Wikipedia
lgwiki
https://lg.wikipedia.org/wiki/Olupapula_Olusooka
MediaWiki 1.47.0-wmf.4
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Sylvia Nayebale
0
8094
52898
37593
2026-05-29T15:17:11Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52898
wikitext
text/x-wiki
[[File:Nayebale Sylvia.jpg|thumb|Nayebale Sylvia]]
'''Sylvia Nayebale''', Yaazalibwa nga 22 Ogwekuinooguu mu 1990, nga munamawulire Omunayuganda, omukyala munabizineensi ng'ate munabyabufuzi, awereza nga [[:en:Parliament_of_Uganda|omubaka wa Paalamenti eyaliko]] ng'akiikirira Konsititiweensi w'abakyala mu Disitulikiti ya Gomba, mu Paalamenti eyekumi okuva mu 2016 okutuusa mu 2021.<ref name="1R">https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=236</ref> Baddamu nebamulonda mu kifo kyekimu mu 2021.<ref>https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nayebale-sylvia-10240/</ref><ref>https://theyworkforyou.github.io/uganda-parliament-watch/mp/1b864cc7-d892-4363-ab85-be96b7fb3753/</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/articledetails/1524280</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=P6sFwNZueK8</ref>
== Obulamu bwe n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa nga 22 Ogwekuminoogumu mu 1990, mu [[:en:Gomba_District|Disitulikiti ye Gomba]], mu bitundu bya [[:en:Central_Region,_Uganda|Buganda mu Uganda]]. Yagenda kumasomero ag'ebitundu eby'enjawulo okusoma pulayimale. Yasomerako ku [[:en:Nabisunsa_Girls'_Secondary_School|Nabisunsa Girls' Secondary School]] gyeyatuulira ebisegezo gya S4 ne S6. Mu 2008, yagenda ku [[:en:Makerere_University|Yunivasite y'e Makerere]], yunivasite ya gavumenti esinga obukadde n'obunene mu Uganda, n'atikirwa mu 2011, ng'afunye [[:en:Mass_communication|Diguli mu By'amawulire]].<ref name="1R" />
== Obumannyirivu bw'alina mu mukola emirimu ==
Nga tanayingira bya bufuzi, yakolako nga [[:en:Receptionist|ayaniriza abagenyi]] ku ''Royal Suites'', ekifo ekisulwamu. u mwaka gwe ogwali gusembayo ng'akyasoma ku yunivasite,, yakolako nga [[:en:News_reporter|omusasi w'amawulire]] ku mu kutu gwa ttivi ya [[:en:Uganda_Broadcasting_Corporation|Uganda Broadcasting Corporation]], nga guno gudukannyizibwa gavumenti.<ref name="1R" />
Okumala emyaka ebbiri, wakati wa 201 ne 2013, Sylvia yawereza era nga akola mu ofiisi ya Pulezidenti wa Uganda eya Minisita omubeezi akola ku by'okulondoola Eby'enfuna. Mu 2013, yalondebwa nga ssentebe w'ekibiina kya '''Gomba Action for Development''', [[:en:Non-government_organisation|ekitadukanyizibwa gavumenti]], gyeyali okutuusa mu Gwekumi u 2018.<ref name="1R" />
== Olugendo lwe olw'ebyobufuzi ==
Mu kulonda kwa 2016 Mukyala Sylvia Nayebale yawangula eky'omukyala eyali agenda okukiikirira Konsitituweensi ya Disitulikiti ya Gomba, bweyali mu kibiina kye by'obufuzi ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]],<ref name="2R">{{Cite web |url=http://www.elections.co.ug/new-vision/election/1417394/uganda-elections-2016-provisional-parliamentary-results |title=Archive copy |access-date=2024-03-28 |archive-date=2016-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324123611/http://www.elections.co.ug/new-vision/election/1417394/uganda-elections-2016-provisional-parliamentary-results |url-status=dead }}</ref> era nga ye mubaka wa Paalamenti eyaliko nebaddamu okuulonda mu kifo kin, mu konsitutuweensi eyo.<ref name="3R">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://bugandatoday.com/2017/07/07/emmwanyi-terimba-katikkiro-atalaaze-ggomba/ |access-date=2024-03-28 |archive-date=2018-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006040626/http://bugandatoday.com/2017/07/07/emmwanyi-terimba-katikkiro-atalaaze-ggomba/ |url-status=dead }}</ref>
Omu kaseera ka kayuufu ka NRM ak'okusunsula ani eyali agenda okuweebwa tikiti okwesimbawo mu kibiina kino ku ky'Omubaka wa Paalamenti, Nayebale yawangula eyali mu kifo kino, Nakato Kyabangi eyafuna obululu 9,297 obwali obutono ku bwa Nayebale eyali alina 21,835.<ref name="4R">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Elections/Minister-Kajura--more-MPs-lose/859108-2963744-lffyw1z/index.html |access-date=2024-03-28 |archive-date=2019-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190302211853/https://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Elections/Minister-Kajura--more-MPs-lose/859108-2963744-lffyw1z/index.html |url-status=dead }}</ref> Mu Paalamenti ya Uganda eyekumi, ali ku kakiiko ka Paalamenti akavunaanyizibwa ku by'Obulamu, wamu n'akakiiko ka Paalamenti akavunaanyizibwa ku by'okulwanyisa akawuka ka Mukenenya n'omulwadde bwa Siriimu olulaba nga tebusaasaana nga kuno kwekuli n'eddwadde endala ez'ekuusa ku buno.<ref name="1R" />
== Famire ==
Mukyala Sylvia Nayebale mufumbo.<ref name="1R" />
== Laba ne bino ==
* [[:en:Anna_Ebaju_Adeke|Anna Ebaju Adeke]]
* [[:en:Winnie_Kiiza|Winnie Kiiza]]
* [[:en:Lillian_Nakate|Lillian Nakate]]
== Ebijuliiddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [http://www.parliament.go.ug/ Ku mukutu gwa yintaneeti ogwa Paalamenti ya Uganda]
* [https://web.archive.org/web/20181006075307/https://www.campuseye.ug/meet-nayebale-sylvia-ugandas-hottest-female-mp-deserves-minister-photos/ Sisinkaka Nayebale, omubaka wa Uganda omukyala alabika obulungi, agwaana okubeera Minisita.]
2xknslgtidwlrmjdzjngnryyscd3ya4
Sylvia Tamale
0
10083
52899
36707
2026-05-29T15:22:33Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52899
wikitext
text/x-wiki
[[File:Professor Sylvia Tamale.jpg|thumb|'''Professor Sylvia Tamale''']]
'''Sylvia Rosila Tamale''' muyigiriza Omunayuganda, era alwanirira eddembe ly'abantu mu Uganda. Ye mukyala eyasooka okubeera nga akulira etendekero eriyigiriza aby'amateeka ku [[:en:Makerere_University|Yunivasite y'e Makerere]] mu Uganda.<ref name="Pass">http://www.monitor.co.ug/SpecialReports/ugandaat50/1370466-1394360-14ekh7r/index.html</ref><ref name="Pambazuka">http://www.pambazuka.org/activism/honouring-sylvia-tamale</ref>
== Okusoma kwe ==
Tamale yafuna [[:en:Bachelor_of_Laws|Diguli ye mu By'amateeka]] n'ebitiibwa okuva ku [[:en:Makerere_University|Yunivasite y'e Makerere,]] [[:en:Master_of_Laws|Diguli ye ey'okubiri mu Mateeka]] yagigya kutendekero eribangula mu by'amateeka erya [[:en:Harvard_Law_School|Harvard Law School,]] ate [[:en:Doctor_of_Philosophy|Diguli ye ey'okusatu]] mu by'embeera z'abantu n'okulwanirira eddembe ly'abantu okuva ku [[:en:University_of_Minnesota|Yunivasite y'e Minnesota]] mu 1997. Tamale yafuna Dipulooma mu by'okwenyigira mu by'amateeka okuva kutendekero eribangula mu mateeka erya [[:en:Law_Development_Center|Law Development Center,]] nga lisinganibwa mu [[:en:Kampala|Kampala]], mu 1990, n'atikirwa nga y'akulembedde ekibiina kye.<ref name="Pass" /> Yali wakuwumula mu 2022.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://voxpopuli.ug/sylvia-tamales-scholarship-comes-of-age-and-she-crowns-it-with-a-page-turner-decolonization-and-afro-feminism/ |access-date=2023-03-26 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326082022/https://voxpopuli.ug/sylvia-tamales-scholarship-comes-of-age-and-she-crowns-it-with-a-page-turner-decolonization-and-afro-feminism/ |url-status=dead }}</ref>
== Emirimu gye nga omuyigiriza ==
Tamale yali mukenkufu eyatera nga okugenda kutendekero lya [[:en:African_Gender_Institute|African Gender Institute]] erya [[:en:University_of_Cape_Town|Yunivasite ya Cape Town]] <ref>http://www.worldpress.org/africa/2611.cfm</ref> wamu n'okulambula abakugu mu by'enjigiriza ku [[:en:University_of_Wisconsin|Yunivasite ye Wisconsin]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://law.wisc.edu/ils/ilspastvisitors00-05.html |access-date=2023-03-26 |archive-date=2017-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170309061537/http://law.wisc.edu/ils/ilspastvisitors00-05.html |url-status=dead }}</ref> Mu 2003, yawakanyizibwa banayuganda abaali baagala okukyusa eneeyisa y'abantu olw'okugamba nti abasajja abeenyigira mu bisiyaga wamu n'abakazi nabo bafuna abakiikirira okusinziira ku muwendo gwabwe".<ref name="Bennett">https://www.awid.org/news-and-analysis/worst-woman-year-sylvia-tamale-publishes-african-sexualities-reader</ref> Tamale yeeyali akulira etendekero eribangula mu by'amateeka nebigakwatako ku Yinivasite y'e Makerere mu Kampala, e Uganda okuva mu 2004 okutuuka mu 2008.<ref name="Pass" /><ref>https://web.archive.org/web/20120806052216/http://law.mak.ac.ug/index.php?page=assoc-prof-sylvia-tamale</ref>
== Awaadi n'ebitiibwa ==
Okuva mu 1993 okutuuka mu 1997, yafuna basale enzijuvu okuva mu ba Fulbright-MacArthur, okugenda okusomera ku Harvard.<ref name="Pass" /> Mu 2003, yawangula awaadi okuva ku Yunivasite ye Minnesota olw'okubeera omukulembezze ow'enjawulo munsi yonna, olw'emirimu gye gyeyali akola ku yunivasite.<ref name="Pambazuka" /><ref>https://web.archive.org/web/20070513103458/http://www.international.umn.edu/awards/leader/2003/tamale.php</ref> Mu 2004, yaweebwa awaadi ya Akina Mama wa Afrika Award ng'eno yamukwasibwa aba [[:en:Akina_Mama_wa_Afrika|Akina Mama wa Afrika]], ekitongole ky'ensi yonna, ekigatta abantu kusemazinga wa Afrika, nga [[:en:Non-governmental_organization|kikulakulanya wabula nga tekidukanyizibwa gavumenti]] nga ky'abakyala okuva mu Afrika nga basinziira mu Bungereza nga balina ekitebe kyabwe mu Afrika ekisinganibwa mu Kampala, mu Uganda.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://humanrightshouse.org/noop/page.php?p=Articles/6431.html&print=1&d=1 |access-date=2023-03-26 |archive-date=2017-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112132111/http://humanrightshouse.org/noop/page.php?p=Articles%2F6431.html&print=1&d=1 |url-status=dead }}</ref> Mu 2004, yasimbibwa ebitongole by'abakyala aby'enjawulo mu Uganda olw'okulwanirira eddembe ly'abantu.<ref>http://www.pambazuka.org/activism/honouring-sylvia-tamale</ref>
Nga 28 Ogwekumi mu 2016, yafuuka omukyala eyasooka okusomesa era okuwa olusoma olwali olw'omukenkufu olwasooka ku Yunivasite y'e Makerere. Olusomesa lwe yaluyita, obukunya, okuwakanya wamu n'amateeka'', okusikiriza'', mu kitundu, mukusooka mu myaaka obukunya obw'okuwakanya obwa [[:en:Stella_Nyanzi|Stella Nyanzi]] mu yunivasite.<ref>http://www.monitor.co.ug/News/National/Makerere-professor-defends-Dr-Nyanzi-nude-protest/688334-3434278-13khqvq/index.html</ref> Mu kwogera kwe, Tamale yategeeza amateeka ga Uganda gabeere nga gadibwamu nadala agatyoboola abakyala.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://ugandajournalistsresourcecentre.com/prof-tamale-gives-inaugural-lecture-nudity-protests-law-uganda/ |access-date=2023-03-26 |archive-date=2017-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112140446/http://ugandajournalistsresourcecentre.com/prof-tamale-gives-inaugural-lecture-nudity-protests-law-uganda/ |url-status=dead }}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly'abantu ababeera batusiddwaako ogw'obuliisa maanyi ==
Mu Gwokusatu mu 2018 [[:en:Makerere_University|Yunivasite ye Makerere]] yalonda Dr. Tamale okubeera ssentebe w'akakiiko k'abantu bataano okukola okunoonyereza ekyali kivirako okweyongera kw'okukabanyizibwa kw'abakyala nadala mu matendekero ga gavumenti agawagulu. Alipoota y'akakiiko yafulumizibwa mu Gwokutaano mu 2018.<ref>https://www.theeastafrican.co.ke/news/Uganda-Makerere-University-investigate-sexual-harassment/2558-4344654-pss35s/index.html</ref> Nga eyali akulira etendekero ku Yunivasite y'e Makerer, yatandika eteeka eryali liwakanya okukabasanya ng'oli ku yunivasite ssaako n'omuntu yenna kasita abeera nga alina akakwate ku yunivasite eno.<ref>https://news.mak.ac.ug/2019/08/mak-unveils-vc%E2%80%99s-roster-100-amends-sexual-harassment-policy-and-launches-safer-universities</ref>
Mu Gwokutaano nga 18 mu 2018, Tamale yawaayo alipoota ye eyali esooka ku by'okukabasanya, akakiiko akalondebwa gyekaali kakoze oluvannyuma lw'okunoonyereza. Yagiwaayo eri abayizi, abakozi, abantu wamu n'abakwatagana ne Yunivasite ye Makerere.<ref name="news.mak.ac.ug">{{Cite web |url=https://news.mak.ac.ug/2018/05/committee-investigating-sexual-harassment-makerere-university-presents-report-stakeholders |title=Archive copy |access-date=2023-03-26 |archive-date=2019-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105174523/https://news.mak.ac.ug/2018/05/committee-investigating-sexual-harassment-makerere-university-presents-report-stakeholders |url-status=dead }}</ref> Alipoota eno yakolebwa n'okunoonyereza okumala, okwalimu okwebuuza ku bantu 234 nga 59 ku 100mu beebuzibwaako, baali bakyala. Yanokolayo obulungi obuli mu b'amawulire bweyali ayogerako, nga kino kyali kisaale nnyo mu kugyayo obulabe obuli mu kukabasanya ekyaletera okwongera okubunyisa ensonga eno."<ref name="news.mak.ac.ug" /> Yunivasite y'e Makerere Makerere University kati yalambulula bungi eteeka lyayo ery'okubonereza oyo yenna eyeenyigira mu by'okukabasanya, nga balina ekigendererwa eky'okutekawo embeera ewa buli omu ekitiibwa .
Yakyogera mu lwatu nga awagira enkola y'obuwangwa [[:en:Labia_stretching|ery'okwongera ku bitundu by'abakyala eby'enkyama nga bayita mu kubisika]], n'awakanya nti ensonga eno [[:en:Female_genital_mutilation|ey'okubyongerako]] tesaanidde.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.observer.ug/lifestyle/73-people-society/8909-labia-elongation-invaluable |access-date=2023-03-26 |archive-date=2018-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922173808/https://www.observer.ug/lifestyle/73-people-society/8909-labia-elongation-invaluable |url-status=dead }}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly'abakyala munsi yonna ==
[[File:Firoze_Manji,_Charmaine_Pereira_and_Sylvia_Tamale_in_conversation.png|thumb|[[:en:Firoze_Manji|Firoze Manji,]] [[:en:Charmaine_Pereira|Charmaine Pereira,]] wamu ne Tamale nga beegeyaamu mu kutongoza akatabo akayitibwa [[:en:Decolonization|Obwetwazze]] ''[[:en:Black_feminism|n'eddembe ly'abakyala mu Afrika]],''mu 2020]]
Okunoonyereza kwa Tamale kulimu emirimu gy'ekikula ky'abantu, okwegata, abakyala mu by'obufuzi, wamu n'eddembe ly'abakyala ng'ayita mu by'amateeka, abakyala abali mu mawanga agatanaba kukulakulana wamu n'amateeka , nga bino byonna agata eby'enjigiriza wamu n'okulwanirira eddembe.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.opensocietyfoundations.org/who-we-are/staff/sylvia-tamale |access-date=2023-03-26 |archive-date=2019-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105181315/https://www.opensocietyfoundations.org/who-we-are/staff/sylvia-tamale |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://law.mak.ac.ug/users/stamale |access-date=2023-03-26 |archive-date=2019-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105181323/https://law.mak.ac.ug/users/stamale |url-status=dead }}</ref> Ku ye okulwanirira eddembe ly'abakyala nzikiriza mu by'ekikula ky'abantu okubeera nga beenkana nkana, nga okukola ekintu kyonna wamu n'ekitiibwa ky'abantu n'abantu bonna okutwalira awamu."<ref name="uganda4her.org">{{Cite web |title=Archive copy |url=https://uganda4her.org/strong-woman-spotlight-sylvia-tamale/ |access-date=2023-03-26 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326082023/https://uganda4her.org/strong-woman-spotlight-sylvia-tamale/ |url-status=dead }}</ref> Akubirira abalwanirizi b'eddembe ly'abakyala okwenyigira mu mitendera gyonna egya ofiisi za gavumenti wamu n'okukozesa obuyigirize bwabwe nga eky'okulwanyisa ekintu kyonna ekyekuusa okubeera nga kiri ku gavumenti efugibwa abasajja nadala mu by'amateeka, eby'okuwangwa, enimi wamu n'emikutu gy'amawulire.<ref name="uganda4her.org" /> Alina okukiriza nti mu kjwenyigira mu by<nowiki>'okulwanirira eddembe ly'abakyala, n'ayongerako ng'ategeza nnti ''gavumenti edukanyizibwa abasajja nayo erumya abasajja'', ng'era tulina okukikiriza nti sibuli bakyala nti beebamu. Sigamba nti abakyala bonna bayita mukunyigirizibwa mungeri y'</nowiki>emu."<ref name="R.Kagumire">https://rosebellkagumire.com/2016/08/19/talking-african-feminisms-with-dr-sylvia-tamale/</ref>
Ayongera okukatiriza nga ateeka eby'ediini mu by'ayogera ngagamba, " osobola okubeera munadiini, ng'ate olwanirira eddembe ly'abakyala. Waliwo eky'ogera kinene mu by'awandiikibwa nga bivunula Bayibuli nga boogera ku mwenkano nkano"<ref name="R.Kagumire" />
Mu 2003, Tamale yatekebwa ku kulalala lw'abakyala abaaku basinze okukola obubi mu mwaka ogwo ab'ekibiina kya conservative bloc mu Uganda. Yawandiika okumala wiiki eziwera mu mpapula z'amawulire, nadala mu New Vision, nga agamba nga eyali talina buvunaanyizibwa mu ggwanga eri okusaanawo kw'empisa, kuba abavubuka mu Uganda baali bagenda kugweera mu geyeena. Yalumbibwa olw'okugamba nti abali beebisiyaga nga basajja n'abakazi nabo banditwaliddwa nga abamu ku bantu abatuuze mu Uganda era nabo akakiiko akavunaanyizibwa ku mwenkano nkano nako kabafeeko.<ref>https://www.awid.org/news-and-analysis/worst-woman-year-sylvia-tamale-publishes-african-sexualities-reader</ref>
Y'omu ku bali mu [http://www.africanfeministforum.com/ kibiina ekirwanirira eddembe ly'abakyala kulukalo lwa Afrika,] nga kino kikungaanya abalwanirira eddembe ly'abakyala mu Afrika wamu, okwekaanya engeri gyebayinza okukitukako, n'okulakulanya enkwatagana ey'amaanyi okwonegra amaanyi mu ddembe ly'abakyala mu Afrika.<ref>http://www.africanfeministforum.com/about/</ref> Ali ku kakiiko akawi k'amagezi mu kibiina kya [https://www.opensocietyfoundations.org/ Open Society Foundation,] ekitongole ekikolera mu mawanga 120 nga kiwa abantu n'ebibiina ssente ezitali zakudizibwayo nga za kuzimba gavumenti ey'amaanyi nga erondeddwa abantu. era nga ewulikika .<ref>https://www.opensocietyfoundations.org/</ref>
== Okusuka kiremya ==
Tamale yabuuzibwa Dr. Purna Sen, akulira ebirina okugoberebwa abakyala mu kibiina ky<nowiki>'amawanga amagate, ku lw'okunoonyereza ku pulojekiti emu gyebaali bayita ''Above the Parapet'' oba kiyite okusuka kiremya. Ku lwa pulojekiti eno, abakyala ab'amannya abakoze eky'ammanyi mu kukyusa obulamu bw'abantu beebuzibwaako okuwa endowooza zaabwe nobumannyirivu. Okuddamu kwa Sylvia Tamale kwatekebwa ku mukutu gwa Youtube mu Gwomunaana nga 13 mu 2015, ab'etendekero by'eryenfuna n'ebikwatagana ku by'obufuzi mu London. Tamale ayogera okukozesa Yunivasite y'e Makerere nga akatuuti ak'okutuusa obubaka bwe munsi yonna, nga n'endowooza zze ku by'obufuzi n'amateeka, wamu n'ensonga endala. Nga ayogera ku by'emirimu gye, Tamale yagamba nti,'' kino sikikolera banange.Wabula nkikolera ku lw'obulungi bw'eggwanga." Tamale era ayogera okulumbibwa oluvannyuma lw'okuvaayo ng'ayogedde ku bisomesebwa nga tebikirizibwa gamba nga okujamu enbuto. Ayogera n'okubeera nga yayitibwa okubeera omukazi eyali asinze okukola obubi mu mwaka. " Ensonga lwaki nayitibwa okubeera omukazi eyasinga okukola obubi mu mwaka ogwo... yali nti navaayo nengyogera ... kwogera kunsonga ezirabibwa nga ez'obuwangwa mu Afrika .... nga ziri ku ddiini .... nakola epeesaeryali ligamba nti,'' abakyala abasinga okukola obubi mu 2003'', ng'era ndyambala n'essanyu eringi," Tamale bw'agamba. Tamale era yawa okuwabula eri buli mukyala yenna eyali ayagala okubeera mu buyinza. " Ensi egya kugezaako okulaba nga ekulambulula mungeri yonna nti gwe ani. Naye tokirina nsi kulambulula gwe ani. Weerambulule gwe ani gwe kenyini. Tokendeera kutuuka kubalala kyebaagala obeere. Okunyigirizibwa kugya kusigala nga kwabwe''</nowiki>, Tamale bweyagamba, " Tosobola kufuna birabo byonna, nga tomazze kubikolerera. Tewali kirungi kijja mangu."<ref>https://www.youtube.com/watch?v=5AkShzqY79w</ref>
== Obulamu bwe ==
Yafumbirwa [[:en:Joe_Oloka-Onyango|Joe Oloka-Onyango]], omukenkufu mu mateeka ku [[:en:Makerere_University|Yunivasite y'e Makerere]].<ref>https://law.mak.ac.ug/prof-oloka-onyango-talks-%E2%80%98ghosts%E2%80%99-and-law</ref>
== By'awandiise nebifuluma ==
* ''Decolonization and Afro-Feminism'' mu 2020<ref>Ottawa: Daraja Press, {{ISBN|9781988832494}}</ref>
* ''When Hens Begin To Crow: Gender and Parliamentary Politics in Uganda'' (1999)<ref>Tamale, Sylvia (1999), ''When Hens Begin To Crow: Gender and Parliamentary Politics in Uganda'', Boulder, Colorado: Westview Press, {{ISBN|0-8133-3462-4}}; reviewed: Parpart, Jane L. (2000), "Review: When Hens Begin to Crow: Gender and Parliamentary Politics in Uganda", ''Africa Today'' 47(2): pp. 218-220; and Ottemoeller, Dan (1999), "Book Reviews - Politics - When Hens Begin to Crow: Gender and Parliamentary Politics in Uganda", ''African Studies Review'' 42(2): p. 181.</ref>
* "African Feminism: How Should We Change?" (2006) <ref>https://doi.org/10.1057%2Fpalgrave.development.1100205</ref>
* "The Right to Culture and the culture of rights: A critical perspective on women's sexual rights in Africa" in ''Feminist Legal Studies: Vol 16'' (2006)<ref>https://doi.org/10.1007%2Fs10691-007-9078-6</ref>
* Eroticism, Sensuality, and 'Women's Secrets' Among the Baganda'" in the ''IDS Bulletin: Vol 37'' (2009)<ref>http://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/123456789/8366</ref>
* ''African Sexualities: A Reader'' (2011)<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Sylvia_Tamale#CITEREFBennett2011</ref>
* "Confronting the Politics of Nonconforming Sexualities in Africa" in the ''African Studies Review: Vol 56'' (2013) <ref>https://doi.org/10.1017%2Fasr.2013.40</ref>
* "Exploring the Contour of African Sexualities: Religion, Law and Power" in the ''African Human Rights Law Journal: Vol 14.'' (2014) <ref>https://doi.org/10.2307%2Fj.ctvh8r1ds.6</ref>
* Researching and theorising sexualities in Africa<ref>https://books.google.com/books?id=xSqIrrswbG0C&pg=PA11</ref>
* Out of the closet: Unveiling sexuality discourses in Uganda<ref>https://books.google.com/books?id=IYcOgxeVTrMC&dq=Out+of+the+closet%3A+Unveiling+sexuality+discourses+in+Uganda&pg=PA17</ref>
* Gender trauma in Africa: enhancing women's links to resources<ref>https://doi.org/10.1017%2FS0021855304481030</ref>
* 'Point of order, Mr Speaker': African women claiming their space in parliament<ref>https://doi.org/10.1080%2F741923783</ref>
* A human rights impact assessment of the Ugandan Anti-homosexuality Bill 2009.<ref>https://www.equalrightstrust.org/sites/default/files/ertdocs/Sylvia.pdf</ref>
* Homosexuality: perspectives from Uganda<ref>https://www.africabib.org/rec.php?RID=312811942</ref>
* Nudity, protest and the law in Uganda<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://misr.mak.ac.ug/phd-materials/gender-and-history/nudity-protest-and-law-uganda-inaugural-professorial-lecture |access-date=2023-03-26 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326082023/https://misr.mak.ac.ug/phd-materials/gender-and-history/nudity-protest-and-law-uganda-inaugural-professorial-lecture |url-status=dead }}</ref>
* Paradoxes of sex work and sexuality in modern-day Uganda<ref>https://www.africabib.org/rec.php?RID=329705776</ref>
* Bitches at the academy: Gender and academic freedom at the African university<ref>https://www.jstor.org/stable/24482781</ref>
* Introducing quotas: discourse and legal reform in Uganda<ref>https://www.idea.int/publications/catalogue/implementation-quotas-african-experiences</ref>
* Profile:'keep your eyes off my thighs': a feminist analysis of Uganda's 'miniskirt law'<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.agi.ac.za/sites/default/files/image_tool/images/429/feminist_africa_journals/current_issue/fa21_profile.pdf |access-date=2024-04-12 |archive-date=2023-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230912194929/http://www.agi.ac.za/sites/default/files/image_tool/images/429/feminist_africa_journals/current_issue/fa21_profile.pdf |url-status=dead }}</ref>
* The Personal is Political," or Why Women's Rights are Indeed Human Rights: An African Perspective on International Feminism<ref>https://doi.org/10.1353%2Fhrq.1995.0037</ref>
* How Old is Old Enough? Defilement Law and the Age of Consent in Uganda<ref>https://www.africabib.org/rec.php?RID=240716612</ref>
* The outsider looks in: Constructing knowledge about American collegiate racism<ref>https://doi.org/10.1007%2FBF02393370</ref>
* Think globally, act locally: using international treaties for women's empowerment in East Africa<ref>https://www.jstor.org/stable/4066411</ref>
* A human rights impact assessment of the anti-homosexuality bill<ref>https://arc-international.net/wp-content/uploads/2013/01/Dr.-Tamales-speech-on-the-Bahati-BIll.pdf</ref>
* Taking the beast by its horns: Formal resistance to women's oppression in Africa<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/JSTOR_(identifier)</ref>
* Legal Voice: Challenges and Prospects in the Documentation of African legal feminism<ref>https://www.africabib.org/rec.php?RID=343319624</ref>
* Law reform and women's rights in Uganda<ref>https://www.africabib.org/rec.php?RID=123993962</ref>
* Controlling Women's Fertility in Uganda<ref>https://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/surij24&id=118&div=&collection=</ref>
* Research on gender and sexualities in Africa<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Project_MUSE_(identifier)</ref>
* Gender, economies and entitlements in Africa<ref>http://arks.princeton.edu/ark:/88435/dsp01pk02cd53f</ref>
* The limitation of affirmative action in Uganda<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/ProQuest_(identifier)</ref>
* Methodologies in Caribbean Research on Gender and Sexuality, by Kamala Kempadoo and Halimah AF DeShong (eds)<ref>https://journals.ug.edu.gh/index.php/fa/article/view/1521</ref>
* Crossing the bright red line: The abuse of culture and religion to violate women's sexual and reproductive health rights in Uganda<ref>https://doi.org/10.4324%2F9781315708379-12</ref>
== Laba ne bino ==
* [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]]
* [[:en:Barbara_Ntambirweki|Barbara Ntambirweki]]
* [[:en:Zahara_Nampewo|Zahara Nampewo]]
* [[:en:Samallie_Kiyingi|Samallie Kiyingi]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20081222161700/http://www.law.mak.ac.ug/staff/tamale.html Ebimukwatako mu bumpi mpi]
3lhujoidsbrzukgnylx2ow1o6x965wr
Richard Idro
0
12002
52889
42098
2026-05-29T13:11:02Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52889
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Iwa Idro''' y'[[:en:Neurology|Omusawo w'obwongo bw'abaana]] mu [[:en:Uganda|Uganda]], omunoonyereza era omuyigiriza, akola nga [[:en:Associate_professor|omuyuka wa pulofeesa]] mu Department of Pediatrics and Child Health ku sso,ero lya [[:en:Makerere_University_College_of_Health_Sciences|Makerere University College of Health Sciences]].<ref name="1R">https://www.monitor.co.ug/OpEd/Commentary/-Ugandan-family-women-hospital-Mulago-Health-Parliament/689364-4786786-78fhm5/index.html</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Idro yazaalibwa mu Moyo, esangibwa mu Uganda mu 1970. Oluvannyuma lw'okugenda mu masomero ga pulayimale ne n'aga siniya, yaweebwa ekifo mu [https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/uk-college-honours-ugandan-doctor-for-professionalism-4008040 Makerere University School of Medicine], n'amaliriza mu 1996 ng'alina diguli esooka eya [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|Bachelor of Medicine ne Bachelor of Surgery]]. Mu 2001, yafuna diguli eyookubiri eya [[:en:Master_of_Medicine|Master of Medicine]] mu [[:en:Pediatrics|By'abaana]] okuva mu ssomero lye limu ery'abasawo. Diguli ye eyookusatu eya [[:en:Doctor_of_Philosophy|Doctor of Philosophy]] yagigya mu [[:en:University_of_Amsterdam|University of Amsterdam]] mu Netherlands mu 2008. Yakola ng'omusawo w'obwongo bw'abaana.<ref name="2R">{{Cite web |url=https://musawoug.com/musawo/Specialist_Details/255 |title=Archive copy |access-date=2025-09-25 |archive-date=2019-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190221231232/https://musawoug.com/musawo/Specialist_Details/255 |url-status=dead }}</ref><ref name="CvR">https://pure.uva.nl/ws/files/1671328/54787_17.pdf</ref>
Mu Gwomunaana 2022, yalondebwa okuba omu ku ba mmemba ba [[:en:Royal_College_of_Paediatrics_and_Child_Health|Royal College of Paediatrics and Child Health]] (FRCPCH) ekisangibwa e Bungereza. Lino ly'eddaala erisnga obunene erisobola okutuukibwako oba okuweebwa omusawo w'abaana mu mawanga ga [[:en:Commonwealth_of_Nations|Commonwealth of Nations]].<ref name="FRCPCHR">https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/uk-college-honours-ugandan-doctor-for-professionalism-4008040</ref>
== Omulimu gwe ==
Idro [[:en:Pediatrician|musawo w'abaana]] omukugu, ng'alina n'obumanyirivu obw'amaanyi ng'[[:en:Neurologist|Omusawo w'obwongo]]. Okunoonyereza kwe kuzingiramu [[:en:HIV/AIDS|Akawuka ka Siriimu]] mu bavubuka, okukwatagana wakati w'akawuka akaleeta siriimu n'omusujja gw'ensiri, n'engeri [[:en:Cerebral_malaria|omusujja gw'ensiri ogukwata ku bwongo]] gye gweyisaamu, n'ebirala. Gye buvuddeko awo, omulimu gwe gweyongeramu okunoonyereza ku buvune obulwadde bwa [[:en:Sickle_cell_anemia|Nalubiri]], bwe butuusa ku bwongo, viral encephalitis n'ensimbu mu baana.<ref name="3R">https://www.lshtm.ac.uk/newsevents/events/greenwood-lecture-severe-malaria-nodding-syndrome-and-wisdom-teeth</ref>
Mu kiseera kye kimu, abeeranya eky'okukola ng'omuwi w'amagezi mu busawo bw'abaana n'obusawo bw'obwongo mu [[:en:Mulago_National_Referral_Hospital|Mulago National Referral Hospital]] (MNRH), mu [[:en:Kampala|Kampala]], Uganda. MNRH ly'eddwaliro erisomesa erya Makerere University College of Health Sciences.<ref name="3R" /><ref name="4R">{{Cite web |url=https://news.mak.ac.ug/2019/02/maks-dr-richard-idro-scoops-lshtm-inaugural-greenwood-africa-award-2019 |title=Archive copy |access-date=2025-09-25 |archive-date=2025-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219175845/https://news.mak.ac.ug/2019/02/maks-dr-richard-idro-scoops-lshtm-inaugural-greenwood-africa-award-2019/ |url-status=dead }}</ref>
Ye mukulembeze w'abasawo b'[[:en:Nodding_disease|obulwadde bw'okunyenya omutwe]], nga eno mbeera y'abwongo bw'abaana etategeerekeka bulungi, erina obubonero omuli okukankana, okuddirira mu nkola y'obwongo n'okuddirira mu kukula. Ensibuko yaabwo tennaba kumanyibwa, era tewaaliwo bujjanjabi we bwatuukira mu 2019.<ref>https://www.theeastafrican.co.ke/magazine/Passionate-about-childrens-health/434746-5079686-j9npk2/index.html</ref>
== Ebitiibwa bye n'awaadi ==
Mu Gwokubiri 2019, [[:en:London_School_of_Hygiene_and_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]] (LSHTM) yalangirira Idro ng'omuwanguzi w'awaadi ya Greenwood Africa Award 2019.<ref>https://www.lshtm.ac.uk/aboutus/introducing/medals/the-greenwood-africa-award </ref> Awaadi eyo yaliko okufuna omudaali n'okubeera mu LSHTM okumala wiiki emu. Omuwanguzi yeetaagibwa okusomesa kwa Greenwood. Mu wiiki y'okubeera ku LSTMH mu London, omuwanguzi yeetaagibwa okukolagana n'abayizi ab'omugaso n'okuwa emisomo nga embeera bwe yamusobozesanga. Awaadi eyo yalina kufunibwa banoonyereza ku by'obujjanjabi abali ku mutendera gwa mid-level mu ndwadde ezisiigibwa mu bitundu bya Africa ebiriraanye eddungu Sahara. Kiweebwa buli luvannyuma lw'emyaka esatu, era Idro yeeyasooka okugifuna. <ref name="3R" /><ref name="4R" /><ref name="5R">https://www.monitor.co.ug/News/National/Makerere-don-scoops-research-award-nodding-syndrome/688334-5001140-ubp9x6/index.html</ref>
== Ebirala bye baalowoozaako ==
Y'omu ku bakulembeze b'abantu omunaana abakulira ekitongole kya Global Health Uganda, [[:en:Non-profit_organization|ekitongole ekitakolerera magoba]] ekirina ekigendererwa eky'okutumbula okunoonyereza ku by'obulamu bw'abaana mu Uganda.<ref name="6R">{{Cite web |url=http://globalhealthuganda.org/board-of-directors/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-25 |archive-date=2019-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190222014300/http://globalhealthuganda.org/board-of-directors/ |url-status=dead }}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://www.thelancet.com/journals/laneur/article/PIIS1474-4422(08)70079-6/fulltext Okukubaganya ebirowoozo ne Dr Richard Idro] bwe bwatuukira mu Gwokutano gwa 2008
2w0yniaevvq2ibovieyjxfwqmxr3s2o
Ruth Mukama
0
12307
52893
43689
2026-05-29T13:58:06Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52893
wikitext
text/x-wiki
'''Ruth Mukama Gimbo''' (yazaalibwa 4 Omwezi ogwekkumi n'ebiri 1946) munnayuganda pulofeesa w'ebyenjigiriza ng'obukugu bwe buli mu bya nnimi n'ennimi z'Abafirika, <ref>{{Cite web |date=2021-01-24 |title=Joy as female professors are recognised |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/joy-as-female-professors-are-recognised-1471276 |access-date=2025-04-07 |website=Monitor |language=en}}</ref> era eyagatta ennyo ku by'enjigiriza ebya waggulu mu Uganda, ng'aweereza ku matendekero nga [[yunivasite y'e Kabale]] ne [[yunivasite y'e Makerere]]. <ref name=":0">{{Cite web |title=Prof. Ruth Mukama Gimbo |url=https://www.kab.ac.ug/university_staff/prof-ruth-mukama-gimbo/ |access-date=2025-04-07 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |date=2021-01-06 |title=A day in the life of a professor |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/a-day-in-the-life-of-a-professor-1831828 |access-date=2025-04-07 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yatandika okusomesa [[Oluswayiri]] mu matendekero ag'ebyenjigiriza. <ref name=":2">{{Cite web |title=Ruth Mukama {{!}} Makerere University Courses |url=https://courses.mak.ac.ug/course-instructor/ruth-mukama |access-date=2025-04-07 |website=courses.mak.ac.ug |archive-date=2025-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407154243/https://courses.mak.ac.ug/course-instructor/ruth-mukama |url-status=dead }}</ref> Obukugu bugaziwa okuzingiramu kusomesa, okunoonyereza, n’okulwanirira obwenkanya mu kikula ky’abantu. Ng’oggyeeko eby’ensoma, yeenyigira ne mu kulima n’okubuulirira abavubuka. <ref name=":0" /> <ref name=":1" />
== Obuvo bwe n'okusoma kwe ==
Ruth Mukama yazaalibwa mu Mwezi ogwekkumi n'ebiri 1946, mu Budaka disitulikiti y'e Pallisa. Kitaawe Yokonea Mukama (Awummule mirembe) yali musomesa wa pulayimale ate nnyina, Agnes Baluka yali mukurisitu omunywevu. <ref>{{Cite web |title=allAfrica.com: Uganda: I Was Once a Victim of Gender Bias At Makerere (Page 1 of 2) |url=https://allafrica.com/stories/200710090059.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080502025739/http://allafrica.com/stories/200710090059.html |archive-date=2008-05-02 |access-date=2025-04-07 |website=allafrica.com |url-status=live }}</ref> Ruth yasomera mu ssomero lya Budaka Primary School ku misomo gye egy'omutendera gwa pulayimale. Olwo yeegatta ku somero lya siniya erya Busia SS ne Gayaza High School <ref>{{Cite web |title=Gayaza: Uganda's first girls' school still stands high |url=https://www.newvision.co.ug/news/1508140/gayaza-girls-met-serena |access-date=2025-04-07 |website=New Vision}}</ref> ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya. Alwo yeewandiisa ku yunivasite y’e Makerere gye yatikkirwa ddiguli esooka mu biwandiiko by’Olungereza, Ebyafaayo n’Olufaransa. Oluvannyuma, Ruth yafuna ddiguli eyokusatu (PhD) mu by’ennimi zonna n'ebikola ennimi ezo okuva mu [[yunivasite y'e York]] mu Bungereza nga tasoose kukola diguli eyookubiri nga bwe kyetaagisa. <ref name=":3">{{Cite web |title=I was once a victim of gender bias at Makerere |url=https://www.newvision.co.ug/news/1217978/victim-gender-bias-makerere |access-date=2025-04-07 |website=New Vision}}</ref>
== Omulimu ==
Ruth Mukama akoze mu kisaawe ky'[[ebyenjigiriza]] gy'aweereza mu matendekero g'ebyenjigiriza ag’enjawulo ng’omusomesa, ku ddaala eriddirira obwa pulofeesa, nga pulofeesa ajjude ne mu bifo ebirala eby’obukulembeze.
'''Yunivasite y’e Kabale, Kabale(okuva mu Mwezi ogwomusanvu 2018),'''
Pulofeesa Ruth Mukama akoze ne yunivasite y'e Kabale nga pulofeesa w’ennimi, gye yayanjulira ddiguli eyookubiri mu by'ennimi. Yeeyali akulira, ekitongole ky’ennimi z'Afirika. <ref name=":1"/> <ref>{{Cite web |title=Department of Kiswahili |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/institute-of-language-studies/department-of-kiswahili/ |access-date=2025-04-07 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref> Mu mwezi ogwokuna 2019 yafuuka mmemba w'olukiiko olukulembera yunivasite y'e Kabale era mmemba w’akakiiko akakola ku koosi oba amasomo ag;okukakasibwa nga tegannatandika kusomesebwa. <ref name=":4">{{Cite web |date=2024-04-02 |title=Kiswahili, Luganda and the debate around Uganda's national language |url=https://www.independent.co.ug/kiswahili-luganda-and-the-debate-around-ugandas-national-language/ |access-date=2025-04-07 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> <ref name=":5">{{Cite web |last=Mann |first=Collins |date=2020-02-19 |title=Kabale University hosts the first Professorial Inaugural Lecture |url=https://news.kab.ac.ug/kabale-university-hosts-the-first-professorial-inaugural-lecture/ |access-date=2025-04-07 |website=Kabale University News |language=en-US}}</ref>
'''Yunivasite y’e Makerere, Kampala,''' '''(Omwezi ogwomukaaga 1979 okutuuka mu Mwezi ogwekkumi nebiri 2016''' )
* 2008-Omwezi ogwokuna 2009, Yakubiriza ekibinja ekikozi eky'ekikugu ekyakola enkola y’ekikula ky’abantu eri Yunivasite y’e Makerere. Yakola kinene nnyo mu kukola okunoonyereza, okuddukanya okukubaganya ebirowoozo mu bibinja wamu n’okutondawo n’okulongoosa ddala ebbago erisembayo ery’enkola y’ekikula ky’abantu wamu ne Prof. Sylvia tamale <ref name=":6">{{Cite web |last=Namisango |first=Ritah |date=2024-10-05 |title=Mak Launches "Safer Campuses Campaign" to Combat Gender-Based Violence |url=https://news.mak.ac.ug/2024/10/mak-launches-safer-campuses-campaign-to-combat-gender-based-violence/ |access-date=2025-04-07 |website=Makerere University News |language=en-US |archive-date=2025-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407161259/https://news.mak.ac.ug/2024/10/mak-launches-safer-campuses-campaign-to-combat-gender-based-violence/ |url-status=dead }}</ref>
* Omwezi ogwekkuminoogumu 2005 okutuuka mu Mwezi ogwomunaana 2007 yali Ag Head, Gender Mainstreaming Division (kati Directorate) Academic Registrar’s Department. <ref name=":7">{{Cite web |date=2013-03-11 |title=Women no longer at ease |url=https://www.independent.co.ug/women-no-longer-ease/ |access-date=2025-04-07 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>
* Omwezi ogwokusatu 1995 okutuuka Omwezi ogwekkumi neebiri 2016: Omukwanaganya wa Pulogulaamu y’Olukiswahili mu kitongole ky’ennimi za Afrika, Yunivasite y’e Makerere. Omukubi w’ebifaananyi yekka owa pulogulaamu z’Olukiswahili eza diguli esooka, ez’omulembe n’ez’abatandisi, awamu ne pulogulaamu enkadde eya Masters mu nnimi, ne pulogulaamu eyaddirira: Masters mu nnimi za Afirika. <ref name=":4"/> <ref>{{Cite web |date=2022-10-26 |title=A 'professor of Kiswahili' without formal training |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/oped/commentary/a-professor-of-kiswahili-without-formal-training-3998028 |access-date=2025-04-07 |website=Monitor |language=en}}</ref>
* 2001/02 Yawandiika era n’atongoza bulungi pulogulaamu y’okutikkirwa mu lusoma lwa Master of Arts mu nnimi za Afirika, gye nkyakwasaganya. Yawandiika pulogulaamu endala eziwerako ezisomesebwa mu lusoma. <ref name=":2"/>
* 2000/01 yakiikirira olukiiko lwa Senate ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kussa ekikula ky’abantu, ku kakiiko akafuzi aka Makerere University Carnegie era n’ayamba nnyo mu kussa ekikula ky’abantu mu nkola ebiteeso byonna ebyaweebwayo eri ekitongole kya Carnegie Corporation okusonda ssente z’omutendera ogwo, nga kino kyali kyetaagisa, ekyateekebwawo abakolagana n’ensimbi. <ref name=":6" />
* Omwezi ogwomusanvu 2001 Ng’ali wamu ne Dr. Kabonesa ow’ekitongole ekinoonyereza ku bakyala n’ekikula ky’abantu yawandiika era n’alwanirira mu ngeri ey’amagezi Ekiteeso ky’okutandikawo ekitongole ekikola ku nsonga z’ekikula ky’abantu mu Yunivasite y’e Makerere, Omutendera I: October 2001 – September 2004, ekyasikiriza ddoola za Amerika 610,000 okuva mu kitongole kya Carnegie Corporation of New York. <ref name=":4" />
* 1999 – 2008 Yali mmemba omujjumbize mu kakiiko ka Senate akavunaanyizibwa ku kussa ekikula ky’abantu, akaakola enteekateeka y’okuyingiza ekikula ky’abantu mu Yunivasite y’e Makerere. <ref name=":8">{{Cite web |title=Prof. Mukama delivers maiden valedictory lecture {{!}} News@CHUSS |url=https://chuss.mak.ac.ug/news/prof-mukama-delivers-maiden-valedictory-lecture |access-date=2025-04-07 |website=chuss.mak.ac.ug |archive-date=2025-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407142731/https://chuss.mak.ac.ug/news/prof-mukama-delivers-maiden-valedictory-lecture |url-status=dead }}</ref>
* 1979 – 1989 Memba ku lukiiko olusunsuzi olwa Mawazo, journal y’ettendekero ly’eby’obuntubulamu ne ssaayansi w’embeera z’abantu. <ref name=":9">{{Cite web |title=Editorial Team {{!}} Africa Journal of Language Studies |url=https://ajls.kab.ac.ug/index.php/ajls/about/editorialTeam |access-date=2025-04-07 |website=ajls.kab.ac.ug |archive-date=2025-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407142739/https://ajls.kab.ac.ug/index.php/ajls/about/editorialTeam |url-status=dead }}</ref>
'''University College of Botswana, Gaberone:''' Nov. 1978-1979 Omusomesa mu nnimi n’olulimi Olungereza eri abayizi abasoma ddiguli esooka era akulira ulogulaamu ya ddiguli eddirira esooka mu lulimi Olungereza n’ennimi. <ref name=":10">{{Cite book |last=Namyalo |first=Saudah |date=2021-08-16 |title=A dictionary and grammatical sketch of Ruruuli-Lunyala |url=https://langsci-press.org/catalog/book/326 |last2=Witzlack-Makarevich |first2=Alena |last3=Kiriggwajjo |first3=Anatole |last4=Atuhairwe |first4=Amos |last5=Molochieva |first5=Zarina |last6=Mukama |first6=Ruth Gimbo |last7=Zellers |first7=Margaret |publisher=Language Science Press |isbn=978-3-96110-329-4 |language=en}}</ref>
'''[[Yunivasite y'e Dar es Salaam]], Tanzania:''' Dec. 1976 – 1978 Omusomesa mu mu Luswayiri eri abayizi abasoma ddiguli esooka ne mu Linguistics eri abayizi ba Masters. Omukwanaganya, Enteekateeka y’okutikkirwa ey’awamu mu bitongole by’ennimi engwira n’Olukiswahili. <ref name=":11">{{Cite web |date=2021-01-06 |title=Dr Mukama's legacy at Makerere speaks volumes for itself |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/dr-mukama-s-legacy-at-makerere-speaks-volumes-for-itself-1785004 |access-date=2025-04-07 |website=Monitor |language=en}}</ref>
'''[[Yunivasite y'e Zambia]], Lusaka''' : 1973 – 1976 Omusomesa mu nnimi n'olulimi Olungereza eri [[abayizi abasoma ddiguli esooka]] . Omukwanaganya w’enteekateeka y’okuwandiika ebbaluwa ku lulimi Olungereza n’ennimi z’e Zambia. Yaddukanya era nga ye musomesa omukulu ku pulogulaamu y’abasoma ddiguli eyokubiri mu bbanguliro ly'embeera z'abantu n'ebyenjigiriza. <ref name=":11"/> <ref name=":10"/>
== Ebituukiddwaako ==
Ensibuko:
'''Yunivasite y’e Kabale'''
* 2018 Onwezi ogwomunaana-2020, Akulira ekitongole ky'ennimi za Afrika <ref name=":1"/>
* 2019 Omwezi ogwokuna, Mmeba w'olukiiko olukulembera yunivasite Kabale <ref name=":12">{{Cite web |title=Staff Directory |url=https://www.kab.ac.ug/staff-directory/ |access-date=2025-04-07 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* 2019 Omwezi ogwokuna, Memba w’akakiiko ak’awamu ak’Olukiiko/Olukiiko lwa Senate olw’okunoonya abamyuka ba Cansala, ku Yunivasite y’e Kabale nga kw’otadde n’olw’omumyuka wa Chancellor (12 April 2021). <ref name=":12" />
* Okuva mu 2019 Ssentebe w'akakiiko akategeka emisomo egy'okutongoza <ref name=":5"/>
'''Yunivasite y’e Makerere,'''
* Omwezi ogwokutaano 1994 okutuuka Omwezi ogwekkumi neebiri 2016 Pulofeesa w'ennimi <ref>{{Cite web |date=2020-07-05 |title=Changing the world: Unforgettable date with Kiswahili don under a 'Franglophone' cloud |url=https://nation.africa/kenya/life-and-style/weekend/changing-the-world-unforgettable-date-with-kiswahili-don-under-a-franglophone-cloud-95252 |access-date=2025-04-07 |website=Nation |language=en}}</ref>
* Omwezi ogwokubiri 1989 – Omwezi ogwokuna 1994 anaatera okufuuka pulofeesa
* Omwezi ogwekkuminoogumu 1982 - Omwezi ogusooka 1989 Omusomesa omukulu <ref name=":8"/>
* Omwezi ogwomukaaga 1979 – Omwezi ogwekkumi 1982 Omusomesa mu by’ennimi, okusoma olulimi Olungereza n’Olukiswahili. <ref name=":8" />
* Omwezi ogwekkuminoogumu 2005 – Omwezi ogwomunaana 2007 Ag Head, Ekitongole ekikwata ku kikula ky’abantu mu kitongole ky’abawandiisi b’ebenjigiriza.
* Omwezi ogwomukaaga 1991 – Omwezi ogwokusatu 1995 Omukulu w’ekitongole ky’ebyemikono mu Yunivasite y’e Makerere. <ref name=":11"/> <ref name=":10"/> <ref>{{Cite web |title=Prof. Patrick Mangeni Hands Over SLPA Deanship to Dr. Pamela Khanakwa {{!}} News@CHUSS |url=https://chuss.mak.ac.ug/news/prof-patrick-mangeni-hands-over-slpa-deanship-dr-pamela-khanakwa |access-date=2025-04-07 |website=chuss.mak.ac.ug |archive-date=2025-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407142735/https://chuss.mak.ac.ug/news/prof-patrick-mangeni-hands-over-slpa-deanship-dr-pamela-khanakwa |url-status=dead }}</ref>
* 2002-2008 Mmemba ku lukiiko olukulembera yunivasite y’e Makerere. <ref name=":11" />
* 2002-2006 Memba ku kakiiko akakulembera yunivasite y'e Makerere. <ref name=":11" />
* Omwezi ogwomukaaga 1986 – Omwezi ogwokutaano 1991 Akulira ekitongole ky’ennimi mu yunivasite y’e Makerere. <ref name=":8" />
* 1986 –1989 Ssentebe w’olukiiko olw’awamu olw’okusoma diguli mu bitongole by’ebyemikono ne ssaayansi w’embeera z’abantu.
'''Ebitundu ebirala,'''
* Omwezi ogwomwenda 2005 – Omwezi ogwomusanvu 2006 Yakubiriza akakiiko ka Pulezidenti akanoonyereza ku nsonga z’e Bunyoro. <ref name=":3"/> <ref>{{Cite web |title=Minister apologises to Baganda |url=https://www.newvision.co.ug/news/1156197/minister-apologises-baganda |access-date=2025-04-07 |website=New Vision}}</ref>
* Omwezi ogwokusatu 2003-Omwezi ogwokusatu 2008 Memba ku lukiiko olufuzi olw’ekiseera [[Mulago National Specialised Hospital|olw’eddwaliro e Mulago]] olwaweebwa omulimu gw’okuteekateeka Eddwaliro lino okwetongola , n’ebiragiro ebirala. <ref>{{Cite web |title=Mulago wants cholera camp off |url=https://www.newvision.co.ug/news/1262697/mulago-cholera-camp |access-date=2025-04-07 |website=New Vision}}</ref>
* Omwezi ogwekkuminoogumu 2003 – 2008 Omumyuka wa Ssentebe era okuva mu 2009 Ssentebe omukulu ow’olukiiko olufuzi olwa Eastern Private Sector Development Center Limited (EPSEDEC), esangibwa e Mbale, Company Limited by Guarantee nga terina Share Capital, ng’omulimu gwayo kwe kuwa obuweereza bw’okutumbula obusobozi obuwa abantu ssekinnoomu n’ebitundu amaanyi.
* 1982-1993 Yakiikirira ekitongole ky'ekibiina ky'amawanga ekivunaanyizibwa ku by'obuwangwa [[UNESCO]] (Paris) Uganda mu nkiiko z’ebitundu e [[Dar es Salam]] ezaakola ebigambo eby’ekikugu mu lulimi Olukiswahiri mu bintu eby’enjawulo eby’abayivu n’eby’enfuna n’embeera z’abantu. <ref name=":4"/>
* Okuva mu Mwezi ogwomusanvu 1988 Memba, olukiiko lw’ensi yonna oluwabula pulojekiti eno: “Olulimi n’obuwangwa obumanyiddwa ennyo mu Afrika”, nga lusinziira mu Anthropological – Sociological Centre, [[yunivasite y'e Amsterdam]].
* Okuva mu 1980 Okwenyigira ennyo mu kibiina ky’abakyala: <ref name=":7"/>
* 1980-1984 Yawandiisa mu lukiiko lw’abakyala mu ggwanga n’ekibiina ekigatta abakyala ba yunivasite ekya Uganda Association of University Women.
* 1985 okutuuka kati Memba omujjumbize mu kitongole ekivunaanyizibwa ku nkulaakulana ( [[ACFODE]]) <ref name=":3" /> <ref name=":11"/>
* 1999 okutuuka kati Ssentebe w’ekitongole kya Uganda Women Girl Child Concern (UWOGICO) 1996-1999 ekiweebwa ebibiina by’obwannakyewa eby’abakyala ebiwerako kontulakiti okukola emirimu egy’enjawulo egyekuusa ku kutegeka ebitabo, okulongoosa, emirimu gy’Omuwabuzi n’okuvvuunula 10: Eastern African Sub-Regional Initiative for the Advancement of Women EASSI) (1999), Forum for Women in Demokulasiya (FOWODE) (1998 99), ISIS-WICCE (1997-2000), Omukutu gw’abakyala mu Uganda (UWONET) (1996) ne Minisitule y’ekikula ky’abantu (1990-2003).
* Okuva mu 1977 Memba w’olukiiko oluwabula ku kakiika akasunsula ak'obutabo ebitabo busatu obwensi yonna: Kiswahili, Kioo cha Lugha ne Mulika ebyafulumizibwa ekitongole ekinoonyereza ku Kiswahili ekya Yunivasite y’e Dar-es Salaam. <ref name=":9"/>
* 1995-2000 Memba ku lukiiko olufuzi olwasooka, olwa yunivasite y’e Busoga; yawandiika era n’akola dizayini y’ebiwandiiko ebisookerwako eby’okuzimba ebifaananyi ebya yunivasite. <ref>{{Cite web |date=7 November 2014 |title=BUSOGA UNIVERSITY PROFILE. - Yaaka Digital Network |url=https://www.yaaka.cc/universities/busoga-university-profile/ |access-date=2025-04-07 |website=www.yaaka.cc}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
# {{Cite web |date=2021-01-24 |title=Joy as female professors are recognised |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/joy-as-female-professors-are-recognised-1471276 |access-date=2025-04-07 |website=Monitor |language=en}}
# {{Cite web |title=Prof. Ruth Mukama Gimbo |url=https://www.kab.ac.ug/university_staff/prof-ruth-mukama-gimbo/ |access-date=2025-04-07 |website=Kabale University |language=en-US}}
# {{Cite web |date=2021-01-06 |title=A day in the life of a professor |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/a-day-in-the-life-of-a-professor-1831828 |access-date=2025-04-07 |website=Monitor |language=en}}
# {{Cite web |title=Ruth Mukama {{!}} Makerere University Courses |url=https://courses.mak.ac.ug/course-instructor/ruth-mukama |access-date=2025-04-07 |website=courses.mak.ac.ug |archive-date=2025-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407154243/https://courses.mak.ac.ug/course-instructor/ruth-mukama |url-status=dead }}
# {{Cite web |title=allAfrica.com: Uganda: I Was Once a Victim of Gender Bias At Makerere (Page 1 of 2) |url=https://allafrica.com/stories/200710090059.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080502025739/http://allafrica.com/stories/200710090059.html |archive-date=2008-05-02 |access-date=2025-04-07 |website=allafrica.com |url-status=live }}
# {{Cite web |title=Gayaza: Uganda's first girls' school still stands high |url=https://www.newvision.co.ug/news/1508140/gayaza-girls-met-serena |access-date=2025-04-07 |website=New Vision}}
# {{Cite web |title=I was once a victim of gender bias at Makerere |url=https://www.newvision.co.ug/news/1217978/victim-gender-bias-makerere |access-date=2025-04-07 |website=New Vision}}
# {{Cite web |title=Department of Kiswahili |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/institute-of-language-studies/department-of-kiswahili/ |access-date=2025-04-07 |website=Kabale University |language=en-US}}
# {{Cite web |date=2024-04-02 |title=Kiswahili, Luganda and the debate around Uganda's national language |url=https://www.independent.co.ug/kiswahili-luganda-and-the-debate-around-ugandas-national-language/ |access-date=2025-04-07 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}
# {{Cite web |last=Mann |first=Collins |date=2020-02-19 |title=Kabale University hosts the first Professorial Inaugural Lecture |url=https://news.kab.ac.ug/kabale-university-hosts-the-first-professorial-inaugural-lecture/ |access-date=2025-04-07 |website=Kabale University News |language=en-US}}
# {{Cite web |last=Namisango |first=Ritah |date=2024-10-05 |title=Mak Launches "Safer Campuses Campaign" to Combat Gender-Based Violence |url=https://news.mak.ac.ug/2024/10/mak-launches-safer-campuses-campaign-to-combat-gender-based-violence/ |access-date=2025-04-07 |website=Makerere University News |language=en-US |archive-date=2025-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407161259/https://news.mak.ac.ug/2024/10/mak-launches-safer-campuses-campaign-to-combat-gender-based-violence/ |url-status=dead }}
# {{Cite web |date=2013-03-11 |title=Women no longer at ease |url=https://www.independent.co.ug/women-no-longer-ease/ |access-date=2025-04-07 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}
# {{Cite web |date=2022-10-26 |title=A 'professor of Kiswahili' without formal training |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/oped/commentary/a-professor-of-kiswahili-without-formal-training-3998028 |access-date=2025-04-07 |website=Monitor |language=en}}
# {{Cite web |title=Prof. Mukama delivers maiden valedictory lecture {{!}} News@CHUSS |url=https://chuss.mak.ac.ug/news/prof-mukama-delivers-maiden-valedictory-lecture |access-date=2025-04-07 |website=chuss.mak.ac.ug |archive-date=2025-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407142731/https://chuss.mak.ac.ug/news/prof-mukama-delivers-maiden-valedictory-lecture |url-status=dead }}
# {{Cite web |title=Editorial Team {{!}} Africa Journal of Language Studies |url=https://ajls.kab.ac.ug/index.php/ajls/about/editorialTeam |access-date=2025-04-07 |website=ajls.kab.ac.ug |archive-date=2025-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407142739/https://ajls.kab.ac.ug/index.php/ajls/about/editorialTeam |url-status=dead }}
# {{Cite book |last1=Namyalo |first1=Saudah |date=2021-08-16 |title=A dictionary and grammatical sketch of Ruruuli-Lunyala |url=https://langsci-press.org/catalog/book/326 |last2=Witzlack-Makarevich |first2=Alena |last3=Kiriggwajjo |first3=Anatole |last4=Atuhairwe |first4=Amos |last5=Molochieva |first5=Zarina |last6=Mukama |first6=Ruth Gimbo |last7=Zellers |first7=Margaret |publisher=Language Science Press |isbn=978-3-96110-329-4 |language=en}}
# {{Cite web |date=2021-01-06 |title=Dr Mukama's legacy at Makerere speaks volumes for itself |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/dr-mukama-s-legacy-at-makerere-speaks-volumes-for-itself-1785004 |access-date=2025-04-07 |website=Monitor |language=en}}
# Prof. Mukama's presentation.pdf
# {{Cite web |title=Staff Directory |url=https://www.kab.ac.ug/staff-directory/ |access-date=2025-04-07 |website=Kabale University |language=en-US}}
# {{Cite web |date=2020-07-05 |title=Changing the world: Unforgettable date with Kiswahili don under a 'Franglophone' cloud |url=https://nation.africa/kenya/life-and-style/weekend/changing-the-world-unforgettable-date-with-kiswahili-don-under-a-franglophone-cloud-95252 |access-date=2025-04-07 |website=Nation |language=en}}
# {{Cite web |title=Prof. Patrick Mangeni Hands Over SLPA Deanship to Dr. Pamela Khanakwa {{!}} News@CHUSS |url=https://chuss.mak.ac.ug/news/prof-patrick-mangeni-hands-over-slpa-deanship-dr-pamela-khanakwa |access-date=2025-04-07 |website=chuss.mak.ac.ug |archive-date=2025-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407142735/https://chuss.mak.ac.ug/news/prof-patrick-mangeni-hands-over-slpa-deanship-dr-pamela-khanakwa |url-status=dead }}
# {{Cite web |title=Minister apologises to Baganda |url=https://www.newvision.co.ug/news/1156197/minister-apologises-baganda |access-date=2025-04-07 |website=New Vision}}
# {{Cite web |title=Mulago wants cholera camp off |url=https://www.newvision.co.ug/news/1262697/mulago-cholera-camp |access-date=2025-04-07 |website=New Vision}}
# {{Cite web |date=7 November 2014 |title=BUSOGA UNIVERSITY PROFILE. - Yaaka Digital Network |url=https://www.yaaka.cc/universities/busoga-university-profile/ |access-date=2025-04-07 |website=www.yaaka.cc}}
mjw0yxvuaa6m2ylwoks1du0lzi83a7v
Philippa Musoke
0
12440
52877
44258
2026-05-29T12:38:16Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52877
wikitext
text/x-wiki
Prof. Philippa Musoke musawo munnauganda, musomesa, munoonyereza era pulofeesa mu dipatimenti y’abaana n’ebyobulamu by’abaana, mu yunivasite y’e Makerere era ng’akola okunoonyereza ne MU-JHU,<ref name=":0">{{Cite web |title=Philippa Musoke {{!}} EA Health |url=https://www.eahealth.org/users/philippa-musoke |access-date=2025-04-10 |website=www.eahealth.org |language=en}}</ref> ssentebe wa minisitule y’ebyobulamu, PMTCT n’obukiiko obw’ekikugu obwa Pediatric Antiretroviral Therapy.<ref>{{Cite web |title=Professor Philippa Musoke {{!}} Hic Vac |url=https://www.hic-vac.org/members/members-profiles/professor-philippa-musoke |access-date=2025-04-10 |website=www.hic-vac.org}}</ref> Mu mwaka gwa 2022, Philippa yafuna omudaali gwa The Golden Jubilee Medal ogwamuweebwa ng’alaga obuweereza obw’enjawulo n’obwesigwa eri Uganda okuva mu gwe kumi nga 9th 1962 (Uganda lwe yafuna obwetwaze okuva mu Bungereza) okutuusa kati n’olw’omulimu gwe yakola mu kunoonyereza ku Prevention of Mother-to-Child Transmission (PMTCT) mu Uganda.<ref name=":1">{{Cite web |title=Philippa Musoke {{!}} Makerere University College Of Health Sciences {{!}} MakCHS |url=https://chs.mak.ac.ug/team/philippa-musoke |access-date=2025-04-10 |website=chs.mak.ac.ug |archive-date=2025-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623054752/https://chs.mak.ac.ug/team/philippa-musoke |url-status=dead }}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=2022-01-30 |title=Prof. Philippa Musoke receives Golden Jubilee Medal - MUJHU Research Collaboration |url=https://www.mujhu.org/news/prof-philippa-musoke-receives-golden-jubilee-medal/ |access-date=2025-04-10 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-08-04 |title=Number of HIV-free babies increases - study |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/number-of-hiv-free-babies-increases-study-3902764 |access-date=2025-04-10 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Obuvo bwe n’ebyenjigiriza ==
Philippa Musoke yakulira mu maka amanene ng’alina baganda be kkumi mu [[Kampala|Kampala mu Uganda]], kitaawe gye yali Pulofeesa w’ebyobulamu by’abaana n’ebyobulamu by’abaana mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], mu ddwaaliro e Mulago. Okugoberera ebigere bye si kintu kye yasooka okulowoozaako. “Nnalina ebirowoozo ebirala, nga okubeera ballerina oba omukozi wo munyonyi”, Musoke bw’agamba ''The Lancet Infectious Diseases'' . “Naye oluvannyuma lw’okufuna omuzannyo gw’omusawo ogwateekebwawo ku Ssekukkulu emu, okwagala kwange eri ssaayansi kwatandika, ne kifuula eddagala okulonda okweyoleka”.<ref>{{Cite journal |last=Kirby |first=Tony |date=2021-12-01 |title=Philippa Musoke—stop mother-to-child HIV transmission |url=https://www.thelancet.com/journals/laninf/article/PIIS1473-3099(21)00719-2/abstract |journal=The Lancet Infectious Diseases |language=English |volume=21 |issue=12 |pages=1641 |doi=10.1016/S1473-3099(21)00719-2 |issn=1473-3099 |pmid=34838234 |url-access=subscription}}</ref>
Mu 1976, Musoke yeegatta ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] gye yakolera diguli eyasooka mu by’obusawo ne duguli mu kuloongosa.<ref name=":7">{{Cite web |last=MedicalS |first=Mak |date=2022-03-14 |title=Medical School Class of 1976 Visits Mak, Applauds Progress & Evolution |url=https://news.mak.ac.ug/2022/03/medical-school-class-of-1976-visits-mak-applauds-progress-evolution/ |access-date=2025-04-10 |website=Makerere University News |language=en-US |archive-date=2025-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211060151/https://news.mak.ac.ug/2022/03/medical-school-class-of-1976-visits-mak-applauds-progress-evolution/ |url-status=dead }}</ref> Era alina diguli mu by’obusawo n'eyokulongosa, yamaliriza ku ttendekero ly’abaana erya American Academy of Pediatrics, [[:en:Doctor_of_Philosophy|PhD]], [[Makerere University, Uganda|Makerere University]] - [[:en:Johns_Hopkins_University|Johns Hopkins University]] mu nkolagana y’okunoonyereza.<ref name=":7" />
Musoke mukugu mu ndwadde ezisiigibwa abaana, akulira ebyobulamu by’abaana n’abaana mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], College of Health Sciences. Afulumizza nnyo ku kugezesebwa mu malwaliro okuziyiza okusiiga akawuka ka siriimu okuva ku maama okutuuka ku mwana n’okujjanjaba abaana eddagala eriweweeza ku kawuka ka siriimu mu bifo ebitono.<ref>{{Cite web |title=Musoke P - Search Results - PubMed |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/?term=Musoke+P&cauthor_id=37506723 |access-date=2025-04-10 |website=PubMed |language=en}}</ref> Abaddeko ng’omuwabuzi w’eby’ekikugu mu [[:en:World_Health_Organization|WHO]] <ref>{{Cite web |last=Ndyabahika |first=Davidson |date=2024-01-31 |title=Mak Grants Professors David Serwadda, Phillipa Musoke a Lifetime Professor Emeritus Appointment |url=https://news.mak.ac.ug/2024/01/mak-grants-professors-david-serwadda-phillipa-musoke-a-lifetime-professor-emeritus-appointment/ |access-date=2025-04-10 |website=Makerere University News |language=en-US |archive-date=2025-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211124625/https://news.mak.ac.ug/2024/01/mak-grants-professors-david-serwadda-phillipa-musoke-a-lifetime-professor-emeritus-appointment/ |url-status=dead }}</ref> era ye Ssentebe w’akakiiko akagaba amagezi ku by’ekikugu aka PMTCT mu ggwanga n’akakiiko akatono aka Pediatric ART mu [[Minisitule Evunaanyizibwa ku By'obulamu mu Uganda|minisitule y’ebyobulamu mu Uganda]] (MOH).<ref name=":0" />
Musoke abadde akulembeddemu munoonyereza ku kugezesebwa kw'obujjanjabi okuwerako okwa NIH DAIDS PMTCT ; HIVNET012, PETRA, HPTN046, SWEN/HIVIGLOB, PROMISE ne [[:en:International_Maternal_Pediatric_Adolescent_AIDS_Clinical_Trials_Group|IMPAACT]] 2010<ref name=":3">{{Cite web |title=Philippa Musoke {{!}} IMPAACT |url=https://www.impaactnetwork.org/about/directory/9794 |access-date=2025-04-10 |website=www.impaactnetwork.org |language=en}}</ref> era era yaweereza nga omunoonyereza akulembera pulojekiti ya PMTCT ekola ng’akozesa banne ‘sengas’ (oba ‘aunties’ abalina obuyinza mu buwangwa) okutumbula okunywerera ku ART n’okusigala mu kulabirira abakyala ab’embuto ku Option B+ mu Kampala ne mu [[Mpigi (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mpigi]] mu byalo . Oluvannyuma lw’ebyava mu kugezesebwa kwa HIVNET 012 okufulumizibwa mu 1999, Musoke na banonyereza abalala mu MU-JHU baayambako [[Minisitule Evunaanyizibwa ku By'obulamu mu Uganda|MOH]] mu kulinnyisa enkola y’eddagala lya [[:en:Nevirapine|nevirapine]] erya ddoozi emu (NVP) mu ggwanga lyonna eri PMTCT okwetoloola Uganda n’okulongoosa okwaddirira mu nkola y’okusiigibwa okuva mu maama okutuuka ku mwana (MTCT). Ebitundu by’anoonyerezaako mulimu PMTCT, Pediatric HIV infection ne childhood [[Akafuba bulwadde|Tuberculosis (TB)]]. <ref>{{Cite web |title=Pat Flynn and Philippa Musoke {{!}} IMPAACT |url=https://www.impaactnetwork.org/pat-flynn-and-philippa-musoke |access-date=2025-04-10 |website=www.impaactnetwork.org |language=en}}</ref>
Era, abadde yeenyigira mu kugezesebwa okuwera okw’obujjanjabi [[:en:HIV|bwa siriimu]] / [[Akafuba bulwadde|TB]] mu baana omuli okunoonyereza [[:en:Pharmacokinetics|ku nkola y’eddagala]] ; P1060, P1070, P1092, P1093, P1115, Odyssey, ARROW, D3 ne SHINE. Era yafuna engule y’obukulembeze mu nsi yonna eya EGPAF (Elizabeth Glaser Pediatric AIDS Foundation) gye yakola okunoonyereza okuzuula obulungi bw’eddagala ly’abakulu erya fixed-dose combination ART mu baana ng’enkola z’abaana tezifunibwa mangu. Mu kiseera kino y'omukulu wa MU-JHU Care Ltd era nga ye munoonyereza omukulu mu pulojekiti ya Birth Defects Surveillance eyassibwamu ssente [[:en:Centers_for_Disease_Control_and_Prevention|CDC]].<ref>{{Cite web |date=2022-05-17 |title=Prof. Philippa Musoke - MUJHU Research Collaboration |url=https://www.mujhu.org/who-we-are/investigators/prof-philippa-musoke/ |access-date=2025-04-10 |language=en-US}}</ref>
Musoke mu kiseera kino ye mumyuka wa ssentebe w’ensi yonna mu [[Amerika]], [[:en:National_Institutes_of_Health|National Institutes of Health]] (NIH), Division of [[Siriimu|AIDS]], [[:en:International_Maternal_Pediatric_Adolescent_AIDS_Clinical_Trials_Group|IMPAACT]] network.<ref name=":3" /> Emiko egisukka mu 150 egyekenneenyeddwa bannaabwe era nga ayanjudde mu nkuŋŋaana z’eggwanga n’ensi yonna eziwera era nga yakola kinene mu kuziyiza akawuka ka siriimu mu nsi yonna. Musoke akyakola nnyo okusomesa, okulabirira n’okubuulirira abayizi abasoma obusawo n’abayizi abasoma diguli eyookubiri mu dipatiment y’abaana n’ebyobulamu by’abaana. Alabirira n’abaana abalwadde mu waadi z’abaana mu ddwaaliro e Mulago.<ref name=":1" />
== Engule ==
* Engule y'obukulembeze bw'ensi yonna eya EGPAF
* Omudaali gwa Jubilee ya Zaabu mu 2022.<ref name=":5" /><ref name=":2">{{Cite web |date=2022-01-30 |title=Prof. Philippa Musoke receives Golden Jubilee Medal - MUJHU Research Collaboration |url=https://www.mujhu.org/news/prof-philippa-musoke-receives-golden-jubilee-medal/ |access-date=2025-04-10 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2020-06-02 |title=About us - MUJHU Research Collaboration |url=https://www.mujhu.org/who-we-are/about-us/ |access-date=2025-04-10 |language=en-US}}</ref>
* Engule y’okusiima, olw’ebintu eby’enjawulo bye yakola mu kutumbula okuziyiza okusiiga akawuka ka siriimu mu kiseera ky’okuzaala, Canada mu 1999.<ref name=":4">{{Cite web |last=Sciences (TWAS) |first=The World Academy of |title=Musoke, Philippa {{!}} TWAS |url=https://twas.org/directory/musoke-philippa |access-date=2025-04-10 |website=twas.org |language=en}}</ref>
* Engule y'eggwanga ey'empisa z'ebiramu, Uganda National Council for Science and Technology, Uganda mu 2017.<ref name=":4" />
* Engule y'empisa mu ggwanga eya ANREC 2017. <ref>{{Cite web |date=2023-07-28 |title=Prof. Philippa awarded ANREC 2017 National Ethics Award - MUJHU Research Collaboration |url=https://www.mujhu.org/news/prof-philippa-awarded-anrec-2017-national-ethics-award/ |access-date=2025-04-10 |language=en-US}}</ref>
* Fellow mu ttendekero ly’abaana mu Amerika.<ref name=":4" />
* Fellow of Uganda Academy of ssaayansi.<ref name=":4" />
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
aksbozae8yqr064wd3qgx96dcssh03m
Rose Nakasi
0
12802
52892
46709
2026-05-29T13:41:20Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52892
wikitext
text/x-wiki
'''Rose Nakasi''' (yazaalibwa 1988) Munnayuganda munnassaayansi wa kompyuta, musomesa ku yunivasite era omunoonyereza ku artificial intelligence ku Makerere Yunivasite ne Makerere AI Health Lab. <ref name=":0">[https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/healthy-living/dr-nakasi-using-ai-to-transform-healthcare-4591054 "Dr Nakasi using AI to transform healthcare]". ''Monitor''. 2024-04-15. Retrieved 2025-04-24.</ref> <ref name=":1">{{Cite web |date=2022-07-01 |title=I will use artificial intelligence to address health challenges – Dr Nakasi |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/i-will-use-artificial-intelligence-to-address-health-challenges--3866360 |access-date=2025-04-24 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-04-09 |title=Dr. Rose Nakasi - Africa Artificial Intelligence Summit |url=https://aiafricasummit.com/team/dr-rose-nakasi/ |access-date=2025-04-24 |language=en-US}}</ref> <ref name=":3">{{Cite web |title=Rose Nakasi – Makerere University College of Computing & Information Sciences (CoCIS) |url=https://cocis.mak.ac.ug/faculty/information-technology/rose-nakasi/ |access-date=2025-04-24 |language=en-US}}</ref>
== Obuto bwe n'okosoma ==
Nakasi alina diguli eyookubiri ne [[:en:Doctor_of_Philosophy|PhD]] mu [[:en:Computer_science|Computer science]] okuva ku [[Makerere University, Uganda|Makerere yunivasite]] nga yagisomera ku sikaala ya [[:en:Swedish_International_Development_Cooperation_Agency|Swedish International Development Cooperation Agency (SIDA)]] wansi w'enteekateeka ya TSEED. Diguli ye eyasooka yali mu Mathimatics and Computing okuva ku [[Busitema University|Busitema]] yunivasite gye yeegattako mu 2006. Yakuguka mu artificial intelligence, [[:en:Machine_learning|Machine Learning]], [[:en:Machine_learning|Computational Mathematics]] ne Modeling ne Health Informatics. <ref name=":0"/> <ref name=":1"/> <ref name=":3"/> <ref name=":4">{{Cite web |title=Rose Nakasi IEEE Xplore Author profile |url=https://ieeexplore.ieee.org/author/37088450010 |access-date=2025-04-24 |website=ieeexplore.ieee.org}}</ref>
== Emirimu ==
Nakasi yakolako ng’omusomesa ku [[Busitema University|Busitema]] yunivasite mu bbanguliro lya kompyuta. Ayambako mu kunoonyereza ku Makerere yunivasite ku Department of information Technology gy'akolera nga akulira Makerere Artificial Intelligence Health Lab. <ref name=":13">{{Cite web |date=2022-07-01 |title=I will use artificial intelligence to address health challenges – Dr Nakasi |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/i-will-use-artificial-intelligence-to-address-health-challenges--3866360 |access-date=2025-04-24 |website=Monitor |language=en}}</ref>
Nakasi mmemba mu kibiina kya [[:en:Data_Science_Africa|Data Science Africa]] . Ye ssentebe wa ITU/WHO/WIPO Topic Group “AI based detection of Malaria” wansi wa Global Initiative AI for Health (GI-AI4H). Nakasi ayagala nnyo okunoonyereza ku Artificial n'okutondawo ebintu ebiyinza okugonjoola okusoomoozebwa mu byobulamu ebitali bya buseere.<ref name=":0"/> <ref name=":2"/> <ref name=":3"/> <ref name=":1"/> <ref name=":4"/> <ref>{{Cite web |date=April 2025 |title=2022/12/15/interview-with-rose-nakasi-using-machine-learning-and-smartphones-to-help-diagnose-malaria/ |url=https://aihub.org/2022/12/15/interview-with-rose-nakasi-using-machine-learning-and-smartphones-to-help-diagnose-malaria/ |website=aihub.org}}</ref>
Nakasi y'akulira pulojekiti ya Lacuna SRMH ne Mak Ocular, pulojekiti evujjirirwa Google eyambako mu nzuula y'omusujja gw'ensiri, akafuba ne kookolo w’omumwa gwa nnabaana. <ref>{{Cite web |last=Proscovia |first=Nabatte |date=2023-09-13 |title=Google invests US$1.5M in Mak Ocular: An AI Automated Mobile Microscopic Diagnosis of Malaria, Cancer & Tuberculosis |url=https://news.mak.ac.ug/2023/09/google-invests-us1-5m-in-mak-ocular-an-ai-automated-mobile-microscopic-diagnosis-of-malaria-cancer-tuberculosis/ |access-date=2025-04-28 |website=Makerere University News |language=en-US |archive-date=2025-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522221510/https://news.mak.ac.ug/2023/09/google-invests-us1-5m-in-mak-ocular-an-ai-automated-mobile-microscopic-diagnosis-of-malaria-cancer-tuberculosis/ |url-status=dead }}</ref> Ye munoonyereza omukulu owa pulojekiti ya NIH DS-I Malaria wansi wa DS-I Africa, kaweefube w’okuzuula omusujja gw'ensiri n'okugwenganga obulungi.<ref name=":0"/> <ref name=":2"/> <ref name=":3"/> <ref>{{Cite web |last=Musinguzi |first=John |date=2023-09-20 |title=Ugandan microscopic diagnosis project wins Google's Shs 5.58bn grant |url=https://observer.ug/news/ugandan-microscopic-diagnosis-project-wins-google-s-shs-5-58bn-grant/ |access-date=2025-04-24 |website=The Observer |language=en-US}}</ref> <ref name=":1"/>
== By'awandiise ==
* Explainable AI for Transparent and Trustworthy Tuberculosis Diagnosis: From Mere Pixels to Actionable Insights.<ref name=":52">{{Cite web |title=Rose Nakasi Author details |url=https://journals.eanso.org/index.php/eajit/search/authors/view?firstName=Nakasi&middleName=&lastName=Rose&affiliation=Makerere%20University&country=UG |access-date=2025-04-24 |website=East African Journal of Information Technology |language=en-US}}</ref>
* AI Methods and Algorithms for Diagnosis of Intestinal Parasites: Applications, Challenges and Future Opportunities.<ref name=":5">{{Cite web |title=Rose Nakasi Author details |url=https://journals.eanso.org/index.php/eajit/search/authors/view?firstName=Nakasi&middleName=&lastName=Rose&affiliation=Makerere%20University&country=UG |access-date=2025-04-24 |website=East African Journal of Information Technology |language=en-US}}</ref>
* Machine Vision Intelligence Using Layer-Wise Relevance Backward Propagation For Breast Cancer Diagnosis.<ref name=":42">{{Cite web |title=Rose Nakasi IEEE Xplore Author profile |url=https://ieeexplore.ieee.org/author/37088450010 |access-date=2025-04-24 |website=ieeexplore.ieee.org}}</ref>
* A Review on Automated Detection and Assessment of Fruit Damage Using Machine Learning.<ref name=":43">{{Cite web |title=Rose Nakasi IEEE Xplore Author profile |url=https://ieeexplore.ieee.org/author/37088450010 |access-date=2025-04-24 |website=ieeexplore.ieee.org}}</ref>
== Obulamu bwe ==
Nakasi mufumbo eri Tony Galandi Kire era nga balina abaana bana. <ref name=":12">{{Cite web |date=2022-07-01 |title=I will use artificial intelligence to address health challenges – Dr Nakasi |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/i-will-use-artificial-intelligence-to-address-health-challenges--3866360 |access-date=2025-04-24 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Soma ne ==
* Kwatsi Alibaruho nga bwe kiri
* Venansius Baryamureeba, omuwandiisi w’ebitabo
* [[Brian Mushana Kwesiga]]
* [[Rosemary Kisembo]]
* [[Aminah Zawedde]]
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
<references />
swuvwdm2oqtmbwvv766ffu7bim4qbp2
Umar Lutalo
0
13789
52901
52077
2026-05-29T16:03:17Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52901
wikitext
text/x-wiki
'''Umar Lutalo''' (yazaalibwa nga 15 Ogwekkumineebiri 2003) Munnayuganda [[:en:Football_player|omuzannyi w'omupiira]] ow'ekikugu era azannyira mu [[:en:Midfielder|makkati]] mu [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]] mu [[:en:Uganda_Premier_League|liigi ya Uganda Premier]] ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga ey'omupiira gwa Uganda]] . Yawangula ekikopo kya Uganda Premier League ne [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] mu sizoni y'omwaka gwa 2023/2024.<ref>{{Cite web |date=2025-07-23 |title=Lutalo extends stay at KCCA FC |url=https://swiftsportsug.com/2025/07/23/lutalo-extends-stay-at-kcca-fc/ |access-date=2025-08-23 |website=Swift Sports Uganda |language=en-US}}</ref> Yazannya mu [[:en:U-20_Africa_Cup_of_Nations|mpaka za Afirika eza U-20]] ezaategekebwa mu [[Egypt|Misiri]] mu mwaka gwa 2023 era nga era yali mu ttiimu ya Uganda cranes mu mpaka z'okusunsulamu ez'ekikopo ky'ensi yonna ez'omwaka gwa 2026 ne [[Botswana]], [[Somalia]] ne [[Guinea]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Umar Lutalo (Kampala City) Stats - Flashscore.com |url=https://www.flashscore.com/player/lutalo-umar/C6K1Ffre/ |access-date=2025-08-21 |website=www.flashscore.com |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Magero |first=Moses |date=2025-07-23 |title=Lutalo extends his stay at KCCA FC - KCCA FC |url=https://www.kccafc.co.ug/lutalo-extends-his-stay-at-kcca-fc/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Kazibwe |first=Hakim |date=2025-07-23 |title=Lutalo Commits to KCCA with New Two-Year Deal |url=https://nbssport.co.ug/2025/07/23/lutalo-commits-to-kcca-with-new-two-year-deal/ |access-date=2025-08-23 |website=NBS Sport |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye mu kiraabu ==
=== SC Villa ===
Lutalo yeegatta ku [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] gye yazannyira emyaka esatu oluvannyuma lw'okudda okuva mu [[:en:Aspire_Academy|Aspire Academy]] e [[:en:Qatar|Qatar]] . Yayamba nnyo mu lugendo [[Kilaabu ya SC Villa|lwa SC villa]] okutuuka ku ngule ya [[:en:Uganda_Premier_League|Uganda premium league]] ey'omulundi ogwa 17. Yazannya emipiira 54 n’ateeba ggoolo 10 mu ttiimu eno mu sizoni y'omwaka gwa 2023/2024.<ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=2024-06-15 |title=SC Villa's Umar Lutalo announces departure |url=https://upl.co.ug/sc-villas-umar-lutalo-announce-departure/ |access-date=2025-08-19 |website=Uganda Premier League - Official Website |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Umar Lutalo Stats and Profile |url=https://upl.ug/player/umar-lutalo-sc-villa-10/ |access-date=2025-08-19 |website=upl.ug |archive-date=2026-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106172721/https://upl.ug/player/umar-lutalo-sc-villa-10/ |url-status=dead }}</ref>
==== Kiraabu y'omupiira eya Kitara ====
Mu mwaka gwa 2024, Lutalo yeegatta ku [[Kitara FC|Kitara]] ku ndagaano y'omwaka gumu [[:en:Midfielder|ng’omuzannyi w'omu makkati]] gye yazannyira mu lawundi esooka mu sizoni y’omupiira ey'omwaka gwa 2024/2025.<ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=2024-09-18 |title=Transfer Reports: Kitara complete the signing of Umar Lutalo |url=https://kawowo.com/2024/09/18/transfer-reports-kitara-complete-the-signing-of-umar-lutalo/ |access-date=2025-08-19 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-18 |title=Umar Lutalo: Kitara signs former SC Villa midfielder |url=https://sports.mtn.co.ug/2024/09/18/umar-lutalo-kitara-signs-former-sc-villa-midfielder/ |access-date=2025-08-19 |website=MTN Sports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Magero |first=Moses |date=2025-02-01 |title=NEW SIGNING {{!}} Umar Lutalo puts pen to paper - KCCA FC |url=https://www.kccafc.co.ug/new-signing-umar-lutalo-puts-pen-to-paper/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
===== Ekibiina ky'omupiira ekya Kampala Capital City Football Association =====
Lutalo yakyusibwa n’agenda mu [[Kampala Capital City Authority FC|Kampala Capital City Authority Football Club]] ku nkomerero ya sizoni y'omwaka gwa 2024–2025. Yayamba mu kifo [[:en:Midfield|ky'omu makkati]] n’omuzibizi wa kkono. Mu Gwomusanvu 2025,yayongereza ku ndagaano ye ne [[Kampala Capital City Authority FC|Kampala Capital City Authority Football Club]] okumala emyaka ebiri nga yeetegekera sizoni y'omwaka gwa 2025/2026.<ref name=":0"/>
== Emirimu gye ku mutendera gw'ensi yonna ==
Lutalo yazannyira mu mpaka za Afirika eza U-20 ezaali mu [[Egypt|Misiri]] mu mwaka gwa 2023 era yabadde omu ku bali mu ttiimu ya Uganda cranes 2026 ezaasunsulamu abalyetaba mu [[:en:World_cup|mpaka z'ekikopo ky'ensi yonna]] ne [[Botswana]], [[Somalia]] ne [[Guinea]]<ref name=":1"/><ref name=":0"/><ref name=":2"/>
== Emirimu egikwata ku by’ebibalo ==
{| class="wikitable"
|+Emizannyo omuzannyi gy’azannye ne goolo z'ateebye mu buli ttiimu y’eggwanga ne mu mwaka<ref name=":1"/>
!Ttiimu y'eggwanga
!omwaka
!omuwendo gw'emizannyo
!goolo
|-
|SC Villa
|2021/2022
|15
|1
|-
|SC Villa
|2022/2023
|16
|1
|-
|SC Villa
|2023/2024
|23
|8
|-
|Kitara
|2024/2025
|4
|0
|-
|KCCA
|2024/2025
|7
|1
|-
|'''Omugatte'''
|
|'''65'''
|'''11'''
|}
== Ebituukiddwako ==
Nnantameggwa wa Uganda Premier League (Sizoni y'omwaka gwa 2023/24): Lutalo yali mu ttiimu ya SC Villa eyawangudde Nnantameggwa wa Uganda Premier League.<ref>{{Cite web |date=2024-05-18 |title=SC Villa beat NEC to lift 17th League title |url=https://sports.mtn.co.ug/2024/05/18/sc-villa-beat-nec-to-lift-17th-league-title/ |access-date=2025-10-25 |website=MTN Sports |language=en-US}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Denis_Omedi|Denis Omedi, omusajja omulala]]
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Umar Lutalo at Flashscore
84uz4vnf778722s6bo3qh7z6uhl6l07
Rogers Ochaki Torach
0
13795
52890
52199
2026-05-29T13:21:50Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52890
wikitext
text/x-wiki
'''Rogers Ochaki Torach''' (yazaalibwa 23 Ogwomukaaga 2003) Munnayuganda [[Omuzannyi wa mupiira|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era azannya [[ng'omuzibizi]] mu [[Kiraabu ya Vipers SC|Vipers SC]] mu [[liigi ya Uganda Premier]] ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga ey'omupiira ya Uganda]].<ref>{{Cite web |date=2023-05-12 |title=Rookie Torach now central to Vipers' defence |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/rookie-torach-now-central-to-vipers-defence--4232064 |access-date=2025-08-17 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Rogers Ochaki Torach Stats and Profile |url=https://upl.ug/player/rogers-ochaki-torach-vipers-sc-33/ |access-date=2025-08-17 |website=upl.ug |archive-date=2025-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250818204524/https://upl.ug/player/rogers-ochaki-torach-vipers-sc-33/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2003-06-23 |title=Rodgers Torach |url=https://viperssc.co.ug/player/rodgers-torach/ |access-date=2025-08-17 |website=Vipers SC Official Website |language=en-GB}}</ref><ref name="goal.com">{{Cite web |title=Rogers Torach Profile & Stats {{!}} Defender {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/player/r-torach/GLxqH4EaNCCDsIo3UjyCe |access-date=2025-08-17 |website=www.goal.com |language=en}}</ref>
== Okuzannyira kiraabu ==
f56iln4wab1dq3vxpnrvhxkbjxbk3u8
Rogers Torach
0
13796
52891
52763
2026-05-29T13:22:48Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52891
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Rogers Ochaki Torach''' (yazaalibwa 23 Ogwomukaaga 2003) Munnayuganda [[Omuzannyi wa mupiira|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era azannya [[ng'omuzibizi]] mu [[Kiraabu ya Vipers SC|Vipers SC]] mu [[liigi ya Uganda Premier]] ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga ey'omupiira ya Uganda]].<ref>{{Cite web |date=2023-05-12 |title=Rookie Torach now central to Vipers' defence |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/rookie-torach-now-central-to-vipers-defence--4232064 |access-date=2025-08-17 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Rogers Ochaki Torach Stats and Profile |url=https://upl.ug/player/rogers-ochaki-torach-vipers-sc-33/ |access-date=2025-08-17 |website=upl.ug |archive-date=2025-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250818204524/https://upl.ug/player/rogers-ochaki-torach-vipers-sc-33/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2003-06-23 |title=Rodgers Torach |url=https://viperssc.co.ug/player/rodgers-torach/ |access-date=2025-08-17 |website=Vipers SC Official Website |language=en-GB}}</ref><ref name="goal.com">{{Cite web |title=Rogers Torach Profile & Stats {{!}} Defender {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/player/r-torach/GLxqH4EaNCCDsIo3UjyCe |access-date=2025-08-17 |website=www.goal.com |language=en}}</ref>
== Okuzannyira kiraabu ==
=== Vipers SC ===
Torach yegatta ku Vipers SC nga 1 Ogwomusanvu 2022, azannye emipiira gya liigi egisukka mu 30 n’ateeba ggoolo 1, n’eyenyweza ng’omuzannyi atandika buli mupiira mu kiraabu eno.<ref>{{Cite web |title=Rogers Torach statistics |url=https://www.flashscore.com/player/torach-rogers/KAbzBFyn/ |access-date=17 August 2025 |publisher=Flashscore}}</ref><ref name=":1"/><ref>{{Cite web |last=Sports |first=Pulse |date=2023-04-18 |title=Torach, Luyima, Komakech's progress at Vipers stamping Isabirye's affair with youngsters |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/torach-luyima-komakechs-progress-at-vipers-stamping-isabiryes-affair-with-youngsters-2023041811443854167 |access-date=2025-08-17 |website=Pulse Sports Uganda |language=en}}</ref>
== Okuzannya ku ddaala ly’ensi yonna ==
Torach yasooka kukiikirira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu ya Uganda ey’omupiira]] ku mutendera gw'abali wansi w'emyaka 20, nga yeetaba mu mpaka z’okusunsulamu abalizannya mu mpaka z’Afirika eza U-20.<ref>{{Cite web |title=Rogers Torach youth appearances |url=https://int.soccerway.com/players/rogers-torach-ochaki/892257/ |access-date=17 August 2025 |publisher=Soccerway}}</ref>
Yasooka okuzannyira ttiimu y'e nsi ey'abakulu mu 2024 era nga y’omu ku bazannyi ba ttiimu y’empaka z’amawanga ga Afrika eza 2024 (CHAN).<ref>{{Cite web |title=Uganda Cranes squad for CHAN 2024 |url=https://www.fufa.co.ug/ |access-date=17 August 2025 |publisher=FUFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-08-15 |title=Torach lives moment of truth |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/torach-lives-moment-of-truth-5155634 |access-date=2025-08-17 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2025-01-09 |title=Three U-17 players named in Uganda Cranes CHAN squad |url=https://www.independent.co.ug/three-u-17-players-named-in-uganda-cranes-chan-squad/ |access-date=2025-08-17 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Otuke |first=Dismas |date=2025-07-09 |title=Uganda names a 29-man squad for CHAN 2024 |url=https://www.kbc.co.ke/uganda-names-a-29-man-squad-for-chan-2024/ |access-date=2025-08-17 |website=KBC Digital |language=en-US}}</ref>
Mu [[Mizannyo gya Afrika egya 2023|mizannyo gy'Afirika egya 2023]] e [[Accra]] mu [[Ghana]], Torach yakola kinene nnyo mu kukulemberamu banne mu mipiira gy’eggwangaekyatuusa Uganda ku mudaali gwa ffeeza mu mupiira gw’abasajja.<ref name=":0">{{Cite web |title=Uganda wins silver at African Games |url=https://admin.fanword.com/athletes/rogers-torach |access-date=17 August 2025 |publisher=FanWord |archive-date=18 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250818203641/https://admin.fanword.com/athletes/rogers-torach |url-status=dead }}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=2024-03-20 |title=Uganda Hippos' captain Torach salutes fighting mentality, targets gold {{!}} 13th African Games |url=https://kawowo.com/2024/03/20/uganda-hippos-captain-torach-salutes-fighting-mentality-targets-gold-13th-african-games/ |access-date=2025-08-17 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
== Ebitiibwa ==
=== Ttiimu y'eggwanga lya Uganda ey'omupiira ===
* Omudaali gwa Ffeeza mu mizannyo gya Afrika: 2024<ref name=":2"/>
== Laba ne ==
* Allan Okello
* Abdul Karim Watambala
* Reagan Mpande
* [[Kiraabu ya Vipers SC|Vipers SC]]
* [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda Cranes]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
d1sjzwrasy3rpsmu3pvr2jf3v3yyx6z
Yasmin Alibhai-Brown
0
13798
52902
52507
2026-05-29T16:35:44Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52902
wikitext
text/x-wiki
'''Yasmin Alibhai-Brown''' FRSL ( ''née'' '''Damji''' ; yazaalibwa 10 Ogwekkumineebiri 1949) munnamawulire era omuwandiisi Omuzungu. Omuwandiisi w’amawulire mu lupapula lwa ''The i Paper'' ne ''Evening Standard'',<ref name="cardiff">{{cite web |title=Yasmin Alibhai-Brown |url=http://www.cardiff.ac.uk/jomec/contactsandpeople/honorary/alibhai-brown-yasmin.html |access-date=20 April 2009 |publisher=[[Cardiff University]]}}</ref> muwandiisi w’ensonga z’okuyingira mu nsi, enjawulo, n’obuwangwa obw’enjawulo .<ref name="mcdonagh">{{cite news|last=McDonagh|first=Melanie|title=The New Statesman Profile – Yasmin Alibhai-Brown|url=http://www.newstatesman.com/200010230023|work=[[New Statesman]]|date=23 October 2000|access-date=20 April 2009}}</ref><ref name="smallman">{{cite news|last=Smallman|first=Etan|title=Independent Woman|url=http://www.epigram.org.uk/view.php?id=1245|publisher=Epigram|date=4 December 2006|access-date=20 April 2009|archive-date=27 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927215131/http://www.epigram.org.uk/view.php?id=1245|url-status=dead}}</ref>
Ye yali omutandisi w’ekibiina ky’Abasiraamu ekya Bungereza ekya Secular Democracy.<ref name="ahmad">{{cite news|title=Representing ourselves better|newspaper=[[The Guardian]]|date=1 May 2008|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2008/may/01/representingourselvesbetter|access-date=15 August 2012|location=London|first=Imran|last=Ahmad}}</ref> Era yali muyambi w'ekirabo ky'ebiwandiiko ekya SI Leeds.<ref>[https://web.archive.org/web/20141113195227/http://sileedsliteraryprize.wordpress.com/patrons/ Patrons] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141113195227/http://sileedsliteraryprize.wordpress.com/patrons/|date=13 November 2014}}, SI Leeds Literary Prize.</ref>
== Obulamu obuto n’amaka ==
Yasmin Damji yazaalibwa mu 1949 mu [[Abayindi mu Uganda|Bayindi]] e [[Kampala]] mu [[Yuganda|Uganda]] .<ref name="alibhai-brown-50s">{{cite web |last=Alibhai-Brown |first=Yasmin |date=26 September 2008 |title=Love in Your Fifties |url=http://www.alibhai-brown.com/archive/article.php?id=165 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707111643/http://www.alibhai-brown.com/archive/article.php?id=165 |archive-date=7 July 2011 |access-date=20 April 2009}}</ref><ref>{{cite web |date=10 December 1949 |title=Ms Yasmin Alibhai-Brown Authorised Biography |url=http://www.debretts.com/people/biographies/search/results/21664/Yasmin%20ALIBHAI-BROWN.aspx |access-date=28 June 2014 |work=Debrett's People of Today |publisher=[[Debrett's]]}}</ref> Famire ye yali ya ttabi lya Nizari Ismaili<ref name="chatterjee">{{cite news|last=Chatterjee|first=Sonali Jha|title=Ismailis in the News: Yasmin Alibhai-Brown, Writer and Journalist|work=Ismaili Mail|url=http://ismailimail.wordpress.com/2007/02/17/ismailis-in-the-news-yasmin-alibhai-brown-writer-and-journalist/|date=17 February 2007|access-date=20 April 2009}}</ref> ery'enzikiriza y'Obusiraamu bw'Abashia,<ref>{{cite news|last=Alibhai-Brown|first=Yasmin|title=The suffering of Shia Muslims is heartbreaking|work=The Independent|url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/yasmin-alibhai-brown/the-suffering-of-shia-muslims-is-heartbreaking-537667.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/voices/commentators/yasmin-alibhai-brown/the-suffering-of-shia-muslims-is-heartbreaking-537667.html|archive-date=7 May 2022|url-access=subscription|url-status=live|date=31 August 2003|access-date=10 August 2016}}</ref> era yeetwala ng'Omusiraamu Omushiya .<ref name="Alibhai-Brown">{{cite news|last=Alibhai-Brown|first=Yasmin|title=Wearing the burqa is neither Islamic nor socially acceptable|work=The Independent|location=London|url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/yasmin-alibhai-brown/yasmin-alibhaibrown-wearing-the-burqa-is-neither-islamic-nor-socially-acceptable-1743375.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/voices/commentators/yasmin-alibhai-brown/yasmin-alibhaibrown-wearing-the-burqa-is-neither-islamic-nor-socially-acceptable-1743375.html|archive-date=7 May 2022|url-access=subscription|url-status=live|date=13 July 2009|access-date=28 June 2014}}</ref> Maama we yazaalibwa mu East Africa era kitaawe yasenguka okuva e Bungereza mu Buyindi mu myaka gya 1920.<ref name="golding">{{cite news|last=Golding|first=Rosalind|title=A Nest Egg – What's That Then?|url=https://www.theguardian.com/money/2001/jan/21/observercashsection.theobserver18|work=[[The Guardian]]|date=21 January 2001|access-date=20 April 2009|location=London}}</ref>
Oluvannyuma lw’okutikkirwa mu biwandiiko by’Olungereza mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1972, Alibhai-Brown yava mu Uganda n’agenda e Bungereza, wamu ne muwala wa muganda we, [[Farah Damji]], ng’ebula mbale [[Idi Amin]] agobe Ba Asia Abannayuganda, era n’amaliriza diguli eyookubiri mu by’obufirosoofo mu by’ebiwandiiko mu Linacre College, Oxford, University of Oxford, mu 1975.<ref name="cardiff" /> Oluvannyuma lw’okukola ng’omusomesa, naddala ng’ali n’abagwiira n’ababundabunda, yagenda mu by’amawulire ng’ali mu myaka gye egy’obukulu amakumi asatu.<ref name="chatterjee" />
Alibhai-Brown mufumbo ne Colin Brown, eyali ssentebe w’akakiiko akakola ku nsonga z’abakozesa mu kitongole ekivunaanyizibwa ku by’ensimbi, gwe yasisinkana mu 1988.<ref>{{cite news|url=https://www.heraldscotland.com/life_style/arts_ents/13209461.yasmin-alibhai-brown-lefty-liberal-anti-racist-feminist-muslim-inveterate-rule-breaker/|title=Yasmin Alibhai-Brown: a 'lefty-liberal, anti-racist, feminist Muslim' and inveterate rule-breaker|date=12 April 2015|newspaper=The Herald|first=Vicky|last=Allan}}</ref> Abafumbo bano balina omwana omuwala, ate Alibhai-Brown alina omwana ow’obulenzi okuva mu bufumbo bwe yalina emabega.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2009/feb/28/yasmin-alibhai-brown-cookbook|title=A taste of my past|first=Yasmin|last=Alibhai-Brown|newspaper=The Guardian|date=28 February 2009}}</ref> Alibhai-Brown yeeyogerako nga "omuntu wa mukono ogwa kkono akkiriza abantu okukola kye baagala, Omulwanirizi w'okubuusabuusa n'okusosola mu mawanga, ''Omukyala omulwanirizi w'eddembe ly'abakakyala'', Omusiramu, Omu ku kitundu Omupakistani".<ref>{{cite news|last=Alibhai-Brown|first=Yasmin|url=https://www.independent.co.uk/opinion/commentators/yasmin-alibhai-brown/yasmin-alibhai-brown-jack-straw-is-right-to-ask-hard-questions-about-asian-men-2180318.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/opinion/commentators/yasmin-alibhai-brown/yasmin-alibhai-brown-jack-straw-is-right-to-ask-hard-questions-about-asian-men-2180318.html|archive-date=7 May 2022|url-access=subscription|url-status=live|work=The Independent|title=Jack Straw is right to ask hard questions about Asian men|date=10 January 2011}}</ref>
== Omulimu n’endowooza ==
Munnamawulire mu magazini ya ''New Statesman'' ku ntandikwa y’emyaka gya 1980, Alibhai-Brown awaayo omuko buli wiiki mu ''The Independent'' .<ref>{{cite news|title=Yasmin Alibhai-Brown|url=https://www.independent.co.uk/opinion/commentators/yasmin-alibhai-brown//|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/opinion/commentators/yasmin-alibhai-brown//|archive-date=7 May 2022|url-access=subscription|url-status=live|work=The Independent|location=London}}</ref> Era awandiise mu lupapula lwa ''The Guardian'', ''The Observer'', ''The New York Times'', magazini ya ''Time'', ''Newsweek'', ne ''Daily Mail'',<ref name="alibhai-brown-bio">{{cite web |last= |first= |title=Yasmin Alibhai-Brown |url=https://www.journalismfestival.com/speaker/yasmin-alibhai-brown |access-date=3 October 2022 |website=International Journalism Festival}}</ref> era alabiseeko ku pulogulaamu za ttivvi ezikwata ku nsonga eziriwo mu kiseera kino ''Dateline London'' ne ''The Wright Stuff'' . Alibhai-Brown awangudde engule mu by’amawulire, omuli Media Personality of the Year mu 2000 (eyaweebwa ekitongole kya Ethnic Multicultural Media Academy (EMMA)), George Orwell Prize for Political Journalism mu 2002, n’ekirabo kya EMMA Award for Journalism mu 2004.<ref name="cardiff" />
Alibhai-Brown yali munoonyereza mu Institute for Public Policy Research (IPPR), ekibiina ekinoonyereza ku New Labour, okuva mu 1996 okutuuka mu 2001.<ref>{{cite web |date=November 2008 |title=Shaping Interculturalism in Youthwork – Yasmin Alibhai-Brown |url=https://www.intercultural.ie/articles/yasmin-alibhai-brown/ |access-date=20 April 2009 |publisher=NYCI (National Youth Council of Ireland)}}</ref> Yakomya enkolagana ye n’ekibiina kya Labour Party olw’olutalo olwali mu Iraq mu 2003 n’ensonga endala, era n’awagira aba Liberal Democrats mu kulonda kwa bonna okwa 2005 ne 2010 .<ref name="alibhai-brown-vote">{{cite news|last=Alibhai-Brown|first=Yasmin|title=Vote Liberal Democrat, Get Left-wing Activists|url=https://www.telegraph.co.uk/comment/telegraph-view/3616630/Vote-Liberal-Democrat-get-Left-wing-activists.html|work=[[The Daily Telegraph]]|date=3 May 2005|access-date=20 April 2009|location=London}}</ref><ref name="totalpolitics-20110505">{{cite news|url=http://www.totalpolitics.com/articles/157837/in-conversation-with-yasmin-alibhaibrown.thtml|title=In conversation with... Yasmin Alibhai-Brown|newspaper=Total Politics|date=5 May 2011|access-date=8 October 2012}}</ref> Ye muyambi omukulu mu kunoonyereza mu Foreign Policy Center,<ref>{{cite web |title=Foreign Policy Centre: Staff |url=http://fpc.org.uk/staff/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090711181840/http://fpc.org.uk/staff/ |archive-date=11 July 2009 |access-date=20 April 2009}}</ref> omu ku bantu abali mu kakiiko ak'ekitiibwa mu Liverpool John Moores University,<ref name="alibhai-brown-bio" /> era nga ye pulofeesa omugenyi ow'ekitiibwa mu Cardiff<ref name="cardiff" /> ne Lincoln<ref name="alibhai-brown-bio" /> University.
Mu mpaka za New Year Honors 2001, Alibhai-Brown yalondebwa okubeera Member of the Order of the British Empire (MBE) "olw'obuweereza eri bannamawulire". Mu 2003, Benjamin Zephaniah okugaana OBE mu lujjudde kyamuwaliriza okuzzaayo engule eno . Yawandiika nti okusalawo kwe kwali kukoleddwa ekitundu mu mwoyo ogweyongera ogw'obufuzi bwa repubulika ate ekitundu mu kwekalakaasa gavumenti ya Labour naddala engeri gye yatambuzaamu olutalo mu Iraq,<ref>{{cite news|last=Alibhai-Brown|first=Yasmin|title=Why I Have Decided to Give Back My Gong|url=https://www.independent.co.uk/opinion/commentators/yasmin-alibhai-brown/why-i-have-decided-to-give-back-my-gong-585320.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/opinion/commentators/yasmin-alibhai-brown/why-i-have-decided-to-give-back-my-gong-585320.html|archive-date=7 May 2022|url-access=subscription|url-status=live|work=[[The Independent]]|date=1 December 2003|access-date=20 April 2009|location=London}}</ref> era okuva olwo azze avumirira enkola y' ebitiibwa mu Bungereza nti "kyonooneddwa nnyo ne kitasobola kuddamu kuddabirizibwa".<ref>{{cite news|last=Alibhai-Brown|first=Yasmin|title=These Shameless Honours Dishonour Us All|url=https://www.independent.co.uk/opinion/commentators/yasmin-alibhai-brown/yasmin-alibhaibrown-these-shameless-honours-dishonour-us-all-404665.html|work=The Independent|date=19 June 2006|access-date=20 April 2009|location=London}}</ref>
Mu 2005, yakola omuzannyo gwe ogw'omukazi omu ogw'obulamu bwe ogwa ''Tales of an Extravagant Stranger'' mu Soho Theatre, wansi w'obulabirizi bwa kampuni ya Royal Shakespeare.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/theatre-dance/reviews/nowhere-to-belong-tales-of-an-extravagant-stranger-soho-theatre-london-527075.html|title=Nowhere to Belong: Tales of an Extravagant Stranger, Soho Theatre, London|first=Paul|last=Taylor|date=4 March 2005|newspaper=The Independent}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/story/tales-of-my-father-50335-2009-06-18|title=Tales of my father|newspaper=India Today|first=Yasmin|last=Alibhai-Brown|date=19 June 2009}}</ref> Mu 2006, ekitongole ky'obwannakyewa ekya British Muslims for Secular Democracy kyatandikibwawo.<ref>{{Cite web |last=BRITISH MUSLIMS FOR SECULAR DEMOCRACY |title=SUBMISSION BY BRITISH MUSLIMS FOR SECULAR DEMOCRACY: registered charity (no.1122730) |url=https://committees.parliament.uk/writtenevidence/69566/html/#:~:text=British%20Muslims%20for%20Secular%20Democracy%20(BMSD)%3A,more%20obscurantist%20individuals%20and%20groups. |access-date=24 Oct 2024}}</ref> Omuwandiisi [[Imran Ahmad (writer)|Imran Ahmad]], eyali omulala ku kakiiko akaasooka, ajuliza Alibhai-Brown ng’omutandisi w’ekibiina kino.
Stephen Pollard yamulumiriza okusosola mu mawanga era n'ayita endowooza ze "embi ennyo" mu ''lupapula lwa The Jewish Chronicle'' mu Gwomukaaga 2008 oluvannyuma lw'okuyita abawagizi b'ekibiina kya Conservative Party abaddugavu n'aba Asia nti " Uncle Toms ".<ref>{{cite news|last=Pollard|first=Stephen|title=Yasmin Alibhai-Brown Is a Disgrace|url=http://www.thejc.com/node/9732|archive-url=https://web.archive.org/web/20140624053309/http://www.thejc.com/node/9732|url-status=dead|archive-date=24 June 2014|work=[[The Jewish Chronicle]]|date=2 June 2008|access-date=24 September 2014}}</ref>
Mu Gwekkumi 2009, Luciana Berger, omubaka era mu kiseera ekyo dayirekita wa Labour Friends of Israel (LFI), yanenya Alibhai-Brown olw'okuwandiika mu mboozi ye nti: "Ebibiina byonna ebisatu byasanyusibwa nnyo aba Friends of Israel abaali basukkiridde obuyinza." Berger yagamba nti Alibhai-Brown teyali ku mukolo gwa LFI wadde okuwa obujulizi bwonna okunyweza ekigambo kye. Berger yagamba nti okusembeza abagenyi ("omwenge gw'omu nnyumba oba omubisi gw'emicungwa ne chips. Crisps n'entangawuuzi singa otuuka mu bbakuli mu budde") tezaali za kitiibwa.<ref>{{cite web |last=Elgot |first=Jessica |date=14 October 2009 |title=Independent columnist slammed by LFI |url=http://www.thejc.com/news/uk-news/20897/independent-columnist-slammed-lfi |access-date=24 September 2014 |work=The Jewish Chronicle}}</ref>
Mu Gwokutaano 2011, Alibhai-Brown yawandiika mu ''lupapula lwa The Independent'' nti Abasiraamu n'abalala balina okulekera awo okussa essira ku bikolwa ebikyamu byokka ebya Yisirayiri, n'agamba nti: "Ffe Abasiraamu naffe twetaaga okukkiriza emigugu gyaffe." Era yagamba nti: "Tekikyali kya bwenkanya mu mpisa bannakyewa okutunuulira Yisirayiri yokka ne babuusa amaaso oba ne bafuna ensonga z'abafuzi b'ekinnansi Abawalabu abalya enguzi, abatemu. Okulonda okw'ekika ekyo kutyoboola abakulembeze ba kampeyini abawagira Palestina era kutyoboola emisingi gy'okwenkanankana n'eddembe ly'obuntu." <ref name="Stop">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/yasmin-alibhai-brown/yasmin-alibhaibrown-stop-blaming-israel-for-every-grievance-in-the-middle-east-2277726.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/voices/commentators/yasmin-alibhai-brown/yasmin-alibhaibrown-stop-blaming-israel-for-every-grievance-in-the-middle-east-2277726.html|archive-date=7 May 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Yasmin Alibhai-Brown: Stop blaming Israel for every grievance in the Middle East|work=The Independent|first=Yasmin|last=Alibhai-Brown|date=2 May 2011|access-date=29 May 2014}}</ref> Brown emabegako yavumirira abakola kampeyini z'amawanga amatono okulwanyisa obusosoze mu mawanga okulemererwa okwogera ku bazungu abakoseddwa ebikolobero ebiva ku mawanga, nga kiraga nti baalina omusango gw'emitendera ebiri . Ng'alaga emisango ng'okuttibwa kwa Ross Parker, Alibhai-Brown yawandiika nti: "Empisa zaffe tezirina mugaso okuggyako nga bonna abakoseddwa okufa kuno okutaliimu makulu balina kyenkanyi", n'agattako "okutwala abamu abakoseddwa ng'abasaanira okuvumirira okusinga abalala tekisonyiyibwa era kulya mu nsi olukwe mu kulwanyisa obusosoze mu mawanga kwennyini".<ref name="Evening Standard">{{cite news|last=Alibhai Brown|first=Yasmin|title=When the victim is white, does anyone care?|url=http://goliath.ecnext.com/coms2/gi_0199-9282049/When-the-victim-is-white.html|access-date=28 July 2011|work=[[Evening Standard]]|date=26 October 2006|location=London}}</ref><ref name="Independent1">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/opinion/commentators/yasmin-alibhai-brown/black-racism-is-every-bit-as-bad-as-white-racism-596435.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100131192554/https://www.independent.co.uk/opinion/commentators/yasmin-alibhai-brown/black-racism-is-every-bit-as-bad-as-white-racism-596435.html|archive-date=31 January 2010|url-status=live|location=London|work=The Independent|first=Yasmin|last=Alibhai-Brown|title=Black racism is every bit as bad as white racism|date=3 February 2003|access-date=28 July 2011}}</ref>
Mu Gwokutaano 2012, Alibhai-Brown yafuna ebbaluwa ey’emiko esatu etamanyiddwa mannya ng’egamba nti ng’omusindika yali muwala wa ssomero mu myaka gya 1970 ye (eyasindika atamanyiddwa mannya) yali atulugunyizibwa omukozi wa BBC omukugu Stuart Hall . Oluvannyuma lwa Alibhai-Brown okuyisa ebbaluwa eno ku poliisi, okunoonyereza kwatandikibwawo, okutuuka ku ntikko Hall n’akwatibwa n’aggulwako emisango mingi egy’okusobya ku mwana. Nga 16 Ogwokuna 2013, Hall yakkiriza omusango gw’okusobya ku bawala 13, okuva ku myaka mwenda okutuuka ku 17, mu kiseera kya 1967–86. Poliisi yasiima ebikolwa bya Alibhai-Brown bye byayamba nnyo okuleetawo okunoonyereza ku bulamu bwa Hall obwayita.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/crime/how-i-exposed-stuart-halls-sex-abuse-yasmin-alibhaibrown-on-the-letter-that-kickstarted-the-investigation-8601517.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/news/uk/crime/how-i-exposed-stuart-halls-sex-abuse-yasmin-alibhaibrown-on-the-letter-that-kickstarted-the-investigation-8601517.html|archive-date=7 May 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=How I exposed Stuart Hall's sex abuse: Yasmin Alibhai-Brown on the letter that kick-started the investigation|work=The Independent|date=3 May 2012|access-date=3 May 2013|author=Alibhai-Brown, Yasmin}}</ref>
Mu 2016, Alibhai-Brown yawangula engule ya Columnist of the Year Broadsheet mu mpaka za British Press Awards.<ref>{{Cite web |last=Ltd |first=Magstar |title=Press Awards |url=http://www.pressawards.org.uk/page-view.php?pagename=winners-2016 |access-date=29 March 2017 |website=www.pressawards.org.uk |language=EN-GB}}</ref> Mu 2017, yafuna engule ya "Outstanding Contribution to Media Award" mu mpaka za Asian Media Awards, ezaaweebwa Sarfraz Manzoor.<ref>{{cite web |date=30 October 2017 |title=Yasmin Alibhai-Brown presented with Outstanding Contribution to Media Award 2017 |url=https://www.asianmediaawards.com/yasmin-alibhai-brown-presented-outstanding-contribution-media-award-2017/ |access-date=6 June 2024 |website=Asian Media Awards}}</ref>
Alibhai-Brown yalondebwa okuba Fellow w'ekibiina kya Royal Society of Literature mu 2022.<ref>{{Cite news|last=Shaffi|first=Sarah|last2=Knight|first2=Lucy|date=2022-07-12|title=Adjoa Andoh, Russell T Davies and Michaela Coel elected to Royal Society of Literature|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/books/2022/jul/12/adjoa-andoh-russell-t-davies-and-michaela-coel-elected-to-royal-society-of-literature|access-date=2023-06-23|issn=0261-3077}}</ref>
== Londa ensengeka y’ebitabo ==
* ''Langi y’omukwano: Enkolagana y’amawanga agatabuddwa'' (ne Anne Montague) (1992). London: Virago .
* ''Obusosoze mu mawanga (Endowooza)'', (ne Colin Brown) (1992). Hodder Wayland nga ye . [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/1-85210-651-4|<bdi>1-85210-651-4</bdi>]]
* ''Tewali Kifo Nga Awaka'' (1995). London: Virago . [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/1-85381-642-6|<bdi>1-85381-642-6</bdi>]]
* ''Langi Entuufu'' (1999). London: Ekitongole ekikola ku kunoonyereza ku nkola ya gavumenti . [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/1-86030-083-9|<bdi>1-86030-083-9 ku ssimu</bdi>]]
* ''Tulowooza nti Tuli Ani? Okulowooza ku Bungereza Empya'' (2000). London: Ensolo ekika kya Penguin . [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/0-14-025598-2|<bdi>0-14-025598-2</bdi>]]
* ''Oluvannyuma lw’obuwangwa obw’enjawulo'' (2000). London: Ekitongole ekikola ku nsonga z’ebweru . [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/0-9535598-8-2|<bdi>0-9535598-8-2 ku ssimu</bdi>]]
* ''Enneewulira ezitabuliddwa: Obulamu Obuzibu obw’Abangereza ab’amawanga agatabuddwa'' (2001). London: Ekitongole ky’amawulire eky’abakyala . [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/0-7043-4706-7|<bdi>0-7043-4706-7 ku ssimu</bdi>]]
* ''Abamu ku mikwano gyange egy’oku lusegere Be...'' (2004). London: Ekitongole kya Politico . [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/1-84275-107-7|<bdi>1-84275-107-7 ku ssimu</bdi>]]
* ''Ekitabo ky’okufumba ky’omusenze: Ekijjukizo ky’omukwano, okusenguka n’emmere'' (2008). Ebitabo bya Portobello . Ekitabo ekipya (2010) Ebitabo bya Granta . [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-1846270840|<bdi>978-1846270840 ku ssimu</bdi>]]
* ''Okugaana Okubikka'' (2014). Ekitongole ky'okufulumya ebitabo ekya Biteback .
* ''Bungereza ey’enjawulo; Okukola Eggwanga ery’okwegomba'' (2015). Ebitabo bya Portobello. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-1846274190|<bdi>978-1846274190 ku ssimu</bdi>]]
* ''Mu Kulwanirira Obutuufu bw'Ebyobufuzi'' (2018). Ekitongole ky’okufulumya ebitabo ekya Biteback. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-1785904141|<bdi>978-1785904141 ku ssimu</bdi>]]
* ''Abakyala abakuba ebikonde: Abakyala ataano abakulembeze nga emboozi zaabwe olina okumanya'' (2020). Ekitongole ky’okufulumya ebitabo ekya Biteback. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-1785904769|<bdi>978-1785904769 ku ssimu</bdi>]]
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://www.independent.co.uk/author/yasmin-alibhai-brown Empagi] ku lupapula lwa ''The Independent''
* [https://www.theguardian.com/profile/yasminalibhaibrown Etterekero ly’empagi ku lupapula] lwa ''The Guardian''
* [https://www.newstatesman.com/author/yasmin-alibhai-brown Yasmin Alibhai-Brown mu] firimu ya ''New Statesman''
* [https://web.archive.org/web/20160916060539/http://journalisted.com/yasmin-alibhaibrown Emiko gyafulumizza] ku Journalisted
* Yasmin Alibhai-Brown
cy2l3vo77peu13oy5uabqd0y49ozfrf
Reagan Mpande
0
13800
52884
52761
2026-05-29T13:00:45Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52884
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Reagan Mpande''' (yazaalibwa nga 7 Ogwokutaano 2000) Munnayuganda [[omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era azannya ng'omuteebi mu kiraabu ya [[Uganda Premier League]] [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]].<ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Mpande: Believe the hype, a new star is born |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/mpande-believe-the-hype-a-new-star-is-born-5150224 |access-date=2025-08-15 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abdusalam |first=Kigozi |date=2025-06-27 |title=I’m Ready to Help My Country Achieve More—Mpande Vows Ahead of CHAN 2024 |url=https://chimpreports.com/im-ready-to-help-my-country-achieve-more-mpande-vows-ahead-of-chan-2024/ |access-date=2025-08-15 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reagan Mpande - Profile |url=https://www.ugandafootball.com/player.php?t=ufp0004388 |access-date=2025-08-14 |website=www.ugandafootball.com |language=en}}</ref>
== Okuzannyira kiraabu ==
=== Gy'eyasooka okuzannyira ===
Mpande omupiira yagutandikira mu liigi ya FUFA Juniors League ne [[Tooro United FC|ttiimu ya Soana]] eyagenda mu maaso okuwangula ekikopo kino mu sizoni ya 2016-2017.<ref name=":0">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Mpande: Believe the hype, a new star is born |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/mpande-believe-the-hype-a-new-star-is-born-5150224 |access-date=2025-08-14 |website=Monitor |language=en}}</ref> Era yali mukulembeze mu Bishops SS esangibwa mu disitulikiti y’e [[Mukono (disitulikit)|Mukono]] nga Ow'ebyemizannyo mu 2017-2018.<ref name=":0" />
=== Arua Hills ===
Omupiira gwe ogw’ekikugu yagutandikira mu [[Arua Hills]] n’azannya emipiira 29, n’ateeba ggoolo 10.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=2022-11-27 |title=Arua Hill beat Ondu to end four-match losing streak |url=https://kawowo.com/2022/11/27/arua-hill-beat-ondu-to-end-four-match-losing-streak/ |access-date=2025-08-14 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
=== SC Villa ===
Mu 2024, Mpande y'egatta ku SC Villa ezannyira mu [[liigi ya Uganda Premier]] n'azannyira ttiimu eno emipiira 28 n’ateeba ggoolo ssatu.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Reagan Mpande (Villa) Stats - Flashscore.com |url=https://www.flashscore.com/player/mpande-reagan/pSGqHAR5/ |access-date=2025-08-14 |website=www.flashscore.com |language=en}}</ref>
== Okuzannyira ku ddaala ly'ensi yonna ==
Mpande yakiikirira ttiimu y'omupiira gw'eggwanga lye emanyiddwa nga [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga eya Uganda]] mu mpaka za African Nations Championship eza 2024 mu mupiira ogwaggulawo ne [[Algeria]], yateeba mu mupiira gwe ogwokubiri ne [[Guinea]] mu ddakiika ya 31 nga eno ye ggoolo ye eyasooka mu Uganda cranes.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Mabuka |first=Dennis |date=2025-06-21 |title=CHAN 2024: Uganda Cranes Squad released, starts training on Monday - Africa Top Sports |url=https://en.africatopsports.com/2025/06/21/chan-2024-uganda-cranes-squad-released-starts-training-on-monday/ |access-date=2025-08-14 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=After seeing off Guinea, Uganda preps for Niger |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/after-seeing-off-guinea-uganda-preps-for-niger-5149412 |access-date=2025-08-14 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kule |first=Edwin Kyle |date=2025-08-08 |title=CHAN 2024: Uganda Cranes thump Guinea in dominant victory |url=https://kawowo.com/2025/08/08/chan-2024-uganda-cranes-thump-guinea-in-dominant-victory/ |access-date=2025-08-14 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nsimbe |first=John Vianney |date=2025-08-14 |title=CHAN destiny in Cranes' hands |url=https://observer.ug/sports/chan-destiny-in-cranes-hands/ |access-date=2025-08-14 |website=The Observer |language=en-US}}</ref>
== Laba ne ==
* Jude Ssemugabi
* Allan Okello
* Rogers Mato
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20260106055457/https://upl.ug/player/reagan-mpande-arua-hill-sc-7/ Uganda Premier League]
5gyikz6pogk8uju4ir72i5xopi0toiq
Simon Sserunkuma
0
13810
52894
52532
2026-05-29T14:40:42Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52894
wikitext
text/x-wiki
'''Simon Peter Sserunkuma''' (yazaalibwa nga 19 ,Ogwomwenda 1991) muzannyi wa mupiira mu Uganda omukugu era nga munna Uganda nga azannyira Simba SC mu liigi ya Tanzania . <ref>http://mtnfootball.com/news/498362/Sserunkumas-Simba-SC-in-Mapinduzi-Cup-final</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
=== Tiimu ya Victor ===
Yasooka okuzannya mu sizoni ya 2007 mu mupiira gwe baazannya ne[[Kampala Capital City Authority FC|Kampala City Council FC]] . <ref>http://mtnfootball.com/news/498362/Sserunkumas-Simba-SC-in-Mapinduzi-Cup-final</ref>Mu kiseera kye yamala ne Victors FC yawangula engule y'omuzannyi asinga mu liigi ya 2008 ne Uganda Cup mu mwaka gwe gumu. . <ref>{{Cite web |title=Simon Sserunkuma Becomes The Most Expensive Player in the Ugandan Domestic League {{!}} Goal.com |url=http://www.goal.com/en/news/89/africa/2009/07/22/1397044/simon-sserunkuma-becomes-the-most-expensive-player-in-the |access-date=2018-05-22 |website=www.goal.com |language=en}}</ref>
=== SC Villa ===
Yafuuka omuzannyi asinga ebbeeyi mu byafaayo bya Uganda SC Villa bwe yasasulwa [[Kilaabu ya Victors FC|Victors FC]] obukadde bwa sillingi kuminamukaaga (16) eza Uganda, emitwalo gya doola (10000$) mu mwezi gwokutaano 2009. <ref>{{Cite web |title=Simon Sserunkuma Becomes The Most Expensive Player in the Ugandan Domestic League {{!}} Goal.com |url=http://www.goal.com/en/news/89/africa/2009/07/22/1397044/simon-sserunkuma-becomes-the-most-expensive-player-in-the |access-date=2018-05-22 |website=www.goal.com |language=en}}</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Sserunkuma yasooka kuzannyira ttiimu y'eggwanga lya Bobby Williamson bwe baawangula Malawi ggoolo biri kwemu ( 2–1 )mu 2009. Mu Mwezi gwokusatu 2010, yawona obuvune mu kisambi n’asobola okuzannya mu mupiira gw’okusunsulamumu balibagenda okuzanya mumpaka za African Nations Championship (CHAN) ne [[Burundi]] kyali kyamugaso nnyo mu buwanguzi bwa Ttiimu y’eggwanga. <ref>{{Cite news|url=http://www.monitor.co.ug/Sports/Soccer/-/690266/884790/-/view/printVersion/-/eeb5mo/-/index.html/|title=Sserunkuma, Matovu stake claim for wings|work=Daily Monitor|access-date=2018-05-22|language=en-UK}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20180522184213/http://www.monitor.co.ug/Sports/Soccer/-/690266/884790/-/view/printVersion/-/eeb5mo/-/index.html/ http://www.monitor.co.ug/Ebyemizannyo/omupiira/-/690266/884790/-/laba/printVersion/-/eeb5mo/-/index.html]
pw55i4lsu8hai3tm5kt0zlaohazal41
Ssekiganda Ronald
0
13815
52895
52446
2026-05-29T14:51:22Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52895
wikitext
text/x-wiki
'''Ronald Ssekiganda''' (yazaalibwa 13 Ogwomwenda 2003) Munnayuganda [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era azannya mu makkati mu kiraabu ya Rwanda Premier League APR ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu ya Uganda]].<ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=2024-09-26 |title=AS IT HAPPENED: SC Villa 2-1 BUL {{!}} Uganda Premier League 2024-2025 |url=https://kawowo.com/2024/09/26/live-sc-villa-vs-bul-uganda-premier-league-2024-2025/ |access-date=2024-11-30 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=2024-02-01 |title=SC Villa vs Maroons Preview: Ssemakula, Ssekiganda out for the Jogoos |url=https://kawowo.com/2024/02/01/sc-villa-vs-maroons-preview-ssemakula-ssekiganda-out-for-the-jogoos/ |access-date=2024-11-30 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref><ref name=":0">Kiplangat, Sang (2020). [https://www.goal.com/en-ke/news/ssekiganda-on-why-he-joined-sc-villa-matovu-returns-to-kyetume-fc/1am08urmcyzn715mfp5srs91qe "Ssekiganda on why he joined SC Villa, Matovu returns to Kyetume FC"].</ref>
== Obuto bwe ==
Ronald Ssekiganda yazaalibwa 13, Ogwomwenda 2003, mu [[Kampala]], Uganda. Yasomera ku St. Mary's Secondary School Kitende, gye yakulaakulanyiza obukugu bwe mu kuzannya omupiira n'okulaga ekitone kye ku ttiimu y'essomero.<ref>Admin (2023). [https://swiftsportsug.com/2023/06/30/sekiganda-signs-new-contract-with-sc-villa/ "Sekiganda signs new contract with SC Villa"].</ref>
== Okuzannyira kiraabu ==
Olugendo lwa Ronald Ssekiganda olw'omupiira ogw'ekikugu lumulabye ng'azannyira kiraabu eziwerako mu Uganda, ng'akola kinene mu kuzannya mu makkati ga buli ttiimu. Yazannyirako ttiimu ya [[Lweza FC]] (2015–2016), Proline FC (2016–2018), [[Express FC]] (2018–2020), [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]] (2020–2021).
=== Villa ===
Mu 2021, Ssekiganda yakola endagaano ne [[Kilaabu ya SC Villa|Villa]] .<ref>[https://thetouchlinesports.com/ronald-ssekiganda-masaza-tournament-mvp-joins-sc-villa/ "Ronald Ssekiganda: Airtel Masaza MVP joins SC Villa"]. ''Touchline Sports''. 26 August 2020. Retrieved 10 March 2025.</ref> Mu Gwomukaaga 2023, yaddamu okukakasa obweyamo bwe eri kiraabu eno bwe yassa omukono ku ndagaano empya. Mu Villa, y'ayambala omujoozi nnamba 13.
== Okuzannyira ku ddaala ly’ensi yonna ==
Ronald Ssekiganda yasooka okuyitibwa ku ttiimu ya Uganda Cranes, ttiimu y’eggwanga ey’omupiira mu 2021. Yateekebwa ku ttiimu y’okusunsulamu abalyetaba mu mpaka za FIFA World Cup 2022 era okuva olwo afuuse eky’omuwendo eri ttiimu eno. Omutindo gwe gwalaga obusobozi bw’abazannyi abazannyira ewaka, okuvuganya ku mitendera egy’oku ntikko.<ref>{{Cite web |date=2024-05-09 |title=Jogoos yielding from Ssekiganda rise |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/jogoos-yielding-from-ssekiganda-rise--4618092 |access-date=2024-11-30 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-06 |title=Ssekiganda itching to shoulder Cranes midfield burden |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/ssekiganda-itching-to-shoulder-cranes-midfield-burden-4648954 |access-date=2024-11-30 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omusono gw’okuzannya ==
Ssekiganda ajaguzibwa olw’okusobola okukola emirimu egy’enjawulo mu makkati, ng’asobola okusukkuluma mu kuzibira n’okulumba. Obusobozi bwe mu kusoma omupiira, okuzibira, n’okuyamba mu kulumba kimufuula omuzannyi omukulu mu kiraabu ye n’eggwanga lye. Ebweru w’ekisaawe, Ssekiganda abadde mulwanirizi w'okusiima abazannyi abazannyira awaka, ng’akkaatiriza obukulu bwabwe mu kukulaakulanya omupiira gwa Uganda.<ref>{{Cite web |last=Nsimbe |first=John Vianney |date=2024-06-13 |title=Sekiganda steps up to make case for home-based players |url=https://www.observer.ug/index.php/sports/81619-sekiganda-steps-up-to-make-case-for-home-based-players |access-date=2024-11-30 |website=The Observer - Uganda |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sports |first=Pulse |date=2024-04-04 |title=Villa determined to turn their off-field woes into victory in visit to Busoga |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/villa-determined-to-turn-their-off-field-woes-into-victory-in-visit-to-busoga-2024040407422267812 |access-date=2024-11-30 |website=Pulse Sports Uganda |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=9 November 2024 |title=Cranes coach Paul Put impressed by UPL players |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/cranes-coach-paul-put-impressed-by-upl-player-NV_199301 |access-date=2024-11-30 |website=New Vision |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aheebwa |first=Brian |date=2024-10-01 |title=AFCON 2025 Q: Put's Trust For Local Players Hits Another Gear |url=https://nbssport.co.ug/2024/10/01/afcon-2025-q-puts-trust-for-local-players-hits-another-gear/ |access-date=2024-11-30 |website=NBS Sport |language=en-US}}</ref>
== Ebitiibwa ==
=== Omuntu ssekinnomu ===
* MVP w'ekikopo kya Airtel Masaza: 2019
== Laba ne ==
* [[Michael Kagiri]]
== Ebijuliziddwa ==
<references responsive="1"></references>
== Ebjuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20260106161915/https://sportsnation.co.ug/rwandan-club-kiyovu-express-interest-in-masaza-cup-player/ https://sportsnation.co.ug/kiraabu-e-rwanda-kiyovu-alaze-okwagala-omuzannyi-wa-masaza-ekikopo/]
rqh9s6hnnb00b9j4f23i1j3qmgljmy9
Pione Sisto, musambi wa mupiira
0
13837
52878
52543
2026-05-29T12:45:48Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52878
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
'''Pione Sisto Ifolo Emirmija''' ( Yazaalibwa 4 Ogwokubiri 1995) [[:en:Association_football|Muzannyi wa mupiira]] agukyangira e ggwanga lya Denmark ng'azannya ng'[[:en:Midfielder#Winger|omuwuwuttanyi ku lugoba olwa kkono]] mu Liigi y'e Greeck gy'asasambira ogw'ensimbi mu ttiimu ya [[:en:Athlitiki_Enosi_Larissa_F.C.|AEL]].<ref>[https://www.reddit.com/r/soccer/comments/1eau2mh/pae_aris_announces_the_acquisition_of_pione_sisto/ PAE ARIS announces the acquisition of Pione Sisto]</ref>
Yatandika omupiira gw'ensimbi mu ttiimu ya [[:en:FC_Midtjylland|Midtjylland]] mu [[:en:Danish_Superliga|Liigi ya Denmark ey'okuntikko]], gye yazannyira emipiira 114 n'abateebera ggoolo 31 mu sizoni ttaano. Mu 2016 yeegatta ku [[:en:RC_Celta_de_Vigo|Celta Vigo]] ku bukadde 5 ensimbi za Bulaaya, eno yabateebera ggoolo 18 mu nzannya 135 games. Mu 2020, yaddayo mu Midtjylland ku bukadde 3 eza Bulaaya.
Sisto yazannyira [[:en:Denmark_national_football_team|ttiimu y'e gganga lya Denmark]] omupiira ogwasooka mu 2015, era yali omu ku kibinja ekyayungulwa okuzannya em[[:en:2018_FIFA_World_Cup|paka z'omupiira ez'ensi yonna ezaakamalirizo mu 2018]].
== Emirimu gya ttiimu ==
=== Egyasooka ===
Pione Sisto yazaalibwa mu [[Kampala]], [[Yuganda|Uganda]], mu maka g'aba [[South Sudan]].<ref>{{cite web |date=30 October 2014 |title=Forslag til Lov om indfødsrets meddelelse |trans-title=Proposals to Act on naturalization |url=http://www.ft.dk/RIpdf/samling/20141/lovforslag/L45/20141_L45_som_fremsat.pdf |access-date=11 December 2015 |publisher=[[Folketing|Danish Parliament]] |language=da}}</ref> Oluvannyuma baasengukira e Denmark nga wa myezi ebiri. Yazuulwa [[:en:Tjørring_IF|Tjørring IF]] mu 2002, nga wa myaka musanvu n'ekyaddako kwali kuyingira mu ttiimu ya [[:en:FC_Midtjylland|FC Midtjylland]] ey'abavubuka mu 2010.<ref>{{cite web |date=25 February 2016 |title=Pione Sisto: the Uganda-born Dane who gunned down Man United and dreams of Barcelona |url=http://www.fourfourtwo.com/features/pione-sisto-uganda-born-dane-who-gunned-down-man-united-and-dreams-barcelona |access-date=31 July 2016 |publisher=[[FourFourTwo]]}}</ref>
=== [[:en:2012–13_Danish_Superliga|Midtjylland]] ===
Sisto yasamba omupiira gwa [[:en:2012–13_Danish_Superliga|liigi ogwasooka mu sizoni ya 2012–13]] n'ateeba ggoolo ye eyasooka mu sizoni yeemu bwe baali battunka ne [[:en:Aarhus_Gymnastikforening|AGF]]. Nga 2 Ogwokusatu 2014, yalengera akatimba emiirundi 2 [[:en:FC_Midtjylland|FC Midtjylland]]'s 5–1 ku bugenyi bwe batimpula [[:en:F.C._Copenhagen|Copenhagen]] mu [[:en:Danish_Superliga|liigi ya Denmark]].
Mu Gwekkumineebiri 2014, Sisto yalondebwa bazannyi banne ng'omuzannyi abakize mu Sizoni.
Oluvannyuma lw'obuvune yazannya omupiira gwa ttiimu ogwasooka mu 2015 mu Gwokutaano bwe yava ku katebe nga bazannya Copenhagen. Nga yaakayingizibwamu yakola omukisa ogwavaamu ggoolo esooka oluvannyuma naye n'ateeba ey'okubiri ekyabayamba okusitukira mu [[:en:List_of_Danish_football_champions|kikopo kya liigi ya Denmark ekyasooka.]]
Abanoonya abazannyi okuva mu [[:en:FC_Barcelona|Barcelona]],<ref name="metro">{{cite web |date=19 May 2015 |title=Arsenal 'prepare SHOCK transfer bid for goal-scoring Danish midfielder' |url=http://metro.co.uk/2015/05/19/arsenal-line-up-transfer-bid-for-midtjyllands-pione-sisto-5205765//}}
</ref> [[:en:A.C._Milan|Milan]],<ref>{{cite web |date=20 May 2015 |title=Milan: eyes on Pione Sisto. Juve: Almamy Touré farther |url=http://www.calciomercato.com/news/juventus-789203}}
</ref> ne [[:en:Juventus_FC|Juventus]]<ref name="metro" /> beetala mu Denmark enfunda eziwera nga baagala okumukansa era ne [[:en:Arsenal_F.C.|Arsenal]] yalaga obwagazi mu muzannyi ono.<ref name="metro" /> Okusinziira ku lupapula lw'amawulire g'e Dutch De Telegraaf [[:en:Ajax_Amsterdam|Ajax]] nayo yassaayo okusaba kwa bukadde 7 eza Bulaaya okumukansa kyokka ne bigwa butaka.<ref>{{cite web |title=Sport - Het laatste nieuws uit Nederland leest u op Telegraaf.nl |url=http://www.telegraaf.nl/telesport/voetbal/ajax/24257965/__Ajax_wil_niet_wachten_op_Sisto__.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924150910/http://www.telegraaf.nl/telesport/voetbal/ajax/24257965/__Ajax_wil_niet_wachten_op_Sisto__.html |archive-date=24 September 2015 |access-date=12 July 2015 |website=Telegraaf}}</ref>
[[File:Pione_Sisto_v_Lincoln_2015.jpg|thumb|Sisto ng'azannyira Midtjylland mu 2015]]
Yateebera Midtjylland nga bamegga [[:en:Manchester_United_F.C.|Manchester United]] 2–1 awaka mu [[:en:UEFA_Europa_League|mpaka za Europa]] nga 18 Ogwokubiri 2016.<ref>{{cite news|last1=Dawkes|first1=Phil|title=FC Midtjylland 2-1 Manchester United|url=https://www.bbc.com/sport/football/35548870|access-date=26 August 2020|work=BBC Sport|date=18 February 2016}}</ref> Era yateeba ggoolo eyaggulawo mu luzannya olw'okubiri ku kisaawe kya [[:en:Old_Trafford|Old Trafford]] kyokka eby'embi Midtjylland yameggebwa 5–1 (6–3 ku mugatte) ku United ne bawanduka mu mpaka.<ref>{{cite news|last1=Johnston|first1=Neil|title=Manchester United 5-1 FC Midtjylland (agg 6-3)|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35632870|access-date=26 February 2016|work=BBC Sport|date=25 February 2016}}</ref>
=== Celta ===
Nga 31 Ogwomusanvu 2016, ttiimu okuva [[:en:La_Liga|liigi ya Spain]], [[:en:Celta_de_Vigo|Celta de Vigo]] yatuuka ku nzikiriziganya okukansa omuzannyini ono ku bukadde 5 eza Bulaaya era n'assa omukuno ku ndagaano ya myaka etaano.<ref>{{cite web |date=31 July 2016 |title=El internacional danés Pione Sisto enriquece el ataque celeste |trans-title=Danish international Pione Sisto bolsters the ''celeste'' attack |url=http://celtavigo.net/es/primer-equipo/noticias/11228-el-internacional-danes-pione-sisto-enriquece-el-ataque-celeste |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803221802/http://www.celtavigo.net/es/primer-equipo/noticias/11228-el-internacional-danes-pione-sisto-enriquece-el-ataque-celeste |archive-date=3 August 2016 |access-date=31 July 2016 |publisher=Celta de Vigo |language=es}}</ref> <ref>{{cite web |date=31 July 2016 |title=Pione Sisto, una bala para el Celta |trans-title=Pione Sisto, a bullet to Celta |url=http://www.lavozdegalicia.es/noticia/gradario/2016/07/29/celta-cierra-fichaje-pione-sisto/00031469815231719406389.htm |access-date=31 July 2016 |publisher=[[La Voz de Galicia]] |language=es}}</ref> <ref>{{cite news|last1=Smith|first1=Jamie|title=Pione Sisto joins Celta Vigo|url=https://www.goal.com/en/news/11/transfer-zone/2016/08/01/26143352/pione-sisto-joins-celta-vigo|access-date=20 June 2020|publisher=Goal|date=1 August 2016}}</ref>
Yazannya omupiira ogwasooka ne ttiimu eno nga 22 Ogwomunaana era yasooka na kkubwa 0–1 awaka nga [[:en:CD_Leganés|CD Leganés]] y'ekibatuusizzaako.<ref>{{cite web |date=22 August 2016 |title=Estreno de oro del Leganés en Primera |trans-title=Golden debut of Leganés in ''Primera'' |url=http://www.marca.com/eventos/marcador/futbol/2016_17/la-liga/jornada_1/cel_leg/ |access-date=22 August 2016 |publisher=[[Marca (newspaper)|Marca]] |language=es}}
</ref> Nga 25 Ogwomwenda yateeba omulundi ogwasooka nga bamegga [[:en:RCD_Espanyol|RCD Espanyol]] 2-0, bwe yadduka kumpi mmita 80 okuva mu bbokisi ye okutuuka mu y'omulabe mu ddakiika ezisembayo mu muzannyo.<ref>{{cite news|title=Golazo a la carrera de Sisto... ¡tras conducir 80 metros!|trans-title=Amazing running goal by Sisto... after driving 80 metres!|url=https://www.marca.com/futbol/celta/2016/09/25/57e844ad46163fe7768b456e.html|access-date=20 June 2020|work=Marca|date=25 September 2016|language=es}}</ref> Oluvannyuma lwa ggoolo ye eyasooka mu [[:en:Galicia_(Spain)|Galicia]], Sisto yazannya emipiira 13 games n'ateebamu ggoolo bbiri n'ayamba ttiimu ye okutuuka ku luzannya oluddirira olwakamalirizo mu [[:en:UEFA_Europa_League|mpaka za UEFA Europa]] omulundi ogwasookera ddala. Ggoolo ze zonna zaali mu nsamba bbiri lwe baawandulamu [[:en:K.R.C._Genk|K.R.C. Genk]] ku ggoolo 4-3 omugatte ku luzannya lwa quarter-finals mu Gwokuna gwa 2017.<ref>{{cite news|title=Ryan beaten three times at Celta Vigo but Genk still alive|url=https://theworldgame.sbs.com.au/ryan-beaten-three-times-at-celta-vigo-but-genk-still-alive|access-date=20 June 2020|publisher=SBS|date=14 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=Genk 1 Celta Vigo 1 (3-4 agg): Berizzo's side into first major semi-final|url=https://www.fourfourtwo.com/news/genk-1-celta-vigo-1-3-4-agg-berizzos-side-first-major-semi-final|access-date=20 June 2020|work=FourFourTwo|date=20 April 2017}}</ref>
Mu Gwokutaano 2020, Sisto yatanzibwa ttiimu ye emitwalo €60,000 ezaali ekibonerezo ekyali kitaweebwangako musambi wa Celta olw'okuvuga kumpi kkilo mmita 3,000 okudda e Denmark mu Gwokusatu nga tagoberedde biragiro bya [[:en:COVID-19_pandemic|COVID-19]] .<ref>{{cite news|title=Celta's Sisto fined for driving home to Denmark: reports|url=https://www.france24.com/en/20200517-celta-s-sisto-fined-for-driving-home-to-denmark-reports|access-date=20 June 2020|publisher=France 24|date=17 May 2020}}</ref>
=== Yakomawo mu Midtjylland ===
Nga 7 Ogwomwenda 2020, [[:en:FC_Midtjylland|Midtjylland]] yalangirira nga bw'ezzeemu okukansa Sisto ku ndagaano ya myaka 4.<ref>{{cite web |last1=Ambo |first1=Morten |date=7 September 2020 |title=FC Midtjylland køber Pione Sisto |url=https://www.fcm.dk/nyheder/fc-midtjylland-koeber-pione-sisto/ |access-date=7 September 2020 |publisher=[[FC Midtjylland]] |language=da}}</ref> Baamugula obukadde 22 mu [[:en:Danish_krone|nsimbi za Denmark]] oba ezikunukkiriza mu bukadde 3 eza Bulaaya.<ref name="krone">{{cite news|last1=Bravo|first1=Alberto|title=Oficial: Pione Sisto deja el Celta y regresa al Midtjylland|trans-title=Official: Pione Sisto leaves Celta and returns to Midtjylland|url=https://eldesmarque.com/vigo/celta/noticias/149287-oficial-pione-sisto-deja-el-celta-y-regresa-al-midtjylland|access-date=27 July 2022|publisher=El Desmarque|date=5 September 2020|language=Spanish|archive-date=4 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004100737/https://eldesmarque.com/vigo/celta/noticias/149287-oficial-pione-sisto-deja-el-celta-y-regresa-al-midtjylland|url-status=dead}}</ref> Okumulaangirira kyatwala akaseera olw'enkaayana ezaaliwo wakati waabwe ne ttiimu y'embiranya eya, [[:en:F.C._Copenhagen|FC Copenhagen]],<ref name="dr-fcm">{{cite web |author1=/ritzau/ |author-link=Ritzau |date=7 September 2020 |title=Så blev det officielt: FC Midtjylland henter Pione Sisto |url=https://www.dr.dk/sporten/fodbold/superliga/saa-blev-det-officielt-fc-midtjylland-henter-pione-sisto |access-date=7 September 2020 |publisher=[[Danmarks Radio]] (DR) |language=da}}</ref> abaalina obukadde buna wansi waabwe.<ref name="krone" /> Bwe yali ayogera ku kukansibwa kwe, Sisto yategeeza nti okuddayo mu ttiimu ye, kyava ku mutima olw'okugyagala ennyo. 'Nakizuula nti nti kyali kisuubizo kyange naye nga kizibu okutuukiriza olw'okugezesebwa'<ref name="hjerte">{{cite web |last1=Hoffskov |first1=Ole |last2=Okstrøm |first2=Oliver |date=7 September 2020 |title=Stort Pione Sisto-interview: Mit hjerte valgte pludselig FC Midtjylland |url=https://www.tipsbladet.dk/nyhed/superliga/stort-pione-sisto-interview-mit-hjerte-valgte-pludselig-fc-midtjylland |access-date=7 September 2020 |publisher=[[Tipsbladet]] |language=da}}</ref> Yagattako nti yali muwagizi ow'amagezi nga [[:en:Illeism|yeegaraageranya ku muntu ow'okusatu,]] era yaweebwa omujoozi nnamba musanvu.<ref name="hjerte" /> <ref name="dr-fcm" />
=== Alanyaspor ===
Nga 14 Ogwomwenda 2023, Sisto yeegatta ku ttiimu ya [[:en:Alanyaspor|Alanyaspor]] ezannyira mu [[:en:Süper_Lig|Liigi ya Turkey ey'okuntikko]].<ref>{{Cite web |date=14 September 2023 |title=Pione Sisto skifter til Alanyaspor |trans-title=Pione Sisto switches to Alanyaspor |url=https://www.fcm.dk/nyheder/pione-sisto-skifter-til-alanyaspor/ |access-date= |website= |publisher=FC Midtjylland |language=da-DK}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 September 2023 |title=Hoş geldin Pione Sisto! |trans-title=Welcome Pione Sisto! |url=https://twitter.com/Alanyaspor/status/1702414649730216139 |access-date= |website= |publisher=Alanyaspor |language=Turkish}}</ref>
=== Aris ===
Nga 23 Ogwomusanvu 2024, Sisto yeegatta ku ttiimu ya Aris egukyangira mu liigi ya Greece.
== Ttiimu y'eggwanga ==
Olw'okuba Sisto si mutuuze w'e Denmark naye yabeerayo obulamu bwe bwonna, omutendesi w'eggwanga [[:en:Morten_Olsen|Morten Olsen]] yamumatira era n'amuyita ku ttiimu y'eggwanga.<ref>{{Cite news|url=http://politiken.dk/sport/fodbold/superligaen/ECE2358024/peter-bonde-haaber-paa-dansk-pas-til-pione-sisto/|title=Peter Bonde håber på dansk pas til Pione Sisto|date=5 August 2014|work=Politiken}}</ref> Nga yaakafunibwa obutuuze bwa Denmark mu Gwekkumineebiri wa 2014, yayitibwa ku [[:en:Denmark_national_under-21_football_team|ttiimu y'abali wansi w'emyaka 21]] newankubadde tegwali mupiira gumanyiddwa FIFA. Ebiseera ebyo yali tateekeddwa kuzannyira Denmark olw'obukwakkulizo bwa FIFA. Nga 23 Ogwoluberyeberye 2015, mu yazannya omupiira omutongole mu y'abali wansi w'emyaka 21 era yateeba ggoolo 3 nga bakuba ttiimu ya Romania eya [[:en:FC_Dinamo_București|FC Dinamo București]] 7-1.<ref>{{cite news|title=European U21 championship players to watch include Hughes and Sisto|date=17 June 2015|url=http://www.espnfc.com/blog/scouts-notebook/78/post/2492584/european-u21-championship-players-to-watch|work=ESPN}}</ref>
Nga 8 Ogwokutaano 2015, Sisto mu butongole yafuna ekigambo okuva mu FIFA ng'akkirizibwa okukiikirira eggwanga lya Denmark nga talinze kya myaka etaano oluvannyuma lw'okuweza emyaka 18 ng'amateeka bwe galagira.<ref>'''{{cite news|url=http://ekstrabladet.dk/sport/fodbold/landsholdsfodbold/lykkelig-pione-sisto-klar-til-det-danske-landshold/5553208|title=Lykkelig Pione Sisto klar til det danske landshold|date=8 May 2015|work=Ekstra Bladet}}'''</ref> Oluvannyuma lw'ennaku 12 yayitibwa ku [[:en:Denmark_national_football_team|ttiimu enkulu eya Denmark]] nga battunka ne [[:en:Montenegro_national_football_team|Montenegro]] ssaako [[:en:Serbia_national_football_team|Serbia]].
Mu Gwomukaaga 2015, yakiikirira Denmark eyabali wansi w'emyaka 21 mu [[:en:2015_UEFA_European_Under-21_Championship|mpaka z'ekikopo kya Bulaaya eky'abali wansi w'emyaka 21]] mu ggwanga lya Czech Republic, n'ateeba ggoolo eyasembayo nga bawangula [[:en:Czech_Republic_national_under-21_football_team|abategesi]] mu mupiira ogwaggulawo mu kisaawe kya [[:en:Eden_Arena|Eden Arena]] mu [[:en:Prague|Prague]].<ref>{{cite news|url=https://www.uefa.com/under21/news/0253-0d043842adeb-3ce834d418f9-1000--sisto-strikes-late-as-danes-defy-czechs/|title=Czech Republic 1-2 Denmark|date=17 June 2015|work=UEFA}}</ref>
Sisto yasabamba ogwasooka n'e[[:en:Denmark_national_football_team|ttiimu ya Denmark enkulu]] nga 4 Ogwomwenda 2015 mu kikopo ky'[[:en:UEFA_Euro_2016_qualifying|okusunsulamu abaneetaba ku kikopo kya Bulaaya ekya 2016]] nga battunka ne [[:en:Albania_national_football_team|Albania]]. Yasamba eddakiika 45 ezaasooka ng'omupiira guli mu maliri ga 0-0 era yasikizibwa omuzannyi [[:en:Yussuf_Poulsen|Yussuf Poulsen]].<ref>{{cite news|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2013985--denmark-vs-albania/|title=Albania refuse to yield to Denmark pressure|date=4 September 2015|work=UEFA}}</ref> Yateeba ggoolo ye eyasooka nga 22 Ogwokusatu 2018 mu mupiira gw'omukwano nga bwe baali battunka ne [[:en:Panama_national_football_team|Panama]] mu [[:en:Copenhagen|Copenhagen]].<ref>{{cite news|title=Sizzling Sisto gives Denmark win over 10-man Panama in friendly|url=https://in.reuters.com/article/soccer-friendly-dnk-pan/sizzling-sisto-gives-denmark-win-over-10-man-panama-in-friendly-idINKBN1GY3BM|archive-url=https://web.archive.org/web/20181010093703/https://in.reuters.com/article/soccer-friendly-dnk-pan/sizzling-sisto-gives-denmark-win-over-10-man-panama-in-friendly-idINKBN1GY3BM|url-status=dead|archive-date=10 October 2018|access-date=20 June 2020|publisher=Reuters|date=22 March 2018}}</ref>
Mu Gwokutaano 2018, Sisto yakola [[:en:Denmark_national_football_team|ekibinja]] y'abasambi 35 abanaasunsulibwa okuzannya [[:en:2018_World_Cup|ekikpo ky'ensi yonna ekya 2018]] mu ggwanga lya Russia era oluvannyuma yakola abasembayo 23 abaasamba.<ref>{{cite web |title=Revealed: Every World Cup 2018 squad - 23-man & preliminary lists & when will they be announced? |url=https://www.goal.com/en-gb/news/revealed-every-world-cup-2018-squad-23-man-preliminary-lists/oa0atsduflsv1nsf6oqk576rb |access-date=17 May 2018 |website=Goal}}</ref> <ref>{{cite web |title=Revealed: Every World Cup 2018 squad - 23-man & preliminary lists & when will they be announced? |url=https://www.goal.com/en-gb/news/revealed-every-world-cup-2018-squad-23-man-preliminary-lists/oa0atsduflsv1nsf6oqk576rb |access-date=17 May 2018 |website=Goal}}</ref>
== Obulamu bwe ==
Oluvannyuma lw'[[:en:2018_FIFA_World_Cup|ekikopo ky'ensi yonna ekya 2018]] , Sisto yeerangirira ng'omuzannyi wa Denmark akyasinze okukyayibwa ku mutimbagano olw'omutindo gw'ekiboggwe gwe yayolesa . ebigambo bye byewunyisa emikutu ky'amawulire gya Denmark.<ref>{{cite web |last1=Ryefeldt |first1=Jonas |date=29 April 2019 |title=Sisto vækker opsigt: 'Den mest hadede person i Danmark' |url=https://ekstrabladet.dk/sport/fodbold/landsholdsfodbold/sisto-vaekker-opsigt-den-mest-hadede-person-i-danmark/7611518 |access-date=7 September 2020 |publisher=[[Ekstra Bladet]] |language=da}}</ref><ref>{{cite web |last1=Hoffskov |first1=Ole |date=22 May 2019 |title=Sisto har takket nej til Hareides invitation: Håber, han får styr på karrieren |url=https://www.tipsbladet.dk/nyhed/landshold/sisto-har-takket-nej-til-hareides-invitation-jeg-haaber-han-faar-styr-paa-karrieren |access-date=7 September 2020 |publisher=[[Tipsbladet]] |language=da}}</ref><ref>{{cite web |last1=Skovsgaard Tøfting |first1=Nicolai |date=23 May 2020 |title=Sisto ville hjem fra VM: Var helt ude at skide |url=https://www.bold.dk/fodbold/nyheder/sisto-ville-hjem-fra-vm-var-helt-ude-at-skide/ |access-date=7 September 2020 |website=www.bold.dk |language=da}}</ref>
Mu Gwokutaano 2019, Sisto yeenenya yekka nti yali ku mmere ezimba omubiri nga [[:en:Fruitarianism|yali alya bibala byokka]] ekiseera ekyo okumala ennaku 21.<ref>{{cite web |last1=Estévez |first1=Antonio |date=16 May 2019 |title=Celta Vigo's bizarre week |url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2019/05/16/5cdd8b39e5fdea0c5c8b45b5.html |access-date=7 September 2020 |publisher=[[Marca (newspaper)|Marca]]}}</ref> Yakkiriza nti yali tasobola ku kyebeera olw'okuba yali ekiseera ekyo kumpi alaba kizikiza kyokka.<ref>{{cite web |date=15 May 2019 |title=El céltico Pione Sisto confiesa que "perdió el control" cuando intentaba pasar 21 días comiendo solo fruta |url=https://www.lavozdegalicia.es/noticia/gradario/2019/05/14/pione-confiesa-perdio-control-intentaba-pasar-21-dias-comiendo-solo-fruta/00031557853269911384240.htm |access-date=7 September 2020 |publisher=[[La Voz de Galicia]] |language=es}}</ref>
Mu Gwokutaano 2020, Sisto yakyatula yali atawaanyizibwa [[:en:Mental_health_in_association_football|obulwadde bwa ssenyiga ng'akolola nnyo]] ekyatandika mu kiseera nga bagenda mu kikopo ky'ensi yonna ekya 2018.<ref>{{cite web |author1=/ritzau/ |author-link=Ritzau |date=23 May 2020 |title=Landsholdsspiller fik en depression: 'Jeg har kæmpet med at være glad de seneste to år' |url=https://www.dr.dk/sporten/fodbold/landsholdsspiller-fik-en-depression-jeg-har-kaempet-med-vaere-glad-de-seneste-aar |access-date=7 September 2020 |publisher=Danmarks Radio |language=da}}</ref> Yagattako nti era yafuna okusoomoozebwa kw'[[:en:Racism_in_association_football|okusosolebwa mu langi]] okuva mu bazadde b'abazannyi banne mu kiseera kye yali ku ttiimu ya [[:en:FC_Midtjylland_Academy|FC Midtjylland ento]] mu [[:en:Ikast|Ikast]].<ref>{{cite web |last1=Okstrøm |first1=Oliver |date=24 May 2020 |title=Pione Sisto blev udsat for racisme fra holdkammeraters forældre |url=https://www.tipsbladet.dk/nyhed/primera-division/pione-sisto-blev-udsat-racisme-fra-holdkammeraters-foraeldre |access-date=7 September 2020 |publisher=[[Tipsbladet]] |language=da}}</ref>
Mu Gwomusanvu 2023, Sisto yalangirira nga bwe yali aguze ettaka eriwezaako yiika 4.3 mu bukuubagano obwaliwo mu [[:en:Kingdom_of_Pineal|Bwakabaka bwa Pineal]] mu masekkati ga [[:en:Portugal|Portugal]] [[:en:Micronation|ensi eyeetengeredde]] n'obubonero bw'akakundi ak'okufuna obukumanyi mu ggwanga olw'okuttaba abaana mu kyalo mu ngeri emenya amateeka.<ref>{{cite web |date=20 July 2023 |title=Seita: Bebé de 14 meses morreu e foi cremado na comunidade do Pineal |url=https://sicnoticias.pt/pais/2023-07-20-Seita-bebe-de-14-meses-morreu-e-foi-cremado-na-comunidade-do-Pineal-6cbb3ed7}}
</ref>
== Ebibalo ==
=== Ttiimu ===
{{updated|match played 10 May 2025}}<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/pione-sisto/276510/|title=P. Sisto|website=Soccerway|access-date=8 October 2017}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+'''Emipiira ne Ggoolo z'ateebedde ttiimu, Sizoni n'empaka'''
! rowspan="2" |Ttiimu
! rowspan="2" |Sizoni
! colspan="3" |League
! colspan="2" |Ekikopo
! colspan="2" |Ssemazinga
! colspan="2" |Omugatte
|-
!Liigi
!Apps
!Goals
!Apps
!Ggoolo
!Emipiira
!Ggoolo
!Emipiira
!Ggoolo
|-
| rowspan="6" |[[:en:FC_Midtjylland|Midtjylland]]
|[[:en:2012–13_Danish_Superliga|2012–13]]
|[[:en:Danish_Superliga|Liigi y'e Denmark]]
|10
|0
|1
|0
| colspan="2" |—
|11
|0
|-
|[[:en:2013–14_Danish_Superliga|2013–14]]
|[[:en:Danish_Superliga|Liigi y'e Denmark]]
|27
|6
|2
|3
| colspan="2" |—
|29
|9
|-
|[[:en:2014–15_Danish_Superliga|2014–15]]
|[[:en:Danish_Superliga|Liigi y'e Denmark]]
|22
|8
|0
|0
|2
|0
|24
|8
|-
|[[:en:2015–16_Danish_Superliga|2015–16]]
|[[:en:Danish_Superliga|Liigi y'e Denmark]]
|29
|4
|0
|0
|13
|4
|42
|8
|-
|[[:en:2016–17_FC_Midtjylland_season|2016–17]]
|[[:en:Danish_Superliga|Liigi y'e Denmark]]
|2
|2
|0
|0
|5
|4
|7
|6
|-
! colspan="2" |Omugatte
!90
!20
!3
!3
!20
!8
!113
!31
|-
| rowspan="5" |[[:en:RC_Celta_de_Vigo|Celta Vigo]]
|[[:en:2016–17_Celta_de_Vigo_season|2016–17]]
|[[:en:La_Liga|Liigi y'e Spain]]
|30
|3
|6
|1
|13
|2
|49
|6
|-
|[[:en:2017–18_Celta_de_Vigo_season|2017–18]]
|[[:en:La_Liga|Liigi y'e Spain]]
|34
|5
|2
|1
| colspan="2" |—
|36
|6
|-
|[[:en:2018–19_Celta_de_Vigo_season|2018–19]]
|[[:en:La_Liga|Liigi y'e Spain]]
|25
|2
|2
|0
| colspan="2" |—
|27
|2
|-
|[[:en:2019–20_RC_Celta_de_Vigo_season|2019–20]]
|[[:en:La_Liga|Liigi y'e Spain]]
|21
|2
|2
|2
| colspan="2" |—
|23
|4
|-
! colspan="2" |Omugatte
!110
!12
!12
!4
!13
!2
!135
!18
|-
| rowspan="4" |[[:en:FC_Midtjylland|Midtjylland]]
|[[:en:2020–21_FC_Midtjylland_season|2020–21]]
|[[:en:Danish_Superliga|Liigi Y'e Denmark]]
|30
|8
|4
|0
|8
|0
|42
|8
|-
|[[:en:2021–22_FC_Midtjylland_season|2021–22]]
|[[:en:Danish_Superliga|Liigi Y'e Denmark]]
|24
|2
|5
|0
|10
|0
|39
|2
|-
|[[:en:2022–23_FC_Midtjylland_season|2022–23]]
|[[:en:Danish_Superliga|Liigi Y'e Denmark]]
|12
|3
|0
|0
|8
|2
|20
|5
|-
! colspan="2" |Omugatte
!66
!13
!9
!0
!26
!2
!101
!15
|-
|[[:en:Alanyaspor|Alanyaspor]]
|2023-24
|Liigi y'e Turkey
|20
|1
|3
|1
| colspan="2" |—
|23
|2
|-
|Aris
|2024-25
|Liigi y'e Greece
|20
|0
|3
|0
| colspan="2" |—
|23
|0
|-
! colspan="3" |Omugatte
!306
!47
!24
!8
!59
!12
!396
!66
|}
<references group="lower-alpha" />
=== TTiimu y'eggwanga ===
: ''Ebibalo bituufu okuva omupiira ogwazannyibwa nga 15 Ogwekkuminoogumu 2021'' <ref name="NFT">{{cite web |title=Sisto, Pione |url=http://www.national-football-teams.com/player/60339/Pione_Sisto.html |access-date=23 March 2018 |website=National Football Teams}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="3" |Denmark
|-
!Omwaka
!Emipiira
!Ggoolo
|-
|2015
|2
|0
|-
|2016
|2
|0
|-
|2017
|6
|0
|-
|2018
|11
|1
|-
|2019
|0
|0
|-
|2020
|4
|0
|-
!Omugatte
!25
!1
|}
: ''Obubinja n’ebyavaamu biwandiika ggoolo ya Denmark esoose.'' <ref name="NFT"/>
{| class="wikitable" style="font-size:100%;"
|+Olukala lwa ggoolo z'ateebedde ttiimu y'eggwanga
!No.
!Ennaku z'omwezi
!Ekifo
!Omulabye
!Bwe gwaggwa
!Ebyavaamu
!Empaka
|-
|1.
|22 Ogwokusatu 2018
|[[:en:Brøndby_Stadium|Brøndby Stadium]], [[:en:Brøndbyvester|Brøndbyvester]], Denmark
| [[:en:Panama|Panama]]
| align="center" |'''1'''–0
| align="center" |1–0
|[[:en:Exhibition_game#Association_football|gwa mukwano]]
|}
== Ebirabo ==
'''Midtjylland'''
* [[:en:Danish_Superliga|Ekikpo kya Liigi ya Denmark]]: [[:en:2014–15_Danish_Superliga|2014–15]]<ref>{{cite news|last1=Bruun|first1=Peter|title=Midtjylland make history with first Danish title|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0221-0f8ff1ccb201-163d60c9b812-1000--midtjylland-make-history-with-first-danish-title/|access-date=29 September 2024|work=[[UEFA]]|date=21 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929074930/https://www.uefa.com/news-media/news/0221-0f8ff1ccb201-163d60c9b812-1000--midtjylland-make-history-with-first-danish-title/|archive-date=29 September 2024}}</ref>
* [[:en:Danish_Cup|Ekikpo kya Denmark]]: [[:en:2021–22_Danish_Cup|2021–22]]
'''Omuntu ssekinnomu'''
* Omuzannyi w’omwaka mu [[:en:Danish_Superliga|Liigi ya ya Denmark]] : [[:en:2013–14_Danish_Superliga|2013–14]] <ref>{{cite web |title=Årets 3F Superligaspiller 2022 |trans-title=3F Superliga Player of the Year 2022 |url=https://www.dbu.dk/om-dbu/fodboldpriser/aarets-3f-superliga-spiller/ |accessdate=1 June 2025 |publisher=[[Danish Football Association|DBU]] |language=da}}</ref>
* Omuzannyi wa "Sizoni" mu [[:en:Danish_Superliga|Liigi ya Denmark]] : [[:en:2014–15_Danish_Superliga#Other_awards|2014–15 Autumn]]
== Ebijuliziddwa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>
* [https://www.fcm.dk/truppen/pione-sisto/ Pione Sisto] ku[[:en:FC_Midtjylland|FC Midtjylland]] (Mu Denmark)
* [https://www.fcm.dk/truppen/pione-sisto/ Pione Sisto] ku [[:en:Danish_Superliga|Liigi ya Denmark]] (,u Denmark)
* [https://www.fcm.dk/truppen/pione-sisto/ Pione Sisto] ku BDFutbol
* [https://www.fcm.dk/truppen/pione-sisto/ Pione Sisto] ku Ttiimu y'eggwanga
* [https://www.fcm.dk/truppen/pione-sisto/ Pione Sisto] ku Soccerway
{{Athlitiki Enosi Larissa F.C. squad}}{{Danish Superliga Player of the Year}}{{Denmark squad 2018 FIFA World Cup}}{{DEFAULTSORT:Sisto, Pione}}
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
c0m6zgx9kaugqhmbfcwnaonuor4ed1z
Titus Ssematimba
0
13858
52900
52787
2026-05-29T15:35:46Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
52900
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Titus Ssematimba''' (yazaalibwa nga 15 Ogwomunaana 2003) Munnayuganda omuzannyi w'omupiira azannyira [[National Enterprise Corporation FC|NEC FC]] mu [[Uganda Premier League]] ne ku [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Ttiimu y'eggwanga lya Uganda]] ng'omuwuwuttanyi.<ref>{{Cite web |date=2025-06-23 |title=Titus Ssematimba completes move to another UPL side |url=https://swiftsportsug.com/2025/06/23/titus-ssematimba-completes-move-to-another-upl-side/ |access-date=2025-08-27 |website=Swift Sports Uganda |language=en-US}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=Strack-Zimmermann |first=Benjamin |title=Titus Ssematimba (Player) |url=https://www.national-football-teams.com/player/88657/Titus_Ssematimba.html |website=www.national-football-teams.com}}</ref> Mu [[2022 CECAFA U-20 Championship]] mu Sudan, Ssematimba yalondebwa okuba omuzannyi asinze mu mpaka ezo.<ref>{{Cite web |date= |title=Titus Ssematimba named U20 CECAFA player of tournament | Swift Sports Uganda |url=https://swiftsportsug.com/blog/titus-ssematimba-named-u20-cecafa-player-of-tournament/ |access-date=2022-12-15 |publisher=Swiftsportsug.com |archive-date=2022-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221112212240/https://swiftsportsug.com/blog/titus-ssematimba-named-u20-cecafa-player-of-tournament/ |url-status=dead }}</ref>
== Okuzannya ==
=== Wakiso Giants FC ===
Mu Gwomwenda 2021, Ssematimba yalangirirwa mu butongole ku [[Wakiso Giants FC]] okuva mu Black Star FC ey'omubendobendo ly'omu Kampala.<ref>{{Cite web |title=Welcome Tito! Ssematimba joins us from Black Star FC |url=https://wakisogiantsfc.com/news/welcome-tito-ssematimba-joins-us-from-black-star-fc |website=wakisogiantsfc.com |access-date=2026-05-27 |archive-date=2023-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401193217/https://wakisogiantsfc.com/news/welcome-tito-ssematimba-joins-us-from-black-star-fc |url-status=dead }}</ref> Nga 3 Ogwekkuminoogumu 2021, yazannyira ttiimu ye eya [[Wakiso Giants FC]] omulundi ogusooka ng'ekuba [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] 3-1 ku Kavumba Recreation Center gye yateebera ggoolo bbiri mu mupiira ogwo.<ref>{{Cite web |last=Aheebwa |first=Brian |date=November 5, 2021 |title=Kasule, Ssematimba extend bromance to Wakiso Giants |url=https://football256.com/47322-2/ |access-date=May 27, 2026 |archive-date=April 1, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401193214/https://football256.com/47322-2/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Wakiso Giants FC Condemns SC Villa to First Season Loss |url=https://blizz.co.ug/7279/Wakiso-Giants-FC-Condemns-SC-Villa-to-First-Season-Loss |website=blizz.co.ug}}</ref>
=== Ttiimu y'eggwanga ===
==== Uganda U20 ====
Ssematimba yazannyira [[Uganda U20]] mu mpaka za [[CECAFA U-20 Championship eza 2022]] ezaali e [[Sudaani|Sudan]] mu 2022. Yasooka kugizannyira nga 29 Ogwekkumi 2022, ng'ezannya [[Tanzania U20]] mu kisaawe kya Al-Hilal, Omdurman.<ref>{{Cite web |title=Match Report of Uganda U20 vs Tanzania U20 - 2022-10-29 - CECAFA U-20 Championship - Global Sports Archive |url=https://globalsportsarchive.com/match/soccer/2022-10-29/uganda-u20-vs-tanzania-u20/2846895/ |website=globalsportsarchive.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=October 26, 2022 |title=AFCON U20 Zonal Qualifiers: Uganda Hippos final travelling squad to Sudan named |url=https://fufa.co.ug/afcon-u20-zonal-qualifiers-uganda-hippos-final-travelling-squad-to-sudan-named/}}</ref>
==== Ttiimu ya Uganda ey'eggwanga ey'omupiira ====
Nga 21 Ogwomwenda 2022, Ssematimba lwe yasooka okuzannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] mu mpaka za Tri-national ng'ezannya [[Libya]].<ref name="auto"/>
==== Ggoolo ku ddaala ly'ensi yonna ====
: ''Ebyava mu mupiira n'okugatta ggoolo za Uganda.'' <ref name="auto"/>
{| class="wikitable"
!Omuw.
! Ennaku z'omwezi
! Ekifo
! Omuvuganya
! Okuteeba
! Alizaati
! Empaka
|-
| 1.
| 21 Ogwomwenda 2022
| Martyrs of February Stadium, Benina,[[Libya]]
| Lebanon
| align="center" | '''0''' –0
| align="center" | 0–0
| Empaka za Tri Nations
|-
| 2.
| rowspan="2" | 24 Ogwomwenda 2022
| rowspan="2" | Martyrs of February Stadium, Benina,[[Libya]]
| rowspan="2" | Tanzania
| align="center" | '''1''' –0
| rowspan="2" style="text-align:center;" | 1–0
| rowspan="2" | Empaka za Tri Nations
|}
== Ebitiibwa ==
'''Omuzannyi asinze mu mpaka za U20 CECAFA''' <ref>{{Cite web |date= |title=Titus Ssematimba named U20 CECAFA player of tournament | Swift Sports Uganda |url=https://swiftsportsug.com/blog/titus-ssematimba-named-u20-cecafa-player-of-tournament/#:~:text=Titus%20Ssematimba%20was%20named%20U20,to%20retain%20the%20CECAFA%20trophy |access-date=2022-12-15 |publisher=Swiftsportsug.com |archive-date=2022-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221112212240/https://swiftsportsug.com/blog/titus-ssematimba-named-u20-cecafa-player-of-tournament/#:~:text=Titus%20Ssematimba%20was%20named%20U20,to%20retain%20the%20CECAFA%20trophy |url-status=dead }}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Titus Ssematimba at National-Football-Teams.com
* Titus Ssematimba at Soccerway
{{DEFAULTSORT:Ssematimba, Titus}}
idnif1cf5hag522xxbxensfcmmrwwvq
Nyombi Morris
0
13867
52875
52874
2026-05-29T12:19:32Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52875
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Morris yasoma dipulooma mu by’amawulire ne [[:en:Computer_science|Computer science]] mokuva ku [[:en:Muteesa_I_Royal_University|Muteesa I Royal University]] e [[:en:Masaka|Masaka]], Uganda.<ref name="Peace">{{Cite web |date= |title=Nyombi Morris Uganda |url=https://www.globalpeacechain.org/team_members/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Global Peace Chain |place=}}</ref><ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly’obuntu ==
=== Entandikwa ===
Mu Gwekkuminogumu 2014, bwe yali abeera e Luzira, enkuba n’amataba ebyava ku kutema ebibira mu [[:en:Bugoma_Forest|kibira ky’e Bugoma]], byasaanyaawo ffaamu ya famire ye ne kibawaliriza okunoonya amaka amapya mu Kampala. Kino kyamuviirako okubuuza abakulembeze n'abo abonoona obutonde okwegendereza enkyukakyuka n'okukitwala ng'ekikulu.<ref>{{Cite web |title=Nyombi Morris |url=https://dohadebates.com/solvingit26/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Doha Debates |language=en}}</ref> Oluvanyuma lw'emyaka, Morris yaluŋŋamizibwa [[Vanessa Nakate]], Munnayuganda, omulwanirizi w’obwenkanya mu [[:en:Climate_justice|mbeera y’obudde]] mu Uganda era yasoma ku kulwanirira embeera y’obudde. Okuva olwo azze amwegattako mu keediimo k’amasomero.<ref>{{Cite book |last=Nakate |first=Vanessa |date=October 28, 2021 |title=A bigger picture: my fight to bring a new African voice to the climate crisis |url=https://books.google.com/books?id=eDAXEAAAQBAJ&q=Nyombi%20Morris |publisher=Pan Macmillan |isbn=978-0-3586-5450-6 |location=London, United Kingdom |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu 2019, yafuuka maneja w’emikutu gy’empuliziganya era omulwanirizi w’obwenkanya mu mbeera y’obudde mu kibiina ekitali kya magoba ekiyitibwa Rise Up Movement, ekiwa obuwagizi eri abavubuka okwetoloola ensi yonna okwegatta n’okukendeeza ku nkyukakyuka y’obudde. Mu Gwomwenda 2019, okuwanjaga kwa Morris kwasikiriza abantu okuva mu mawaga g'ebulaaya bweyawandiikibwako ng'alwanirira obutonde ku mikutu gy'amawulire egy'enjawulo omuli [[:en:BBC|BBC]], [[:en:CBC_Television|CBC]], [[:en:CNN|CNN]], [[:en:The_Verge|''The Verge'']], Global Citizens, [[:en:Reuters|Reuters]] and Earth.org.<ref>{{Cite web |last=Olivia Lai |date=August 12, 2022 |title=10 Young Climate Activists Leading the Way on Global Climate Action |url=https://earth.org/young-climate-activists-leading-the-way-on-global-climate-action/ |access-date=2023-03-01 |website=Earth ORG |place=}}</ref> Oluvanyuma lw'okwegugunga, ebibanja bitaano ku mukutu gwa Twitter byasalibwako oluvanyuma lw'okusaba kwa gavumenti nga ku gino kwaliko n'ogugwe<ref>{{Cite web |last=Justine Calma |date=2020-10-05 |title=This climate activist says he was silenced on Twitter |url=https://www.theverge.com/2020/10/5/21502827/climate-change-activist-twitter-account-suspended |access-date=2023-03-01 |website=The Verge}}</ref>
=== Akeediimo ku mbeera y'obudde ===
Nga 25 Ogwokusatu, 2021, Morris yeegatta ku kisinde ky’ensi yonna ekirwanirira obutonde bw'ensi ekya School Strike for Climate, ekyatandikibwawo Greta Thunberg, ekiyitibwa ''Fridays for Future'' . Ye ne muganda we bakwatiddwa ku nguudo z’omu Kampala Poliisi ya Uganda bwe baali beekalakaasa olw’obwenkanya mu mbeera y’obudde. Abantu abalala bwe baatandika okukung’aana ne bayimbulwa kyokka ne batwala ebipande n’amasimu gaabwe.<ref>{{Cite book |last=Eriksson |first=Ann |date=2022 |title=Urgent Message from a Hot Planet Navigating the Climate Crisis |url=https://books.google.com/books?id=kDxZEAAAQBAJ&dq=%22Nyombi+Morris%22&pg=PT186 |publisher=Orca Book Publishers |isbn=9781459826342 |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu Gwomukaaga 2021, CNN yalonda Morris "Omulwanirizi w'obutonde bw'ensi ow'enkya," olw'ensonga ze ez'obutonde.<ref name="CNN">{{Cite web |date=2022-06-08 |title=One School, One Tree At A Time: Climate Campaigning in Uganda |url=https://populationmatters.org/news/2022/06/one-school-one-tree-at-a-time-climate-campaigning-in-uganda/ |access-date=2023-03-01 |website=Population Matters |language=en}}</ref> Nga 31 Ogwekkumi, 2021, Morris yayogera n'omusasi omukulu ow'ebyobufuzi ku CBC, Rosemary Barton, ku ngeri enkyukakyuka y'obudde gy'ekosaamu eggwanga lye. Obubaka bwe eri abakulembeze b'ensi yonna mu lukungaana lw'ensi yonna olukwata ku butonde bwensi olwa United Nationa Climate Change Conference (COP26) bwali "Okukomya amafuta g'ebintu ebikadde n'okusasuza abo aboboona obutonde." Olukungaana luno lutuula buli mwaka era ky'ekibiina ky'ateekebwawo okukola okusalawo n'okussa mu nkola eby'o ebibeera bisaliddwawo aba United Nations Framework Convention on Climate Change.<ref>{{Cite web |last=Sarah Ramsaran |date=Oct 31, 2021 |title=Young Ugandan climate activist pushing for international crisis team to fight climate change |url=https://www.cbc.ca/news/world/nyombi-morris-ugandan-climate-activist-1.6231919 |access-date=2022-04-24 |website=CBC News}}</ref><ref>{{Cite web |title=Young Ugandan climate activist pushing for world leaders to help fight climate change |url=https://ca.news.yahoo.com/young-ugandan-climate-activist-pushing-163339466.html |access-date=2022-02-09 |website=ca.news.yahoo.com |language=en-CA}}</ref> Mu Gwekkuminogumu 2021, Morris yategeka emikolo gy’okuteekateeka emiti era n’atandika okusimba ebibira mu Uganda, ensigo n’ebimera ebizaaliranwa okuva mu nsuku z’abantu. Mu pulojekiti gye yatuumye "Taking Climate Change to Schools," yakolagana n'amasomero amakumi asatu okuyigiriza abaana okwogera ku nkyukakyuka y'obudde n'okutegeera kye bayinza okukola ku kuyamba obutonde bw'ensi. Pulojekiti eno yalimu enteekateeka y’okusomesa embeera y’obudde mu masomero, okusimba emiti egisukka mu 47,500, n’okuddamu okukola kasasiro w’obuveera.<ref name="Champion" />
hyb6g1ccnn97p5v4gn4n7oaw293k3ez
52876
52875
2026-05-29T12:20:56Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52876
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Morris yasoma dipulooma mu by’amawulire ne [[:en:Computer_science|Computer science]] mokuva ku [[:en:Muteesa_I_Royal_University|Muteesa I Royal University]] e [[:en:Masaka|Masaka]], Uganda.<ref name="Peace">{{Cite web |date= |title=Nyombi Morris Uganda |url=https://www.globalpeacechain.org/team_members/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Global Peace Chain |place=}}</ref><ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly’obuntu ==
=== Entandikwa ===
Mu Gwekkuminogumu 2014, bwe yali abeera e Luzira, enkuba n’amataba ebyava ku kutema ebibira mu [[:en:Bugoma_Forest|kibira ky’e Bugoma]], byasaanyaawo ffaamu ya famire ye ne kibawaliriza okunoonya amaka amapya mu Kampala. Kino kyamuviirako okubuuza abakulembeze n'abo abonoona obutonde okwegendereza enkyukakyuka n'okukitwala ng'ekikulu.<ref>{{Cite web |title=Nyombi Morris |url=https://dohadebates.com/solvingit26/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Doha Debates |language=en}}</ref> Oluvanyuma lw'emyaka, Morris yaluŋŋamizibwa [[Vanessa Nakate]], Munnayuganda, omulwanirizi w’obwenkanya mu [[:en:Climate_justice|mbeera y’obudde]] mu Uganda era yasoma ku kulwanirira embeera y’obudde. Okuva olwo azze amwegattako mu keediimo k’amasomero.<ref>{{Cite book |last=Nakate |first=Vanessa |date=October 28, 2021 |title=A bigger picture: my fight to bring a new African voice to the climate crisis |url=https://books.google.com/books?id=eDAXEAAAQBAJ&q=Nyombi%20Morris |publisher=Pan Macmillan |isbn=978-0-3586-5450-6 |location=London, United Kingdom |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu 2019, yafuuka maneja w’emikutu gy’empuliziganya era omulwanirizi w’obwenkanya mu mbeera y’obudde mu kibiina ekitali kya magoba ekiyitibwa Rise Up Movement, ekiwa obuwagizi eri abavubuka okwetoloola ensi yonna okwegatta n’okukendeeza ku nkyukakyuka y’obudde. Mu Gwomwenda 2019, okuwanjaga kwa Morris kwasikiriza abantu okuva mu mawaga g'ebulaaya bweyawandiikibwako ng'alwanirira obutonde ku mikutu gy'amawulire egy'enjawulo omuli [[:en:BBC|BBC]], [[:en:CBC_Television|CBC]], [[:en:CNN|CNN]], [[:en:The_Verge|''The Verge'']], Global Citizens, [[:en:Reuters|Reuters]] and Earth.org.<ref>{{Cite web |last=Olivia Lai |date=August 12, 2022 |title=10 Young Climate Activists Leading the Way on Global Climate Action |url=https://earth.org/young-climate-activists-leading-the-way-on-global-climate-action/ |access-date=2023-03-01 |website=Earth ORG |place=}}</ref> Oluvanyuma lw'okwegugunga, ebibanja bitaano ku mukutu gwa Twitter byasalibwako oluvanyuma lw'okusaba kwa gavumenti nga ku gino kwaliko n'ogugwe<ref>{{Cite web |last=Justine Calma |date=2020-10-05 |title=This climate activist says he was silenced on Twitter |url=https://www.theverge.com/2020/10/5/21502827/climate-change-activist-twitter-account-suspended |access-date=2023-03-01 |website=The Verge}}</ref>
=== Akeediimo ku mbeera y'obudde ===
Nga 25 Ogwokusatu, 2021, Morris yeegatta ku kisinde ky’ensi yonna ekirwanirira obutonde bw'ensi ekya [[:en:School_Strike_for_Climate|School Strike for Climate]], ekyatandikibwawo [[:en:Greta_Thunberg|Greta Thunberg]], ekiyitibwa ''Fridays for Future'' . Ye ne muganda we bakwatiddwa ku nguudo z’omu Kampala [[:en:Uganda_National_Police|Poliisi ya Uganda]] bwe baali beekalakaasa olw’obwenkanya mu mbeera y’obudde. Abantu abalala bwe baatandika okukung’aana ne bayimbulwa kyokka ne batwala ebipande n’amasimu gaabwe.<ref>{{Cite book |last=Eriksson |first=Ann |date=2022 |title=Urgent Message from a Hot Planet Navigating the Climate Crisis |url=https://books.google.com/books?id=kDxZEAAAQBAJ&dq=%22Nyombi+Morris%22&pg=PT186 |publisher=Orca Book Publishers |isbn=9781459826342 |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu Gwomukaaga 2021, CNN yalonda Morris "Omulwanirizi w'obutonde bw'ensi ow'enkya," olw'ensonga ze ez'obutonde.<ref name="CNN">{{Cite web |date=2022-06-08 |title=One School, One Tree At A Time: Climate Campaigning in Uganda |url=https://populationmatters.org/news/2022/06/one-school-one-tree-at-a-time-climate-campaigning-in-uganda/ |access-date=2023-03-01 |website=Population Matters |language=en}}</ref> Nga 31 Ogwekkumi, 2021, Morris yayogera n'omusasi omukulu ow'ebyobufuzi ku CBC, Rosemary Barton, ku ngeri enkyukakyuka y'obudde gy'ekosaamu eggwanga lye. Obubaka bwe eri abakulembeze b'ensi yonna mu lukungaana lw'ensi yonna olukwata ku butonde bwensi olwa [[:en:2021_United_Nations_Climate_Change_Conference|United Nations Climate Change Conference]] (COP26) bwali "Okukomya amafuta g'ebintu ebikadde n'okusasuza abo aboboona obutonde." Olukungaana luno lutuula buli mwaka era ky'ekibiina ky'ateekebwawo okukola okusalawo n'okussa mu nkola eby'o ebibeera bisaliddwawo aba [[:en:United_Nations_Framework_Convention_on_Climate_Change|United Nations Framework Convention on Climate Change]].<ref>{{Cite web |last=Sarah Ramsaran |date=Oct 31, 2021 |title=Young Ugandan climate activist pushing for international crisis team to fight climate change |url=https://www.cbc.ca/news/world/nyombi-morris-ugandan-climate-activist-1.6231919 |access-date=2022-04-24 |website=CBC News}}</ref><ref>{{Cite web |title=Young Ugandan climate activist pushing for world leaders to help fight climate change |url=https://ca.news.yahoo.com/young-ugandan-climate-activist-pushing-163339466.html |access-date=2022-02-09 |website=ca.news.yahoo.com |language=en-CA}}</ref> Mu Gwekkuminogumu 2021, Morris yategeka emikolo gy’okuteekateeka emiti era n’atandika okusimba ebibira mu Uganda, ensigo n’ebimera ebizaaliranwa okuva mu nsuku z’abantu. Mu pulojekiti gye yatuumye "Taking Climate Change to Schools," yakolagana n'amasomero amakumi asatu okuyigiriza abaana okwogera ku nkyukakyuka y'obudde n'okutegeera kye bayinza okukola ku kuyamba obutonde bw'ensi. Pulojekiti eno yalimu enteekateeka y’okusomesa embeera y’obudde mu masomero, okusimba emiti egisukka mu 47,500, n’okuddamu okukola [[:en:Plastic_waste|kasasiro w’obuveera]].<ref name="Champion" />
adl08q7p1fme25e9d3lbegqq9x49bgb
52879
52876
2026-05-29T12:51:26Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52879
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Morris yasoma dipulooma mu by’amawulire ne [[:en:Computer_science|Computer science]] mokuva ku [[:en:Muteesa_I_Royal_University|Muteesa I Royal University]] e [[:en:Masaka|Masaka]], Uganda.<ref name="Peace">{{Cite web |date= |title=Nyombi Morris Uganda |url=https://www.globalpeacechain.org/team_members/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Global Peace Chain |place=}}</ref><ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly’obuntu ==
=== Entandikwa ===
Mu Gwekkuminogumu 2014, bwe yali abeera e Luzira, enkuba n’amataba ebyava ku kutema ebibira mu [[:en:Bugoma_Forest|kibira ky’e Bugoma]], byasaanyaawo ffaamu ya famire ye ne kibawaliriza okunoonya amaka amapya mu Kampala. Kino kyamuviirako okubuuza abakulembeze n'abo abonoona obutonde okwegendereza enkyukakyuka n'okukitwala ng'ekikulu.<ref>{{Cite web |title=Nyombi Morris |url=https://dohadebates.com/solvingit26/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Doha Debates |language=en}}</ref> Oluvanyuma lw'emyaka, Morris yaluŋŋamizibwa [[Vanessa Nakate]], Munnayuganda, omulwanirizi w’obwenkanya mu [[:en:Climate_justice|mbeera y’obudde]] mu Uganda era yasoma ku kulwanirira embeera y’obudde. Okuva olwo azze amwegattako mu keediimo k’amasomero.<ref>{{Cite book |last=Nakate |first=Vanessa |date=October 28, 2021 |title=A bigger picture: my fight to bring a new African voice to the climate crisis |url=https://books.google.com/books?id=eDAXEAAAQBAJ&q=Nyombi%20Morris |publisher=Pan Macmillan |isbn=978-0-3586-5450-6 |location=London, United Kingdom |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu 2019, yafuuka maneja w’emikutu gy’empuliziganya era omulwanirizi w’obwenkanya mu mbeera y’obudde mu kibiina ekitali kya magoba ekiyitibwa Rise Up Movement, ekiwa obuwagizi eri abavubuka okwetoloola ensi yonna okwegatta n’okukendeeza ku nkyukakyuka y’obudde. Mu Gwomwenda 2019, okuwanjaga kwa Morris kwasikiriza abantu okuva mu mawaga g'ebulaaya bweyawandiikibwako ng'alwanirira obutonde ku mikutu gy'amawulire egy'enjawulo omuli [[:en:BBC|BBC]], [[:en:CBC_Television|CBC]], [[:en:CNN|CNN]], [[:en:The_Verge|''The Verge'']], Global Citizens, [[:en:Reuters|Reuters]] and Earth.org.<ref>{{Cite web |last=Olivia Lai |date=August 12, 2022 |title=10 Young Climate Activists Leading the Way on Global Climate Action |url=https://earth.org/young-climate-activists-leading-the-way-on-global-climate-action/ |access-date=2023-03-01 |website=Earth ORG |place=}}</ref> Oluvanyuma lw'okwegugunga, ebibanja bitaano ku mukutu gwa Twitter byasalibwako oluvanyuma lw'okusaba kwa gavumenti nga ku gino kwaliko n'ogugwe<ref>{{Cite web |last=Justine Calma |date=2020-10-05 |title=This climate activist says he was silenced on Twitter |url=https://www.theverge.com/2020/10/5/21502827/climate-change-activist-twitter-account-suspended |access-date=2023-03-01 |website=The Verge}}</ref>
=== Akeediimo ku mbeera y'obudde ===
Nga 25 Ogwokusatu, 2021, Morris yeegatta ku kisinde ky’ensi yonna ekirwanirira obutonde bw'ensi ekya [[:en:School_Strike_for_Climate|School Strike for Climate]], ekyatandikibwawo [[:en:Greta_Thunberg|Greta Thunberg]], ekiyitibwa ''Fridays for Future'' . Ye ne muganda we bakwatiddwa ku nguudo z’omu Kampala [[:en:Uganda_National_Police|Poliisi ya Uganda]] bwe baali beekalakaasa olw’obwenkanya mu mbeera y’obudde. Abantu abalala bwe baatandika okukung’aana ne bayimbulwa kyokka ne batwala ebipande n’amasimu gaabwe.<ref>{{Cite book |last=Eriksson |first=Ann |date=2022 |title=Urgent Message from a Hot Planet Navigating the Climate Crisis |url=https://books.google.com/books?id=kDxZEAAAQBAJ&dq=%22Nyombi+Morris%22&pg=PT186 |publisher=Orca Book Publishers |isbn=9781459826342 |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu Gwomukaaga 2021, CNN yalonda Morris "Omulwanirizi w'obutonde bw'ensi ow'enkya," olw'ensonga ze ez'obutonde.<ref name="CNN">{{Cite web |date=2022-06-08 |title=One School, One Tree At A Time: Climate Campaigning in Uganda |url=https://populationmatters.org/news/2022/06/one-school-one-tree-at-a-time-climate-campaigning-in-uganda/ |access-date=2023-03-01 |website=Population Matters |language=en}}</ref> Nga 31 Ogwekkumi, 2021, Morris yayogera n'omusasi omukulu ow'ebyobufuzi ku CBC, Rosemary Barton, ku ngeri enkyukakyuka y'obudde gy'ekosaamu eggwanga lye. Obubaka bwe eri abakulembeze b'ensi yonna mu lukungaana lw'ensi yonna olukwata ku butonde bwensi olwa [[:en:2021_United_Nations_Climate_Change_Conference|United Nations Climate Change Conference]] (COP26) bwali "Okukomya amafuta g'ebintu ebikadde n'okusasuza abo aboboona obutonde." Olukungaana luno lutuula buli mwaka era ky'ekibiina ky'ateekebwawo okukola okusalawo n'okussa mu nkola eby'o ebibeera bisaliddwawo aba [[:en:United_Nations_Framework_Convention_on_Climate_Change|United Nations Framework Convention on Climate Change]].<ref>{{Cite web |last=Sarah Ramsaran |date=Oct 31, 2021 |title=Young Ugandan climate activist pushing for international crisis team to fight climate change |url=https://www.cbc.ca/news/world/nyombi-morris-ugandan-climate-activist-1.6231919 |access-date=2022-04-24 |website=CBC News}}</ref><ref>{{Cite web |title=Young Ugandan climate activist pushing for world leaders to help fight climate change |url=https://ca.news.yahoo.com/young-ugandan-climate-activist-pushing-163339466.html |access-date=2022-02-09 |website=ca.news.yahoo.com |language=en-CA}}</ref> Mu Gwekkuminogumu 2021, Morris yategeka emikolo gy’okuteekateeka emiti era n’atandika okusimba ebibira mu Uganda, ensigo n’ebimera ebizaaliranwa okuva mu nsuku z’abantu. Mu pulojekiti gye yatuumye "Taking Climate Change to Schools," yakolagana n'amasomero amakumi asatu okuyigiriza abaana okwogera ku nkyukakyuka y'obudde n'okutegeera kye bayinza okukola ku kuyamba obutonde bw'ensi. Pulojekiti eno yalimu enteekateeka y’okusomesa embeera y’obudde mu masomero, okusimba emiti egisukka mu 47,500, n’okuddamu okukola [[:en:Plastic_waste|kasasiro w’obuveera]].<ref name="Champion" />
Morris yawangula engule ya Population Matters Choice Ambassador Award mu Gwoluberyeberye 2022, olw’okuyamba okumanyisa abantu ku nsonga z’omuwendo gw’abantu.<ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |website=Population Matters |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors "Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors"]. ''Population Matters''. January 21, 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 9,</span> 2022</span>.</cite></ref> Mu Gwomusanvu mu mwaka ogwo gwe gumu, yafuna engule ya Earth Champion Award olw'okukubiriza omulembe omuto okukola ku nkyukakyuka n'okuzaawo obudde.<ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |website=Population Matters |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions "WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS"]. ''Population Matters''. July 7, 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">July 15,</span> 2022</span>.</cite></ref> Mu kukuza oluna ku lwa ''Call To Earth Day,'' mu Gwokubiri 2022, Morris n'ekibinja ky'abazirakisa 30 baasimba emiti egisukka mu 500 mu Disitulikiti ye [[Jinja|Jinja mu Uganda]].<ref>{{Cite web |date=2021-11-10 |title=This young climate activist used his own money to plant trees in Uganda |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/call-to-earth-day-2021-c2e-spc-intl#h_9838cc17a9b04518addad946ffed827f |access-date=2022-02-09 |website=CNN |language=en}}</ref><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |website=Urban Better Science |place= |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ "A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism"]. ''Urban Better Science''. October 4, 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 9,</span> 2022</span>.</cite></ref> Mu mwaka gwe gumu, Morris yafuna ekitiibwa ky’omubaka okuva mu kibiina ky’amawulire ekya Doha Debates mu pulojekiti ''ya SolvingIt26'' olw’okuleeta enjawulo ennungi eri amawanga ga Afrika.<ref name="Debates">{{Cite web |date=2021-10-01 |title=Uganda's Nyombi Morris Earns Honor from Media Organization Doha Debates |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20211001/122647/ugandas-nyombi-morris-earns-honor-from-media-organization-doha-debates.html |access-date=2022-02-09 |website=Watch Dog Uganda |place= |language=en-US}}</ref> Mu Gwokubiri 2023, yasunsulwa ng'omuzira w'obwenkanya mu mbeera z'abantu okuva mu Global Citizens, kubanga "ayolesa obuzira obwetaagisa okulwanirira enkyukakyuka y'obudde n'okukomya." <ref name="Global Citizen">{{Cite web |date=February 17, 2023 |title=13 Social Justice Heroes Who Are Inspiring Global Citizens |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/13-social-justice-heroes-past-present-future/ |access-date=2023-03-01 |website=Global Citizen}}</ref>
9yma7d5ylhj7bjuscadhlqqsueqqgm5
52880
52879
2026-05-29T12:52:15Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52880
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Morris yasoma dipulooma mu by’amawulire ne [[:en:Computer_science|Computer science]] mokuva ku [[:en:Muteesa_I_Royal_University|Muteesa I Royal University]] e [[:en:Masaka|Masaka]], Uganda.<ref name="Peace">{{Cite web |date= |title=Nyombi Morris Uganda |url=https://www.globalpeacechain.org/team_members/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Global Peace Chain |place=}}</ref><ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly’obuntu ==
=== Entandikwa ===
Mu Gwekkuminogumu 2014, bwe yali abeera e Luzira, enkuba n’amataba ebyava ku kutema ebibira mu [[:en:Bugoma_Forest|kibira ky’e Bugoma]], byasaanyaawo ffaamu ya famire ye ne kibawaliriza okunoonya amaka amapya mu Kampala. Kino kyamuviirako okubuuza abakulembeze n'abo abonoona obutonde okwegendereza enkyukakyuka n'okukitwala ng'ekikulu.<ref>{{Cite web |title=Nyombi Morris |url=https://dohadebates.com/solvingit26/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Doha Debates |language=en}}</ref> Oluvanyuma lw'emyaka, Morris yaluŋŋamizibwa [[Vanessa Nakate]], Munnayuganda, omulwanirizi w’obwenkanya mu [[:en:Climate_justice|mbeera y’obudde]] mu Uganda era yasoma ku kulwanirira embeera y’obudde. Okuva olwo azze amwegattako mu keediimo k’amasomero.<ref>{{Cite book |last=Nakate |first=Vanessa |date=October 28, 2021 |title=A bigger picture: my fight to bring a new African voice to the climate crisis |url=https://books.google.com/books?id=eDAXEAAAQBAJ&q=Nyombi%20Morris |publisher=Pan Macmillan |isbn=978-0-3586-5450-6 |location=London, United Kingdom |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu 2019, yafuuka maneja w’emikutu gy’empuliziganya era omulwanirizi w’obwenkanya mu mbeera y’obudde mu kibiina ekitali kya magoba ekiyitibwa Rise Up Movement, ekiwa obuwagizi eri abavubuka okwetoloola ensi yonna okwegatta n’okukendeeza ku nkyukakyuka y’obudde. Mu Gwomwenda 2019, okuwanjaga kwa Morris kwasikiriza abantu okuva mu mawaga g'ebulaaya bweyawandiikibwako ng'alwanirira obutonde ku mikutu gy'amawulire egy'enjawulo omuli [[:en:BBC|BBC]], [[:en:CBC_Television|CBC]], [[:en:CNN|CNN]], [[:en:The_Verge|''The Verge'']], Global Citizens, [[:en:Reuters|Reuters]] and Earth.org.<ref>{{Cite web |last=Olivia Lai |date=August 12, 2022 |title=10 Young Climate Activists Leading the Way on Global Climate Action |url=https://earth.org/young-climate-activists-leading-the-way-on-global-climate-action/ |access-date=2023-03-01 |website=Earth ORG |place=}}</ref> Oluvanyuma lw'okwegugunga, ebibanja bitaano ku mukutu gwa Twitter byasalibwako oluvanyuma lw'okusaba kwa gavumenti nga ku gino kwaliko n'ogugwe<ref>{{Cite web |last=Justine Calma |date=2020-10-05 |title=This climate activist says he was silenced on Twitter |url=https://www.theverge.com/2020/10/5/21502827/climate-change-activist-twitter-account-suspended |access-date=2023-03-01 |website=The Verge}}</ref>
=== Akeediimo ku mbeera y'obudde ===
Nga 25 Ogwokusatu, 2021, Morris yeegatta ku kisinde ky’ensi yonna ekirwanirira obutonde bw'ensi ekya [[:en:School_Strike_for_Climate|School Strike for Climate]], ekyatandikibwawo [[:en:Greta_Thunberg|Greta Thunberg]], ekiyitibwa ''Fridays for Future'' . Ye ne muganda we bakwatiddwa ku nguudo z’omu Kampala [[:en:Uganda_National_Police|Poliisi ya Uganda]] bwe baali beekalakaasa olw’obwenkanya mu mbeera y’obudde. Abantu abalala bwe baatandika okukung’aana ne bayimbulwa kyokka ne batwala ebipande n’amasimu gaabwe.<ref>{{Cite book |last=Eriksson |first=Ann |date=2022 |title=Urgent Message from a Hot Planet Navigating the Climate Crisis |url=https://books.google.com/books?id=kDxZEAAAQBAJ&dq=%22Nyombi+Morris%22&pg=PT186 |publisher=Orca Book Publishers |isbn=9781459826342 |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu Gwomukaaga 2021, CNN yalonda Morris "Omulwanirizi w'obutonde bw'ensi ow'enkya," olw'ensonga ze ez'obutonde.<ref name="CNN">{{Cite web |date=2022-06-08 |title=One School, One Tree At A Time: Climate Campaigning in Uganda |url=https://populationmatters.org/news/2022/06/one-school-one-tree-at-a-time-climate-campaigning-in-uganda/ |access-date=2023-03-01 |website=Population Matters |language=en}}</ref> Nga 31 Ogwekkumi, 2021, Morris yayogera n'omusasi omukulu ow'ebyobufuzi ku CBC, Rosemary Barton, ku ngeri enkyukakyuka y'obudde gy'ekosaamu eggwanga lye. Obubaka bwe eri abakulembeze b'ensi yonna mu lukungaana lw'ensi yonna olukwata ku butonde bwensi olwa [[:en:2021_United_Nations_Climate_Change_Conference|United Nations Climate Change Conference]] (COP26) bwali "Okukomya amafuta g'ebintu ebikadde n'okusasuza abo aboboona obutonde." Olukungaana luno lutuula buli mwaka era ky'ekibiina ky'ateekebwawo okukola okusalawo n'okussa mu nkola eby'o ebibeera bisaliddwawo aba [[:en:United_Nations_Framework_Convention_on_Climate_Change|United Nations Framework Convention on Climate Change]].<ref>{{Cite web |last=Sarah Ramsaran |date=Oct 31, 2021 |title=Young Ugandan climate activist pushing for international crisis team to fight climate change |url=https://www.cbc.ca/news/world/nyombi-morris-ugandan-climate-activist-1.6231919 |access-date=2022-04-24 |website=CBC News}}</ref><ref>{{Cite web |title=Young Ugandan climate activist pushing for world leaders to help fight climate change |url=https://ca.news.yahoo.com/young-ugandan-climate-activist-pushing-163339466.html |access-date=2022-02-09 |website=ca.news.yahoo.com |language=en-CA}}</ref> Mu Gwekkuminogumu 2021, Morris yategeka emikolo gy’okuteekateeka emiti era n’atandika okusimba ebibira mu Uganda, ensigo n’ebimera ebizaaliranwa okuva mu nsuku z’abantu. Mu pulojekiti gye yatuumye "Taking Climate Change to Schools," yakolagana n'amasomero amakumi asatu okuyigiriza abaana okwogera ku nkyukakyuka y'obudde n'okutegeera kye bayinza okukola ku kuyamba obutonde bw'ensi. Pulojekiti eno yalimu enteekateeka y’okusomesa embeera y’obudde mu masomero, okusimba emiti egisukka mu 47,500, n’okuddamu okukola [[:en:Plastic_waste|kasasiro w’obuveera]].<ref name="Champion" />
Morris yawangula engule ya [[:en:Population_Matters|Population Matters Choice Ambassador Award]] mu Gwoluberyeberye 2022, olw’okuyamba okumanyisa abantu ku nsonga z’omuwendo gw’abantu.<ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |website=Population Matters |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors "Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors"]. ''Population Matters''. January 21, 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 9,</span> 2022</span>.</cite></ref> Mu Gwomusanvu mu mwaka ogwo gwe gumu, yafuna engule ya Earth Champion Award olw'okukubiriza omulembe omuto okukola ku nkyukakyuka n'okuzaawo obudde.<ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |website=Population Matters |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions "WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS"]. ''Population Matters''. July 7, 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">July 15,</span> 2022</span>.</cite></ref> Mu kukuza oluna ku lwa ''Call To Earth Day,'' mu Gwokubiri 2022, Morris n'ekibinja ky'abazirakisa 30 baasimba emiti egisukka mu 500 mu Disitulikiti ye [[Jinja|Jinja mu Uganda]].<ref>{{Cite web |date=2021-11-10 |title=This young climate activist used his own money to plant trees in Uganda |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/call-to-earth-day-2021-c2e-spc-intl#h_9838cc17a9b04518addad946ffed827f |access-date=2022-02-09 |website=CNN |language=en}}</ref><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |website=Urban Better Science |place= |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ "A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism"]. ''Urban Better Science''. October 4, 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 9,</span> 2022</span>.</cite></ref> Mu mwaka gwe gumu, Morris yafuna ekitiibwa ky’omubaka okuva mu kibiina ky’amawulire ekya Doha Debates mu pulojekiti ''ya SolvingIt26'' olw’okuleeta enjawulo ennungi eri amawanga ga Afrika.<ref name="Debates">{{Cite web |date=2021-10-01 |title=Uganda's Nyombi Morris Earns Honor from Media Organization Doha Debates |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20211001/122647/ugandas-nyombi-morris-earns-honor-from-media-organization-doha-debates.html |access-date=2022-02-09 |website=Watch Dog Uganda |place= |language=en-US}}</ref> Mu Gwokubiri 2023, yasunsulwa ng'omuzira w'obwenkanya mu mbeera z'abantu okuva mu Global Citizens, kubanga "ayolesa obuzira obwetaagisa okulwanirira enkyukakyuka y'obudde n'okukomya." <ref name="Global Citizen">{{Cite web |date=February 17, 2023 |title=13 Social Justice Heroes Who Are Inspiring Global Citizens |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/13-social-justice-heroes-past-present-future/ |access-date=2023-03-01 |website=Global Citizen}}</ref>
mro0jzdjr2moa6y0co78kmfjso2ayvh
52881
52880
2026-05-29T12:54:11Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52881
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Morris yasoma dipulooma mu by’amawulire ne [[:en:Computer_science|Computer science]] mokuva ku [[:en:Muteesa_I_Royal_University|Muteesa I Royal University]] e [[:en:Masaka|Masaka]], Uganda.<ref name="Peace">{{Cite web |date= |title=Nyombi Morris Uganda |url=https://www.globalpeacechain.org/team_members/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Global Peace Chain |place=}}</ref><ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly’obuntu ==
=== Entandikwa ===
Mu Gwekkuminogumu 2014, bwe yali abeera e Luzira, enkuba n’amataba ebyava ku kutema ebibira mu [[:en:Bugoma_Forest|kibira ky’e Bugoma]], byasaanyaawo ffaamu ya famire ye ne kibawaliriza okunoonya amaka amapya mu Kampala. Kino kyamuviirako okubuuza abakulembeze n'abo abonoona obutonde okwegendereza enkyukakyuka n'okukitwala ng'ekikulu.<ref>{{Cite web |title=Nyombi Morris |url=https://dohadebates.com/solvingit26/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Doha Debates |language=en}}</ref> Oluvanyuma lw'emyaka, Morris yaluŋŋamizibwa [[Vanessa Nakate]], Munnayuganda, omulwanirizi w’obwenkanya mu [[:en:Climate_justice|mbeera y’obudde]] mu Uganda era yasoma ku kulwanirira embeera y’obudde. Okuva olwo azze amwegattako mu keediimo k’amasomero.<ref>{{Cite book |last=Nakate |first=Vanessa |date=October 28, 2021 |title=A bigger picture: my fight to bring a new African voice to the climate crisis |url=https://books.google.com/books?id=eDAXEAAAQBAJ&q=Nyombi%20Morris |publisher=Pan Macmillan |isbn=978-0-3586-5450-6 |location=London, United Kingdom |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu 2019, yafuuka maneja w’emikutu gy’empuliziganya era omulwanirizi w’obwenkanya mu mbeera y’obudde mu kibiina ekitali kya magoba ekiyitibwa Rise Up Movement, ekiwa obuwagizi eri abavubuka okwetoloola ensi yonna okwegatta n’okukendeeza ku nkyukakyuka y’obudde. Mu Gwomwenda 2019, okuwanjaga kwa Morris kwasikiriza abantu okuva mu mawaga g'ebulaaya bweyawandiikibwako ng'alwanirira obutonde ku mikutu gy'amawulire egy'enjawulo omuli [[:en:BBC|BBC]], [[:en:CBC_Television|CBC]], [[:en:CNN|CNN]], [[:en:The_Verge|''The Verge'']], Global Citizens, [[:en:Reuters|Reuters]] and Earth.org.<ref>{{Cite web |last=Olivia Lai |date=August 12, 2022 |title=10 Young Climate Activists Leading the Way on Global Climate Action |url=https://earth.org/young-climate-activists-leading-the-way-on-global-climate-action/ |access-date=2023-03-01 |website=Earth ORG |place=}}</ref> Oluvanyuma lw'okwegugunga, ebibanja bitaano ku mukutu gwa Twitter byasalibwako oluvanyuma lw'okusaba kwa gavumenti nga ku gino kwaliko n'ogugwe<ref>{{Cite web |last=Justine Calma |date=2020-10-05 |title=This climate activist says he was silenced on Twitter |url=https://www.theverge.com/2020/10/5/21502827/climate-change-activist-twitter-account-suspended |access-date=2023-03-01 |website=The Verge}}</ref>
=== Akeediimo ku mbeera y'obudde ===
Nga 25 Ogwokusatu, 2021, Morris yeegatta ku kisinde ky’ensi yonna ekirwanirira obutonde bw'ensi ekya [[:en:School_Strike_for_Climate|School Strike for Climate]], ekyatandikibwawo [[:en:Greta_Thunberg|Greta Thunberg]], ekiyitibwa ''Fridays for Future'' . Ye ne muganda we bakwatiddwa ku nguudo z’omu Kampala [[:en:Uganda_National_Police|Poliisi ya Uganda]] bwe baali beekalakaasa olw’obwenkanya mu mbeera y’obudde. Abantu abalala bwe baatandika okukung’aana ne bayimbulwa kyokka ne batwala ebipande n’amasimu gaabwe.<ref>{{Cite book |last=Eriksson |first=Ann |date=2022 |title=Urgent Message from a Hot Planet Navigating the Climate Crisis |url=https://books.google.com/books?id=kDxZEAAAQBAJ&dq=%22Nyombi+Morris%22&pg=PT186 |publisher=Orca Book Publishers |isbn=9781459826342 |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu Gwomukaaga 2021, CNN yalonda Morris "Omulwanirizi w'obutonde bw'ensi ow'enkya," olw'ensonga ze ez'obutonde.<ref name="CNN">{{Cite web |date=2022-06-08 |title=One School, One Tree At A Time: Climate Campaigning in Uganda |url=https://populationmatters.org/news/2022/06/one-school-one-tree-at-a-time-climate-campaigning-in-uganda/ |access-date=2023-03-01 |website=Population Matters |language=en}}</ref> Nga 31 Ogwekkumi, 2021, Morris yayogera n'omusasi omukulu ow'ebyobufuzi ku CBC, Rosemary Barton, ku ngeri enkyukakyuka y'obudde gy'ekosaamu eggwanga lye. Obubaka bwe eri abakulembeze b'ensi yonna mu lukungaana lw'ensi yonna olukwata ku butonde bwensi olwa [[:en:2021_United_Nations_Climate_Change_Conference|United Nations Climate Change Conference]] (COP26) bwali "Okukomya amafuta g'ebintu ebikadde n'okusasuza abo aboboona obutonde." Olukungaana luno lutuula buli mwaka era ky'ekibiina ky'ateekebwawo okukola okusalawo n'okussa mu nkola eby'o ebibeera bisaliddwawo aba [[:en:United_Nations_Framework_Convention_on_Climate_Change|United Nations Framework Convention on Climate Change]].<ref>{{Cite web |last=Sarah Ramsaran |date=Oct 31, 2021 |title=Young Ugandan climate activist pushing for international crisis team to fight climate change |url=https://www.cbc.ca/news/world/nyombi-morris-ugandan-climate-activist-1.6231919 |access-date=2022-04-24 |website=CBC News}}</ref><ref>{{Cite web |title=Young Ugandan climate activist pushing for world leaders to help fight climate change |url=https://ca.news.yahoo.com/young-ugandan-climate-activist-pushing-163339466.html |access-date=2022-02-09 |website=ca.news.yahoo.com |language=en-CA}}</ref> Mu Gwekkuminogumu 2021, Morris yategeka emikolo gy’okuteekateeka emiti era n’atandika okusimba ebibira mu Uganda, ensigo n’ebimera ebizaaliranwa okuva mu nsuku z’abantu. Mu pulojekiti gye yatuumye "Taking Climate Change to Schools," yakolagana n'amasomero amakumi asatu okuyigiriza abaana okwogera ku nkyukakyuka y'obudde n'okutegeera kye bayinza okukola ku kuyamba obutonde bw'ensi. Pulojekiti eno yalimu enteekateeka y’okusomesa embeera y’obudde mu masomero, okusimba emiti egisukka mu 47,500, n’okuddamu okukola [[:en:Plastic_waste|kasasiro w’obuveera]].<ref name="Champion" />
Morris yawangula engule ya [[:en:Population_Matters|Population Matters Choice Ambassador Award]] mu Gwoluberyeberye 2022, olw’okuyamba okumanyisa abantu ku nsonga z’omuwendo gw’abantu.<ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |website=Population Matters |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors "Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors"]. ''Population Matters''. January 21, 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 9,</span> 2022</span>.</cite></ref> Mu Gwomusanvu mu mwaka ogwo gwe gumu, yafuna engule ya Earth Champion Award olw'okukubiriza omulembe omuto okukola ku nkyukakyuka n'okuzaawo obudde.<ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |website=Population Matters |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions "WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS"]. ''Population Matters''. July 7, 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">July 15,</span> 2022</span>.</cite></ref> Mu kukuza oluna ku lwa ''Call To Earth Day,'' mu Gwokubiri 2022, Morris n'ekibinja ky'abazirakisa 30 baasimba emiti egisukka mu 500 mu Disitulikiti ye [[Jinja|Jinja mu Uganda]].<ref>{{Cite web |date=2021-11-10 |title=This young climate activist used his own money to plant trees in Uganda |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/call-to-earth-day-2021-c2e-spc-intl#h_9838cc17a9b04518addad946ffed827f |access-date=2022-02-09 |website=CNN |language=en}}</ref><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |website=Urban Better Science |place= |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ "A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism"]. ''Urban Better Science''. October 4, 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 9,</span> 2022</span>.</cite></ref> Mu mwaka gwe gumu, Morris yafuna ekitiibwa ky’omubaka okuva mu kibiina ky’amawulire ekya Doha Debates mu pulojekiti ''ya SolvingIt26'' olw’okuleeta enjawulo ennungi eri amawanga ga Afrika.<ref name="Debates">{{Cite web |date=2021-10-01 |title=Uganda's Nyombi Morris Earns Honor from Media Organization Doha Debates |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20211001/122647/ugandas-nyombi-morris-earns-honor-from-media-organization-doha-debates.html |access-date=2022-02-09 |website=Watch Dog Uganda |place= |language=en-US}}</ref> Mu Gwokubiri 2023, yasunsulwa ng'omuzira w'obwenkanya mu mbeera z'abantu okuva mu Global Citizens, kubanga "ayolesa obuzira obwetaagisa okulwanirira enkyukakyuka y'obudde n'okukomya." <ref name="Global Citizen">{{Cite web |date=February 17, 2023 |title=13 Social Justice Heroes Who Are Inspiring Global Citizens |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/13-social-justice-heroes-past-present-future/ |access-date=2023-03-01 |website=Global Citizen}}</ref>
Nga 16 Ogwoluberyeberye, 2024, Morris yafuuka omubaka w’olukuŋŋaana lwa Green Vision Summit & Expo (GVSE) olugenda okubeerawo. Morris agenda kukiikirira kkampuni za GSE ne GVSE mu Uganda n’amawanga ga Afrika ag’omuliraano.<ref>{{Cite web |date=2024-01-16 |title=GSE Technologies {{!}} Award-winning Climate Activist, Nyombi Morris, Becomes First GVSE Ambassador |url=https://gsetechnologies.com/meet-morris-nyombi-first-gvse-brand-ambassador/ |access-date=2024-02-06 |website=gsetechnologies.com |language=en-US}}</ref>
p9k8urfu6htub4oyn5bdbntnd4dwrj6
52882
52881
2026-05-29T12:55:09Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52882
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Morris yasoma dipulooma mu by’amawulire ne [[:en:Computer_science|Computer science]] mokuva ku [[:en:Muteesa_I_Royal_University|Muteesa I Royal University]] e [[:en:Masaka|Masaka]], Uganda.<ref name="Peace">{{Cite web |date= |title=Nyombi Morris Uganda |url=https://www.globalpeacechain.org/team_members/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Global Peace Chain |place=}}</ref><ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly’obuntu ==
=== Entandikwa ===
Mu Gwekkuminogumu 2014, bwe yali abeera e Luzira, enkuba n’amataba ebyava ku kutema ebibira mu [[:en:Bugoma_Forest|kibira ky’e Bugoma]], byasaanyaawo ffaamu ya famire ye ne kibawaliriza okunoonya amaka amapya mu Kampala. Kino kyamuviirako okubuuza abakulembeze n'abo abonoona obutonde okwegendereza enkyukakyuka n'okukitwala ng'ekikulu.<ref>{{Cite web |title=Nyombi Morris |url=https://dohadebates.com/solvingit26/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Doha Debates |language=en}}</ref> Oluvanyuma lw'emyaka, Morris yaluŋŋamizibwa [[Vanessa Nakate]], Munnayuganda, omulwanirizi w’obwenkanya mu [[:en:Climate_justice|mbeera y’obudde]] mu Uganda era yasoma ku kulwanirira embeera y’obudde. Okuva olwo azze amwegattako mu keediimo k’amasomero.<ref>{{Cite book |last=Nakate |first=Vanessa |date=October 28, 2021 |title=A bigger picture: my fight to bring a new African voice to the climate crisis |url=https://books.google.com/books?id=eDAXEAAAQBAJ&q=Nyombi%20Morris |publisher=Pan Macmillan |isbn=978-0-3586-5450-6 |location=London, United Kingdom |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu 2019, yafuuka maneja w’emikutu gy’empuliziganya era omulwanirizi w’obwenkanya mu mbeera y’obudde mu kibiina ekitali kya magoba ekiyitibwa Rise Up Movement, ekiwa obuwagizi eri abavubuka okwetoloola ensi yonna okwegatta n’okukendeeza ku nkyukakyuka y’obudde. Mu Gwomwenda 2019, okuwanjaga kwa Morris kwasikiriza abantu okuva mu mawaga g'ebulaaya bweyawandiikibwako ng'alwanirira obutonde ku mikutu gy'amawulire egy'enjawulo omuli [[:en:BBC|BBC]], [[:en:CBC_Television|CBC]], [[:en:CNN|CNN]], [[:en:The_Verge|''The Verge'']], Global Citizens, [[:en:Reuters|Reuters]] and Earth.org.<ref>{{Cite web |last=Olivia Lai |date=August 12, 2022 |title=10 Young Climate Activists Leading the Way on Global Climate Action |url=https://earth.org/young-climate-activists-leading-the-way-on-global-climate-action/ |access-date=2023-03-01 |website=Earth ORG |place=}}</ref> Oluvanyuma lw'okwegugunga, ebibanja bitaano ku mukutu gwa Twitter byasalibwako oluvanyuma lw'okusaba kwa gavumenti nga ku gino kwaliko n'ogugwe<ref>{{Cite web |last=Justine Calma |date=2020-10-05 |title=This climate activist says he was silenced on Twitter |url=https://www.theverge.com/2020/10/5/21502827/climate-change-activist-twitter-account-suspended |access-date=2023-03-01 |website=The Verge}}</ref>
=== Akeediimo ku mbeera y'obudde ===
Nga 25 Ogwokusatu, 2021, Morris yeegatta ku kisinde ky’ensi yonna ekirwanirira obutonde bw'ensi ekya [[:en:School_Strike_for_Climate|School Strike for Climate]], ekyatandikibwawo [[:en:Greta_Thunberg|Greta Thunberg]], ekiyitibwa ''Fridays for Future'' . Ye ne muganda we bakwatiddwa ku nguudo z’omu Kampala [[:en:Uganda_National_Police|Poliisi ya Uganda]] bwe baali beekalakaasa olw’obwenkanya mu mbeera y’obudde. Abantu abalala bwe baatandika okukung’aana ne bayimbulwa kyokka ne batwala ebipande n’amasimu gaabwe.<ref>{{Cite book |last=Eriksson |first=Ann |date=2022 |title=Urgent Message from a Hot Planet Navigating the Climate Crisis |url=https://books.google.com/books?id=kDxZEAAAQBAJ&dq=%22Nyombi+Morris%22&pg=PT186 |publisher=Orca Book Publishers |isbn=9781459826342 |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu Gwomukaaga 2021, CNN yalonda Morris "Omulwanirizi w'obutonde bw'ensi ow'enkya," olw'ensonga ze ez'obutonde.<ref name="CNN">{{Cite web |date=2022-06-08 |title=One School, One Tree At A Time: Climate Campaigning in Uganda |url=https://populationmatters.org/news/2022/06/one-school-one-tree-at-a-time-climate-campaigning-in-uganda/ |access-date=2023-03-01 |website=Population Matters |language=en}}</ref> Nga 31 Ogwekkumi, 2021, Morris yayogera n'omusasi omukulu ow'ebyobufuzi ku CBC, Rosemary Barton, ku ngeri enkyukakyuka y'obudde gy'ekosaamu eggwanga lye. Obubaka bwe eri abakulembeze b'ensi yonna mu lukungaana lw'ensi yonna olukwata ku butonde bwensi olwa [[:en:2021_United_Nations_Climate_Change_Conference|United Nations Climate Change Conference]] (COP26) bwali "Okukomya amafuta g'ebintu ebikadde n'okusasuza abo aboboona obutonde." Olukungaana luno lutuula buli mwaka era ky'ekibiina ky'ateekebwawo okukola okusalawo n'okussa mu nkola eby'o ebibeera bisaliddwawo aba [[:en:United_Nations_Framework_Convention_on_Climate_Change|United Nations Framework Convention on Climate Change]].<ref>{{Cite web |last=Sarah Ramsaran |date=Oct 31, 2021 |title=Young Ugandan climate activist pushing for international crisis team to fight climate change |url=https://www.cbc.ca/news/world/nyombi-morris-ugandan-climate-activist-1.6231919 |access-date=2022-04-24 |website=CBC News}}</ref><ref>{{Cite web |title=Young Ugandan climate activist pushing for world leaders to help fight climate change |url=https://ca.news.yahoo.com/young-ugandan-climate-activist-pushing-163339466.html |access-date=2022-02-09 |website=ca.news.yahoo.com |language=en-CA}}</ref> Mu Gwekkuminogumu 2021, Morris yategeka emikolo gy’okuteekateeka emiti era n’atandika okusimba ebibira mu Uganda, ensigo n’ebimera ebizaaliranwa okuva mu nsuku z’abantu. Mu pulojekiti gye yatuumye "Taking Climate Change to Schools," yakolagana n'amasomero amakumi asatu okuyigiriza abaana okwogera ku nkyukakyuka y'obudde n'okutegeera kye bayinza okukola ku kuyamba obutonde bw'ensi. Pulojekiti eno yalimu enteekateeka y’okusomesa embeera y’obudde mu masomero, okusimba emiti egisukka mu 47,500, n’okuddamu okukola [[:en:Plastic_waste|kasasiro w’obuveera]].
Morris yawangula engule ya [[:en:Population_Matters|Population Matters Choice Ambassador Award]] mu Gwoluberyeberye 2022, olw’okuyamba okumanyisa abantu ku nsonga z’omuwendo gw’abantu. Mu Gwomusanvu mu mwaka ogwo gwe gumu, yafuna engule ya Earth Champion Award olw'okukubiriza omulembe omuto okukola ku nkyukakyuka n'okuzaawo obudde. Mu kukuza oluna ku lwa ''Call To Earth Day,'' mu Gwokubiri 2022, Morris n'ekibinja ky'abazirakisa 30 baasimba emiti egisukka mu 500 mu Disitulikiti ye [[Jinja|Jinja mu Uganda]].<ref>{{Cite web |date=2021-11-10 |title=This young climate activist used his own money to plant trees in Uganda |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/call-to-earth-day-2021-c2e-spc-intl#h_9838cc17a9b04518addad946ffed827f |access-date=2022-02-09 |website=CNN |language=en}}</ref> Mu mwaka gwe gumu, Morris yafuna ekitiibwa ky’omubaka okuva mu kibiina ky’amawulire ekya Doha Debates mu pulojekiti ''ya SolvingIt26'' olw’okuleeta enjawulo ennungi eri amawanga ga Afrika.<ref name="Debates">{{Cite web |date=2021-10-01 |title=Uganda's Nyombi Morris Earns Honor from Media Organization Doha Debates |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20211001/122647/ugandas-nyombi-morris-earns-honor-from-media-organization-doha-debates.html |access-date=2022-02-09 |website=Watch Dog Uganda |place= |language=en-US}}</ref> Mu Gwokubiri 2023, yasunsulwa ng'omuzira w'obwenkanya mu mbeera z'abantu okuva mu Global Citizens, kubanga "ayolesa obuzira obwetaagisa okulwanirira enkyukakyuka y'obudde n'okukomya." <ref name="Global Citizen">{{Cite web |date=February 17, 2023 |title=13 Social Justice Heroes Who Are Inspiring Global Citizens |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/13-social-justice-heroes-past-present-future/ |access-date=2023-03-01 |website=Global Citizen}}</ref>
Nga 16 Ogwoluberyeberye, 2024, Morris yafuuka omubaka w’olukuŋŋaana lwa Green Vision Summit & Expo (GVSE) olugenda okubeerawo. Morris agenda kukiikirira kkampuni za GSE ne GVSE mu Uganda n’amawanga ga Afrika ag’omuliraano.<ref>{{Cite web |date=2024-01-16 |title=GSE Technologies {{!}} Award-winning Climate Activist, Nyombi Morris, Becomes First GVSE Ambassador |url=https://gsetechnologies.com/meet-morris-nyombi-first-gvse-brand-ambassador/ |access-date=2024-02-06 |website=gsetechnologies.com |language=en-US}}</ref>
lr6khzetwpbb5wzfsi4fiyg36jejd85
52883
52882
2026-05-29T12:56:06Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52883
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Morris yasoma dipulooma mu by’amawulire ne [[:en:Computer_science|Computer science]] mokuva ku [[:en:Muteesa_I_Royal_University|Muteesa I Royal University]] e [[:en:Masaka|Masaka]], Uganda.<ref name="Peace">{{Cite web |date= |title=Nyombi Morris Uganda |url=https://www.globalpeacechain.org/team_members/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Global Peace Chain |place=}}</ref><ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly’obuntu ==
=== Entandikwa ===
Mu Gwekkuminogumu 2014, bwe yali abeera e Luzira, enkuba n’amataba ebyava ku kutema ebibira mu [[:en:Bugoma_Forest|kibira ky’e Bugoma]], byasaanyaawo ffaamu ya famire ye ne kibawaliriza okunoonya amaka amapya mu Kampala. Kino kyamuviirako okubuuza abakulembeze n'abo abonoona obutonde okwegendereza enkyukakyuka n'okukitwala ng'ekikulu.<ref>{{Cite web |title=Nyombi Morris |url=https://dohadebates.com/solvingit26/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Doha Debates |language=en}}</ref> Oluvanyuma lw'emyaka, Morris yaluŋŋamizibwa [[Vanessa Nakate]], Munnayuganda, omulwanirizi w’obwenkanya mu [[:en:Climate_justice|mbeera y’obudde]] mu Uganda era yasoma ku kulwanirira embeera y’obudde. Okuva olwo azze amwegattako mu keediimo k’amasomero.<ref>{{Cite book |last=Nakate |first=Vanessa |date=October 28, 2021 |title=A bigger picture: my fight to bring a new African voice to the climate crisis |url=https://books.google.com/books?id=eDAXEAAAQBAJ&q=Nyombi%20Morris |publisher=Pan Macmillan |isbn=978-0-3586-5450-6 |location=London, United Kingdom |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu 2019, yafuuka maneja w’emikutu gy’empuliziganya era omulwanirizi w’obwenkanya mu mbeera y’obudde mu kibiina ekitali kya magoba ekiyitibwa Rise Up Movement, ekiwa obuwagizi eri abavubuka okwetoloola ensi yonna okwegatta n’okukendeeza ku nkyukakyuka y’obudde. Mu Gwomwenda 2019, okuwanjaga kwa Morris kwasikiriza abantu okuva mu mawaga g'ebulaaya bweyawandiikibwako ng'alwanirira obutonde ku mikutu gy'amawulire egy'enjawulo omuli [[:en:BBC|BBC]], [[:en:CBC_Television|CBC]], [[:en:CNN|CNN]], [[:en:The_Verge|''The Verge'']], Global Citizens, [[:en:Reuters|Reuters]] and Earth.org.<ref>{{Cite web |last=Olivia Lai |date=August 12, 2022 |title=10 Young Climate Activists Leading the Way on Global Climate Action |url=https://earth.org/young-climate-activists-leading-the-way-on-global-climate-action/ |access-date=2023-03-01 |website=Earth ORG |place=}}</ref> Oluvanyuma lw'okwegugunga, ebibanja bitaano ku mukutu gwa Twitter byasalibwako oluvanyuma lw'okusaba kwa gavumenti nga ku gino kwaliko n'ogugwe<ref>{{Cite web |last=Justine Calma |date=2020-10-05 |title=This climate activist says he was silenced on Twitter |url=https://www.theverge.com/2020/10/5/21502827/climate-change-activist-twitter-account-suspended |access-date=2023-03-01 |website=The Verge}}</ref>
=== Akeediimo ku mbeera y'obudde ===
Nga 25 Ogwokusatu, 2021, Morris yeegatta ku kisinde ky’ensi yonna ekirwanirira obutonde bw'ensi ekya [[:en:School_Strike_for_Climate|School Strike for Climate]], ekyatandikibwawo [[:en:Greta_Thunberg|Greta Thunberg]], ekiyitibwa ''Fridays for Future'' . Ye ne muganda we bakwatiddwa ku nguudo z’omu Kampala [[:en:Uganda_National_Police|Poliisi ya Uganda]] bwe baali beekalakaasa olw’obwenkanya mu mbeera y’obudde. Abantu abalala bwe baatandika okukung’aana ne bayimbulwa kyokka ne batwala ebipande n’amasimu gaabwe.<ref>{{Cite book |last=Eriksson |first=Ann |date=2022 |title=Urgent Message from a Hot Planet Navigating the Climate Crisis |url=https://books.google.com/books?id=kDxZEAAAQBAJ&dq=%22Nyombi+Morris%22&pg=PT186 |publisher=Orca Book Publishers |isbn=9781459826342 |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu Gwomukaaga 2021, CNN yalonda Morris "Omulwanirizi w'obutonde bw'ensi ow'enkya," olw'ensonga ze ez'obutonde.<ref name="CNN">{{Cite web |date=2022-06-08 |title=One School, One Tree At A Time: Climate Campaigning in Uganda |url=https://populationmatters.org/news/2022/06/one-school-one-tree-at-a-time-climate-campaigning-in-uganda/ |access-date=2023-03-01 |website=Population Matters |language=en}}</ref> Nga 31 Ogwekkumi, 2021, Morris yayogera n'omusasi omukulu ow'ebyobufuzi ku CBC, Rosemary Barton, ku ngeri enkyukakyuka y'obudde gy'ekosaamu eggwanga lye. Obubaka bwe eri abakulembeze b'ensi yonna mu lukungaana lw'ensi yonna olukwata ku butonde bwensi olwa [[:en:2021_United_Nations_Climate_Change_Conference|United Nations Climate Change Conference]] (COP26) bwali "Okukomya amafuta g'ebintu ebikadde n'okusasuza abo aboboona obutonde." Olukungaana luno lutuula buli mwaka era ky'ekibiina ky'ateekebwawo okukola okusalawo n'okussa mu nkola eby'o ebibeera bisaliddwawo aba [[:en:United_Nations_Framework_Convention_on_Climate_Change|United Nations Framework Convention on Climate Change]].<ref>{{Cite web |last=Sarah Ramsaran |date=Oct 31, 2021 |title=Young Ugandan climate activist pushing for international crisis team to fight climate change |url=https://www.cbc.ca/news/world/nyombi-morris-ugandan-climate-activist-1.6231919 |access-date=2022-04-24 |website=CBC News}}</ref><ref>{{Cite web |title=Young Ugandan climate activist pushing for world leaders to help fight climate change |url=https://ca.news.yahoo.com/young-ugandan-climate-activist-pushing-163339466.html |access-date=2022-02-09 |website=ca.news.yahoo.com |language=en-CA}}</ref> Mu Gwekkuminogumu 2021, Morris yategeka emikolo gy’okuteekateeka emiti era n’atandika okusimba ebibira mu Uganda, ensigo n’ebimera ebizaaliranwa okuva mu nsuku z’abantu. Mu pulojekiti gye yatuumye "Taking Climate Change to Schools," yakolagana n'amasomero amakumi asatu okuyigiriza abaana okwogera ku nkyukakyuka y'obudde n'okutegeera kye bayinza okukola ku kuyamba obutonde bw'ensi. Pulojekiti eno yalimu enteekateeka y’okusomesa embeera y’obudde mu masomero, okusimba emiti egisukka mu 47,500, n’okuddamu okukola [[:en:Plastic_waste|kasasiro w’obuveera]].
Morris yawangula engule ya [[:en:Population_Matters|Population Matters Choice Ambassador Award]] mu Gwoluberyeberye 2022, olw’okuyamba okumanyisa abantu ku nsonga z’omuwendo gw’abantu. Mu Gwomusanvu mu mwaka ogwo gwe gumu, yafuna engule ya Earth Champion Award olw'okukubiriza omulembe omuto okukola ku nkyukakyuka n'okuzaawo obudde. Mu kukuza oluna ku lwa ''Call To Earth Day,'' mu Gwokubiri 2022, Morris n'ekibinja ky'abazirakisa 30 baasimba emiti egisukka mu 500 mu Disitulikiti ye [[Jinja|Jinja mu Uganda]].<ref>{{Cite web |date=2021-11-10 |title=This young climate activist used his own money to plant trees in Uganda |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/call-to-earth-day-2021-c2e-spc-intl#h_9838cc17a9b04518addad946ffed827f |access-date=2022-02-09 |website=CNN |language=en}}</ref> Mu mwaka gwe gumu, Morris yafuna ekitiibwa ky’omubaka okuva mu kibiina ky’amawulire ekya Doha Debates mu pulojekiti ''ya SolvingIt26'' olw’okuleeta enjawulo ennungi eri amawanga ga Afrika.<ref name="Debates">{{Cite web |date=2021-10-01 |title=Uganda's Nyombi Morris Earns Honor from Media Organization Doha Debates |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20211001/122647/ugandas-nyombi-morris-earns-honor-from-media-organization-doha-debates.html |access-date=2022-02-09 |website=Watch Dog Uganda |place= |language=en-US}}</ref> Mu Gwokubiri 2023, yasunsulwa ng'omuzira w'obwenkanya mu mbeera z'abantu okuva mu Global Citizens, kubanga "ayolesa obuzira obwetaagisa okulwanirira enkyukakyuka y'obudde n'okukomya." <ref name="Global Citizen">{{Cite web |date=February 17, 2023 |title=13 Social Justice Heroes Who Are Inspiring Global Citizens |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/13-social-justice-heroes-past-present-future/ |access-date=2023-03-01 |website=Global Citizen}}</ref>
Nga 16 Ogwoluberyeberye, 2024, Morris yafuuka omubaka w’olukuŋŋaana lwa Green Vision Summit & Expo (GVSE) olugenda okubeerawo. Morris agenda kukiikirira kkampuni za GSE ne GVSE mu Uganda n’amawanga ga Afrika ag’omuliraano.<ref>{{Cite web |date=2024-01-16 |title=GSE Technologies {{!}} Award-winning Climate Activist, Nyombi Morris, Becomes First GVSE Ambassador |url=https://gsetechnologies.com/meet-morris-nyombi-first-gvse-brand-ambassador/ |access-date=2024-02-06 |website=gsetechnologies.com |language=en-US}}</ref>
=== Okuwang’anguka ===
pzdhbqsskwzrnoyd581vfnznn7ecuxs
52885
52883
2026-05-29T13:02:14Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52885
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Morris yasoma dipulooma mu by’amawulire ne [[:en:Computer_science|Computer science]] mokuva ku [[:en:Muteesa_I_Royal_University|Muteesa I Royal University]] e [[:en:Masaka|Masaka]], Uganda.<ref name="Peace">{{Cite web |date= |title=Nyombi Morris Uganda |url=https://www.globalpeacechain.org/team_members/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Global Peace Chain |place=}}</ref><ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly’obuntu ==
=== Entandikwa ===
Mu Gwekkuminogumu 2014, bwe yali abeera e Luzira, enkuba n’amataba ebyava ku kutema ebibira mu [[:en:Bugoma_Forest|kibira ky’e Bugoma]], byasaanyaawo ffaamu ya famire ye ne kibawaliriza okunoonya amaka amapya mu Kampala. Kino kyamuviirako okubuuza abakulembeze n'abo abonoona obutonde okwegendereza enkyukakyuka n'okukitwala ng'ekikulu.<ref>{{Cite web |title=Nyombi Morris |url=https://dohadebates.com/solvingit26/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Doha Debates |language=en}}</ref> Oluvanyuma lw'emyaka, Morris yaluŋŋamizibwa [[Vanessa Nakate]], Munnayuganda, omulwanirizi w’obwenkanya mu [[:en:Climate_justice|mbeera y’obudde]] mu Uganda era yasoma ku kulwanirira embeera y’obudde. Okuva olwo azze amwegattako mu keediimo k’amasomero.<ref>{{Cite book |last=Nakate |first=Vanessa |date=October 28, 2021 |title=A bigger picture: my fight to bring a new African voice to the climate crisis |url=https://books.google.com/books?id=eDAXEAAAQBAJ&q=Nyombi%20Morris |publisher=Pan Macmillan |isbn=978-0-3586-5450-6 |location=London, United Kingdom |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu 2019, yafuuka maneja w’emikutu gy’empuliziganya era omulwanirizi w’obwenkanya mu mbeera y’obudde mu kibiina ekitali kya magoba ekiyitibwa Rise Up Movement, ekiwa obuwagizi eri abavubuka okwetoloola ensi yonna okwegatta n’okukendeeza ku nkyukakyuka y’obudde. Mu Gwomwenda 2019, okuwanjaga kwa Morris kwasikiriza abantu okuva mu mawaga g'ebulaaya bweyawandiikibwako ng'alwanirira obutonde ku mikutu gy'amawulire egy'enjawulo omuli [[:en:BBC|BBC]], [[:en:CBC_Television|CBC]], [[:en:CNN|CNN]], [[:en:The_Verge|''The Verge'']], Global Citizens, [[:en:Reuters|Reuters]] and Earth.org.<ref>{{Cite web |last=Olivia Lai |date=August 12, 2022 |title=10 Young Climate Activists Leading the Way on Global Climate Action |url=https://earth.org/young-climate-activists-leading-the-way-on-global-climate-action/ |access-date=2023-03-01 |website=Earth ORG |place=}}</ref> Oluvanyuma lw'okwegugunga, ebibanja bitaano ku mukutu gwa Twitter byasalibwako oluvanyuma lw'okusaba kwa gavumenti nga ku gino kwaliko n'ogugwe<ref>{{Cite web |last=Justine Calma |date=2020-10-05 |title=This climate activist says he was silenced on Twitter |url=https://www.theverge.com/2020/10/5/21502827/climate-change-activist-twitter-account-suspended |access-date=2023-03-01 |website=The Verge}}</ref>
=== Akeediimo ku mbeera y'obudde ===
Nga 25 Ogwokusatu, 2021, Morris yeegatta ku kisinde ky’ensi yonna ekirwanirira obutonde bw'ensi ekya [[:en:School_Strike_for_Climate|School Strike for Climate]], ekyatandikibwawo [[:en:Greta_Thunberg|Greta Thunberg]], ekiyitibwa ''Fridays for Future'' . Ye ne muganda we bakwatiddwa ku nguudo z’omu Kampala [[:en:Uganda_National_Police|Poliisi ya Uganda]] bwe baali beekalakaasa olw’obwenkanya mu mbeera y’obudde. Abantu abalala bwe baatandika okukung’aana ne bayimbulwa kyokka ne batwala ebipande n’amasimu gaabwe.<ref>{{Cite book |last=Eriksson |first=Ann |date=2022 |title=Urgent Message from a Hot Planet Navigating the Climate Crisis |url=https://books.google.com/books?id=kDxZEAAAQBAJ&dq=%22Nyombi+Morris%22&pg=PT186 |publisher=Orca Book Publishers |isbn=9781459826342 |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu Gwomukaaga 2021, CNN yalonda Morris "Omulwanirizi w'obutonde bw'ensi ow'enkya," olw'ensonga ze ez'obutonde.<ref name="CNN">{{Cite web |date=2022-06-08 |title=One School, One Tree At A Time: Climate Campaigning in Uganda |url=https://populationmatters.org/news/2022/06/one-school-one-tree-at-a-time-climate-campaigning-in-uganda/ |access-date=2023-03-01 |website=Population Matters |language=en}}</ref> Nga 31 Ogwekkumi, 2021, Morris yayogera n'omusasi omukulu ow'ebyobufuzi ku CBC, Rosemary Barton, ku ngeri enkyukakyuka y'obudde gy'ekosaamu eggwanga lye. Obubaka bwe eri abakulembeze b'ensi yonna mu lukungaana lw'ensi yonna olukwata ku butonde bwensi olwa [[:en:2021_United_Nations_Climate_Change_Conference|United Nations Climate Change Conference]] (COP26) bwali "Okukomya amafuta g'ebintu ebikadde n'okusasuza abo aboboona obutonde." Olukungaana luno lutuula buli mwaka era ky'ekibiina ky'ateekebwawo okukola okusalawo n'okussa mu nkola eby'o ebibeera bisaliddwawo aba [[:en:United_Nations_Framework_Convention_on_Climate_Change|United Nations Framework Convention on Climate Change]].<ref>{{Cite web |last=Sarah Ramsaran |date=Oct 31, 2021 |title=Young Ugandan climate activist pushing for international crisis team to fight climate change |url=https://www.cbc.ca/news/world/nyombi-morris-ugandan-climate-activist-1.6231919 |access-date=2022-04-24 |website=CBC News}}</ref><ref>{{Cite web |title=Young Ugandan climate activist pushing for world leaders to help fight climate change |url=https://ca.news.yahoo.com/young-ugandan-climate-activist-pushing-163339466.html |access-date=2022-02-09 |website=ca.news.yahoo.com |language=en-CA}}</ref> Mu Gwekkuminogumu 2021, Morris yategeka emikolo gy’okuteekateeka emiti era n’atandika okusimba ebibira mu Uganda, ensigo n’ebimera ebizaaliranwa okuva mu nsuku z’abantu. Mu pulojekiti gye yatuumye "Taking Climate Change to Schools," yakolagana n'amasomero amakumi asatu okuyigiriza abaana okwogera ku nkyukakyuka y'obudde n'okutegeera kye bayinza okukola ku kuyamba obutonde bw'ensi. Pulojekiti eno yalimu enteekateeka y’okusomesa embeera y’obudde mu masomero, okusimba emiti egisukka mu 47,500, n’okuddamu okukola [[:en:Plastic_waste|kasasiro w’obuveera]].
Morris yawangula engule ya [[:en:Population_Matters|Population Matters Choice Ambassador Award]] mu Gwoluberyeberye 2022, olw’okuyamba okumanyisa abantu ku nsonga z’omuwendo gw’abantu. Mu Gwomusanvu mu mwaka ogwo gwe gumu, yafuna engule ya Earth Champion Award olw'okukubiriza omulembe omuto okukola ku nkyukakyuka n'okuzaawo obudde. Mu kukuza oluna ku lwa ''Call To Earth Day,'' mu Gwokubiri 2022, Morris n'ekibinja ky'abazirakisa 30 baasimba emiti egisukka mu 500 mu Disitulikiti ye [[Jinja|Jinja mu Uganda]].<ref>{{Cite web |date=2021-11-10 |title=This young climate activist used his own money to plant trees in Uganda |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/call-to-earth-day-2021-c2e-spc-intl#h_9838cc17a9b04518addad946ffed827f |access-date=2022-02-09 |website=CNN |language=en}}</ref> Mu mwaka gwe gumu, Morris yafuna ekitiibwa ky’omubaka okuva mu kibiina ky’amawulire ekya Doha Debates mu pulojekiti ''ya SolvingIt26'' olw’okuleeta enjawulo ennungi eri amawanga ga Afrika.<ref name="Debates">{{Cite web |date=2021-10-01 |title=Uganda's Nyombi Morris Earns Honor from Media Organization Doha Debates |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20211001/122647/ugandas-nyombi-morris-earns-honor-from-media-organization-doha-debates.html |access-date=2022-02-09 |website=Watch Dog Uganda |place= |language=en-US}}</ref> Mu Gwokubiri 2023, yasunsulwa ng'omuzira w'obwenkanya mu mbeera z'abantu okuva mu Global Citizens, kubanga "ayolesa obuzira obwetaagisa okulwanirira enkyukakyuka y'obudde n'okukomya." <ref name="Global Citizen">{{Cite web |date=February 17, 2023 |title=13 Social Justice Heroes Who Are Inspiring Global Citizens |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/13-social-justice-heroes-past-present-future/ |access-date=2023-03-01 |website=Global Citizen}}</ref>
Nga 16 Ogwoluberyeberye, 2024, Morris yafuuka omubaka w’olukuŋŋaana lwa Green Vision Summit & Expo (GVSE) olugenda okubeerawo. Morris agenda kukiikirira kkampuni za GSE ne GVSE mu Uganda n’amawanga ga Afrika ag’omuliraano.<ref>{{Cite web |date=2024-01-16 |title=GSE Technologies {{!}} Award-winning Climate Activist, Nyombi Morris, Becomes First GVSE Ambassador |url=https://gsetechnologies.com/meet-morris-nyombi-first-gvse-brand-ambassador/ |access-date=2024-02-06 |website=gsetechnologies.com |language=en-US}}</ref>
=== Okuwang’anguka ===
Okusinziira ku lupapula lwa ''The Guardian'', Morris yawalirizibwa okudduka mu Uganda ku nkomerero ya 2024 oluvannyuma lw'okudda emabega okw'amaanyi olw'obuwagizi bwe yali atandise okuwa eddoboozi ly'okulwanirira eddembe ly'abantu abali mu mukwano ogw'ebikukujju LGBTQ rights in Uganda oluvannyuma lwa mwannyina okugobwa ng'omukazi ayagalana na bakazi banne n'agobebwa ku ssomero gye yali asomera mu 2023.
5ds9nffh2ysokn8rxwqsxvoid6dfwf8
52886
52885
2026-05-29T13:03:15Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52886
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Morris yasoma dipulooma mu by’amawulire ne [[:en:Computer_science|Computer science]] mokuva ku [[:en:Muteesa_I_Royal_University|Muteesa I Royal University]] e [[:en:Masaka|Masaka]], Uganda.<ref name="Peace">{{Cite web |date= |title=Nyombi Morris Uganda |url=https://www.globalpeacechain.org/team_members/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Global Peace Chain |place=}}</ref><ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly’obuntu ==
=== Entandikwa ===
Mu Gwekkuminogumu 2014, bwe yali abeera e Luzira, enkuba n’amataba ebyava ku kutema ebibira mu [[:en:Bugoma_Forest|kibira ky’e Bugoma]], byasaanyaawo ffaamu ya famire ye ne kibawaliriza okunoonya amaka amapya mu Kampala. Kino kyamuviirako okubuuza abakulembeze n'abo abonoona obutonde okwegendereza enkyukakyuka n'okukitwala ng'ekikulu.<ref>{{Cite web |title=Nyombi Morris |url=https://dohadebates.com/solvingit26/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Doha Debates |language=en}}</ref> Oluvanyuma lw'emyaka, Morris yaluŋŋamizibwa [[Vanessa Nakate]], Munnayuganda, omulwanirizi w’obwenkanya mu [[:en:Climate_justice|mbeera y’obudde]] mu Uganda era yasoma ku kulwanirira embeera y’obudde. Okuva olwo azze amwegattako mu keediimo k’amasomero.<ref>{{Cite book |last=Nakate |first=Vanessa |date=October 28, 2021 |title=A bigger picture: my fight to bring a new African voice to the climate crisis |url=https://books.google.com/books?id=eDAXEAAAQBAJ&q=Nyombi%20Morris |publisher=Pan Macmillan |isbn=978-0-3586-5450-6 |location=London, United Kingdom |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu 2019, yafuuka maneja w’emikutu gy’empuliziganya era omulwanirizi w’obwenkanya mu mbeera y’obudde mu kibiina ekitali kya magoba ekiyitibwa Rise Up Movement, ekiwa obuwagizi eri abavubuka okwetoloola ensi yonna okwegatta n’okukendeeza ku nkyukakyuka y’obudde. Mu Gwomwenda 2019, okuwanjaga kwa Morris kwasikiriza abantu okuva mu mawaga g'ebulaaya bweyawandiikibwako ng'alwanirira obutonde ku mikutu gy'amawulire egy'enjawulo omuli [[:en:BBC|BBC]], [[:en:CBC_Television|CBC]], [[:en:CNN|CNN]], [[:en:The_Verge|''The Verge'']], Global Citizens, [[:en:Reuters|Reuters]] and Earth.org.<ref>{{Cite web |last=Olivia Lai |date=August 12, 2022 |title=10 Young Climate Activists Leading the Way on Global Climate Action |url=https://earth.org/young-climate-activists-leading-the-way-on-global-climate-action/ |access-date=2023-03-01 |website=Earth ORG |place=}}</ref> Oluvanyuma lw'okwegugunga, ebibanja bitaano ku mukutu gwa Twitter byasalibwako oluvanyuma lw'okusaba kwa gavumenti nga ku gino kwaliko n'ogugwe<ref>{{Cite web |last=Justine Calma |date=2020-10-05 |title=This climate activist says he was silenced on Twitter |url=https://www.theverge.com/2020/10/5/21502827/climate-change-activist-twitter-account-suspended |access-date=2023-03-01 |website=The Verge}}</ref>
=== Akeediimo ku mbeera y'obudde ===
Nga 25 Ogwokusatu, 2021, Morris yeegatta ku kisinde ky’ensi yonna ekirwanirira obutonde bw'ensi ekya [[:en:School_Strike_for_Climate|School Strike for Climate]], ekyatandikibwawo [[:en:Greta_Thunberg|Greta Thunberg]], ekiyitibwa ''Fridays for Future'' . Ye ne muganda we bakwatiddwa ku nguudo z’omu Kampala [[:en:Uganda_National_Police|Poliisi ya Uganda]] bwe baali beekalakaasa olw’obwenkanya mu mbeera y’obudde. Abantu abalala bwe baatandika okukung’aana ne bayimbulwa kyokka ne batwala ebipande n’amasimu gaabwe.<ref>{{Cite book |last=Eriksson |first=Ann |date=2022 |title=Urgent Message from a Hot Planet Navigating the Climate Crisis |url=https://books.google.com/books?id=kDxZEAAAQBAJ&dq=%22Nyombi+Morris%22&pg=PT186 |publisher=Orca Book Publishers |isbn=9781459826342 |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu Gwomukaaga 2021, CNN yalonda Morris "Omulwanirizi w'obutonde bw'ensi ow'enkya," olw'ensonga ze ez'obutonde.<ref name="CNN">{{Cite web |date=2022-06-08 |title=One School, One Tree At A Time: Climate Campaigning in Uganda |url=https://populationmatters.org/news/2022/06/one-school-one-tree-at-a-time-climate-campaigning-in-uganda/ |access-date=2023-03-01 |website=Population Matters |language=en}}</ref> Nga 31 Ogwekkumi, 2021, Morris yayogera n'omusasi omukulu ow'ebyobufuzi ku CBC, Rosemary Barton, ku ngeri enkyukakyuka y'obudde gy'ekosaamu eggwanga lye. Obubaka bwe eri abakulembeze b'ensi yonna mu lukungaana lw'ensi yonna olukwata ku butonde bwensi olwa [[:en:2021_United_Nations_Climate_Change_Conference|United Nations Climate Change Conference]] (COP26) bwali "Okukomya amafuta g'ebintu ebikadde n'okusasuza abo aboboona obutonde." Olukungaana luno lutuula buli mwaka era ky'ekibiina ky'ateekebwawo okukola okusalawo n'okussa mu nkola eby'o ebibeera bisaliddwawo aba [[:en:United_Nations_Framework_Convention_on_Climate_Change|United Nations Framework Convention on Climate Change]].<ref>{{Cite web |last=Sarah Ramsaran |date=Oct 31, 2021 |title=Young Ugandan climate activist pushing for international crisis team to fight climate change |url=https://www.cbc.ca/news/world/nyombi-morris-ugandan-climate-activist-1.6231919 |access-date=2022-04-24 |website=CBC News}}</ref><ref>{{Cite web |title=Young Ugandan climate activist pushing for world leaders to help fight climate change |url=https://ca.news.yahoo.com/young-ugandan-climate-activist-pushing-163339466.html |access-date=2022-02-09 |website=ca.news.yahoo.com |language=en-CA}}</ref> Mu Gwekkuminogumu 2021, Morris yategeka emikolo gy’okuteekateeka emiti era n’atandika okusimba ebibira mu Uganda, ensigo n’ebimera ebizaaliranwa okuva mu nsuku z’abantu. Mu pulojekiti gye yatuumye "Taking Climate Change to Schools," yakolagana n'amasomero amakumi asatu okuyigiriza abaana okwogera ku nkyukakyuka y'obudde n'okutegeera kye bayinza okukola ku kuyamba obutonde bw'ensi. Pulojekiti eno yalimu enteekateeka y’okusomesa embeera y’obudde mu masomero, okusimba emiti egisukka mu 47,500, n’okuddamu okukola [[:en:Plastic_waste|kasasiro w’obuveera]].
Morris yawangula engule ya [[:en:Population_Matters|Population Matters Choice Ambassador Award]] mu Gwoluberyeberye 2022, olw’okuyamba okumanyisa abantu ku nsonga z’omuwendo gw’abantu. Mu Gwomusanvu mu mwaka ogwo gwe gumu, yafuna engule ya Earth Champion Award olw'okukubiriza omulembe omuto okukola ku nkyukakyuka n'okuzaawo obudde. Mu kukuza oluna ku lwa ''Call To Earth Day,'' mu Gwokubiri 2022, Morris n'ekibinja ky'abazirakisa 30 baasimba emiti egisukka mu 500 mu Disitulikiti ye [[Jinja|Jinja mu Uganda]].<ref>{{Cite web |date=2021-11-10 |title=This young climate activist used his own money to plant trees in Uganda |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/call-to-earth-day-2021-c2e-spc-intl#h_9838cc17a9b04518addad946ffed827f |access-date=2022-02-09 |website=CNN |language=en}}</ref> Mu mwaka gwe gumu, Morris yafuna ekitiibwa ky’omubaka okuva mu kibiina ky’amawulire ekya Doha Debates mu pulojekiti ''ya SolvingIt26'' olw’okuleeta enjawulo ennungi eri amawanga ga Afrika.<ref name="Debates">{{Cite web |date=2021-10-01 |title=Uganda's Nyombi Morris Earns Honor from Media Organization Doha Debates |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20211001/122647/ugandas-nyombi-morris-earns-honor-from-media-organization-doha-debates.html |access-date=2022-02-09 |website=Watch Dog Uganda |place= |language=en-US}}</ref> Mu Gwokubiri 2023, yasunsulwa ng'omuzira w'obwenkanya mu mbeera z'abantu okuva mu Global Citizens, kubanga "ayolesa obuzira obwetaagisa okulwanirira enkyukakyuka y'obudde n'okukomya." <ref name="Global Citizen">{{Cite web |date=February 17, 2023 |title=13 Social Justice Heroes Who Are Inspiring Global Citizens |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/13-social-justice-heroes-past-present-future/ |access-date=2023-03-01 |website=Global Citizen}}</ref>
Nga 16 Ogwoluberyeberye, 2024, Morris yafuuka omubaka w’olukuŋŋaana lwa Green Vision Summit & Expo (GVSE) olugenda okubeerawo. Morris agenda kukiikirira kkampuni za GSE ne GVSE mu Uganda n’amawanga ga Afrika ag’omuliraano.<ref>{{Cite web |date=2024-01-16 |title=GSE Technologies {{!}} Award-winning Climate Activist, Nyombi Morris, Becomes First GVSE Ambassador |url=https://gsetechnologies.com/meet-morris-nyombi-first-gvse-brand-ambassador/ |access-date=2024-02-06 |website=gsetechnologies.com |language=en-US}}</ref>
=== Okuwang’anguka ===
Okusinziira ku lupapula lwa ''[[:en:The_Guardian|The Guardian]]'', Morris yawalirizibwa okudduka mu Uganda ku nkomerero ya 2024 oluvannyuma lw'okudda emabega okw'amaanyi olw'obuwagizi bwe yali atandise okuwa eddoboozi ly'okulwanirira eddembe ly'abantu abali mu mukwano ogw'ebikukujju [[:en:LGBTQ_rights_in_Uganda|LGBTQ rights in Uganda]] oluvannyuma lwa mwannyina [[:en:Outed|okugobwa]] ng'omukazi ayagalana na bakazi banne n'agobebwa ku ssomero gye yali asomera mu 2023.<ref>{{cite news|last1=Kimeu|first1=Caroline|title='I can't stop now': Uganda's anti-LGBTQ+ law forces climate activist into exile|url=https://www.theguardian.com/global-development/2024/oct/30/uganda-extreme-anti-lgbtq-law-threats-forces-climate-activist-nyombi-morris-exile|access-date=3 November 2024|work=[[The Guardian]]|date=30 October 2024}}</ref>
b02oqia8rr99c7ifsv1phxn4kyuxgbr
52887
52886
2026-05-29T13:04:14Z
Nambogo Catharine
6408
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342219391|Nyombi Morris]]"
52887
wikitext
text/x-wiki
'''Nyombi Morris''' (yazaalibwa 28 Ogwokusatu, 1998) Munnayuganda [[:en:Environmental_movement|mulwanirizi w’obutonde bw’ensi]] era amanyiddwa olw’okutumbula n’okulwanirira [[:en:Climate_justice|obw'enkanya mu mbeera y’obudde]] n’[[:en:Gender_equality|omwenkanonkano]]. Obulwanirizi bwa Morris bwatandika bwe yasaba abakulembeze b’ensi yonna n’abo abonoona obutonde okugumira embeera y'obudde ekyuuse naddala enkuba eyitiridde n'amataba mu Uganda.<ref name="Morris">{{Cite web |author=Nyombi Morris |date=November 2, 2021 |title=Floods Plagued My Childhood. I'm Tired of World Leaders Pretending to Take Climate Action. |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/nyombi-morris-climate-activist-uganda-cop26/ |access-date=2022-02-09 |website=Global Citizen |place= |language=en}}</ref> Morris ye CEO w'ekibiina ekitali kya magoba kye yatandikawo ekimanyiddwa nga [[:en:Nyombi_Morris#Earth_Volunteers|Earth Volunteers]],<ref>{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Nyombi Morris |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-05-28 |website=WUF |language=en}}</ref> ambasada wa [[:en:United_Nations_Office_for_the_Coordination_of_Humanitarian_Affairs|UNOCHA]], era "omulwanirizi w'obutonde ow'enkya" owa [[:en:CNN|CNN]].<ref name="Forum">{{cite web |date=June 26, 2022 |title=Nyombi Morris Fridays For Future Uganda & Earth Volunteers, Climate Activist |url=https://wuf.unhabitat.org/person/nyombi-morris |access-date=2023-03-01 |work=World Urban Forum |place=Katowice, Poland}}</ref><ref name="Urban">{{Cite web |date=4 October 2021 |title=A Climate Activist's Journey into Climate Justice Activism |url=https://urbanbetter.science/a-climate-activists-journey-into-climate-justice-activism/ |access-date=2022-02-09 |work=Urban Better Science |place= |language=en-US}}</ref><ref name="Champion">{{Cite web |date=2022-07-07 |title=WORLD POPULATION DAY 2022: CHANGE CHAMPIONS |url=https://populationmatters.org/news/2022/07/world-population-day-2022-change-champions |access-date=2022-07-15 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Morris yasoma dipulooma mu by’amawulire ne [[:en:Computer_science|Computer science]] mokuva ku [[:en:Muteesa_I_Royal_University|Muteesa I Royal University]] e [[:en:Masaka|Masaka]], Uganda.<ref name="Peace">{{Cite web |date= |title=Nyombi Morris Uganda |url=https://www.globalpeacechain.org/team_members/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Global Peace Chain |place=}}</ref><ref name="Ambassador">{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Young voices for the planet: Meet our Choice Ambassadors |url=https://populationmatters.org/news/2022/01/young-voices-planet-meet-our-choice-ambassadors |access-date=2022-02-09 |work=Population Matters |language=en}}</ref>
== Okulwanirira eddembe ly’obuntu ==
=== Entandikwa ===
Mu Gwekkuminogumu 2014, bwe yali abeera e Luzira, enkuba n’amataba ebyava ku kutema ebibira mu [[:en:Bugoma_Forest|kibira ky’e Bugoma]], byasaanyaawo ffaamu ya famire ye ne kibawaliriza okunoonya amaka amapya mu Kampala. Kino kyamuviirako okubuuza abakulembeze n'abo abonoona obutonde okwegendereza enkyukakyuka n'okukitwala ng'ekikulu.<ref>{{Cite web |title=Nyombi Morris |url=https://dohadebates.com/solvingit26/nyombi-morris/ |access-date=2022-02-09 |work=Doha Debates |language=en}}</ref> Oluvanyuma lw'emyaka, Morris yaluŋŋamizibwa [[Vanessa Nakate]], Munnayuganda, omulwanirizi w’obwenkanya mu [[:en:Climate_justice|mbeera y’obudde]] mu Uganda era yasoma ku kulwanirira embeera y’obudde. Okuva olwo azze amwegattako mu keediimo k’amasomero.<ref>{{Cite book |last=Nakate |first=Vanessa |date=October 28, 2021 |title=A bigger picture: my fight to bring a new African voice to the climate crisis |url=https://books.google.com/books?id=eDAXEAAAQBAJ&q=Nyombi%20Morris |publisher=Pan Macmillan |isbn=978-0-3586-5450-6 |location=London, United Kingdom |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu 2019, yafuuka maneja w’emikutu gy’empuliziganya era omulwanirizi w’obwenkanya mu mbeera y’obudde mu kibiina ekitali kya magoba ekiyitibwa Rise Up Movement, ekiwa obuwagizi eri abavubuka okwetoloola ensi yonna okwegatta n’okukendeeza ku nkyukakyuka y’obudde. Mu Gwomwenda 2019, okuwanjaga kwa Morris kwasikiriza abantu okuva mu mawaga g'ebulaaya bweyawandiikibwako ng'alwanirira obutonde ku mikutu gy'amawulire egy'enjawulo omuli [[:en:BBC|BBC]], [[:en:CBC_Television|CBC]], [[:en:CNN|CNN]], [[:en:The_Verge|''The Verge'']], Global Citizens, [[:en:Reuters|Reuters]] and Earth.org.<ref>{{Cite web |last=Olivia Lai |date=August 12, 2022 |title=10 Young Climate Activists Leading the Way on Global Climate Action |url=https://earth.org/young-climate-activists-leading-the-way-on-global-climate-action/ |access-date=2023-03-01 |website=Earth ORG |place=}}</ref> Oluvanyuma lw'okwegugunga, ebibanja bitaano ku mukutu gwa Twitter byasalibwako oluvanyuma lw'okusaba kwa gavumenti nga ku gino kwaliko n'ogugwe<ref>{{Cite web |last=Justine Calma |date=2020-10-05 |title=This climate activist says he was silenced on Twitter |url=https://www.theverge.com/2020/10/5/21502827/climate-change-activist-twitter-account-suspended |access-date=2023-03-01 |website=The Verge}}</ref>
=== Akeediimo ku mbeera y'obudde ===
Nga 25 Ogwokusatu, 2021, Morris yeegatta ku kisinde ky’ensi yonna ekirwanirira obutonde bw'ensi ekya [[:en:School_Strike_for_Climate|School Strike for Climate]], ekyatandikibwawo [[:en:Greta_Thunberg|Greta Thunberg]], ekiyitibwa ''Fridays for Future'' . Ye ne muganda we bakwatiddwa ku nguudo z’omu Kampala [[:en:Uganda_National_Police|Poliisi ya Uganda]] bwe baali beekalakaasa olw’obwenkanya mu mbeera y’obudde. Abantu abalala bwe baatandika okukung’aana ne bayimbulwa kyokka ne batwala ebipande n’amasimu gaabwe.<ref>{{Cite book |last=Eriksson |first=Ann |date=2022 |title=Urgent Message from a Hot Planet Navigating the Climate Crisis |url=https://books.google.com/books?id=kDxZEAAAQBAJ&dq=%22Nyombi+Morris%22&pg=PT186 |publisher=Orca Book Publishers |isbn=9781459826342 |access-date=2023-03-01}}</ref> Mu Gwomukaaga 2021, CNN yalonda Morris "Omulwanirizi w'obutonde bw'ensi ow'enkya," olw'ensonga ze ez'obutonde.<ref name="CNN">{{Cite web |date=2022-06-08 |title=One School, One Tree At A Time: Climate Campaigning in Uganda |url=https://populationmatters.org/news/2022/06/one-school-one-tree-at-a-time-climate-campaigning-in-uganda/ |access-date=2023-03-01 |website=Population Matters |language=en}}</ref> Nga 31 Ogwekkumi, 2021, Morris yayogera n'omusasi omukulu ow'ebyobufuzi ku CBC, Rosemary Barton, ku ngeri enkyukakyuka y'obudde gy'ekosaamu eggwanga lye. Obubaka bwe eri abakulembeze b'ensi yonna mu lukungaana lw'ensi yonna olukwata ku butonde bwensi olwa [[:en:2021_United_Nations_Climate_Change_Conference|United Nations Climate Change Conference]] (COP26) bwali "Okukomya amafuta g'ebintu ebikadde n'okusasuza abo aboboona obutonde." Olukungaana luno lutuula buli mwaka era ky'ekibiina ky'ateekebwawo okukola okusalawo n'okussa mu nkola eby'o ebibeera bisaliddwawo aba [[:en:United_Nations_Framework_Convention_on_Climate_Change|United Nations Framework Convention on Climate Change]].<ref>{{Cite web |last=Sarah Ramsaran |date=Oct 31, 2021 |title=Young Ugandan climate activist pushing for international crisis team to fight climate change |url=https://www.cbc.ca/news/world/nyombi-morris-ugandan-climate-activist-1.6231919 |access-date=2022-04-24 |website=CBC News}}</ref><ref>{{Cite web |title=Young Ugandan climate activist pushing for world leaders to help fight climate change |url=https://ca.news.yahoo.com/young-ugandan-climate-activist-pushing-163339466.html |access-date=2022-02-09 |website=ca.news.yahoo.com |language=en-CA}}</ref> Mu Gwekkuminogumu 2021, Morris yategeka emikolo gy’okuteekateeka emiti era n’atandika okusimba ebibira mu Uganda, ensigo n’ebimera ebizaaliranwa okuva mu nsuku z’abantu. Mu pulojekiti gye yatuumye "Taking Climate Change to Schools," yakolagana n'amasomero amakumi asatu okuyigiriza abaana okwogera ku nkyukakyuka y'obudde n'okutegeera kye bayinza okukola ku kuyamba obutonde bw'ensi. Pulojekiti eno yalimu enteekateeka y’okusomesa embeera y’obudde mu masomero, okusimba emiti egisukka mu 47,500, n’okuddamu okukola [[:en:Plastic_waste|kasasiro w’obuveera]].
Morris yawangula engule ya [[:en:Population_Matters|Population Matters Choice Ambassador Award]] mu Gwoluberyeberye 2022, olw’okuyamba okumanyisa abantu ku nsonga z’omuwendo gw’abantu. Mu Gwomusanvu mu mwaka ogwo gwe gumu, yafuna engule ya Earth Champion Award olw'okukubiriza omulembe omuto okukola ku nkyukakyuka n'okuzaawo obudde. Mu kukuza oluna ku lwa ''Call To Earth Day,'' mu Gwokubiri 2022, Morris n'ekibinja ky'abazirakisa 30 baasimba emiti egisukka mu 500 mu Disitulikiti ye [[Jinja|Jinja mu Uganda]].<ref>{{Cite web |date=2021-11-10 |title=This young climate activist used his own money to plant trees in Uganda |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/call-to-earth-day-2021-c2e-spc-intl#h_9838cc17a9b04518addad946ffed827f |access-date=2022-02-09 |website=CNN |language=en}}</ref> Mu mwaka gwe gumu, Morris yafuna ekitiibwa ky’omubaka okuva mu kibiina ky’amawulire ekya Doha Debates mu pulojekiti ''ya SolvingIt26'' olw’okuleeta enjawulo ennungi eri amawanga ga Afrika.<ref name="Debates">{{Cite web |date=2021-10-01 |title=Uganda's Nyombi Morris Earns Honor from Media Organization Doha Debates |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20211001/122647/ugandas-nyombi-morris-earns-honor-from-media-organization-doha-debates.html |access-date=2022-02-09 |website=Watch Dog Uganda |place= |language=en-US}}</ref> Mu Gwokubiri 2023, yasunsulwa ng'omuzira w'obwenkanya mu mbeera z'abantu okuva mu Global Citizens, kubanga "ayolesa obuzira obwetaagisa okulwanirira enkyukakyuka y'obudde n'okukomya." <ref name="Global Citizen">{{Cite web |date=February 17, 2023 |title=13 Social Justice Heroes Who Are Inspiring Global Citizens |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/13-social-justice-heroes-past-present-future/ |access-date=2023-03-01 |website=Global Citizen}}</ref>
Nga 16 Ogwoluberyeberye, 2024, Morris yafuuka omubaka w’olukuŋŋaana lwa Green Vision Summit & Expo (GVSE) olugenda okubeerawo. Morris agenda kukiikirira kkampuni za GSE ne GVSE mu Uganda n’amawanga ga Afrika ag’omuliraano.<ref>{{Cite web |date=2024-01-16 |title=GSE Technologies {{!}} Award-winning Climate Activist, Nyombi Morris, Becomes First GVSE Ambassador |url=https://gsetechnologies.com/meet-morris-nyombi-first-gvse-brand-ambassador/ |access-date=2024-02-06 |website=gsetechnologies.com |language=en-US}}</ref>
=== Okuwang’anguka ===
Okusinziira ku lupapula lwa ''[[:en:The_Guardian|The Guardian]]'', Morris yawalirizibwa okudduka mu Uganda ku nkomerero ya 2024 oluvannyuma lw'okudda emabega okw'amaanyi olw'obuwagizi bwe yali atandise okuwa eddoboozi ly'okulwanirira eddembe ly'abantu abali mu mukwano ogw'ebikukujju [[:en:LGBTQ_rights_in_Uganda|LGBTQ rights in Uganda]] oluvannyuma lwa mwannyina [[:en:Outed|okugobwa]] ng'omukazi ayagalana na bakazi banne n'agobebwa ku ssomero gye yali asomera mu 2023.<ref>{{cite news|last1=Kimeu|first1=Caroline|title='I can't stop now': Uganda's anti-LGBTQ+ law forces climate activist into exile|url=https://www.theguardian.com/global-development/2024/oct/30/uganda-extreme-anti-lgbtq-law-threats-forces-climate-activist-nyombi-morris-exile|access-date=3 November 2024|work=[[The Guardian]]|date=30 October 2024}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=G0gFLvxG4jg Nyombi Morris]
{{School strike for the climate}}
20q1jo8zbdlo9zerx0y37z7n4326i9q
Endege
0
13868
52888
2026-05-29T13:05:26Z
Sisterian
9613
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1306519783|Endege]]"
52888
wikitext
text/x-wiki
'''Endege''' era emanyiddwa nga '''ankle bells''' bivuga bya kinnansi ebikuba ebisongovu ebikozesebwa ennyo mu bitundu bya [[Yuganda|Uganda]] eby'enjawulo . Idiophones kitundu kya bivuga ebifulumya amaloboozi okusinga nga biyita mu kukankana kw’ekivuga kyennyini, nga tekyetaagisa nkoba, membranes oba resonators ez’ebweru.<ref>{{Cite journal |last=Ssebulime |first=Andrew |date=2024-09-01 |title=Embodying Tradition, Imagining Home: Baakisimba Dance and the Ugandan Diaspora |journal=Dance Chronicle |volume=47 |issue=3 |pages=486–505 |doi=10.1080/01472526.2024.2380972 |issn=0147-2526 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Citation|last=Mabingo|first=Alfdaniels|title=Model of a Dance Class Undergirded by Ubuntu Philosophy|date=2020|work=Ubuntu as Dance Pedagogy in Uganda: Individuality, Community, and Inclusion in Teaching and Learning of Indigenous Dances|series=Critical Studies in Dance Leadership and Inclusion|pages=187–195|editor-last=Mabingo|editor-first=Alfdaniels|url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-981-15-5844-3_11|access-date=2025-02-20|place=Singapore|publisher=Springer|language=en|doi=10.1007/978-981-15-5844-3_11|isbn=978-981-15-5844-3|url-access=subscription}}{{Citation|last=Mabingo|first=Alfdaniels|title=Model of a Dance Class Undergirded by Ubuntu Philosophy|date=2020|work=Ubuntu as Dance Pedagogy in Uganda: Individuality, Community, and Inclusion in Teaching and Learning of Indigenous Dances|series=Critical Studies in Dance Leadership and Inclusion|pages=187–195|editor-last=Mabingo|editor-first=Alfdaniels|url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-981-15-5844-3_11|access-date=2025-02-20|place=Singapore|publisher=Springer|language=en|doi=10.1007/978-981-15-5844-3_11|isbn=978-981-15-5844-3|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web |title=Traditional Instruments of the Uganda people - text in English |url=https://www.face-music.ch/instrum/uganda_instrumen.html |access-date=2025-02-20 |website=www.face-music.ch}}</ref>
== Ennyonyola n’enkozesa ==
Endege zikolebwa mu kyuma ekiwundibwa nga kirimu obuuma obwekulungirivu obukola amaloboozi ng’oyo azambade atambula. Obuuma obwekulungirivu mu ndege bwebukola amaloboozi nga biyita mu kukankana nga bikubiddwa, nga bikankanyizibwa oba nga bitambuzibwa. Ebide bino bisibibwa ku magulu g’abazinyi, ne bivaamu amaloboozi agongera okutumbula enzina wamu n'empulira y’amazina ag’ekinnansi. Nga idiophones, zekolera amaloboozi nga ziyita mu kukankana kwazo, nga tekyetaagisa nkoba. Ebide tebizitowa era nga bisobozesa omuzinyi okutambula n'emirembe nga bw'akola amaloboozi amasenenkerevu. Ebikomo bigattibwa ku bisiba ebinyweza okukakasa nti biggumira bulungi ku magulu.
== Enkozesa ==
Wadde ng’okusinga zikozesebwa ng’ebide by’enkizi, endege osobola n’okuzambala ku magulu oba n'okuzinyeenya n’engalo okusinziira kukyetaagibwa. Enkizesa yaazo yekuusa ku mbeera ey'omulembe era nga kisoboka okozesebwa wamu n'engoma n'ebivuga ebilara. oluusi gye biyingizibwa mu bivuga by’engooma oba enteekateeka endala ez’okukuba. Nga ekivuga, kiiwa ennyimba ez’enjawulo ezisoboka, ekizifuula ezisobola okukwatagana n’embeera z’ennyimba ez’enjawulo.
Ng’oggyeeko okuzikozesa mu nnyimba n’amazina, endege era zikozesebwa n'ebigendererwa mu bitundu ebimu. Omwana bw’atandika okutambula, olusi bamusiba ebide ku magulu. Kino tekikoma ku kukubiriza mwana kutambula wabula kiyamba n’abalabirira okuzuula omwana nga bayita mu ddoboozi ly’ebide, okukakasa nti tataayaaya oba okubula. <ref>{{Cite web |title=Ankle Bells – Duke University Musical Instrument Collections |url=https://sites.duke.edu/dumic/instruments/percussion/africa/ankle-bells/ |access-date=2025-02-20 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Mabingo |first=Alfdaniels |date=2025 |title=Beyond Collaboration: Making and Staging Connections, Co-Becoming, Co-Construction, and Relationships through African Dances in Tertiary Education |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/15290824.2023.2298748 |journal=Journal of Dance Education |volume=25 |issue=2 |pages=187–198 |doi=10.1080/15290824.2023.2298748 |issn=1529-0824 |url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Katamba |first=Francis |last2=Cooke |first2=Peter |date=1987 |title=Ssematimba ne Kikwabanga: The Music and Poetry of a Ganda Historical Song |url=https://www.jstor.org/stable/43562735 |journal=The World of Music |volume=29 |issue=2 |pages=49–68 |issn=0043-8774 |jstor=43562735}}</ref> <ref>{{Cite web |title=HETEROSEXUAL RELATIONSHIPS IN UGANDA. - ProQuest |url=https://www.proquest.com/openview/5a458b7df86146da8dc06072b46f75c7/1?pq-origsite=gscholar&cbl=18750&diss=y |access-date=2025-02-20 |website=www.proquest.com |language=en}}</ref>
== Soma ne ==
* [[Ebinyege]]
* [[Endongo]]
bs347y01usvvc82o7u6tgp26gh653w5
Ronald Mukiibi
0
13869
52896
2026-05-29T15:06:16Z
Lillylove256
10862
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1317591570|Ronald Mukiibi]]"
52896
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
'''Ronald Mukiibi''' (yazaalibwa 16 Ogwomwenda 1991) muzannyi wa mupiira ogw'ekikugu era azannya nga omuzibizi wa wakati mu Ljungskile SK, ku bbanja okuva mu Utsiktens BK.<ref>{{Soccerway|127414|accessdate=2 June 2023}}</ref> Yazaalibwa Sweden, azannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga lya Uganda]].
== Emirimu gya kiraabu ==
Kiraabu ye eyasooka eya Allsvenskan yali BK Häcken.<ref>{{cite web |title=Officiellt: Jeremejeff och Mukiibi till BK Häcken |url=http://www.fotbolltransfers.com/site/news/35174 |accessdate=30 September 2014 |publisher=Fotbolltransfers}}</ref> Oluvannyuma yamala emyaka egiwerako mu upstarts Östersunds FK. Mu kyeya kya 2021 yayimbulwa, kyokka n’akomawo mu Gwomwenda mu mwaka gwe gumu oluvannyuma lw’okulemererwa okufuna kiraabu endala.<ref>{{cite news|url=https://fotbolltransfers.com/site/news/143975|title=Officiellt: Ronald Mukiibi återvänder till Östersund|date=15 September 2021|publisher=Fotbolltransfers|language=sv|access-date=4 January 2022}}</ref> Oluvannyuma lwa sizoni ya 2021 yaddamu okuyimbulwa. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2024)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Nga 31 Ogwolubereberye 2022, Mukiibi yakola endagaano ya myaka ebiri ne Degerfors.<ref>{{cite press release|publisher=[[Degerfors IF|Degerfors]]|url=https://www.degerforsif.se/ronald-mukiibi-klar-for-degerfors-if/|title=Ronald Mukiibi klar för Degerfors IF|date=31 January 2022|access-date=5 April 2022|language=sv}}</ref>
== Emirimu ku ddaala ly'ensi yonna ==
Mukiibi yayitibwa ku [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y’eggwanga ey’omupiira]] mu mpaka za Africa Cup of Nations 2017, kyokka n’agaana okuyitibwa. <ref>{{Cite web |title=Mukiibi lämnar Ugandas landslagstrupp: "Runnit över" |url=https://www.fotbollskanalen.se/allsvenskan/mukiibi-lamnar-ugandas-landslagstrupp-runnit-over/ |website=fotbollskanalen}}</ref>
Wabula yakkiriza okuyitibwa mu 2019 bwe yaddamu okuyitibwa mu ttiimu esooka mu mpaka za Afrika eza 2019,<ref>[https://www.independent.co.ug/afcon-desabre-names-29-in-cranes-preliminary-squad/ AFCON: Desabre names 28 in Cranes preliminary squad] [[:en:The_Independent_(Uganda)|The Independent]].</ref> oluvannyuma n’alondebwa mu ttiimu esembayo ey’abazannyi 23 nga 11 Ogwomukaaga.<ref>{{cite web |date=11 June 2019 |title=Uganda Cranes Squad To AFCON Finals In Egypt Released |url=https://www.fufa.co.ug/uganda-cranes-squad-afcon-finals-egypt-released/ |accessdate=11 June 2019 |work=[[KFUFA]]}}</ref> Yasooka mu mupiira gwe yawangula Côte d'Ivoire ggoolo 1-0 nga 15 Ogwomukaaga 2019.<ref>[https://int.soccerway.com/matches/2019/06/15/world/friendlies/cote-divoire/uganda/3023798/ Côte d'Ivoire vs. Uganda - 15 June 2019] Soccerway.</ref>
== Ebibalo by’emirimu ==
=== Ensi yona ===
{{Updated|matches played on 15 August 2019}}<ref name="nft">{{NFT|74623}}</ref>As of matches on 15 August 2019
{| class="wikitable" style="text-align:center"
| colspan="3" |[[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Ttiimu y'eggwanga lya Uganda]]
|-
! Omwaka
! Apps
! Goolo
|-
| 2019
| 2. 2.
| 0.
|-
! Okugatta
! 2. 2.
! 0.
|}
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipidiya ==
* [[Ronald Mukiibi]] at the [[Swedish Football Association]] (in Swedish)
{{Uganda squad 2019 Africa Cup of Nations}}
0fdpe1rtu0wyre60wfe3zdircg4j9nc
52897
52896
2026-05-29T15:09:34Z
Lillylove256
10862
52897
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
'''Ronald Mukiibi''' (yazaalibwa 16 Ogwomwenda 1991) muzannyi wa mupiira ogw'ekikugu era azannya nga omuzibizi wa wakati mu Ljungskile SK, ku bbanja okuva mu Utsiktens BK.<ref>{{Soccerway|127414|accessdate=2 June 2023}}</ref> Yazaalibwa Sweden, azannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga lya Uganda]].
== Emirimu gya kiraabu ==
Kiraabu ye eyasooka eya Allsvenskan yali BK Häcken.<ref>{{cite web |title=Officiellt: Jeremejeff och Mukiibi till BK Häcken |url=http://www.fotbolltransfers.com/site/news/35174 |accessdate=30 September 2014 |publisher=Fotbolltransfers}}</ref> Oluvannyuma yamala emyaka egiwerako mu upstarts Östersunds FK. Mu kyeya kya 2021 yayimbulwa, kyokka n’akomawo mu Gwomwenda mu mwaka gwe gumu oluvannyuma lw’okulemererwa okufuna kiraabu endala.<ref>{{cite news|url=https://fotbolltransfers.com/site/news/143975|title=Officiellt: Ronald Mukiibi återvänder till Östersund|date=15 September 2021|publisher=Fotbolltransfers|language=sv|access-date=4 January 2022}}</ref> Oluvannyuma lwa sizoni ya 2021 yaddamu okuyimbulwa. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2024)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Nga 31 Ogwolubereberye 2022, Mukiibi yakola endagaano ya myaka ebiri ne Degerfors.<ref>{{cite press release|publisher=[[Degerfors IF|Degerfors]]|url=https://www.degerforsif.se/ronald-mukiibi-klar-for-degerfors-if/|title=Ronald Mukiibi klar för Degerfors IF|date=31 January 2022|access-date=5 April 2022|language=sv}}</ref>
== Emirimu ku ddaala ly'ensi yonna ==
Mukiibi yayitibwa ku [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y’eggwanga ey’omupiira]] mu mpaka za Africa Cup of Nations 2017, kyokka n’agaana okuyitibwa. <ref>{{Cite web |title=Mukiibi lämnar Ugandas landslagstrupp: "Runnit över" |url=https://www.fotbollskanalen.se/allsvenskan/mukiibi-lamnar-ugandas-landslagstrupp-runnit-over/ |website=fotbollskanalen}}</ref>
Wabula yakkiriza okuyitibwa mu 2019 bwe yaddamu okuyitibwa mu ttiimu esooka mu mpaka za Afrika eza 2019,<ref>[https://www.independent.co.ug/afcon-desabre-names-29-in-cranes-preliminary-squad/ AFCON: Desabre names 28 in Cranes preliminary squad] [[:en:The_Independent_(Uganda)|The Independent]].</ref> oluvannyuma n’alondebwa mu ttiimu esembayo ey’abazannyi 23 nga 11 Ogwomukaaga.<ref>{{cite web |date=11 June 2019 |title=Uganda Cranes Squad To AFCON Finals In Egypt Released |url=https://www.fufa.co.ug/uganda-cranes-squad-afcon-finals-egypt-released/ |accessdate=11 June 2019 |work=[[KFUFA]]}}</ref> Yasooka mu mupiira gwe yawangula Côte d'Ivoire ggoolo 1-0 nga 15 Ogwomukaaga 2019.<ref>[https://int.soccerway.com/matches/2019/06/15/world/friendlies/cote-divoire/uganda/3023798/ Côte d'Ivoire vs. Uganda - 15 June 2019] Soccerway.</ref>
== Ebibalo by’emirimu ==
=== Ensi yona ===
{{Updated|matches played on 15 August 2019}}<ref name="nft">{{NFT|74623}}</ref>As of matches on 15 August 2019
{| class="wikitable" style="text-align:center"
| colspan="3" |[[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Ttiimu y'eggwanga lya Uganda]]
|-
! Omwaka
! Apps
! Goolo
|-
| 2019
| 2. 2.
| 0.
|-
! Okugatta
! 2. 2.
! 0.
|}
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipidiya ==
* [[Ronald Mukiibi]] at the [[Swedish Football Association]] (in Swedish)
{{Uganda squad 2019 Africa Cup of Nations}}
hqiou0e5mnh9sd8e6n4tyqc73nst4ij
Nashiba Nakabira
0
13870
52903
2026-05-30T07:58:32Z
Musuuza
11013
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1346471077|Nashiba Nakabira]]"
52903
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>
'''Nashiba Nakabira''' [[:en:Ugandan|munnayuganda]] omukugu mu by'okuzimba emirembe n'okukulaakulanya abavubuka. Amanyiddwa nnyo olw’emirimu gy’akola mu kunyweza abavubuka n'okubongera obusobozi, okutumbula obwenkanya wakati w'abasajja n'abakazi,n'okukozesa enkola ezesigamye ku bitundu by'abantu okusobola okuziyiza n'okulwanyisa obusambattuko n'obukambwe obuyinza okuvaamu obutabanguko n'obutemu.<ref name=":0">{{Cite web |last=Kodjo |first=Tchioffo |title=Youth for Peace (Y4P) Africa Programme - African Union - Peace and Security Department |url=https://www.peaceau.org/en/page/110-youth-for-peace-africa-programme |access-date=2026-03-26 |website=African Union,Peace and Security Department |language=en}}</ref>
== Obulamu bwe n'okusoma kwe ==
Nakabira alina diguli eyookubiri mu [[:en:Peace_and_conflict_studies|by'emirembe n'obukuubagano]] okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]] ne diguli esooka mu [[:en:Social_science|Mbeera z'abantu]] okuva mu [[yunivasite y'e Kyambogo]]. Omulimu gwe ogw’okusoma gubadde gusinga kutunuulira nsonga ezikwata ku kuzimba emirembe, enfuga, n’enkulaakulana y’embeera z’abantu.<ref name=":0">{{Cite web |last=Kodjo |first=Tchioffo |title=Youth for Peace (Y4P) Africa Programme - African Union - Peace and Security Department |url=https://www.peaceau.org/en/page/110-youth-for-peace-africa-programme |access-date=2026-03-26 |website=African Union,Peace and Security Department |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKodjo">Kodjo, Tchioffo. [https://www.peaceau.org/en/page/110-youth-for-peace-africa-programme "Youth for Peace (Y4P) Africa Programme - African Union - Peace and Security Department"]. ''African Union,Peace and Security Department''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-03-26</span></span>.</cite></ref><ref name=":1">{{Cite web |title=About – Sisters for Peace Initiative |url=https://sisters4peace.org/about-us/ |access-date=2026-03-26 |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Ali mu buweereza nga Ambasada w'abavubuka ow'emirembe mu [[:en:African_Union|Mukago gwa Afirika]] (African Union Youth Ambassador for Peace-AYAP) nga akiikirira ekitundu kya Buvanjuba bwa Afirika.<ref name=":0">{{Cite web |last=Kodjo |first=Tchioffo |title=Youth for Peace (Y4P) Africa Programme - African Union - Peace and Security Department |url=https://www.peaceau.org/en/page/110-youth-for-peace-africa-programme |access-date=2026-03-26 |website=African Union,Peace and Security Department |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKodjo">Kodjo, Tchioffo. [https://www.peaceau.org/en/page/110-youth-for-peace-africa-programme "Youth for Peace (Y4P) Africa Programme - African Union - Peace and Security Department"]. ''African Union,Peace and Security Department''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-03-26</span></span>.</cite></ref> Ye omu ku baatandikawo ba Sisters for Peace Initiative (SPI), ekibiina ekitali kya magoba ekikulemberwa abakazi, ekikola ku kuzimba emirembe, okutumbula obutebenkevu mu bantu, n’okuziyiza obusambattuko n’obukambwe obusobola okuvaamu obutabanguko n’obutemu. Akola ng’akulira pulogulaamu mu SPI, gy’alondoola okussa mu nkola pulogulaamu n’emirimu gy’ekitongole.<ref name=":1">{{Cite web |title=About – Sisters for Peace Initiative |url=https://sisters4peace.org/about-us/ |access-date=2026-03-26 |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://sisters4peace.org/about-us/ "About – Sisters for Peace Initiative"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-03-26</span></span>.</cite></ref>
== Laba ne ==
* [[Sandra Kwikiriza]]
== Ebijuliziddwa ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Nakabira, Nashiba}}
do1lznep8j40f4pdl8hanb3nxkihacj