzi n’okudda emabega], ''Feminist Africa'', 2014 (19): 7-23.
* “Scandalous!!Ekitabo – ‘Controlling Consent’ ku kulonda kwa Uganda okwa 2016 – kikwatiddwa,” <ref name=":6"/>
* Demokulasiya ow’omu kitundu oba ow’omu kitundu: Ekikula ky’abantu n’ebyobufuzi by’okugabanya obuyinza mu Uganda ey’omulembe guno. <ref name=":5"/>
== Laba ne ==
* [[:en:Joe_Oloka-Onyango|Joe Oloka-Onyango]]
* [[:en:Laban_Ayiro|Laban Ayiro]]
* [[:en:Council_for_the_Development_of_Social_Science_Research_in_Africa|Olukiiko oluvunaanyizibwa ku nkulaakulana y’okunoonyereza ku ssaayansi w’embeera z’abantu mu Afrika]]
* [[:en:Charter_of_Feminist_Principles_for_African_Feminists|Charter of Feminist Principles eri abakyala mu Afirika]]
* [[:en:Joy_Kwesiga|Joy Kwesiga]]
* [[:en:African_feminism|Enkola y’abakyala mu Afrika]]
* [[:en:African_feminism|Sylvia Tamale]]
* [[:en:Amon_Ashaba_Mwiine|Amon Ashaba Mwiine]]
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wiki ==
* [https://igds.mak.ac.ug/about-us/ Omukutu gw’ekitongole ekinoonyereza ku kikula ky’abantu n’enkulaakulana]
* Josephine Ahikire ku Linkedln
idlnvt9eazsarqk0sv3w527juigybjl
Ian Clarke
0
13221
52837
49200
2026-05-29T04:33:23Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52837
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ian Clarke''' (yazaalibwa 1952) musawo, [[:en:Missionary|muminsani]], [[:en:Philanthropist|muzirakisa]], [[:en:Entrepreneur|omusuubuzi]], era munnabyabufuzi mu [[Yuganda|Uganda]].<ref name="Profile">{{Cite web |last=URI |date=1 November 2013 |title=Profile of Ian Clarke MBChB, MSc, DTM&H |url=http://ugandaresearchinstitute.org/board-members/dr-ian-clarke |access-date=18 March 2015 |publisher=Uganda Research Institute (URI) |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402144943/http://ugandaresearchinstitute.org/board-members/dr-ian-clarke/ |url-status=dead }}</ref> Okuva mu 2011 okutuuka mu 2016, yali [[:en:Mayor|meeya]] w'eggombolola y'e [[:en:Makindye_Division|Makindye]], erimu ku ggombolola ettaano eziddukanya emirimu mu [[Kampala Capital City Authority]].<ref name="Man">{{Cite web |last=Harrington |first=Grainne |date=20 August 2012 |title=A Man For All Seasons |url=http://www.irishexaminer.com/viewpoints/analysis/a-man-for-all-seasons-204620.html |access-date=18 March 2015}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ismail Ntege |first=and Shakirah Nabirye |date=12 October 2014 |title=Dr. Ian Clarke on the Ills of Makindye |url=http://www.sunrise.ug/news/our-news/features/1126-dr-ian-clarke-on-the-ills-makindye |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402112616/http://www.sunrise.ug/news/our-news/features/1126-dr-ian-clarke-on-the-ills-makindye |archive-date=2 April 2015 |access-date=18 March 2015 |publisher=Sunrise.ug}}</ref>
== Ebyafaayo n’okusoma kwe ==
Clarke yazaalibwa mu [[:en:County_Armagh|South Armagh]], [[:en:Northern_Ireland|Northern Ireland]] mu 1952, bazadde be ye Thomas ne Jean Clarke. Yasoma obusawo bw’abantu mu [[:en:Queen's_University_Belfast|Queen’s University Belfast]], yatikkirwa mu 1976 ne [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|Bachelor of Medicine and Bachelor of Surgery]] saako Bachelor of [[:en:Obstetrics|Obstetrics]], nga bwe kiri mu mpisa mu masomero g’obusawo mu Ireland. Mu 1987, yafuna Dipulooma mu [[:en:Diploma_in_Tropical_Medicine_and_Hygiene|Tropical Medicine and Hygiene]] okuva mu [[:en:Liverpool_School_of_Tropical_Medicine|Liverpool School of Tropical Medicine]] (LSTM). Yeyongerayo, era mu 1994 y’afuna diguli eyookubiri mu [[:en:Public_health|by’obulamu bw’abantu]], nayo okuva mu LSTM.<ref name="Home">{{Cite web |last=Lubega |first=Henry |date=5 January 2014 |title=Clarke: 'I Have Felt at Home Since Arriving in Uganda' |url=http://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Clarke--I-have-felt-at-home-since----arriving-in-Uganda/-/689844/2134232/-/item/0/-/5cvi13/-/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160814035320/http://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Clarke--I-have-felt-at-home-since----arriving-in-Uganda/-/689844/2134232/-/item/0/-/5cvi13/-/index.html |archive-date=14 August 2016 |access-date=18 March 2015}}</ref>
== Okudda mu Uganda ==
Clarke yasoma ku kirwadde kya [[Siriimu|mukenenya]] mu Uganda n’asalawo okujja okwerabirako. Yatwalibwa ku kyalo Kiwoko mu [[Nakaseke (disitulikit)|Disitulikiti y’e Nakaseke]] leero mu [[:en:Luweero_triangle|Luweero Triangle]] . Yatuuka mu 1987, ku nkomerero [[:en:Ugandan_Bush_War|y’olutalo lw'ekiyeekera]], lwe yali tamanyi okutuusa lwe yatuuka. Oluvannyuma yakomawo n’ab’omu maka ge nga balabirirwa ekibiina kya [[:en:Church_Mission_Society|Church Mission Society]] okukolera e Kiwoko. Clarke yasooka kujjanjaba balwadde be wansi w’omuti nga tannagenda mu maaso n’okutandikawo [[:en:Kiwoko_Hospital|eddwaaliro lya Kiwoko]] eryali, okutuuka mu Gwokusatu 2015, lyalabirira essomero eritendeka ba nurse, essomero eritendeka abakugu mu laboratory, enteekateeka ennene ey’ebyobulamu mu kitundu, ICU y’abaana abazaalibwa, n’ebifo eby’eddwaliro ebya bulijjo ebijjuvu.<ref>{{Cite web |last=KHO |date=2012 |title=Background And History of Kiwoko Hospital |url=http://www.kiwokohospital.org/hospital/history.php |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170725025209/http://www.kiwokohospital.org/hospital/history.php |archive-date=25 July 2017 |access-date=18 March 2015 |publisher=[[Kiwoko Hospital]] (KHO)}}</ref>
Oluvannyuma Clarke yasengukira mu Kampala, n’atandikawo eddwaaliro lye eryasooka (International Medical Centre) munda mu kizimbe ky’ekkanisa kya Kampala Pentecostal Church (Watoto Church) ku luguudo lwa Buganda mu mmakati ga Kampala. Oluvannyuma yaggulawo [[International Hospital Kampala|eddwaliro lya International Hospital Kampala]] (IHK) mu [[:en:Old_Kampala|Old Kampala]] gye baasooka okulongoosa omutima mu Uganda. IHK oluvannyuma yakula n’egenda e [[:en:Namuwongo|Namuwongo]], ekitundu ekirala eky’omu Kampala. Ekifo kino ekirimu ebitanda 110 lye ddwaaliro lyokka eryakakasibwa ISO mu Uganda. Eddwaaliro lino lirina ebifo omuli eby'enjawulo nga eby'okuzaala [[:en:Gynecology|eby'abakyala]], [[:en:Pediatrics|abaana]], ne [[:en:Plastic_surgery|plastic surgery]].<ref name="Home"/>
== Obuvunaanyizibwa obulala ==
Clarke era awandiika omuko buli wiiki mu lupapula lwa ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|The New Vision]]'', olufulumira mu Uganda olusinga obunene buli lunaku, era awandiise ebitabo bibiri ebituumiddwa ''The Man with the Key Has Gone'' ne ''How Deep Is This Pothole'' . Alina pulojekiti endala mu [[:en:Juba|Juba]], [[South Sudan]] ne mu [[:en:Zanzibar|Zanzibar]], [[Tanzania]] famire ye gye yazimba, nnannyini, n’okuddukanya wooteeri ya Botique Hotel. Mukyala we Roberta Clarke, abeera naye mu Kampala. Mutabani waabwe omukulu Sean y’alabirira obulwaliro nga 12 kitaawe bw’alina mu Uganda. Muwala waabwe Lauren nnansi era abeera mu [[:en:Ireland|Ireland]] . Mutabani waabwe omuto Michael y’addukanya wooteeri ya famire e Zanzibar.<ref name="Man"/>
== Omulimu gw’ebyobufuzi ==
Mu Gwekkuminogumu 2010, Clarke yayingira ebyobufuzi bya Uganda bwe yasunsulwa, ng’omuntu eyeesimbyewo ku bwannamunigina, okuvuganya ku bwa ssentebe bwa Makindye Division, emu ku divizoni ettaano eza [[Kampala Capital City Authority]], olukiiko olufuga ekibuga ekikulu ekya Uganda ekya [[Kampala]] . Yasikirizibwa okwesimbawo olw’enguudo embi n’embeera y’obulamu embi mu kitundu kye. Empagi ze essatu mu kulonda kuno zaali: "enguudo ennungi, ebyobulamu ebirungi n'enkulaakulana y'ebyenfuna".<ref name="Run">{{Cite web |last=Josh Kron |first=and Jeffrey Gettlemanmarch |date=1 March 2011 |title=Of Irish Soil And Ugandan Politics |url=https://www.nytimes.com/2011/03/02/world/africa/02uganda.html?_r=0 |access-date=18 March 2015}}</ref> Yafuna obuwanguzi obw’amaanyi era n’alayira mu nga meeya mu Gwokutaano 2011 okuweereza ekisanja kya myaka etaano.<ref>{{Cite web |last=Newvision Archive |date=3 August 2011 |title=Uganda's First White Politician Speaks Out |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/761756 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140330/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/761756 |archive-date=2 April 2015 |access-date=18 March 2015}}</ref><ref>{{Cite web |last=Macdonell |first=Andrew |date=10 August 2011 |title=From Clinics To Potholes: Dr. Ian Clarke, Ugandan Politician |url=http://caledonianmercury.com/2011/08/10/from-clinics-to-potholes-dr-ian-clarke-ugandan-politician/001675 |access-date=18 March 2015}}</ref>
== Bizinensi ze ==
Clarke ye Ssentebe wa Clarke Group Companies[https://clarkegroup.org/] Clarke Group ye kampuni etumbula bizinensi ezikwata ku maka ga Clarke. Mu bino mulimu Yunivasite ya Clarke International (CIU) [ww.ciu.ac.ug], Clarke Junior School (CJS)[https://www.inquirediscoverlearn.com/], Clarke Farm and Coffee Estate[https://clarke-farm.com/], Coffee Lodge[https://clarke-farm.com/fun/], Landscape Design, IAA Health Care South Sudan, IMC South Sudan, ne Seasons Lodge Zanzibar[https://seasonszanzibar.com/] . Mu Gwoluberyeberye 2014, okubalirira okutali kutongole kwalaga nti bizinensi za Clarke zaali zibalirirwamu obukadde bwa ddoola za Amerika 15.<ref name="Profile"/><ref>{{Cite web |last=Tacca |first=Alan |date=12 January 2014 |title=NRM War, Corruption And Incompetence Have Helped Dr. Ian Clarke "Busulwa" |url=http://www.monitor.co.ug/OpEd/OpEdColumnists/AllanTacca/NRM-war--corruption-and-incompetence-have-helped-Dr-Ian/-/878694/2142464/-/fs3trbz/-/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402144734/http://www.monitor.co.ug/OpEd/OpEdColumnists/AllanTacca/NRM-war--corruption-and-incompetence-have-helped-Dr-Ian/-/878694/2142464/-/fs3trbz/-/index.html |archive-date=2 April 2015 |access-date=18 March 2015}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Olukangaga lw'amalwaliro mu Uganda|Amalwaliro mu Uganda]]
* [[:en:Makindye|Makindye]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
3xz5mvc6k54fumf1zhowb4e5j1qemom
Adison Kakuru
0
13306
52824
52073
2026-05-28T21:43:19Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52824
wikitext
text/x-wiki
'''Adison Kakuru''' [[Yuganda|Munnayuganda]] nga munnabyabufuzi, musuubuzi, mulimi, era omukugu mu by’obutonde. Ono ye yali omubaka omulonde mu Palamenti akiikirira Rukiga County mu [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]] mu [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda]] ey'omunaana. Era yakola nga ssentebe wa disitulikiti eyalondeddwa mu Disitulikiti y’e Kabale (ssentebe wa LC 5), sipiika w’olukiiko lwa disitulikiti e [[Kabale]], era mmemba ku lukiiko lwa disitulikiti y’e Kabale ng’akiikirira eggombolola y'e Rwamucucu. Ono mmemba w’ekibiina ky’ebyobufuziekya [[National Resistance Movement]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150706224502/http://www.independent.co.ug/election-watch/2644-rukiga-race-independentcandidate-gives-nrm-trouble "Rukiga race: Independent candidate gives NRM trouble"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150706224502/http://www.independent.co.ug/election-watch/2644-rukiga-race-independentcandidate-gives-nrm-trouble|date=6 July 2015}}. ''The Independent'', 23 March 2010</ref><ref>[http://allafrica.com/thread/comment/main/main/pkey/aans:post:201003260090.html Adison Kakuru Hands Over Kabale Office to Vice-Chairman]{{Dead link|date=May 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>
== Ebimukwatako ==
Kakuru yazaalibwa nga 14 Ogwokuna 1962 mu Disitulikiti y’e Kabale.<ref>[http://www.parliament.go.ug/index.php?option=com_wrapper&Itemid=37 Adison Kakuru Was Born in 14 April 1962]</ref> Yasomera ku [[Kigezi College Butobere]] ku ddaala lya O ne [[A level|A]]. Kakuru yafuna diguli esooka mu ssayansi w'[[Forestry|’ebibira]], okuva ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1990. Era alina diguli eyookubiri mu by’obutonde n’okuddukanya eby’obugagga eby’omu ttaka okuva mu yunivasite y’e Makerere. Yasomera ku kitongole ky’ensi yonna eky’ebyobulimi, e [[Wageningen]], Netherlands.<ref>[https://web.archive.org/web/20120317162411/http://www.cbcglobal.org/cbc_pages/Peoples.aspx?PId=294 Profile At Commonwealth Business Council] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120317162411/http://www.cbcglobal.org/cbc_pages/Peoples.aspx?PId=294|date=17 March 2012}}</ref>
== Emirimu gye ==
Kakuru yaliko omukungu mu kitongole ekinoonyereza mu kitongole ky’ebibira era ng’omukozi munne mu kitongole kya Gavumenti ya Uganda ekinoonyereza ku bibira ekya Agroforestry Research Network for Africa (AFRENA).
Mu kitongole kya Uganda ekya Uganda National Agricultural Research Organization, yakolako nga research officer/centre manager mu Forestry Research Institute era yakola ne ku pulojekiti endala.<ref>[http://observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=7769:rukiga-by-elecetion-kakuru-pledges-to-unite-develop-rukiga "RUKIGA BY-ELECTION: Kakuru pledges to unite, develop Rukiga"]. ''The Observer''.</ref> Yali akulira ekifo kya Kabale ki AFRENA. Era yaliko akulira ekitongole ky'ebyobugagga eby'omu ttaka ekya [[Africare]]<ref name="Rwabwogo2007">{{Cite book |last=Mugisha Odrek Rwabwogo |year=2007 |title=Uganda Districts Information Handbook |url=https://books.google.com/books?id=vQkOAQAAMAAJ |publisher=Fountain Publishers |isbn=9789970024292}}</ref> wansi wa Africare/ [[USAID]], Pulojekiti eya Title II Food for Peace eyassibwamu ssente eyitibwa Uganda Food Security Initiative.
Ng’omukugu mu by’obutonde bw’ensi, Kakuru yakolera mu kitongole kya Regional Center for Services in Surveying, Mapping and Remote Sensing, e [[Nairobi]], [[Kenya]] ; [[International Centre for Research in Agroforestry|ekitongole ky’ensi yonna ekinoonyereza ku by’obulimi]] mu Nairobi; [[International Atomic Energy Agency|ekitongole ky’ensi yonna eky’amaanyi ga atomu]] n’ekitongole [[Food and Agriculture Organization|ky’emmere n’ebyobulimi]] mu kibuga Viennab ekya [[Austria]] ; [[National Agricultural Research Organisation|ekitongole ky’eggwanga ekinoonyereza ku by’obulimi]] mu [[Kampala]], Uganda; n’ekibiina ekigatta abantu b’oku nsozi mu nsi yonna mu kibuga Paris ekya Bufalansa.
== Ebyobufuzi ==
Mu Gwokuna 1992, Kakuru yalondebwa okubeera mmemba ku lukiiko lw’eggombolola y’e Kabale, ng’akiikirira Rwamucucu. Ofiisi eno yagirimu okutuusa mu 2002, n’aweereza nga ssentebe w’akakiiko k’ebyenjigiriza mu disitulikiti n’akakiiko akakola ku by’okufulumya n’obutonde bw’ensi mu disitulikiti. Mu Gwokuna 1998, yalondebwa okubeera sipiika w’olukiiko lwa disitulikiti e Kabale, ekifo kye yalimu okutuusa mu Gwokusatu 2002, ate nga ye ssentebe w’akakiiko k’ebyobusuubuzi aka District Council.
Kakuru yafuuka ssentebe wa Disitulikiti y'e Kabale mu Gwokuna 2002,<ref>[https://web.archive.org/web/20150211051754/http://business.highbeam.com/3548/article-1G1-112996396/kakuru-compromise-candidate-rugunda "Kakuru 'Compromise' Candidate – Rugunda."], '' Africa News Service'', 6 February 2004. via Highbeam</ref> ng'awangula Francis Runumi. Yaddamu okulondebwa mu ofiisi y’emu mu 2006. Mu Gwokusatu 2010, yalekulira okwetaba mu kulonda okwokujjuza ekifo okwa federo okwaliwo mu 2010 mu Rukiga county.<ref>[https://web.archive.org/web/20150211043516/http://www.independent.co.ug/news/news-analysis/2558-mbale-fdc-win-maintains-nrm-urban-jinx "Mbale FDC win maintains NRM urban jinx"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150211043516/http://www.independent.co.ug/news/news-analysis/2558-mbale-fdc-win-maintains-nrm-urban-jinx|date=11 February 2015}}. ''The Independent''. 2 March 2010</ref>
Mu Gwokusatu 2010, Kakuru yalondebwa okubeera omukiise mu Palamenti ya Uganda ey’omunaana, ng’akiikirira Rukiga County mu Disitulikiti y’e Kabale oluvannyuma lw’okuwangula Jack Sabiiti eyeesimbawo ku lw'ekibiina kya [[Olukiiko olw'Enkyukakyuka mu Bufuzi bwa demokulasiya|Forum for Democratic Change]].<ref>[http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&task=view&id=7769&Itemid= Rukiga by-election: Kakuru pledges to unite, develop Rukiga]</ref><ref>[http://www.newvision.co.ug/D/8/12/730642 "District winners"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150211042312/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/730642|date=11 February 2015}}. ''New Vision''. 2 September 2010</ref> Bwe yali mu Palamenti, yaweereza ku kakiiko ak'enkalakkalira aka Physical Infrastructure n’akakiiko ka committee of Commissions, Statutory Authorities and Government Enterprises.
Mu kulonda kw’eggwanga okwa 2011, yawangulwa Jack Sabiiti.<ref>{{Cite web |last=joomlasupport |title=Was the election rigged? |url=https://www.observer.ug/component/content/article?id=12352:was-the-election-rigged |access-date=2020-05-30 |website=The Observer - Uganda |language=en-gb |archive-date=2023-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101035152/https://www.observer.ug/component/content/article?id=12352:was-the-election-rigged |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[Jack Sabiiti]]
* Palamenti ya Uganda
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20120313104350/http://www.sundayvision.co.ug/detail.php?mainNewsCategoryId=7&newsCategoryId=416&newsId=742589 Profile Ku mukutu gwa Newvision.co.ug]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, June 2006]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/671730/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, February 2009]
* [https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, May 2011]
* [https://web.archive.org/web/20100330010849/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/714209 Adison Kakuru akwasizza omumyuka wa ssentebe ofiisi y’e Kabale]
* [http://allafrica.com/stories/201003290513.html Sisinkana Bannabyabufuzi Baffe-Adison Kakuru]
dzozjafjre589cgrdu6idm3rqv5uisr
1964 Ugandan lost counties referendum
0
13565
52823
50663
2026-05-28T21:23:06Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52823
wikitext
text/x-wiki
[[File:Kibale_District_in_Uganda.svg|thumb|Disitulikiti y’e Kibaale ey’omulembe guno, ng’erimu essaza ly’e Buyaga ne Bugangaizi]]
<templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /> <templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /> {{Reflist}}'''Akalulu k'amasaza agabula''' mu Gwekkuminoogumu 1964 kaali kalulu k'ekitundu akategekebwa okusalawo oba "amasaza agabula" aga Buyaga ne Bugangaizi mu Uganda (leero [[Kibaale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kibaale]] ) galina okugenda mu maaso n'okubeera ekitundu ky'Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], okukyusibwa okudda mu Bwakabaka bwa Bunyoro, oba okuteekebwawo nga disitulikiti ey'enjawulo. Abalonzi ababaddemu abatuuze b’amasaza gombi mu kiseera ky’okwefuga, baakuba akalulu akasukkiridde okuzzibwa e Bunyoro.
== Ebyeemabega ==
Mu 1893–1894, colonel Omungereza (British) Henry Colvile yalumba Obwakabaka bwa Bunyoro mu kaweefube w’okukuuma n’okugaziya Uganda Protectorate eyali etandise okutandika, nga mu kusooka yalimu Obwakabaka bwa Buganda bwokka. Colvile yasuubiza Buganda ettaka lyonna eriri mu bukiikaddyo bw’omugga Kafu ng’amuddiza obuwagizi bwabwe, era oluvannyuma lw’obukuubagano amagombolola agakwatibwako ne gakyusibwa mu ngeri entuufu nga bwe kyasuubizibwa,<ref name=":0">{{Cite journal |last=Green |first=Elliott D. |date=September 2008 |title=Understanding the Limits to Ethnic Change: Lessons from Uganda's "Lost Counties" |url=https://researchonline.lse.ac.uk/id/eprint/20950/ |journal=Perspectives on Politics |volume=6 |issue=3 |pages=473–485 |doi=10.1017/s1537592708081231 |issn=1541-0986 |s2cid=59016435}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Background-to-the-Lost-Counties-crisis/688334-1473762-djb1vk/index.html|title=Background to the Lost Counties crisis|last=Adhola|first=Yoga|date=8 August 2012|work=Daily Monitor|access-date=13 June 2017|language=en-UK}}</ref> ng’okukyusibwa kukkirizibwa mu ndagaano ya Buganda (1900). Wadde nga gavumenti ya Buganda yagezaako mu bugenderevu okugatta omutuuze Banyoro,<ref name=":0" /> okuzzaawo ‘amasaza agabula’ kwali kujulira enfunda eziwera okuva mu gavumenti ya Bunyoro eri gavumenti ya Bungereza (British).<ref name=":2" />
N’olwekyo okusika omuguwa okuyinza okubaawo wakati w’Obwakabaka buno bwombi kwali kukyali kweraliikirira nnyo mu kwetegekera obwetwaze wakati mu butabanguko obw’amaanyi.<ref name=":0" /><ref name=":4">{{Cite web |last=Dumbar |first=A. R. |date=1965 |title=A History of Bunyoro-Kitara |url=https://core.ac.uk/download/pdf/19917164.pdf?repositoryId=603 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180414012123/https://core.ac.uk/download/pdf/19917164.pdf?repositoryId=603 |archive-date=14 April 2018 |access-date=17 June 2017 |publisher=Oxford University Press |pages=189–193}}</ref> Mu 1961, akakiiko ka Uganda Relationships Commission, nga kakulemberwa Earl of Munster, kaaweebwa omulimu gw’okutunula mu nsonga eno. Yaleeta ekiteeso nti akalulu k’ekikungo kateekebwe mu masaza asatu ku agakaayanirwa:<ref name=":3">{{Cite web |last=Wright |first=Ian Michael |date=30 September 1962 |title=Letter to the Institute of Current World Affairs |url=http://www.icwa.org/wp-content/uploads/2015/10/IMW-27.pdf |access-date=13 June 2017}}</ref> Buyaga ne Bugangaizi (amasaza abiri agaasigaza enkolagana ey’amaanyi mu by’obuwangwa n’amawanga ne Bunyoro) n’essaza ery’okusatu Bunyoro lye yalonda.<ref name="Commissionof1961">{{cite book |last=FitzClarence |first=Geoffrey William Richard Hugh |author-link=Geoffrey FitzClarence, 5th Earl of Munster |year=1961 |title=Report of the Uganda Relationships Commission |url=https://books.google.com/books?id=fk_RAAAAMAAJ |page=91 |quote=[Bunyoro] can claim clear majorities of her people in Buyaga and Bugangazzi, the two counties lying nearest to Lake Albert. In the other counties there is now a great majority of Baganda... We therefore recommend that there should be a referendum in the two counties where the strength of Bunyoro's claims is unquestionable, and we are inclined to suggest that it should extend to one more county to be chosen by Bunyoro... [This] would put her claims to the test in a county where the figures appear to be against her so that Bunyoro would have no grievance in future based upon unqualified success in a strictly limited referendum.}}</ref> [[Ugandan Constitutional Conference|.]] <ref name=":3" />Bunyoro yakkiriza okwetaba mu Ttabamiruka singa ensonga ya ‘amasaza agabula’ yali ku nteekateeka; era omuwandiisi w’amatwale ga Bungereza Ian Macleod bwe yawa amagezi nti akalulu akaali kateeseddwa tekuyinza kugenda mu maaso olw’obutaba na buwagizi bwa Buganda, era mu kifo ky’ekyo n’ateesa okussaawo akakiiko akalala aka Privy Councillors, ababaka ba Bunyoro ne bavaayo.<ref name=":4" />
Gavumenti ya Bunyoro teyali musanyufu nnyo olw’okulowoozebwa nti tennakulaakulana. Nga 15 Ogwekkumi, aba ''Rukurato'' (Paalamenti y’e Bunyoro) baayisa ekiteeso nti okuva mu ttumbi nga 18 Ogwekkumi baali bagenda kumala kuyisa masaza agaabula nga bwe gadda e Bunyoro, wadde nga kino tekyakola kinene mu nkola.<ref name=":4" />
Akakiiko kano, nga kakulemberwa Lord Molson, kaatuuka mu Uganda nga 8 Ogwolubereberye 1962 ne kawa lipoota eri gavumenti ya Bungereza mu Ogwokusatu 1962.<ref name=":4" /> Okufulumya ebizuuliddwa wabula kwalwawo okutuusa ng’okulonda kwa Uganda kwaggwa era ne kasembayo okufulumizibwa mu Gwokutaano.<ref name=":4" /><ref name=":3" /> teyawagira kutegeka a'kalulu olw’okutya okwongera effujjo.<ref name=":3" /> Alipoota eno yasinga kuleeta okusunguwala mu palamenti ya Buganda.<ref name=":3" />
== Entandikwa ==
Awatali kabonero konna kalaga kukkiriziganya wakati w’Obwakabaka bwa Bunyoro ne Buganda, ebiragiro by’okusenza okusembayo byalagirwa omuwandiisi w’amatwale ga Bungereza omuggya Reginald Maudling Omungereza (British) era ne biteekebwa mu bifundikwa by’Olukungaana lw’Amatwale ga Uganda olwatuula mu Marlborough House mu Gwomukaaga 1962.<ref name=":3" /><ref name="Adyanga2011">{{cite book |author=Onek C. Adyanga |date=25 May 2011 |title=Modes of British Imperial Control of Africa: A Case Study of Uganda, c.1890-1990 |url=https://books.google.com/books?id=tgMrBwAAQBAJ&pg=PA138 |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-4438-3035-5 |page=138}}</ref> Nga bwe kyamalirizibwa mu kiragiro kya Uganda (Independence) ekyavaamu, akalulu kaali kagenda kubeera mu Buyaga ne Bugangaizi amagombolola gokka.<ref name="Jørgensen1981">{{cite book |last=Jørgensen |first=Jan Jelmert |year=1981 |title=Uganda: a modern history |url=https://books.google.com/books?id=09MNAAAAQAAJ&pg=PA288 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-85664-643-0 |pages=200, 219–221}}</ref> Abalonzi bandibuuziddwa oba amagombolola gombi galina okusigala nga gali kitundu kya Buganda, okukyusibwa okudda e Bunyoro, oba okuteekebwawo nga disitulikiti ey’enjawulo. Akalulu k’ekikungo tekaasobola kubaawo nga 9 Ogwekkumi 1964 terunnatuuka (kwe kugamba okumala emyaka ebiri oluvannyuma lw’okwefuga). Mu myaka egyo ebiri, amagombolola ago gaali galina kuddukanyizibwa butereevu gavumenti eya wakati.<ref name="Jørgensen1981" /> Mu kusoma okw’okubiri okw’etteeka erifuga obwetwaze bwa Uganda, Hugh Fraser yalambika ensonga enkulu eza Gavumenti ya Bungereza
Okutegeka akalulu k’ekikungo kyakakasibwa nga bayita mu kuleeta Ebbago ly’etteeka ly’ekibiina ekiri mu buyinza ekya [[Uganda People's Congress|Uganda People’s Congress]] party (UPC) mu Gwomunaana 1964.<ref name="Jørgensen1981" /> Ebbago ly’akalulu k’ekikungo (Buyaga ne Bugangaizi) lyassaawo olunaku nga 4 Ogwekkuminoogumu 1964.<ref name="Baganchwera-Barungi2011">{{Cite book |last=Baganchwera-Barungi |year=2011 |title=Parliamentary Democracy in Uganda: The Experiment That Failed |url=https://books.google.com/books?id=1dFzIYImr3QC&pg=PA120 |publisher=AuthorHouse |isbn=978-1-4567-3591-3 |pages=119–120}}</ref> Era lyakoma ku bannansi abo bokka ababeera mu masaza mu kiseera we beefuga. Kino kyanyiiza gavumenti ya Buganda, eyali emaze 1963 n’okutandika kwa 1964 ng’etandikiddewo enteekateeka y’okusengula abantu (enteekateeka ya Ndaiga) ey’ebbeeyi ey’okunyweza omuwendo gw’Abaganda ababeera e Buyaga.<ref name="Jørgensen1981" /><ref name=":1" />
Okuleeta Ebbago lino kwakwatagana n’okusatululwa mu butongole omukago gwa UPC n’ekibiina kya [[Kabaka Yekka]] (KY) eky’abakulembeze b’obwakabaka bwa Buganda,<ref name="Jørgensen1981" /> era bammemba ba KY abawerako ne bavaayo nga beekalakaasa. Kabaka yennyini, [[Ssekabaka Mutesa II|Edward Mutesa II]], yali yaakalondebwa Palamenti ya Uganda nga Pulezidenti, era n’agaana okussa omukono ku bbago lino.<ref name="Jørgensen1981" /> N’olwekyo enteekateeka endala zakolebwa Ssaabaminisita, [[Milton Obote]], okussa omukono ku bbago lino okufuuka etteeka.<ref name=":1" /><ref name="Baganchwera-Barungi2011"/> Enteekateeka z’akalulu k’ekikungo zaali zivunaanibwa gavumenti ya Buganda ne zitawangula; okujulira okusembayo eri akakiiko k’ekiramuzi aka Privy Council e London kwali kukyalina mu kiseera ky’akalulu k’ekikungo.<ref name=":1" />
Ku lw’ebigendererwa by’akalulu kano, Amasaza gano gaayawulibwamu ebifo 72 eby’okulonda.<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/What-transpired-during-the-referendum-on-lost-counties/689844-2515202-ipx356z/index.html|title=What transpired during the referendum on lost counties|last=Lubega|first=Henry|date=9 November 2014|work=Daily Monitor|access-date=13 June 2017|language=en-UK}}<cite id="CITEREFLubega2014" class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">Lubega, Henry (9 November 2014). [http://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/What-transpired-during-the-referendum-on-lost-counties/689844-2515202-ipx356z/index.html "What transpired during the referendum on lost counties"]. ''Daily Monitor'' (in British English)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 June</span> 2017</span>.</cite><span title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.jtitle=Daily+Monitor&rft.atitle=What+transpired+during+the+referendum+on+lost+counties&rft.date=2014-11-09&rft.aulast=Lubega&rft.aufirst=Henry&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.monitor.co.ug%2FMagazines%2FPeoplePower%2FWhat-transpired-during-the-referendum-on-lost-counties%2F689844-2515202-ipx356z%2Findex.html&rfr_id=info%3Asid%2Flg.wikipedia.org%3A1964+Uganda+yafiirwa+counties+akalulu" class="Z3988" data-ve-ignore=""></span>
[[Category:CS1 British English-language sources (en-uk)]]</ref>
== Alizaati ==
Akalulu k’ekikungo kagenda mu maaso nga 4 Ogwekkuminoogumu 1964 nga bwe kyali kitegekeddwa. Ebyavaamu byagenda nnyo nga biwagira okuzza amagombolola gombi mu Bwakabaka bwa Bunyoro.<ref name="Jørgensen1981" /> E Buyaga, abalonzi 86% baayagala okuddamu okukwatagana ne Bunyoro,<ref name="peterson">{{Cite journal |last=Peterson |first=Derek R. |date=2015 |title=Violence and Political Advocacy in the Lost Counties, Western Uganda, 1930-64 |journal=The International Journal of African Historical Studies |volume=48 |issue=1 |pages=69–72 |issn=0361-7882 |jstor=44715384}}</ref> nga n’abalonzi 60%<ref>{{Cite journal |last=Hancock |first=Ian |date=1 April 1970 |title=The Buganda Crisis of 1964 |journal=African Affairs |language=en |volume=69 |issue=275 |pages=109–123 |doi=10.1093/oxfordjournals.afraf.a095989 |issn=0001-9909}}</ref> oba 70%<ref name="peterson" /> mu Bugangaizi bwe baakola. Ebbago lya Ssemateeka wa Uganda (Third Amendment) lyayanjulwa mu Palamenti ya Uganda okussa mu nkola ebyavaamu, nga Kabaka azzeemu okugaana okuliteekako omukono mu Gwolubereberye 1965.<ref name="Jørgensen1981" /> Nate, Obote yalina okuteekako omukono ne lifuuka etteeka. Ebyavaamu byali bigenda mu maaso n’okuwozesebwa (okutaawangulwa).<ref name="Jørgensen1981" />
Okufiirwa amasaza gombi kyakendeeza ku muwendo gw’abaami be ''saza'' (county) babiri, era nga kye kiva kiziyiza emikisa gy’okuyambibwa mu Buganda. Era kyakendeeza ku musingi gw’omusolo ebitundu 3–4%.<ref name="Jørgensen1981" /> Ebyava mu kalulu k’ekikungo byafuna effujjo lingi mu Buganda. Enfuga mu Buganda nga ekulemberwa ''Katikkiro'' [[Michael Kintu]], yafiirwa akalulu k’okuggya obwesige era n’alekulira nga 9 Ogwekkuminoogumu.<ref name="Jørgensen1981" /><ref name=":1" />
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://web.archive.org/web/20210424103901/https://dl.wdl.org/14264/service/14264.pdf Maapu eraga obunene bw’amasaza ga Buyaga ne Bugangaizi] (1945)
* [http://www.worldstatesmen.org/Uganda-const-1962.pdf Ebiwandiiko byonna eby'ekiragiro kya Uganda (Independence) mu lukiiko 1962]
[[Category:Buganda]]
7itgogt90k6knjegfgksz805cs1pl7d
Derrick Nsibambi
0
13759
52833
52538
2026-05-29T01:12:19Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52833
wikitext
text/x-wiki
'''Derrick Paul Nsibambi''' (yazaalibwa 19 Ogwomukaaga 1994) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] ela munna Uganda, Muzannyi wa mupiira omukugu nga azannyira mu ttiimu ya [[Kampala Capital City Authority FC|Kampala Capital City Authority]] ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga lya Uganda]] ng'omuteebi .
== Omulimu gwa kiraabu ==
Yazaalibwa Mulago, <ref name="NFT">{{NFT player|pid=68196|accessdate=28 June 2025}}</ref> Nsibambi yatandika 0murimu gwe ogwokusamba omupiira mu [[Kampala Capital City Authority FC|Kampala Capital City Authority]], <ref>{{Cite web |title=Nsibambi attributes form to hard work |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Derrick Nsibambi stands tall for KCCA FC |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |website=New Vision}}</ref> n'akola endagaano empya mu mu mwezi gwomusanvu 2017. <ref>{{Cite web |title=KCCA trio Ochan, Kirabira and Nsibambi sign new contracts |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |website=New Vision}}</ref> Mu mwezi gwoluberyeberye 2018 yategeza nti agenda kuva mu kiraabu eno, <ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=30 January 2018 |title=Nsibambi vows not to return to KCCA |url=http://kawowo.com/2018/01/30/nsibambi-vows-not-return-kcca/ |website=Kawowo Sports}}</ref> nga tannadda mu kiraabu eno . <ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=1 February 2018 |title=Nsibambi back on terms with KCCA |url=http://kawowo.com/2018/02/01/nsibambi-back-terms-kcca/ |website=Kawowo Sports}}</ref>
Mu mwezi gwomukaaga 2018 yakola endagaano ne kiraabu ya Misiri Smouha, <ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=17 June 2018 |title=Striker Nsibambi bids farewell at KCCA Football Club |url=http://kawowo.com/2018/06/17/striker-nsibambi-bids-farewell-at-kcca-football-club/ |website=Kawowo Sports}}</ref> <ref name="auto">{{Cite web |date=6 June 2018 |title=Uganda's Derrick Nsibambi joins Smouha FC |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/37555930/uganda-derrick-nsibambi-joins-smouha-fc |website=ESPN.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=8 May 2020 |title=Smouha SC's Nsimbabi credits former KCCA FC trio for career growth | Goal.com Uganda |url=https://www.goal.com/en-ug/news/smouha-scs-nsimbabi-credits-former-kcca-fc-trio-for-career-growth/1t2cblc49493d1riqgpigkv1yq |website=www.goal.com}}</ref> Yaasooka okuva mu kiraabu oluvannyuma n’addamu okugyegattako mu mwezi gwoluberyeberye 2020. <ref>{{Cite web |date=4 January 2020 |title=Nsibambi: Uganda forward returns to sign for Smouha FC | Goal.com Uganda |url=https://www.goal.com/en-ug/news/nsibambi-uganda-forward-returns-to-sign-for-smouha-fc/pm3u723or95s1b9dq7di49zgb |website=www.goal.com}}</ref> “Yalwala obulwadde bwa lumima mawuggwe (corona virus) mu mwezi Gw'omusanvu ne'gwomunaana 2020, <ref>{{Cite web |date=23 July 2020 |title=Coronavirus: 'I will be fine' – Uganda and Smouha SC forward Nsibambi | Goal.com Uganda |url=https://www.goal.com/en-ug/news/coronavirus-i-will-be-fine-uganda-and-smouha-sc-forward-nsibambi/1wexgzia8nv0p1c7uqrafjna1f |website=www.goal.com}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=5 August 2020 |title=Nsibambi recovers from COVID-19 |url=http://kawowo.com/2020/08/05/nsibambi-recovers-from-covid-19/ |website=Kawowo Sports}}</ref> Naye mu mwezi G'womwenda 2020 enkola ye ne ttiimu yagambibwa okuba "ewunyisa". <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Independent |date=14 September 2020 |title=Uganda cranes forward Derrick Nsibambi opens up on current form |url=https://www.independent.co.ug/uganda-cranes-forward-derrick-nsibambi-opens-up-on-current-form/}}</ref>
Oluvannyuma lw'okuzannyira mu Ethiopia mu Sidama Coffee ne Sebeta City, <ref>{{Cite web |date=29 September 2021 |title=Derrick Nsibambi joins new club in Ethiopia | Swift Sports Uganda |url=https://swiftsportsug.com/blog/derrick-nsibambi-joins-new-club-in-ethiopia/ |access-date=17 May 2026 |archive-date=27 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230927193013/https://swiftsportsug.com/blog/derrick-nsibambi-joins-new-club-in-ethiopia/ |url-status=dead }}</ref> Yakomawo e Uganda mu [[Uganda Revenue Authority SC|Uganda Revenue Authority]], <ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=19 November 2022 |title=Nsibambi in the spotlight as KCCA host bogey URA |url=http://kawowo.com/2022/11/19/nsibambi-in-the-spotlight-as-kcca-host-bogey-ura/ |website=Kawowo Sports}}</ref> nga tannaba kwegatta ku kiraabu ya Omani [[Al-Bashayer SC|Al-Bashayer]] mu mwezi G'woluberyeberye 2023. <ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=8 January 2023 |title=Nsibambi leaves URA after only three months |url=http://kawowo.com/2023/01/08/nsibambi-leaves-ura-after-only-three-months/ |website=Kawowo Sports}}</ref> <ref>{{Cite web |date=10 January 2023 |title=Nsibambi, Mbowa departure blurs URA's awful season |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/nsibambi-mbowa-departure-blurs-ura-s-awful-season-4081522 |website=Monitor}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Ntege |first=John Paul |date=7 January 2023 |title=Derrick Nsibambi Leaves URA, Joins New Club in Oman |url=https://www.the-sportsnation.com/2023/01/07/derrick-nsibambi-leaves-ura-joins-new-club-in-oman/ |access-date=17 May 2026 |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114163209/https://www.the-sportsnation.com/2023/01/07/derrick-nsibambi-leaves-ura-joins-new-club-in-oman/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=8 January 2023 |title=URA confirms departure of Derrick Nsibambi |url=https://upl.co.ug/ura-confirms-departure-of-derrick-nsibambi/ |website=UPL: Our League, Go For It}}</ref> Mu mwezi G'womusanvu 2023 yakola endagaano ne kiraabu ya Kenya Bandari . <ref>{{Cite web |date=21 August 2023 |title=Derrick Nsibambi completes transfer to Kenya Premier League side | Swift Sports Uganda |url=https://swiftsportsug.com/blog/derrick-nsibambi-completes-transfer-to-kenya-premier-league-side/}}</ref> <ref>{{Cite web |date=22 August 2023 |title=Bandari to rope in Ugandan marksman |url=https://www.citizen.digital/sports/bandari-to-rope-in-ugandan-marksman-n325898 |website=Citizen Digital}}</ref>
Yakomawo mu [[Kampala Capital City Authority FC|Kampala Capital City Authority]] mu mwezi G'womunaana 2024. <ref>{{Cite web |date=31 August 2024 |title=REUNITED | KCCA FC complete signing of Derrick Nsibambi - KCCA FC |url=https://www.kccafc.co.ug/reunited-kcca-fc-complete-signing-of-derrick-nsibambi/}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kironde |first=Baron |date=1 September 2024 |title=KCCA Re-signs Forward Derrick Nsibambi |url=https://sportsnation.co.ug/kcca-re-signs-forward-derrick-nsibambi/}}</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Yazannya omupiira gwe ogw'ensi yonna ogwasooka mu Uganda mu 2017., n'agizannyira mu mpaka za CECAFA Cup eza 2017 . <ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=10 December 2017 |title=CECAFA 2017: Nsibambi grabs late equalizer for nine-man Uganda Cranes against Ethiopia |url=http://kawowo.com/2017/12/10/cecafa-2017-nsibambi-grabs-late-equalizer-nine-man-uganda-cranes-ethiopia/ |website=Kawowo Sports}}</ref> Era yali omu ku bazannyi ba ttiimu mu 2018 mu mpaka z'amawanga ga Africa eza 2018 . <ref name="auto"/> Mu mwezi G'wokkuminogumu wa 2018 yalina okuva mu ttiimu y’eggwanga kuba yali talina paasipooti. <ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=9 November 2016 |title=Nsibambi lack of passport irks Micho |url=http://kawowo.com/2016/11/09/nsibambi-lack-passport-irks-micho/ |website=Kawowo Sports}}</ref>
== Ebibalo by'omulimu ==
=== Ensi yonna ===
{{Updated|matches played on 6 September 2021}}<ref name="NFT"/>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
| colspan="3" |[[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Ttiimu y'eggwanga lya Uganda]]
|-
! Omwaka
! Apps
! Goolo
|-
| 2017
| 13
| 5. 5.
|-
| 2018
| 5. 5.
| 1. 1.
|-
| 2019
| 0.
| 0.
|-
| 2020
| 2. 2.
| 0.
|-
| 2021. Omuntu w’abantu
| 2. 2.
| 0.
|-
! Okugatta
! 22.
! 6. 6.
|}
=== Ebiruubirirwa by’ensi yonna ===
: ''Obubonero n'ebivudde mu kubala ggoolo za Uganda.''
{| class="wikitable"
!Nedda.
! Olunaku olw'omweezi
! Ekifo
! Omuvuganya
! Okuteeba
! Alizaati
! Empaka
|-
| 1. 1. .
| 22 Jjulaayi 2017
| Ekisaawe kya StarTimes, [[Kampala]], Uganda
| South Sudan
| align="center" | 1–0
| align="center" | 5–1
| Okusunsulamu mu mpaka za Africa eza 2018
|-
| 2. 2. .
| 12 August 2017
| [[St. Mary's Stadium-Kitende|Ekisaawe kya St. Mary's-Kitende]], Kampala, Uganda
| Rwanda
| align="center" | 3–0
| align="center" | 3–0
| Okusunsulamu mu mpaka za Africa eza 2018
|-
| 3. 3. .
| rowspan="2" | 8 Ddesemba 2017
| rowspan="2" | Ekisaawe kya Bukhungu, Kakamega, Kenya
| rowspan="2" | South Sudan
| align="center" | 3–1
| rowspan="2" align="center" | 5–1
| rowspan="2" | Ekikopo kya CECAFA ekya 2017
|-
| 4. 4. .
| align="center" | 4–1
|-
| 5. 5. .
| 10 Ddesemba 2017
| Ekisaawe kya Bukhungu, Kakamega, Kenya
| Ethiopia
| align="center" | 1–1
| align="center" | 1–1
| Ekikopo kya CECAFA ekya 2017
|-
| 6. 6. .
| 15 Ddesemba 2017
| Ekisaawe kya Moi, Kisumu, Kenya
| Zanzibar
| align="center" | 1–1
| align="center" | 1–2
| Ekikopo kya CECAFA ekya 2017
|-
| 7. 7. .
| 14 Jjanwali 2018
| Stade de Marrakech, Marrakesh, Morocco mu ggwanga erya Buganda
| Zambia
| align="center" | 1–1
| align="center" | 1–3
| Empaka z'amawanga ga Afrika eza 2018
|}
== Ebijuliziddwa ==
ainvapnrkq5g2ujiis2oqbnejmet1fx
Apollo Kagogwe
0
13760
52827
52537
2026-05-28T22:53:24Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52827
wikitext
text/x-wiki
<big>'''Apollo Kagogwe'''</big> (Yazaalibwa nga 18 Ogwokubiri 2003) muzannyi wa mupiira mu makkati gekisawe era munna Uganda nga azannyira mu [[Maroons FC|kiraabu y'omupiira eya Maroon]] ne ttiimu ya [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda National Football Team]] . Yazannyirako ng’omuzibizi mu Wakiso Giants FC gye yeetaba mu liigi ya star times Uganda premium era n’aweebwa engule y’omuzannyi asinze mu mupiira. <ref>{{Cite web |title=Apollo Kagogwe Stats and Profile |url=https://upl.ug/player/apollo-kagogwe-wakiso-giants-fc-5/ |access-date=2025-08-02 |website=upl.ug |archive-date=2024-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304161444/https://upl.ug/player/apollo-kagogwe-wakiso-giants-fc-5/ |url-status=dead }}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=Apollo Kagogwe (Maroons) Stats - Flashscore.com |url=https://www.flashscore.com/player/kagogwe-apollo/QHbRnEdT/ |access-date=2025-07-24 |website=www.flashscore.com |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Mujuni |first=Oscar Diego |date=2024-07-05 |title=Maroons Sign Defender Apollo Kagogwe from Wakiso Giants |url=https://nbssport.co.ug/2024/07/05/maroons-sign-defender-apollo-kagogwe-from-wakiso-giants/ |access-date=2025-07-28 |website=NBS Sport |language=en-US}}</ref>
== Obutobwe ==
Kagogwe yatandika okukulaakulanya omulimu gwe ogwokusamba omupiira ku myaka emito ng'omu ku ttiimu y'eggwanga ey'abali wansi w'emyaka abiri(U-20) emanyiddwa nga Uganda Hippos. <ref name=":1"/> Yazannya nga omuzibizi wa ddyo era omuzibizi wa wakati. <ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2024-07-05 |title=Maroons sign defender Apollo Kagogwe |url=https://kawowo.com/2024/07/05/maroons-sign-defender-apollo-kagogwe/ |access-date=2025-07-31 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Kagogwe yatandika okuzannya omupiira gw’abantu abakulu (senior career) tiimu ya [[Tooro United FC|Tooro united]] mu sizoni ya 2021-22. Mu mwezi G'omunaana wa 2022, yakyuka n’agenda mu Wakiso Giants FC gye yazannyira sizoni bbiri (2022/2023 ne 2023/2024) mu kifo ky’omuzibizi. Engeri gy’azannyamu yamulerela okufuna ebirabo eiwerako"omusajja asinga okuzanya omupiira." Nga 5 omwezi G'Omusanvu 2024, Apollo yakola endagaano ne [[Maroons FC|Maroon FC]] gye yakyuka n’agenda mu kifo ky’omuzannyi wa makkati . <ref name=":0"/> <ref name=":1"/>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Kagogwe yakiikirira [[Yuganda|Uganda]] mu mpaka zabazanyi bomupiira abali wansi memya abiri( U-20 ) mu Africa cup of nations eza 2023 ezaali mu [[Egypt|Misiri]] . Yalondeddwa mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga lya Uganda]] okuzannya mu mipiira gya [[Afirika|Afrika]] gyonna egya 2024 ng gyategekebwa e [[Ghana]] . <ref name=":1"/>
== Laba ne ==
* Martin Mpuga .
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://au.soccerway.com/players/apollo-kagogwe/893968/ Apollo Kagogwe] ku [[soccerway]]
4hc7ktjum7id1y85pq9now9j6zn2n6c
Emmanuel Alex Wasswa
0
13762
52835
51366
2026-05-29T02:26:35Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52835
wikitext
text/x-wiki
'''Emmanuel Alex Wasswa''' (yazaalibwa nga 3 Ogwolubereberye 1993) Munnayuganda [[:en:Football_player|omuzannyi w'omupiira]] ow'ekikugu era azannyira mu [[:en:Midfielder|makkati]] mu [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]] mu [[:en:Uganda_Premier_League|liigi ya Uganda Premier]] ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga lya Uganda ey'omupiira]].<ref name="kawowo-join">{{Cite web |last=Kiyingi |first=Ismail Dhakaba |date=27 July 2021 |title=KCCA officially unveils midfielder Emmanuel Wasswa |url=https://kawowo.com/2021/07/27/kcca-officially-unveils-midfielder-emmanuel-wasswa/ |access-date=2 September 2025 |website=Kawowo Sports}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Mabuka |first=Dennis |date=2025-06-22 |title=Byekwaso, Muhumuza name CHAN 2024 Uganda Cranes provisional squad - Africa Top Sports |url=https://en.africatopsports.com/2025/06/22/byekwaso-muhumuza-name-chan-2024-uganda-cranes-provisional-squad/ |access-date=2025-09-02 |language=en-US}}</ref>
== Obulamu bwe n’okusoma kwe ==
Wasswa yatandika okuzannya omupiira ogw'okuvuganya ng'ali mu [[Nkumba University]] ne [[:en:Ndejje_University|Ndejje University]]<ref name="pulse-edu">{{Cite web |date=31 October 2023 |title=Express' Emmanuel Wasswa and his eventful week |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/express-emmanuel-wasswa-and-his-eventful-week-2023103117513070148 |access-date=2 September 2025 |website=Pulse Sports Uganda}}</ref> Yafuna [[:en:Master's_degree|diguli eyookubiri]] mu by’okugula ebintu n’okutambuza ebintu okuva mu yunivasite y’e Nkumba mu mwezi Ogwekkumi 2023, okulaga okwewaayo kwe n'obweyamu eri ebyenjigiriza awamu n'omulimu gwe ogw'omupiira gw'ebigere.<ref name="pulse-edu" />
== Emirimu gye mu kiraabu ==
Wasswa yazannyirako [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] mu mwaka gwa 2021 nga tannaba kwegatta [[Kampala Capital City Authority FC|ku KCCA FC]].<ref name="kawowo-join"/>
=== KCCA FC ===
Mu Gwomusanvu 2021, yakola endagaano ya myaka esatu ne [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]].<ref name="kawowo-join"/> Amangu ddala nga yaakagyegattako, yafuna obuvune bw'okwatika kw'omusuwa [[:en:Anterior_cruciate_ligament|ogw’omu maaso mu kitundu ky'ennyama ekigatta amagumba ag'omu vviivi]] mu kiseera nga sizoni tennatandika era n’alongoosebwa mu [[Eddwaaliro ly'e Nsambya|ddwaaliro e Nsambya]].<ref>{{Cite web |date=August 2021 |title=Wasswa undergoes successful surgery |url=https://www.kccafc.co.ug/emmanuel-wasswa-undergoes-successful-surgery/ |access-date=2 September 2025 |website=KCCA FC |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027035625/https://kccafc.co.ug/emmanuel-wasswa-undergoes-successful-surgery/ |url-status=dead }}</ref>
=== Okutwalibwa ku bwazike eri Express FC ===
Mu Gwomunaana omwaka gwa 2023, Wasswa yatwalibwa ku bbanja n’agenda mu [[Express FC]] mu sizoni [[:en:Uganda_Premier_League|ya Uganda Premier League]] 2023–24, ng’alina n'akakisa ak'okumuyita okudda oluvannyuma lw'oluzannya olusooka.<ref>{{Cite web |date=1 August 2023 |title=KCCA midfielder joins Express on loan |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/kcca-midfielder-joins-express-on-loan-2023080110521195973 |access-date=2 September 2025 |website=Pulse Sports Uganda}}</ref> <ref>{{Cite web |date=1 August 2023 |title=Kagawa and Wasswa sent on loan |url=https://www.kccafc.co.ug/kagawa-and-wasswa-sent-on-loan/ |access-date=2 September 2025 |website=KCCA FC}}</ref> Yazannya mu mipiira 13 egya liigi, n'ateeba ggoolo nnya n'okuwa asisiti bbiri, era oluusi n'oluusi n'abeera kapiteeni wa ttiimu. Ono era yateeba ggoolo mu mupiira ogwaggwa ne guggweera mu maliri ne [[Kilaabu ya Simba FC|UPDF FC]] ggoolo 1-1.<ref>{{Cite web |date=11 January 2024 |title=Emmanuel Wasswa returns to KCCA |url=https://sportsnation.co.ug/2024/01/11/emmanuel-wasswa-returns-to-kcca/ |access-date=2 September 2025 |website=Sports Nation Uganda}}</ref> <ref name="pulse-edu"/>
=== Okuddayo mu KCCA ===
KCCA FC yakomyawo Wasswa mu Gwolubereberye gw'omwaka gwa 2024.<ref>{{Cite web |date=10 January 2024 |title=KCCA recall Emmanuel Wasswa from Express loan |url=https://upl.co.ug/kcca-recall-emmanuel-wasswa-from-express-loan/ |access-date=2 September 2025 |website=Uganda Premier League}}</ref> Yawanika obubaka ku mukutu nga yeebaza nnyo abawagizi ba Express olw’obuwagizi bwe baamuwa mu kiseera kye yamala ku bbanja.<ref>{{Cite web |date=10 January 2024 |title=Emmanuel Wasswa pens emotional farewell as he exits Express to make KCCA return |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/emmanuel-wasswa-pens-emotional-farewell-as-he-exits-express-to-make-kcca-return-2024011017564345940 |access-date=2 September 2025 |website=Pulse Sports Uganda}}</ref>
=== Emirimu gye yakola oluvannyuma ===
Mu Gwekkumineebiri 2024, Wasswa ye yateeba ggoolo eyasalawo Express FC bwe yawangula KCCA FC ku ggoolo 1-0 mu Kampala derby.<ref>{{Cite web |date=8 December 2024 |title=Emmanuel Wasswa guides Express past KCCA |url=https://sports.mtn.co.ug/2024/12/08/emmanuel-wasswa-guides-express-past-kcca/ |access-date=2 September 2025 |website=MTN Sports}}</ref>
== Omusono gw’okuzannya ==
Azannyira nnyo mu kifo [[:en:Midfielder|Ky'omu makkati]] oba mu kuziyiza, Wasswa atenderezebwa olw'obwongo bwe n’amagezi ge ag’obukodyo, obukulembeze, n’engeri gyakola ennyo nga azannya.<ref name="pulse-edu"/>
== Obulamu bwe ==
Wasswa amanyiddwa nnyo olw’okukulembeza ebituukiddwaako mu kusoma n’afuna diguli eyookubiri mu mwaka gwa 2023 ate ng’akuuma omupiira gwe.<ref name="pulse-edu"/>
== Ebibalo by’emirimu gye ==
=== Kiraabu ===
{{Updated|2 September 2025}}
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
!Ebiro
! Kiraabu
! Liigi
! Apps
! Goolo
|-
| 2021. Omuntu w’abantu
| [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa ya Uganda]]
| [[:en:Uganda_Premier_League|Uganda Premier League]]
|
|
|-
| 2021–22
| [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]]
| [[:en:Uganda_Premier_League|Uganda Premier League]]
|
|
|-
| 2022–23
| KCCA FC
| Uganda Premier League
|
|
|-
| 2023–24
| → [[Express FC]] (ebbanja)
| Uganda Premier League
| 13
| 4. 4.
|-
| 2024–25
| KCCA FC
| Uganda Premier League
|
|
|-
! colspan="3" | Okugatta
! 13+
! 4+
|}
== Laba ne ==
* [[:en:Reagan_Mpande|Reagan Mpande, omusajja omulala]]
* [[:en:Allan_Okello|Allan Okello, omuwandiisi w’ebitabo]]
* [[:en:Denis_Omedi|Denis Omedi, omusajja omulala]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://www.kccafc.co.ug/ Omukutu omutongole ogwa KCCA FC]
* [https://upl.co.ug/ Ebifa mu liigi ya Uganda Premier]
6y24e5450yfw5h7wot4imglp75cmbjn
Joseph Kizito (omuzannyi w'omupiira)
0
13775
52843
52767
2026-05-29T06:49:55Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52843
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Joseph Nestroy Kizito''' (yazaalibwa 27 Ogwomusanvu 1982) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era ng'azannya [[ng'omuzibizi]].
Ku mutendera gw’ensi yonna, Kizito yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] emirundi 39 wakati wa 2001 ne 2011, n’ateeba ggoolo emu.
== Obuto bwe ==
Kizito yazaalibwa [[Mutukula]], Tanzania.<ref>{{Cite web |date=7 June 2015 |title=EXCLUSIVE: Nestroy Kizito on Why He is Still Fit |url=https://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |access-date=22 March 2017 |publisher=soka25east.com |archive-date=23 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323055216/http://www.soka25east.com/exclusive-nestroy-kizito-on-why-he-is-still-fit/ |url-status=dead }}</ref> Yagenda e Uganda ng'akyali muto okusoma siniya e [[Kyotera]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2022 |title=Nestory Kizito: consistent, calm, slow but sure |url=https://observer.ug/sports/nestory-kizito-consistent-calm-slow-but-sure/ |access-date=30 December 2024 |publisher=observer.ug}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Oluvannyuma lw’okumala ekiseera ne Lukuli Hearts, Kizito yagenda mu maaso n’okuzannyira [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]], n’agiyamba okuwangula engule za kyampiyoni nnya ez’omuddiring’anwa ( [[2000 Super League|2000]], [[2001]], [[2002]], ne [[2002–03]] ) n’ebikopo [[by’eggwanga]] bibiri (2000 ne 2002). Era yawangula ekikopo kya [[Kagame Interclub Cup]] mu 2003, nga tannagenda Bulaaya.
Ku ntandikwa ya 2004, ng’ali wamu ne munne [[Phillip Ssozi]], Kizito yatuuka mu Serbia ne Montenegro okwegatta ku kiraabu ya [[Srem]] eya [[Eya Liigi eyookubiri|Liigi eyookubiri]]. Omwaka gwonna yagumalayo, n’afuna okukyusibwa n’agenda mu [[Vojvodina]] eya [[Liigi esooka]] ku ntandikwa ya 2005. Ku nkomerero y’omwaka ogwo, Kizito ye yateeba ggoolo yokka ey'obuwanguzi bwe yawangula [[Red Star Belgrade]] ggoolo 1-0. Bwatyo yayamba Vojvodina okuwangula mulabe we omulundi ogwasooka mu myaka 10.<ref>{{Cite web |date=27 November 2005 |title=Poraz Zvezde u Novom Sadu |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=181272 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Olw'omutindo gwe yayolesa mu sizoni yonna eya 2005–06, Kizito yalondebwa abawagizi ba ''Vojvodina ng'omuzannyi asinze mu'' kiraabu eno. Yasigala azannyira ttiimu eno mu myaka egyaddirira, n’alabikira mu mipiira egisukka mu 100 egya liigi. Mu Gwoluberyeberye 2010, Kizito yaggyibwa ku ttiimu esooka oluvannyuma lw’okugaana okwongezaayo endagaano.<ref>{{Cite web |date=17 January 2010 |title=Kizito žrtva mobinga u Vojvodini? |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=404589 |access-date=18 October 2010 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw'okufuuka omuzannyi atalina kiraabu, Kizito yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne Partizan nga 2 Ogwomusanvu 2010.<ref>{{Cite web |date=2 July 2010 |title=Kizito potpisao za Partizan! |url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a176363/Kizito-potpisao-za-Partizan.html |access-date=30 December 2024 |publisher=mondo.rs |language=sr}}</ref> Yasooka okuzannyira ttiimu eno oluvannyuma lw'ennaku 19, n'azannya eddakiika 90 enzijjuvu mu mupiira gwe yawangula Pyunik bakyampiyoni ba Armenia ggoolo 1-0 ku bugenyi mu luzannya olwokubiri mu luzannya olwokubiri olwa UEFA Champions League 2010–11. Mu 2010–11 Serbian SuperLiga, Kizito yazannya emipiira 14, gyonna ng'agitandise, kiraabu eno w'eyawangula engule ya kyampiyoni. Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[ekikopo kya Serbia ekya 2010–11]], bw'atyo n'akungaanya ebikopo bibiri. Mu Gwekkumi 2011, Kizito yasazaamu endagaano gye yalina ne Partizan nga bombi bakkiriziganyizza.<ref>{{Cite web |date=20 October 2011 |title=Raskid ugovora Partizana i Kizita |url=https://www.b92.net/o/sport/fudbal/vesti?nav_id=551202 |access-date=22 March 2017 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda, Kizito yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] eyali yaakakuzibwa mu liigi ya Super League mu Gwomunaana 2012, n’assa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu.<ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Nestroy Kizito pens deal at SC Victoria University |url=https://kawowo.com/2012/08/16/nestroy-kizito-pens-deal-at-sc-victoria-university/ |access-date=30 December 2024 |publisher=kawowo.com}}</ref> Yatuuka n'amalayo emyaka esatu, nga tannavaayo mu Gwomusanvu 2015. Nga wayiseewo akaseera katono, Kizito yeegatta ku kiraabu ya Uganda eya [[Lweza FC|Lweza]].
== Okuzannya ku ddaala ly’ensi yonna ==
Kizito yasooka okuzannya ku ddaala ly'ensi yonna mu Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda mu 2001. Yagenda mu maaso n’azannya emipiira 39 mu Cranes mu myaka kkumi egyaddirira, n’ateeba omulundi gumu. Mu Gwokubiri 2012, Kizito yalangirira nti awummudde omupiira gw’ensi yonna.<ref>{{Cite web |date=10 February 2012 |title=Kizito quits, pledges moral support to Cranes |url=http://www.fufa.co.ug/kizito-quits-pledges-moral-support-to-cranes/ |access-date=22 March 2017 |publisher=fufa.co.ug}}</ref>
== Obulamu ku bubwe ==
Kizito muto wa muzannyi munne [[Manfred Kizito]] eyali omuzannyi wa Rwanda.<ref>{{Cite web |date=18 June 2010 |title=When football stands between brothers |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/688334-941298-bql9vfz/index.html |access-date=22 March 2017 |publisher=monitor.co.ug |archive-date=23 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323053301/http://www.monitor.co.ug/News/National/688334-941298-bql9vfz/index.html |url-status=dead }}</ref>
== Ebitiibwa ==
'''Villa'''
* [[Liigi ya Uganda Super League]] : 2000, 2001, 2002, 2002–03
* [[Ekikopo kya Uganda]] : 2000, 2002
* [[Ekikopo kya Kagame Interclub]] : 2003
'''Partizan'''
* [[SuperLiga ya Serbia]] : 2010–11
* [[Ekikopo kya Serbia]] : 2010–11
'''Yunivasite ya Victoria'''
* Ekikopo kya Uganda : 2013
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Joseph Kizito at Soccerway
* Joseph Kizito at WorldFootball.net
* Joseph Kizito at National-Football-Teams.com
8m4stq5b6v2rr90r3led334up35725j
David Bagoole
0
13787
52832
52055
2026-05-29T00:57:32Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52832
wikitext
text/x-wiki
'''David Bagoole''' (yazaalibwa Ogwokuna 4, 1998) Munnayuganda omuzannyi w'omupiira ow'ekikugu era azannya [[:en:Midfielder|ng'omuwuwuttanyi]] mu [[:en:Wakiso_Giants_FC|Wakiso Giants FC]] . Amanyiddwa nnyo olw’ebiseera by’amaze mu [[Kiraabu ya Vipers SC|Vipers SC]], emu ku kiraabu z’omupiira ez’oku ntikko mu Uganda. Bagoole ayitibwa "Tong Po" ne "The Animal," atenderezebwa nnyo olw'amanyi ge n'engeri gyakozesaamu omubiri gwe mu muzannyo, [[:en:Dribbling|okutambuza akapiira nga asala abazannyi]], n'obusobozi bwe obw'okuyisa.<ref>{{Cite web |last=Sports |first=Pulse |date=2023-06-23 |title=David Bagoole returns to Vipers |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/david-bagoole-returns-to-vipers-2023062311164123837 |access-date=2024-11-30 |website=Pulse Sports Uganda |language=en}}</ref>
== Obulamu bwe n'okusoma kwe ==
Bagoole yazaalibwa mu Gwokuna 4, 1998, e Busembatia mu [[Yuganda|Uganda]], gye yatandikira okuzannya omupiira ng’akyali muto. Omulimu gwe yagutandikira mu kiraabu y’ewaabwe, Busembatia Town Council. David Bagoole muto w’omugenzi Johnson Bagoole eyali omuzannyi wa Uganda Cranes.<ref>{{Cite web |last=Sports |first=Pulse |date=2023-07-02 |title=Tong Po Bagoole's return to Vipers secured |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/tong-po-bagooles-return-to-vipers-secured-2023070214514543256 |access-date=2024-11-30 |website=Pulse Sports Uganda |language=en}}</ref>
== Emirimu gye mu kiraabu ==
Olugendo lwa Bagoole olw'ekikugu lwatandika ne Busembatia Town Council. Oluvannyuma yazannyira mu kiraabu za Uganda eziwerako, omuli [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]], [[Police FC (Uganda) .|Police FC]], ne Baza Holdings. Mu mwaka gwa 2015, yagenda e Kenya okwegatta ku Sofapaka nga tannakola ndagaano ne La Passe e Seychelles mu mwaka gwa 2016. Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda mu mwaka gwa 2017, Bagoole yeegatta ku BUL FC oluvannyuma n’afuna akaseera katono mu OC wa DR Congo, Bukavu Dawa. Mu mwaka gwa 2019, yakola endagaano ne Busoga United, gye yazannyira okutuusa sizoni y'omwaka gwa 2019–20 lwe yaggwaako mu ngeri ey’ekikangabwa olw’ekirwadde [[:en:COVID-19_pandemic|kya COVID-19]] .<ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=2020-08-14 |title=Vipers officially unveil midfielder David Bagoole |url=https://kawowo.com/2020/08/14/vipers-officially-unveil-midfielder-david-bagoole/ |access-date=2024-11-30 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2020-08-14 |title=Busoga United: We wish Tongo Po well |url=https://thetouchlinesports.com/busoga-united-we-wish-tongo-po-well/ |access-date=2024-11-30 |website=The Touchline Sports |language=en-US}}</ref>
Nga 14 Ogwomunaana, 2020, Vipers SC yatongoza Bagoole mu butongole ng’omutendesi waayo omupya wansi w’omutendesi omukulu Fred Kajoba Kisitu. Mu mwaka gwa 2023, Bagoole yeegatta ku Wakiso Giants FC, n’agenda mu maaso n’omupiira gwe mu [[:en:Uganda_Premier_League|liigi ya Uganda Premier]] ng’omuzannyi omukulu mu kulumba.<ref>{{Cite web |last=Kule |first=Edwin Kyle |date=2023-06-22 |title=Transfers: Bagoole agrees terms to join former club |url=https://kawowo.com/2023/06/22/transfers-bagoole-agrees-terms-to-join-former-club/ |access-date=2024-11-30 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Admin |date=2020-08-14 |title=Bagoole Sets Target After Completing Vipers Move |url=https://sportsnation.co.ug/2020/08/14/bagoole-sets-target-after-completing-vipers-move/ |access-date=2024-11-30 |website=Live from ground |language=en |archive-date=2024-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201224207/https://sportsnation.co.ug/2020/08/14/bagoole-sets-target-after-completing-vipers-move/ |url-status=dead }}</ref>
== Omusono gwe mu kuzannya ==
Bagoole amanyiddwa nnyo olw’enkola ye eyamaanyi ng'azannya , ng’atera okubikka ebitundu ebinene mu kisaawe. Mulungi nnyo mu kutambuza akapiira nga asala n'okuyita mu bazannyi n'okusindika paasi entuufu mu bbanga eggere. Erinnya lye ery'ekika, "Tong Po," liraga obugumu n'obukodyo bwe mu kisaawe.<ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=2023-07-04 |title=Bagoole regrets past mistakes on return to Vipers SC |url=https://kawowo.com/2023/07/04/bagoole-regrets-past-mistakes-on-return-to-vipers-sc/ |access-date=2024-11-30 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abdusalam |first=Kigozi |date=2020-08-15 |title=Vipers Unveil Midfielder David Bagoole |url=https://chimpreports.com/vipers-unveil-midfielder-david-bagoole/ |access-date=2024-11-30 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>
== Enkaayana ==
Bagoole, muzannyi wa mu makkati, yawandiisibwa mu butongole ng’omuzannyi nga wa myaka 26, yazaalibwa mu mwaka gwa 1998, kyokka abawagizi bangi balaze okubuusabuusa okusinziira ku ndabika ye. Wadde nga waliwo okuteebereza, kigambibwa nti ebiwandiiko bye biyise mu kukeberebwa kwonna okwetaagisa mu Afirika, nga bimukakasa nti muzannyi wa myaka 26.<ref>{{Cite web |title=David Bagoole, 26? Ugandan footballer's age raises eyebrows on social media - News - Nogomania |url=https://en.nogomania.com/read/David-Bagoole-26-Ugandan-footballers-age-raises-eyebrows-on-social-media |access-date=2024-11-30 |website=en.nogomania.com |language=en}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
<references responsive="1"></references>
{{DEFAULTSORT:Bagoole, David}}
10bvxh3utlqe374lj5rtcr5p7t0kdq9
James Begisa
0
13792
52841
52765
2026-05-29T05:10:52Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52841
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''James Penza Begisa''' (yazaalibwa 27 Ogwomwenda 2002) Munnayuganda [[Muzannyi w'omupiira|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era azannya [[ng'omuzibizi]] mu [[Uganda Revenue Authority SC|URA FC]] mu [[liigi ya Uganda Premier]] ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga eya Uganda]].<ref>{{Cite web |title=James Penz Begisa Stats and Profile |url=https://upl.ug/player/james-penz-begisa-ura-fc-2/ |access-date=2025-08-20 |website=upl.ug}}</ref><ref>{{Cite web |title=BEGISA JAMES PENZA – THE TAX COLLECTORS |url=https://urafc.co.ug/players/begisa-james-penza/ |access-date=2025-08-20 |language=en-US}}</ref>
== Okuzannyira kiraabu ==
Begisa yatandika omupiira ogw’ekikugu mu [[Proline FC]] mu sizoni ya Uganda Premier League 2019–20, yazannya emipiira 21 n’ateeba ggoolo emu.<ref name="NFT">{{Cite web |title=James Begisa |url=https://www.national-football-teams.com/player/84931/James_Begisa.html |access-date=20 August 2025 |website=National Football Teams}}</ref>
Oluvannyuma yeegatta ku UPDF FC gye yazannyira sizoni bbiri wakati wa 2020 ne 2022, n’azannya emipiira gya liigi egisukka mu 30.<ref name="Kawowo2022">{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=27 July 2022 |title=Right back Begisa joins URA FC |url=https://kawowo.com/2022/07/27/right-back-begisa-joins-ura-fc/ |access-date=20 August 2025 |website=Kawowo Sports}}</ref> Bwe yali mu UPDF, yasiimibwa ng’omu ku bazibizi ba ddyo abasinga mu Uganda Premier League.<ref name="SportsNation2024">{{Cite web |date=3 June 2024 |title=Vipers, KCCA battling for James Begisa |url=https://sportsnation.co.ug/2024/06/03/vipers-kcca-battling-for-james-begisa/ |access-date=20 August 2025 |website=Sports Nation}}</ref>
Mu Gwomusanvu 2022, Begisa yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ne [[Uganda Revenue Authority SC|URA FC]], n’afuuka owookubiri okussa omukono ku ndagaano mu katale k'okukyusa abazannyi.<ref>{{Cite web |date=2024-07-03 |title=James Begisa: URA tie down roving right back |url=https://sports.mtn.co.ug/2024/07/03/james-begisa-ura-tie-down-roving-right-back/ |access-date=2025-08-20 |website=MTN Sports |language=en-US}}</ref><ref name="Kawowo2022"/><ref>{{Cite web |date=27 July 2022 |title=James Begisa: URA unveil right back |url=https://sportsnation.co.ug/2022/07/27/james-begisa-ura-unveil-right-back/ |access-date=20 August 2025 |website=Sports Nation}}</ref> Yazza obuggya endagaano ye mu Gwomukaaga 2024 wadde nga [[Kiraabu ya Vipers SC|Vipers SC]] ne [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]] zaali zimwagala.<ref>{{Cite web |date=27 June 2024 |title=James Begisa to stay at URA FC |url=https://swiftsportsug.com/2024/06/27/james-begisa-to-stay-at-ura-fc/ |access-date=20 August 2025 |website=Swift Sports Uganda}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=2024-06-04 |title=Tuesday Transfer Gossip featuring Kimera, Lutalo, Begisa, Mbabazi, Dhata |url=https://kawowo.com/2024/06/04/tuesday-transfer-gossip-featuring-kimera-lutalo-begisa-mbabazi-dhata/ |access-date=2025-08-20 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
== Okuzannyira ku ddaala ly’ensi yonna ==
Begisa yali mu ttiimu ya Uganda ey'abali wansi w'emyaka 20 eyamalira mu kyokubiri mu mpaka z'Afirika ez'abali wansi w'emyaka 20 ezaali e Mauritania mu 2021.<ref>{{Cite web |date=28 July 2022 |title=URA make talented right back their second signing |url=https://nnalubaalesports.com/ura-make-talented-right-back-their-second-signing/ |access-date=20 August 2025 |website=Nnalubaale Sports}}</ref>
Yasooka okuzannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y’eggwanga eya Uganda]] ey’abakulu mu 2021 era okuva olwo yalabikira mu mipiira esatu egy’ensi yonna.<ref name="NFT"/>
== Ebibalo by’emizannyo ==
; Kiraabu
{| class="wikitable"
!Ebiro
! Kiraabu
! Apps za liigi
! Goolo
|-
| 2019–20
| Proline (Proline) nga
| 21.
| 1. 1.
|-
| 2020–21
| UPDF
| 10.
| 1. 1.
|-
| 2021–22
| UPDF
| 27.
| 1. 1.
|-
| 2022–23
| URA
| 27.
| 2. 2.
|-
| 2023–24
| URA
| 21.
| 0.
|}
; Ku ddaala ly'ensi yonna
: Nga 30 Ogwomukaaga 2024
* Ttiimu y’abakulu: emipiira 3, ggoolo 0.<ref name="NFT"/>
== Ebitiibwa ==
'''Ttiimu ya Uganda ey'eggwanga ey'omupiira ey'abali wansi w'emyaka 20'''
* Omuwanguzi w'ekikopo kya Afrika ekya U-20: 2021<ref>{{Cite web |date=2 March 2021 |title=Uganda Hippos storm AFCON U20 final |url=https://www.cafonline.com/news-center/news/uganda-hippos-storm-afcon-u20-final |access-date=20 August 2025 |website=CAF Online}}</ref>
== Laba ne ==
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://www.national-football-teams.com/player/84931/James_Begisa.html James Begisa] National-Football-Teams.com
* [https://web.archive.org/web/20260119054329/https://upl.ug/player/james-penz-begisa-ura-fc-2/ Uganda Premier League]
* [https://urafc.co.ug/players/begisa-james-penza/ Uganda Revenue Authority FC]
6sdxj6rwwp8p5nqkx695r51rovozb25
Lwanga Charles
0
13793
52856
52172
2026-05-29T08:58:29Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52856
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Charles Lwanga''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 2000) Munnayuganda omuzannyi w'omupiira ogw'ekikugu azannyira ku ludda oluteebi mu [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] mu Uganda Premier League ne [[Ttiimu ya Uganda Yeggwanga ey'omupiira|ttiimu ya Uganda ey'eggwanga]].<ref name="upl">{{Cite web |title=Charles Lwanga - Player Profile |url=https://upl.ug/player/charles-lwanga-sc-villa-14/ |access-date=18 August 2025 |publisher=Uganda Premier League |archive-date=25 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260125022525/https://upl.ug/player/charles-lwanga-sc-villa-14/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-12-04 |title=SC Villa's Lwanga has eyes on Uganda Cranes CHAN team |url=https://swiftsportsug.com/2024/12/04/sc-villas-lwanga-has-eyes-on-uganda-cranes-chan-team/ |access-date=2025-08-18 |website=Swift Sports Uganda |language=en-US}}</ref>
== Okuzannya mu buvubuka ==
Lwanga yatandikira mu Kirinya Soccer Academy mu 2016 nga tanegatta ku [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] Juniors mu 2017. Mu liigi ya FUFA Juniors eya 2017/18, yateeba ggoolo 33 n’okukola asisiti 21 mu mipiira 35.<ref name="kcca">{{Cite web |date=14 June 2020 |title=Charles Lwanga: KCCA's Teenage Forward with Rich Figures |url=https://www.kccafc.co.ug/%EF%BB%BFcharles-lwanga-kccas-teenage-forward-with-rich-figures/ |access-date=18 August 2025 |website=KCCA FC |archive-date=25 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260125022413/https://www.kccafc.co.ug/%EF%BB%BFcharles-lwanga-kccas-teenage-forward-with-rich-figures/ |url-status=dead }}</ref>
== Okuzannyira kiraabu ==
=== SC Villa (Gyeyasookera) ===
Lwanga yalinnyisibwa eddaala n’agenda mu ttiimu ya SC Villa ey’abakulu mu 2019, n’azannya emipiira 19 n’ateeba ggoolo ssatu n’akola asisiti ssatu. Yava mu kiraabu eno mu 2020 oluvannyuma lw’okwemulugunya ku ssente ezitaamusasulwa, ng’akakiiko ka [[Ekitongole kya Federation of Uganda Football Associations|FUFA]] akavunaanyizibwa ku mbeera y’abazannyi kaasalawo nga kakkiriziganya wamu naye.<ref name="kawowo">{{Cite web |last=Luwaga |first=David |date=14 June 2020 |title=Striker Lwanga brings athleticism, urgency to the KCCA forward line |url=https://kawowo.com/2020/06/14/striker-lwanga-brings-athleticism-urgency-to-the-kcca-forward-line/ |access-date=18 August 2025 |website=Kawowo Sports}}</ref>
=== KCCA FC ===
Mu Gwomukaaga 2020, Lwanga yassa omukono ku ndagaano ya myaka ena ne [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]].<ref name="pmldaily">{{Cite web |date=14 June 2020 |title=KCCA FC confirm signing of Charles Lwanga |url=https://www.pmldaily.com/sports/2020/06/kcca-fc-confirm-signing-of-charles-lwanga.html |access-date=18 August 2025 |website=PM Daily}}</ref> Yateeba ggoolo 17 mu liigi mu mipiira 55 mu sizoni ssatu mu kiraabu eno.<ref name="pulse">{{Cite web |date=29 July 2023 |title=Reports: KCCA terminates Lwanga's contract |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/reports-kcca-terminates-lwangas-contract-2023072911491874079 |access-date=18 August 2025 |website=Pulse Sports Uganda}}</ref><ref name="kawowo"/> Mu makkati ga 2023, endagaano ye yasazibwamu nga bakkiriziganyizza.<ref name="pulse" />
=== Okuddayo mu SC Villa ===
Lwanga yaddamu okussa omukono ku ndagaano ya myaka esatu ne [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] mu Gwomunaana 2023.<ref name="mtn">{{Cite web |date=10 August 2023 |title=Charles Lwanga returns to SC Villa |url=https://sports.mtn.co.ug/2023/08/10/charles-lwanga-returns-to-sc-villa/ |access-date=18 August 2025 |website=MTN Sports}}</ref> Mu Gwokusatu 2024, yateeba ggoolo y'obuwanguzi mu Kampala Derby nga battunka ne [[Express FC]].<ref>{{Cite web |date=10 March 2024 |title=March report: Charles Lwanga guides SC Villa past Express in Kampala Derby |url=https://sports.mtn.co.ug/2024/03/10/march-report-charles-lwanga-guides-sc-villa-past-express-in-kampala-derby/ |access-date=18 August 2025 |website=MTN Sports}}</ref> Nga 1 Ogwekkuminoogumu 2024, yateeba ggoolo nnya mu mupiira Villa gwe yawangula UPDF FC ggoolo 5-0 mu [[liigi ya Uganda Premier]].<ref>{{Cite web |date=1 November 2024 |title=Lwanga nets four in Villa win on sombre day marked by referee's passing |url=https://upl.co.ug/lwanga-nets-four-in-villa-win-on-a-sombre-day-marked-by-referees-passing/ |access-date=18 August 2025 |website=Uganda Premier League}}</ref> Okuzannya kwe kwamufunira engule '''y'omuzannyi w'omwezi mu Fortebet Real Stars''' mu Gwekkuminoogumu 2024.<ref name="newvision.co.ug">{{Cite web |date=2 November 2024 |title=Charles Lwanga shines in SC Villa's 5–0 victory |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/charles-lwanga-shines-in-sc-villas-5-0-victor-NV_198894 |access-date=18 August 2025 |website=New Vision}}</ref>
== Omusono gw’okuzannya ==
Lwanga amanyiddwa nnyo olw’embiro, okulemerako, n’okukola ebintu bingi, ng’asobola okuzannya mu bifo eby’omu maaso. Nga y'akatandika okuzannya omupiira, yatuumibwa erinnya " [[Neymar]] " olw'obukodyo bwe n'obukugu bwe mu kulumba.<ref name="pulse"/>
== Ebibalo by’okuzannya ==
{| class="wikitable"
!Kiraabu
! Ebiro
! Apps za Liigi
! Goolo
|-
| SC Villa ya Uganda
| 2019–20
| 19.
| 3. 3.
|-
| KCCA FC
| 2020–23
| 55. Ebikwata ku nsonga eno
| 17.
|-
| SC Villa ya Uganda
| 2023–24
| 20.
| 5. 5.
|}
== Ebitiibwa ==
* Omuzannyi asinga mu Fortebet Real Stars: November 2024<ref name="newvision.co.ug"/><ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=2024-12-03 |title=SC Villa forward Lwanga among November's Crème de la Crème {{!}} Real Stars Awards 2024 |url=https://kawowo.com/2024/12/03/sc-villa-forward-lwanga-among-novembers-creme-de-la-creme-real-stars-awards-2024/ |access-date=2025-08-18 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
== Laba ne ==
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
o9d15b1mq3hiywm3pb7g8pokzyvyjxp
Ivan Ahimbisibwe
0
13794
52840
52764
2026-05-29T04:55:57Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52840
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ivan Ahimbisibwe''' (yazaalibwa 18 Ogwokusatu 2000) Munnayuganda [[omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era azannya ng'omuteebi mu [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]] mu [[liigi ya Uganda Premier]] ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga eya Uganda]].<ref name="nbs">{{Cite web |date=22 July 2024 |title=Big Interview: Ivan Ahimbisibwe recounts inspiring journey of life and football |url=https://nbssport.co.ug/2024/07/22/big-interview-ivan-ahimbisibwe-recounts-inspiring-journey-of-life-and-football/ |access-date=18 August 2025 |website=NBS Sport}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Kule |first=Edwin Kyle |date=2025-07-02 |title=Ivan Ahimbisibwe: KCCA names 'Hunter' as first signing |url=https://kawowo.com/2025/07/02/ivan-ahimbisibwe-kcca-names-hunter-as-first-signing/ |access-date=2025-08-18 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Ahimbisibwe makes case for a starting role |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/ahimbisibwe-makes-case-for-a-starting-role-5150236 |access-date=2025-08-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-08-08 |title=Cranes dispatch Guinea to return to full business |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/cranes-dispatch-guinea-to-return-to-full-business-5148420 |access-date=2025-08-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Ebyafaayo n’okusoma kwe ==
Ahimbisibwe yazaalibwa ku kyalo Kacence mu [[Mbarara (disitulikit)|Mbarara]] Uganda. Yasomera ku Mbarara Modern Primary School ne Uganda Martyrs Primary nga tannamaliriza O-Level ku Nyakayojo Secondary School ne A-Level ku St. Andrew's Secondary School e Rubindi. Oluvannyuma yafuna diguli mu Social Work ne Social Administration.<ref name="nbs"/>
== Okuzannyira kiraabu ==
=== Okuzannya mu buvubuka ===
Olugendo lw’omupiira yalutandikira ku Mbarara Sports Academy eddukanyizibwa Salim Branden okuva mu 2010 okutuuka mu 2015. Akademi eno era yavaamu abazannyi nga Kondok Junior, Brian Aheebwa, ne Clinton Kamugisha.<ref name="nbs"/>
=== Synergy FC ===
Ahimbisibwe yalabibwa omutendesi Brian Ssenyondo n’eyegatta ku Synergy FC, n’azannyira mu Big League ya Uganda okumala sizoni bbiri n’ekitundu. Yateeba ggoolo 18 mu sizoni ye esooka, 15 mu eyookubiri, ate 8 mu kitundu kya sizoni nga tannagenda.<ref name="nbs"/>
=== Nyamityobora FC ===
Yeegatta ku Nyamityobora FC e Mbarara ng’asoma mu yunivasite, n’ateeba ggoolo 15 mu sizoni ye eyasooka.<ref name="nbs"/>
=== UPDF FC ===
Ng’azzeemu okukwatagana n’omutendesi Brian Ssenyondo, Ahimbisibwe yegatta ku UPDF FC, n’ateeba ggoolo 22 mu sizoni bbiri. Yateeba hat-trick mu mupiira gwe ogwasooka era n’alondebwa nga MVP mu kampeyini ye eyasembyeyo mu kiraabu eno.<ref name="nbs"/>
=== URA FC ===
Mu Gwomunaana 2023, Ahimbisibwe yakola endagaano ya myaka ebiri ne [[Uganda Revenue Authority SC|URA FC]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2023 |title=URA FC officially unveil striker Ivan Ahimbisibwe |url=https://swiftsportsug.com/2023/08/24/ura-fc-have-officially-unveiled-striker-ivan-ahimbisibwe-as-their-latest-signing/ |access-date=18 August 2025 |website=Swift Sports Uganda}}</ref> Mu sizoni ya 2024–25, yateeba ggoolo 16 mu liigi, n'amalira mu ky'okusatu emabega w'omuwanguzi wa Golden Boot Allan Okello.<ref>{{Cite web |date=22 July 2024 |title=Ivan Ahimbisibwe recounts inspiring journey of life and football |url=https://nbssport.co.ug/2024/07/22/big-interview-ivan-ahimbisibwe-recounts-inspiring-journey-of-life-and-football/ |access-date=18 August 2025 |website=NBS Sport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-27 |title=Ahimbisibwe leads URA double taxation of Wakiso Giants |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/ahimbisibwe-leads-ura-double-taxation-of-wakiso-giants--4838348 |access-date=2025-08-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
=== KCCA FC ===
Nga 1 Ogwomusanvu 2025, [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]] yalangirira Ahimbisibwe nga gw'eyasooka okugula mu katale k’abazannyi, n’emugatta n’omutendesi Brian Ssenyondo.<ref>{{Cite web |date=1 July 2025 |title=Ivan Ahimbisibwe signs for KCCA |url=https://upl.co.ug/ivan-ahimbisibwe-signs-for-kcca/ |access-date=18 August 2025 |website=Uganda Premier League}}</ref><ref name=":0"/><ref>{{Cite web |last=Mabuka |first=Dennis |date=2025-07-03 |title=KCCA FC announce signing of striker Ivan Ahimbisibwe - Africa Top Sports |url=https://en.africatopsports.com/2025/07/03/kcca-fc-announce-signing-of-striker-ivan-ahimbisibwe/ |access-date=2025-08-18 |language=en-US |archive-date=2025-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250822235509/https://en.africatopsports.com/2025/07/03/kcca-fc-announce-signing-of-striker-ivan-ahimbisibwe/ |url-status=dead }}</ref>
== Okuzannnya ku ddaala ly’ensi yonna ==
== Ebitiibwa ==
=== Omuntu ssekinnomu ===
* MVP wa UPDF FC: 2022–23
* URA FC – Uganda Cup eyasinze okuteeba: 2024
== Laba ne ==
* Allan Okello
* Reagan Mpande
* Denis Omedi
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
qh3vbbstv79wcg03yweqtpv0e7a6lyi
Ibrahim Mugulusi
0
13801
52838
52760
2026-05-29T04:35:17Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52838
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ibrahim Mugulusi''' (yazaalibwa 22,Ogwekkuminoogumu 1997)<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-10-06 |title=Ibrahim Mugulusi - BUL FC |url=https://bulfc.co.ug/player/ibrahim-mugulusi/ |access-date=2025-07-23 |language=en-US}}</ref> Munnayuganda [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] era azannya mu makkati ku [[BUL Jinja FC|BUL FC]].<ref name=":0" />
== Okuzannyira kiraabu ==
Ibrahim omupiira yagutandikira mu [[Busoga United Football Club|Busoga United]] okuva mu 2017 okutuuka mu 2020 nga tanegatta ku Kampala University ne [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]].<ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=2020-08-01 |title=Transfers: Mugulusi, Madoi officially unveiled at BUL FC |url=https://kawowo.com/2020/08/01/transfers-mugulusi-madoi-officially-unveiled-at-bul-fc/ |access-date=2025-07-23 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> Oluvannyuma yakola endagaano ne BUL FC mu August 2020 n'ayongera endagaano ye mu Gwomukaaga 2024 okutuuka mu Gwomukaaga 2026.<ref>{{Cite web |last=Remmy |first=Kintu |date=2022-04-12 |title=NEWS: TWO PLAYERS SIGN CONTRACT EXTENSIONS. - BUL FC |url=https://bulfc.co.ug/news-two-players-sign-contract-extensions/ |access-date=2025-07-23 |language=en-US |archive-date=2025-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250916171906/https://bulfc.co.ug/news-two-players-sign-contract-extensions/ |url-status=dead }}</ref>
== Ebitiibwa ==
Yali mu ttiimu ya BUL FC eyatuuka ku fayinolo ya Uganda Cup mu 2021, n’emalira mu ky0kubiri mu [[Kiraabu ya Vipers SC|Vipers SC]].<ref>{{Cite web |date=2021-09-26 |title=Vipers thrash BUL in final to clinch Uganda Cup title |url=https://sports.mtn.co.ug/2021/09/26/vipers-thrash-bul-in-final-to-clinch-uganda-cup-title/ |access-date=2025-07-23 |website=MTN Sports |language=en-US}}</ref> Mu sizoni ya 2022/23 mu kikopo kya CAF Confederation Cup, yeetaba n'okuvuganya mu mupiira gwa ssemazinga ne BUL FC oluvannyuma lw'okuwangula ekikopo kya Uganda Cup.<ref>{{Cite web |date=2022-09-07 |title=CAF Confederation Cup: BUL holds Future at Kitende |url=https://sports.mtn.co.ug/2022/09/07/caf-confederation-cup-bul-holds-future-at-kitende/ |access-date=2025-07-23 |website=MTN Sports |language=en-US}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
<references />
ns63eqd4mfk4vrc5tg8uv5toxhvqsks
Najib Yiga
0
13803
52866
52275
2026-05-29T10:46:34Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52866
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Najib Yiga''' (yazaalibwa 18 Ogwekkumineebiri, 2002)<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-09-12 |title=Najib Yiga: Forward completes loan move to Kitara |url=https://sports.mtn.co.ug/2023/09/12/najib-yiga-forward-completes-loan-move-to-kitara/ |access-date=2025-07-22 |website=MTN Sports |language=en-US}}</ref> Munnayuganda [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era azannya ku lugoba oluteebi /makkati mu [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]].<ref>{{Cite web |date=2024-07-08 |title=Six new faces in SC Villa CECAFA squad |url=https://sports.mtn.co.ug/2024/07/08/six-new-faces-in-sc-villa-cecafa-squad/ |access-date=2025-07-22 |website=MTN Sports |language=en-US}}</ref> Najib Yiga, mutabani wa Abdullah Yiga ne Annet Nabukenya okuva e [[Mubende (disitulikit)|Mubende]].<ref name=":1">{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2019-04-14 |title=Profiles of the 21 players representing Uganda Cubs at CAF U17 AFCON |url=https://kawowo.com/2019/04/14/profiles-of-the-21-players-representing-uganda-cubs-at-caf-u17-afcon/ |access-date=2025-07-22 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> Yiga y'egomba [[Halid Lwaliwa]], era mu mupiira akozesa kugulu kwa kkono.<ref name=":1" /> Yawangula engule za liigi ssatu (2020, 2022, 2023) ne Uganda Cup bbiri (2021, 2023) ne Vipers.<ref name=":2">{{Cite web |date=2024-06-22 |title=Najib Yiga moves to SC Villa |url=https://swiftsportsug.com/2024/06/22/najib-yiga-moves-to-sc-villa/ |access-date=2025-07-22 |website=Swift Sports Uganda |language=en-US}}</ref>
== Okuzannyira kiraabu ==
Yiga yatandika ng’ayita mu ttiimu y’essomero lya St. Mary’s Kitende ne Vipers Junior Team,<ref>{{Cite web |last=Club |first=Vipers Sports |date=2019-05-20 |title=Vipers starlets inspire Kitende to Copa glory |url=https://viperssc.co.ug/2019/05/20/vipers-starlets-inspire-kitende-to-copa-glory/ |access-date=2025-07-22 |website=Vipers SC Official Website |language=en-GB |archive-date=2025-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250914075746/https://viperssc.co.ug/2019/05/20/vipers-starlets-inspire-kitende-to-copa-glory/ |url-status=dead }}</ref> baamuwola mu [[Kitara FC]] mu sizoni ya 2023–24 (nazannya emipiira mukaaga mu liigi) ng’akyalina endagaano ne [[Kiraabu ya Vipers SC|Vipers SC]]<ref name=":0"/> era mu Gwomukaaga 2024, y'egatta ku [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]].<ref name=":2"/>
== Okuzannyira ku ddaala ly'ensi yonna ==
'''Uganda U-17 (The Cubs):''' Yiga yakiikirira [[Yuganda|Uganda]] mu mpaka z’abavubuka.<ref>{{Cite web |last=Club |first=Vipers Sports |date=2020-11-01 |title=Vipers quintet receive Hippos U-20 call-ups |url=https://viperssc.co.ug/2020/11/01/vipers-quintet-receive-hippos-u-20-call-ups/ |access-date=2025-07-22 |website=Vipers SC Official Website |language=en-GB |archive-date=2025-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250803213640/https://viperssc.co.ug/2020/11/01/vipers-quintet-receive-hippos-u-20-call-ups/ |url-status=dead }}</ref>
'''Uganda U-20 (The Hippos):''' yalondebwa mu ttiimu ey’ekiseera ey’okusunsulamu abagenda okuzannya mu mpaka za U-20 AFCON eza 2021, oluvannyuma n’atandika n’okuzannya emipiira egy'enkizo mu mpaka za AFCON U-20 eza 2021 e [[Mauritania]].<ref>{{Cite web |last=Marsha |first=Ahmed |date=2021-02-10 |title=Uganda U20 Team off to Mauritania for AFCON Finals |url=https://www.fufa.co.ug/2021-afcon-u20-finals-uganda-hippos-departs-for-mauritania/ |access-date=2025-07-22 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref>
'''Uganda U-23 (The Kobs)''' : Yiga yavuganya mu mipiira egy’okusunsulamu mu mpaka za CECAFA U-23 Challenge Cup eza 2021, n’ateeba mu mupiira gwe bawangula [[Democratic Republic of Congo]] ggoolo 1-0 ate n’addamu mu kuwangula [[Eritrea]] ggoolo 2-1.<ref>{{Cite web |last=Abdusalam |first=Kigozi |date=2021-07-28 |title=CECAFA U23: Uganda Edge Eritrea to Finish Fifth |url=https://chimpreports.com/cecafa-u23-uganda-edge-eritrea-to-finish-fifth/ |access-date=2025-07-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
<references />
pgvelzwjj2k4mtqzjxl7dusur0m9xq5
Luwagga Kizito
0
13827
52855
52479
2026-05-29T08:56:27Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52855
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
'''Luwagga William Kizito''' (Yazaalibwa 20 Ogwekkumineebiri 1993) Munnayuganda, [[:en:Association_football|muzannyi w'omupiira omukugu]] azannya ng'[[:en:Winger_(association_football)|omuwuwuttanyi]] eyazannyirako [[:en:Wakiso_Giants_FC|Wakiso Giants]] mu Uganda.
== Omulimu gwa kiraabu ==
=== Vipers ===
Yazaalibwa mu [[:en:Wakiso_District|Disitulikiti y'e Wakiso]], Kizito yatandika okuzannya omupiira mu ttiimu y'okukyalo eya [[:en:Vipers_S.C.|Vipers S.C.]] mu 2009, ku myaka 5. Ku ntandikwa y'okuzannya omupiira ku mutendera gw'ekikugu mu Vipers mu 2010, ttiimu yawangula [[:en:Ugandan_Super_League|Ugandan Super League]] omulundi gwaayo ogusooka. Yasigala ku ttiimu eno sizoni endala bbiri.
=== Leixões ===
Mu summer wa 2012, Kizito yateeka omukono ku ndagaano n'ettiimu ya Portugal mu kibinja eky'okubiri [[:en:Leixões_S.C.|Leixões]], n'afuuka omuzannyi Munnayuganda okuzannyira mu Portugal.
Yazannya omupiira ogwasooka ne Matosinhos club nga 16 Ogwomwenda nga battunka ne [[:en:Leça_F.C.|Leça]] mu [[:en:2012–13_Taça_de_Portugal|Taça de Portugal]] oluzannya olw'okubiri. Yateeba emu ku Ggoolo ze baawanguza 4-1. Yeeyongera okuteeba mu kikopo kya [[:en:2012–13_Taça_da_Liga|Taça da Liga]] ne [[:en:2012–13_Segunda_Liga|Segunda Liga]], bwe yateeba [[:en:Vitória_F.C.|Vitória de Setúbal]] ne [[:en:S.C._Braga_B|Braga B]]. Enteebe ye yeeyongera mu mipiira egyaddako ne lwe yateeba [[:en:Associação_Naval_1º_de_Maio|Naval]] mu kikopo ky'awaka.
Enteeba ye ey'amagoolo, yasikiriza ttiimu ya [[:en:F.C._Porto|Porto]].<ref>{{cite news|url=https://www.zerozero.pt/noticia.php?id=84005|title=Kizito na mira do Dragão|trans-title=Kizito close to the dragon|work=ZeroZero|language=pt|date=12 October 2012|access-date=11 July 2013}}</ref> Kizito, oluvannyuma yafuna ekyeya ky'amagoolo bwe yateeba ggoolo bbiri zokka okuva mu Gwekkumi okutuusa ku nkomekkerero ya Sizoni.<ref>{{cite news|url=http://www.record.xl.pt/Futebol/Nacional/liga_honra//interior.aspx?content_id=815765|title=Leixões-D. Aves, 1-0: Kizito alimenta sonho|trans-title=Leixões-D. Aves, 1-0: Kizito feeds dream|work=[[Record (Portuguese newspaper)|Record]]|language=pt|date=14 April 2013|access-date=11 July 2013|archive-date=12 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130512040151/http://www.record.xl.pt/Futebol/Nacional/liga_honra/interior.aspx?content_id=815765|url-status=dead}}</ref> Newankubadde yalina ekyeya ky'amagoolo, yayamba ttiimu ye okumalira mu ky'okusatu mu liigi ku point ttano wansi wa [[:en:F.C._Arouca|Arouca]], eyamalira mu ky'okubiri n'esuumusibwa mu liigi y'okuntikko. Mu sizoni eyasooka ne Leixões, yazannya emipiira 30 n'ateeba ggoolo musanvu.
=== Covilhã ===
Nga 4 Ogusooka 2014, Kizito yeegatta ku [[:en:S.C._Covilhã|S.C. Covilhã]].<ref>{{cite news|url=https://visao.sapo.pt/kizito-reforca-sporting-da-covilha=f763660|title=Kizito reforça Sporting da Covilhã|trans-title=Kizito reinforces Sporting da Covilhã|work=Visão|language=pt|date=4 January 2014|access-date=4 January 2014}}</ref>
=== Rio Ave ===
Oluvannyuma yeegatta ku [[:en:Rio_Ave_F.C.|Rio Ave]] mu Gwomusanvu 2015.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/33363899|title=Ugandan Luwagga eager for new challenge at Portugal's Rio Ave|date=2 July 2015|work=BBC Sport|access-date=6 April 2018|language=en-GB}}</ref>
=== Shakhter Karagandy(ku bbanja) ===
Nga 13 Ogwokusatu 2019, [[:en:FC_Shakhter_Karagandy|Shakhter Karagandy]] yalangirira nga bw'efunye Kizito ku bbanja okubazannyira [[:en:2019_FC_Shakhter_Karagandy_season|sizoni ya 2019]].<ref name="Luwagga Kizito">{{cite web |date=13 March 2019 |title=КИЗИТО – В "ШАХТЕРЕ"! |url=https://shakhter.kz/main.php?mod=news&lang=rus&newsid=5507&lang=rus |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401162705/https://shakhter.kz/main.php?mod=news&lang=rus&newsid=5507&lang=rus |archive-date=1 April 2019 |access-date=1 April 2019 |website=shakhter.kz/ |publisher=FC Shakhter Karagandy |language=ru}}</ref>
=== Hapoel Kfar Saba ===
Nga 9 Ogusooka 2020 yeegatta mu [[:en:Israeli_Premier_League|liigi ya Israel]] ku ttiimu ya [[:en:Hapoel_Kfar_Saba_F.C.|Hapoel Kfar Saba]].<ref>{{Cite web |last=Ben Dor |first=Doron |date=9 January 2020 |title=החלוץ לוואגה קיזיטו חתם בהפועל כפר סבא |url=https://www.one.co.il/Article/19-20/1,1,12,33486/351227.html?ref=hp |access-date=9 January 2020 |publisher=One.co.il |language=he}}</ref>
== OKuzannyira eggwanga ==
Kizito yayitibwa Okuzannyira [[:en:Uganda_national_football_team|ttiimu ya Uganda]] mu 2012.<ref>{{cite news|url=https://www.national-football-teams.com/country/195/2012/Uganda.html|title=Uganda (2012)|work=NationalFootballTeams|access-date=11 July 2013}}</ref> Nga 4 Ogwomukaaga 2016, Kizito yateebera Uganda nga battunka ne [[:en:Botswana_national_football_team|Botswana]].<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Luwagga%5FKizito</ref> Kizito yeetaba mu [[:en:2017_Africa_Cup_of_Nations|kikopo ky'amawanga ga Africa ekya 2017]]. Oluvannyuma lw'empaka zino, eyali omutendesi wa Uganda [[:en:Milutin_Sredojević|Milutin Sredojević]] yalayira obutaddamu kukowoola Kizito kuzannyira nsi olw'empisa ensiwuufu.
== Ebibalo by’emirimu ==
{{Updated|matches played on 27 July 2019}}<ref name="nft">{{NFT|47117}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Emipiira ne Ggoolo ze yateebera ttiimu y'eggwanga n'omwaka
!Ttiimu y'eggwanga
!Omwaka
!Emipiira
!Ggoolo
|-
| rowspan="8" |[[:en:Uganda_national_football_team|Uganda]]
|2012
|2
|0
|-
|2013
|1
|0
|-
|2014
|11
|0
|-
|2015
|4
|0
|-
|2016
|10
|1
|-
|2017
|6
|0
|-
|2018
|3
|0
|-
|2019
|1
|0
|-
! colspan="2" |Omugatte
!38
!1
|}
{{Updated|match played 4 June 2016}}<ref name="nft"/>
:''Scores and results list Uganda's goal tally first, score column indicates score after each Kizito goal.''
{| class="wikitable sortable"
|+Olukalala lwa Ggoolo Kizito lwe yateebera eggwanga
! scope="col" |No.
! data-sort-type="date" scope="col" |Ennaku z'omwezi
! scope="col" |Ekifo
! scope="col" |Emipiira
! scope="col" |Omulabe
! scope="col" |Ggoolo
! scope="col" |Bwe gwaggwa
! scope="col" |Empaka
|-
| align="center" |1
|4 Ogwomukaaga 2016
|[[:en:Francistown_Stadium|Francistown Stadium]], [[:en:Francistown|Francistown]], Botswana
| align="center" |22
| [[Botswana]]
| align="center" |1–0
| align="center" |2–1
|[[:en:2017_Africa_Cup_of_Nations_qualification|2017 Africa Cup of Nations qualification]]
|}
== Ebirabo ==
'''Vipers'''
* [[:en:Ugandan_Super_League|Liigi ya Uganda ey'okuntikko]]: [[:en:2009–10_Uganda_Super_League|2009–10]]
'''BATE Borisov'''
* [[:en:Belarusian_Premier_League|Liigi ya Belarus ey'okuntikko]]: [[:en:2018_Belarusian_Premier_League|2018]]
== Ebijuliziddwa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [[:en:Luwagga_Kizito|Luwagga Kizito]] ku Soccerway
* [[:en:Luwagga_Kizito|Luwagga Kizito]] ku ForaDeJogo (tterekero)
{{Uganda squad 2017 Africa Cup of Nations}}{{Uganda squad 2019 Africa Cup of Nations}}{{DEFAULTSORT:Kizito, Luwagga}}
657e31jbpz4u07et9y508y8c81mb1ld
Arafat Kiza Usama
0
13846
52828
52588
2026-05-28T22:55:39Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52828
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Arafat Kiza Usama''' (yazaalibwa 27 Ogwomukaaga 2004) [[Munnayuganda]] [[omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era azannya [[ng'omuteebi]] mu [[Kampala Capital City Authority FC|Vipers SC]] mu [[liigi ya Uganda Premier]].<ref name=":1">{{Cite web |date=2004-06-26 |title=Kiza Arafat USAMA - KCCA FC |url=https://www.kccafc.co.ug/player/arafati-usama/ |access-date=2024-11-20 |language=en-US |archive-date=2024-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130044256/https://www.kccafc.co.ug/player/arafati-usama/ |url-status=dead }}</ref>
== Obuto bwe n’okuzannya mu buvubuka ==
Arafat Kiza Usama yazaalibwa nga 27, Ogwomukaaga 2004 mu ddwaaliro e Mbale mu maka ga Mw.Khassim Kiiza ne Ziada Mutesi. Muganda w'omukwasi wa ggoolo ya Uganda Cranes, [[Ismail Watenga]].<ref name=":0">{{Cite web |last=KIU |title=.:: Exploring the Heights of the Beautiful Game; The incredible story of KIU soccer Star, Arafat Usama {{!}} Kampala International University, Uganda |url=https://www.kiu.ac.ug/news-page.php?i=exploring-the-heights-of-the-beautiful-game-the-incredible-story-of-kiu-soccer-star-arafat-usama |access-date=2024-11-20 |website=www.kiu.ac.ug |language=en}}</ref> Olw’okwegomba ab’omu maka ge n’emikwano gye abaali bafunye mu mupiira, Usama yatandika olugendo lwe olw’omupiira ku myaka emito, ng’alaga essuubi n’ekitone oluvannyuma ebinnyonnyola omulimu gwe ogw’ekikugu. Yasooka kuzannyira Kajjansi United, ttiimu ya liigi y’ebitundu, gye yalongoosezza obukugu n’okukulaakulanya omuzannyo gwe.<ref name=":0" />
== Okuzannyira kiraabu ==
Omutindo gwa Usama ogw'ekitalo mu Masaza Cup ne Ssaza ly'e Busiro kwawuniikiriza ttiimu ez'amaanyi. Mu 2021, yagenda mu [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]], emu ku ttiimu ezisinga obunene mu [[Uganda Premier League]](UPL). Mu mwaka gwa 2023/24, Usama yalabika ng'omu ku basambi abaakola obulungi mu KCCA FC, ekyasikiriza ttiimu eziri ku ddaala ly'ensi yonna okumugoberera.<ref name=":1"/> Mu 2024, ttiimu eri mu kibinja kya Egypt Premier League [[ZED FC]] ne kiraabu y'e Moroccan [[Wydad AC]] baalaga nti baagala okukansa Usama, nga balaga nti yeeyongedde okulabika obulungi mu mupiira gwa Africa.<ref>Admin (2024). [https://swiftsportsug.com/2024/06/14/report-egyptian-premier-league-club-express-interest-in-kccas-arafat-usama/ "Egyptian Premier League club Express interest in KCCA's Arafat Usama"].</ref><ref>{{Cite web |last=Olubi |date=2024-06-16 |title=Ugandan International Usama Nears Switch to Egyptian Top-Tier Side ZED FC |url=https://thenerveafrica.com/ugandan-international-usama-nears-switch-to-egyptian-top-tier-side-zed-fc/ |access-date=2024-11-20 |website=thenerveafrica.com |language=en-US}}</ref><ref>Bbosa, Denis (2024). [https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/nextgen-battle-for-gong-bright-future--4672788 "NextGen battle for gong, bright future"]</ref><ref>{{Cite web |last=Olubi |date=2024-08-06 |title=Usama Arafat Holds Trials with Moroccan Giants Wydad AC Ahead of Possible Move |url=https://thenerveafrica.com/usama-arafat-holds-trials-with-moroccan-giants-wydad-ac-ahead-of-possible-move/ |access-date=2024-11-20 |website=thenerveafrica.com |language=en-US}}</ref>
== Okuzannyira ku ddaala ly'ensi yonna ==
Usama yazannya omupiira gwe ogwasooka ku ttiimu ya Uganda nga 13, Ogwekkumi 2023, mu mupiira gwe bazannya ne [[Mali]] . Okuva olwo, azannye emipiira ebiri egy’ensi yonna, ng’ayolesa obukugu bwe ku siteegi y’eggwanga.<ref>{{Cite web |last=Sports |first=Pulse |date=2023-10-14 |title=Usama Arafat: Ismail Watenga salutes young brother on making Uganda Cranes debut |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/usama-arafat-ismail-watenga-salutes-young-brother-on-making-uganda-cranes-debut-2023101412490413668 |access-date=2024-11-20 |website=Pulse Sports Uganda |language=en}}</ref>
== Omusono gw’okuzannya ==
Ng’omuzannyi wa wakati, Usama amanyiddwa nnyo olw’obuvumu, okulaba, n’obusobozi bw’okufuga sipiidi y’omupiira. Ebintu by’akola mu kuzibira n’okulumba bimufuula omuzannyi omwogi ku kisaawe.<ref>{{Cite web |last=Byemboijana |first=Muhamadi |date=2024-05-02 |title=Usama Arafat's Brace Leads KCCA FC to victory Over SC Villa at Namboole |url=https://softpower.ug/usama-arafats-brace-leads-kcca-fc-to-victory-over-sc-villa-at-namboole/ |access-date=2024-11-20 |website=SoftPower News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=2021-08-01 |title=Arafat Usama: KCCA officially unveils stylish playmaker |url=https://kawowo.com/2021/08/01/arafat-usama-kcca-officially-unveils-stylish-playmaker/ |access-date=2024-11-20 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
<references responsive="1"></references>
69ng707nnqjpkj2i1t4cax88gqdkp1s
Chris Akena
0
13853
52830
52714
2026-05-29T00:19:25Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52830
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Chris Pius Akena''' (yazaalibwa 18 Ogwomunaana 2002) Munnayuganda [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era azannya nga attacking midfielder oba right winger mu kiraabu ya Spain Unión Deportiva Las Zocas ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga lya Uganda]].<ref name="auto">{{Cite web |title=Chris Akena (Player) |url=https://www.national-football-teams.com/player/85384/Chris_Akena.html |website=www.national-football-teams.com}}</ref>
== Okuzannyira kiraabu ==
Akena mu buvubuka bwe omupiira yagutandikira mu Proway Sports Academy mu Uganda nga tannegatta ku [[Aspire Academy]] e Qatar mu 2016. Mu 2017, y'egatta ku [[Maroons FC|Maroons]] eya [[Uganda Premier League]] ate mu 2021 n’akola endagaano ne [[Shabab Al Ahli Club]] gye yawangulira liigi ya UAE U21 pro ne UAE youth league nga tannaba kwegatta ku UAE kiraabu y’omutendera ogwokubiri [[Al Rams Club]] mu Gwoluberyeberye 2023 n’afuuka Munnayuganda eyasooka okuzannya omupiira gwa pulofeesono mu UAE. Oluvannyuma yagenda mu maaso n’azannyira mu Bulaaya bwe yassa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu ne kiraabu ya Buyonaani ey’omutendera ogw’okusatu Megas Alexandros Agias Marinas mu sizoni ya 2023/24 oluvannyuma ne y'egatta ku [[Apollon Pontus]] nga 31 Ogwoluberyeberye, kiraabu ey’ebyafaayo mu [[Super League Greece 2]] sizoni yonna eya 2023–24.<ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=January 16, 2023 |title=Chris Pius Akena: Ugandan midfielder joins top club in United Arab Emirates |url=http://kawowo.com/2023/01/16/chris-pius-akena-ugandan-midfielder-joins-top-club-in-united-arab-emirates/ |website=Kawowo Sports}}</ref><ref>{{Cite web |title=Soccer: Chris Akena |url=https://www.soccerstand.com/player/akena-chris/MDZmJoz8/ |website=www.soccerstand.com}}</ref> Mu Gwomusanvu 2024 Akena Chris y'egatta ku [[Gor Mahia]] erina likodi ya [[liigi ya Kenya]] emirundi 21 ku ndagaano ya myaka ebiri.<ref>{{Cite web |date=3 July 2024 |title=Gor Mahia sign Ugandan offensive midfielder Akena |url=https://www.citizen.digital/sports/gor-mahia-sign-ugandan-offensive-midfielder-akena-n345161 |access-date=13 July 2024 |website=Citizen Digital |language=en-KE}}</ref> . Oluvannyuma yeegatta ku kiraabu ya Spain eya Unión Deportiva Las Zocas mu Preferente de Tenerife, wadde nga yazannya sizoni 19 ez’omuddiring’anwa mu Primera Federación.
== Okuzannyira ku ddaala ly'ensi yonna ==
Mu Gwekkumineebiri 2021, Akena yafuna okuyitibwa omulundi gwe ogw’olubereberye ku [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y’eggwanga ey’omupiira eya Uganda]] eyali egenda okuzannya emipiira ebiri egy’ensi yonna egy’okwegezaamu ne [[Gabon]] wamu ne [[Mauritania]].<ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=December 27, 2021 |title=Uncapped Akena eager for Uganda Cranes debut after surprise call-up for UAE build ups |url=http://kawowo.com/2021/12/27/uncapped-akena-eager-for-uganda-cranes-debut-after-surprise-call-up-for-uae-build-ups/ |website=Kawowo Sports}}</ref> Wabula yasooka kuzannya nga 21 Ogwoluberyeberye 2022 ne [[ttiimu y'eggwanga ey'omupiira eya Iraq]] ku kisaawe kya Al Shohada International Stadium mu kibuga [[Baghdad]].<ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=January 22, 2022 |title=Uganda Cranes fall to Iraq in Baghdad | International Build Up |url=http://kawowo.com/2022/01/22/uganda-cranes-fall-to-iraq-in-baghdad-international-build-up/ |website=Kawowo Sports}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nsereko |first=Issa |date=January 16, 2023 |title=Ugandan Cranes midfielder Akena completes move to Al Rams Football Club |url=https://nimsportuganda.com/ugandan-cranes-midfielder-akena-completes-move-to-al-rams-football-club/ |website=Nimsport Uganda}}</ref><ref>{{Cite web |title=Chris Akena (Akena C.) - Career Stats - Flashscore.com |url=https://www.flashscore.com/player/akena-chris/MDZmJoz8/ |website=www.flashscore.com}}</ref>
== Ebibalo ku ddaala ly’ensi yonna ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="3" |[[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]]
|-
! Omwaka
! Apps
! Goolo
|-
| 2022. 2022
| 2. 2.
| 0.
|-
! Okugatta
! 2. 2.
! 0.
|}
''Ebibalo bituufu okuva omupiira ogwazannyibwa nga 31 Ogwokusatu 2023'' <ref name="auto"/>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20230403050139/https://www.sportstalenthub.com/player-profiles/soccer/chris-pius-akena Sports Talent Hub | Akena Chris PIUS]
* Chris Akena
* [https://thetouchlinesports.com/pius-akena-meet-18-year-old-whose-professional-football-dream-remains-on-hold/ Pius Akena: Sisinkana omwana ow'emyaka 18 ng'ekirooto kye eky'omupiira ogw'ekikugu kisigadde nga kiyimiridde | Ebyemizannyo bya Touchline]
* [https://www.footballcritic.com/chris-akena/player-positions/474569 Ebifo bya Chris Akena]
* [https://www.sportsmole.co.uk/football/gabon/preview/preview-gabon-vs-uganda-prediction-team-news-lineups_473893.html Okusooka: Gabon ne Uganda - okulagula, amawulire ga ttiimu, ennyiriri]
* Chris Akena ku mukutu
bswlqiazp2bsrcrl8kuvppmxax1blg2
Bobosi Byaruhanga
0
13854
52829
52743
2026-05-28T23:45:33Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52829
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Bobosi Byaruhanga''' (yazaalibwa 3 Ogwekkumineebiri 2001) Munnayuganda [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era azannya mu [[makkati]] mu kiraabu ya [[Oakland Roots]] ezannyira mu [[USL Championship]] ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga lya Uganda]].
== Okuzannyira kiraabu ==
=== Vipers SC ===
Byaruhanga omupiira yagutandikira mu [[Kiraabu ya Vipers SC|Vipers]], n’agenda mu maaso n’ayita mu akademi n’awangula engule za liigi bbiri n’okuwangula ekirabo ky'omuzannyi w’omwaka mu 2021 ki Airtel FUFA Male player of the year.<ref>{{Cite web |last=Nsubuga |first=Danito |date=20 June 2022 |title=Bobosi Byaruhanga braced for Vipers exit |url=https://swiftsportsug.com/blog/bobosi-byaruhanga-braced-for-vipers-exit/ |access-date=23 February 2023 |website=swiftsportsug.com |archive-date=23 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230223220646/https://swiftsportsug.com/blog/bobosi-byaruhanga-braced-for-vipers-exit/ |url-status=dead }}</ref>
=== MFK Vyškov ===
Mu Gwomukaaga 2022, yateeberezebwa okuva mu kiraabu eno, era mu Gwomunaana 2022, yagenda mu Czech Republic, ne y'egatta ku ttiimu ya [[Vyškov]] eri mu [[Czech National Football League]].<ref>{{Cite web |date=13 September 2022 |title=Bobosi Byaruhanga exits Vipers, joins European top side |url=https://sports-bee.com/2022/09/13/bobosi-byaruhanga-exits-vipers-joins-european-top-side/ |access-date=23 February 2023 |website=sports-bee.com}}</ref>
=== Austin FC II ===
Mu Gwoluberyeberye 2023, yagenda mu ttiimu y’Amerika eya [[Austin FC II]] ku bbanja, ng’asobola okugulwa.<ref>{{Cite web |date=5 January 2023 |title=Austin FC II Announces First-Ever Player Signings |url=https://www.austinfc.com/news/austin-fc-ii-announces-first-ever-player-signings |access-date=23 February 2023 |website=austinfc.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Shero |first=Kamardin |date=8 January 2023 |title=Bobosi Byaruhanga: Former Vipers midfielder completes move to USA |url=https://thetouchlinesports.com/bobosi-byaruhanga-former-vipers-midfielder-completes-move-to-usa/ |access-date=23 February 2023 |website=thetouchlinesports.com}}</ref> Byaruhanga yali muzannyi wa mu makkati atandika mu Austin FC II bwe yawangula ekikopo kya [[MLS Next Pro Cup]] ekya 2023, ng'ekuba Columbus Crew 2 ggoolo 3-1. Mu Gwokubiri 2024, Austin FC yalangirira nti ezzeemu okuwa Byaruhanga endagaano ku bbanja ery'okubiri ery'omwaka gumu mu sizoni ya 2024.<ref>{{Cite web |date=February 27, 2024 |title=Austin FC II Re-Acquires Returning Midfielder Bobosi Byaruhanga and Signs Defender Rubén Bonachera |url=https://www.austinfc.com/austinfcii/news/austin-fc-ii-re-acquires-returning-midfielder-bobosi-byaruhanga-and-signs-defend |access-date=October 13, 2024 |publisher=Austin FC II}}</ref>
=== Oakland Roots ===
Nga 4 Ogwokusatu 2025, [[Oakland Roots]] yakakasa mu butongole okugula Byaruhanga.
== Ebibalo by’okuzannya ==
=== Kiraabu ===
{{updated|6 October 2024}}<ref name=NFT>{{NFT player|pid=82963}}</ref><ref>{{Soccerway|bobosi-byaruhanga/683026}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+Endabika ne ggoolo okusinziira ku kiraabu, sizoni n’empaka
! rowspan="2" | Kiraabu
! rowspan="2" | Ebiro
! colspan="3" | Liigi
! colspan="2" | Ekikopo ky'eggwanga
! colspan="2" | Ssemazinga wa ssemazinga
! colspan="2" | Lala
! colspan="2" | Okugatta
|-
! Okugabanya
! Apps
! Goolo
! Apps
! Goolo
! Apps
! Goolo
! Apps
! Goolo
! Apps
! Goolo
|-
| rowspan="3" | [[Kiraabu ya Vipers SC|Ensowera eziyitibwa Vipers]]
| 2019–20
| rowspan="2" | Uganda Premier League
| 14.
| 1. 1.
| 0.
| 0.
| colspan="2" | –
| 0.
| 0.
| 14.
| 1. 1.
|-
| 2020–21
| 12.
| 2. 2.
| 0.
| 0.
| colspan="2" | –
| 0.
| 0.
| 12.
| 2. 2.
|-
! colspan="2" | '''Okugatta'''
! 26.
! 3. 3.
! 0.
! 0.
! 0.
! 0.
! 0.
! 0.
! 26.
! 3. 3.
|-
| Vyškov
| 2022–23
| Omukisa národní liga
| 0.
| 0.
| 0.
| 0.
| colspan="2" | –
| 0.
| 0.
| 0.
| 0.
|-
| rowspan="2" | Austin FC II (ebbanja)
| 2023. 2023
| rowspan="2" | MLS Ekiddako Pro
| 22.
| 1. 1.
| colspan="2" | –
| colspan="2" | –
| 4 [ a ] .
| 0.
| 26.
| 1. 1.
|-
| 2024
| 25.
| 3. 3.
| 0.
| 0.
| colspan="2" | –
| 0.
| 0.
| 25.
| 3. 3.
|-
! colspan="3" | '''Omugatte gw’emirimu'''
! 72
! 7. 7.
! 0.
! 0.
! 0.
! 0.
! 4. 4.
! 0.
! 76
! 7. 7.
|}
=== Ku ddaala ly'ensi yonna ===
{{updated|matches played 11 October 2024}}<ref name=NFT/>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Ttiimu y'eggwanga
! Omwaka
! Apps
! Goolo
|-
| rowspan="4" | [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]]
| 2021. Omuntu w’abantu
| 7. 7.
| 0.
|-
| 2022. 2022
| 4. 4.
| 0.
|-
| 2023. 2023
| 5. 5.
| 0.
|-
| 2024
| 3. 3.
| 0.
|-
! colspan="2" | Okugatta
! 19.
! 0.
|}
== Ebitiibwa ==
'''Kiraabu'''
'''Austin FC II'''
* [[MLS Next Pro]] : Bannantameggwa: 2023
'''Vipers'''
* [[Uganda Premier League]] : Bannantameggwa: 2022
* [[Uganda Cup]] : Bannantameggwa: 2021
'''Eggwanga'''
'''Uganda U20'''
* [[Ekikopo kya Afrika ekya U-20]] ; Ekyokubiri: 2021
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
{{Oakland Roots SC squad}}
hpfv3ai02z7ehjccroygultcrmw288n
Godfrey Kateregga
0
13861
52818
2026-05-28T13:34:05Z
Lillylove256
10862
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1249650057|Godfrey Kateregga]]"
52818
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
'''Godfrey Kateregga''' (5 Ogwokutaano 1960 – 13 Ogwokusatu 1999) yali ssita wa [[Omupiira ogw'ebigere|mupiira]] era nga yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga]] y'omupiira.
== Emirimu gye ==
Yazaalibwa [[Mulago National Specialised Hospital|Mulago]] (ekitundu ekiriraanye [[Kampala]]), Kateregga yazannyako emipiira gya kiraabu mu ttiimu ya Tobacco FC, [[Kampala Capital City Authority FC|Kampala City Council FC]], [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] ne [[Express FC]]. Yawangula engule za Uganda nnya (2 buli emu ne KCC ne Villa)<ref>{{cite news|publisher=The Sports Nation|title=Sadiq Wassa To Godfrey Kateregga: Ssimbwa Picks Uganda’s Greatest XI|url=https://www.the-sportsnation.com/2020/08/16/sadiq-wassa-to-godfrey-kateregga-ssimbwa-picks-ugandas-greatest-xi/|date=16 August 2020}}</ref> n'awangula ekikopo kya Uganda emirundi etaano (enna ne KCC ate ogumu ne Villa).<ref name=":0">{{cite web |author=Badru Zziwa, Hassan |date=8 September 2011 |title=Flashback: Kateregga - the Superstar |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&task=view&id=14972&Itemid=80 |publisher=The Observer}}</ref><ref>{{cite news|publisher=[[Daily Monitor]]|title=Deadly left wingers you loved and loathed in equal measure|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/deadly-left-wingers-you-loved-and-loathed-in-equal-measure-1897160|date=28 June 2020}}</ref>
Kateregga yazannya emipiira egiwerako mu ttiimu y’eggwanga eya Uganda ey’abakulu.<ref name=":0" />
== Ebijuliziddwa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipidiya ==
* [[Godfrey Kateregga – FIFA]] competition record (archived)
{{DEFAULTSORT:Kateregga, Godfrey}}
c43irr2gxo3gw6wt6qwvr6wvlyt883f
Godfrey Mugisha
0
13862
52819
2026-05-28T13:49:25Z
Lillylove256
10862
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1252166569|Godfrey Mugisha]]"
52819
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>'''Mugisha Godfrey (yazaalibwa''' 23 Ogwekkumi, 1978) Munnayuganda eyali omuzannyi w'omupiira era nga yazannya nga omuzannyi wa makkati era nga striker omuwagizi. Godfrey yasinga kuzannya nga winger. Yakiikirira Uganda ku ttiimu z’eggwanga ez’abali wansi w’emyaka 16, 19, 21, ne 23, ne ku ttiimu za bakulu, Cranes.<ref>{{NFT|79160}}</ref> Yali atekeddwa kuzannyira ttiimu y’abali wansi w’emyaka 23 (emizannyo gyonna egya Afrika) e [[South Africa|South Afrika]], kyokka n’asuulibwa olw’obuvune mu kisambi. Yakola kinene nnyo okukulembera [[Kampala Capital City Authority FC|KCC FC]] okutuuka ku semi ya AfricanChampions League esoose.
Yagenda mu [[Amerika]] mu 2000 okusoma era n’afuna diguli mu by’amawulire n’okukola ebifaananyi. Yali mu ttiimu esooka mu ttabamiruka yenna mu 2002 ne 2003, MVP regional XII mu 2003, ne All-American honorable mention mu 2003. Mu mwaka gwe ogwa 2004/05, yayitibwa mu Chicago Storm tryouts, ttiimu y’omupiira ey’omunda ey’ekikugu. Mu kiseera ekyo yali anaatera okutikkirwa, n’olwekyo yali tasobola kuyingizibwa.
== Obuto bwe ==
== Emirimu gye ==
== Ebijuliziddwamu ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
== Ebijuliziddwamu wabweru wa Wikipidiya ==
* [http://www.thelondoneveningpost.com/africa/uganda-football-coaches-set-to-train-in-the-usa/ Thelondonveningpost.com]
* [https://web.archive.org/web/20140519114104/http://www.newvision.co.ug/PA/8/30/325700 Newvision.co.ug]
* [https://web.archive.org/web/20140519111844/http://coachesacrosscontinents.org/2014/04/22/buwaya-by-foot-matatu-boda-boda-and-a-boat/ Coachesacross ssemazinga.org]
{{DEFAULTSORT:Mugisha, Godfrey}}
dd4zvxous2wqo6ec3e0djfz4axlmsjd
Isaac Isinde
0
13863
52820
2026-05-28T14:07:06Z
Lillylove256
10862
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1328693445|Isaac Isinde]]"
52820
wikitext
text/x-wiki
'''Isaac Isinde''' (yazaalibwa 16 Ogwokuna 1991) Munnayuganda [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] ow'ekikugu era mu kiseera kino azannyira mu [[Busoga United Football Club|Busoga United FC]] ng'omuzibizi wa wakati.<ref>{{cite web |title=Player info: Issac Isinde |url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/isaac-isinde/66293/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228124019/https://globalsportsarchive.com/people/soccer/isaac-isinde/66293/ |archive-date=28 December 2021 |access-date=28 December 2021 |website=globalsportsarchive.com |publisher=Global Sports Archive}}</ref> Yatandika okuzannya omupiira ku Jinja Senior Secondary School, ekitongole kya Eastern Uganda Sports; gye yali omuzannyi wa bulijjo. Awangudde engule za Premier ya Ethiopia 4 ne FA Cup za Ethiopia 2 mu myaka 5 gy’amaze mu Saint George.<ref name=":0">{{cite web |last=Strack-Zimmermann |first=Benjamin |title=NFT player — National team & Club appearances: Isinde, Isaac |url=http://www.national-football-teams.com/player/36608/Isaac_Isinde.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220101093423/http://www.national-football-teams.com/player/36608/Isaac_Isinde.html |archive-date=1 January 2022 |access-date=18 November 2018 |website=national-football-teams.com |publisher=National Football Teams}}</ref><ref>'''{{cite web |title=Uganda - I. Isinde- Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/players/isaac-isinde/183431/ |accessdate=30 Aug 2014 |publisher=soccerway.com}}'''</ref>
== Ebyafaayo by’emirimu gye ==
Isaac azannye omupiira gwa kiraabu mu [[Iganga Town Council]], [[Kilaabu ya Simba FC|Simba]], [[Kilaabu ya Victors FC|Victors]] mu Uganda, Saint George mu Ethiopia, Buildcon FC e Zambia, ne TRAU FC mu Buyindi.<ref>{{cite web |title=TRAU FC: Players from A-Z |url=https://www.worldfootball.net/teams/te162293/all-players/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228122908/https://www.worldfootball.net/teams/trau-fc/10/ |archive-date=28 December 2021 |access-date=28 December 2021 |website=Worldfootball.net}}</ref>
== Buildcon FC ==
Isaac yagenda mu Buildcon FC oluvannyuma lw’endagaano ye ne St. George eya Ethiopia okuggwaako, ng'ebula ennaku ntono okutuuka ku fayinolo z’ekikopo kya Afrika gye yali mu ttiimu ya Uganda Cranes, Isaac yettaba mu mpaka ezasooka Buildcon FC nga battunka ne TP Mazembe mu kisaawe kya Levy Mwanawasa, Ndola, Isinde yafulumira ku muzibizi wa ddyo.<ref>{{Cite news|url=https://www.kawowo.com/2017/03/30/isinde-impresses-buildcon-debut-tp-mazembe/|title=Isinde debuts for Buildcon in barren draw with TP Mazembe|date=2017-03-30|work=Kawowo Sports|access-date=2018-04-06|language=en-US}}</ref> Yasooka mu liigi ya Zambia nga 8 Ogwokuna 2017 ne Real Nakonde FC era omupiira gwaggwa amaliri ga ggoolo 0-0. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2022)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Emirimu gye okumuttendera gw’ensi yonna ==
Isinde yazannya omupiira gwe ogwasooka mu nsi yonna ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y’eggwanga ey’abakulu]] nga 3 Ogwokusatu 2010 nga battunka ne Tanzania (2–3), gye yazannyira omupiira gwonna. Kati abadde muzannyi wa bulijjo mu ttiimu y’eggwanga eyateekebwawo okuva mu 2013 era ku myaka 25 yaakazannya emipiira 55 mu linnya lye.<ref name=":0" />
=== Ebiruubirirwa by’ensi yonna ===
: Scores and results list Uganda's tally first<ref name=":0" />
{| class="wikitable" style="font-size:85%;"
!Nedda
! Olunaku olw'omweezi
! Ekifo
! Omuvuganya
! Okuteeba
! Alizaati
! Empaka
|-
| 1. 1. .
| 8 Ddesemba 2011
| Ekisaawe ky'eggwanga, Dar es Salaam, [[Tanzania]]
| Tanzania
| align="center" | '''3''' –1
| align="center" | 3–1 ( aet ) .
| Ekikopo kya CECAFA ekya 2011
|-
| 2. 2. .
| 10 Ddesemba 2011
| Ekisaawe ky’eggwanga, Dar es Salaam, Tanzania
| Rwanda
| align="center" | '''1''' –1
| align="center" | 2–2 ( ekkalaamu 3–2 ) .
| Ekikopo kya CECAFA ekya 2011
|}
== Ebitiibwa ==
'''Omutukuvu George'''
* Ethiopian Premier League: 2012, 2014, 2015, 2016<ref name=":0" />
== Uganda ==
* CECAFA Cup: 2011, 2012
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipidiya ==
* Isaac Isinde at National-Football-Teams.com
{{Uganda squad 2017 Africa Cup of Nations}}
2frzyrtx2f2dhbh234mgdwb3cyt8irr
Val Kalende
0
13864
52821
2026-05-28T17:36:58Z
Halimah Nampiima
11015
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1353777845|Val Kalende]]"
52821
wikitext
text/x-wiki
'''Val Kalende''' munnakisinde kya [[:en:LGBTI|LGBTI]] okuva mu [[Yuganda|Uganda]] . Oluvannyuma lw’okuvaayo ng’omukazi [[:en:Lesbian|owekikazi]] mu 2003, yeenyigira mu kulwanirira abaagalana mu Uganda. Mu 2018, yategeeza nti takyali mukazi mukazi, nga "yakyusibwa okwagala kwa Katonda".<ref name="advocate">{{Cite web |last=Ariel Sobel |date=7 August 2018 |title=Accomplished Ugandan LGBTQ Activist Renounces Lesbianism |url=https://www.advocate.com/world/2018/8/07/accomplished-ugandan-lgbtq-activist-renounces-lesbianism-0 |website=Advocate |language=en}}
</ref> <ref name="cbn">{{Cite web |last=Emily Jones |date=21 August 2018 |title='I Am Forgiven and Forever Set Free': Global LGBT Activist Abandons Lifestyle, Surrenders to Jesus |url=https://www1.cbn.com/cbnnews/cwn/2018/august/i-am-forgiven-and-forever-set-free-global-lgbt-activist-abandons-lifestyle-surrenders-to-jesus |access-date=11 July 2022 |website=CBN |language=en}}</ref>
== Ebikwata ku bulamu bwe ==
Mu 2003, Kalende yavaayo ng’omukazi owekikazi, ekyaviirako famire ye ey’Abakristaayo okukutula enkolagana naye.<ref name="advocate" /> Ng’akyali muyizi mu yunivasite y’e Makerere mu Kampala, ye yali omu ku baatandikawo ekibiina ky’abakazi abaagalana ekyasooka mu ggwanga ekya [[:en:Freedom_&_Roam_Uganda|Freedom & Roam Uganda]] . <ref name="citizen">{{Cite web |last=Matt Bieber |date=30 November 2011 |title=An Interview with Val Kalende: LGBT Activism in Uganda |url=https://citizen.hkspublications.org/2011/11/30/an-interview-with-val-kalende-lgbt-activism-in-uganda/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616023641/https://citizen.hkspublications.org/2011/11/30/an-interview-with-val-kalende-lgbt-activism-in-uganda/ |archive-date=16 June 2022 |access-date=11 July 2022 |website=Citizen HKS Publications |language=en}}
</ref> Nga wayise wiiki nga wayise etteeka erya [[:en:The_Anti-Homosexuality_Act,_2014|The Anti-Homosexuality Act, 2014]], eryafuula ebisiyaga okubonerezebwa [[:en:Life_imprisonment|n'okusibwa obulamu bwe bwonna]], Kalende yakkiriza okubuuzibwa ebibuuzo ku by'okwegatta bye mu mboozi eyafulumira mu lupapula lw'amawulire olw'eggwanga ''olwa The Daily Monitor'' .<ref name="monitor">{{Cite web |date=16 December 2009 |title=The story of a young Ugandan gay couple |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/the-story-of-a-young-ugandan-gay-couple-1466596 |access-date=11 July 2022 |website=Monitor |language=en}}
</ref> .<ref name="huffpost">{{Cite web |last=Val Kalende |date=Aug 15, 2012 |title=Gay Ugandans: Loud and Proud |url=https://www.huffpost.com/entry/gay-ugandans-loud-and-proud_b_1785222 |access-date=11 July 2022 |website=[[HuffPost]] |language=en}}
</ref> Mu 2012, nga'mazze okukola ennyo okumala emyaka kkumi mu Uganda,mukiwandiiko kya [[Huffington post]],yalaga nga bwekyali okweyoleka nga omukazi owe'kikazi kyavaako [[:en:Verbal_abuse|okuyisibwa obubi mubigambo]], [[:en:Alienation_of_affections|okwawukanibwa]],okulekererwa nga'kyali muto,[[:en:Homelessness|no'kubeera kunguudo]] nga'kyaali mu buto bwe.<ref name="huffpost" />
[[:en:International_Gay_and_Lesbian_Human_Rights_Commission|Ekitongole kyamawanga g'ensi yonna ekivugirira eddembe lya'basiyazi]], yanoonyereza ku ngeri y’okutegekamu n’enkola eteekebwa mu nkola buli kibiina kya African LG BT, n’engeri [[:en:Non-governmental_organization|ebibiina by’obwannakyewa]] eby’ensi yonna gye biyinza okuwagira emirimu gyabyo.<ref name="huffpost" /> Yayongera okweyoleka olw’ennyonnyola ey’enjawulo eyandireese enkyukakyuka eyeetaagisa, si nnyiriri z’okutulugunyizibwa zokka, wabula n’okutandika okussa essira ku mboozi ennungi ez’okwekakasa.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/may/22/malawian-gay-couple-jailed-14-years|title=Love in the dock|date=22 May 2010|newspaper=The Guardian|language=en|access-date=11 July 2022}}</ref> (nga omulimu ogw’amangu ogwa [[Victor Mukasa]], omutandisi w’ekibiina kya Sexual Minorities Uganda (SMUG), mu ofiisi za konsula mu Amerika), ekiwandiiko ekitannaba kusiimibwa bulungi ne mu bannakyewa banne. Okusinziira ku ekyo wadde ng’ensi yonna efaayo n’okufuula abakulembeze okuvunaanyizibwa, ekyo kiteeka ekitundu ku bannansi baakyo ebinnya. Era yasuubira okunyweza enkolagana wakati wa bannakyewa n’ebibiina by’obwannakyewa ku nsonga ez’enjawulo ezikwata ku ddembe ly’obuntu.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/2014/feb/25/uganda-antigay-bill-president-yoweri-museveni|title=Uganda: how campaigners are preparing to counter the anti-gay bill|author=Anna Leach|date=25 February 2014|newspaper=The Guardian|language=en|access-date=11 July 2022}}</ref>
Mu mwezi gwomunnana 2018, ku mukutu gw’Abakristaayo ogwa Salt TV ogwa wano, Val Kalende yafulumya ekiwandiiko mu lujjudde nti takyali mukazi mukazi.<ref name="advocate" /><blockquote>Abemikwano abekisinde kya LGBT: Nasanga Obulamu, Amazima n’Ekisa. Essaala yange mufune obulamu obulungi nga bwe nnina. Mwe mwena mufuuse ensonga yange ey'okwegayirira. Nkimanyi, okuva ku bumu ku bubaka bwe nfunye okutuusa kati, nti Omwoyo Omutukuvu atandise okwogera n’emitima gyammwe. Ye mubikkulizi w’amazima gonna... Eri abasumba be nnali sikkiriziganya nabo, munsonyiwe. Eri bannabyabufuzi benalwana nabbo n’obukambwe mu lutalo lw’ebigambo, munsonnyiwe. Eri omulembe omukadde n'omutto ogw'eggwanga lino, munsonyiwe. Eri Taaata wange era omukozi, nsonyiwa. Eri nze kennyini, nsonnyiwa. Ndi mu mirembe n’omwoyo gwange kubanga nsonyiyibwa era nsumuluddwa emirembe gyonna. Zabbuli 51:17.<ref name="biblegateway">{{Cite web |title=Psalm 51:17 |url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Psalm+51%3A17&version=NIV |access-date=11 July 2022 |website=Bible Gateway |language=en}}
</ref> - Val Kalende,<ref name="cbn" /></blockquote>
== Ebijuliziddwa ==
of7bly2n10mrjhc83otddzjih2rtaf4
52822
52821
2026-05-28T17:42:37Z
Halimah Nampiima
11015
Corrections
52822
wikitext
text/x-wiki
'''Val Kalende''' munnakisinde kya [[:en:LGBTI|LGBTI]] okuva mu [[Yuganda|Uganda]] . Oluvannyuma lw’okuvaayo ng’omukazi [[:en:Lesbian|owekikazi]] mu 2003, yeenyigira mu kulwanirira abaagalana mu Uganda. Mu 2018, yategeeza nti takyali mukazi mukazi, nga "yakyusibwa okwagala kwa Katonda".<ref name="advocate">{{Cite web |last=Ariel Sobel |date=7 August 2018 |title=Accomplished Ugandan LGBTQ Activist Renounces Lesbianism |url=https://www.advocate.com/world/2018/8/07/accomplished-ugandan-lgbtq-activist-renounces-lesbianism-0 |website=Advocate |language=en}}
</ref> <ref name="cbn">{{Cite web |last=Emily Jones |date=21 August 2018 |title='I Am Forgiven and Forever Set Free': Global LGBT Activist Abandons Lifestyle, Surrenders to Jesus |url=https://www1.cbn.com/cbnnews/cwn/2018/august/i-am-forgiven-and-forever-set-free-global-lgbt-activist-abandons-lifestyle-surrenders-to-jesus |access-date=11 July 2022 |website=CBN |language=en}}</ref>
== Ebikwata ku bulamu bwe ==
Mu 2003, Kalende yavaayo ng’omukazi owekikazi, ekyaviirako famire ye ey’Abakristaayo okukutula enkolagana naye.<ref name="advocate" /> Ng’akyali muyizi mu yunivasite y’e Makerere mu Kampala, ye yali omu ku baatandikawo ekibiina ky’abakazi abaagalana ekyasooka mu ggwanga ekya [[:en:Freedom_&_Roam_Uganda|Freedom & Roam Uganda]] . <ref name="citizen">{{Cite web |last=Matt Bieber |date=30 November 2011 |title=An Interview with Val Kalende: LGBT Activism in Uganda |url=https://citizen.hkspublications.org/2011/11/30/an-interview-with-val-kalende-lgbt-activism-in-uganda/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616023641/https://citizen.hkspublications.org/2011/11/30/an-interview-with-val-kalende-lgbt-activism-in-uganda/ |archive-date=16 June 2022 |access-date=11 July 2022 |website=Citizen HKS Publications |language=en}}
</ref> Nga wayise wiiki nga wayise etteeka erya [[:en:The_Anti-Homosexuality_Act,_2014|The Anti-Homosexuality Act, 2014]], eryafuula ebisiyaga okubonerezebwa [[:en:Life_imprisonment|n'okusibwa obulamu bwe bwonna]], Kalende yakkiriza okubuuzibwa ebibuuzo ku by'okwegatta bye mu mboozi eyafulumira mu lupapula lw'amawulire olw'eggwanga ''olwa The Daily Monitor'' .<ref name="monitor">{{Cite web |date=16 December 2009 |title=The story of a young Ugandan gay couple |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/the-story-of-a-young-ugandan-gay-couple-1466596 |access-date=11 July 2022 |website=Monitor |language=en}}
</ref> .<ref name="huffpost">{{Cite web |last=Val Kalende |date=Aug 15, 2012 |title=Gay Ugandans: Loud and Proud |url=https://www.huffpost.com/entry/gay-ugandans-loud-and-proud_b_1785222 |access-date=11 July 2022 |website=[[HuffPost]] |language=en}}
</ref> Mu 2012, nga'mazze okukola ennyo okumala emyaka kkumi mu Uganda,mukiwandiiko kya Huffington post,yalaga nga bwekyali okweyoleka nga omukazi owe'kikazi kyavaako [[:en:Verbal_abuse|okuyisibwa obubi mubigambo]], [[:en:Alienation_of_affections|okwawukanibwa]],okulekererwa nga'kyali muto,[[:en:Homelessness|no'kubeera kunguudo]] nga'kyaali mu buto bwe.<ref name="huffpost" />
[[:en:International_Gay_and_Lesbian_Human_Rights_Commission|Ekitongole kyamawanga g'ensi yonna ekivugirira eddembe lya'basiyazi]], yanoonyereza ku ngeri y’okutegekamu n’enkola eteekebwa mu nkola buli kibiina kya African LG BT, n’engeri [[:en:Non-governmental_organization|ebibiina by’obwannakyewa]] eby’ensi yonna gye biyinza okuwagira emirimu gyabyo.<ref name="huffpost" /> Yayongera okweyoleka olw’ennyonnyola ey’enjawulo eyandireese enkyukakyuka eyeetaagisa, si nnyiriri z’okutulugunyizibwa zokka, wabula n’okutandika okussa essira ku mboozi ennungi ez’okwekakasa.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/may/22/malawian-gay-couple-jailed-14-years|title=Love in the dock|date=22 May 2010|newspaper=The Guardian|language=en|access-date=11 July 2022}}</ref> (nga omulimu ogw’amangu ogwa [[Victor Mukasa]], omutandisi w’ekibiina kya Sexual Minorities Uganda (SMUG), mu ofiisi za konsula mu Amerika), ekiwandiiko ekitannaba kusiimibwa bulungi ne mu bannakyewa banne. Okusinziira ku ekyo wadde ng’ensi yonna efaayo n’okufuula abakulembeze okuvunaanyizibwa, ekyo kiteeka ekitundu ku bannansi baakyo ebinnya. Era yasuubira okunyweza enkolagana wakati wa bannakyewa n’ebibiina by’obwannakyewa ku nsonga ez’enjawulo ezikwata ku ddembe ly’obuntu.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/2014/feb/25/uganda-antigay-bill-president-yoweri-museveni|title=Uganda: how campaigners are preparing to counter the anti-gay bill|author=Anna Leach|date=25 February 2014|newspaper=The Guardian|language=en|access-date=11 July 2022}}</ref>
Mu mwezi gwomunnana 2018, ku mukutu gw’Abakristaayo ogwa Salt TV ogwa wano, Val Kalende yafulumya ekiwandiiko mu lujjudde nti takyali mukazi mukazi.<ref name="advocate" /><blockquote>Abemikwano abekisinde kya LGBT: Nasanga Obulamu, Amazima n’Ekisa. Essaala yange mufune obulamu obulungi nga bwe nnina. Mwe mwena mufuuse ensonga yange ey'okwegayirira. Nkimanyi, okuva ku bumu ku bubaka bwe nfunye okutuusa kati, nti Omwoyo Omutukuvu atandise okwogera n’emitima gyammwe. Ye mubikkulizi w’amazima gonna... Eri abasumba be nnali sikkiriziganya nabo, munsonyiwe. Eri bannabyabufuzi benalwana nabbo n’obukambwe mu lutalo lw’ebigambo, munsonnyiwe. Eri omulembe omukadde n'omutto ogw'eggwanga lino, munsonyiwe. Eri Taaata wange era omukozi, nsonyiwa. Eri nze kennyini, nsonnyiwa. Ndi mu mirembe n’omwoyo gwange kubanga nsonyiyibwa era nsumuluddwa emirembe gyonna. Zabbuli 51:17.<ref name="biblegateway">{{Cite web |title=Psalm 51:17 |url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Psalm+51%3A17&version=NIV |access-date=11 July 2022 |website=Bible Gateway |language=en}}
</ref> - Val Kalende,<ref name="cbn" /></blockquote>
== Ebijuliziddwa ==
hozzfb159pdniccm62a909j1nn0psa1
52852
52822
2026-05-29T08:00:09Z
Nambogo Catharine
6408
Ntereezeza mu mpandiika #WikiGap2026inUganda
52852
wikitext
text/x-wiki
'''Val Kalende''' mulwanirizi w'eddembe ly'abantu abali mu mukwano ogw'ebikukujju mu kimanyikiddwa nga ([[:en:LGBTI|LGBTI]]) mu [[Yuganda|Uganda]] . Oluvannyuma lw’okuvaayo ng’omukazi aganza bakazi banne mu 2003, yeenyigira mu kulwanirira eddembe lya Bannayuganda abai mu mukwano ogw'eri eyo. Mu 2018, yategeeza nti takyali mukazi aganza bakazi banne, nga "yakyusibwa okwagala kwa Katonda".<ref name="advocate">{{Cite web |last=Ariel Sobel |date=7 August 2018 |title=Accomplished Ugandan LGBTQ Activist Renounces Lesbianism |url=https://www.advocate.com/world/2018/8/07/accomplished-ugandan-lgbtq-activist-renounces-lesbianism-0 |website=Advocate |language=en}}
</ref><ref name="cbn">{{Cite web |last=Emily Jones |date=21 August 2018 |title='I Am Forgiven and Forever Set Free': Global LGBT Activist Abandons Lifestyle, Surrenders to Jesus |url=https://www1.cbn.com/cbnnews/cwn/2018/august/i-am-forgiven-and-forever-set-free-global-lgbt-activist-abandons-lifestyle-surrenders-to-jesus |access-date=11 July 2022 |website=CBN |language=en}}</ref>
== Ebikwata ku bulamu bwe ==
Mu 2003, Kalende yavaayo ng’omukazi owekikazi, ekyaviirako famire ye ey’Abakristaayo okukutula enkolagana naye.<ref name="advocate" /> Ng’akyali muyizi mu yunivasite y’e Makerere mu Kampala, ye yali omu ku baatandikawo ekibiina ky’abakazi abaagalana ekyasooka mu ggwanga ekya [[:en:Freedom_&_Roam_Uganda|Freedom & Roam Uganda]] . <ref name="citizen">{{Cite web |last=Matt Bieber |date=30 November 2011 |title=An Interview with Val Kalende: LGBT Activism in Uganda |url=https://citizen.hkspublications.org/2011/11/30/an-interview-with-val-kalende-lgbt-activism-in-uganda/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616023641/https://citizen.hkspublications.org/2011/11/30/an-interview-with-val-kalende-lgbt-activism-in-uganda/ |archive-date=16 June 2022 |access-date=11 July 2022 |website=Citizen HKS Publications |language=en}}
</ref> Nga wayise wiiki nga wayise etteeka erya [[:en:The_Anti-Homosexuality_Act,_2014|The Anti-Homosexuality Act, 2014]], eryafuula ebisiyaga okubonerezebwa [[:en:Life_imprisonment|n'okusibwa obulamu bwe bwonna]], Kalende yakkiriza okubuuzibwa ebibuuzo ku by'okwegatta bye mu mboozi eyafulumira mu lupapula lw'amawulire olw'eggwanga ''olwa The Daily Monitor'' .<ref name="monitor">{{Cite web |date=16 December 2009 |title=The story of a young Ugandan gay couple |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/the-story-of-a-young-ugandan-gay-couple-1466596 |access-date=11 July 2022 |website=Monitor |language=en}}
</ref> .<ref name="huffpost">{{Cite web |last=Val Kalende |date=Aug 15, 2012 |title=Gay Ugandans: Loud and Proud |url=https://www.huffpost.com/entry/gay-ugandans-loud-and-proud_b_1785222 |access-date=11 July 2022 |website=[[HuffPost]] |language=en}}
</ref> Mu 2012, nga'mazze okukola ennyo okumala emyaka kkumi mu Uganda,mukiwandiiko kya Huffington post,yalaga nga bwekyali okweyoleka nga omukazi owe'kikazi kyavaako [[:en:Verbal_abuse|okuyisibwa obubi mubigambo]], [[:en:Alienation_of_affections|okwawukanibwa]],okulekererwa nga'kyali muto,[[:en:Homelessness|no'kubeera kunguudo]] nga'kyaali mu buto bwe.<ref name="huffpost" />
[[:en:International_Gay_and_Lesbian_Human_Rights_Commission|Ekitongole kyamawanga g'ensi yonna ekivugirira eddembe lya'basiyazi]], yanoonyereza ku ngeri y’okutegekamu n’enkola eteekebwa mu nkola buli kibiina kya African LG BT, n’engeri [[:en:Non-governmental_organization|ebibiina by’obwannakyewa]] eby’ensi yonna gye biyinza okuwagira emirimu gyabyo.<ref name="huffpost" /> Yayongera okweyoleka olw’ennyonnyola ey’enjawulo eyandireese enkyukakyuka eyeetaagisa, si nnyiriri z’okutulugunyizibwa zokka, wabula n’okutandika okussa essira ku mboozi ennungi ez’okwekakasa.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/may/22/malawian-gay-couple-jailed-14-years|title=Love in the dock|date=22 May 2010|newspaper=The Guardian|language=en|access-date=11 July 2022}}</ref> (nga omulimu ogw’amangu ogwa [[Victor Mukasa]], omutandisi w’ekibiina kya Sexual Minorities Uganda (SMUG), mu ofiisi za konsula mu Amerika), ekiwandiiko ekitannaba kusiimibwa bulungi ne mu bannakyewa banne. Okusinziira ku ekyo wadde ng’ensi yonna efaayo n’okufuula abakulembeze okuvunaanyizibwa, ekyo kiteeka ekitundu ku bannansi baakyo ebinnya. Era yasuubira okunyweza enkolagana wakati wa bannakyewa n’ebibiina by’obwannakyewa ku nsonga ez’enjawulo ezikwata ku ddembe ly’obuntu.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/2014/feb/25/uganda-antigay-bill-president-yoweri-museveni|title=Uganda: how campaigners are preparing to counter the anti-gay bill|author=Anna Leach|date=25 February 2014|newspaper=The Guardian|language=en|access-date=11 July 2022}}</ref>
Mu mwezi gwomunnana 2018, ku mukutu gw’Abakristaayo ogwa Salt TV ogwa wano, Val Kalende yafulumya ekiwandiiko mu lujjudde nti takyali mukazi mukazi.<ref name="advocate" /><blockquote>Abemikwano abekisinde kya LGBT: Nasanga Obulamu, Amazima n’Ekisa. Essaala yange mufune obulamu obulungi nga bwe nnina. Mwe mwena mufuuse ensonga yange ey'okwegayirira. Nkimanyi, okuva ku bumu ku bubaka bwe nfunye okutuusa kati, nti Omwoyo Omutukuvu atandise okwogera n’emitima gyammwe. Ye mubikkulizi w’amazima gonna... Eri abasumba be nnali sikkiriziganya nabo, munsonyiwe. Eri bannabyabufuzi benalwana nabbo n’obukambwe mu lutalo lw’ebigambo, munsonnyiwe. Eri omulembe omukadde n'omutto ogw'eggwanga lino, munsonyiwe. Eri Taaata wange era omukozi, nsonyiwa. Eri nze kennyini, nsonnyiwa. Ndi mu mirembe n’omwoyo gwange kubanga nsonyiyibwa era nsumuluddwa emirembe gyonna. Zabbuli 51:17.<ref name="biblegateway">{{Cite web |title=Psalm 51:17 |url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Psalm+51%3A17&version=NIV |access-date=11 July 2022 |website=Bible Gateway |language=en}}
</ref> - Val Kalende,<ref name="cbn" /></blockquote>
== Ebijuliziddwa ==
1s81xhcpnje07w6bv6t4wrarez9k0a0
52857
52852
2026-05-29T09:01:30Z
Nambogo Catharine
6408
Ntereezeza mu mpandiika #WikiGap2026inUganda
52857
wikitext
text/x-wiki
'''Val Kalende''' mulwanirizi w'eddembe ly'abantu abali mu mukwano ogw'ebikukujju mu kimanyikiddwa nga ([[:en:LGBTI|LGBTI]]) mu [[Yuganda|Uganda]] . Oluvannyuma lw’okuvaayo ng’omukazi aganza bakazi banne mu 2003, yeenyigira mu kulwanirira eddembe lya Bannayuganda abai mu mukwano ogw'eri eyo. Mu 2018, yategeeza nti takyali mukazi aganza bakazi banne, nga "yakyusibwa okwagala kwa Katonda".<ref name="advocate">{{Cite web |last=Ariel Sobel |date=7 August 2018 |title=Accomplished Ugandan LGBTQ Activist Renounces Lesbianism |url=https://www.advocate.com/world/2018/8/07/accomplished-ugandan-lgbtq-activist-renounces-lesbianism-0 |website=Advocate |language=en}}
</ref><ref name="cbn">{{Cite web |last=Emily Jones |date=21 August 2018 |title='I Am Forgiven and Forever Set Free': Global LGBT Activist Abandons Lifestyle, Surrenders to Jesus |url=https://www1.cbn.com/cbnnews/cwn/2018/august/i-am-forgiven-and-forever-set-free-global-lgbt-activist-abandons-lifestyle-surrenders-to-jesus |access-date=11 July 2022 |website=CBN |language=en}}</ref>
== Ebimukwatako ==
Mu 2003, Kalende yavaayo ng’omukazi aganza bakazi banne, ekyaviirako famire ye ey’Abakristaayo okukutula enkolagana naye.<ref name="advocate" /> Ng’akyali muyizi mu Ssettendekero wa Makerere mu Kampala, ye yali omu ku baatandikawo ekibiina ky’abakazi abaagalana ekyasooka mu ggwanga ekya [[:en:Freedom_&_Roam_Uganda|Freedom & Roam Uganda]].<ref name="citizen">{{Cite web |last=Matt Bieber |date=30 November 2011 |title=An Interview with Val Kalende: LGBT Activism in Uganda |url=https://citizen.hkspublications.org/2011/11/30/an-interview-with-val-kalende-lgbt-activism-in-uganda/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616023641/https://citizen.hkspublications.org/2011/11/30/an-interview-with-val-kalende-lgbt-activism-in-uganda/ |archive-date=16 June 2022 |access-date=11 July 2022 |website=Citizen HKS Publications |language=en}}
</ref> Nga wayise wiiki oluvanyuma lw'okuyisa wayise etteeka elikugira abantu okwetaba mu mukwano ogw'ebikukujju erya [[:en:The_Anti-Homosexuality_Act,_2014|The Anti-Homosexuality Act, 2014]], eryaviirako okulambika ekibonerezo ky'ebisiyaga okulangirirwa nga [[:en:Life_imprisonment|okusibwa obulamu bwe bwonna]], Kalende yakkiriza okubuuzibwa ebibuuzo ku nsonga ze ez'omukwano mu mboozi eyafulumira mu lupapula lw'amawulire olw'eggwanga olwa ''The Daily Monitor'' .<ref name="monitor">{{Cite web |date=16 December 2009 |title=The story of a young Ugandan gay couple |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/the-story-of-a-young-ugandan-gay-couple-1466596 |access-date=11 July 2022 |website=Monitor |language=en}}
</ref> Mu 2012, nga'mazze okukola ennyo okumala emyaka kkumi mu Uganda,mu kiwandiiko ekyawanikibwa mu Huffington post, yalaga obuzibu bwe yafuna oluvanyuma lw'okuvaayo ng'omukazi aganza bakazi banne nga muno mwalimu [[:en:Verbal_abuse|okuvumibwa]], [[:en:Alienation_of_affections|okwawukanya abafumbo]],okusuulibwawo ng'akyali muvubukato,n'[[:en:Homelessness|okubundabunda]] ku myaka emito.<ref name="huffpost">{{Cite web |last=Val Kalende |date=Aug 15, 2012 |title=Gay Ugandans: Loud and Proud |url=https://www.huffpost.com/entry/gay-ugandans-loud-and-proud_b_1785222 |access-date=11 July 2022 |website=[[HuffPost]] |language=en}}
</ref>
[[:en:International_Gay_and_Lesbian_Human_Rights_Commission|Ekitongole kyamawanga g'ensi yonna ekivugirira eddembe lya'basiyazi]], yanoonyereza ku ngeri y’okutegekamu n’enkola eteekebwa mu nkola buli kibiina kya African LG BT, n’engeri [[:en:Non-governmental_organization|ebibiina by’obwannakyewa]] eby’ensi yonna gye biyinza okuwagira emirimu gyabyo.<ref name="huffpost" /> Yayongera okweyoleka olw’ennyonnyola ey’enjawulo eyandireese enkyukakyuka eyeetaagisa, si nnyiriri z’okutulugunyizibwa zokka, wabula n’okutandika okussa essira ku mboozi ennungi ez’okwekakasa.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/may/22/malawian-gay-couple-jailed-14-years|title=Love in the dock|date=22 May 2010|newspaper=The Guardian|language=en|access-date=11 July 2022}}</ref> (nga omulimu ogw’amangu ogwa [[Victor Mukasa]], omutandisi w’ekibiina kya Sexual Minorities Uganda (SMUG), mu ofiisi za konsula mu Amerika), ekiwandiiko ekitannaba kusiimibwa bulungi ne mu bannakyewa banne. Okusinziira ku ekyo wadde ng’ensi yonna efaayo n’okufuula abakulembeze okuvunaanyizibwa, ekyo kiteeka ekitundu ku bannansi baakyo ebinnya. Era yasuubira okunyweza enkolagana wakati wa bannakyewa n’ebibiina by’obwannakyewa ku nsonga ez’enjawulo ezikwata ku ddembe ly’obuntu.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/2014/feb/25/uganda-antigay-bill-president-yoweri-museveni|title=Uganda: how campaigners are preparing to counter the anti-gay bill|author=Anna Leach|date=25 February 2014|newspaper=The Guardian|language=en|access-date=11 July 2022}}</ref>
Mu mwezi gwomunnana 2018, ku mukutu gw’Abakristaayo ogwa Salt TV ogwa wano, Val Kalende yafulumya ekiwandiiko mu lujjudde nti takyali mukazi mukazi.<ref name="advocate" /><blockquote>Abemikwano abekisinde kya LGBT: Nasanga Obulamu, Amazima n’Ekisa. Essaala yange mufune obulamu obulungi nga bwe nnina. Mwe mwena mufuuse ensonga yange ey'okwegayirira. Nkimanyi, okuva ku bumu ku bubaka bwe nfunye okutuusa kati, nti Omwoyo Omutukuvu atandise okwogera n’emitima gyammwe. Ye mubikkulizi w’amazima gonna... Eri abasumba be nnali sikkiriziganya nabo, munsonyiwe. Eri bannabyabufuzi benalwana nabbo n’obukambwe mu lutalo lw’ebigambo, munsonnyiwe. Eri omulembe omukadde n'omutto ogw'eggwanga lino, munsonyiwe. Eri Taaata wange era omukozi, nsonyiwa. Eri nze kennyini, nsonnyiwa. Ndi mu mirembe n’omwoyo gwange kubanga nsonyiyibwa era nsumuluddwa emirembe gyonna. Zabbuli 51:17.<ref name="biblegateway">{{Cite web |title=Psalm 51:17 |url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Psalm+51%3A17&version=NIV |access-date=11 July 2022 |website=Bible Gateway |language=en}}
</ref> - Val Kalende,<ref name="cbn" /></blockquote>
== Ebijuliziddwa ==
aey5195jt3d4kv9kod6v7wq9i6jwqsa
52858
52857
2026-05-29T09:14:50Z
Nambogo Catharine
6408
Ntereezeza mu mpandiika #WikiGap2026inUganda
52858
wikitext
text/x-wiki
'''Val Kalende''' mulwanirizi w'eddembe ly'abantu abali mu mukwano ogw'ebikukujju mu kimanyikiddwa nga ([[:en:LGBTI|LGBTI]]) mu [[Yuganda|Uganda]] . Oluvannyuma lw’okuvaayo ng’omukazi aganza bakazi banne mu 2003, yeenyigira mu kulwanirira eddembe lya Bannayuganda abai mu mukwano ogw'eri eyo. Mu 2018, yategeeza nti takyali mukazi aganza bakazi banne, nga "yakyusibwa okwagala kwa Katonda".<ref name="advocate">{{Cite web |last=Ariel Sobel |date=7 August 2018 |title=Accomplished Ugandan LGBTQ Activist Renounces Lesbianism |url=https://www.advocate.com/world/2018/8/07/accomplished-ugandan-lgbtq-activist-renounces-lesbianism-0 |website=Advocate |language=en}}
</ref><ref name="cbn">{{Cite web |last=Emily Jones |date=21 August 2018 |title='I Am Forgiven and Forever Set Free': Global LGBT Activist Abandons Lifestyle, Surrenders to Jesus |url=https://www1.cbn.com/cbnnews/cwn/2018/august/i-am-forgiven-and-forever-set-free-global-lgbt-activist-abandons-lifestyle-surrenders-to-jesus |access-date=11 July 2022 |website=CBN |language=en}}</ref>
== Ebimukwatako ==
Mu 2003, Kalende yavaayo ng’omukazi aganza bakazi banne, ekyaviirako famire ye ey’Abakristaayo okukutula enkolagana naye.<ref name="advocate" /> Ng’akyali muyizi mu Ssettendekero wa Makerere mu Kampala, ye yali omu ku baatandikawo ekibiina ky’abakazi abaagalana ekyasooka mu ggwanga ekya [[:en:Freedom_&_Roam_Uganda|Freedom & Roam Uganda]].<ref name="citizen">{{Cite web |last=Matt Bieber |date=30 November 2011 |title=An Interview with Val Kalende: LGBT Activism in Uganda |url=https://citizen.hkspublications.org/2011/11/30/an-interview-with-val-kalende-lgbt-activism-in-uganda/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616023641/https://citizen.hkspublications.org/2011/11/30/an-interview-with-val-kalende-lgbt-activism-in-uganda/ |archive-date=16 June 2022 |access-date=11 July 2022 |website=Citizen HKS Publications |language=en}}
</ref> Nga wayise wiiki oluvanyuma lw'okuyisa wayise etteeka elikugira abantu okwetaba mu mukwano ogw'ebikukujju erya [[:en:The_Anti-Homosexuality_Act,_2014|The Anti-Homosexuality Act, 2014]], eryaviirako okulambika ekibonerezo ky'ebisiyaga okulangirirwa nga [[:en:Life_imprisonment|okusibwa obulamu bwe bwonna]], Kalende yakkiriza okubuuzibwa ebibuuzo ku nsonga ze ez'omukwano mu mboozi eyafulumira mu lupapula lw'amawulire olw'eggwanga olwa ''The Daily Monitor'' .<ref name="monitor">{{Cite web |date=16 December 2009 |title=The story of a young Ugandan gay couple |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/the-story-of-a-young-ugandan-gay-couple-1466596 |access-date=11 July 2022 |website=Monitor |language=en}}
</ref> Mu 2012, nga'mazze okukola ennyo okumala emyaka kkumi mu Uganda,mu kiwandiiko ekyawanikibwa mu Huffington post, yalaga obuzibu bwe yafuna oluvanyuma lw'okuvaayo ng'omukazi aganza bakazi banne nga muno mwalimu [[:en:Verbal_abuse|okuvumibwa]], [[:en:Alienation_of_affections|okwawukanya abafumbo]],okusuulibwawo ng'akyali muvubukato,n'[[:en:Homelessness|okubundabunda]] ku myaka emito.<ref name="huffpost">{{Cite web |last=Val Kalende |date=Aug 15, 2012 |title=Gay Ugandans: Loud and Proud |url=https://www.huffpost.com/entry/gay-ugandans-loud-and-proud_b_1785222 |access-date=11 July 2022 |website=[[HuffPost]] |language=en}}
</ref>
Mukwano gwe eyali mu kitongole ekirwanirira eddembe ly'abantu abali mu mukwano ogw'ebikukujju nga kino kiri ku ddaala ly'ansi yonna ekya [[:en:International_Gay_and_Lesbian_Human_Rights_Commission|International Gay and Lesbian Human Rights Commission]], gwe yali yanoonyerezaako bakola enteekateeka ey'okutandikamu ekisinde n’enkola eteekebwa mu nkola buli kibiina kya LGBT mu Africa n’engeri [[:en:Non-governmental_organization|ebibiina by’obwannakyewa]] eby’ensi yonna gye biyinza okuwagira emirimu gyabwe.<ref name="huffpost" /> Yayongera okweyoleka olw’ennyonnyola ey’enjawulo eyandireese enkyukakyuka eyeetaagisa, si nnyiriri z’okutulugunyizibwa zokka, wabula n’okutandika okussa essira ku mboozi ennungi ez’okwezaamu amaanyi.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/may/22/malawian-gay-couple-jailed-14-years|title=Love in the dock|date=22 May 2010|newspaper=The Guardian|language=en|access-date=11 July 2022}}</ref> (nga omulimu ogwa [[Victor Mukasa]], omutandisi w’ekibiina kya Sexual Minorities Uganda (SMUG), mu ofiisi ezaali mu Amerika), ekiwandiiko ekitannaba kusiimibwa bulungi ne mu balwanirizi b'eddembe abalala. Okusinziira ku ekyo wadde ng’ensi yonna esalawo okuvunaana abakulembeze, kino kileetawo okulwangana wakati waabwe bokka na bokka. Era yasuubira okunyweza enkolagana wakati wa balwanirizi b'eddembe n'abantu babulijjo naddala ku nsonga z'eddembe ly'obuntu.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/2014/feb/25/uganda-antigay-bill-president-yoweri-museveni|title=Uganda: how campaigners are preparing to counter the anti-gay bill|author=Anna Leach|date=25 February 2014|newspaper=The Guardian|language=en|access-date=11 July 2022}}</ref>
Mu mwezi gwomunnana 2018, ku mukutu gw’Abakristaayo ogwa Salt TV ogwa wano, Val Kalende yafulumya ekiwandiiko mu lujjudde nti takyali mukazi mukazi.<ref name="advocate" /><blockquote>Abemikwano abekisinde kya LGBT: Nasanga Obulamu, Amazima n’Ekisa. Essaala yange mufune obulamu obulungi nga bwe nnina. Mwe mwena mufuuse ensonga yange ey'okwegayirira. Nkimanyi, okuva ku bumu ku bubaka bwe nfunye okutuusa kati, nti Omwoyo Omutukuvu atandise okwogera n’emitima gyammwe. Ye mubikkulizi w’amazima gonna... Eri abasumba be nnali sikkiriziganya nabo, munsonyiwe. Eri bannabyabufuzi benalwana nabbo n’obukambwe mu lutalo lw’ebigambo, munsonnyiwe. Eri omulembe omukadde n'omutto ogw'eggwanga lino, munsonyiwe. Eri Taaata wange era omukozi, nsonyiwa. Eri nze kennyini, nsonnyiwa. Ndi mu mirembe n’omwoyo gwange kubanga nsonyiyibwa era nsumuluddwa emirembe gyonna. Zabbuli 51:17.<ref name="biblegateway">{{Cite web |title=Psalm 51:17 |url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Psalm+51%3A17&version=NIV |access-date=11 July 2022 |website=Bible Gateway |language=en}}
</ref> - Val Kalende,<ref name="cbn" /></blockquote>
== Ebijuliziddwa ==
8fmvb52ycdb2sokusec7nawjewic89b
52859
52858
2026-05-29T09:16:27Z
Nambogo Catharine
6408
Ntereezeza mu mpandiika #WikiGap2026inUganda
52859
wikitext
text/x-wiki
'''Val Kalende''' mulwanirizi w'eddembe ly'abantu abali mu mukwano ogw'ebikukujju mu kimanyikiddwa nga ([[:en:LGBTI|LGBTI]]) mu [[Yuganda|Uganda]] . Oluvannyuma lw’okuvaayo ng’omukazi aganza bakazi banne mu 2003, yeenyigira mu kulwanirira eddembe lya Bannayuganda abai mu mukwano ogw'eri eyo. Mu 2018, yategeeza nti takyali mukazi aganza bakazi banne, nga "yakyusibwa okwagala kwa Katonda".<ref name="advocate">{{Cite web |last=Ariel Sobel |date=7 August 2018 |title=Accomplished Ugandan LGBTQ Activist Renounces Lesbianism |url=https://www.advocate.com/world/2018/8/07/accomplished-ugandan-lgbtq-activist-renounces-lesbianism-0 |website=Advocate |language=en}}
</ref><ref name="cbn">{{Cite web |last=Emily Jones |date=21 August 2018 |title='I Am Forgiven and Forever Set Free': Global LGBT Activist Abandons Lifestyle, Surrenders to Jesus |url=https://www1.cbn.com/cbnnews/cwn/2018/august/i-am-forgiven-and-forever-set-free-global-lgbt-activist-abandons-lifestyle-surrenders-to-jesus |access-date=11 July 2022 |website=CBN |language=en}}</ref>
== Ebimukwatako ==
Mu 2003, Kalende yavaayo ng’omukazi aganza bakazi banne, ekyaviirako famire ye ey’Abakristaayo okukutula enkolagana naye.<ref name="advocate" /> Ng’akyali muyizi mu Ssettendekero wa Makerere mu Kampala, ye yali omu ku baatandikawo ekibiina ky’abakazi abaagalana ekyasooka mu ggwanga ekya [[:en:Freedom_&_Roam_Uganda|Freedom & Roam Uganda]].<ref name="citizen">{{Cite web |last=Matt Bieber |date=30 November 2011 |title=An Interview with Val Kalende: LGBT Activism in Uganda |url=https://citizen.hkspublications.org/2011/11/30/an-interview-with-val-kalende-lgbt-activism-in-uganda/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616023641/https://citizen.hkspublications.org/2011/11/30/an-interview-with-val-kalende-lgbt-activism-in-uganda/ |archive-date=16 June 2022 |access-date=11 July 2022 |website=Citizen HKS Publications |language=en}}
</ref> Nga wayise wiiki oluvanyuma lw'okuyisa wayise etteeka elikugira abantu okwetaba mu mukwano ogw'ebikukujju erya [[:en:The_Anti-Homosexuality_Act,_2014|The Anti-Homosexuality Act, 2014]], eryaviirako okulambika ekibonerezo ky'ebisiyaga okulangirirwa nga [[:en:Life_imprisonment|okusibwa obulamu bwe bwonna]], Kalende yakkiriza okubuuzibwa ebibuuzo ku nsonga ze ez'omukwano mu mboozi eyafulumira mu lupapula lw'amawulire olw'eggwanga olwa ''The Daily Monitor'' .<ref name="monitor">{{Cite web |date=16 December 2009 |title=The story of a young Ugandan gay couple |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/the-story-of-a-young-ugandan-gay-couple-1466596 |access-date=11 July 2022 |website=Monitor |language=en}}
</ref> Mu 2012, nga'mazze okukola ennyo okumala emyaka kkumi mu Uganda,mu kiwandiiko ekyawanikibwa mu Huffington post, yalaga obuzibu bwe yafuna oluvanyuma lw'okuvaayo ng'omukazi aganza bakazi banne nga muno mwalimu [[:en:Verbal_abuse|okuvumibwa]], [[:en:Alienation_of_affections|okwawukanya abafumbo]],okusuulibwawo ng'akyali muvubukato,n'[[:en:Homelessness|okubundabunda]] ku myaka emito.<ref name="huffpost">{{Cite web |last=Val Kalende |date=Aug 15, 2012 |title=Gay Ugandans: Loud and Proud |url=https://www.huffpost.com/entry/gay-ugandans-loud-and-proud_b_1785222 |access-date=11 July 2022 |website=[[HuffPost]] |language=en}}
</ref>
Mukwano gwe eyali mu kitongole ekirwanirira eddembe ly'abantu abali mu mukwano ogw'ebikukujju nga kino kiri ku ddaala ly'ansi yonna ekya [[:en:International_Gay_and_Lesbian_Human_Rights_Commission|International Gay and Lesbian Human Rights Commission]], gwe yali yanoonyerezaako bakola enteekateeka ey'okutandikamu ekisinde n’enkola eteekebwa mu nkola buli kibiina kya LGBT mu Africa n’engeri [[:en:Non-governmental_organization|ebibiina by’obwannakyewa]] eby’ensi yonna gye biyinza okuwagira emirimu gyabwe.<ref name="huffpost" /> Yayongera okweyoleka olw’ennyonnyola ey’enjawulo eyandireese enkyukakyuka eyeetaagisa, si nnyiriri z’okutulugunyizibwa zokka, wabula n’okutandika okussa essira ku mboozi ennungi ez’okwezaamu amaanyi.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/may/22/malawian-gay-couple-jailed-14-years|title=Love in the dock|date=22 May 2010|newspaper=The Guardian|language=en|access-date=11 July 2022}}</ref> (nga omulimu ogwa [[Victor Mukasa]], omutandisi w’ekibiina kya Sexual Minorities Uganda (SMUG), mu ofiisi ezaali mu Amerika), ekiwandiiko ekitannaba kusiimibwa bulungi ne mu balwanirizi b'eddembe abalala. Okusinziira ku ekyo wadde ng’ensi yonna esalawo okuvunaana abakulembeze, kino kileetawo okulwangana wakati waabwe bokka na bokka. Era yasuubira okunyweza enkolagana wakati wa balwanirizi b'eddembe n'abantu babulijjo naddala ku nsonga z'eddembe ly'obuntu.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/2014/feb/25/uganda-antigay-bill-president-yoweri-museveni|title=Uganda: how campaigners are preparing to counter the anti-gay bill|author=Anna Leach|date=25 February 2014|newspaper=The Guardian|language=en|access-date=11 July 2022}}</ref>
Mu mwezi Gwomunnana 2018, ku mukutu gw’Abakristaayo ogwa Salt TV ogwa wano, Val Kalende yayatula n'akamwa ke mu lujjudde nti takyali mukazi ali mu mukwano ogw'ebukukujju.<ref name="advocate" /><blockquote>Abemikwano abekisinde kya LGBT: Nasanga Obulamu, Amazima n’Ekisa. Essaala yange mufune obulamu obulungi nga bwe nnina. Mwe mwena mufuuse ensonga yange ey'okwegayirira. Nkimanyi, okuva ku bumu ku bubaka bwe nfunye okutuusa kati, nti Omwoyo Omutukuvu atandise okwogera n’emitima gyammwe. Ye mubikkulizi w’amazima gonna... Eri abasumba be nnali sikkiriziganya nabo, munsonyiwe. Eri bannabyabufuzi benalwana nabbo n’obukambwe mu lutalo lw’ebigambo, munsonnyiwe. Eri omulembe omukadde n'omutto ogw'eggwanga lino, munsonyiwe. Eri Taaata wange era omukozi, nsonyiwa. Eri nze kennyini, nsonnyiwa. Ndi mu mirembe n’omwoyo gwange kubanga nsonyiyibwa era nsumuluddwa emirembe gyonna. Zabbuli 51:17.<ref name="biblegateway">{{Cite web |title=Psalm 51:17 |url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Psalm+51%3A17&version=NIV |access-date=11 July 2022 |website=Bible Gateway |language=en}}
</ref> - Val Kalende,<ref name="cbn" /></blockquote>
== Ebijuliziddwa ==
6skzwtiw9l2xfq6skfb6gw2f5clq379
52861
52859
2026-05-29T09:29:07Z
Nambogo Catharine
6408
Ntereezeza mu mpandiika #WikiGap2026inUganda
52861
wikitext
text/x-wiki
'''Val Kalende''' mulwanirizi w'eddembe ly'abantu abali mu mukwano ogw'ebikukujju mu kimanyikiddwa nga ([[:en:LGBTI|LGBTI]]) mu [[Yuganda|Uganda]] . Oluvannyuma lw’okuvaayo ng’omukazi aganza bakazi banne mu 2003, yeenyigira mu kulwanirira eddembe lya Bannayuganda abai mu mukwano ogw'eri eyo. Mu 2018, yategeeza nti takyali mukazi aganza bakazi banne, nga "yakyusibwa okwagala kwa Katonda".<ref name="advocate">{{Cite web |last=Ariel Sobel |date=7 August 2018 |title=Accomplished Ugandan LGBTQ Activist Renounces Lesbianism |url=https://www.advocate.com/world/2018/8/07/accomplished-ugandan-lgbtq-activist-renounces-lesbianism-0 |website=Advocate |language=en}}
</ref><ref name="cbn">{{Cite web |last=Emily Jones |date=21 August 2018 |title='I Am Forgiven and Forever Set Free': Global LGBT Activist Abandons Lifestyle, Surrenders to Jesus |url=https://www1.cbn.com/cbnnews/cwn/2018/august/i-am-forgiven-and-forever-set-free-global-lgbt-activist-abandons-lifestyle-surrenders-to-jesus |access-date=11 July 2022 |website=CBN |language=en}}</ref>
== Ebimukwatako ==
Mu 2003, Kalende yavaayo ng’omukazi aganza bakazi banne, ekyaviirako famire ye ey’Abakristaayo okukutula enkolagana naye.<ref name="advocate" /> Ng’akyali muyizi mu Ssettendekero wa Makerere mu Kampala, ye yali omu ku baatandikawo ekibiina ky’abakazi abaagalana ekyasooka mu ggwanga ekya [[:en:Freedom_&_Roam_Uganda|Freedom & Roam Uganda]].<ref name="citizen">{{Cite web |last=Matt Bieber |date=30 November 2011 |title=An Interview with Val Kalende: LGBT Activism in Uganda |url=https://citizen.hkspublications.org/2011/11/30/an-interview-with-val-kalende-lgbt-activism-in-uganda/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616023641/https://citizen.hkspublications.org/2011/11/30/an-interview-with-val-kalende-lgbt-activism-in-uganda/ |archive-date=16 June 2022 |access-date=11 July 2022 |website=Citizen HKS Publications |language=en}}
</ref> Nga wayise wiiki oluvanyuma lw'okuyisa wayise etteeka elikugira abantu okwetaba mu mukwano ogw'ebikukujju erya [[:en:The_Anti-Homosexuality_Act,_2014|The Anti-Homosexuality Act, 2014]], eryaviirako okulambika ekibonerezo ky'ebisiyaga okulangirirwa nga [[:en:Life_imprisonment|okusibwa obulamu bwe bwonna]], Kalende yakkiriza okubuuzibwa ebibuuzo ku nsonga ze ez'omukwano mu mboozi eyafulumira mu lupapula lw'amawulire olw'eggwanga olwa ''The Daily Monitor'' .<ref name="monitor">{{Cite web |date=16 December 2009 |title=The story of a young Ugandan gay couple |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/the-story-of-a-young-ugandan-gay-couple-1466596 |access-date=11 July 2022 |website=Monitor |language=en}}
</ref> Mu 2012, nga'mazze okukola ennyo okumala emyaka kkumi mu Uganda,mu kiwandiiko ekyawanikibwa mu Huffington post, yalaga obuzibu bwe yafuna oluvanyuma lw'okuvaayo ng'omukazi aganza bakazi banne nga muno mwalimu [[:en:Verbal_abuse|okuvumibwa]], [[:en:Alienation_of_affections|okwawukanya abafumbo]],okusuulibwawo ng'akyali muvubukato,n'[[:en:Homelessness|okubundabunda]] ku myaka emito.<ref name="huffpost">{{Cite web |last=Val Kalende |date=Aug 15, 2012 |title=Gay Ugandans: Loud and Proud |url=https://www.huffpost.com/entry/gay-ugandans-loud-and-proud_b_1785222 |access-date=11 July 2022 |website=[[HuffPost]] |language=en}}
</ref>
Mukwano gwe eyali mu kitongole ekirwanirira eddembe ly'abantu abali mu mukwano ogw'ebikukujju nga kino kiri ku ddaala ly'ansi yonna ekya [[:en:International_Gay_and_Lesbian_Human_Rights_Commission|International Gay and Lesbian Human Rights Commission]], gwe yali yanoonyerezaako bakola enteekateeka ey'okutandikamu ekisinde n’enkola eteekebwa mu nkola buli kibiina kya LGBT mu Africa n’engeri [[:en:Non-governmental_organization|ebibiina by’obwannakyewa]] eby’ensi yonna gye biyinza okuwagira emirimu gyabwe.<ref name="huffpost" /> Yayongera okweyoleka olw’ennyonnyola ey’enjawulo eyandireese enkyukakyuka eyeetaagisa, si nnyiriri z’okutulugunyizibwa zokka, wabula n’okutandika okussa essira ku mboozi ennungi ez’okwezaamu amaanyi.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/may/22/malawian-gay-couple-jailed-14-years|title=Love in the dock|date=22 May 2010|newspaper=The Guardian|language=en|access-date=11 July 2022}}</ref> (nga omulimu ogwa [[Victor Mukasa]], omutandisi w’ekibiina kya Sexual Minorities Uganda (SMUG), mu ofiisi ezaali mu Amerika), ekiwandiiko ekitannaba kusiimibwa bulungi ne mu balwanirizi b'eddembe abalala. Okusinziira ku ekyo wadde ng’ensi yonna esalawo okuvunaana abakulembeze, kino kileetawo okulwangana wakati waabwe bokka na bokka. Era yasuubira okunyweza enkolagana wakati wa balwanirizi b'eddembe n'abantu babulijjo naddala ku nsonga z'eddembe ly'obuntu.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/2014/feb/25/uganda-antigay-bill-president-yoweri-museveni|title=Uganda: how campaigners are preparing to counter the anti-gay bill|author=Anna Leach|date=25 February 2014|newspaper=The Guardian|language=en|access-date=11 July 2022}}</ref>
Mu mwezi Gwomunnana 2018, ku mukutu gw’Abakristaayo ogwa Salt TV ogwa wano, Val Kalende yayatula n'akamwa ke mu lujjudde nti takyali mukazi ali mu mukwano ogw'ebukukujju.<ref name="advocate" /><blockquote>Abemikwano ab'ekisinde kya LGBT: Nasanga Obulamu, Amazima n’Ekisa. Essaala yange mufune obulamu obulungi nga bwe nnina. Mwe mwena mufuuse ensonga yange ey'okwegayirira. Nkimanyi, okuva ku bumu ku bubaka bwe nfunye okutuusa kati, nti Omwoyo Omutukuvu atandise okwogera n’emitima gyammwe. Ye mubikkulizi w’amazima gonna... Eri abasumba be nnali sikkiriziganya nabo, munsonyiwe. Eri bannabyabufuzi b'enalwana nabbo n’obukambwe mu lutalo olw’ebigambo, munsonyiwe. Eri eemigigi emito n'abakadde mu ggwanga lino, munsonyiwe. Eri Taata wange era omukozi, nsonyiwa. Eri nze k'ennyini, nsonyiwa. Ndi mu mirembe n’omwoyo gwange kubanga nasonyiyibwa era nasumuluddwa emirembe gyonna. Zabbuli 51:17.<ref name="biblegateway">{{Cite web |title=Psalm 51:17 |url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Psalm+51%3A17&version=NIV |access-date=11 July 2022 |website=Bible Gateway |language=en}}
</ref> - Val Kalende,<ref name="cbn" /></blockquote>
== Ebijuliziddwa ==
1p8t0pm30z2nbx22u48c756ob2zg613
Arnold Odong
0
13865
52825
2026-05-28T21:53:08Z
24RAY
11014
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345507112|Arnold Odong]]"
52825
wikitext
text/x-wiki
'''<big>Arnold Odong</big>''' (yazaalibwa mu mwezi Ogwokusatu 25, mu mwaka gwa 1999), [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Association_football muzannyi wa mupiira] omukugu era Munnayuganda, azannya [[:en:Defender_(association_football)#Centre-back|ng'omuzibizi wa wakati]] mu kiraabu [[:en:SC_Villa|ya Villa mu Uganda Premier League]] ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga lya Uganda]].<ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-29 |title=Budding defender Odongo fired up by coveted Cranes call-up |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/budding-defender-odongo-fired-up-by-coveted-cranes-call-up-4743810 |access-date=2024-10-14 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=SC Villa begin season with comfortable win against Mbarara City |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/sc-villa-begin-season-with-comfortable-win-ag-NV_195945 |access-date=2024-10-14 |website=New Vision |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-18 |title=Byekwaso relieved after Jogoos goal taps open |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/byekwaso-relieved-after-jogoos-goal-taps-open-4766016 |access-date=2024-10-14 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Obuto bwe ==
Arnold Odong yazaalibwa mu mwezi Ogwokusatu 25,mu mwaka gwa 1999, e [[Gulu]], mu Uganda. Okuva mu buto, yalina obwagazi bw’okusamba omupiira bw'eyali ngakula mu bukiikakkono bwa Uganda.<ref>{{Cite web |title=Arnold Odong's Men's Soccer Recruiting Profile |url=https://www.ncsasports.org/mens-soccer-recruiting/international/kampala/uganda-martyrs-high-school/arnold-odong |access-date=2024-10-14 |website=www.ncsasports.org |language=en}}</ref> Olugendo lwe olw'omupiira yalutandika ne kiraabu z'omu kitundu nga Watoto Sports Academy ne Watoto FC. Oluvannyuma yazannyira Mawokota ne Buddu mu mpaka za kikoopo kya Masaza, empaka z’ekitundu ezibadde eddaala eri abazannyi b’omupiira bangi mu Uganda.<ref name=":1">{{Cite web |last=Kule |first=Edwin Kyle |date=2023-09-25 |title=Arnold Odong glad to get off the mark at SC Villa |url=https://kawowo.com/2023/09/25/arnold-odong-glad-to-get-off-the-mark-at-sc-villa/ |access-date=2024-10-14 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
Odong's yafuna ekifo mu MUBS ([[:en:Gulu|Yunivasite ye Makerere Esomesa Eby'obusuubuzi)]] era n'amaliriza dipulooma ye mu [[:en:Business_administration|by'obusuubuzi]].<ref name=":0" />
== Emirimu gye ==
Omukisa gwa Arnold Odong omukulu gwatuuka mu mwaka gwa 2023 bwe yeegatta ku [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]], emu ku kiraabu z’omupiira ezisinga okuwangula mu Uganda. Bweyagyegatako oluvannyuma lw’okufuluma kw’eyali kapiteeni waabwe [[Gift Fred]] ne yeenyweza mu ttiimu.<ref name=":2">{{Cite web |last=Sports |first=Pulse |date=2023-09-30 |title=Arnold Odong revels in his goalscoring form for SC Villa |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/arnold-odong-revels-in-his-goalscoring-form-for-sc-villa-2023093013280686207 |access-date=2024-10-14 |website=Pulse Sports Uganda |language=en}}</ref> Mu sizoni ya 2023/24, Odong era yateeba ggoolo enkulu mu [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] . Yateeba ggoolo ye eyasoka mu ttiimu eno mu mupiira gwe yazannya ne [[Maroons FC]], n’ayambako amaliri ga ggoolo 1-1. Omutindo gwe yayolesezza mu mupiira ogwo gwamufuula omuzannyi w’enkizo.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Era yakola kinene mu nkulaakulana ya SC Villa mu [[:en:Uganda_Premier_League|Uganda Premier League]], eyabalaba nga bavuganya ku bifo eby’oku ntikko mu liigi.
=== Okuyitibwa kwe ku ttiimu y'eggwanga ===
Omutindo Odong gwa yayolesezza ku [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] gwamuleetera okuyitibwa ku ttiimu y’eggwanga ey’omupiira eya Uganda,eya Cranes. Okusunsulwa kwe ku ttiimu y’eggwanga kwaliwo mu kiseera ng’abazannyi abakulu nga Kenneth Semakula ne Halid Lwalwa nga tebasobodde kwetabamu olw’ensonga za viza era nga ne Cranes yeetaaga okukola ku mutindo ogubadde gumalamu amaanyi.<ref name=":0" />
== Ebituukiddwaako ==
* Okuyitibwa ku ttiimu y’eggwanga: Yafuna okuyitibwa kwe okwasooka mu Uganda Cranes mu mwaka gwa 2024.
* Yakiikirira Uganda mu mpaka za Pamoja eza African Nations Championship ( [[:en:African_Nations_Championship|CHAN]] ) eza 2024.
== Laba ne ==
* [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]]
* [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Ttiimu y'eggwanga lya Uganda ey'omupiira]]
* [[:en:Uganda_Premier_League|Uganda Premier League]]
== Ebijuliziddwa ==
l12prqv8esaebuhkxhda7r7two6i4ab
Jay Mulucha
0
13866
52847
2026-05-29T07:39:28Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349954955|Jay Mulucha]]"
52847
wikitext
text/x-wiki
[[File:Jay_Malucha.jpg|thumb|Jay Mulucha]]
'''Jay Mulucha''' Munnayuganda, mulwanirizi w'eddembe ly'abantu abalina omukwano ogw'ebikukujju ([[:en:LGBT|LGBT]]) era muzannyi w'omupiira gw'ensero nga azanyira mu tiimu ya Magic Stormers, ttiimu ezannya mu liigi y'emizannyo gy'ensero eya Federation of Uganda Basketball League (FUBA). Era y’omu ku ba maneja ba ttiimu eno.
epn4y05i6pr7wu01uiymg3n0vcf2skg
52848
52847
2026-05-29T07:40:23Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349954955|Jay Mulucha]]"
52848
wikitext
text/x-wiki
[[File:Jay_Malucha.jpg|thumb|Jay Mulucha]]
'''Jay Mulucha''' Munnayuganda, mulwanirizi w'eddembe ly'abantu abalina omukwano ogw'ebikukujju ([[:en:LGBT|LGBT]]) era muzannyi w'omupiira gw'ensero nga azanyira mu tiimu ya Magic Stormers, ttiimu ezannya mu liigi y'emizannyo gy'ensero eya Federation of Uganda Basketball League (FUBA). Era y’omu ku ba maneja ba ttiimu eno.
== Ebimukwatako ==
Mulucha yatandika okuzannya basketball ng’akyali mu myaka gy'ekivubuka.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2015/mar/15/uganda-transgender-basketball-players-magic-stormers|title=Meet Uganda's transgender basketball players: discriminated, harassed but unbroken|last=Lawrence|first=J. P.|date=2015-03-15|work=The Guardian|access-date=2017-11-30|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref>
ib6kxb8fhth0nduysaa3p1xtxgs152m
52849
52848
2026-05-29T07:50:44Z
Nambogo Catharine
6408
Ntaddemu ekiba #WikiGap2026inUganda
52849
wikitext
text/x-wiki
[[File:Jay_Malucha.jpg|thumb|Jay Mulucha]]
'''Jay Mulucha''' Munnayuganda, mulwanirizi w'eddembe ly'abantu abalina omukwano ogw'ebikukujju ([[:en:LGBT|LGBT]]) era muzannyi w'omupiira gw'ensero nga azanyira mu tiimu ya Magic Stormers, ttiimu ezannya mu liigi y'emizannyo gy'ensero eya Federation of Uganda Basketball League (FUBA). Era y’omu ku ba maneja ba ttiimu eno.
== Ebimukwatako ==
Mulucha yatandika okuzannya basketball ng’akyali mu myaka gy'ekivubuka.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2015/mar/15/uganda-transgender-basketball-players-magic-stormers|title=Meet Uganda's transgender basketball players: discriminated, harassed but unbroken|last=Lawrence|first=J. P.|date=2015-03-15|work=The Guardian|access-date=2017-11-30|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref>
Mulucha, yasimatukkira watono nnyo oluvannyuma lw'abalimbaganyi abamukuba bwe yali akuyegera eddembe ly'abantu abali mu mukwano ogw'ebikukujju.<ref>{{Cite news|url=http://www.washingtonblade.com/2016/04/07/out-and-proud-in-uganda/|title=Out and proud in Uganda|date=2016-04-07|work=Washington Blade: Gay News, Politics, LGBT Rights|access-date=2017-11-30|language=en-US}}</ref> Ng'ali ku ngyegoyego z'okwetta bwe yali mu ddwaliro, yasalawo okweyongerayo ne kampeyini z'okulwanirira eddembe ly'abantu ab'engeri za LGBTIQ ewaabwe ku butaka.<ref>{{Cite news|url=http://www.toledoblade.com/Education/2017/07/16/Young-African-leaders-share-vision-at-BGSU.html|title=Young African leaders share vision at BGSU|date=2017-07-16|work=The Blade|access-date=2017-11-30|language=en-US}}</ref> Yali mukubiriza wa Pride Uganda era yeetaba mu bikujjuko bya Pride Festival ebyasooka mu 2012.<ref>{{Cite news|url=https://theworld.org/stories/2015/08/10/faces-gay-pride-uganda|title=These are the faces of gay pride in Uganda|work=Public Radio International|access-date=2017-11-30|language=en-US}}</ref> Ye pulezidenti w'ekitongole kya Fem Alliance Uganda, ekissa essira kutendeka amasomo ga kompyuta ne pulojekiti z'okuyigiriza abantu ku by'ensimbi okusobola okutondawo emiwaatwa eri abo abali mu mukwano ogw'ebikukujju.<ref>{{Cite web |title=Interview with LGBTI Grassroots Activist Jay Mulucha |url=https://pulitzercenter.org/stories/interview-lgbti-grassroots-activist-jay-mulucha |access-date=2022-10-27 |website=Pulitzer Center |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://elpais.com/elpais/2013/04/05/eps/1365159722_377439.html|title=Reportaje {{!}} Caza al homosexual|last=Sistiaga|first=Jon|date=2013-04-10|work=EL PAÍS|access-date=2017-11-30|language=es}}</ref>
nb2oizh9638x92tn1cf4sdnd8k4wkaa
52850
52849
2026-05-29T07:51:38Z
Nambogo Catharine
6408
Ntaddemu ebijuliziddwa #WikiGap2026inUganda
52850
wikitext
text/x-wiki
[[File:Jay_Malucha.jpg|thumb|Jay Mulucha]]
'''Jay Mulucha''' Munnayuganda, mulwanirizi w'eddembe ly'abantu abalina omukwano ogw'ebikukujju ([[:en:LGBT|LGBT]]) era muzannyi w'omupiira gw'ensero nga azanyira mu tiimu ya Magic Stormers, ttiimu ezannya mu liigi y'emizannyo gy'ensero eya Federation of Uganda Basketball League (FUBA). Era y’omu ku ba maneja ba ttiimu eno.
== Ebimukwatako ==
Mulucha yatandika okuzannya basketball ng’akyali mu myaka gy'ekivubuka.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2015/mar/15/uganda-transgender-basketball-players-magic-stormers|title=Meet Uganda's transgender basketball players: discriminated, harassed but unbroken|last=Lawrence|first=J. P.|date=2015-03-15|work=The Guardian|access-date=2017-11-30|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref>
Mulucha, yasimatukkira watono nnyo oluvannyuma lw'abalimbaganyi abamukuba bwe yali akuyegera eddembe ly'abantu abali mu mukwano ogw'ebikukujju.<ref>{{Cite news|url=http://www.washingtonblade.com/2016/04/07/out-and-proud-in-uganda/|title=Out and proud in Uganda|date=2016-04-07|work=Washington Blade: Gay News, Politics, LGBT Rights|access-date=2017-11-30|language=en-US}}</ref> Ng'ali ku ngyegoyego z'okwetta bwe yali mu ddwaliro, yasalawo okweyongerayo ne kampeyini z'okulwanirira eddembe ly'abantu ab'engeri za LGBTIQ ewaabwe ku butaka.<ref>{{Cite news|url=http://www.toledoblade.com/Education/2017/07/16/Young-African-leaders-share-vision-at-BGSU.html|title=Young African leaders share vision at BGSU|date=2017-07-16|work=The Blade|access-date=2017-11-30|language=en-US}}</ref> Yali mukubiriza wa Pride Uganda era yeetaba mu bikujjuko bya Pride Festival ebyasooka mu 2012.<ref>{{Cite news|url=https://theworld.org/stories/2015/08/10/faces-gay-pride-uganda|title=These are the faces of gay pride in Uganda|work=Public Radio International|access-date=2017-11-30|language=en-US}}</ref> Ye pulezidenti w'ekitongole kya Fem Alliance Uganda, ekissa essira kutendeka amasomo ga kompyuta ne pulojekiti z'okuyigiriza abantu ku by'ensimbi okusobola okutondawo emiwaatwa eri abo abali mu mukwano ogw'ebikukujju.<ref>{{Cite web |title=Interview with LGBTI Grassroots Activist Jay Mulucha |url=https://pulitzercenter.org/stories/interview-lgbti-grassroots-activist-jay-mulucha |access-date=2022-10-27 |website=Pulitzer Center |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://elpais.com/elpais/2013/04/05/eps/1365159722_377439.html|title=Reportaje {{!}} Caza al homosexual|last=Sistiaga|first=Jon|date=2013-04-10|work=EL PAÍS|access-date=2017-11-30|language=es}}</ref>
== Ebijuliziddwamu ==
51ojjf79bx6s616y8tmrk2rxt1pbqxq
52851
52850
2026-05-29T07:53:55Z
Nambogo Catharine
6408
Ntaddemu ettuluba #WikiGap2026inUganda
52851
wikitext
text/x-wiki
[[File:Jay_Malucha.jpg|thumb|Jay Mulucha]]
'''Jay Mulucha''' Munnayuganda, mulwanirizi w'eddembe ly'abantu abalina omukwano ogw'ebikukujju ([[:en:LGBT|LGBT]]) era muzannyi w'omupiira gw'ensero nga azanyira mu tiimu ya Magic Stormers, ttiimu ezannya mu liigi y'emizannyo gy'ensero eya Federation of Uganda Basketball League (FUBA). Era y’omu ku ba maneja ba ttiimu eno.
== Ebimukwatako ==
Mulucha yatandika okuzannya basketball ng’akyali mu myaka gy'ekivubuka.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2015/mar/15/uganda-transgender-basketball-players-magic-stormers|title=Meet Uganda's transgender basketball players: discriminated, harassed but unbroken|last=Lawrence|first=J. P.|date=2015-03-15|work=The Guardian|access-date=2017-11-30|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref>
Mulucha, yasimatukkira watono nnyo oluvannyuma lw'abalimbaganyi abamukuba bwe yali akuyegera eddembe ly'abantu abali mu mukwano ogw'ebikukujju.<ref>{{Cite news|url=http://www.washingtonblade.com/2016/04/07/out-and-proud-in-uganda/|title=Out and proud in Uganda|date=2016-04-07|work=Washington Blade: Gay News, Politics, LGBT Rights|access-date=2017-11-30|language=en-US}}</ref> Ng'ali ku ngyegoyego z'okwetta bwe yali mu ddwaliro, yasalawo okweyongerayo ne kampeyini z'okulwanirira eddembe ly'abantu ab'engeri za LGBTIQ ewaabwe ku butaka.<ref>{{Cite news|url=http://www.toledoblade.com/Education/2017/07/16/Young-African-leaders-share-vision-at-BGSU.html|title=Young African leaders share vision at BGSU|date=2017-07-16|work=The Blade|access-date=2017-11-30|language=en-US}}</ref> Yali mukubiriza wa Pride Uganda era yeetaba mu bikujjuko bya Pride Festival ebyasooka mu 2012.<ref>{{Cite news|url=https://theworld.org/stories/2015/08/10/faces-gay-pride-uganda|title=These are the faces of gay pride in Uganda|work=Public Radio International|access-date=2017-11-30|language=en-US}}</ref> Ye pulezidenti w'ekitongole kya Fem Alliance Uganda, ekissa essira kutendeka amasomo ga kompyuta ne pulojekiti z'okuyigiriza abantu ku by'ensimbi okusobola okutondawo emiwaatwa eri abo abali mu mukwano ogw'ebikukujju.<ref>{{Cite web |title=Interview with LGBTI Grassroots Activist Jay Mulucha |url=https://pulitzercenter.org/stories/interview-lgbti-grassroots-activist-jay-mulucha |access-date=2022-10-27 |website=Pulitzer Center |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://elpais.com/elpais/2013/04/05/eps/1365159722_377439.html|title=Reportaje {{!}} Caza al homosexual|last=Sistiaga|first=Jon|date=2013-04-10|work=EL PAÍS|access-date=2017-11-30|language=es}}</ref>
== Ebijuliziddwamu ==
<references />
[[Category:Abantu abalamu]]
m7stwb1tgw5277c0wkfepnyetl9tol8
Nyombi Morris
0
13867
52862
2026-05-29T10:14:35Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52862
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda mulwanirizi w’obutonde bw’ensi era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira obw'enkanya mu mbeera y’obudde n’omwenkanonkano. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |last=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga Earth Volunteers,<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa UNOCHA, era "Environmentalist of Tomorrow" wa CNN.<ref name="Forum">{{Cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |website=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Morris" /><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |website=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |website=Population Matters |language=en}}</ref>
afjj238jpvdmjkknzrjt92i02lcwzo6
52863
52862
2026-05-29T10:18:31Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52863
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Morris" /><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
6bdgv541jora7em9uuwv4kqryidfz9y
52868
52863
2026-05-29T11:25:32Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52868
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Morris" /><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
tkoh84530ydgt6e4jjcafbb71es7y09
52869
52868
2026-05-29T11:27:56Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52869
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Morris" /><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Morris yasoma dipulooma mu by’amawulire ne [[:en:Computer_science|Computer science]] mokuva ku [[:en:Muteesa_I_Royal_University|Muteesa I Royal University]] e [[:en:Masaka|Masaka]], Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |last=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNyombi_Morris2021">Nyombi Morris (November 2, 2021). [https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ "Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action"]. ''Global Citizen''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 9,</span> 2022</span>.</cite></ref><ref name="Peace">{{Cite web |date= |title=Nyombi Morris Uganda |url=https://www.globalpeacechain.org/team_members/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Global Peace Chain |place=}}</ref><ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
jjq91snw8o8lu1kyk8rkningo6qcimr
52870
52869
2026-05-29T11:28:16Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52870
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Morris" /><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Morris yasoma dipulooma mu by’amawulire ne [[:en:Computer_science|Computer science]] mokuva ku [[:en:Muteesa_I_Royal_University|Muteesa I Royal University]] e [[:en:Masaka|Masaka]], Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |last=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNyombi_Morris2021">Nyombi Morris (November 2, 2021). [https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ "Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action"]. ''Global Citizen''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 9,</span> 2022</span>.</cite></ref><ref name="Peace">{{Cite web |date= |title=Nyombi Morris Uganda |url=https://www.globalpeacechain.org/team_members/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Global Peace Chain |place=}}</ref><ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly’obuntu ==
=== Entandikwa ===
98xvv0kx7jkevkqp95ly2uxa7anorwi
52871
52870
2026-05-29T11:50:25Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52871
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Morris" /><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Morris yasoma dipulooma mu by’amawulire ne [[:en:Computer_science|Computer science]] mokuva ku [[:en:Muteesa_I_Royal_University|Muteesa I Royal University]] e [[:en:Masaka|Masaka]], Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |last=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNyombi_Morris2021">Nyombi Morris (November 2, 2021). [https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ "Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action"]. ''Global Citizen''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 9,</span> 2022</span>.</cite></ref><ref name="Peace">{{Cite web |date= |title=Nyombi Morris Uganda |url=https://www.globalpeacechain.org/team_members/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Global Peace Chain |place=}}</ref><ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly’obuntu ==
=== Entandikwa ===
Mu Gwekkuminogumu 2014, bwe yali abeera e Luzira, enkuba n’amataba ebyava ku kutema ebibira mu kibira ky’e Bugoma, byasaanyaawo ffaamu ya famire ye ne kibawaliriza okunoonya amaka amapya mu Kampala. Kino kyamuviirako okubuuza abakulembeze n'abo abonoona obutonde okwegendereza enkyukakyuka n'okukitwala ng'ekikulu.<ref name="Forum">{{Cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |website=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris "Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist"]. ''World Urban Forum''. Katowice, Poland. June 26, 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 1,</span> 2023</span>.</cite></ref><ref name="Morris">{{Cite web |last=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNyombi_Morris2021">Nyombi Morris (November 2, 2021). [https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ "Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action"]. ''Global Citizen''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 9,</span> 2022</span>.</cite></ref><ref>{{Cite web |title=Nyombi Morris |url=https://dohadebates.com/solvingit26/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |website=Doha Debates |language=en}}</ref> Oluvanyuma lw'emyaka, Morris yaluŋŋamizibwa [[Vanessa Nakate]], Munnayuganda, omulwanirizi w’obwenkanya mu mbeera y’obudde mu Uganda era yasoma ku kulwanirira embeera y’obudde. Okuva olwo azze amwegattako mu keediimo k’amasomero.<ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |website=Urban Better Science |place= |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ "A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism"]. ''Urban Better Science''. October 4, 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 9,</span> 2022</span>.</cite></ref><ref>{{Cite book |last=Nakate |first=Vanessa |date=October 28, 2021 |title=A bigger picture: my fight to bring a new African voice to the climate crisis |url=https://books.google.com/books?id=eDAXEAAAQBAJ&q=Nyombi%20Morris |publisher=Pan Macmillan |isbn=978-0-3586-5450-6 |location=London, United Kingdom |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu 2019, yafuuka maneja w’emikutu gy’empuliziganya era omulwanirizi w’obwenkanya mu mbeera y’obudde mu kibiina ekitali kya magoba ekiyitibwa Rise Up Movement, ekiwa obuwagizi eri abavubuka okwetoloola ensi yonna okwegatta n’okukendeeza ku nkyukakyuka y’obudde. <ref name="Morris" /> Mu Gwomwenda 2019, okuwanjaga kwa Morris kwasikiriza abantu okuva mu mawaga g'ebulaaya bweyawandiikibwako ng'alwanirira obutonde ku mikutu gy'amawulire egy'enjawulo omuli BBC, BCB, CNN, The Verge, Global Citizens, Reuters and Earth.org.<ref name="Forum" /><ref>{{Cite web |last=Olivia Lai |date=August 12, 2022 |title=10 Young Climate Activists Leading the Way on Global Climate Action |url=https://earth.org/young-climate-activists-leading-the-way-on-global-climate-action/ |access-date=2023-03-01 |website=Earth ORG |place=}}</ref> Oluvanyuma lw'okwegugunga, ebibanja bitaano ku mukutu gwa Twitter byasalibwako oluvanyuma lw'okusaba kwa gavumenti nga ku gino kwaliko n'ogugwe<ref name="Morris" /><ref>{{Cite web |last=Justine Calma |date=2020-10-05 |title=This climate activist says he was silenced on Twitter |url=https://www.theverge.com/2020/10/5/21502827/climate-change-activist-twitter-account-suspended |access-date=2023-03-01 |website=The Verge}}</ref>
8m8ksopb5yv1udqlmq4s4rl8nedhfm2
52872
52871
2026-05-29T11:52:54Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52872
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Morris" /><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Morris yasoma dipulooma mu by’amawulire ne [[:en:Computer_science|Computer science]] mokuva ku [[:en:Muteesa_I_Royal_University|Muteesa I Royal University]] e [[:en:Masaka|Masaka]], Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |last=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNyombi_Morris2021">Nyombi Morris (November 2, 2021). [https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ "Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action"]. ''Global Citizen''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 9,</span> 2022</span>.</cite></ref><ref name="Peace">{{Cite web |date= |title=Nyombi Morris Uganda |url=https://www.globalpeacechain.org/team_members/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Global Peace Chain |place=}}</ref><ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly’obuntu ==
=== Entandikwa ===
Mu Gwekkuminogumu 2014, bwe yali abeera e Luzira, enkuba n’amataba ebyava ku kutema ebibira mu [[:en:Bugoma_Forest|kibira ky’e Bugoma]], byasaanyaawo ffaamu ya famire ye ne kibawaliriza okunoonya amaka amapya mu Kampala. Kino kyamuviirako okubuuza abakulembeze n'abo abonoona obutonde okwegendereza enkyukakyuka n'okukitwala ng'ekikulu.<ref name="Forum">{{Cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |website=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris "Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist"]. ''World Urban Forum''. Katowice, Poland. June 26, 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 1,</span> 2023</span>.</cite></ref><ref name="Morris">{{Cite web |last=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNyombi_Morris2021">Nyombi Morris (November 2, 2021). [https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ "Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action"]. ''Global Citizen''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 9,</span> 2022</span>.</cite></ref><ref>{{Cite web |title=Nyombi Morris |url=https://dohadebates.com/solvingit26/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Doha Debates |language=en}}</ref> Oluvanyuma lw'emyaka, Morris yaluŋŋamizibwa [[Vanessa Nakate]], Munnayuganda, omulwanirizi w’obwenkanya mu [[:en:Climate_justice|mbeera y’obudde]] mu Uganda era yasoma ku kulwanirira embeera y’obudde. Okuva olwo azze amwegattako mu keediimo k’amasomero.<ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |website=Urban Better Science |place= |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ "A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism"]. ''Urban Better Science''. October 4, 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 9,</span> 2022</span>.</cite></ref><ref>{{Cite book |last=Nakate |first=Vanessa |date=October 28, 2021 |title=A bigger picture: my fight to bring a new African voice to the climate crisis |url=https://books.google.com/books?id=eDAXEAAAQBAJ&q=Nyombi%20Morris |publisher=Pan Macmillan |isbn=978-0-3586-5450-6 |location=London, United Kingdom |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu 2019, yafuuka maneja w’emikutu gy’empuliziganya era omulwanirizi w’obwenkanya mu mbeera y’obudde mu kibiina ekitali kya magoba ekiyitibwa Rise Up Movement, ekiwa obuwagizi eri abavubuka okwetoloola ensi yonna okwegatta n’okukendeeza ku nkyukakyuka y’obudde. <ref name="Morris" /> Mu Gwomwenda 2019, okuwanjaga kwa Morris kwasikiriza abantu okuva mu mawaga g'ebulaaya bweyawandiikibwako ng'alwanirira obutonde ku mikutu gy'amawulire egy'enjawulo omuli [[:en:BBC|BBC]], [[:en:CBC_Television|CBC]], [[:en:CNN|CNN]], [[:en:The_Verge|''The Verge'']], Global Citizens, [[:en:Reuters|Reuters]] and Earth.org.<ref name="Forum" /><ref>{{Cite web |last=Olivia Lai |date=August 12, 2022 |title=10 Young Climate Activists Leading the Way on Global Climate Action |url=https://earth.org/young-climate-activists-leading-the-way-on-global-climate-action/ |access-date=2023-03-01 |website=Earth ORG |place=}}</ref> Oluvanyuma lw'okwegugunga, ebibanja bitaano ku mukutu gwa Twitter byasalibwako oluvanyuma lw'okusaba kwa gavumenti nga ku gino kwaliko n'ogugwe<ref name="Morris" /><ref>{{Cite web |last=Justine Calma |date=2020-10-05 |title=This climate activist says he was silenced on Twitter |url=https://www.theverge.com/2020/10/5/21502827/climate-change-activist-twitter-account-suspended |access-date=2023-03-01 |website=The Verge}}</ref>
shohpi1ecclsxp1pirma0yrjtbyu6ve
52873
52872
2026-05-29T11:54:16Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52873
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Morris yasoma dipulooma mu by’amawulire ne [[:en:Computer_science|Computer science]] mokuva ku [[:en:Muteesa_I_Royal_University|Muteesa I Royal University]] e [[:en:Masaka|Masaka]], Uganda.<ref name="Peace">{{Cite web |date= |title=Nyombi Morris Uganda |url=https://www.globalpeacechain.org/team_members/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Global Peace Chain |place=}}</ref><ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly’obuntu ==
=== Entandikwa ===
Mu Gwekkuminogumu 2014, bwe yali abeera e Luzira, enkuba n’amataba ebyava ku kutema ebibira mu [[:en:Bugoma_Forest|kibira ky’e Bugoma]], byasaanyaawo ffaamu ya famire ye ne kibawaliriza okunoonya amaka amapya mu Kampala. Kino kyamuviirako okubuuza abakulembeze n'abo abonoona obutonde okwegendereza enkyukakyuka n'okukitwala ng'ekikulu.<ref>{{Cite web |title=Nyombi Morris |url=https://dohadebates.com/solvingit26/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Doha Debates |language=en}}</ref> Oluvanyuma lw'emyaka, Morris yaluŋŋamizibwa [[Vanessa Nakate]], Munnayuganda, omulwanirizi w’obwenkanya mu [[:en:Climate_justice|mbeera y’obudde]] mu Uganda era yasoma ku kulwanirira embeera y’obudde. Okuva olwo azze amwegattako mu keediimo k’amasomero.<ref>{{Cite book |last=Nakate |first=Vanessa |date=October 28, 2021 |title=A bigger picture: my fight to bring a new African voice to the climate crisis |url=https://books.google.com/books?id=eDAXEAAAQBAJ&q=Nyombi%20Morris |publisher=Pan Macmillan |isbn=978-0-3586-5450-6 |location=London, United Kingdom |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu 2019, yafuuka maneja w’emikutu gy’empuliziganya era omulwanirizi w’obwenkanya mu mbeera y’obudde mu kibiina ekitali kya magoba ekiyitibwa Rise Up Movement, ekiwa obuwagizi eri abavubuka okwetoloola ensi yonna okwegatta n’okukendeeza ku nkyukakyuka y’obudde. Mu Gwomwenda 2019, okuwanjaga kwa Morris kwasikiriza abantu okuva mu mawaga g'ebulaaya bweyawandiikibwako ng'alwanirira obutonde ku mikutu gy'amawulire egy'enjawulo omuli [[:en:BBC|BBC]], [[:en:CBC_Television|CBC]], [[:en:CNN|CNN]], [[:en:The_Verge|''The Verge'']], Global Citizens, [[:en:Reuters|Reuters]] and Earth.org.<ref>{{Cite web |last=Olivia Lai |date=August 12, 2022 |title=10 Young Climate Activists Leading the Way on Global Climate Action |url=https://earth.org/young-climate-activists-leading-the-way-on-global-climate-action/ |access-date=2023-03-01 |website=Earth ORG |place=}}</ref> Oluvanyuma lw'okwegugunga, ebibanja bitaano ku mukutu gwa Twitter byasalibwako oluvanyuma lw'okusaba kwa gavumenti nga ku gino kwaliko n'ogugwe<ref>{{Cite web |last=Justine Calma |date=2020-10-05 |title=This climate activist says he was silenced on Twitter |url=https://www.theverge.com/2020/10/5/21502827/climate-change-activist-twitter-account-suspended |access-date=2023-03-01 |website=The Verge}}</ref>
kgw4j7amtqki4vjguuyz75phr8qgd7d
52874
52873
2026-05-29T11:54:37Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52874
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Morris yasoma dipulooma mu by’amawulire ne [[:en:Computer_science|Computer science]] mokuva ku [[:en:Muteesa_I_Royal_University|Muteesa I Royal University]] e [[:en:Masaka|Masaka]], Uganda.<ref name="Peace">{{Cite web |date= |title=Nyombi Morris Uganda |url=https://www.globalpeacechain.org/team_members/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Global Peace Chain |place=}}</ref><ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly’obuntu ==
=== Entandikwa ===
Mu Gwekkuminogumu 2014, bwe yali abeera e Luzira, enkuba n’amataba ebyava ku kutema ebibira mu [[:en:Bugoma_Forest|kibira ky’e Bugoma]], byasaanyaawo ffaamu ya famire ye ne kibawaliriza okunoonya amaka amapya mu Kampala. Kino kyamuviirako okubuuza abakulembeze n'abo abonoona obutonde okwegendereza enkyukakyuka n'okukitwala ng'ekikulu.<ref>{{Cite web |title=Nyombi Morris |url=https://dohadebates.com/solvingit26/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Doha Debates |language=en}}</ref> Oluvanyuma lw'emyaka, Morris yaluŋŋamizibwa [[Vanessa Nakate]], Munnayuganda, omulwanirizi w’obwenkanya mu [[:en:Climate_justice|mbeera y’obudde]] mu Uganda era yasoma ku kulwanirira embeera y’obudde. Okuva olwo azze amwegattako mu keediimo k’amasomero.<ref>{{Cite book |last=Nakate |first=Vanessa |date=October 28, 2021 |title=A bigger picture: my fight to bring a new African voice to the climate crisis |url=https://books.google.com/books?id=eDAXEAAAQBAJ&q=Nyombi%20Morris |publisher=Pan Macmillan |isbn=978-0-3586-5450-6 |location=London, United Kingdom |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu 2019, yafuuka maneja w’emikutu gy’empuliziganya era omulwanirizi w’obwenkanya mu mbeera y’obudde mu kibiina ekitali kya magoba ekiyitibwa Rise Up Movement, ekiwa obuwagizi eri abavubuka okwetoloola ensi yonna okwegatta n’okukendeeza ku nkyukakyuka y’obudde. Mu Gwomwenda 2019, okuwanjaga kwa Morris kwasikiriza abantu okuva mu mawaga g'ebulaaya bweyawandiikibwako ng'alwanirira obutonde ku mikutu gy'amawulire egy'enjawulo omuli [[:en:BBC|BBC]], [[:en:CBC_Television|CBC]], [[:en:CNN|CNN]], [[:en:The_Verge|''The Verge'']], Global Citizens, [[:en:Reuters|Reuters]] and Earth.org.<ref>{{Cite web |last=Olivia Lai |date=August 12, 2022 |title=10 Young Climate Activists Leading the Way on Global Climate Action |url=https://earth.org/young-climate-activists-leading-the-way-on-global-climate-action/ |access-date=2023-03-01 |website=Earth ORG |place=}}</ref> Oluvanyuma lw'okwegugunga, ebibanja bitaano ku mukutu gwa Twitter byasalibwako oluvanyuma lw'okusaba kwa gavumenti nga ku gino kwaliko n'ogugwe<ref>{{Cite web |last=Justine Calma |date=2020-10-05 |title=This climate activist says he was silenced on Twitter |url=https://www.theverge.com/2020/10/5/21502827/climate-change-activist-twitter-account-suspended |access-date=2023-03-01 |website=The Verge}}</ref>
=== Akeediimo ku mbeera y'obudde ===
g06zmp13tb5i6hcj58kqav3k3psqhn8