Wikipedia lgwiki https://lg.wikipedia.org/wiki/Olupapula_Olusooka MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Wikipedia:Community Portal 4 2198 56429 55837 2026-06-23T17:11:45Z MediaWiki message delivery 2616 /* RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons */ new section 56429 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia:Community Portal/Header}} == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 Gusooka 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 13:21, 18 Gusooka 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:01, 19 Gusooka 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 17:11, 3 Gwakuna(Kafuumuulampawu) 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 00:58, 26 Gwakuna(Kafuumuulampawu) 2026 (UTC) </bdi> (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == lgwiki should avoid using hard links to enwiki == Hello. I am from Wikipedia in French and I helped {{u|B722N}} with AWB. I noticed that on this wiki, people use links to the English Wikipedia but make them appear as lgwiki links (e.g. <code><nowiki>[[:en:2021 Ugandan general election|kulonda kwa bonna mu Uganda okwa 2021]]</nowiki></code>). This is not a good long-term solution, as these links will always take readers to the English Wikipedia, even after an article is created on the Luganda Wikipedia. The use of [[:en:Template:Interlanguage link]] can avoid this. It will create a red link that also shows links to other Wikipedias using their language codes (for example, the link above would look like this: [[kulonda kwa bonna mu Uganda okwa 2021]] <small>[<nowiki/>[[:en:2021 Ugandan general election|en]]]</small> ). When the article is created on this wiki, the link will turn blue and the links to other languages will disappear. A bot is needed to replace the template with normal links once the article exists, but this can be done later (you may ask the owner of bots doing this on other wikis to do the same here). The latest version of the template uses modules, but it is possible to create a version that only uses templates for simplicity. Notify me if you need help you to create a basic template if needed, and I have an AWB bot that can replace the links to enwiki with the new template when it will be created. Just mind that I am not competent in lua modules, and I don't speak a word of Luganda. Best regards, [[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]] ([[User talk:SyntaxTerror|talk]]) 13:36, 8 Gwakutaano(Muzigo) 2026 (UTC) :Thank you so much for the help, @[[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]], that you gave me on AWB. It was very helpful. :If possible, we also request you to train us or point us to someone (or a community) that can help us learn how to use AutoWikiBrowser (AWB), because the tutorials online both on YouTube and on Wikimedia Commons—do not go in depth on how to use it. :We certainly need your help as a community to create the basic template(s), as well as other templates. :As the Luganda community, where the majority of members are part of the Wikimedia Community User Group Uganda, we are facing multiple challenges, including: :# Translating categories and templates :# Automating repetitive tasks such as fixing categorization, correcting typos, and fixing article titles that were created in uppercase, among other issues :# Translating and creating templates :# A lack of local admins, and those we have do not know what to do :# Some gadgets, bots, and tools are not activated on this Wikipedia, and we don't know where to request them<br /> :As a result, most of the work being done by volunteers on this Wikipedia is largely trial and error try and fail, try again until you get it right. And if they fail for good, they become demotivated and stop trying. Getting someone or a community that would help us improve would be highly appreciated. :Some of the active Luganda community members who are training others on how to contribute to the Luganda Wikipedia, and who can also speak and write Luganda fluently, include: :# @[[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]], :# @[[User:Solomon Suubi|Solomon Suubi]], :# @[[User:Nambogo Catharine|Nambogo Catharine]], :# @[[User:Ssenkungu ivan|Ssenkungu ivan]] :# @[[User:Geossegawa|Geossegawa]] :Thank you so much for reaching out. [[User:B722N|B722N]] ([[User talk:B722N|talk]]) 16:12, 8 Gwakutaano(Muzigo) 2026 (UTC) :@[[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]] your concern is well noted and will surely be taken care of moving forward. I also associate myself with the ideas and requests submitted by @[[User:B722N|B722N]] above and wish to inform you that the team in charge of the luganda wiki under the leadership of @[[User:Ssenkungu ivan|Ssenkungu ivan]] is willing and available to learn more [[User:Geossegawa|Geossegawa]] ([[User talk:Geossegawa|talk]]) 16:33, 8 Gwakutaano(Muzigo) 2026 (UTC) ::@[[User:B722N|B722N]] & [[User:Geossegawa|Geossegawa]]. ::Sorry, but I'll be a little negative... 😛 ::I'm quite fluent in English, but have problems when it comes to ''technical'' English, and I have no knowledge in any language programming, except wikicode and a bit of regex. ::I'm also not very competent in AWB, and learning it from scratch is quite complicated. ::Even on frwiki, the documentation is scarce and doesn't really help in real cases, and on enwiki it is not always up to date (I read B722N's message there after asking for help about the AWB plugins tuto that is outdated since at least 2015, and didn't get much help). ::The most important thing seems to be competent in regex (.NET flavour for AWB, use [https://regex101.com/ regex101.com] for tests and don't forget to choose .NET). ::You can get some help on [https://stackoverflow.com/questions/tagged/mediawiki-templates stackoverflow.com], there is not a big amount of people that can can help for wikicode, but there are some geniuses in regex. ::I sometimes use [https://chat.qwen.ai/ qwen.ai] to design regexes for me, but it is not 100% reliable, especially for complex ones. ::Maybe [[mw:Manual:Pywikibot|Pywikibot]] is more powerful and can do more things, but I don't use it and don't know python. ::I've been told that AI bots (e.g. [https://claude.ai claude.ai]) are better at designing python code than for AWB plugins' C#/Visual Basic, but I haven't tested them. ::. ::A positive thing is that people that speak Luganda are probably also fluent in English, so importing templates from enwiki and keeping their parameters in English can be a good temporary solution (many Wikipedias do this, even frwiki has some technical templates in English). ::You can also read enwiki's help pages and get help there (but be aware that cross-wiki relations are always a bit difficult to say the least, and views on what has to be done and how are most of the time different, so it is good to have a strong local community, with competent bot owners that can solve most problems). ::To get help from other Wikipedia's bots, the best is to ask directly to their owner. ::Most of the time, the fully automated bot can run on different wikis. ::For example, [[:en:User:Cewbot|Cewbot]], the bot that removes [[:en:Template:Interlanguage link]] when the article is created, is owned by someone from Wikipedia in Chinese who only has a basic knowledge of English, according to his user page. ::Importing JavaScript gadgets can also help. On frwiki we have [[:fr:Projet:Scripts et gadgets/Notices/CatRename|CatRename]] that can rename categories in semi-automated mode for any user (it takes control of the user account and makes up to 250 edits per 24 hours every 5 seconds). I don't know if there is an equivalent on enwiki. ::. ::Anyway, what lgwiki needs is bot owners fluent in Luganda that also know well HTML, CSS, JS, etc. ::I know this can seem difficult to find, but there is never enough bots. Even on frwiki we don't have enough, and the backlog of wikicode, typography, lint errors, etc. is huge. ::On the other hand, bots cannot do everything, and sometimes in complex cases, thousands of articles need human intervention, and only a few a ready to do it. ::Do not try to do everything at once, it is never possible. Focus on one issue at a time, then move to the next. (don't worry, there will always be a technical issue somewhere). ::. ::I'll look how to import [[:en:Template:Interlanguage link]] here, with the needed metatemplates and modules, then I may ask for a bot status to implement it, if you have only 9,000 pages and 5,000 articles, it'll be a piece of cake. ::It is best to keep the templates in English for now, focus rather on the article content (keeping red links will encourage article creation). ::Parameters can be in Luganda, but should also have aliases in English. ::Template names can also be in Luganda, but they should be redirects to templates with an English name. ::You can trust me, I imported some templates on frwiki from enwiki, and translating the metatemplates names is not a good idea, same for parameters names. ::. ::I just had a look at [[Special:Statistics]] and you only have ONE admin, who is not even a person ({{u|Abuse filter}}), and no [[:en:WP:bureaucrat|bureaucrat]] to give user rights, so you must rely on global bureaucrats I guess. ::This is a real problem, but be careful to take competent people for these tasks. ::I have been an admin (and bureaucrat) on a wikia I created [https://alphabettysaga.fandom.com/fr/wiki/Alphabetty_Wiki] and also on the version in English [https://alphabettysaga.fandom.com/wiki/Alphabetty_Wiki], so I have some knowledge about it and may ask for the user right here to help with some edits, but I'm not planning to do much, and I definitely don't want to be the only one. ::Bureaucrats are essential to the smooth running of wikis. On the French-language Wikiquote, the only bureaucrat is inactive, which is paralysing the entire project. [[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]] ([[User talk:SyntaxTerror|talk]]) 22:21, 8 Gwakutaano(Muzigo) 2026 (UTC) :::Actually, small wikis must have at least 6 permanent admins to have a bureaucrat. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions/Minimum_voting_requirements#Bureaucrat]. :::Global [[:mw:Stewards|stewards]] take care of the giving user rights in the meantime. [[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]] ([[User talk:SyntaxTerror|talk]]) 22:39, 8 Gwakutaano(Muzigo) 2026 (UTC) ::::I imported {{t|Interlanguage link}} here (shortcut: {{t|ill}}) and it seems to work with the modules already present (I didn't check in depth, but we need to talk about Luganda spelling and grammar before I can start to replace the links automatically : [[Template talk:Interlanguage link#Replacing the hard links to enwiki with a bot]] ) : ::::*<code><nowiki>{{ill|kulonda kwa bonna mu Uganda okwa 2021|en|2021 Ugandan general election}}</nowiki></code> produces : {{Interlanguage link|kulonda kwa bonna mu Uganda okwa 2021|en|2021 Ugandan general election}} ::::*<code><nowiki>{{ill|Olubiri lwa Ropsha|de|Ropscha-Palast|fr|Palais de Ropcha|ru|Ропшинский дворец}}</nowiki></code> produces : {{ill|Olubiri lwa Ropsha|de|Ropscha-Palast|fr|Palais de Ropcha|ru|Ропшинский дворец}} ::::Note that I had to update the modules for this template to work properly, so if an imported template using other templates or modules doesn't work as intended, try to update them (you may have to [[:en:Help:Purge#Purge_request_to_server|purge]] the template page). ::::And you've probably noticed that I added a new header to this page (you can modify it in [[Wikipedia:Community Portal/Header]]), and I archived the 2011-2025 messages in [[Wikipedia:Community Portal/Archive 2011-2025]] (that's why the page now loads ten times faster 🤭). ::::I also imported dozens of templates and modules from enwiki, mainly related to other templates and modules and the 'non-main' pages. There will probably be missing templates/modules in their docs, but this is a huge task, especially since enwiki uses tempaltes and modules, for the most mundane things, with loads of redirects. ::::And I created [[WP:Bots]] and [[WP:Bots/Requests for approval]] (without editing the content yet). I'll look into it later to make them similar to enwiki. ::::[[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]] ([[User talk:SyntaxTerror|talk]]) 17:47, 9 Gwakutaano(Muzigo) 2026 (UTC) :::Thank you so much, @[[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]], for the work you have done so far toward the improvement of Luganda Wikipedia and for sharing your knowledge with us. The information you have provided is very enriching, and we would greatly appreciate the opportunity to have sessions with you to further guide us on what to do and how to do it. :::As you know, the Wikimedia ecosystem can be quite broad, and at times one can get lost in research that keeps leading deeper and deeper without clear direction. :::As I mentioned earlier, there are experienced editors who are very fluent in Luganda and are ready to take on permanent administrator roles. However, the challenge lies in understanding how to request these rights, what responsibilities come with them, and the requirements involved, so that we can share the workload and support each other in strengthening Luganda Wikipedia. :::I would therefore like to request virtual sessions between you and the experienced editors from Luganda Wikipedia at a time and date that are convenient for you. :::I will also use the [[Special:EmailUser]] feature to send you an email so that we can continue this discussion further on bots, administratorship, AWB, importing templates, and other related topics. :::Thank you once again. [[User:B722N|B722N]] ([[User talk:B722N|talk]]) 08:55, 11 Gwakutaano(Muzigo) 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Gwakutaano(Muzigo) 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Call to participate: Proposed baseline Neutral Point of View (NPOV) standard == Hello-hello! I am inviting you to participate in the public discussion regarding a proposed baseline Neutral Point of View (NPOV) standard. The proposed baseline is meant for the Wikipedias which do not yet have an NPOV policy, for these communities to adopt, use, and build upon. [[m:Proposed_baseline_NPOV_standard#Proposed_baseline_NPOV_standard|You can find the proposed text here]]. As your Wikipedia does not seem to have an NPOV policy, we hope that this public discussion and proposed baseline standard will support your project community in adopting one. [[m:Talk:Proposed_baseline_NPOV_standard|You can join the public discussion on meta]]<nowiki>. The timeframe for the discussion is from June 17 - July 15, 2026. Looking forward to engagement from your community and hopefully seeing your community to adopt the Neutral Point of View policy! --~~~~</nowiki> [[User:KVaidla (WMF)|KVaidla (WMF)]] ([[User talk:KVaidla (WMF)|talk]]) 08:25, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|yogera nange]])</bdi> 17:11, 23 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> 2sl8o0ghxlk7gn60wt4cuabxt0nuefr Jane Frances Abodo 0 10557 56431 37635 2026-06-24T06:31:56Z Geossegawa 8919 56431 wikitext text/x-wiki   [[file:Jane Frances Abodo Kampala Nov 2023 Wayamo Uganda ODPP Symposium (sq cropped).jpg|thumb|Jane Frances Abodo, 2023]] '''Jane Frances Abodo''' Munnayuganda, Munnamateeka era akulira abalamuzi mu Uganda (Pronciple Judge)<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/museveni-appoints-jane-frances-abodo-first-ever-female-principal-judge-5172452</ref> Nga tannatuuka ku buvunaanyizibwa obwo yali [[:en:Director_of_Public_Prosecutions|Ssabawabi wa Gavumenti]] (DPP) okuva mu mwaka gwa 2020. Nga tannaba kutandika kuwereeza ku buwereeza bwaliko kati , yaweerezaako nga [[:en:High_Court_of_Uganda|Omulamuzi wa Kkooti enkulu]], mu Divizoni ya kooti ey'emisango, okuva mu Gwokubiri 2018 okutuusa mu Gwokuna 2020.<ref name="1R">https://www.monitor.co.ug/News/National/Museveni-appoints-Abodo-new-DPP/688334-5511614-e978jg/index.html</ref> == Obuto bwe n'emisomo gye == Abodo yazaalibwa mu [[:en:Karamoja_sub-region|Ttunduttundu lye Karamoja]], era nga mwana wa 9 mu baana 62. Alina [[:en:Bachelor_of_Laws|Diguli mu mateeka]] okuva ku [[:en:Makerere_University|Yunivasite y'e Makerere]], [[:en:Public_university|Yunivasite ya Gavumenti]] esinga obukulu n'obukadde. Era Dipuloma ey'enyongereza mu kutaputa amateeka eya [[:en:Diploma_in_Legal_Practice|Diploma in Legal Practice]], nga yagifunira ku [[:en:Law_Development_Centre|Law Development Centre]], mu Kampala.[[:en:Master_of_Laws|Diguli ye ey'okubiri mu mateeka]] yamuweebwa aba [[:en:Trinity_College_Dublin|Trinity College Dublin]], mu Ireland.<ref name="2R">https://www.softpower.ug/museveni-appoints-justice-jane-frances-abodo-as-new-dpp/</ref><ref name="3R">https://www.irishaidfellowships.ie/case-studies/jane-frances-abodo</ref> == Emirimu gye == === Nga Munnamateeka === Abodo yaweereza mu yafeesi ya DPP okumala emyaka munaana nga yatandiika mu 2007. Yatandiika ng'atendekebwa ku ky'omuwaabi wa Gavumenti n'oluvanyuma n'alinyisibwa eddala olw'obuwerezabwe nga yalinyisibwa ku bwa Omuwaabi wa Gavumenti, Omuwaabi wa Gavumenti omukulu, omuyambi w'omuwaabi wa Gavumenti, omuyambi wa Ssabawaabi wa Gavumenti (DPP) okutuuka ku ddaala ly'omuyambi omukulu eri DPP. Mu kaseera kekamu yalondebwa ng'Omulamuzi wa Kkooti enkulu, Abodo yali omuyambi wa DPP eyali ku ddaala lya Siniya era ye yakulemberamu akakiiko akaali kayisa eteeka ly'okulya enguzi mu ofiisi ya DPP. === Ng'Omulamuzi === Mu Gwokubiri 2018, Abodo yalondebwa ng'Omulamuzi wa Kkooti Enkulu eya Uganda. Yalayizibwa nga 23 Ogwokusatu 2018, omukulembeze w'Eggwanga [[:en:Yoweri_Museveni|Yoweri Museveni]] wa Uganda, mu Maka g'obwa Pulezidenti e Entebbe.<ref name="4R">https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1474065/judges-told-emulate-british-colonial-justice</ref><ref name="5R">http://www.monitor.co.ug/News/National/Museveni-swears-newly-appointed-judges/688334-4355190-6h2uchz/index.html</ref> Yasindikibwa mu Divizoni ekwasaganya emisango egivunanibwa Gavumenti nga yaweereza mu busobozi okutuusa lw'eyalinyisibwa mu kifo ky'alimu kati. Oluvanyuma lw'okwekenenyezebwa [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]], yadda mu bigerae bya [[:en:Michael_Chibita|Michael Chibita]], eyali alondeddwa mu [[:en:Supreme_Court_of_Uganda|Kkooti ya Uganda Ensukkulumu]] mu Gwekkuminebiri 2019.<ref name="6R">{{Cite web |title=Archive copy |url=https://eagle.co.ug/2019/12/06/dpp-mike-chibita-two-others-appointed-to-supreme-court.html |access-date=2024-04-06 |archive-date=2023-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309083827/https://eagle.co.ug/2019/12/06/dpp-mike-chibita-two-others-appointed-to-supreme-court.html |url-status=dead }}</ref> == Ebikwata ku Famire ye == Jane Frances Abodo mufumbo eri [[Achia Remegio]]. == Ebirala ebikulu == Mu 2015, Abodo yasiimibwa aba [[Uganda Law Society]] (ULS) ng'omuwaabi w'omwaka asinze. Mu mwaka ogwo, Kkooti ye yeyasinga okusingisa abantu emisango mu Ggwanga. Egimu ku misango gy'eyakwasaganya mwalimu ogw'Eggwanga ''vs Godfrey Wamala Troy''. Omusango ogwayindira mu kibuga ky'e [[:en:Entebbe|Entebbe]], Omulamuzi Jane Frances Abodo yasingisa Godfrey Wamala Troy omusango gw'[[:en:Manslaughter|okutta omuntu]] nga gwali gwekuusa ku kutemulwa kw'omuyimbi [[:en:Mowzey_Radio|Mowzey Radio]] ng'amanya ge amatuuf yali Moses Ssekibogo. Omuwawabirwa yamusalira ekibonerezo ky'amyka 14 ng'ali mu nkomyo.<ref name="7R">https://www.independent.co.ug/mowzey-radio-death-troy-wamala-jailed-14-years-for-manslaughter/</ref> == Laba na bino == * [[:en:Doris_Akol|Doris Akol]] * [[:en:Faith_Mwondha|Faith Mwondha]] * [[:en:Irene_Mulyagonja|Irene Mulyagonja]] == Ebijuliziddwamu == {{Reflist}} == Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya == * [https://industrialcourt.go.ug/new/full-list-high-court-judges-transferred/ Olukalala olujjuvu olw'abalamuzi abakyusiddwa] nga 27 Ogwokusatu 2018.  kqs89essqpkkv9ptvnesi0go2olzumz Simon Kaggwa Njala 0 12929 56427 54263 2026-06-23T14:37:01Z Berniter 10779 56427 wikitext text/x-wiki '''Simon Kaggwa Njala''' munnamawulire [[:en:Celebrity|omukugu]] era munnaUganda . Asinga kumanyika mu nsi yonna olwa yintaviyu ye mu 2012 n’omulwanirizi w'eddembe ly'abenyigira mu mukwano ogw'ebikukujju ow[[:en:LGBTQ_rights_in_Uganda|’ekibiina kya LGBTQ]] [[Pepe Julian Onziema]] n’omusumba [[Martin Ssempa]] [[:en:Anti-LGBTQ_rhetoric|alwanyisa LGBTQ]], eyavaamu [[:en:Viral_video|akatambi akaasaasaana ennyo]].<ref>{{Cite web |last= |date=2022-06-30 |title=Ugandan Queer Lives Matter: Humanizing Peacebuilding for the Ugandan Gay Community Through Queer Fiction |url=https://kujenga-amani.ssrc.org/2022/06/30/ugandan-queer-lives-matter-humanizing-peacebuilding-for-the-ugandan-gay-community-through-queer-fiction/ |access-date= |website=Kujenga Amani |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2025-07-14 |title=“Why Are You Gay?” -- From Viral Clip to State-Sanctioned Violence |url=https://www.hrw.org/video-photos/audio/2025/07/14/why-are-you-gay-from-viral-clip-to-state-sanctioned-violence |access-date= |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref> == Obulamu obuto == Njala yazaalibwa mu maka ga [[Baganda]] [[:en:Catholic_Church_in_Uganda|Abakatoliki]] e Karoli Jinja, [[:en:Parishes_of_Uganda|ekigo]] ky’e [[:en:Kawempe|Kawempe]], Kampala. Erinnya Njala, ekitegeeza "enjala" mu [[Luganda]], lyaggyibwa ku jjajja we. Bazadde be bombi baali basomesa, nga kitaawe y’abadde omukulu w’essomero lya Karoli Jinja Primary School, Njala naye gye yasomera.<ref>{{Cite web |last=Nabiruma |first=Diana |date=4 October 2015 |title=Uganda: Simon Njala Talks Straka and Gilbert Bukenya |url=https://allafrica.com/stories/201511041165.html |website=The Observer}}</ref> Njala yafuna satifikeeti ye eyomutendera gwa siniya eyokuna( [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|Uganda Certificate of Education]]) ne'yoeyomutendera gwa siniya eyomukaaga [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|(Uganda Advanced Certificate of Education]]) bwe yali asoma mu Kampala.<ref name=":0">{{Cite web |date=2024-09-11 |title=Simon Kaggwa: Journalist Launches “Why Are You Gay” T-shirt |url=https://thekenyatimes.com/latest-kenya-times-news/ugandan-journalist-simon-kaggwa-njala-launches-why-are-you-gay-t-shirt/ |access-date= |website=The Kenya Times |language=en-US}}</ref> == Omulimu == Ng’akuze, Njala yakolerako ku Radio One nga munnamawulire. Nga 12 Ogwokuna 2007, mu kuwa amawulire obutereevu ku kwekalakaasa kw’abalwanirizi [[:en:Environmentalism|b’obutonde bw’ensi]] mu Centenary Park mu Kampala nga bawakanya okusaanyaawo [[Mabira Forest|ekibira kya Mabira]], obujagalalo buno bwabaawo oluvannyuma lw’abamu ku beekalakaasi okulumba [[Abayindi mu Uganda|Bannansi ba Asia]], ne bakuba omuyindi amayinja n’afa. Njala yafuna ebisago, Omuyindi omulala bwe yadduka mu loole, natomela Njala n’abaana bana nga bonna basimattuka.<ref>{{Cite web |last=Ntabadde |first=Ashah |date=14 April 2007 |title=Fighting for His Life After Mabira Demo |url=https://allafrica.com/stories/200704160389.html |website=The Monitor}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 April 2007 |title=Asians attacked in Mabira forest demo |url=https://www.newvision.co.ug/news/1167179/asians-attacked-mabira-forest-demo |access-date= |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |last=Natabdde |first=Ashah |date=17 April 2007 |title=Mabira Demo - 'I Narrowly Survived Death' |url=https://allafrica.com/stories/200704161630.html |website=The Monitor}}</ref> Mu 2008, bwe yali asoma mu yunivasite, Njala yafuuka omuwandiisi w’olupapula lw’amawulire olwa ''The Crusader'', olusangibwa mu Kampala. Oluvannyuma yakola nga omutegesi wa Radio One ne Akaboozi Ku Bbiri, ng’ategeka ''Uganda Speaks'' okutuuka mu 2011.<ref name=":0" /> Njala yeegatta ku [[NBS Television (Uganda)|NBS Television]] mu 2012, ng’ategeka pulogulaamu za ttivvi ez’emboozi ''Morning Breeze'' ne ''The Eagle Show''.<ref name=":0">{{Cite web |date=2024-09-11 |title=Simon Kaggwa: Journalist Launches “Why Are You Gay” T-shirt |url=https://thekenyatimes.com/latest-kenya-times-news/ugandan-journalist-simon-kaggwa-njala-launches-why-are-you-gay-t-shirt/ |access-date= |website=The Kenya Times |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://thekenyatimes.com/latest-kenya-times-news/ugandan-journalist-simon-kaggwa-njala-launches-why-are-you-gay-t-shirt/ "Simon Kaggwa: Journalist Launches "Why Are You Gay" T-shirt"]. </cite></ref> Mu Gwekkumineebiri 2013, Njala yayimirizibwa ku Radio One ne Akaboozi ku kiragiro kya nnannyini mikutu gino, Minisita w’ebyensimbi [[Maria Kiwanuka]]. Njala yalekebwa wamu ne bannamawulire abalala abawerako oluvannyuma lw’okutegeka okukubaganya ebirowoozo ku byobufuzi nga bateesa ku [[:en:Impeachment|ky’okugoba]] [[:en:Lord_Mayor_of_Kampala|Lord Meeya wa Kampala]] [[Erias Lukwago]], eyagibwako omusango oluvannyuma lw’omusango okulangibwa [[:en:Null_and_void|nga tegulina makulu]], ng’okuyimiriza omusango guno gwabadde ngeri ya kwewala okuwawaabira emikutu gya leediyo egyayinza okuwawaabirwa.<ref>{{Cite book |year=2013 |title=Annual Report: Uganda Human Rights Commission |pages=91}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2013-12-03 |title=Radio One Bosses Sacked Over Lukwago |url=https://redpepper.co.ug/radio-one-bosses-sacked-over-lukwago/29877/ |access-date= |website=Red Pepper Online |language=en-US}}</ref> Mu Gwokusatu wa 2022, Njala yasaba Eklezia Katolika ewe n'obwerufu n’ebigambo ebitongole ebikwata ku bigambibwa nti akulira [[St. Mary's College Kisubi|essomero lya St. Mary's College Kisubi]] Deoedati Aganyira, eyali agambibwa okulya ebisiyaga, nga ogwo musango munene mu Uganda. Njala yawa ensonga nti obutaddamu okuva mu kkanisa kiyinza okutunuulirwa ng’okukkiriza omusango ekiyinza okwongera okwekenneenya ebitongole ebirala ebirina akakwate ku kkanisa;<ref>{{Cite web |last= |date=2022-03-30 |title=Simon Kaggwa Njala: Catholic Church's Silence On SMACK HM Homosexuality Dents More The Church Than Aganyira |url=https://thecapitaltimes.co.ug/simon-kaggwa-njala-catholic-churchs-silence-on-smack-hm-homosexuality-dents-more-the-church-than-aganyira/ |access-date= |website=The Capital Times |language=en-US}}</ref> okukkakkana ng’ebigambibwa Aganyira tebirina musingi era n’asigala mu kifo kye okutuusa lwe yawummula.<ref>{{Cite web |last= |date=2022-12-21 |title=Drama as archbishop blocks St Mary's College HM hand over ceremony |url=https://observer.ug/news/lubaga-stops-smack-handover/ |access-date= |website=The Observer |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-01-01 |title=The Uganda national flag debate |url=https://www.independent.co.ug/the-uganda-flag-debate/ |access-date= |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> === Yintaviyu ''ya Morning Breeze'' === Nga18 Ogwekkumineebiri 2012 ku pulogulaamu ya ttivvi ''Morning Breeze'' ku [[NBS Television (Uganda)|NBS Television]], Njala yabuuza omulwanirizi w’eddembe ly’aba LGBTQ [[Pepe Julian Onziema]] ku [[:en:LGBT_rights_by_country_or_territory|ddembe lya LGBTQ+]] mu Uganda. Oluvannyuma lw'okwanjula Onziema, Njala amangu ago n'abuuza nti, "Lwaki olya ebisiyaga?" Njala olwo n’ayanjula omugenyi owookubiri, omusumba era alwanyisa ebisiyaga [[Martin Ssempa]] . Ng’atudde emitala wa Onziema, Ssempa yatandika okulambika n’okunenya ebikolwa eby’enjawulo ebigambibwa nti bikolebwa mu by’okwegatta eby’abantu aba LGBT nga bakozesa ebibala n’enva endiirwa ng’ebintu ebikozesebwa, ate ng’aleekaana mu [[Lungereza]] [[Luganda|n’Oluganda]].<ref>{{Cite web |last=Busey |first=Kelli |date=20 December 2012 |title=Ugandan TransMan Pepe Onziema Calls Out Hatefull Pastor |url=https://planettransgender.com/ugandan-transman-pepe-onziema-calls-out-hatefull-pastor/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119213232/https://planettransgender.com/ugandan-transman-pepe-onziema-calls-out-hatefull-pastor/ |archive-date=19 January 2021 |access-date=8 February 2019 |website=Planet Transgender}}</ref> Yintaviyu eno eyamala eddakiika 70, yafuuka ensonga ya [[:en:Internet_memes|memes ez’enjawulo ku yintaneeti]].<ref name=":1">{{Cite web |date=2025-07-14 |title=“Why Are You Gay?” -- From Viral Clip to State-Sanctioned Violence |url=https://www.hrw.org/video-photos/audio/2025/07/14/why-are-you-gay-from-viral-clip-to-state-sanctioned-violence |access-date= |website=Human Rights Watch |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.hrw.org/video-photos/audio/2025/07/14/why-are-you-gay-from-viral-clip-to-state-sanctioned-violence ""Why Are You Gay?]</cite></ref><ref>{{Cite web |date=16 June 2022 |title=Explaining The "Why Are You Gay" Meme |url=https://gayety.co/explaining-the-why-are-you-gay-meme |access-date=31 March 2023 |website=Gayety}}</ref><ref>{{Cite web |last=Benjie |date=6 September 2024 |title=Andrew Tate endorses Simon Kaggwa Njala as VP candidate, sparking viral response on X |url=https://mbu.ug/2024/09/06/andrew-tate-simon-kaggwa-njala-vp/ |access-date=8 September 2024 |website=MBU |language=en-US}}</ref> Mu Mutunda wa 2024, Njala yatandika okutunda ebiteeteeyi ebiriko ebigambo "Why are you gay", oluvannyuma lwa [[:en:Andrew_Tate|Andrew Tate]] ku yintaneeti bweyakola ekiwandiiko ku mukutu gwa Twitter, mu ngeri ey'okusaaga n'alonda Njala ku bwa [[:en:Vice_President_of_the_United_States|Vice President wa Amerika]].<ref name=":0">{{Cite web |date=2024-09-11 |title=Simon Kaggwa: Journalist Launches “Why Are You Gay” T-shirt |url=https://thekenyatimes.com/latest-kenya-times-news/ugandan-journalist-simon-kaggwa-njala-launches-why-are-you-gay-t-shirt/ |access-date= |website=The Kenya Times |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://thekenyatimes.com/latest-kenya-times-news/ugandan-journalist-simon-kaggwa-njala-launches-why-are-you-gay-t-shirt/ "Simon Kaggwa: Journalist Launches "Why Are You Gay" T-shirt"]. </cite></ref> Mu 2025, Njala yagamba nti yali ategese "ebibuuzo ebilowoozebwako", ng'asoma amateeka ga Uganda agakwata ku nsonga za LGBTQ ekiro ekyakeesa interview, kyokka okukkakkana ng'alemereddwa okubyanjula. Yintaviyu eno yagitunuulidde bulungi ng'atunudde emabega, okusinziira ku mbeera y'ebyobufuzi eyali eyongedde okulinnyisibwa n'etteeka [[:en:Anti_Homosexuality_Bill|ly'etteeka erya Anti-Homosexuality Bill]] eryaddamu okuleetebwa mu kiseera ekyo gye buvuddeko, eryasembayo okuyisibwa mu tteeka [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda]] mu 2014 ne lyeyongera amaanyi n'okuleeta [[:en:Anti-Homosexuality_Act,_2023|ekibonerezo ky'okusibwa obulamu bwe bwonna oba ekibonerezo ky'okufa olw'ebikolwa by'ebisiyaga mu 2023]], ng'agamba nti "I was too naive. I sounded silly by asking silly questions." ebibuuzo nti ‘Lwaki olya ebisiyaga?’. Ekyo si kya busirusiru?".<ref name=":1">{{Cite web |date=2025-07-14 |title=“Why Are You Gay?” -- From Viral Clip to State-Sanctioned Violence |url=https://www.hrw.org/video-photos/audio/2025/07/14/why-are-you-gay-from-viral-clip-to-state-sanctioned-violence |access-date= |website=Human Rights Watch |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.hrw.org/video-photos/audio/2025/07/14/why-are-you-gay-from-viral-clip-to-state-sanctioned-violence ""Why Are You Gay?]</cite></ref><ref>{{Cite web |last= |date=2025-05-16 |title=Njala regrets handling of LGBTQ debate interview on live TV |url=https://mbu.ug/2025/05/16/njala-reflects-lgbtq-interview-viral/ |access-date= |website=MBU |language=en-US}}</ref> === Ebyobufuzi === Mu 2016, Njala yeesimbawo nga [[:en:Independent_politician|independent]] ku kifo ky’omubaka wa Palamenti mu Busiro South Constituency mu [[Wakiso (disitulikit)|Disitulikiti y’e Wakiso]].<ref name=":0">{{Cite web |date=2024-09-11 |title=Simon Kaggwa: Journalist Launches “Why Are You Gay” T-shirt |url=https://thekenyatimes.com/latest-kenya-times-news/ugandan-journalist-simon-kaggwa-njala-launches-why-are-you-gay-t-shirt/ |access-date= |website=The Kenya Times |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://thekenyatimes.com/latest-kenya-times-news/ugandan-journalist-simon-kaggwa-njala-launches-why-are-you-gay-t-shirt/ "Simon Kaggwa: Journalist Launches "Why Are You Gay" T-shirt"]. </cite></ref> Yawangulwa mu kulonda Peter Sematimba [nds] y’ekibiina kya [[National Resistance Movement]], eyatwalibwa ng’omuwanguzi atasuubirwa. Okulonda kuno kwavaako obutakkaanya wakati wa Njala n’omubaka akwata ekifo ekyokubiri, Stephen Musisi Sekigozi ow’ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party]], nga kitaawe Patrick Musisi ne muganda we JB Mutebi Musisi emabegako yaweereza nga omubaka wa Busiro South. Njala yali alumiriza Sekigozi okusonda ssente za kampeyini ze ng’akozesa ssente ezitannaba kutegeezebwa so nga bombi buli omu anenya munne olw’okwawula abalonzi ba DP.<ref>{{Cite web |date=2019-08-04 |title=NBS BOSS, CITY LAWYER IN NASTY WAR OVER BUSIRO SOUTH 2021 MP VOTE |url=https://mulengeranews.com/nbs-boss-city-lawyer-in-nasty-war-over-busiro-south-2021-mp-vote/ |access-date= |website=Mulengera News |language=en-US}}</ref> Mu 2022, Njala yeegatta mu lwatu ku kibiina kya Democratic Party(DP), naye n’anenya nnyo akulira ekibiina ekyo era [[:en:Ministry_of_Justice_(Uganda)|Minisita w’ebyamateeka]] [[:en:Norbert_Mao|Norbert Mao]], ng’agamba nti Mao "yaleetera ekibiina okubulwa obuntu bwakyo’ era ‘yalimu n’obutaba na mpisa za muntu anywerera ku misingi gya dimokulasiya".<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2022-07-22 |title=Kaggwa Njala reveals shocking for DP's downfall, says party lost identity along the way |url=https://dailyexpress.co.ug/2022/07/22/kaggwa-njala-reveals-shocking-reasons-for-dps-downfall-says-party-lost-identity-along-the-way/ |access-date= |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref> Njala era yesimbawo emirundi emirala ebiri mu 2021 ne 2025 ku bubaka bwa Busiro South, nga era emirundi gyombi yawangulwa Charles Matovu owa [[National Unity Platform]].<ref>{{Cite web |date=2021-02-02 |title=Busiro South to give rise to new blood |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/busiro-south-to-give-rise-to-new-blood-1593262 |access-date= |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-01-11 |title=Busiro South: Sign of the times for Democratic Party |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/busiro-south-sign-of-the-times-for-democratic-party-4885294 |access-date= |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-27 |title=What next for defeated MPs after 2026 elections? |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/what-next-for-defeated-mps-after-2026-elections--5339882 |access-date= |website=Monitor |language=en}}</ref> == Okuyimirizibwa okumala akaseera okuva ku ttivvi ya NBS == Nga 21 Ogwomukaaga 2024, Njala yategeka omukolo gw’okwebaza omubaka wa Uganda kuludda oluvuganya gavumenti mu palamenti, [[:en:Mathias_Mpuuga|Mathias Mpuuga]], e [[Masaka]].<ref>{{Cite web |last=Nakamatte |first=Winnie |date=25 June 2024 |title=SHOCKER: NBS TV's Top Talk Show Host Simon Njala Kaggwa Suspended in Dramatic Crackdown! |url=https://www.ugstandard.com/shocker-nbs-tvs-top-talk-show-host-simon-njala-kaggwa-suspended-in-dramatic-crackdown/ |access-date=13 October 2024 |website=Ugstandard |language=en}}</ref> Njala era yaweereza obubaka obuwerako obuwagira Mpuuga n’obuwakanya [[National Unity Platform]] ku [[:en:Twitter|X]] (eyali emanyiddwa nga Twitter).<ref>{{Cite web |last=Asingwire |first=Mzee |date=26 June 2024 |title=Suspended Kaggwa Njala speaks out as Next Media reinforces social media policies |url=https://www.pulse.ug/entertainment/celebrities/suspended-kaggwa-njala-speaks-out-as-next-media-reinforces-social-media-policies/h6bg7rg |access-date=14 August 2024 |website=Pulse Uganda |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 June 2024 |title=Kaggwa Njala Suspended By NBS TV |url=https://ugandanexclusive.com/kaggwa-njala-suspended-by-nbs-tv/ |access-date=13 October 2024 |website=Ugandan Exclusive |language=en}}</ref> Nga wayise ennaku, mukama wa Njala, Next Media, yamuyimiriza okumala wiiki bbiri ku NBS TV n'asaasaanya ekiwandiiko ng'akikkaatiriza nti enkola za kkampuni eno ku mpisa ezikwata [[Journalistic impartiality|ku bugenderevu mu by'amawulire]] zigaana bannamawulire "okukolagana mu lujjudde n'ebibiina by'obufuzi, emikago, emikago, oba ensonga ezikwatagana nazo eziyinza okutyoboola emisingi gyaffe."<ref>{{Cite web |last=Asingwire |first=Mzee |date=26 June 2024 |title=Suspended Kaggwa Njala speaks out as Next Media reinforces social media policies |url=https://www.pulse.ug/entertainment/celebrities/suspended-kaggwa-njala-speaks-out-as-next-media-reinforces-social-media-policies/h6bg7rg |access-date=14 August 2024 |website=Pulse Uganda |language=en}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Pages with unreviewed translations]] b0f9th5wl8jmxxmgnpjniqd48mpo96k Ssekajugo Elvis 0 13751 56425 55005 2026-06-23T14:00:26Z Berniter 10779 56425 wikitext text/x-wiki   '''Ssekajugo Elvis''' muzannyi wa mupiira munnaUganda nga muzannyi ow’omu makkati . <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Youngster Elvis Ssekajugo joins Express FC |url=https://swiftsportsug.com/2024/08/16/youngster-elvis-ssekajugo-joins-express-fc/ |access-date=2025-07-25 |website=Swift Sports Uganda |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Mabuka |first=Dennis |date=2024-10-04 |title=Uganda Hippos final squad named ahead of CECAFA Zone Qualifiers - Africa Top Sports |url=https://en.africatopsports.com/2024/10/04/uganda-hippos-final-squad-named-ahead-of-cecafa-zone-qualifiers/ |access-date=2025-07-25 |language=en-US |archive-date=2024-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204140255/https://en.africatopsports.com/2024/10/04/uganda-hippos-final-squad-named-ahead-of-cecafa-zone-qualifiers/ |url-status=dead }}</ref> Yali kapiteeni wa ttiimu y'eggwanga eya ey'abali wansi w'emyaka kuminamusanvu(U17). Era yali omu ku ttiimu y'abali wansi w'emyaka kuminamunaana (U-18) eyawangula empaka za [[:en:CECAFA|CECAFA]] ez'abali wansi w'emyaka kuminamunaana mu 2023 e Kenya.. <ref name=":0" /> Mu kiseera kino azannyira Ssingo mu massaza Cup ne [[BUL Jinja FC|BUL FC]] mu [[:en:Uganda_Premier_League|Liigi ya Uganda (Premier League]]). <ref name=":0" /> <ref>{{Cite web |date=2025-07-21 |title=Ssingo cruises to 3-0 win over Kooki |url=https://www.ntv.co.ug/ug/news/national/ssingo-cruises-to-3-0-win-over-kooki-5126182 |access-date=2025-07-25 |website=NTV Uganda |language=en |archive-date=2025-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250727120511/https://www.ntv.co.ug/ug/news/national/ssingo-cruises-to-3-0-win-over-kooki-5126182 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite news|title=Meet the BUL FC squad {{!}} BeSoccer|url=https://www.besoccer.com/team/squad/bul-fc|archive-url=https://web.archive.org/web/20241122000726/https://www.besoccer.com/team/squad/bul-fc|archive-date=2024-11-22|access-date=2025-07-25|language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |title=elvis ssekajugo stats and transfer history - AiScore |url=https://www.aiscore.com/player-elvis-ssekajugo/jek33iepd60i2ko |access-date=2025-07-26 |website=www.aiscore.com}}</ref> == Outobwe n’omulimu gw’obuvubuka == Elvis omupiira yagutandikira mu ttendekero lya [[:en:Rays_of_Grace_Academy|Rays of Grace Academy]] gye yali omu ku mulembe ogwasitula ekitiibwa ky’ettendekero lino ng’awaayo abazannyi abawera mu ttiimu z’eggwanga ez’abato eza Uganda. <ref>{{Cite web |date=2025-01-16 |title=Rays of Grace Academy sets high standards |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/rays-of-grace-academy-sets-high-standards-4891738 |access-date=2025-07-25 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |date=2021-02-28 |title=Three Rays of Grace Academy Player Make Cut For Uganda U17 AFCON Final Squad {{!}} Rays of Grace Academy |url=https://raysofgraceacademy.org/three-rays-of-grace-academy-player-make-cut-for-uganda-u17-afcon-final-squad/ |access-date=2025-07-25 |language=en-US}}</ref> Amanyiddwa nnyo olw'okuzannyira mu tiimu ya Bukedea Comprehensive School ne [[Express FC]] . Mu 2021, Ssekajugo yalondebwa mu ttiimu ya Uganda esembayo mu mpaka za Afrika eza bali wansi wemyaka kuminamusanvu (U17), ezategekebwa e Morocco. <ref name=":1" /> == Omulimu gwa kiraabu == Ssekajugo yava mu kutendekebwa kwe mu mupiira gw'abato n'agenda mu mupiira gwa pulofeesono mu [[:en:Uganda_Premier_League|liigi ya Uganda (Uganda Premier League]]). Sizoni ya 2023–24 yazannyira mu BUL FC ng’esangibwa Jinja. <ref name=":2"/>Lipoota ez’enjawulo ez’emipiira egy’omulundi ku mulundi wamu n’ebitabo ebirondoola abazannyi bikakasa nti yeetaba mu mipiira gya liigi nga azannya ng'Omuzannyi ow’omu makkati mu sizoni eyo . == Emipiira gyazanyidde tiimu y'eggwanga == [[File:Bika_football.jpg|thumb|Kapiteeni w' Engabi, Vianney Ssekajugo (ku kkono) ng’akwasa jjajja w’ekika, Ssaalongo Aloysius Magandaazi engabo gye baawangudde mu mizannyo gy’ekika.]] Ttiimu ya Ugandaey'abali wansi w'emyaka kuminamusanvu (U17) yamussaamu ng’omu ku ttiimu yaayo okwetaba mu mpaka za AFCON ey'abali wansi w'emyaka kuminamusanvu (U17) ezaali mu Morocco mu mwaka gwa 2021. <ref name=":1"/> <ref>{{Cite web |last=Abdusalam |first=Kigozi |date=2021-02-27 |title=Uganda Cubs Final Squad for U-17 AFCON Named |url=https://chimpreports.com/uganda-cubs-final-squad-for-u-17-afcon-named/ |access-date=2025-07-26 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref> Ttiimu ya Uganda ey'abali wansi w'emyaka abiri (U20) yamulonda ku lukalala lwayo olusembayo okuvuganya mu mpaka za AFCON ey'abali wansi w'emyaka abiri ( U20) [[:en:CECAFA|CECAFA]] Zonal Qualifiers ezaali e [[:en:Dar_es_Salaam|Dar es Salaam]] [[Tanzania]] mu October 2024. <ref>{{Cite web |last=Marsha |first=Ahmed |date=2024-10-04 |title=Uganda Hippos Final Squad Named for AFCON U20 Zonal Qualifiers |url=https://www.fufa.co.ug/uganda-hippos-final-squad-named-for-afcon-u20-zonal-qualifiers/ |access-date=2025-07-26 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref> == Ebibalo by’emirimu gye == Okuva Omwezigwokutaano 24, 2025: {| class="wikitable" !Ebiro ! Kiraabu ! Liigi ! Okulabika ! Goolo |- | 2024–25 | BUL FC | Uganda Premier League | 12. | 0. |- | 2024–25 | BUL FC | Ekikopo kya Uganda | 1. 1. | 0. |- | '''Okugatta''' | – | – | '''13''' | '''0.''' |} == Ebijuliziddwa == kzwdvw8xg0gcpfjgmcxkjnbluj9ugdq Hood Kaweesa 0 14024 56426 54271 2026-06-23T14:04:24Z Berniter 10779 56426 wikitext text/x-wiki   '''Hood Kaweesa''' (yazaalibwa 22 Ogwomusanvu 1982)MunnaUganda era muzanyi wamupiira nga azanya nga [[:en:Football_defender|omuzibizi mu]] Uganda ,azannyira mu [[Police FC (Uganda) .|Police FC]] . Yaliko mmemba mu ttiimu ya [[:en:2002_CECAFA_Cup|CECAFA Cup mu 2002]] . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Football_defender</ref> == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} 1g4avfsykpr4nq2r6pirdjib3imwnb2 Ibrahim Juma (footballer) 0 14038 56419 54484 2026-06-23T12:29:25Z B722N 6898 created redirect 56419 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ibrahim Juma (omuzannyi w'omupiira)]] qm779z6qzj9wibuckbgxvqbbr6os525 Keita Buwanika 0 14063 56424 55010 2026-06-23T13:58:05Z Berniter 10779 56424 wikitext text/x-wiki Keita Buwanika yazaalibwa (16 Ogwekkuminebiri 2002) Mujapaani muzanyi wa mupiira era azanya ng'omulumbi mu kiraabu ya J2 League club [[Iwaki FC]].Yazaalibwa mu Tokyo .Taata we munnaUganda ate maama Mujapaani.. == Ebibalo by’emirimu == === Kiraabu === {{updated|28 April 2024}}<ref>{{Soccerway|keita-buwanika/688435}}</ref><ref>{{cite web |title=Soccer D.B. : 2024 Keita Buwanika Result by Season |url=https://soccer-db.net/player/index.php?pl=83417&la=e |website=soccer-db.net |access-date=29 April 2024}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Endabika ne ggoolo okusinziira ku kiraabu, sizoni n’empaka ! rowspan="2" | Kiraabu ! rowspan="2" | Ebiro ! colspan="3" | Liigi ! colspan="2" | Ekikopo ky'eggwanga ! colspan="2" | Ekikopo kya Liigi ! colspan="2" | Lala ! colspan="2" | Okugatta |- ! Okugabanya ! Apps ! Goolo ! Apps ! Goolo ! Apps ! Goolo ! Apps ! Goolo ! Apps ! Goolo |- ! colspan="3" | Japan ! colspan="2" | Liigi ! colspan="2" | Ekikopo kya Emperor ! colspan="2" | J. Ekikopo kya Liigi ! colspan="2" | Lala ! colspan="2" | Okugatta |- | rowspan="4" | JEF United Chiba, ttiimu y’eggwanga | 2021. Omuntu w’abantu | Liigi ya J2 | 14. | 1. 1. | 1. 1. | 0. | colspan="2" | – | colspan="2" | – | 15. | 1. 1. |- | 2022. 2022 | Liigi ya J2 | 25. | 5. 5. | 1. 1. | 0. | colspan="2" | – | colspan="2" | – | 26. | 5. 5. |- | 2023. 2023 | Liigi ya J2 | 16. | 2. 2. | 1. 1. | 0. | colspan="2" | – | colspan="2" | – | 17. | 2. 2. |- ! colspan="2" | Okugatta ! 55. Ebikwata ku nsonga eno ! 8. ! 3. 3. ! 0. ! 0. ! 0. ! 0. ! 0. ! 58. Ebikwata ku nsonga eno ! 8. |- | Mito HollyHock (ebbanja) . | 2023. 2023 | Liigi ya J2 | 9. 9. | 1. 1. | 0. | 0. | colspan="2" | – | colspan="2" | – | 9. 9. | 1. 1. |- | Iwaki FC | 2024 | Liigi ya J2 | 7. 7. | 0. | 0. | 0. | 2. 2. | 0. | 0. | 0. | 9. 9. | 0. |- ! colspan="3" | Omugatte gw’emirimu ! 71 ! 9. 9. ! 3. 3. ! 0. ! 2. 2. ! 0. ! 0. ! 0. ! 76 ! 9. 9. |} == Ebijuliziddwa == == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * Keita Buwanika ku J.League (archive) mu Japan) cgdiq8cqij2oeq7g19yrmb71nwaqziv Muzamir Mutyaba 0 14064 56423 55011 2026-06-23T13:55:44Z Berniter 10779 56423 wikitext text/x-wiki   '''Muzamir Mutyaba''' (yazaalibwa 10 Ogwekkumi 1993) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa]] mupiira mu Uganda era munnaUganda nga azannyira mu [[National Enterprise Corporation FC|NEC FC]], ng'omuzannyi wa makkati . == Omulimu gwa kiraabu == Mutyaba yazaalibwa mu [[Kampala]],yatandika omupiira mu ttiimu ya Maroons, [[Kilaabu ya SC Victoria University|Victoria University]] ne [[Kampala Capital City Authority FC|Kampala Capital City Authority]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=56308|accessdate=30 November 2024}}</ref> Oluvannyuma lw'okuva mu KCCA ku nkomerero ya sizoni ya 2019–20, mu Gwoluberyeberye 2021 yakola endagaano ne [[Express FC|Express]] . <ref>{{Cite web |date=25 January 2021 |title=Mutyaba Muzamir: former KCCA FC midfielder completes switch to Express FC > The Touchline Sports |url=https://thetouchlinesports.com/mutyaba-muzamir-former-kcca-fc-midfielder-completes-switch-to-express-fc/}}</ref> <ref>{{Cite web |date=27 January 2021 |title=Muzamir Mutyaba: I had many options on the table but none fitted my satisfaction like Express > The Touchline Sports |url=https://thetouchlinesports.com/muzamir-mutyaba-i-had-many-options-on-the-table-but-express-fitted-my-satisfaction/}}</ref> Oluvannyuma lw'okuzannyira Rwanda mu Kiyovu Sports, <ref>{{Cite web |date=28 October 2021 |title=Mutyaba joins Rwanda side Kiyovu |url=https://sports.mtn.co.ug/2021/10/28/mutyaba-joins-rwanda-side-kiyovu/}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Ntege |first=John Paul |date=24 October 2021 |title=Muzamir Mutyaba joins New Club in Rwanda |url=https://sportsnation.co.ug/2021/10/24/muzamir-mutyaba-joins-new-club-in-rwanda/}}</ref> n'okumala akaseera katono mu [[Mbale Heroes]], mu Gwomukaaga 2024 yakola endagaano ne [[National Enterprise Corporation FC|NEC FC]], <ref>{{Cite web |title=Former KCCA FC midfielder agrees terms with NEC FC – Swift Sports Uganda |url=https://swiftsportsug.com/2024/06/06/former-kcca-fc-midfielder-agrees-terms-with-nec-fc/}}</ref> Era mu Gwekkuminogumu, ye yali omuzannyi eyateeba ggoolo ezisinga mu kiraabu mu sizoni eyo. <ref>{{Cite web |date=28 November 2024 |title=Mutyaba reborn |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/mutyaba-reborn-4839568 |website=Monitor}}</ref> == Emipiira gyazanyidde tiimu y'eggwanga == Yazannya omulundi gwe ogusooka ku ttiimu y'eggwanga lya [[:en:Uganda_national_football_team|Uganda]] mu mwaka gwa 2014. === Ggoolo z'ateebye ku ttiimu y'eggwanga === : ''Ggoolo n'ebyavaamu Uganda ze zisoose.'' {| class="wikitable" !Nedda. ! Olunaku olw'omweezi ! Ekifo ! Omuvuganya ! Okuteeba ! Alizaati ! Empaka |- | 1. 1. . | rowspan="2" | 12 August 2017 | rowspan="2" | Ekisaawe kya St Mary's Kitende, [[Kampala]], Uganda | rowspan="2" | Rwanda | align="center" | '''1''' –0 | rowspan="2" align="center" | 3–0 | rowspan="2" | Okusunsulamu mu mpaka za Africa eza 2018 |- | 2. 2. . | align="center" | '''2''' –0 |- | 3. 3. . | 4 Okitobba 2017 | rowspan="2" | [[Ekisaawe kya Lugogo Stadium|Ekisaawe kya Lugogo]], Kampala, Uganda | Madagascar | align="center" | '''1''' –0 | align="center" | 1–2 | Wa mukwaano |- | 4. 4. . | 15 Ddesemba 2019 | Djibouti | align="center" | '''1''' –0 | align="center" | 4–1 | Ekikopo kya CECAFA 2019 |} == Ebijuliziddwa == ije6du8whv4nja3jxiq4eqy2r542crn Category:Makerere University alumni 14 14247 56420 2026-06-23T12:33:48Z B722N 6898 created this category 56420 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Luganda Mentees 0 14248 56421 2026-06-23T12:52:54Z B722N 6898 Create mass message delivery list 56421 MassMessageListContent application/json { "description": "This group for Luganda Mentees 2026", "targets": [] } 55ycx7dad50javmvbhhrzg6jqyxmlkr Edward Kizza 0 14249 56422 2026-06-23T12:58:34Z Ssuuna Peter 6900 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1318914987|Edward Kizza]]" 56422 wikitext text/x-wiki    '''Edward Kizza''' (yazaalibwa 17 Ogwekkumineebiri 1998) Munnayuganda O[[:en:Association_football|musambi w'omupiira]] gw'ensimbi azannya ng'[[:en:Forward_(association_football)|omuteebi]] mu ttiimu ya for [[:en:Indy_Eleven|Indy Eleven]] egukyangira mu [[:en:USL_Championship|Liigi ya America ey'okubiri]]. == Emirimu gye == Yazaalibwa mu [[:en:Kampala|Kampala]], Kizza yagenda mu America ne bazadde be ku myaka 14 gyokka egy'obukulu.<ref name="newengland">{{cite web |title=Edward Kizza New England Revolution |url=https://www.revolutionsoccer.net/players/edward-kizza |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220514021909/https://www.revolutionsoccer.net/players/edward-kizza/ |archive-date=14 May 2022 |access-date=18 April 2021 |website=[[New England Revolution]]}}</ref> Yamala omwaka gwe ogwasooka mu ssomero lya [[:en:Carlisle_School|Carlisle School]] nga tanneegatta ku [[:en:Montverde_Academy|bbanguliro ly'omupiira lya Montverde]] okuliraana [[:en:Orlando,_Florida|Orlando]], [[:en:Florida|Florida]].<ref name="pitt">{{cite news|last1=Rotstein|first1=Steve|title=Top 50 recruit Kizza Edward commits to Pitt men's soccer|url=https://pittnews.com/article/117949/sports/other-varsity-sports/kizza-edward-commits-pitt-2/|access-date=18 April 2021|work=[[The Pitt News]]|date=17 March 2021}}</ref> Ne Montverde, Kizza yali kitundu ku pulograamu ya SIMA era yali wa 41 ku bazannyi abaali basinga ne topdrawersoccer abaavaayo okwegatta ku ttiimu enkulu mu Sizoni.<ref name="pitt" /> Nga 17 Ogwokusatu 2017, Kizza yeewaayo okuzannyira [[:en:College_soccer_in_the_United_States|college soccer]] ne [[:en:Pittsburgh_Panthers_men's_soccer|Pittsburgh Panthers]], newankubadde yali atunuulira okusaba okuva mu ttiimu endala nga [[:en:Clemson_Tigers_men's_soccer|Clemson Tigers]] ne [[:en:Wake_Forest_Demon_Deacons_men's_soccer|Wake Forest Demon Deacons]]. Yasamba omupiira gwe ogwasooka ne Panthers nga 25 Ogwomunaana 2017 bwe baali battunka ne [[:en:Ohio_State_Buckeyes_men's_soccer|Ohio State Buckeyes]], bwe yava ku katebe nga bakubwa 0–1.<ref name="pitt2">{{cite web |title=Edward Kizza |url=https://pittsburghpanthers.com/sports/mens-soccer/roster/edward-kizza/10272 |website=[[Pittsburgh Panthers]]}}</ref> Yavuganya ku ttiimu ye mu Sizoni ya completed his freshman college n'ateeba ggoolo 4 mu mipiira 15, era n'abeera ku ku ttiimu ya Sizoni eyo.<ref name="pitt2" /> Mu Sizoni ye ey'okubiri, Kizza emipiira gyonna 18 ku ttiimu ya Panthers, n'ateeba ggoolo 15.<ref name="pitt2" /> Era yateeba ggoolo 12 mu Sizoni bbiri okwali esooka n'esembayo ne Panthers, bwe yazannya emipiira gyonna 20 mu Sizoni.<ref name="pitt2" /> Nga 8 Ogwekkumi 2020, kyalangirirwa nti Kizza yali alekulidde Pittsburgh Panthers, newankubadde yali agizannyidde emipiira ebiri egy'okwolesa.<ref>{{cite news|last1=Bobeck|first1=Brett|title=Pitt soccer parts ways with leading scorer Edward Kizza|url=https://pittnews.com/article/160729/sports/pitt-soccer-parts-ways-with-leading-scorer-edward-kizza/|access-date=18 April 2021|work=[[The Pitt News]]|date=8 October 2020}}</ref> Yandigenda mu maaso n’obutazannya sizoni ye ey’abakulu mu Panthers.<ref name="pitt2">{{Cite web |title=Edward Kizza |url=https://pittsburghpanthers.com/sports/mens-soccer/roster/edward-kizza/10272 |website=[[Pittsburgh Panthers]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://pittsburghpanthers.com/sports/mens-soccer/roster/edward-kizza/10272 "Edward Kizza"]. ''[[Pittsburgh Panthers]]''.</cite></ref> === New England Revolution === Nga 21 Ogwoluberyeberye 2021, wadde nga teyalabikira mu [[:en:2020_NCAA_Division_I_men's_soccer_season|sizoni ya 2020 NCAA]], Kizza yalondebwa n'omuzannyi wa 24 okutwalira awamu mu [[:en:New_England_Revolution|New England Revolution]] mu [[:en:2021_MLS_SuperDraft|MLS SuperDraft]] . <ref>{{cite news|last1=Krysinsky|first1=John|title=Former Pitt scoring whiz Edward Kizza selected by New England Revolution in MLS Draft|url=https://pittsburghsoccernow.com/2021/01/22/former-pitt-scoring-whiz-edward-kizza-selected-by-new-england-revolution-in-mls-draft/|access-date=18 April 2021|work=Pittsburgh Soccer Now|date=22 January 2021}}</ref> Wadde nga yalondebwa kikeerezi mu lawundi esooka, omutendesi omukulu owa Revolution [[:en:Bruce_Arena|Bruce Arena]], yategeeza nti Kizza "omuteebi akakasiddwa ku mutendera gwa yunivasite" era nti "tuwulira nga tuli ba mukisa nnyo nti twamufuna kikeerezi nga bwe twakola mu lawundi esooka". <ref name="bm">{{cite news|last1=Minton|first1=Sam|title=Bruce Arena feels 'very fortunate" that Edward Kizza dropped to 24th overall|url=https://www.thebentmusket.com/2021/1/22/22243425/bruce-arena-feels-very-fortunate-edward-kizza-dropped-24th-overall|access-date=18 April 2021|work=The Bent Musket|date=22 January 2021}}</ref> Arena yategeeza nti yali ayogedde n'omutendesi wa Kizza owa [[:en:Pittsburgh_Panthers_men's_soccer|Pittsburgh Panthers,]] [[:en:Jay_Vidovich|Jay Vidovich]] nga tannamuyingiza mu ttiimu. <ref name="bm" /> Nga 5 Ogwokusatu 2021, Kizza yakola endagaano ya pulofeesono ne [[:en:New_England_Revolution|New England Revolution]] oluvannyuma lw’okusanyusa abatendesi mu pre-season. <ref>{{cite news|title=New England Revolution sign 2021 MLS SuperDraft pick forward Edward Kizza|url=https://www.revolutionsoccer.net/post/2021/03/05/new-england-revolution-sign-2021-mls-superdraft-pick-forward-edward-kizza|access-date=18 April 2021|work=[[New England Revolution]]|date=5 March 2021}}</ref> Yasooka kuzannya mupiira gwa pulofeesono mu Revolution nga 17 Ogwokuna 2021 mu mupiira gwabwe ogwaggulawo sizoni nga battunka ne [[:en:Chicago_Fire_FC|Chicago Fire]], n'ajja ng'omuzannyi mu ddakiika ya 83 mu mupiira ogw'amaliri ga ggoolo 2-2 n'akuba omupiira n'omutwe. <ref>{{cite web |title=Chicago Fire 2–2 New England Revolution |url=https://us.soccerway.com/matches/2021/04/18/united-states/mls/chicago-fire/new-england-revolution/3471812/ |website=Soccerway}}</ref> Oluvannyuma lwa [[:en:2022_New_England_Revolution_season|sizoni ya 2022]], Kizza yayabulira New England. <ref>{{Cite web |title=New England Revolution announce year-end roster moves &#124; New England Revolution |url=https://www.revolutionsoccer.net/news/new-england-revolution-announce-year-end-roster-moves |website=revolutionsoccer.net}}</ref> ==== Memphis 901 (ku bbanja) ==== Nga 30 Ogwokusatu 2022, [[:en:New_England_Revolution|New England]] yategeeza nti yali eyazise Kizza mu kiraabu ya [[:en:USL_Championship|USL Championship]] eya [[:en:Memphis_901|Memphis 901]] okumala sizoni ya [[:en:2022_USL_Championship_season|2022]] eyasigaddeyo. <ref>{{Cite web |date=30 March 2022 |title=New England Revolution loan forward Edward Kizza to Memphis 901 FC |url=https://www.revolutionsoccer.net/news/new-england-revolution-loan-forward-edward-kizza-to-memphis-901-fc |access-date=15 July 2022 |website=revolutionsoccer.net}}</ref> Kizza yayitibwa okuva ku bbanja mu Gwomusanvu 2022. ==== Pittsburgh Riverhounds (ku bbanja) ==== Nga 15 Ogwomusanvu 2022, kiraabu ya [[:en:USL_Championship|USL Championship]] eya [[:en:Pittsburgh_Riverhounds_SC|Pittsburgh Riverhounds SC]] yalangirira nti efunye Kizza ku bbanja okumala sizoni ya [[:en:2022_USL_Championship_season|2022]] eyasigaddeyo. <ref>{{Cite web |date=15 July 2022 |title=Hounds acquire forward Edward Kizza on loan from Revolution |url=https://www.uslchampionship.com/news_article/show/1232708 |access-date=15 July 2022 |website=uslchampionship.com}}</ref> === Pittsburgh Riverhounds === Nga 13 Ogwoluberyeberye 2023, Kizza yagenda mu Riverhounds ku ndagaano y'enkalakkalira. <ref>{{Cite web |last=USLChampionship com Staff |date=13 January 2023 |title=Edward Kizza inks deal with Hounds |url=https://www.uslchampionship.com/news_article/show/1255170-edward-kizza-inks-deal-with-hounds |website=USL Championship}}</ref> Mu mupiira gwe baazannye ne [[:en:Las_Vegas_Lights_FC|Las Vegas Lights FC]], Kizza yateeba ggoolo bbiri nga bawangula 4-1, wamu ne [[:en:Arturo_Ordoñez|Arturo Ordoñez]] ne [[:en:Danny_Griffin_(soccer)|Danny Griffin]] okuteeba. <ref>{{Cite web |last=Campbell |first=Dominic |date=2023-05-20 |title=FINAL: Riverhounds SC 4, Las Vegas Lights FC 1 |url=https://pittsburghsoccernow.com/2023/05/20/live-riverhounds-sc-vs-las-vegas-lights-fc-7-p-m-2/ |access-date=2024-01-23 |website=Pittsburgh Soccer Now |language=en-US}}</ref> === Indy Eleven === Kizza yeegatta [[:en:Indy_Eleven|Indy Eleven]] nga 3 Ogwekkumineebiri 2024, n’afuuka omuzannyi wa Uganda asoose mu byafaayo bya kiraabu. <ref>{{cite web |title=Indy Eleven Signs Forward Edward Kizza from Pittsburgh Riverhounds |url=https://www.indyeleven.com/news/2024/12/03/indy-eleven-signs-forward-edward-kizza-from-pittsburgh-riverhounds/ |access-date=3 December 2024 |website=IndyEleven.com |publisher=[[Indy Eleven]]}}</ref> Yasooka kuzannya mu ttiimu eno nga 15 Ogwokusatu 2025, mu buwanguzi bwe yawangula [[:en:Miami_FC|Miami FC]] ggoolo 3-1. <ref>{{Cite web |title=Recap-MIA 1:3 IND |url=https://www.indyeleven.com/news/2025/03/15/recap-mia-13-ind-2/ |access-date=2025-03-16 |website=Indy Eleven |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Indy XI 3-1 Miami FC (Mar 15, 2025) Final Score |url=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/726130/indy-eleven-miami-fc |access-date=2025-03-16 |website=ESPN |language=en}}</ref> Kizza yateeba ggoolo ye esooka mu kiraabu eno nga 5 Ogwokuna 2025, mu mupiira ogwali amaliri ga liigi 2-2 ne [[:en:North_Carolina_FC|North Carolina FC]] . <ref>{{Cite web |title=Recap-IND 2:2 NC |url=https://www.indyeleven.com/news/2025/04/05/recap-ind-22-nc/ |access-date=2025-04-07 |website=Indy Eleven |language=en-US}}</ref> == Ebibalo by'emirimu gye == {{updated|match played 2 August 2025.}}<ref name="soccerway">{{soccerway|edward-kizza/692754}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Emipiira ne Ggoolo ku Kiraabu, Sizoni n'empaka ! rowspan="2" |Kiraabu ! rowspan="2" |Sizoni ! colspan="3" |Liigi ! colspan="2" |Okusunsulamu ! colspan="2" |Ekikopo y'awaka ! colspan="2" |Ekikopo kya Liigi ! colspan="2" |Omugatte |- !Empaka !Emipiira !Ggoolo !Emipiira !Ggoolo !Emipiira !Ggoolo !Emipiira !Ggoolo !Emipiira !Ggoolo |- | rowspan="1" |[[:en:New_England_Revolution|New England Revolution]] |[[:en:2021_New_England_Revolution_season|2021]] |[[:en:Major_League_Soccer|Major League Soccer]] |11 |0 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |11 |0 |- |[[:en:New_England_Revolution_II|New England Revolution II]] ''(ku bbanja)'' |[[:en:2021_New_England_Revolution_II_season|2021]] |[[:en:USL_League_One|USL League One]] |12 |5 | colspan="2" |— |0 |0 | colspan="2" |— |12 |5 |- |[[:en:Memphis_901_FC|Memphis 901 FC]] ''(ku bbanja)'' |[[:en:2022_Memphis_901_FC_season|2022]] |[[:en:USL_Championship|USL Championship]] |8 |0 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |8 |0 |- |[[:en:Pittsburgh_Riverhounds_SC|Pittsburgh Riverhounds SC]] ''(ku bbanja)'' |[[:en:2022_USL_Championship_season|2022]] |[[:en:USL_Championship|USL Championship]] |10 |1 |2 |2 |0 |0 | colspan="2" |— |12 |3 |- | rowspan="2" |[[:en:Pittsburgh_Riverhounds_SC|Pittsburgh Riverhounds SC]] |[[:en:2023_USL_Championship_season|2023]] |[[:en:USL_Championship|USL Championship]] |29 |4 |1 |0 |3 |1 | colspan="2" |— |33 |5 |- |[[:en:2024_Pittsburgh_Riverhounds_SC_season|2024]] |[[:en:USL_Championship|USL Championship]] |33 |12 |1 |0 |1 |0 | colspan="2" |— |35 |12 |- ! colspan="3" |Omugatte ku Kiraabu !62 !16 !2 !0 !4 !1 ! colspan="2" |— !68 !17 |- |[[:en:Indy_Eleven|Indy Eleven]] |[[:en:2025_Indy_Eleven_season|2025]] |[[:en:USL_Championship|USL Championship]] |17 |2 |0 |0 |1 |0 |3 |0 |21 |2 |- ! colspan="3" |Omugatte awamu !120 !24 !4 !2 !5 !1 !3 !0 !133 !27 |} == Ebitiibwa == '''New England Revolution''' * [[:en:Supporters'_Shield|Supporters' Shield]]: [[:en:2021_Major_League_Soccer_season|2021]] == Ebijuliziddwa == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Ebiyungo eby’ebweru == * [https://www.revolutionsoccer.net/players/edward-kizza Profile] tterekero 14 Ogwokutaano 2022 ku kyuma kya Wayback ku [[:en:New_England_Revolution|New England Revolution]] {{Indy Eleven squad}}{{2021 MLS SuperDraft}}{{RevolutionFirstPick}}{{DEFAULTSORT:Kizza, Edward}} [[Category:Pages with unreviewed translations]] fqfunh006p156geajr0m6gzwk2cl3l2 Akatyabaga k'e Mengo 0 14250 56428 2026-06-23T15:48:06Z Ssuuna Peter 6900 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342814457|Mengo Crisis]]" 56428 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Distinguish|text=the earlier [[Kabaka crisis]] of 1953}} <templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Sidebar/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" />Akatyaba ka Buganda, era akayitibwa Akatyaba k’e Mengo aka 1966, akatyabaga ka Kabaka oba akatyabaga ka 1966, mu ggwanga, kyali kiseera kya kavuyo k’ebyobufuzi akaaliwo mu [[:en:Buganda|Buganda]]. Kyava ku butakkaanya wakati wa Ssaabaminisita [[:en:Milton_Obote|Milton Obote]] ne [[:en:Kabaka_of_Buganda|Kabaka]] wa [[:en:Buganda|Buganda]], [[:en:Mutesa_II_of_Buganda|Mutesa II]], ekyatuuka ku ntikko y’amagye okulumba amaka g’ono eyamusindiikiriza mu buwanganguse. == Ebyafaayo == === Omukago gwa UPC ne KY === Mu 1960, [[:en:Milton_Obote|Milton Obote]] yayambako okutandikawo ekibiina ky’ebyobufuzi mu Uganda ekyamanyibwa nga [[:en:Uganda_People's_Congress|Uganda People’s Congress]] (UPC). UPC yali egenderera okusaanyawo amaanyi n'obuyinza bw'ekibiina kya "Mengo Establishment", ekibinja ky'[[:en:Baganda|Abaganda]] abaali bakulembera ennono eyakulembera Obwakabaka bwa [[:en:Buganda|Buganda]]<ref>Kasozi 2013 41</ref> obw'omu mawanga. Ekitongole ky’e Mengo kyali kitawaanyizibwa okuvuganya n’okulwanagana munda, kyokka abasinga obungi ku bammemba baayo, ng’[[:en:Protestantism|Abakristaayo Abapolotesitante]], baali bumu olw’obutayagala kibiina kya [[:en:Democratic_Party_(Uganda)|Democratic Party]] (DP), ekyali kifugibwa [[:en:Catholicism|Abakatoliki]].<ref>Mutibwa 1992 45</ref> DP yawangula obululu obusinga obungi mu [[:en:Ugandan_general_election,_1961|kulonda kw’eggwanga okwasooka mu Uganda okw’eddembe mu 1961]], n’ekola gavumenti. UPC n'Abaganda abakulembeze b’ennono bombi tebaayagala nnyo nkola ya DP ey’Abakatuliki, kyokka nga buli omu avuganya nnyo n’ebigendererwa bya munne<ref>Karugire 1980, 179–181</ref>. Wadde nga kino kyaliwo, UPC yawa [[:en:Grace_Ibingira|Grace Ibingira]], omukulembeze w’ekibiina kya Conservative ku nnyiriri zaayo, obuvunaanyizibwa bw’okukwatagana n’Abaganda okussaawo omukago okuggya DP mu ntebe. UPC yamulonda ku kifo kino kubanga yali amanyidde ddala [[:en:Kabaka_of_Buganda|Kabaka]] wa Buganda, [[:en:Mutesa_II_of_Buganda|Mutesa II]]. Oluvannyuma lw’okuteesa enfunda eziwera, abakulembeze ba UPC ne Baganda baatuuza olukung’aana olwo ne batuuka ku nzikiriziganya. Waayitawo akaseera katono Abaganda ne batondawo ekibiina kya [[:en:Kabaka_Yekka|Kabaka Yekka]] (KY), ekibiina ky’ennono ekyayingira omukago ne UPC.<ref>Karugire 1980, 182, 186</ref> Oluvanyuma lw’ekibiina kya UPC okuwangula mu kulonda kwa bonna okwaliwo mu Ogwokuna 1962, Obote yaweebwa omulimu gw’okukola gavumenti. Yafuuka Ssaabaminisita wa gavumenti y’omukago ya UPC ne KY. KY yasinga kukwata bifo ebitali bikulu, ate Obote n’afuna obuyinza ku bitongole by’ebyokwerinda n’amagye. Ibingira yafuulibwa Minisita w’ebyamateeka.<ref>{{Cite web |date=8 June 2015 |title=Ugandan Personalities through the years from 1962 |url=http://eagle.co.ug/2015/06/08/ugandan-personalities-through-the-years-from-1962.html |access-date=23 December 2018 |website=Eagle Online}}</ref> Uganda yaweebwa obwetwaze okuva mu Bungereza nga 9 Ogwekkumi 1962. Mu 1963 Mutesa yalondebwa okubeera Pulezidenti wa Uganda, ekifo eky'emikolo. Obote yawagira okulondebwa kwe n’ekigendererwa eky’okukkakkanya Abaganda.<ref>{{Cite web |date=17 November 2018 |title=Mutesa II : King of Buganda |url=https://www.britannica.com/biography/Mutesa-II |access-date=19 November 2018 |website=[[Encyclopedia Britannica]]}}</ref> === Embiranye ya Ibingira ne Obote === [[File:Grace_Ibingira,_Milton_Obote,_and_John_Kakonge.jpg|thumb|Okuva ku kkono okudda ku ddyo: [[:en:Grace_Ibingira|Grace Ibingira]], omukulembeze w’ekibiina kya UPC ekya ddyo; [[:en:Milton_Obote|Milton Obote]], Katikkiro wa Uganda; ne John Kakonge, akulira ekibiina kya UPC ekya kkono]] Mu 1964 Ibingira yatandika olutalo lw’okufuna obuyinza ku UPC ng’ekigendererwa ekisembayo kwe kugoba Obote ku bwapulezidenti bw’ekibiina. Mu lukungaana lw’ekibiina mu Gwokuna yasoomooza John Kakonge eyeesigama ku kkono ku bwa ssaabawandiisi wa UPC. Yamatiza Obote nti Kakonge alina akabi eri obukulembeze bwe obwa UPC. Olw'obuwagizi bwa Obote, Ibingira yawangula Kakonge n'obululu bubiri. Yakozesa ekifo kye ekipya okugogola ekibiina kino okuva mu bannakigwanyizi. Mu kiseera kye kimu, Mutesa yeeyongera okutya nti UPC yandigaana Obwakabaka bwe obwetwaze bwabwo obw’ennono era n’amaliriza nti okusobola okusigaza obuyinza alina okukung’aanya obuyinza mu byobufuzi by’eggwanga. Yagenda mu maaso n’okulagira ababaka ba [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti]] ya Baganda okwegatta ku UPC n’ekigendererwa eky’okunyweza ekifo kya Ibingira n’okuggya Obote mu ntebe, bwe kityo kisobozese okuddamu okutunula mu mukago gwa UPC ne KY ogwandibadde gusinga okuganyula Buganda. Enkolagana ye ne Mutesa bwe yagenda etereera, Ibingira yakungaanya omukago gw'abantu b'obugwanjuba abatali Baganda, ne batuuma "Bantu Group". Mu ngeri yeemu Obote yatandikirawo okulaajanira ababaka ba DP okwewaggula beegatte ku kibiina kye mu Palamenti. Yamatiza bulungi abawerako okukikola omuli n’omukulembeze wa DP ku mwaliiro. Nga 24 August 1964 Obote, nga UPC egatta obululu obusinga obungi mu Palamenti, yalangirira nti omukago ne KY gwasatululwa.<ref>{{Cite web |date=24 August 2016 |title=Today in history: Obote abolishes UPC-KY alliance |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1433541/history-obote-abolishes-upc-ky-alliance |access-date=27 February 2020 |website=New Vision}}</ref> Mu Gwekkumineebiri 1964 Ibingira, ng’akwese okukebera ku ddundiro lye e Ankole, yagenda mu [[:en:United_States|Amerika]] okusonda ssente okuwagira ensonga ezilwanyisa embeera z’abantu. Bwe yakomawo, yakozesa bulungi ssente ezo okugaziya abagoberezi be. Mu mwaka gwa 1965 kyalabika nga UPC yayawuddemu ekiwawaatiro ekikulemberwa Ibingira n’ekiwawaatiro ekyakulemberwa Obote. Ibingira bwe yagezezzaako okuyita olukung’aana lwa UPC mu buyinza bwe obwa ssaabawandiisi w’ekibiina, poliisi n’eguggala. === Akalulu k'amasaza agaabula === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>Ssemateeka wa 1962 yawa Buganda obwetwaze bwa federo, kyokka teyawa kugonjoola nkaayana z’ettaka ezaali zeetoolodde Masaza ga Buyaga ne Bugangaizi. Ebitundu bino ebibiri Buganda byali byagattibwa okuva mu Bwakabaka bwa [[:en:Bunyoro|Bunyoro]] nga ku ntandikwa y’ekyasa eky’amakumi abiri nga Bungereza ekkirizza. [[:en:Bunyoro|Bunyoro]] yali asabye "amasaza agaabula" gagiddizibwe nga tebannafuna bwetwaze, kyokka kino tekyabaddewo. Nga 25 Owomunaana 1964, Obote yaleeta ebbago mu Palamenti eryali lisaba ensonga eno okugonjoolwa nga bayita mu [[:en:1964_Ugandan_lost_counties_referendum|kalulu k’ekikungo]]. Mutesa ne Obote baalina ennyiriri ezikontana ku nsonga eno; abaasooka baali baagala ebitundu ebyo bisigala ne Buganda, ate ab’olubereberye baali baagala biddizibwe e [[:en:Bunyoro|Bunyoro]]. Mu kugezaako okuwugula akalulu, Muteesa yategeka abantu be yali afuga abantu bangi okusenga mu masaza.Obote yalemesa enteekateeka ye bwe yalagira nti abantu bokka abewandiisa mu kitundu kino mu kulonda kwa 1962 be basobola okwetaba mu kalulu k’ekikungo. Muteesa olwo n’agezaako bwereere okugulirira abalonzi. Akalulu kano kaaliwo nga 4 November 1964, era abalonzi ne basalawo n’enjawulo ennene okudda e [[:en:Bunyoro|Bunyoro]]. Ebyava mu kalulu kano byanyweza obuwagizi bwa Obote e [[:en:Bunyoro|Bunyoro]] ne bireetawo obusungu mu Buganda. Baganda bakoze effujjo ne balumba baminisita ba gavumenti y'obwakabaka bwabwe. Nga 9 Ogwekkuminoogumu [[:en:Michael_Kintu|Michael Kintu]], [[:en:Katikkiro_of_Buganda|Kattikiro]] (Ssaabaminisita) wa Buganda, yalekulira n’asikirwa [[:en:Jehoash_Mayanja_Nkangi|Jehoash Mayanja Nkangi]]. Obote bwe yayanjula ebiwandiiko ebyetaagisa ebivunaanyizibwa ku kukyusa obuyinza Mutesa okussa omukono ku bwa Pulezidenti, ono yagaana, n'alangirira nti, "Siyinza kuwaayo ttaka lya Buganda."Obote yassa omukono mu kifo kye, naye enkolagana wakati w'abasajja bano bombi yatabuka olw'ekizibu kino. Okukyusa kuno kwatandika okukola nga 1 Ogwoluberyeberye 1965. === Emivuyo gya Zaabu === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>Ku nkomerero ya 1964 gavumenti ya Uganda yawa [[:en:Christophe_Gbenye|Christophe Gbenye]] obuyambi obw’ekyama, eyali akulembeddemu [[:en:Simba_rebellion|obujeemu]] mu kitundu ky’obuvanjuba bwa [[Democratic Republic of Congo]], ekyali kigabana ensalo ne Uganda. Kuno kwaliko obuyambi bw’amagye obutereevu okuva mu [[:en:Uganda_Army_(1962–1971)|magye ga Uganda]]. Obote yalina kaweefube ono asinga yakolebwa Colonel [[:en:Idi_Amin|Idi Amin]] ng'abakulembeze b’amagye abalala tebamanyi. Waaliwo enjawukana mu kabineti ya Uganda ku nkola eyakwatibwa eri abayeekera, kubanga etabangula enkolagana ne gavumenti ya Congo ne Amerika. Nga 16 Ogwokusatu 1965 omubaka wa KY [[:en:Daudi_Ochieng|Daudi Ochieng]] yawaaba omusango mu Palamenti nti Amin, Obote, Minisita w’ensonga z’omunda [[:en:Felix_Onama|Felix Onama]], ne Minisita w’enteekateeka n’enkulaakulana y’abantu Adoko Nekyon, baali bafunye amagoba mu ngeri emenya amateeka mu zaabu, amasanga, ne ssente enkalu ezisibuka mu Congo. Okusinziira ku Ochieng, mu February 1965 Amin yaggulawo akawunti mu Bbanka ya Ottoman. Mu nnaku 24, Sh.340,000 (Pawundi 17,000, zenkana pawundi 287,812 mu 2025) zaateekebwa ku akawunta. Gavumenti yasuubizza okunoonyereza ku nsonga eno. We bwatuukira mu Gwomwenda, tewali kyali kikoleddwa, era mu lutuula lwa Palamenti olwali luggaddwa Ochieng yaleeta ekiteeso ekigenda okusaba gavumenti okukola ku bigambibwa. Obote yagumizza akakiiko k’amateeka nti enkulaakulana egenda mu maaso mu kunoonyereza era Ochieng n’aggyayo ekiteeso kye. Mu Gwoluberyeberye 1966 Ochieng, olw’okunyiiga olw’okulinda mu kufulumya lipoota ku kunoonyereza kuno, yasalawo okuddamu okuleeta ekiteeso kye ng’asaba gavumenti okubaako ky’ekola. Nga 31 Gwoluberyeberye Obote yasisinkana ekibiina kya palamenti ekya UPC mu nkukutu okunnyonnyola ku kulwawo. Ekibiina kino kyasalawo nti ensonga zino zirimu amawulire amakulu agakwata ku by’okwerinda by’eggwanga, kale ababaka ba UPC bonna bagenda kugaana ekiteeso kya Ochieng okwewala okukubaganya ebirowoozo mu lwatu mu Palamenti ku bizuuliddwa mu kunoonyereza. Olwo Obote n’ava mu kibuga ekikulu Kampala n’agenda okulambula obukiikakkono bwa Uganda. Ng’ebula mbale olutuula lwa Palamenti nga 4 Ogwokubiri luyitibwe, kabineti yayanguwa okutuula nga taliiwo. Baminisita kitundu bokka be baaliwo, era abasinga obungi ku baaliwo baali basaasira Ibingira. Olwo ne basalawo nti ababaka ba UPC bonna balina okuwagira ekiteeso kino. Okusinziira ku munnamateeka era akulira ekitongole ekikessi Akena Adoko, olukiiko n'okusalawo kwakoleddwa ku kaweefube wa Ibingira ku magezi okuva ewa Mutesa, nga kigambibwa nti yamugamba nti, "Tugatte amaanyi mu kiseera kino. Obote ne baminisita abamwesigwa bonna bafulumye, ggwe bboosi wa Kabineti, Kabineti etuuke kati ezzeeyo okusalawo obutawagira kiteeso kyange."Kino kinfudde obulumi bungi. Nze naawe tusobola okukola ebyewuunyo nga tukolagana." Amangu ddala nga wayiseewo ekiteeso kya Ochieng kyayanjulwa mu Palamenti ne kikubaganyizibwako ebirowoozo abakiise baayo. Kyasoma bwe kiti:<blockquote> Nti olukiiko luno lusaba Gavumenti okuyimiriza Col Idi Amin ow’amagye ga Uganda mu bwangu ku mirimu nga bwe balindirira okukomekkereza okunoonyereza kwa poliisi ku bigambibwa ku akawunti ye mu bbanka oluvannyuma okuyisibwa mu kitongole kya gavumenti ekikwatibwako nga okusalawo okusembayo ku nsonga eno kujja kufulumizibwa mu lujjudde. </blockquote>Mu kwogera kwe yayanjula ekiteeso kino, Ochieng era yalumiriza Obote, Onama, ne Minisita w’enteekateeka n’enkulaakulana y’abantu Adoko Nekyon nti beenyigira mu bikolwa bya Amin ebigambibwa nti yakola. Mu kukubaganya ebirowoozo okw’amaanyi okwaddirira, Minisita w’ensonga z’ebweru [[:en:Sam_Odaka|Sam Odaka]] ng’ajuliza ebigambibwa Ochieng eby’obuli bw’enguzi eby’okubuusabuusa eby’emabega, yalumiriza Ochieng okukozesa obubi obuyinza bwe obw’[[:en:Parliamentary_immunity|obutabeera mu palamenti]] okulumba ennyiriri za baminisita ba gavumenti n’okulemererwa okunyweza bye yayogera n’obujulizi obumala. Palamenti yayisa ekiteeso kino n’akalulu kamu akaawakanya okuva ewa Kakonge. Kakonge yategeeza nti okukyusa mu bwangu mu kusalawo kw’ekibiina kya palamenti ekya UPC kabineti tekwali kwa bulijjo era kiteekwa okuba nga kyava mu nteekateeka ey’obwegendereza. Ababaka ba UPC abalala baali bategeezeddwa ku kusalawo kwa kabineti okukkiriza ekiteeso kino ng’okukubaganya ebirowoozo kugguddwawo nga tebamanyi nti baminisita bangi tebaali beetaba mu kuteesa kuno era ne bagoberera obulagirizi bwa gavumenti yaabwe. Ku lunaku olwaddirira okukubaganya ebirowoozo, Onama yateeka Amin mu luwummula olutono. Minisita w’ensonga z’omunda Basil Bataringaya yalonda akakiiko okunoonyereza ku bigambibwa nti. Obote bwe yakomawo mu Kampala nga 15 Ogwokubiri, teyasobola kugoba baminisita be okugenda mu maaso n’okunoonyereza. Nga 22 Ogwokubiri, Obote yalina baminisita ba gavumenti ye bataano abaakwatibwa mu lukiiko lwa kabineti; Ibingira, [[:en:Emmanuel_Lumu|Emmanuel Lumu]], Balaki K. Kirya, Mathias Ngobi, ne George Magezi baakwatiddwa abasajja ab’amagye ag’enjawulo abavunaanyizibwa ku by’okwerinda by’abakungu ba gavumenti ne batwalibwa mu bifo eby’enjawulo. Munnabyafaayo A.B.K. Kasozi agamba nti olukiiko luno lwategekebwa kabineti mu kaweefube w’okulonda akakiiko akapya akanoonyereza ku mivuyo gya zaabu. Okusinziira ku Lumu ne munnabyafaayo P. G. Okoth, olukiiko luno lwayitiddwa Obote. Baminisita abaakwatiddwa bonna baali babadde ba kibiina kya Ibingira mu kabineti, era bonna baali beetabye mu lukiiko olwatudde nga 4 Ogwokubiri. Olwawulira ku kukwatibwa, omumyuka wa Pulezidenti William Nadiope yaddukira e Kenya n'asigalayo okumala wiiki ssatu. Wadde ng'obulabe Ibingira bwe yaleeta eri obukulembeze bwe bwaggyibwawo, Obote yasalawo okunyweza ekifo kye ng'avumirira abaali bamuvuganya nabo, naddala Mutesa. Yalangiridde nga Mutesa yeenyigira mu lukwe lw’amagye okuwamba gavumenti ye. Nga 23 Ogwokubiri yasengula Opolot n’atwala ekifo ky’akulira amagye, era Amin n’afuulibwa akulira amagye n’amagye g’omu bbanga. Abaserikale abeesigwa eri Opolot baatwalibwa mu bifo eby’oku mabbali ate abalina akakwate ku Obote ne bakyusibwa ne batwalibwa mu bifo ebisinga okuba eby’omuganyulo mu byobufuzi. Obote era yalonze abalamuzi basatu ku kakiiko ke okunoonyereza ku mivuyo gya zaabu. == "Enkyukakyuka ya Obote". == Nga 24 Ogwokubiri 1966, Obote yalangirira okuyimiriza Mutesa ku mirimu gye egya pulezidenti, ng’alaga engeri gye yakwatamu akalulu k’amasaza agaabula, okulagira entambula z’amagye awatali kwebuuza ku baminisita, n’okunoonya obuwagizi bw’amagye okuva ebweru. Oluvannyuma Mutesa yakkirizza nti "yawulikika" kaminsona wa Bungereza n'ababaka ba Afrika abawerako olw'obuyambi bw'amagye. Mutesa era yalaajanidde omuwandiisi w’[[:en:United_Nations_Secretary-General|ekibiina ky’amawanga amagatte U Thant]] okuyingira mu nsonga zino.Nga 4 Ogwokusatu, Obote yalangirira nti agenda kutwala obuyinza bw'obwapulezidenti.[2] Nga 15 Ogwokuna, yaleeta ekiteeso kya ssemateeka w’eggwanga omupya. Aba [[:en:Lukiiko|Lukiiko]] baayisa ekiteeso nga 20 Ogwokutaano nga baagala gavumenti y'eggwanga lya Uganda eve mu Buganda mu nnaku kkumi ezijja olw'obutagoberera ssemateeka eyasooka. Oluvannyuma Mutesa yawandiika ku kiteeso kino nti, "Tetwasuubira wadde akaseera katono nti bagenda kuvaawo. Ekigendererwa kyali kya kubaleeta musango olw'okusigala, kubanga twawulira nti singa tusobola okutwala ensonga mu kkooti nga tukakasa nti tujja kuwangula omusango gwaffe." Obote yasalawo okukiraba nga nsalessale." Gavumenti ya Obote ekiteeso kino yakitwala ng'ekikolwa eky'obujeemu. Ekibinja ky'amagye bwe kyasindikibwa mu [[:en:Lubiri_Palace|Lubiri]] okunoonyereza ku kigambibwa nti emmundu zaali ziterekeddwa, Mutesa yakuba amasasi mu bajaasi. Nga 22 Ogwokutaano, Obote yayita olukiiko mu kisulo kya pulezidenti mu Kampala nga muno mwalimu Minisita w'ebyokwerinda, Minisita w'ensonga z'omunda mu ggwanga. n’omuduumizi wa poliisi mu ggwanga. Oluvannyuma lw’okukubaganya ebirowoozo ku buzibu buno, Obote yalangiridde nti embeera yeetaaga amagye okwenyigira mu nsonga eno. Oluvannyuma lw’olukiiko, Obote yakubidde Amin essimu n’asaba yeeyanjule mu loogi. Amin bwe yatuuka, Obote yamulagira okulumba olubiri lwa Mutesa enkeera. == Olutalo lw'olusozi Mengo == [[File:Sir._Edward_Fredrick_Mutesa,_The_President_of_Uganda.jpg|thumb|[[:en:Mutesa_II_of_Buganda|Mutesa II]], [[:en:Kabaka_of_Buganda|Kabaka wa Buganda]] ]] Nga 23 Ogwokutaano, amagye ga Uganda gaazingiza olubiri lw’e Lubiri ne gakwata abaami ba Buganda basatu abaali bawagidde ennyo ekiteeso kya Lukiko ekya 20 Ogwokutaano. Abaganda bangi baatandika okujeemera gavumenti eya wakati. Enkeera ku makya ennyo, amagye gaalumba Olubiri lw’e Luburi nga Amin aduumira butereevu. Abajaasi bwe baali balumba baakuba emmundu ez’ekika kya "machine gun" ekibinja kya bannakyewa abakadde abaasula wabweru w’olubiri, nga batemya abakuumi b’obwakabaka. Olubiri luno lwakuumibwa abakuumi 120–160 nga balina emmundu za Lee–Enfield, carbines ssatu, emmundu mukaaga eza Sterling machine guns n’emmundu mukaaga ezeekuba zokka. Obulumbaganyi bw’amagye bwakendeera olw’enkuba. Nga bamalirizza nti tebasobola kuwangula, abakuumi ne basalawo okuyamba Mutesa okudduka. Kabaka n'abakuumi 20 baasimattuka nga balinnya bbugwe w'olubiri, wadde nga Mutesa yalumizibwa omugongo mu nkola eno. Mutesa bwe yava mu lubiri, yayimiza takisi eyali eyitawo. Ddereeva yamutwala mu Lutikko e Rubaga, abasosodooti (mu bano Emmanuel Wamala ne Emmanuel Nsubuga) gye baali nga balya ekyenkya. Oluvannyuma lw’okunnyonnyola ekyali kibaddewo, baamuwa engoye z’abawandiisi ne bakola enteekateeka ddereeva amutwale mu Ssaza ly'e Busiro. Ku lubiri, abakuumi abaasigalawo baagenda mu maaso n’okuziyiza okw’amaanyi okumala essaawa eziwera, era amagye ga Uganda gaakuuma ekizimbe kino ku ssaawa bbiri ez’ekiro zokka. Amagye ga gavumenti gatta abantu abawerako abaagezaako okwewaayo, era ne batyoboola abasibe. Abajaasi nga basanyufu battanga buli muyise awaataali nsonga newankubadde tebaalina bissi. Muganda wa kabaka, [[:en:Alexander_David_Ssimbwa|Omulangira Alexander David Ssimbwa]] yawambibwa mu lubiri n'atulugunyizibwa amagye ga Uganda. Amagye gaanyaga era ne gamenya olubiri lwonna; kigambibwa nti munnabyafaayo ku [[:en:Makerere_University|Ssettenekero y’e Makerere]] yalabye abajaasi abatamiivu nga basitudde engoye z’obwakabaka bwa Buganda ez’edda. Bannakyewa baasitula emirambo gy'Abaganda abafudde egisukka mu 200 ne bagitwala mu ggwanika, ate amagye ne gaziika omuwendo ogutabalika mu ntaana z’abantu abangi. Omuwendo gw’abaafa okutwalira awamu tegwategeerekeka bulungi. Okubalirira okumu kwagamba nti abantu abawera 1,000 be baali bafudde mu lutalo olwali mu lubiri luno. Pulezidenti [[:en:Julius_Nyerere|Julius Nyerere]] owa Tanzania ku muliraano, eyali awagira Obote era nga tayagala Mutesa, yateeka eggye eddene ku nsalo okulemesa Abaganda okuddamu okwegatta eyo ne bakola olulumba olw’okuddamu. Amin ye kennyini yatuusizza bendera ya Kabaka ey'obutebenkevu n'ebyambalo by'amagye nga "ebikopo by'olutalo" mu ofiisi ya Obote. Obote yagenda mu maaso ga Palamenti n'alangirira nti "Tewali kwejjusa." Obumu bwa Uganda bulina okukakasibwa." Nga amagye gakuuma Kampala ddala, obutabanguko bwasaasaana mu Buganda yonna. Gavumenti eya wakati yafulumya ekiragiro eky'amangu era n'esindika amagye mu Bwakabaka bwonna okuzzaawo obutebenkevu. Obutabanguko bwakka mu nnaku ezaddirira. == Ebyavaamu == Mu nnaku ntono, Kabaka n’abakuumi be babiri baasobola okusala ensalo ne bagenda e [[:en:Burundi|Burundi]] ne bawang’anguka. Oluvannyuma lw’okumala akaseera katono e [[:en:Nairobi|Nairobi]] ne [[:en:Addis_Ababa|Addis Ababa]] yaweebwa obubudamu mu [[:en:United_Kingdom|Bungereza]] gye yasula okutuusa lwe yafa, mu mbeera ezitategeerekeka, mu 1969. Abaami b’e Buganda ab’enjawulo, ab’olulyo olulangira n’abalala abaalowoozebwa nti beesigwa eri Kabaka, baasibibwa. Olubiri kumpi lwasaanirawo ddala mu kulwanagana n’okunyaga okwaddirira. Ebintu eby’ebyafaayo n’ebyambalo by’Obwakabaka byabbibwa ne bisaanawo omuli n’engoma Mujaguzo. Okuvvoola kuno kwaleetera Abaganda bangi okubonaabona okw’amaanyi ennyo mu birowoozo abaatwala omukolo guno ng’okuzikirizibwa. ''Akatyabaga k’e Mengo kavaako emisango okuvunaanibwa gavumenti ya Obote. Bannakibiina kya Mengo establishment abaasibibwa gavumenti empya baawawaabira nga bayimbulwa. [[:en:Egbert_Udo_Udoma|Sir Egbert Udo Udoma,]] Ssaabalamuzi wa [[:en:Supreme_Court_of_Uganda|kkooti ensukkulumu]] yakibakkirizza mu kusalawo kwe mu musango [[:en:Uganda_v_Commissioner_of_Prisons,_Ex_Parte_Matovu|gwa Uganda v Commissioner of Prisons, Ex Parte Matovu]]''[[:en:Uganda_v_Commissioner_of_Prisons,_Ex_Parte_Matovu|.]] Gavumenti ya Buganda bwe yawaaba kkooti okulangirira nti ebikolwa bya Obote tebirina makulu, Udoma yasalawo nti Obote ye yategeka okuwamba gavumenti nga kino okusinziira ku [[:en:International_law|mateeka g’ensi yonna]], yali ngeri entuufu ey’okutwala obuyinza. Bwatyo yalangirira nti gavumenti ya Obote eri mu mateeka era nti ssemateeka omupya akola. Abaali baminisita ba kabineti abaali bakwatiddwa baakyusibwa ne batwalibwa e Karamoja ng'etteeka ly'amatwale eryali liyitibwa Etteeka ly’okugoba abantu mu nsi, eryakkiriza okusiba n'okuggyibwawo abantu "abataagaliza". Oluvannyuma baasaba kkooti ebbaluwa eyitibwa ekiwandiiko ekikwata ku [[:en:Habeas_corpus|habeas corpus]]. Mu musango gwa Grace Ibingira & Others v Uganda, omulamuzi wa kkooti enkulu mu Uganda yasanze okusibirwa mu mateeka n’agaana okusaba kuno, kyokka [[:en:East_African_Court_of_Appeal|kkooti ejulirwamu mu buvanjuba bwa Afrika]] n’esalawo nti etteeka lino lityoboola eddembe lya munnayuganda mu ssemateeka ly’alina okutambula n’alagira ebbaluwa ya habeas corpus ekkirizibwa. Baminisita bano baayimbulwa oluvannyuma amangu ago ne baddamu okukwatibwa wabweru wa kkooti mu Buganda wansi w’etteeka ly’amatwale erya Ebiragiro ebikwata ku mbeera ez’amangu, era gavumenti n’eyisa etteeka ly’okugoba abantu mu nsi okubikka ku bikolwa byayo. Baminisita baawaaba omusango omupya, kyokka mu kuwulira omusango kkooti n’ekakasa nti etteeka eppya liri mu mateeka. Baminisita ba kabineti baasigala nga basibiddwa okutuusa Amin lwe yabayimbula oluvannyuma lw'okuwamba obuyinza mu 1971. Oluvannyuma lw’obuzibu obwo, Obote yagenda okwongera ku buyinza bwe ng’akula ku kujulira kwe mu magye ng’ayita mu [[:en:Patronage|kuyambibwa]] naddala ng’ayita mu kwongera ku nsaasaanya y’ensimbi mu by’okwerinda mu mbalirira ya 1966. Abaserikale abaali baweerezza n’obwesigwa mu kiseera ky’obuzibu baasasulwa olw’obwesigwa bwabwe. Mu 1967 yaleeta ssemateeka owookusatu eyaggyawo obwakabaka bwa Uganda bwonna obw'ennono. Olw’omulimu gwe yakola mu Buzibu bw’e Mengo, Obote naye yagenda mu maaso n’okutumbula n’okusiima Amin okutuusa lwe baatuuka ne bagwa. Ababaka ba Buganda baafuba okukunga abantu abaziyiza gavumenti ya Obote mu nkukutu. Bannakibiina nga "General Muzinge", Obadiah Tamusange, ne Kasane Mulindwa baasaasaanya obupapula obukuma omuliro mu bantu, ne bategeka okwekalakaasa, n'okunoonya okukunga abantu baabulijjo okulwanyisa gavumenti. Abalwanirizi b'eddembe abasinga baasigala nga tebamanyiddwa mannya ge, ne beettanira omuntu ow'omuggundu eyatuumiddwa "Olukiiko olw’ekyama" eyasigala ng'ekozesebwa okumala emyaka. Ab'ebyokwerinda bya Obote baatandika ebikwekweto ku bannakyewa ba Buganda, nga Amin essira aliteeka ku kumenyawo emikutu nga "Olukiiko olw’ekyama" ne "Buganda Liberation Army". Kaweefube ono yalemererwa okunyigiriza mu bujjuvu ebibiina ebiwakanya gavumenti. Mu Gwekkumineebiri r wa 1969, Obote katono attibwe mu kaweefube w’okutta omuntu mu lukung’aana lw’ebyobufuzi; poliisi yazuula akaduukulu ka Buganda akali wansi w’ettaka nga kavunaanyizibwa. Kabaka Mutesa II yafiira mu buwanganguse mu 1969, kyokka n’akkirizibwa okuziikibwa mu Buganda Idi Amin oluvannyuma lw'okuwamba obuyinza mu 1971. Oluvannyuma lw’okufuuka pulezidenti, Amin yasooka kugezaako kukkakkanya bannakabaka ba Buganda, kyokka n’abakyukira mangu ng’alaba obwesigwa bwabwe obweyongera eri Obwakabaka obwali buggyibwawo ng’akabi. Amin yatumbula ennyiriri z’omulenzi Omusiraamu okuva ku njegoyego z’eggwanga abaavu ng’akwata omukulembeze w’Abakristaayo mu kika kya Uganda ekifuga. Ekyama ky’ekikolwa kino kyamuwa obutuufu obusingako waakiri mu bitundu ebimu ebitono. == Ekitiibwa == Abaganda bangi bonna awamu bavunaana Obote ku Buzibu obwaliwo mu 1966. Era bamunenya olw’okusasika kw’Obwakabaka bwa Buganda ne Mutesa okudduka mu buwanganguse. Olubiri lwa lwazzibwawo mu 1993. Munnabyafaayo Frank Schubert yagamba nti Obote okutwala obuyinza kyali kikulu nnyo mu byafaayo bya Uganda, n'agamba nti, "Kyali kyeyoleka bulungi nnyo nti amagye gaali gafuuse ekitongole ekikulu eky'okugonjoola ebizibu by'ebyobufuzi eby'omunda era nti abakulembeze b'ebyobufuzi nga Obote tebajja kwewala kukozesa maanyi ga magye mu ngeri yonna." == Ebiwandiiko ==   == Ebijuliziddwa == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Ebijuliziddwa == <templatestyles src="Refbegin/styles.css" />  <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|0|18|6|N|32|33|58|E}} [[Category:Buganda]] [[Category:Pages with unreviewed translations]] lxv6h2r00b24kxql6viceeotro29jfe Aisha Naluzze Batala 0 14251 56430 2026-06-24T06:24:55Z Geossegawa 8919 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335021447|Aisha Naluzze Batala]]" 56430 wikitext text/x-wiki    '''Aisha Naluzze Batala''' (yazaalibwa 1977) munnamateeka era omulamuzi wa kooti enkulu mu Uganda.<ref>https://www.cavendish.ac.ug/wp-content/uploads/2023/09/Profiles-of-new-Judges-of-the-High-Court.pdf</ref>Mu kiseera kino ye kalisoliiso wa gavumenti mu lufuutufuuti ayitibwa ''Inspector General of Government (IGG)'' mu ggwanga [[Yuganda|Uganda]] . <ref>{{Cite web |last=Namayo |first=Moses |title=It Won't Be Business-As-Usual, Says New IGG Naluzze |url=https://nilepost.co.ug/news/293500/it-wont-be-business-as-usual-says-new-igg-naluzze |access-date=2025-10-10 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> Yalondebwa Pulezidenti [[Yoweri Museveni|Yoweri Kaguta Museveni]] mu Gwekkumi 2025 okusikira [[Beti Kamya|Beti Olive Namisango Kamya]] eyali emazeeko endagaano ye nga ssenkulu w'ekitongole ekivunaanyizibwa ku kulwanyisa obuli bw'enguzi n'obukenuzi. <ref>{{Cite web |last=Odongo |first=Jacobs Seaman |title=BREAKING: Justice Naluzze Replaces Beti Kamya as IGG |url=https://nilepost.co.ug/news/292917/breaking-justice-naluzze-replaces-beti-kamya-as-igg |access-date=2025-10-10 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-10-08 |title=Museveni replaces Kamya with High Court Judge Aisha Naluzze as IGG, deputies retained |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/museveni-replaces-kamya-with-high-court-judge-aisha-naluzze-as-igg-deputies-retained--5220864 |access-date=2025-10-10 |website=Monitor |language=en}}</ref> Nga tannalondebwa, yali mulamuzi atuula ku kooti enkulu eya Uganda mu ttabi erikola ku nsonga z'etttaka. <ref>{{Cite web |last=Atukunda |first=Rogers |date=2025-10-07 |title=Justice Aisha Naluzze Batala Appointed New IGG |url=https://softpower.ug/justice-aisha-naluzze-batala-appointed-new-igg/ |access-date=2025-10-10 |website=SoftPower News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Land Division |url=https://judiciary.go.ug/data/smenu/16/Land |access-date=2025-10-10 |website=judiciary.go.ug}}</ref> == Obuto bwe == Aisha Naluzze Batala muwala wa Sheikh Abdul Obeid Kamulegeya ne Hajjat Haliima Kamulegeya eyazaalibwa mu 1977. <ref>{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Bitter-sweet moment for Kamulegeya family: IGG Naluzze’s rise, Lutale’s ordeal |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/bitter-sweet-moment-for-kamulegeya-family-igg-naluzze-s-rise-lutale-s-ordeal-5224260 |access-date=2025-10-10 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Odongo |first=Jacobs Seaman |title=A Tale of Two Siblings: Lutale Faces Treason Trial as Sister Naluzze Becomes New IGG |url=https://nilepost.co.ug/news/293083/a-tale-of-two-siblings-lutale-faces-treason-trial-as-sister-naluzze-becomes-new-igg |access-date=2025-10-10 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> Emisomo gye yagitandikira mu Uganda era neyettanira nnyo ensonga z'amateeka n'obwenkanya. <ref>{{Cite web |last=Murungi |first=Paul |date=2025-10-07 |title=Who is Lady Justice Aisha Naluzze Batala, the Newly Appointed IGG? |url=https://www.ceo.co.ug/who-is-lady-justice-aisha-naluzze-batala-the-newly-appointed-igg/ |access-date=2025-10-10 |website=CEO East Africa |language=en-US}}</ref> Yasomera [[Makerere University, Uganda|Makerere Yunivasite]] gye yafunira diguli esooka mu mateeka era oluvannyuma lw’okumaliriza emisomo gye egya diguli, yeegatta ku ttendekero lya [[Law Development Centre|Law Development Centre (LDC)]] mu Kampala, n’afuna dipulooma emukkiriza okuwoza emisango mu kooti za Uganda. <ref>{{Cite web |title=Explainer: What it takes to practise law in EAC countries - The EastAfrican |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/explainer-what-it-takes-to-practise-law-in-eac-countries-5062854 |access-date=2025-10-10 |website=www.theeastafrican.co.ke}}</ref> Oluvannyuma yeewandiisa mu ttendekero lya [[Uganda Management Institute|Uganda Management Institute (UMI)]], gye yafunira diguli eyookubiri mu nzirukanya y'emirimu.<ref>https://www.cavendish.ac.ug/wp-content/uploads/2023/09/Profiles-of-new-Judges-of-the-High-Court.pdf</ref> == Emirimu gye == Batala emirimu yagitandikira mu kkampuni yabannamateeka eya F. Mukasa & Co. Advocates, gye yakolera ng’omuyambi wa bannamateeka mu kampuni eyo wakati wa 2003 ne 2005. <ref>{{Cite web |title=F.Mukasa & Co. Advocates |url=https://www.commonwealthofnations.org/organisations/fmukasa__co_advocates/ |access-date=2025-10-10 |website=Commonwealth of Nations |language=en-US}}</ref>Batala era yaweerezaako nga omulamuzi mu kkooti enkulu mu Uganda. <ref>{{Cite web |title=Judiciary: The Republic of Uganda |url=https://judiciary.go.ug/data/incourt/16/The%20Honorable%20Judges%20of%20The%20High%20Court.html |access-date=2025-10-10 |website=judiciary.go.ug}}</ref> Nga 7 Ogwekkumi 2025, Pulezidenti [[Yoweri Museveni|Yoweri Kaguta Museveni]] yamulonda okufuuka kalisoliiso wa Gavumenti era bwatyo n'asikira [[Beti Kamya|Beti Olive Namisango Kamya]], eyali aweerezza mu kifo kino okuva mu Gwomusanvu 2021. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2021-07-15 |title=Beti Kamya is new IGG |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/beti-kamya-is-new-igg-NV_108996 |access-date=2025-10-10 |website=New Vision}}</ref> Amawulire g'okulondebwa kwe gakakasibwa Faruk Kirunda, omuyambi wa Pulezidenti ow’enjawulo. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2021-11-04 |title=Museveni appoints Farouk Kirunda Deputy Press Secretary |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/museveni-appoints-farouk-kirunda-deputy-press-NV_119051 |access-date=2025-10-10 |website=New Vision}}</ref> Okulondebwa kwa Batala kwaviiraako ekibiina ekitaba bannamateeka mu Uganda ekya Uganda Law Society okumusaba okulekulira obuvunaanyizibwa bwe nga omulamuzi wa kooti enkulu.<ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/law-society-wants-new-igg-to-resign-from-the-NV_220331_062026</ref><ref>https://www.pulse.ug/story/law-society-calls-for-new-igg-naluzze-resignation-2025101107312911621</ref> == Ebiwandiiko ebikozesebwa == df3w87y58r3vtefl89do31nsjs641be 56432 56430 2026-06-24T06:43:02Z Geossegawa 8919 added databox 56432 wikitext text/x-wiki  {{Databox}}  '''Aisha Naluzze Batala''' (yazaalibwa 1977) munnamateeka era omulamuzi wa kooti enkulu mu Uganda.<ref>https://www.cavendish.ac.ug/wp-content/uploads/2023/09/Profiles-of-new-Judges-of-the-High-Court.pdf</ref>Mu kiseera kino ye kalisoliiso wa gavumenti mu lufuutufuuti ayitibwa ''Inspector General of Government (IGG)'' mu ggwanga [[Yuganda|Uganda]] . <ref>{{Cite web |last=Namayo |first=Moses |title=It Won't Be Business-As-Usual, Says New IGG Naluzze |url=https://nilepost.co.ug/news/293500/it-wont-be-business-as-usual-says-new-igg-naluzze |access-date=2025-10-10 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> Yalondebwa Pulezidenti [[Yoweri Museveni|Yoweri Kaguta Museveni]] mu Gwekkumi 2025 okusikira [[Beti Kamya|Beti Olive Namisango Kamya]] eyali emazeeko endagaano ye nga ssenkulu w'ekitongole ekivunaanyizibwa ku kulwanyisa obuli bw'enguzi n'obukenuzi. <ref>{{Cite web |last=Odongo |first=Jacobs Seaman |title=BREAKING: Justice Naluzze Replaces Beti Kamya as IGG |url=https://nilepost.co.ug/news/292917/breaking-justice-naluzze-replaces-beti-kamya-as-igg |access-date=2025-10-10 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-10-08 |title=Museveni replaces Kamya with High Court Judge Aisha Naluzze as IGG, deputies retained |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/museveni-replaces-kamya-with-high-court-judge-aisha-naluzze-as-igg-deputies-retained--5220864 |access-date=2025-10-10 |website=Monitor |language=en}}</ref> Nga tannalondebwa, yali mulamuzi atuula ku kooti enkulu eya Uganda mu ttabi erikola ku nsonga z'etttaka. <ref>{{Cite web |last=Atukunda |first=Rogers |date=2025-10-07 |title=Justice Aisha Naluzze Batala Appointed New IGG |url=https://softpower.ug/justice-aisha-naluzze-batala-appointed-new-igg/ |access-date=2025-10-10 |website=SoftPower News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Land Division |url=https://judiciary.go.ug/data/smenu/16/Land |access-date=2025-10-10 |website=judiciary.go.ug}}</ref> == Obuto bwe == Aisha Naluzze Batala muwala wa Sheikh Abdul Obeid Kamulegeya ne Hajjat Haliima Kamulegeya eyazaalibwa mu 1977. <ref>{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Bitter-sweet moment for Kamulegeya family: IGG Naluzze’s rise, Lutale’s ordeal |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/bitter-sweet-moment-for-kamulegeya-family-igg-naluzze-s-rise-lutale-s-ordeal-5224260 |access-date=2025-10-10 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Odongo |first=Jacobs Seaman |title=A Tale of Two Siblings: Lutale Faces Treason Trial as Sister Naluzze Becomes New IGG |url=https://nilepost.co.ug/news/293083/a-tale-of-two-siblings-lutale-faces-treason-trial-as-sister-naluzze-becomes-new-igg |access-date=2025-10-10 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> Emisomo gye yagitandikira mu Uganda era neyettanira nnyo ensonga z'amateeka n'obwenkanya. <ref>{{Cite web |last=Murungi |first=Paul |date=2025-10-07 |title=Who is Lady Justice Aisha Naluzze Batala, the Newly Appointed IGG? |url=https://www.ceo.co.ug/who-is-lady-justice-aisha-naluzze-batala-the-newly-appointed-igg/ |access-date=2025-10-10 |website=CEO East Africa |language=en-US}}</ref> Yasomera [[Makerere University, Uganda|Makerere Yunivasite]] gye yafunira diguli esooka mu mateeka era oluvannyuma lw’okumaliriza emisomo gye egya diguli, yeegatta ku ttendekero lya [[Law Development Centre|Law Development Centre (LDC)]] mu Kampala, n’afuna dipulooma emukkiriza okuwoza emisango mu kooti za Uganda. <ref>{{Cite web |title=Explainer: What it takes to practise law in EAC countries - The EastAfrican |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/explainer-what-it-takes-to-practise-law-in-eac-countries-5062854 |access-date=2025-10-10 |website=www.theeastafrican.co.ke}}</ref> Oluvannyuma yeewandiisa mu ttendekero lya [[Uganda Management Institute|Uganda Management Institute (UMI)]], gye yafunira diguli eyookubiri mu nzirukanya y'emirimu.<ref>https://www.cavendish.ac.ug/wp-content/uploads/2023/09/Profiles-of-new-Judges-of-the-High-Court.pdf</ref> == Emirimu gye == Batala emirimu yagitandikira mu kkampuni yabannamateeka eya F. Mukasa & Co. Advocates, gye yakolera ng’omuyambi wa bannamateeka mu kampuni eyo wakati wa 2003 ne 2005. <ref>{{Cite web |title=F.Mukasa & Co. Advocates |url=https://www.commonwealthofnations.org/organisations/fmukasa__co_advocates/ |access-date=2025-10-10 |website=Commonwealth of Nations |language=en-US}}</ref>Batala era yaweerezaako nga omulamuzi mu kkooti enkulu mu Uganda. <ref>{{Cite web |title=Judiciary: The Republic of Uganda |url=https://judiciary.go.ug/data/incourt/16/The%20Honorable%20Judges%20of%20The%20High%20Court.html |access-date=2025-10-10 |website=judiciary.go.ug}}</ref> Nga 7 Ogwekkumi 2025, Pulezidenti [[Yoweri Museveni|Yoweri Kaguta Museveni]] yamulonda okufuuka kalisoliiso wa Gavumenti era bwatyo n'asikira [[Beti Kamya|Beti Olive Namisango Kamya]], eyali aweerezza mu kifo kino okuva mu Gwomusanvu 2021. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2021-07-15 |title=Beti Kamya is new IGG |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/beti-kamya-is-new-igg-NV_108996 |access-date=2025-10-10 |website=New Vision}}</ref> Amawulire g'okulondebwa kwe gakakasibwa Faruk Kirunda, omuyambi wa Pulezidenti ow’enjawulo. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2021-11-04 |title=Museveni appoints Farouk Kirunda Deputy Press Secretary |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/museveni-appoints-farouk-kirunda-deputy-press-NV_119051 |access-date=2025-10-10 |website=New Vision}}</ref> Okulondebwa kwa Batala kwaviiraako ekibiina ekitaba bannamateeka mu Uganda ekya Uganda Law Society okumusaba okulekulira obuvunaanyizibwa bwe nga omulamuzi wa kooti enkulu.<ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/law-society-wants-new-igg-to-resign-from-the-NV_220331_062026</ref><ref>https://www.pulse.ug/story/law-society-calls-for-new-igg-naluzze-resignation-2025101107312911621</ref> == Ebiwandiiko ebikozesebwa == gmfx9fx3p0qesbmu2obeewncwoeoqf0