Wikipedia
lgwiki
https://lg.wikipedia.org/wiki/Olupapula_Olusooka
MediaWiki 1.47.0-wmf.13
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Ekikyusatomu (atomic reaction)
0
6240
66687
34081
2026-08-04T20:43:29Z
CommonsDelinker
82
Removing [[:c:File:Theory_of_chemical_reaction_(Static_theory_of_atomic_model).jpg|Theory_of_chemical_reaction_(Static_theory_of_atomic_model).jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Leyo|Leyo]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Fil
66687
wikitext
text/x-wiki
{{Charles Muwanga}}
'''Ekikyusatomu''' (''atomic reaction'') kiva mu kugattika(blending) ebigambo by'Oluganda "ekikolwa ekikyusa atomu".
Ekikyusatomu (atomic reaction) kye kiviirako "ekikyusabuziba"(chemical reaction. Mu butuufu ekikyusatomu kiba kikyusabuziba , ekitegeeza ekikolwa ekiviirako enkyukakyuka ssinziggu eziviira ddala mu buziba.
'''Ekikyusatomu oba ekikyusabuziba kye ki?'''
Ssinga amazzi kakulukusi gabugumizibwa ku muliro gasigala gakyaali mazzi era n’amazzi agekuttemu ekitole ky’omuzira gaba gakyaali mazzi. Okugasaanuusa, okugabugumya oba okugakwaasa ekitole ky’omuzira okuyita mu kubugumya oba okunnyogoza kireetawo nkyuukakyuuka za kungulu so si nkyukakyuka mu biziba bwa atomu.
Enkyukakyuka ez’obuziba ezisinziira mu buziba bwa nabuzimbe(the atoms of matter) ziva ku kikyusabuziba ekiba kigenze mu maaso (ekibaddewo)wakati wa atomu eza erementi ez’enjawulo.
Ne mu sebisitansi oba nabuzimbe, mu biramu , wabaawo ekikyusabuziba(chemical reaction) olumu kwe tutalabirawo na maaso gaffe oba okukuwulira n’amatu gaffe nga kugenda mu maaso.
Waliwo '''''enkyukakyuka ezo ku kungulu''''' (physical reaction) '''''n’enkukakyyuka ezibeerawo ku mutendera gwa atomu.''''' Ekikyusatomu(atomic reaction) kye kiyitibwa ekikyusabuziba (chemical reaction).
Mu kukyuka okwo ku ngulu tewabaawo kukyuusibwa kuviira ddala mu buziba wabula ekibaawo kuba kukyuka mu mbeera ya kintu nga okuva mkulukusi okudda mu ggaasi n’okudda mu nkalubo olw’okubugumizibwa naye nga tewali kukyusibwa kwa kusibuka mu buziba
Ekikyusabuziba kitegeeza nti ekintu kikomekkereza kifuseemu ekirala , endagakintu endala, erina obuziba obw'enjawulo okuva kw'eyo ebaddewo.
Ekikyusabuziba kulimu okwabuluza oba okusengeka obujja enkwaso (bonds) ezikuumira awamu obutinniinya bwa atomu.
Ne mu mibiri gyaffe munda mubaamu ekikyusabuziba ekiba kigenda mu maaso yadde ebiseera ebisinga ffe tuwulira ng’awataliiwo bigenda mu maaso mu mibiri gyaffe.
Ekikyusabuziba ekiba kigenda mu maaso kireetawo okukyamuukirira n’ekiddirira kwe kukyuka kw’embeera y’ekintu okusibuka mu buziba bwakyo.
Bw’oteeka emmere ku kyoto, wabaawo okwesera oba okutokota era ekivaamu emmere eno ekyuka ng’emaze okuggya n’eba ng’esobola okukozesebwa omubiri mu bwangu ng’ebadde eriiriddwa. Amazzi bwe geesera gayinza okuddamu ne gawola ne gasigala nga bwe gabeera bulijjo kyokka ebintu ebimu ng’emmere bw’obifumba bikyukira ddala era ne biba nga tebisobola kuddayo kubeera mu mbeera ya bubisi.
Mu sayansi, bwe wabaawo ekikyusatomu (atomic reaction) wakati w’ebintu ebiteereddwa awamu, kino kikolwa ekiviiraddala mu buziba bw'ekintu ekiyitibwa “'''''ekikyusabuziba''''' ” (Chemical reaction).
Ekikyusabuziba kirimu okukola oba okukutula enkwaso (bonds) eziri wakati wa atomu oba obuziba obw'enjawulo. Oluvannyuma lw’ekikyusabuziba , omugatte gwa namba za atomu gusigala gwe gumu, kyokka molekyu ziba mpya nga za njawulo kw’ezo ezibaddewo.
Ekikyusabuziba kibaamu okukyuka kw’amasoboza (“energy”). Amasoboza ge gasobozesa enkyukakyuka zonna okubaawo. Amasoboza galimu ebika bino:
(a) '''''Amasoboza amatereke(Stored enrgy).''''' Gano g’amasoboza amatereke.
(b) '''''Amasoboza agali mu mugendo'''''(Kinetic energy). Gano masoboza agabeera mu bintu ebiri mu mu kuva .
(c) '''''Amasoboza ag’enkyusabuziba(Chemical energy).''''' Gano masoboza agaba gaterekeddwa awatali kukozesebwa.
Amasoboza gayinza okukyusibwa okuva mu kika ekimu okudda mu kirala. Mu kikolwa kino wabaawo okufulumya ebbugumu.
Atomu oba molekyu bwe zegatta awamu okuyita mu nkwaso z'obuziba(chemical bonds), amasoboza gaba getaagisa okukola enkwaso(bond) era ne gatalekebwa mu nkwaso. Ekika ky’ekikyusabuziba ’kino kiyingiza amasoboza. Enkwaso(chemical bond) bw’ekutulwa amasoboza ne gafulumizibwa.
[[Category:Ebyobuziba]]
ewng6yhh9nw5s5f7hdtl4h2xawmuknl
Amama Mbabazi
0
7986
66683
66083
2026-08-04T17:14:01Z
24RAY
11014
ngaseeko emppandiika n'ebijuliziddwa
66683
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''<big>John Patrick Amama Mbabazi</big>''', SC amanyiddwa nga Amama Mbabazi yazaalibwa nga 16 Ogwolubereberye 1949. munnabyabufuzi era Munnayuganda, yaweerezaako mu Paalamenti ey'omwenda nga [[Ssaabaminisita wa Uganda|Ssaabaminisita]] wa Uganda okuva nga 24 Ogwokutaano 2011 okutuuka nga 19 Ogwomwenda 2014.yakola omulimu munene nyo mu gavumenti ez'enjawulo ezirwanyisa obufuzi bwa bamusibiramubbwa okuva mu (1972-1986) era y'omu ku batandisi b'ekibiina kya [[National Resistance Movement]], ekibiina ekiri mu buyinza kati.<ref name=":0">http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister</ref>
Mbabazi yaweerezaako ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira konsityuwensi y'e Kinziki ey'Obugwanjuba mu Disitulikiti y'e Kanungu, yawereza ku kifo kino okuva mu 1996 okutuusa mu 2016<ref>https://web.archive.org/web/20121002055537/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/1163512/data/262039/-/whf62vz/-/parliament.pdf</ref> lwe yavuganya ku kifo ky'omukulembeze w'eggwanga naye n'awangulwa.
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Amama Mbabazi yazaalibwa nga 16 Ogwoluberyeberye 1949, ku kyalo Mparo mu Ssaza lye Rukiga, kati emanyiddwa nga Disitulikiti y'e Rukiga.<ref name=":0" /> Yasomerako mu matendekero ag'amaanyi era agamanyiddwa ennyo mu Ggwanga mu kiseera eky'abafuzi b'amatwale ne mu kaseera nga Uganda efunye obwetwaze: Kigezi College Butobere gy'eyasomera siniya,<ref>Ssekika, Edward (14 August 2011). [https://web.archive.org/web/20150715230626/http://www.observer.ug/component/content/article?id=14694%3Ambabazi-mutebile-to-revive-former-school "Mbabazi, Mutebile to revive former school"]. ''[[:en:The_Observer_(Uganda)|The Observer (Uganda)]]''. Kampala. Archived from [http://www.observer.ug/component/content/article?id=14694:mbabazi-mutebile-to-revive-former-school the original] on 15 July 2015. Retrieved 15 July 2015.</ref> n'e ssomero lya Ntare
[[File:Kigezi College Butobere.jpg|thumb|'''Kigezi College Butobere''']]
ne [[Ntare School|Ntare school]] ng'eno gye yasomera siniya ey'omukaaga <ref>https://web.archive.org/web/20150715230626/http://www.observer.ug/component/content/article?id=14694%3Ambabazi-mutebile-to-revive-former-school</ref>.Mbabazi yafuna diguli y'amateeka okuva mu [[Makerere University, Uganda|Ssettendekero wa Makerere.]]<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister</ref> N'oluvanyuma n'afuna dipulooma mu kukozesa amateeka okuva mu [[Law Development Centre|Law Development center]] mu [[Kampala]]<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister</ref> Munnamateeka mu kkooti ya uganda enkulu era abadde mmemba w'ekibiina ekigatta bannamateeka bonna mu Uganda okuviira ddala mu mwaka gwa 1977<ref>https://web.archive.org/web/20140728232812/http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=18&const=Kinkiizi+County+West&dist_id=65&distname=Kanungu</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tanaba kwesogga kisaawe ky'e byobufuzi, yaweerezaako nga [[Saabawolereza wa gavumenti ya Uganda|Ssaabawolereza wa gavumenti]] okuva mu 1976 okutuuka mu 1978 era n'asuumusibwa okufuuka Ssaabawandiisi w'ekibiina ekigatta bannamateeka mu ggwanga okuva mu mwaka gwa 1977 okutuuka mu mwaka gwa 1979<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister</ref>
Wakati wa 1986 ne 1992, Mbabazi yaweerezaako ng'akulira ekitongole ekirondoola eby'okwerinda bya Uganda n'ebweru waayo (ESO)<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister</ref>Wakati wa 1999 ne 2000, yaweerezaako nga Minisita omubeezi mu office y'omukulembeze w'eggwanga avunaanyizibwa ku nsonga z'eby'obufuzi.<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister</ref><ref>https://www.weforum.org/people/amama-mbabazi/</ref>
yafuuka ssaabawandiisi w'akakundi k'ekibiina kya NRM aka Constituent Assembly <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Constituent_Assembly</ref>akaakola Ssemateeka wa 1995 wakati wa 1986 ne 1992.<ref>https://www.watchdoguganda.com/news/20210520/114053/profile-who-is-amama-mbabazi-the-nrm-historical-likely-to-bounce-back-as-prime-minister-or-vice-president-in-musevenis-new-cabinet.html</ref>
Yaliko Minisita w'eggwanga ow'eby'okwerinda wakati wa 1986 ne 1992<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister</ref>era n'aweerezaako nga minisita omubeezi owa regional cooperation okuva mu mwaka gwa 1998 okutuuka mu 2001<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister</ref>. yaliko ssaabawolereza wa gavumenti ate nga Minisita w'obwenkanya okuva mu 2004 okutuuka mu 2006 ekifo ekyamuwanguza n'ekitiibwa ky'okubeera minisita asinze okukola obulungi (super minister).mu mwaka gwa 2006 Mbabazi yalondebwa okubeera minisita w'eby'okwerinda ekifo ky'eyabeeramu okutuusa lwe yafuulibwa minisita w'obutebenkevu mu 2009<ref>https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695</ref> era nga ekifo kino yakibeeramu okutuusa mu mwezi Gwokutaano mu mwaka gwa 2011 lwe yalondebwa ku kifo ky'obwa ssaabamininsita w'eggwanga.
Yaliko ssaabawandiisi w'ekibiina kya NRM okuva mu Gwekkuminobumu 2005 okutuusa mu Gusooka 2015.<ref>https://web.archive.org/web/20150702082932/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/666515</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150716174439/http://www.theinsider.ug/court-dismisses-mbabazi-nrm-case/</ref>
=== Okuvuganya ku bwa Pulezidenti ===
Mukwano gwa Amama Mbabazi ow'omubuto<ref>http://www.newvision.co.ug/news/659918-ruhakana-rugunda-new-prime-minister.html</ref>,[[Ruhakana Ruganda|Ruhakana Rugunda]], yalondebwa ku kifo ky'obwa ssaabaminisita nga 18 Ogwomwenda 2014 ng'adda mu bigere bya Amama Mbabazi. okugobwa kwa Mbabazi kwalabibwa ng'ekibonerezo Museveni kye yali awadde Mbabazi oluvannyuma lw'engambo ezaali ziyitingana nti Mbabazi yali yegwanyiza entebe y'obukulembeze era yalina enteekateeka okwenyigira mu lw'okaano lw'okwesimbawo ku bukulembeze bw'eggwanga. Amangu ddala ng'ennaku z'omwezi 15 Ogwomukaaga 2015<ref>https://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21654666-ugandan-presidents-29-year-rule-coming-end-bored-big-man</ref> Mbabazi yalangirira okwesimbawo ku kifo ky'omukulembeze w'ekibiina kya [[National Resistance Movement|NRM]] era nga yali mwetegefu okuvuganya [[Yoweri Museveni]] ku kifo ekyo ky'ennyini era nga kino yakyasanguliza mu lukungana lw'ekibiina olwatuula nga 4 Ogwokutaano 2015. Oluvannyuma Museveni yalangira Mbabazi okweyisa mu ngeri ey'ekito era atakkirizibwa bannakibiina ba NRM.<ref>http://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Elections/Mbabazi-to-stand-as-independent/-/859108/2815094/-/kj26ocz/-/index.html</ref> Nga 31 Ogwomusanvu omwaka ogwo gwenyini,oluvannyuma lw'okulemererwa okutegeeragana wakati w'abakulembeze ab'okuntikko, Mbabazi yakawangammula bwe yalangirira nga bwe yali agenda okwesimbawo ku bukulembeze bw'eggwanga nga talina kibiina kyonna mw'ajjidde. wabula nga ekibiina kya the Democratic Alliance(TDA), kye kya muli emabega neewankubadde nga kyalabika nga ekitaalina busobozi bumala kuwangula ntebe ya bukulembeze bwa ggwanga.
Mu kalulu kabonna akaakubwa mu mwaka gwa 2016, Mbabazi yakwata ekifo kyakusatu oluvannyuma lw'okufuna obululu ebitundu 1.39 ku buli ku kikumi.<ref>https://web.archive.org/web/20160304012250/http://www.ec.or.ug/sites/default/files/docs/01-Summary_PRESIDENT_1_Final22-FEB-2016.pdf</ref>
== Obuweereza bwe mu mawanga g'ebweru. ==
Mbabazi yakiikirirako Uganda mu mawanga g'ebweru, nga eno yakolerayo bino, yatuula ku kakiiko k'ebyokwerinda ak'amawanga amagatte era ng'eno gye yasabira nti eggye lya uganda ekkuuma ddemmbe (UPDF) likkirizibwe okukwata abayeekera ba Konny ab'eggye lya Lord's Resistance Army. abaali mu [[Democratic Republic of Congo|ggwanga lya congo]]<ref>https://web.archive.org/web/20150716103827/http://www.newvision.co.ug/D/8/14/494419</ref>
== Emikutu emirala ==
* [https://amamambabazi.com Amama Mbabazi Omukutu gwe Omutongole]
* [https://web.archive.org/web/20150716113423/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/755641 Olugendo lwa Amama Mbabazi ku bwa ssabaminisita]
* [http://www.newvision.co.ug/news/636903-uganda-told-to-repay-aid-funds-lost-in-opm-fraud.html Uganda yategeezebwa Okusasula Ssente Z'obuyambi Ezabulira mu Ofiisi Ya Ssaabaminisita mu Emivuyo]
* [http://www.newvision.co.ug/D/120/123/658507 Fallout Okuva Mu Mivuyo eTemangalo]
== Ebijuliziddwa ==
<references />
[[Category:Bannabyabufuzi]]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Abazalibwa mu 1949]]
[[Category:Ababaka ba palamenti eyomunaana]]
[[Category:Ababaka ba palamenti eyomwenda]]
[[Category:National Resistance Movement]]
[[Category:Ssabaminisita wa Uganda]]
9nsusbalnfpj7742tjolvww6bhoox1r
66684
66683
2026-08-04T17:30:48Z
24RAY
11014
ngasseeko ebijuliziddwa
66684
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''<big>John Patrick Amama Mbabazi</big>''', SC amanyiddwa nga Amama Mbabazi yazaalibwa nga 16 Ogwolubereberye 1949. munnabyabufuzi era Munnayuganda, yaweerezaako mu Paalamenti ey'omwenda nga [[Ssaabaminisita wa Uganda|Ssaabaminisita]] wa Uganda okuva nga 24 Ogwokutaano 2011 okutuuka nga 19 Ogwomwenda 2014.yakola omulimu munene nyo mu gavumenti ez'enjawulo ezirwanyisa obufuzi bwa bamusibiramubbwa okuva mu (1972-1986) era y'omu ku batandisi b'ekibiina kya [[National Resistance Movement]], ekibiina ekiri mu buyinza kati.<ref>Musoke, Cyprian (24 May 2011). [http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister "Amama Mbabazi's road to Prime Minister"]. [http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister New Vision]. Retrieved 15 July 2015.</ref>
Mbabazi yaweerezaako ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira konsityuwensi y'e Kinziki ey'Obugwanjuba mu Disitulikiti y'e Kanungu, yawereza ku kifo kino okuva mu 1996 okutuusa mu 2016<ref>https://web.archive.org/web/20121002055537/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/1163512/data/262039/-/whf62vz/-/parliament.pdf</ref> lwe yavuganya ku kifo ky'omukulembeze w'eggwanga naye n'awangulwa.
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Amama Mbabazi yazaalibwa nga 16 Ogwoluberyeberye 1949, ku kyalo Mparo mu Ssaza lye Rukiga, kati emanyiddwa nga Disitulikiti y'e Rukiga.<ref name=":0">http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister</ref> Yasomerako mu matendekero ag'amaanyi era agamanyiddwa ennyo mu Ggwanga mu kiseera eky'abafuzi b'amatwale ne mu kaseera nga Uganda efunye obwetwaze: Kigezi College Butobere gy'eyasomera siniya,<ref>Ssekika, Edward (14 August 2011). [https://web.archive.org/web/20150715230626/http://www.observer.ug/component/content/article?id=14694%3Ambabazi-mutebile-to-revive-former-school "Mbabazi, Mutebile to revive former school"]. ''[[:en:The_Observer_(Uganda)|The Observer (Uganda)]]''. Kampala. Archived from [http://www.observer.ug/component/content/article?id=14694:mbabazi-mutebile-to-revive-former-school the original] on 15 July 2015. Retrieved 15 July 2015.</ref> n'e ssomero lya Ntare gye yasomera siniya y'eyomukaaga. Mbabazi yafuna Ddiguli ye esooka Mumateeka okuva ku Yunivasite y'e Makerere.<ref>Musoke, Cyprian (24 May 2011). [http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister "Amama Mbabazi's road to Prime Minister"]. [[:en:New_Vision|New Vision.]] Retrieved 15 July 2015.</ref>
[[File:Kigezi College Butobere.jpg|thumb|'''Kigezi College Butobere''']]
ne [[Ntare School|Ntare school]] ng'eno gye yasomera siniya ey'omukaaga <ref>https://web.archive.org/web/20150715230626/http://www.observer.ug/component/content/article?id=14694%3Ambabazi-mutebile-to-revive-former-school</ref>.Mbabazi yafuna diguli y'amateeka okuva mu [[Makerere University, Uganda|Ssettendekero wa Makerere.]]<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister</ref> N'oluvanyuma n'afuna dipulooma mu kukozesa amateeka okuva mu [[Law Development Centre|Law Development center]] mu [[Kampala]]<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister</ref> Munnamateeka mu kkooti ya uganda enkulu era abadde mmemba w'ekibiina ekigatta bannamateeka bonna mu Uganda okuviira ddala mu mwaka gwa 1977<ref>https://web.archive.org/web/20140728232812/http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=18&const=Kinkiizi+County+West&dist_id=65&distname=Kanungu</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tanaba kwesogga kisaawe ky'e byobufuzi, yaweerezaako nga [[Saabawolereza wa gavumenti ya Uganda|Ssaabawolereza wa gavumenti]] okuva mu 1976 okutuuka mu 1978 era n'asuumusibwa okufuuka Ssaabawandiisi w'ekibiina ekigatta bannamateeka mu ggwanga okuva mu mwaka gwa 1977 okutuuka mu mwaka gwa 1979<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister</ref>
Wakati wa 1986 ne 1992, Mbabazi yaweerezaako ng'akulira ekitongole ekirondoola eby'okwerinda bya Uganda n'ebweru waayo (ESO)<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister</ref>Wakati wa 1999 ne 2000, yaweerezaako nga Minisita omubeezi mu office y'omukulembeze w'eggwanga avunaanyizibwa ku nsonga z'eby'obufuzi.<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister</ref><ref>https://www.weforum.org/people/amama-mbabazi/</ref>
yafuuka ssaabawandiisi w'akakundi k'ekibiina kya NRM aka Constituent Assembly <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Constituent_Assembly</ref>akaakola Ssemateeka wa 1995 wakati wa 1986 ne 1992.<ref>https://www.watchdoguganda.com/news/20210520/114053/profile-who-is-amama-mbabazi-the-nrm-historical-likely-to-bounce-back-as-prime-minister-or-vice-president-in-musevenis-new-cabinet.html</ref>
Yaliko Minisita w'eggwanga ow'eby'okwerinda wakati wa 1986 ne 1992<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister</ref>era n'aweerezaako nga minisita omubeezi owa regional cooperation okuva mu mwaka gwa 1998 okutuuka mu 2001<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1011194/amama-mbabazi-eur-road-prime-minister</ref>. yaliko ssaabawolereza wa gavumenti ate nga Minisita w'obwenkanya okuva mu 2004 okutuuka mu 2006 ekifo ekyamuwanguza n'ekitiibwa ky'okubeera minisita asinze okukola obulungi (super minister).mu mwaka gwa 2006 Mbabazi yalondebwa okubeera minisita w'eby'okwerinda ekifo ky'eyabeeramu okutuusa lwe yafuulibwa minisita w'obutebenkevu mu 2009<ref>https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695</ref> era nga ekifo kino yakibeeramu okutuusa mu mwezi Gwokutaano mu mwaka gwa 2011 lwe yalondebwa ku kifo ky'obwa ssaabamininsita w'eggwanga.
Yaliko ssaabawandiisi w'ekibiina kya NRM okuva mu Gwekkuminobumu 2005 okutuusa mu Gusooka 2015.<ref>https://web.archive.org/web/20150702082932/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/666515</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150716174439/http://www.theinsider.ug/court-dismisses-mbabazi-nrm-case/</ref>
=== Okuvuganya ku bwa Pulezidenti ===
Mukwano gwa Amama Mbabazi ow'omubuto<ref>http://www.newvision.co.ug/news/659918-ruhakana-rugunda-new-prime-minister.html</ref>,[[Ruhakana Ruganda|Ruhakana Rugunda]], yalondebwa ku kifo ky'obwa ssaabaminisita nga 18 Ogwomwenda 2014 ng'adda mu bigere bya Amama Mbabazi. okugobwa kwa Mbabazi kwalabibwa ng'ekibonerezo Museveni kye yali awadde Mbabazi oluvannyuma lw'engambo ezaali ziyitingana nti Mbabazi yali yegwanyiza entebe y'obukulembeze era yalina enteekateeka okwenyigira mu lw'okaano lw'okwesimbawo ku bukulembeze bw'eggwanga. Amangu ddala ng'ennaku z'omwezi 15 Ogwomukaaga 2015<ref>https://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21654666-ugandan-presidents-29-year-rule-coming-end-bored-big-man</ref> Mbabazi yalangirira okwesimbawo ku kifo ky'omukulembeze w'ekibiina kya [[National Resistance Movement|NRM]] era nga yali mwetegefu okuvuganya [[Yoweri Museveni]] ku kifo ekyo ky'ennyini era nga kino yakyasanguliza mu lukungana lw'ekibiina olwatuula nga 4 Ogwokutaano 2015. Oluvannyuma Museveni yalangira Mbabazi okweyisa mu ngeri ey'ekito era atakkirizibwa bannakibiina ba NRM.<ref>http://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Elections/Mbabazi-to-stand-as-independent/-/859108/2815094/-/kj26ocz/-/index.html</ref> Nga 31 Ogwomusanvu omwaka ogwo gwenyini,oluvannyuma lw'okulemererwa okutegeeragana wakati w'abakulembeze ab'okuntikko, Mbabazi yakawangammula bwe yalangirira nga bwe yali agenda okwesimbawo ku bukulembeze bw'eggwanga nga talina kibiina kyonna mw'ajjidde. wabula nga ekibiina kya the Democratic Alliance(TDA), kye kya muli emabega neewankubadde nga kyalabika nga ekitaalina busobozi bumala kuwangula ntebe ya bukulembeze bwa ggwanga.
Mu kalulu kabonna akaakubwa mu mwaka gwa 2016, Mbabazi yakwata ekifo kyakusatu oluvannyuma lw'okufuna obululu ebitundu 1.39 ku buli ku kikumi.<ref>https://web.archive.org/web/20160304012250/http://www.ec.or.ug/sites/default/files/docs/01-Summary_PRESIDENT_1_Final22-FEB-2016.pdf</ref>
== Obuweereza bwe mu mawanga g'ebweru. ==
Mbabazi yakiikirirako Uganda mu mawanga g'ebweru, nga eno yakolerayo bino, yatuula ku kakiiko k'ebyokwerinda ak'amawanga amagatte era ng'eno gye yasabira nti eggye lya uganda ekkuuma ddemmbe (UPDF) likkirizibwe okukwata abayeekera ba Konny ab'eggye lya Lord's Resistance Army. abaali mu [[Democratic Republic of Congo|ggwanga lya congo]]<ref>https://web.archive.org/web/20150716103827/http://www.newvision.co.ug/D/8/14/494419</ref>
== Emikutu emirala ==
* [https://amamambabazi.com Amama Mbabazi Omukutu gwe Omutongole]
* [https://web.archive.org/web/20150716113423/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/755641 Olugendo lwa Amama Mbabazi ku bwa ssabaminisita]
* [http://www.newvision.co.ug/news/636903-uganda-told-to-repay-aid-funds-lost-in-opm-fraud.html Uganda yategeezebwa Okusasula Ssente Z'obuyambi Ezabulira mu Ofiisi Ya Ssaabaminisita mu Emivuyo]
* [http://www.newvision.co.ug/D/120/123/658507 Fallout Okuva Mu Mivuyo eTemangalo]
== Ebijuliziddwa ==
<references />
[[Category:Bannabyabufuzi]]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Abazalibwa mu 1949]]
[[Category:Ababaka ba palamenti eyomunaana]]
[[Category:Ababaka ba palamenti eyomwenda]]
[[Category:National Resistance Movement]]
[[Category:Ssabaminisita wa Uganda]]
bk3yahp1l944yu2i9fww7yfzffp5nov
Aamito Lagum
0
8129
66688
62688
2026-08-04T22:36:39Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66688
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''<big>Aamito Stacie Lagum</big>''' (yazaalibwa nga 3 Ogwekkumineebiri 1992)<ref name=":0">Odeke, Steven (22 January 2014). [http://www.newvision.co.ug/news/651684-stacy-aamito-from-bushes-to-riches.html "Stacy Aamito: From bushes to riches"]. Retrieved 6 July 2015.</ref>mukyala munnakatemba, omwolesi w'emisono gy'engoye era [[Munnayuganda|Munnayugnda]]. Okusookera ddala amannyiddwa olw'okubeera omuwanguzi yekka , ow'empaka za ''[[Africa's Next Top Model]]''. ( Africa's Next Top Model ).<ref>[https://web.archive.org/web/20180710010312/https://www.ugandaonline.net/news/view/14597/uganda_s_aamito_wins_africa_s_next_top_model "Uganda's Aamito Wins Africa's Next Top Model"]. Ugandaonline.net. 13 January 2014. Retrieved 6 July 2015.</ref>
== Obuto bwe ==
Lagum yakuzibwa maama we yekka, Sidonia Ayaa, mu Kampala. Oluvannyuma lw'okufiirwa omulimu gwe, maama we yasengukira e [[Kitgum (disitulikit)|Kitgum]] okubeera ne bajjajja be. Oluvannyuma Lagum yakomawo e Kampala okweyongerayo n'emisomo gye ku St. Jude Primary School, Katikamu Seventh Day Adventist Senior Secondary School ne St. Lawrence High School.<ref name=":0" /><ref>Odeke, Steven (22 January 2014). [https://web.archive.org/web/20230823141521/https://observer.ug/lifestyle/entertainment/18418-i-want-everything-i-touch-to-turn-into-gold- "I want everything I touch to turn into gold"]. Archived from [http://observer.ug/lifestyle/entertainment/18418-i-want-everything-i-touch-to-turn-into-gold- the original] on 23 August 2023. Retrieved 6 July 2015.</ref>
Ku myaka kkumi namukaaga, Lagum yatandiika okugoba ku by'okwolesa emisono ( Modeling ) ng'omulimu. Omulimu gwe agwasooka gwali mu Ugandan Fashion Week, ng'ayoleseza kkampuni ya Gloria Wavamunno eya GW Collection. Mu 2012, Lagum yasisinkana omuwunzi w'ebyambalo (Designer) Adele Dejak, eyamutwala e Kenya okukubwa ebifaananyi.<ref name=":0" /><ref>Ninsiima, Racheal (26 April 2012). [http://allafrica.com/stories/201406230131.html "Uganda: Up Close With Africa's Next Top Model Winner Aamito Lagum".] The Observer Uganda. Retrieved 6 July 2015.</ref>
== ''Africa's Next Top Model'' ==
Mu 2013, Lagum yeetaba mu kwetegekera okufulumya ekyamanyibwanga ''[[Africa's Next Top Model]]'' nga yakozesa Baasi eyamala esaawa 16 okuva mu Kampala okutuuka e Nairobi. Oluvannyuma yayitibwa omuteesiteesi [[Oluchi Onweagba]] era yalondebwa okugenda mu [[Cape town]] ng'omu ku bawanguzi ekkuminaababiri.<ref>[https://web.archive.org/web/20131124124226/http://twmagazine.net/2013/11/africas-next-top-model-with-oluchi-debuts-meet-the-finalists/ "Africa's Next Top Model With Oluchi Debuts. Meet The Finalists!".] TW Magazine Africa. Archived from [http://twmagazine.net/2013/11/africas-next-top-model-with-oluchi-debuts-meet-the-finalists/ the original] on 24 November 2013. Retrieved 20 November 2013.</ref><ref>Obiuwevbi, Jennifer (5 March 2015). [http://www.bellanaija.com/2015/03/05/i-felt-like-a-black-swan-aamito-stacie-lagum-talks-beauty-stereotypes-in-uganda-her-mums-disapproval-more/ ""I Felt Like a Black Swan" – Aamito Stacie Lagum talks Beauty Stereotypes in Uganda, her Mum's Disapproval & More"]. Bella Naija. Retrieved 6 July 2015.</ref>
Lagum mu bwangu yategeezebwa abalamuzi n'abagenyi aba omukolo n'awangula ebifaananyi bingi ebisingayo nga kwotadde n'omukisa okulabikirako mu katabo k'e South Africa akayitibwa ''[[Elle]]'' olw'okufuna ekifaananyi ebyasingayo mu ssabbiiti ey'omwenda.<ref>[https://web.archive.org/web/20220817124014/https://www.superselected.com/editorials-aamito-stacie-lagum-elle-south-africa-by-lee-moami/ "Editorials. Aamito Stacie Lagum. Elle South Africa. by Lee Moami"]. ''Superselected - Black Fashion Magazine Black Models Black Contemporary Artists Art Black Musicians -''. Superselected. 15 July 2014. Archived from [http://superselected.com/editorials-aamito-stacie-lagum-elle-south-africa-by-lee-moami/ the original] on 17 August 2022. Retrieved 6 July 2015.</ref> Lagum yayitamu outuuka ku mpaka eza kamalirizo mu sabiiti ey'kkumi mu lukontana, nga talabikiddeko mu bakwebedde ababiri. Lagum yalangirirwa ng'omuwanguzi.
Ng'ekitundu ku birabo, Lagum yafuna Kontulakiti y'okwolesa emisono ya mwaka gumu n'ekibiina kya DNA Model, ddiiru z'okulanga ebyamaguzi ne [[P&G]], [[Etisalat]], Snapp ne Verve International, Kontulakiti ya mwaka gumu ng'omumuli gw'ebyobulambuzi bya South Africa era n'ekirabo kya sente enkalu kya [[doola z'Amerika]] emitwalo etaano ($50,000 [[:en:USD|USD]].)<ref>Baranga, Samson (20 January 2014). [https://web.archive.org/web/20150707104003/http://www.observer.ug/component/content/article?id=29698:aamito-returns-in-style "Aamito returns in style"]. The Observer Uganda. Archived from [http://www.observer.ug/component/content/article?id=29698:aamito-returns-in-style the original] on 7 July 2015. Retrieved 6 July 2015.</ref><ref>[http://ugandaonline.net/gallery/view/14612/stacie_aamito_lagum_at_entebe_airport "Stacie Aamito Lagum at Entebbe Airport".] ugandaonline.net. 17 January 2014. Retrieved 6 July 2015.</ref>
== Emirimu gye oluvannyuma lw'okwolesa ==
Oluvanyuma lw'okuwangula ''[[Africa's Next Top Model]]'', Lagum yakola endagaano n'abaddukanya ekibiina kya DNA Model mu [[South Africa]] era yalabikira mu katabo ''[[Marie Claire]]'' South Africa mu Ogwomunaana 2014. Era oluvanyuma yakola endagaano n'abakwasaganya/abaddukanya emirimu gy'obwa Model aba DNA Model Management era nagenda mu Kibuga kya New York City.<ref name=":1">[http://www.fashionmodeldirectory.com/models/Aamito+Stacie_Lagum/ "Aamito Stacie Lagum - Editorials".] Fashion Model Directory. Retrieved 23 July 2015.</ref> Lagum era yeetaba mu mpaka eza F/W mu 2015, nga amodolingira aba Lacoste, Marc owa [[Marc Jacobs]], [[J. Mendel]], Rag & Bone, Giles, [[Jonathan Saunders]], [[Paul Smith]], ne [[Bottega Veneta]]. Era yeetaba mu kuggulawo [[Balenciaga]] mu Kibuga [[Paris]], ne kimufuula Model eyasooka ow'alangi ey'enjawulo okuggulawo omwoleso wansi wa [[Alexander Wang.]] Mu kaseera keekamu, yayoleseza/yamodolingira aba Lanvin, [[Dries van Noten]], [[H&M Heen|H&M]], [[Giambattista Valli]] ne Hermès.<ref>[http://models.com/models/Aamito-Lagum/year/shows "Aamito Lagum - Work by Year, shows"]. models.com. Retrieved 23 July 2015.</ref><ref>[http://www.fashionmodeldirectory.com/models/aamito+stacie_lagum/shows/ "Aamito Stacie Lagum - Shows"]. Fashion Model Directory. Retrieved 23 July 2015.</ref>
Ku nkomekerero ya sizoni eyo, Lagum yateekebwa ku lukalala lw'abamoddo abapya abasinga ku models.com ne style.com.<ref>[http://models.com/mdx/top-newcomers-fw-2015/ "TOP NEWCOMERS F/W 2015".] Models.com. Retrieved 23 July 2015.</ref><ref>[http://www.style.com/slideshows/slideshows/trends/industry/2015/03-march/top-10-models-fall-2015/slides/7 "The Top 10 New Models of the Season"]. Style.com. Retrieved 23 July 2015.</ref> Okuva kw'olwo, yalabikira mu butabo obw'enjawulo omuli, ''i-D'', ''[[Interview]]'', ''Love'', ''W'', ''V'', American ''[[Harper's Bazaar]]'', Italian ne South African ''Elle'', ''[[L'Officiel]]'', Omuyitale, Omu Ukraine,Omungereza, Omu Girimaani, Mexican, n'e Spanish ''Vogue'', ''Teen Vogue'', ne Italian ''Vanity Fair''. Mu Ogwokuna 2017, era yakola ng'ekifananyi ku katabo k'Abamerika aka American '' Allure'' magazine. Era yateekebwa ku katabo ka British '' Elle'' mu Ogwomunaana oluvannyuma mu mwaka ogwo. Lagum era yalabika mubutabo bwa Lookbooks aka Hugo Boss, Area, Narciso Rodriguez, [[Kenzo takada|Kenzo]], Acne Studios, Guerlain, Nordstrom, Barneys New York, Sonia Rykiel, Saks Fifth Avenue,<ref name=":1" /><ref>[http://models.com/models/Aamito-Lagum/year/editorial "Aamito Lagum - Work by Year, editorial"]. models.com. Retrieved 23 July 2015.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250120022843/http://wearesodroee.com/2015/08/06/the-shining-3/ "The Shining: Vogue UK September 2015"]. WE ARE SO DROEE. Retrieved 6 August 2015.</ref> wamu ne [[Advertorials|mubulango bw'ebiwandiiko]] (advertorials) bwa [[Kenzo takada|Kenzo]]<ref>[http://models.com/work/kenzo-transparence-1 "Kenzo Transparence".] models.com. Retrieved 23 July 2015.</ref><ref>[http://www.bellanaija.com/2015/05/20/antms-aamito-stacie-lagum-poses-for-kenzon-in-new-campaign-images/ "ANTM's Aamito Stacie Lagum Poses for Kenzo in New Campaign Images"]. Bella Naija. 20 May 2015. Retrieved 23 July 2015.</ref> ne mukawefube w'okulangiira zikampani nga Marc Jacobs, obw'akolebwa [[David Sims]].<ref>[http://www.elle.fr/Mode/Les-news-mode/Autres-news/Marc-Jacobs-7-nouveaux-mannequins-pour-sa-campagne-automne-hiver-2015-2959170 "Marc Jacobs : 7 nouveaux mannequins pour sa campagne automne-hiver 2015"]. Elle.fr. 16 June 2015. Retrieved 23 July 2015.</ref><ref>[http://models.com/work/marc-jacobs-marc-jacobs-fw-15/395589 "Marc Jacobs F/W 15".] models.com. Retrieved 23 July 2015.</ref>
Mu Ogwekkumi 2015, Lagum yaweebwa ekifo kya ''[[Cosmopolitan]]'' ng'omu kubakontanyi eyali asinze mu lukontana lwaba ''Top Model'' franchise.<ref>Rees, Alex (20 October 2015). [http://www.cosmopolitan.com/entertainment/tv/news/a47929/top-model-tyra-banks-successful-models/ "12 times "Top Model" actually found, you know, a top model"]. ''[[:en:Cosmopolitan_(magazine)|Cosmopolitan]]''. Retrieved 23 October 2016.</ref>
Lagum yazannya nga [[Nabakyala wa Sheba]] mu firimu ya katemba oy'omukwano eyali eyitibwa ''[[Three Thousand Years of Longing]]'' eyakulibwamu omutendesi [[George Miller (filmmaker)|George Miller]] eyatebwa mu 2022.<ref>Chhibber, Mini Anthikad (2022-08-27). [https://www.thehindu.com/entertainment/movies/three-thousand-years-of-longing-movie-review-djinn-and-tonic/article65817408.ece "'Three Thousand Years of Longing' movie review: Djinn and tonic"]. ''The Hindu''. [[:en:ISSN_(identifier)|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/0971-751X 0971-751X.] Retrieved 2022-09-14.</ref>
== Firimu zaalabikiddemu ==
* [[Three Thousand Years Of Longing]] (2022)
== Laba ne ==
* [[Kitgum (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kitgum]]
* [[Kampala]]
* Queen of Sheba
* Alexander Wang
* Africa's Next Top Model
== Ebijuliziddwa. ==
{{Reflist|3}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipedia ==
* [https://www.fashionmodeldirectory.com/models/aamito+stacie_lagum/ Aamito Stacie Lagum] at [[:en:Fashion_Model_Directory|Fashion Model Directory]]
* [https://models.com/models/aamito-lagum Aamito Lagum] at models.com
* [https://www.instagram.com/aamitolagum/ Aamito Lagum] on [[:en:Instagram_(identifier)|Instagram]]
* [[imdbname:8883273|Aamito Lagum]] at [[:en:IMDb_(identifier)|IMDb]]
[[Category:Abantu abasibuka mu Disitulikiti y'e Kitgum]]
[[Category:Abaazaalibwa mu 1992]]
[[Category:Abaawanguzi ba Next Top Model]]
[[Category:Abantu abava mu kitundu ky'obukiikakkono bwa Uganda]]
[[Category:Bannayuganda abakyala aboolesa emisono]]
[[Category:Bannayuganda abaasengukira mu Amerika]]
kf1axrgqp65pll1jap6pylmo03106th
Ekisaawe ky'eggwanga ekya Mandela
0
8323
66699
40624
2026-08-05T01:28:16Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66699
wikitext
text/x-wiki
[[File:Mandela National Stadium Uganda.jpg|thumb|Abawagizi wabweru wa Mandela National Stadium]]
'''Mandela National Stadium''' oba '''Namboole''' nga bwetera okuyitibwa [[:en:Multi-purpose_stadium|kisaawe eky'eyambisibwa mu mirimu egy'enjawulo]] mu [[:en:Uganda|Uganda]] era nga ge maka ga tiimu yeggwanga ey'omupiira [[:en:Uganda_national_football_team|Uganda Cranes]] .<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/namboole-welcomes-back-cranes-4621742</ref> Ekisaawe Kino erinnya lyakyo ettongole kyalifuna okuva ku yaliko omukulembeze w'eggwanga lya [[:en:South_Africa|South Africa]] era [[:en:Internal_resistance_to_apartheid|elwanyisa ennyo enfuga y'obusosoze obwesigamye ku lanji]] , [[:en:Nelson_Mandela|Nelson Mandela]].<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&page=Mandela+National+Stadium#:~:text=http%3A//www.newvision.co.ug/new_vision/news/1335422/ugandan%2Dsports%2Dmiss%2Dmandela</ref> Ekisaawe kino mu biseera wekyaggulirwawo butongole mwaka 1997 kyali kituuza abantu 45,202 omulundi gumu.<ref>https://maps.prodafrica.com/places/uganda/central-region-ug/kampala/sports-enclave/mandela-national-stadium-kampala-uganda/</ref><ref>http://stadiumdb.com/stadiums/uga/nelson_mandela_national_stadium</ref> Wabula olubannyuma lw'okuggalwa n'okuddabirizibwa, omuwendo gwabantu abateekeddwa okukozesa ekisaawe kino gwasalika okudda ku bantu 42,000.<ref>https://kawowo.com/2023/11/22/sports-facilities-mandela-national-stadium-namboole-renovation-garners-momentum/</ref> Kyokka yadde emiwendo emitongole egyabantu abatuula mu kisaawe kino giri gityo, mu byafaayo ekisaawe kino kyali kituuzizzaako abawagizi emitwalo etaano(50,000).<ref>https://www.11v11.com/teams/uganda/tab/stats/option/attendances/</ref> Ekyafaayo kino kyaliwo mu mwaka gwa 2004 nga 10 ogw'ekumi Tiimu y'omupiira ey'eggwanga Uganda bweyali esamba ne tiimu y'eggwanga eya South Africa.<ref>https://www.11v11.com/matches/uganda-v-south-africa-10-october-2004-254028/</ref>
== Endagiriro y'ekisaawe ==
Ekisaawe kisangibwa ku kasozi Namboole mu [[:en:Bweyogerere|Waadi y'e Bweyogerere]], mu [[:en:Kira_Town|munisipaali ye Kira]] , [[:en:Wakiso_District|Wakiso disitulikiti]]. Olugendo olukutuusa ku kisaawe kino nga ova mu kibuga [[Kampala]] wakati luwerako kiromita eziri eyo mu 11 ze mailo nga musanvu nga ofulumye ekibuga odda mu buvanjuba.<ref>https://www.distancesfrom.com/ug/distance-from-kampala-to-Namboole-National-Stadium-Kampala/DistanceHistory/7096825.aspx#google_vignette</ref>
== Ebikolebwa mu kisaawe kino ==
Ekisaawe ky'eggwanga ekya Mandela National Stadium kisinga kukozesebwa nnyo mu [[:en:Association_football|mu muzannyi ogw'omupiira ogw'ebigere]], yadde guli gutyo emizannyo emirala nga [[:en:Sport_of_athletics|emisinde]] ne [[:en:Rugby_football|Rugby]] najo jizanyibwa mu kisaawe kino. Ng'ojjeeko ebyemizannyo, ekisaawe kino era kyali kyeyembisiddwako mu kutegeka ebivvulu nga eky'omuyimbi [[:en:Lucky_Dube|Lucky Dube]] mu mwaka 2003,<ref>https://www.newvision.co.ug/news/1510205/lucky-dube-day-punch-andrew-mwenda</ref> okusaba n'enkugaana ez'enzikiriza ez'enjawulo<ref>https://maps.prodafrica.com/places/uganda/central-region-ug/kampala/sports-enclave/mandela-national-stadium-kampala-uganda/</ref> awamu n'enkugaana ttabamiruka z'ebibiina byobufuzi kwossa nebitongole bya gavumenti nga akakiiko k'ebyokulonda.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/nrm-delegates-paid-shs10-5b-to-attend-conference-1629400</ref>
Akakiiko ka [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] akalondoola enzirukanya y'emirimu mu makampuni n'ebitongole bya gavumenti aka '''COSASE'''<ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref> mu mwaka 2015 kafuulumya alipoota eyalaga nti ekisaawe kino ky'ali ky'olekedde okuggwa olw'ebbula ly'ensimbi nga kagamba nti ekisaawe ky'amala ebbanga nga kiddukanyizibwa mu ngeri etaali nnambulukufu ekyavaako okufiirwa ensimbi ezili mu buwumbi bw'ensibimbi za Uganda 3.6.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://observer.ug/business/38-business/38038-mandela-stadium-at-the-edge-of-collapse |access-date=2022-11-25 |archive-date=2021-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210614235846/https://www.observer.ug/business/38-business/38038-mandela-stadium-at-the-edge-of-collapse |url-status=dead }}</ref> Okuddukanya ekisaawe kino mu nkola eya [[:en:Private-public_partnership|private-public partnership]] (mu nkola eno gavumenti ekwasa obuvunaanyizibwa bw'okuddukanya ebintu byayo ba musiga nsimbi) ng'egendererwa okuleeta amagoba kyali kya kusomooza kinene.<ref>http://www.busiweek.com/index1.php?Ctp=2&pI=214&pLv=3&srI=64&spI=119&cI=22</ref>
== Ebyafaayo ku kisaawe ==
Ensimbi ezaazimba ekisaawe kino zaava mu gavumenti y'eggwanga lya [[:en:China|China]] era zaali mu '''bukadde bwa doola 36'''<ref>https://maps.prodafrica.com/places/uganda/central-region-ug/kampala/sports-enclave/mandela-national-stadium-kampala-uganda/</ref> era mu ntandikwa ky'ayitibwa Namboole Stadium, nga ligyibwa ku kasozi kw'ekyali ky'azimbibwa. Kati mu butongole kiyitibwa Mandela National Stadium nga kibbulwa mu yaliko omukulembeze wa [[South Africa]], omugenzi [[:en:Nelson_Mandela|Nelson Mandela]]. Ky'aggulwawo mu 1997 n'ekivvulu ky'omuyimbi w'ennyimba za Reggae mu South Africa omugenzi [[:en:Lucky_Dube|Lucky Dube]]. Ekisaawe kino ky'addamu okuddaabirizibwa mu 2010–11, era nga ensimbi ezakiddabiriza ku mulundi ogwo zaali obukadde bwa ddoola 2.8 okuva mu China.<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1285475/mandela-stadium-facelift-commences</ref>
Oluvannyuma lwokubalukawo kwa [[:en:COVID-19|ssenyiga omukambwe owa COVID-19]] mu mwaka 2019, ekisaawe kyaggalwa era nekilangirirwa nti kyali tekitukagana n'amutindo kukyaza mpaka ziri ku ddaala lya [[Afirika]].<ref>https://kawowo.com/2024/04/24/fufa-confirms-uganda-premier-league-games-to-be-used-in-soft-opening-of-mandela-national-stadium/</ref> Mu mwaka 2022 ekitongole ekizimbi eky'amajje gwe ggwanga Uganda (UPDF) kyatandika okuddaabiriza ekisaawe kino era nga omulimu guno gwawemmenta ssente za Uganda obuwumbi 97 okuddabiriza kuno kwatwaliramu emirimu nga okuddaabiriza awazannyibwa, okuteekamu ebitaala, okuddaabiriza awatuula abakungu nebirala.<ref>{{Cite web |url=https://www.ntv.co.ug/ug/news/sports/-mandela-national-stadium-test-government-invests-ugx-97-billion-in-renovation--4611372 |title=Archive copy |access-date=2024-08-14 |archive-date=2024-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240813170315/https://www.ntv.co.ug/ug/news/sports/-mandela-national-stadium-test-government-invests-ugx-97-billion-in-renovation--4611372 |url-status=dead }}</ref> Oluvanyuma lwokuddabiriza kuno ekisaawe kino kyategekebwamu emipiira gya liigi y'eggwanga mu ngeri ey'okukigezesa okukasa oba kituukana n'omutindo okusobola okukyaza empaka eziri ku mutindo gw'ensi yonna. Mu mizannyo gino egyazanyibwa kwaliko [[:en:BUL_Jinja_FC|BUL FC]] okuzannya ne [[:en:Vipers_SC|Vipers SC]] wamu ne [[:en:Kampala_Capital_City_Authority_FC|KCCA FC]] okuzannya [[:en:SC_Villa|SC Villa]]. Emizannyo gino gyazanyibwa nga 1-05-2024.<ref>https://chimpreports.com/namboole-stadium-to-host-two-test-matches-next-month/</ref> Oluvanyuma lw'emizannyo gino CAF yaddamu n'ekiriza Uganda okukozesa ekisaawe kino era bwetyo Uganda Cranes nekyalizaawo emipiira ebiri okuli ogwa [[:en:Botswana_national_football_team|Botswana]] wamu n'ogwa [[:en:Algeria_national_football_team|Algeria]]
== Obukubaagano ku nkozesa y'ekisaawe ==
Bannabyamizannyo banji bazze boolesa obutali bumativu n'ekyokuba nga ekisaawe kye namboole kikozesebwa okutegeka ebivulu, enkungaana z'okusaba, ez'ebyobuuzi awamu n'endala. Kino kyava ku kuba nti buli lwewategerkerwangayo enkungaana ez'engeri eyo, ekisaawe kyafunaanga okutataaganyizibwa awamu n'omuddo okwonooneka. Olwensonga eyo Minisita avunaanyizibwa ku byemizannyo Peter Ogwang ku nkomerero ya 2023 yategeeza banna Uganda bwe yali ayogera n'omukutu ogwa NBS Sport nti emikolo egitali gyabyamizanyo tegyali gyakukirizibwa ku kisaawe kino bwekinamaala okuddabiriizibwa.<ref>{{Cite web |url=https://nbssport.co.ug/2024/08/13/pastor-bugingo-to-host-prayers-at-namboole-stadium/ |title=Archive copy |access-date=2024-08-14 |archive-date=2024-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240814085018/https://nbssport.co.ug/2024/08/13/pastor-bugingo-to-host-prayers-at-namboole-stadium/ |url-status=dead }}</ref>
Kyokka yadde nga byawulirwa bityo, Omusumba wabalokole Aloysius Bujingo yavaayo nategeeza eggwanga nti yali amaze okufuna olukusa okukuba olukungana lwenjiri mu kisaawe kyekimu nga 4-10-2024.<ref>{{Cite web |url=https://nbssport.co.ug/2024/08/13/pastor-bugingo-to-host-prayers-at-namboole-stadium/ |title=Archive copy |access-date=2024-08-14 |archive-date=2024-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240814085018/https://nbssport.co.ug/2024/08/13/pastor-bugingo-to-host-prayers-at-namboole-stadium/ |url-status=dead }}</ref> Amawulire gano gafulumira mu kiseera nga eyakulira okuddaabiriza ekisaawe kino munnamagye Lt. Col. Peter Kidemuka yali yakamala okutegeeza bannamawulire nti tiimu ya [[:en:SC_Villa|SC Villa]] teyali yakukkirizibwa kuzanya mupiira gwayo ne tiimu ya [[:en:CBE_SA|CBE]] okuva mu [[Ethiopia]] mu mpaka za [[:en:CAF_Champions_League|CAF Champions league]] nga ekozesa ekisaawe kino.<ref>{{Cite web |url=https://www.ntv.co.ug/ug/news/sports/sports-club-villa-s-match-at-namboole-postponed-4724516#google_vignette |title=Archive copy |access-date=2024-08-14 |archive-date=2024-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240814085016/https://www.ntv.co.ug/ug/news/sports/sports-club-villa-s-match-at-namboole-postponed-4724516#google_vignette |url-status=dead }}</ref> Oluvanyuma lw'olunaku lumu nga akulira Ekitongole kyamagye ekivunaanyizibwa ku kuddaabiriza ekisaawe ayogedde ebigambo ebyo, waaliwo olutuula olwenjawulo wakati w'ebiwayi ebikwatabwako ensonga era gyebyagwera nga batuuse ku nzikiriziganya nti omupiira gugende mu maaso.<ref>{{Cite web |url=https://nbssport.co.ug/2024/08/14/caf-cl-the-dust-has-been-settled-on-villa-namboole-dilemma/ |title=Archive copy |access-date=2024-08-14 |archive-date=2024-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240814133332/https://nbssport.co.ug/2024/08/14/caf-cl-the-dust-has-been-settled-on-villa-namboole-dilemma/ |url-status=dead }}</ref>
== Laba n'abino ==
* [[:en:List_of_African_stadiums_by_capacity|Olukalala lw'ebisaawe mu Africa okusinzira ku bantu be bituuza]]
* [[:en:List_of_stadiums_in_Africa|Olukalala lw'ebisaawe mu Africa]]
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya ==
* [https://cafe.daum.net/stade/Dlwn/16 Photo] at [https://cafe.daum.net/stade/ cafe.daum.net/stade]
* [https://web.archive.org/web/20210610220603/http://www.worldstadiums.com/stadium_pictures/africa/uganda/kampala_national.shtml Photo] at [https://web.archive.org/web/20060316095418/http://www.worldstadiums.com/stadium_pictures/africa/gabon/libreville_bongo.shtml worldstadiums.com]
* [https://web.archive.org/web/20071022095209/http://fussballtempel.net/caf/UGA/Mandela.html Photo] at [http://www.fussballtempel.net/ fussballtempel.net]
* [http://www.pbase.com/dubaidavid/image/87894768 Photo] at [http://www.pbase.com/ pbase.com]
po15693cgz2a1e94gk3yrlznu3oszkd
Asuman Basalirwa
0
8500
66644
61225
2026-08-04T13:27:10Z
Kisakye Jane
9195
ntaddemu ettuluba
66644
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Asuman Basalirwa''' yazaalibwa nga 17 Ogwekkuminogumu 1977. Munnayuganda, Mmunnamateeka, munnabyabufuzi era nga mubaka mu [[:en:List_of_members_of_the_eleventh_Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda ey'ekkuminemu]] akiikirira abantu ba munisipalite y'e Bugiri. Yasooka okulondebwa ku kifo ky'obubaka bwa Paalamenti mu mwaka gwa 2018 ku ttiketi y'ekibiina kya [[:en:Justice_Forum|Justice Forum]] (JEEMA).<ref>https://www.independent.co.ug/we-must-work-together-to-challenge-nrm-basalirwa/</ref> Era ye Ssentebe wa Uganda Muslim Association ne Uganda Sports Club
== Okusoma ==
Basalirwa ebbaluwa ye ey'okusoma eyasoka yagifunira ku ssomero lya Mwiri Primary School mu 1991. Siniya ye ey'okuna yagituula mu mwaka gwa 1996 and n'ebbaluwa ya siniya ey'omukaaga y'agifunira ku ssomero lya Kiira College Butiki mu 1998.<ref>https://flashugnews.com/asuman-basalirwa-biography-politics-education-bugiri-municipality-mp/</ref> Alina dipuloma emukkirizisa okuteekesa amateeka mu nkola eya Diploma in Legal Practice okuva ku bbanguliro lya bannamateeka erya Law Development Centre (LDC) Kampala, Uganda mu mwaka gwa 2004. Mu 2008, yamaliriza okusoma kwe okuva mu Ssettendekero wa Pretoria University gye yafunira ebbaluwa ya Certificate in International Humanitarian Law ne diguli ey'okubiri mu mateeka okuva ku ssettendekero wa Makerere mu mwaka gwa 2015. Munnamateeka era akola ne kkampuni ekola ku nsonga z'amateeka eya Sewankambo & Co. Advocates.<ref>https://flashugnews.com/asuman-basalirwa-biography-politics-education-bugiri-municipality-mp/</ref>
== Ekisaawe ky'ebyobufuzi ==
Basalirwa ye pulezidenti w'ekibiina kya Justice Forum (JEEMA) okuva mu mwaka gwa 2010 okutuuka kati<ref>https://nilepost.co.ug/2021/03/05/jeema-says-they-will-not-attend-todays-ipod-summit/</ref> Ye ssentebe w'ekibiina ekitaba ebibiina ebirina ababaka mu Paalamenti ekya Inter-Party Organisation on Dialogue (IPOD). Yalondebwa ku kifo ky'obubaka bwa Paalamenti mu kifo kya 2018 era n'addamu okulondebwa mu kalulu ka bonna aka 2021 okutuusa kati mu kiseera kino ng'akiikirira ekitundu kya munisipalite y'e Bugiri. Ye y'amyuka ssentebe w'akakiiko ka Paalamenti akakola ku mbalirira ya ssente eziyisibwa Paalamenti aka Public Accounts Committee (PAC).<ref>https://nilepost.co.ug/2020/03/19/basalirwa-who-will-enforce-presidential-directives-on-covid19-measures/</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/news/4813/political-parties-not-getting-funding-basalirwa</ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
[[Category:Bannabyabufuzi]]
[[Category:Bannayuganda bannabyabufuzi abasajja]]
b5qatjw03081fheinw5qkhpzqna7asx
66649
66644
2026-08-04T13:40:06Z
Kisakye Jane
9195
nterezeezamu mu kiwandiiko
66649
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Asuman Basalirwa''' yazaalibwa nga 17 Ogwekkuminogumu 1977. Munnayuganda, Mmunnamateeka, munnabyabufuzi era nga mubaka mu [[:en:List_of_members_of_the_eleventh_Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda ey'ekkuminemu]] akiikirira abantu ba munisipalite y'e Bugiri. Yasooka okulondebwa ku kifo ky'obubaka bwa Paalamenti mu 2018 ku ttiketi y'ekibiina kya [[:en:Justice_Forum|Justice Forum]] (JEEMA).<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-06-11 |title=We must work together to challenge NRM - Basalirwa |url=https://www.independent.co.ug/we-must-work-together-to-challenge-nrm-basalirwa/ |access-date=2021-09-01 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> Era ye Ssentebe wa Uganda Muslim Association ne Uganda Sports Club
== Okusoma ==
Basalirwa ebbaluwa ye ey'okusoma eyasoka yagifunira ku ssomero lya Mwiri Primary School mu 1991. Siniya ye ey'okuna yagituula mu 1996 and n'ebbaluwa ya siniya ey'omukaaga y'agifunira ku ssomero lya Kiira College Butiki mu 1998.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-01-10 |title=Asuman Basalirwa: Biography, Politics, Early Life and Education of Bugiri Municipality MP |url=https://flashugnews.com/asuman-basalirwa-biography-politics-education-bugiri-municipality-mp/ |access-date=2021-09-01 |website=Flash Uganda Media |language=English}}</ref> Alina dipuloma emukkirizisa okuteekesa amateeka mu nkola eya Diploma in Legal Practice okuva ku bbanguliro lya bannamateeka erya Law Development Centre (LDC) Kampala, Uganda mu 2004. Mu 2008, yamaliriza okusoma kwe okuva mu Ssettendekero wa Pretoria University gye yafunira ebbaluwa ya Certificate in International Humanitarian Law ne diguli ey'okubiri mu mateeka okuva ku ssettendekero wa Makerere mu 2015. Munnamateeka era akola ne kkampuni ekola ku nsonga z'amateeka eya Sewankambo & Co. Advocates.<ref name=":12">{{Cite web |date=2021-01-10 |title=Asuman Basalirwa: Biography, Politics, Early Life and Education of Bugiri Municipality MP |url=https://flashugnews.com/asuman-basalirwa-biography-politics-education-bugiri-municipality-mp/ |access-date=2021-09-01 |website=Flash Uganda Media |language=English}}</ref>
== Ekisaawe ky'ebyobufuzi ==
Basalirwa ye pulezidenti w'ekibiina kya Justice Forum (JEEMA) okuva mu 2010 okutuuka kati Ye ssentebe w'ekibiina ekitaba ebibiina ebirina ababaka mu Paalamenti ekya Inter-Party Organisation on Dialogue (IPOD).<ref>{{Cite web |date=2021-03-05 |title=JEEMA says they will not attend today's IPOD summit |url=https://nilepost.co.ug/2021/03/05/jeema-says-they-will-not-attend-todays-ipod-summit/ |access-date=2021-09-01 |website=Nile Post |language=en-US}}</ref> Yalondebwa ku kifo ky'obubaka bwa Paalamenti mu kifo kya 2018 era n'addamu okulondebwa mu kalulu ka bonna aka 2021 okutuusa kati mu kiseera kino ng'akiikirira ekitundu kya munisipalite y'e Bugiri. Ye y'amyuka ssentebe w'akakiiko ka Paalamenti akakola ku mbalirira ya ssente eziyisibwa Paalamenti aka Public Accounts Committee (PAC).<ref>{{Cite web |date=2020-03-19 |title=Basalirwa: "Who will enforce presidential directives on Covid19 measures?" |url=https://nilepost.co.ug/2020/03/19/basalirwa-who-will-enforce-presidential-directives-on-covid19-measures/ |access-date=2021-09-01 |website=Nile Post |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-10-01 |title=Political parties not getting funding-Basalirwa |url=https://www.parliament.go.ug/news/4813/political-parties-not-getting-funding-basalirwa |access-date=2021-09-01 |website=Parliament.go.ug |language=en}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
[[Category:Bannabyabufuzi]]
[[Category:Bannayuganda bannabyabufuzi abasajja]]
kiakk3gpwbjyumkxugo8uex33zb7xd1
Gloria Muzito
0
10538
66704
56623
2026-08-05T02:19:34Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66704
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gloria Muzito''' ebiseera ebisinga batera kumuyita '''Anna Gloria Muzito''' ob '''Gloria A. Muzito''', nga yazaalibwa nga 29 Ogwekuminoogumu mu 2002, nga Munayuganda omuwuzi eyazaalibwa. Yawangula omudaali gw'ekikomo mu mizannyo gya All Afrca Games egyaliwo mu 2020 mu mita 100 ez'obukodyo bw'okuwuga obw'enjawulo n'atekawo likodi y'eggwanga empya.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/other-sport/muzito-moondlights-olympic-case-4552528</ref><ref>{{Cite web |url=https://nbssport.co.ug/2024/03/10/gloria-anna-muzito-secures-bronze-in-100m-freestyle-at-all-africa-games/ |title=Archive copy |access-date=2024-04-05 |archive-date=2024-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320094330/https://nbssport.co.ug/2024/03/10/gloria-anna-muzito-secures-bronze-in-100m-freestyle-at-all-africa-games/ |url-status=dead }}</ref>
== Obulamu bwe n'okusoma kwe ==
Oluvannyuma lw'okugenda e [[:en:Sweden|Sweden]], Muzito yasomera ku Hedbergska Skolan Sundsvall wwamu nemu jiimu ya Sundsvall.<ref name=":0">https://seminoles.com/sports/womens-swimming-and-diving/roster/gloria-muzito/6406</ref>
Awereddwa ebitiibwa eby'enjawulo mu nkungaana eziwerako nga eya [[:en:Atlantic_Coast_Conference|Atlantic Coast Conference]] gamba nga eya All-ACC Academic Team ne ACC Honor Roll wakati wa 2021 ne 2022.<ref name=":1">https://swimswam.com/fsus-gloria-muzito-wins-scholarship-for-accs-future-educators/</ref> IMunkomerero lya 2022, y'omu kubayizi abeenyigira mu by'emizannyo abaafuna engule ya 2022 eya Go Teach Dr Pepper Tuition Giveaway okuyamba okweyongerayo mu by'enjugiriza bye.<ref>http://theacc.com/news/2022/12/2/athlete-awards-acc-and-cfp-foundation-to-recognize-outstanding-teachers-and-fund-classroom-projects.aspx</ref> Okutuuka mu Gwokusatu mu 2024, Muzito muyizi ku [[:en:Florida_State_University|Florida State University]], wamu n'okubeera omuyizi w'okudukanya eby'emizannyo.<ref name=":1" />
== Emirimu gye mu kuwuga ==
Ku mutendera gw'eggwanga, Muzito yakiikirira [[:en:Uganda|Uganda]]<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.ugandaswimming.org/ |access-date=2024-04-05 |archive-date=2024-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240417034608/https://www.ugandaswimming.org/ |url-status=dead }}</ref>.Yakiikirira Uganda mu mizannyo gy'okuwuga egya [[:en:Swimming_at_the_2024_World_Aquatics_Championships_–_Women's_100_metre_freestyle|2024 egya]] [[:en:Swimming_at_the_2024_World_Aquatics_Championships_–_Women's_100_metre_freestyle|World Aquatics Championships]] egyaliwo mu Doha mu Qatar<ref>https://www.newvision.co.ug/articledetails/NV_181286</ref><ref>https://seminoles.com/news/2024/2/2/mens-swimming-and-diving-noles-set-for-world-championships-in-doha</ref>
Muzito yakiikirira [[:en:Sweden|Sweden]] wakati wa 2014 ne 2022, era nga yali ku ttiimu y'eggwanga lya Sweden ey'abato ey'okuwuga mu mpaka z'ebulaaya za 2016 [[:en:2016_European_Junior_Swimming_Championships|eza European Junior Swimming Championships]] mu 2016 n'eza [[:en:Swimming_at_the_2017_European_Youth_Summer_Olympic_Festival#Medal_events|2017 eza European Youth Summer Olympic Festival]] ng'ali wamu ne [[:en:Robin_Hanson_(swimmer)|Robin Hanson]], yasobola okuwangula omudaali gw'ekikomo mu kuwuga kwebaali babagase.<ref>https://swimswam.com/sweden-releases-team-list-european-junior-championships/</ref><ref>https://www.st.nu/2017-07-19/gloria-muzito-redo-for-stort-internationellt-masterskap-kul-att-fa-representera-sitt-land/</ref>
Y'omu kubali ku ttiimu y'okuwuga eya Florida State University wansi w'erinya ly'eby'emizannyo erya [[:en:Florida_State_Seminoles|Florida State Seminoles]]<ref name=":0" /> Muzito yali omu ku kiraabu y'okuwuga eyitibwa Dolphins mu Kampala wamu ne [[:en:Sundsvalls_SS|Sundsvall Simsällskap]] Sweden<ref>https://dolphinsswimclub.ug/spotlight/gloria-muzito-14/</ref>
== Laba ne bino ==
* [[:en:List_of_Ugandan_records_in_swimming|Olukalala lwa likodi ya Uganda mu kuwuga]]
* [[:en:Kirabo_Namutebi|Kirabo Namutebi]]
* [[:en:Jamila_Lunkuse|Jamila Lunkuse]]
== Ebijuliziddwaamu ==
<references />
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://www.worldaquatics.com/athletes/1137925/gloria-anna-muzito Gloria Muzito] ku muzannyo gya [[:en:World_Aquatics|World Aquatics]]
* [https://seminoles.com/sports/womens-swimming-and-diving/roster/gloria-muzito/6406 Gloria Muzito] ku [[:en:Florida_State_Seminoles|The Florida State Seminoles]]
* [http://dolphinsswimclub.ug/resultsdb/swimmers/gloria-muzito/ Gloria Muzito] ku kiraabu y'okuwuga eyitibwa Dolphins
* [https://svensksimidrott.se/utveckling/ovriga-sidor/sok#query/Gloria%20Muzito Gloria Muzito] ku [[:en:Swedish_Swimming_Federation|kibiina ekifuga omuzannyo gw'okuwuga mu gganga lya Sweden]]
* [https://sok.se/om-webbplatsen/sok.html?query=Gloria+Muzito&submitButton=S%C3%B6k Gloria Muzito] ku [[:en:Swedish_Olympic_Committee|kkakiiko akadukanya emizannyo gya Olympics mu ggwanga lya Sweden]]
ssgn45d6ezf71jc2muqg2eensvbhe2l
Charles Livingstone Mbabazi
0
10917
66694
54680
2026-08-05T00:09:10Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66694
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Charles Livingstone Mbabazi''' (yazaalibwa 18 October 1980) mutendesi [[Omupiira ogw'ebigere|wa mupiira]] mu [[Uganda]] era nga tannafuuka mutendesi ya muzannyimu kiraabu ez'enjawulo okwali ne [[:en:St_Patrick's_Athletic_F.C.|St Patrick's Athletic]] mu kibinja kya [[:en:League_of_Ireland_Premier_Division|League of Ireland Premier Division]] liigi ey'okuntikko mu ggwanga lya [[Ireland]] Mbabazi era yazannyirako ne [[Uganda Cranes|ttiimu y'eggwanga Uganda]] eyitibwa Uganda Cranes. Mbabazi yali wa kitone era nga asobola okuzannya nga omuteebi oba abo abaliikiriza abateebi ku njuyi ezenjawulo mu lulimi lw'omupiira abatera okuyitibwa ba ''winga.'' Ono weyazanyiranga omupiira nga ku mujoozi gwe kubeerako erinnya Mbabazi.
== Emirimu gye nga omuzannyi ==
Mbabazi yeegatta ku kiraabu ya St. Patrick okuyita mu ''ageenti'' we [[:en:John_Fashanu|John Fashanu]] era nga yava mu kiraabu ya [[:en:Al_Ahly_SC|Al Ahly SC]] mu liigi ya [[Egypt|Misiri]]. Omupiira gwe ogwasooka mu kiraabu ya St. Patrick's athelitic gwaliwo ku [[:en:St_Stephen's_Day|lunaku lwa St Stephen's Day]] mu mwaka 1999 era kiraabu ye yazannya ne [[:en:Athlone_Town_F.C.|Athlone Town]] mu mpaka za [[:en:Leinster_Senior_Cup_(association_football)|Leinster Senior Cup]] . Mbabazi yayagalwa nnyo abawagizi ba St. Patrick bwe yateeba ggoolo ye esooka gyeyakuba kiraabu ya [[:en:Leinster_Senior_Cup_(association_football)|Longford Town]] mu mupiira gwa Liigi ku kisaawe ki Richmond Park. Mbabazi era ajjukirwa olwa ggoolo gyeyateba [[:en:Bray_Wanderers|Bray Wanderers]]<nowiki/>yadde nga waali waakayita ennaku nnya zokka nga afiiriddwa kitaawe ne muganda mu ggwanga [[Yuganda|Uganda]].
Mu gw'omukaaga gwa 2002, Mbabzai yateeba ggoolo bwebaali bazannya [[:en:HNK_Rijeka|HNK Rijeka]] mu mpaka [[:en:2002_UEFA_Intertoto_Cup|za UEFA Intertoto Cup eza 2002]] . <ref name=":0">http://www.breakingnews.ie/sport/st-pats-through-to-intertoto-second-round-57864.html</ref> Omupiira guno gwayingira mu byafaayo eri St. Patrick's athletic oluusi eyitibwa '''Saints''' lwakuba nga bwebuwanguzi bwayo obwasooka mu mpaka za kiraabu ku lukalu lwa Bulaaya kiraabu ye bweyeyongera yo ku mutendera ogwaddako Mbabazi nateeba ggoolo endala nga yajikuba [[:en:K.A.A._Gent|KAA Gent]] bwebaali bajikyazizza awaka . <ref name=":1">http://www.breakingnews.ie/sport/st-pats-euro-dream-ends-despite-win-59611.html</ref>
Mu 2003, yawalirizibwa okuwummula olw’obuzibu bweyafuna ku mutima ekyamuviirako n'okugwa nazirikira mu kisaawe mu mupiira gwa liigi bwebaali bazannya ne kiraabu ya [[:en:Bohemian_F.C.|Bohemians]] . Omupiira ogumusiibula ku St. Patrick's baguzzanya ne kiraabu eyalondebwa [[:en:Brian_Kerr_(Irish_football_manager)|Brian Kerr]] mu gwekuminogumu gwa 2004 nga tannadda ku butaka mu Uganda. Mbabazi era yazannyira [[Uganda Cranes|Uganda]] emipiira 36 .
== Byeyawangula nga omuzannyi ==
'''St Patrick's Athletic'''
* [[:en:League_of_Ireland_Cup|Ekikopo kya league of Ireland Cup]] : 2003
== Nga Omutendesi ==
Livingstone Mbabazi y'omu ku batendesi abamanyi mu Uganda era nga kino kyeyolekera mu Kiraabu ezamaanyi zaatendese naddala mu kibinja ekyokuntiko ki Uganda Premier League. Ku kiraabu zatendese kuliko;
* Mbarara City (eno aliyo ku mulundi gwa kusatu)
* Vipers<ref name=":1" />
* Onduparaka (emirundi ebiri)
* Bright Stars
* Ttiimu y'eggwanga eya Somalia
* Wakiso Giants
* Lweeza
* Kyetume
* Arua Hills <ref name=":0" />
== Okunywa omwenge ==
Mbabazi yavaayo naalangira mu June wa 2024 nti yali aludde ebbanga nga atawanyizibwa okunywa ennyo omwenge era nateegeeza nti kino kyava ku kwenyika mu birowoozo oluvanyuma lw'okufiirwa mukyala we mu mwaka 2010 bwatyo nasalawo okutandika okunywa omwenge omunji ''<nowiki/>'okuwumuza ebirowoozo''' yeerabire mukyala we eyali yesse''.'' Mbabazi yeetondera bonna beyakosa mu kiseera omwenge bwegwali gumufuukidde ekizibu era nategeeza nti yali wakyuusa okuva kwolwo.<ref>https://sports.mtn.co.ug/2024/06/26/livingstone-mbabazi-opens-up-about-addictions-and-depression/</ref><ref>{{Cite web |url=https://nbssport.co.ug/2024/06/26/livingstone-mbabazi-opens-up-about-decade-long-battle-with-depression/ |title=Archive copy |access-date=2024-09-07 |archive-date=2024-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907093907/https://nbssport.co.ug/2024/06/26/livingstone-mbabazi-opens-up-about-decade-long-battle-with-depression/ |url-status=dead }}</ref>
== Ebiwandiiko ebijuliziddwa ==
l1y6fhk7unntlis3jmgsjc7rooixkd3
Wikipedia talk:Administrators
5
11095
66731
66553
2026-08-05T11:52:54Z
Kinenkey
10423
/* Request for Interface Administrator rights: Kinenkey */ new section
66731
wikitext
text/x-wiki
== Request for Luganda wikipedia administrator ==
Hello, I'm Ssegawa a native luganda speaker and member of wikimedia community user group Uganda. I am professional librarian that is passionate about free and quality information and I have been editing wikipedia both English and Luganda and I am one of the leading contributors. I therefore seek rights as an administrator lg.wikipedia.org to be able to ensure quality of the content on the luganda wikipedia and solve some gramatical errors evident on the interface. [[User:Geossegawa|Geossegawa]] ([[User talk:Geossegawa|talk]]) 14:28, 4 Gwakkuminebiri 2024 (UTC)
== Request for Adminship on Luganda Wikipedia ==
<small>Dear Wikimedians,</small>
<small>My name is Ssemanda Willy (User: Ssemmanda will). I am the former Project Lead of Luganda Wikipedia (2022–2025) and currently serve as Community Manager of the Wikimedia Community User Group Uganda. I respectfully submit my request for Adminship on our Luganda Wikipedia.</small>
<small>My motivation for seeking adminship is to: Maintain and improve the quality of Luganda Wikipedia articles, support the community by handling administrative tasks such as page protection, deletion, and combating vandalism, encourage new contributors by providing guidance and ensuring a safe, welcoming environment and strengthen Luganda Wikipedia as part of our broader mission to preserve and promote Ugandan languages online.</small>
<small>I believe my experience in leadership, advocacy, editing, and training equips me to serve effectively as an administrator. I am committed to transparency, collaboration, and supporting the growth of Luganda Wikipedia.</small>
<small>Thank you for considering my request. I welcome your feedback and look forward to continuing to work together to build a strong Luganda Wikipedia.</small>
<small>Sincerely,</small>
<small>User:</small>@<small>Ssemmanda will - [[Special:Contributions/Ssemmanda will|1,130]] Global edit count.</small>
@ [[User:Geossegawa|Geossegawa]], @[[User:Jose77|Jose77]], @[[User:Ssenkungu ivan|Ssenkungu ivan]], @[[User:Nambogo Catharine|Nambogo Catharine]], @[[User:Solomon Suubi|Solomon Suubi]], @[[User:Ice201|Ice201]], @[[User:MichealKal|MichealKal]], @[[User:Owobusingye|Owobusingye]], @[[User:Erinamukuta|Erinamukuta]], @[[User:B722N|B722N]], @[[User:Kyakwera|Kyakwera]], [[User:Tumbuka Arch@|Tumbuka Arch]] [[User:Kateregga1|Kateregga1]] [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 09:40, 18 Gwakusatu(Mugulansigo) 2026 (UTC)
:I second your request, @[[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]], I strongly believe that Luganda Wikipedia needs a local-language administrator who has a deep understanding of the language in both its spoken and written forms. [[User:B722N|B722N]] ([[User talk:B722N|talk]]) 10:56, 18 Gwakusatu(Mugulansigo) 2026 (UTC)
::Thank you @[[User:B722N|B722N]] [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 12:09, 18 Gwakusatu(Mugulansigo) 2026 (UTC)
:I second Mr. Ssemmanda Wilson [[User:NKINZIK MARIE|NKINZIK MARIE]] ([[User talk:NKINZIK MARIE|talk]]) 16:33, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:i wholeheartedly support Sir Will. [[User:Rtr PK|Rtr PK]] ([[User talk:Rtr PK|talk]]) 19:12, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I highly endorse Ssemanda Will. His leadership and linguistic background in Luganda are essential to be admin of the language to manage the Wikipedia at large [[User:Owobusingye|Owobusingye]] ([[User talk:Owobusingye|talk]]) 13:49, 23 Gwakusatu(Mugulansigo) 2026 (UTC)
::Thank you Mr @[[User:Owobusingye|Owobusingye]] [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 11:26, 24 Gwakusatu(Mugulansigo) 2026 (UTC)
:Mr. Ssemmanda Will is even a teacher of the language so we are saafe in his hands as the editors of the language [[User:NKINZIK MARIE|NKINZIK MARIE]] ([[User talk:NKINZIK MARIE|talk]]) 16:37, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I fully support @[[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]]. It’s important for Luganda Wikipedia to have an administrator who truly understands the language both in its spoken and written forms to effectively guide and manage this Language Wikipedia and Willy was a Luganda project lead for several years. [[User:MichealKal|MichealKal]] ([[User talk:MichealKal|talk]]) 06:33, 31 Gwakusatu(Mugulansigo) 2026 (UTC)
:I second @[[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] request. He is one of the leading luganda wikipedia contributors and a good mentor to all contributors. Having him as an admin gives us the chance to improve the wikipedia more. [[User:Geossegawa|Geossegawa]] ([[User talk:Geossegawa|talk]]) 16:53, 2 Gwakuna(Kafuumuulampawu) 2026 (UTC)
:This was long overdue, I am in great support of this request. Localisation of content is quite cricial and having @[[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] as an administrator will go a long way in helping us improve our content. [[User:Brenda Namulinda|Brenda Namulinda]] ([[User talk:Brenda Namulinda|talk]]) 11:31, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:His dedication and enthusiasm towards the Luganda Wikipedia is exceptional. He is the perfect fit for an admin and I second his request @[[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] [[User:Nabukeera Dorothy|Nabukeera Dorothy]] ([[User talk:Nabukeera Dorothy|talk]]) 11:33, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I highly endorse Ssemanda Will. He has good leadership and a linguistic background in Luganda language. Being an admin of this language will further the growth luganda Wikipedia at large [[User:Kinenkey|Kinenkey]] ([[User talk:Kinenkey|talk]]) 12:33, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:i support Mr Ssemanda Will for luganda Wikipedia because i know he can promote our language through his leadership [[User:24RAY|24RAY]] ([[User talk:24RAY|talk]]) 12:40, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I strongly support the admin request by '''Wilson Ssemanda,''' for adminship on the Luganda Wikipedia.
:Wilson’s current leadership role as the community manager of Uganda’s Usergroup makes him an ideal candidate. His knowledge of Luganda is much needed to support the growth of Luganda on Wikipedia. I trust Wilson to use admin tools responsibly and in the best interest of the Luganda Wikipedia community. [[User:Sisterian|Sisterian]] ([[User talk:Sisterian|talk]]) 13:06, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I support you will [[User:ESTHER NAKITENDE|ESTHER NAKITENDE]] ([[User talk:ESTHER NAKITENDE|talk]]) 14:24, 20 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I strongly support you @[[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] we definitely need this tool [[User:Kisakye Jane|Kisakye Jane]] ([[User talk:Kisakye Jane|talk]]) 17:42, 29 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:Having William as a local admin for Luganda Wikipedia will be of great importance to the wiki in management of the different inconsistencies and challenges that we face as editors of Luganda Wikipedia especially with the review of the articles that are published on the wiki. He is a technical person in Luganda as a language and he is an experienced editor with profound knowledge on the Dos and Don'ts on editing Wikipedia which places him in a better position for the role.
:He is highly recommended for the role. [[User:Solomon Suubi|Solomon Suubi]] ([[User talk:Solomon Suubi|talk]]) 14:23, 30 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:Will's quest for Adminship rights on Luganda Wikipedia is a move I wholeheartedly support due to his commitment to improving, maintaining and promoting the growth of open knowledge through the Luganda Wikipedia project. He understands the language, this gives him a chance to ensure the authenticity and integrity of all activities done on the project.[[User: Charles Kalanzi|Charles Kalanzi]]
== Request: Enable Cat-a-lot tool for Better Category Management ==
Dear Luganda Wikipedia Community,As part of our '''ongoing Quality Control Campaign''', I would like to request the activation of '''the Cat-a-lot gadget''' on Luganda Wikipedia.'''Cat-a-lot''' is a powerful tool that allows us to add or remove categories from multiple pages at once, Move pages between categories efficiently, and Organize and clean up our category structure more effectively.
This tool will be very helpful in improving the organization of content across Luganda Wikipedia, especially during our quality control efforts. I kindly ask '''the community''' to support enabling Cat-a-lot. Thank you very much!
CC:[[User:Geossegawa]],[[User:Ssenkungu ivan]],[[User:Solomon Suubi]], [[User:MichealKal]], [[User:B722N]], [[User:Owobusingye]], [[User:Rtr PK]], [[User:Brenda Namulinda]]
Best regards[[User:Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will]]) [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 16:43, 29 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:yes i support enabling Cat-a-lot [[User:24RAY|24RAY]] ([[User talk:24RAY|talk]]) 17:41, 29 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I support cat-a-lot-gadget to be enabled on luganda Wikipedia [[User:ESTHER NAKITENDE|ESTHER NAKITENDE]] ([[User talk:ESTHER NAKITENDE|talk]]) 18:57, 29 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I strongly support that this Gadget be added on Luganda Wikipedia [[User:B722N|B722N]] ([[User talk:B722N|talk]]) 19:34, 29 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I am in strong support that this Gadget be added on Luganda Wikipedia [[User:Kinenkey|Kinenkey]] ([[User talk:Kinenkey|talk]]) 07:26, 30 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:Your consideration for this request will improve on our work regarding management of categories on Luganda Wikipedia. Thanks [[User:Solomon Suubi|Solomon Suubi]] ([[User talk:Solomon Suubi|talk]]) 14:25, 30 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:: {{done}}. [[User:Neriah|Neriah]] ([[User talk:Neriah|talk]]) 07:55, 1 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
:::Thank you very much dear @[[User:Neriah|Neriah]] [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 12:12, 1 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
== Request for community approval: Updating the Cat-a-lot gadget ==
Hello everyone,
I am working on improving the Cat-a-lot gadget to make it more useful for all editors. [[User:Neriah]] originally installed this gadget on our wiki, but it only works inside categories. I would like to update it so that it works properly on search results pages and regular articles, not only on category pages.
For this global interface editor to help us and make it work better, It requires the approval from you colleagues.
Your support of this request will help all editors of Luganda Wikipedia to manage categories more easily.
Please let me know if you have any objections or suggestions.
Thank you,
[[User:Ssemmanda will]]
Luganda Wikipedia Admin
CC
@[[User:B722N|B722N]], @[[User:Ssenkungu ivan|Ssenkungu ivan]], @[[User:Nambogo Catharine|Nambogo Catharine]], @[[User:Solomon Suubi|Solomon Suubi]], @[[User:24RAY|24RAY]], @[[User:ESTHER NAKITENDE|ESTHER NAKITENDE]], @[[User:Sisterian|Sisterian]], @[[User:Samson Ssemakadde|Samson Ssemakadde]], @[[User:Ssebuufu|Ssebuufu]], @[[User:NKIZIK MARIE|NKIZIK MARIE]]..... [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 16:41, 8 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
:I strongly agree and support this proposal. [[User:Lillylove256|Lillylove256]] ([[User talk:Lillylove256|talk]]) 17:00, 8 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
:I support the request for updating the Cat-a-lot gadget [[User:B722N|B722N]] ([[User talk:B722N|talk]]) 17:08, 8 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
:i support the request for updating the Cat-a-lot gadget for better use thanks [[User:24RAY|24RAY]] ([[User talk:24RAY|talk]]) 17:11, 8 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
::Am in full support of this request towards the updating of 5he Cat-a-lot gadget. [[User:Nambogo Catharine|Nambogo Catharine]] ([[User talk:Nambogo Catharine|talk]]) 17:48, 8 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
:i support this proposal [[User:ESTHER NAKITENDE|ESTHER NAKITENDE]] ([[User talk:ESTHER NAKITENDE|talk]]) 20:27, 8 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
:I support the request for updating the Cat-a-lot gadget for more efficiency and quality administration [[User: Charles Kalanzi|Charles Kalanzi]] ([[User talk: Charles Kalanzi|talk]]) 09:00, 9 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
:I back the proposal to upgrade with the Cat-a-lot gadget, which will streamline administrative workflows and ensure higher quality outcomes. [[User:Kinenkey|Kinenkey]] ([[User talk:Kinenkey|talk]]) 09:01, 9 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
::I approve [[User:Samson Ssemakadde|Samson Ssemakadde]] ([[User talk:Samson Ssemakadde|talk]]) 09:10, 9 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
:I support this request for better and effective organisation of articles on Luganda Wikipedia under categories. We appreciate your consideration always. [[User:Solomon Suubi|Solomon Suubi]] ([[User talk:Solomon Suubi|talk]]) 09:23, 9 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
::Thank you colleagues [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 18:12, 9 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
== Request for both Administrator and Interface administrators rights on Luganda Wikipedia ==
I am [[User:B722N|B722N]], an active contributor with over five years of experience in contributing to Wikimedia projects, including article creation, improvement, categorisation, community support, editor mentorship, and the use of Wikimedia tools.
I am requesting the following rights:
# '''Administrator rights:''' I am requesting these rights to help maintain Luganda Wikipedia by protecting pages, handling vandalism and abuse, deleting or restoring pages in accordance with Wikimedia policies, blocking disruptive users, supporting community discussions, and guiding new editors, among other tasks.
# '''Interface administrator rights:''' I am also requesting Interface administrator rights to assist with technical maintenance tasks such as managing CSS and JS pages, importing and updating Lua modules to ensure templates function properly, importing and updating templates, maintaining interface pages, and other related technical tasks.
I am committed to upholding Wikimedia policies and working collaboratively with the community. If anyone has any objections to either of my requests, please state them in the comments. Thank you. [[User:B722N|B722N]] ([[User talk:B722N|talk]]) 13:22, 3 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
:I strongly endorse [[User:B722N]], he is one of the most active and technical contributors we have in Uganda! [[User:MichealKal|MichealKal]] ([[User talk:MichealKal|talk]]) 14:00, 3 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
:I wholeheartedly endorse User:B722N for both administrator and interface admin rights for Luganda Wikipedia. His consistent activities and deep technical expertise make him an invaluable asset to our community here in Uganda. [[User:Kinenkey|Kinenkey]] ([[User talk:Kinenkey|talk]]) 14:16, 3 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
:I support the request made by [[User:B722N/common.js|User:B722N]] for Adminship rights on Luganda Wikipedia. He's a person committed to strengthening the quality and integrity of Luganda Wikipedia once his request is granted [[User:Charles Kalanzi|Charles Kalanzi]] ([[User talk:Charles Kalanzi|talk]]) 14:23, 3 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
:I strongly support the requests by [[User:B722N/common.js|User:B722N]] for his contributions have always been pivotal in the smooth running of our luganda wikipedia campaigns. As an IT professional of the contributors' stature, I have no doubt that he will surely perform the interface admin roles well. Having him as an adminstrator is as well an addition to the already existing admin and I believe the work will be more simplified.[[User:Geossegawa|Geossegawa]] ([[User talk:Geossegawa|talk]]) 19:08, 3 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
::Baluku is of great influence to our community. We need him in this position to help elevate our community further. [[User:NKINZIK MARIE|NKINZIK MARIE]] ([[User talk:NKINZIK MARIE|talk]]) 05:35, 4 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
:I wholeheartedly support granting B722N both Administrator and Interface Administrator rights on Luganda Wikipedia.
:As the Team Lead for the Luganda Wikipedia, I have had the privilege of working closely with B722N for several years. He is one of the most technically skilled and dependable contributors in our community and has consistently been my go-to person whenever we encounter technical challenges. He has played a vital role in mentoring both me and many other community members on Wikidata, PetScan, categories, and other advanced Wikimedia tools. His willingness to share knowledge has greatly strengthened our mentorship programmes and contributed significantly to the growth of our community.
:Beyond his technical expertise, B722N is an experienced and trusted Wikimedian with a strong understanding of Wikimedia policies and community practices. He has always demonstrated professionalism, patience, and a collaborative spirit. I am also looking forward to working with him more closely on templates and other technical aspects of Luganda Wikipedia, where his expertise will be invaluable.
:Granting him both Administrator and Interface Administrator rights will greatly benefit the Luganda Wikipedia by strengthening technical maintenance, improving content management, and ensuring timely support for editors. I fully endorse his request and have every confidence that he will exercise both rights responsibly and in the best interests of the project. Thank you so much! [[User:Ssenkungu ivan|Ssenkungu ivan]] ([[User talk:Ssenkungu ivan|talk]]) 21:51, 3 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
:I strongly support the grant for adminship towards User:B722N for his contributions have always been pivotal in the smooth running of our luganda wikipedia campaigns and he has been so supportive during mentorships and trainings. [[User:Nambogo Catharine|Nambogo Catharine]] ([[User talk:Nambogo Catharine|talk]]) 05:15, 4 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
:I believe that when he is this position, he will be of great importance according ti what he has done sofar. [[User:NKINZIK MARIE|NKINZIK MARIE]] ([[User talk:NKINZIK MARIE|talk]]) 05:33, 4 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
== Request for Interface Administrator rights: Kinenkey ==
'''User:''' [[User:Kinenkey|Kinenkey]] ([[User talk:Kinenkey|talk]] • [[Special:Contributions/Kinenkey|contribs]])<br />
'''Requested role:''' Interface Administrator
=== Statement ===
Dear Luganda Wikipedia community,
I am writing to formally request **Interface Administrator** rights on Luganda Wikipedia.
Since beginning my journey across Wikimedia projects in 2024, I have been an active contributor dedicated to strengthening our ecosystem through article creation, content improvement, systematic categorization, editor mentorship, community support, and the utilization of various Wikimedia technical tools.
As Luganda Wikipedia continues to grow, maintaining a smooth, functional, and modern technical foundation is crucial. If granted Interface Administrator privileges, I intend to assist the community with the following technical maintenance tasks:
* '''Site Customization & Scripts: ''' Managing and maintaining global CSS (`MediaWiki:Common.css`) and JavaScript (`MediaWiki:Common.js`) pages to improve rendering, accessibility, and user experience.
* '''Lua Module Management: ''' Importing, updating, and optimizing Lua modules to ensure dynamic templates (such as Infoboxes and Navigation templates) function seamlessly and error-free.
* '''Template Infrastructure:''' Importing and updating core interface templates to streamline content creation for all contributors.
* '''Interface Localization & Messages: ''' Translating and maintaining MediaWiki interface pages to ensure the platform remains intuitive for Luganda speakers.
* '''General Technical Maintenance: ''' Addressing technical bugs, broken styles, and maintenance backlogs as requested by the community.
I am deeply committed to upholding all Wikimedia safety standards, technical security protocols, and community guidelines. I will work transparently and collaboratively with local editors and administrators to ensure all technical changes align with the project's goals.
Thank you for your time and consideration. I welcome any questions, feedback, or comments from the community below.
Best regards,
[[User:Kinenkey|Kinenkey]] ([[User talk:Kinenkey|talk]]) [[User:Kinenkey|Kinenkey]] ([[User talk:Kinenkey|talk]]) 11:52, 5 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
5vxx5qze5ww357zf1owmtgakw9gjhoa
66732
66731
2026-08-05T11:54:47Z
Kinenkey
10423
Bolding the title "Interface Administrator"
66732
wikitext
text/x-wiki
== Request for Luganda wikipedia administrator ==
Hello, I'm Ssegawa a native luganda speaker and member of wikimedia community user group Uganda. I am professional librarian that is passionate about free and quality information and I have been editing wikipedia both English and Luganda and I am one of the leading contributors. I therefore seek rights as an administrator lg.wikipedia.org to be able to ensure quality of the content on the luganda wikipedia and solve some gramatical errors evident on the interface. [[User:Geossegawa|Geossegawa]] ([[User talk:Geossegawa|talk]]) 14:28, 4 Gwakkuminebiri 2024 (UTC)
== Request for Adminship on Luganda Wikipedia ==
<small>Dear Wikimedians,</small>
<small>My name is Ssemanda Willy (User: Ssemmanda will). I am the former Project Lead of Luganda Wikipedia (2022–2025) and currently serve as Community Manager of the Wikimedia Community User Group Uganda. I respectfully submit my request for Adminship on our Luganda Wikipedia.</small>
<small>My motivation for seeking adminship is to: Maintain and improve the quality of Luganda Wikipedia articles, support the community by handling administrative tasks such as page protection, deletion, and combating vandalism, encourage new contributors by providing guidance and ensuring a safe, welcoming environment and strengthen Luganda Wikipedia as part of our broader mission to preserve and promote Ugandan languages online.</small>
<small>I believe my experience in leadership, advocacy, editing, and training equips me to serve effectively as an administrator. I am committed to transparency, collaboration, and supporting the growth of Luganda Wikipedia.</small>
<small>Thank you for considering my request. I welcome your feedback and look forward to continuing to work together to build a strong Luganda Wikipedia.</small>
<small>Sincerely,</small>
<small>User:</small>@<small>Ssemmanda will - [[Special:Contributions/Ssemmanda will|1,130]] Global edit count.</small>
@ [[User:Geossegawa|Geossegawa]], @[[User:Jose77|Jose77]], @[[User:Ssenkungu ivan|Ssenkungu ivan]], @[[User:Nambogo Catharine|Nambogo Catharine]], @[[User:Solomon Suubi|Solomon Suubi]], @[[User:Ice201|Ice201]], @[[User:MichealKal|MichealKal]], @[[User:Owobusingye|Owobusingye]], @[[User:Erinamukuta|Erinamukuta]], @[[User:B722N|B722N]], @[[User:Kyakwera|Kyakwera]], [[User:Tumbuka Arch@|Tumbuka Arch]] [[User:Kateregga1|Kateregga1]] [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 09:40, 18 Gwakusatu(Mugulansigo) 2026 (UTC)
:I second your request, @[[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]], I strongly believe that Luganda Wikipedia needs a local-language administrator who has a deep understanding of the language in both its spoken and written forms. [[User:B722N|B722N]] ([[User talk:B722N|talk]]) 10:56, 18 Gwakusatu(Mugulansigo) 2026 (UTC)
::Thank you @[[User:B722N|B722N]] [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 12:09, 18 Gwakusatu(Mugulansigo) 2026 (UTC)
:I second Mr. Ssemmanda Wilson [[User:NKINZIK MARIE|NKINZIK MARIE]] ([[User talk:NKINZIK MARIE|talk]]) 16:33, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:i wholeheartedly support Sir Will. [[User:Rtr PK|Rtr PK]] ([[User talk:Rtr PK|talk]]) 19:12, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I highly endorse Ssemanda Will. His leadership and linguistic background in Luganda are essential to be admin of the language to manage the Wikipedia at large [[User:Owobusingye|Owobusingye]] ([[User talk:Owobusingye|talk]]) 13:49, 23 Gwakusatu(Mugulansigo) 2026 (UTC)
::Thank you Mr @[[User:Owobusingye|Owobusingye]] [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 11:26, 24 Gwakusatu(Mugulansigo) 2026 (UTC)
:Mr. Ssemmanda Will is even a teacher of the language so we are saafe in his hands as the editors of the language [[User:NKINZIK MARIE|NKINZIK MARIE]] ([[User talk:NKINZIK MARIE|talk]]) 16:37, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I fully support @[[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]]. It’s important for Luganda Wikipedia to have an administrator who truly understands the language both in its spoken and written forms to effectively guide and manage this Language Wikipedia and Willy was a Luganda project lead for several years. [[User:MichealKal|MichealKal]] ([[User talk:MichealKal|talk]]) 06:33, 31 Gwakusatu(Mugulansigo) 2026 (UTC)
:I second @[[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] request. He is one of the leading luganda wikipedia contributors and a good mentor to all contributors. Having him as an admin gives us the chance to improve the wikipedia more. [[User:Geossegawa|Geossegawa]] ([[User talk:Geossegawa|talk]]) 16:53, 2 Gwakuna(Kafuumuulampawu) 2026 (UTC)
:This was long overdue, I am in great support of this request. Localisation of content is quite cricial and having @[[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] as an administrator will go a long way in helping us improve our content. [[User:Brenda Namulinda|Brenda Namulinda]] ([[User talk:Brenda Namulinda|talk]]) 11:31, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:His dedication and enthusiasm towards the Luganda Wikipedia is exceptional. He is the perfect fit for an admin and I second his request @[[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] [[User:Nabukeera Dorothy|Nabukeera Dorothy]] ([[User talk:Nabukeera Dorothy|talk]]) 11:33, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I highly endorse Ssemanda Will. He has good leadership and a linguistic background in Luganda language. Being an admin of this language will further the growth luganda Wikipedia at large [[User:Kinenkey|Kinenkey]] ([[User talk:Kinenkey|talk]]) 12:33, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:i support Mr Ssemanda Will for luganda Wikipedia because i know he can promote our language through his leadership [[User:24RAY|24RAY]] ([[User talk:24RAY|talk]]) 12:40, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I strongly support the admin request by '''Wilson Ssemanda,''' for adminship on the Luganda Wikipedia.
:Wilson’s current leadership role as the community manager of Uganda’s Usergroup makes him an ideal candidate. His knowledge of Luganda is much needed to support the growth of Luganda on Wikipedia. I trust Wilson to use admin tools responsibly and in the best interest of the Luganda Wikipedia community. [[User:Sisterian|Sisterian]] ([[User talk:Sisterian|talk]]) 13:06, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I support you will [[User:ESTHER NAKITENDE|ESTHER NAKITENDE]] ([[User talk:ESTHER NAKITENDE|talk]]) 14:24, 20 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I strongly support you @[[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] we definitely need this tool [[User:Kisakye Jane|Kisakye Jane]] ([[User talk:Kisakye Jane|talk]]) 17:42, 29 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:Having William as a local admin for Luganda Wikipedia will be of great importance to the wiki in management of the different inconsistencies and challenges that we face as editors of Luganda Wikipedia especially with the review of the articles that are published on the wiki. He is a technical person in Luganda as a language and he is an experienced editor with profound knowledge on the Dos and Don'ts on editing Wikipedia which places him in a better position for the role.
:He is highly recommended for the role. [[User:Solomon Suubi|Solomon Suubi]] ([[User talk:Solomon Suubi|talk]]) 14:23, 30 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:Will's quest for Adminship rights on Luganda Wikipedia is a move I wholeheartedly support due to his commitment to improving, maintaining and promoting the growth of open knowledge through the Luganda Wikipedia project. He understands the language, this gives him a chance to ensure the authenticity and integrity of all activities done on the project.[[User: Charles Kalanzi|Charles Kalanzi]]
== Request: Enable Cat-a-lot tool for Better Category Management ==
Dear Luganda Wikipedia Community,As part of our '''ongoing Quality Control Campaign''', I would like to request the activation of '''the Cat-a-lot gadget''' on Luganda Wikipedia.'''Cat-a-lot''' is a powerful tool that allows us to add or remove categories from multiple pages at once, Move pages between categories efficiently, and Organize and clean up our category structure more effectively.
This tool will be very helpful in improving the organization of content across Luganda Wikipedia, especially during our quality control efforts. I kindly ask '''the community''' to support enabling Cat-a-lot. Thank you very much!
CC:[[User:Geossegawa]],[[User:Ssenkungu ivan]],[[User:Solomon Suubi]], [[User:MichealKal]], [[User:B722N]], [[User:Owobusingye]], [[User:Rtr PK]], [[User:Brenda Namulinda]]
Best regards[[User:Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will]]) [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 16:43, 29 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:yes i support enabling Cat-a-lot [[User:24RAY|24RAY]] ([[User talk:24RAY|talk]]) 17:41, 29 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I support cat-a-lot-gadget to be enabled on luganda Wikipedia [[User:ESTHER NAKITENDE|ESTHER NAKITENDE]] ([[User talk:ESTHER NAKITENDE|talk]]) 18:57, 29 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I strongly support that this Gadget be added on Luganda Wikipedia [[User:B722N|B722N]] ([[User talk:B722N|talk]]) 19:34, 29 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:I am in strong support that this Gadget be added on Luganda Wikipedia [[User:Kinenkey|Kinenkey]] ([[User talk:Kinenkey|talk]]) 07:26, 30 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:Your consideration for this request will improve on our work regarding management of categories on Luganda Wikipedia. Thanks [[User:Solomon Suubi|Solomon Suubi]] ([[User talk:Solomon Suubi|talk]]) 14:25, 30 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC)
:: {{done}}. [[User:Neriah|Neriah]] ([[User talk:Neriah|talk]]) 07:55, 1 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
:::Thank you very much dear @[[User:Neriah|Neriah]] [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 12:12, 1 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
== Request for community approval: Updating the Cat-a-lot gadget ==
Hello everyone,
I am working on improving the Cat-a-lot gadget to make it more useful for all editors. [[User:Neriah]] originally installed this gadget on our wiki, but it only works inside categories. I would like to update it so that it works properly on search results pages and regular articles, not only on category pages.
For this global interface editor to help us and make it work better, It requires the approval from you colleagues.
Your support of this request will help all editors of Luganda Wikipedia to manage categories more easily.
Please let me know if you have any objections or suggestions.
Thank you,
[[User:Ssemmanda will]]
Luganda Wikipedia Admin
CC
@[[User:B722N|B722N]], @[[User:Ssenkungu ivan|Ssenkungu ivan]], @[[User:Nambogo Catharine|Nambogo Catharine]], @[[User:Solomon Suubi|Solomon Suubi]], @[[User:24RAY|24RAY]], @[[User:ESTHER NAKITENDE|ESTHER NAKITENDE]], @[[User:Sisterian|Sisterian]], @[[User:Samson Ssemakadde|Samson Ssemakadde]], @[[User:Ssebuufu|Ssebuufu]], @[[User:NKIZIK MARIE|NKIZIK MARIE]]..... [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 16:41, 8 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
:I strongly agree and support this proposal. [[User:Lillylove256|Lillylove256]] ([[User talk:Lillylove256|talk]]) 17:00, 8 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
:I support the request for updating the Cat-a-lot gadget [[User:B722N|B722N]] ([[User talk:B722N|talk]]) 17:08, 8 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
:i support the request for updating the Cat-a-lot gadget for better use thanks [[User:24RAY|24RAY]] ([[User talk:24RAY|talk]]) 17:11, 8 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
::Am in full support of this request towards the updating of 5he Cat-a-lot gadget. [[User:Nambogo Catharine|Nambogo Catharine]] ([[User talk:Nambogo Catharine|talk]]) 17:48, 8 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
:i support this proposal [[User:ESTHER NAKITENDE|ESTHER NAKITENDE]] ([[User talk:ESTHER NAKITENDE|talk]]) 20:27, 8 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
:I support the request for updating the Cat-a-lot gadget for more efficiency and quality administration [[User: Charles Kalanzi|Charles Kalanzi]] ([[User talk: Charles Kalanzi|talk]]) 09:00, 9 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
:I back the proposal to upgrade with the Cat-a-lot gadget, which will streamline administrative workflows and ensure higher quality outcomes. [[User:Kinenkey|Kinenkey]] ([[User talk:Kinenkey|talk]]) 09:01, 9 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
::I approve [[User:Samson Ssemakadde|Samson Ssemakadde]] ([[User talk:Samson Ssemakadde|talk]]) 09:10, 9 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
:I support this request for better and effective organisation of articles on Luganda Wikipedia under categories. We appreciate your consideration always. [[User:Solomon Suubi|Solomon Suubi]] ([[User talk:Solomon Suubi|talk]]) 09:23, 9 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
::Thank you colleagues [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 18:12, 9 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC)
== Request for both Administrator and Interface administrators rights on Luganda Wikipedia ==
I am [[User:B722N|B722N]], an active contributor with over five years of experience in contributing to Wikimedia projects, including article creation, improvement, categorisation, community support, editor mentorship, and the use of Wikimedia tools.
I am requesting the following rights:
# '''Administrator rights:''' I am requesting these rights to help maintain Luganda Wikipedia by protecting pages, handling vandalism and abuse, deleting or restoring pages in accordance with Wikimedia policies, blocking disruptive users, supporting community discussions, and guiding new editors, among other tasks.
# '''Interface administrator rights:''' I am also requesting Interface administrator rights to assist with technical maintenance tasks such as managing CSS and JS pages, importing and updating Lua modules to ensure templates function properly, importing and updating templates, maintaining interface pages, and other related technical tasks.
I am committed to upholding Wikimedia policies and working collaboratively with the community. If anyone has any objections to either of my requests, please state them in the comments. Thank you. [[User:B722N|B722N]] ([[User talk:B722N|talk]]) 13:22, 3 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
:I strongly endorse [[User:B722N]], he is one of the most active and technical contributors we have in Uganda! [[User:MichealKal|MichealKal]] ([[User talk:MichealKal|talk]]) 14:00, 3 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
:I wholeheartedly endorse User:B722N for both administrator and interface admin rights for Luganda Wikipedia. His consistent activities and deep technical expertise make him an invaluable asset to our community here in Uganda. [[User:Kinenkey|Kinenkey]] ([[User talk:Kinenkey|talk]]) 14:16, 3 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
:I support the request made by [[User:B722N/common.js|User:B722N]] for Adminship rights on Luganda Wikipedia. He's a person committed to strengthening the quality and integrity of Luganda Wikipedia once his request is granted [[User:Charles Kalanzi|Charles Kalanzi]] ([[User talk:Charles Kalanzi|talk]]) 14:23, 3 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
:I strongly support the requests by [[User:B722N/common.js|User:B722N]] for his contributions have always been pivotal in the smooth running of our luganda wikipedia campaigns. As an IT professional of the contributors' stature, I have no doubt that he will surely perform the interface admin roles well. Having him as an adminstrator is as well an addition to the already existing admin and I believe the work will be more simplified.[[User:Geossegawa|Geossegawa]] ([[User talk:Geossegawa|talk]]) 19:08, 3 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
::Baluku is of great influence to our community. We need him in this position to help elevate our community further. [[User:NKINZIK MARIE|NKINZIK MARIE]] ([[User talk:NKINZIK MARIE|talk]]) 05:35, 4 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
:I wholeheartedly support granting B722N both Administrator and Interface Administrator rights on Luganda Wikipedia.
:As the Team Lead for the Luganda Wikipedia, I have had the privilege of working closely with B722N for several years. He is one of the most technically skilled and dependable contributors in our community and has consistently been my go-to person whenever we encounter technical challenges. He has played a vital role in mentoring both me and many other community members on Wikidata, PetScan, categories, and other advanced Wikimedia tools. His willingness to share knowledge has greatly strengthened our mentorship programmes and contributed significantly to the growth of our community.
:Beyond his technical expertise, B722N is an experienced and trusted Wikimedian with a strong understanding of Wikimedia policies and community practices. He has always demonstrated professionalism, patience, and a collaborative spirit. I am also looking forward to working with him more closely on templates and other technical aspects of Luganda Wikipedia, where his expertise will be invaluable.
:Granting him both Administrator and Interface Administrator rights will greatly benefit the Luganda Wikipedia by strengthening technical maintenance, improving content management, and ensuring timely support for editors. I fully endorse his request and have every confidence that he will exercise both rights responsibly and in the best interests of the project. Thank you so much! [[User:Ssenkungu ivan|Ssenkungu ivan]] ([[User talk:Ssenkungu ivan|talk]]) 21:51, 3 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
:I strongly support the grant for adminship towards User:B722N for his contributions have always been pivotal in the smooth running of our luganda wikipedia campaigns and he has been so supportive during mentorships and trainings. [[User:Nambogo Catharine|Nambogo Catharine]] ([[User talk:Nambogo Catharine|talk]]) 05:15, 4 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
:I believe that when he is this position, he will be of great importance according ti what he has done sofar. [[User:NKINZIK MARIE|NKINZIK MARIE]] ([[User talk:NKINZIK MARIE|talk]]) 05:33, 4 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
== Request for Interface Administrator rights: Kinenkey ==
'''User:''' [[User:Kinenkey|Kinenkey]] ([[User talk:Kinenkey|talk]] • [[Special:Contributions/Kinenkey|contribs]])<br />
'''Requested role:''' Interface Administrator
=== Statement ===
Dear Luganda Wikipedia community,
I am writing to formally request '''Interface Administrator''' rights on Luganda Wikipedia.
Since beginning my journey across Wikimedia projects in 2024, I have been an active contributor dedicated to strengthening our ecosystem through article creation, content improvement, systematic categorization, editor mentorship, community support, and the utilization of various Wikimedia technical tools.
As Luganda Wikipedia continues to grow, maintaining a smooth, functional, and modern technical foundation is crucial. If granted Interface Administrator privileges, I intend to assist the community with the following technical maintenance tasks:
* '''Site Customization & Scripts: ''' Managing and maintaining global CSS (`MediaWiki:Common.css`) and JavaScript (`MediaWiki:Common.js`) pages to improve rendering, accessibility, and user experience.
* '''Lua Module Management: ''' Importing, updating, and optimizing Lua modules to ensure dynamic templates (such as Infoboxes and Navigation templates) function seamlessly and error-free.
* '''Template Infrastructure:''' Importing and updating core interface templates to streamline content creation for all contributors.
* '''Interface Localization & Messages: ''' Translating and maintaining MediaWiki interface pages to ensure the platform remains intuitive for Luganda speakers.
* '''General Technical Maintenance: ''' Addressing technical bugs, broken styles, and maintenance backlogs as requested by the community.
I am deeply committed to upholding all Wikimedia safety standards, technical security protocols, and community guidelines. I will work transparently and collaboratively with local editors and administrators to ensure all technical changes align with the project's goals.
Thank you for your time and consideration. I welcome any questions, feedback, or comments from the community below.
Best regards,
[[User:Kinenkey|Kinenkey]] ([[User talk:Kinenkey|talk]]) [[User:Kinenkey|Kinenkey]] ([[User talk:Kinenkey|talk]]) 11:52, 5 Gwamunaana(Muwakanya) 2026 (UTC)
anry52zbvcme82ad13hu3kof90frqum
Bright Rwamirama
0
11256
66637
66627
2026-08-04T12:42:43Z
Kinenkey
10423
Ntereezezza Etuluba "Abantu abaasomera ku ssomero lya Mbarara High School"
66637
wikitext
text/x-wiki
[[Category:Abaazalibwa mu 1954]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abantu okuva mu Disitulikiti y’e Isingiro]]
[[Category:Baminisita ba Gavumenti ya Uganda]]
[[Category:Bannabyabufuzi aba National Resistance Movement]]
[[Category:Abajaasi ba Uganda]]
[[Category:Abayizi abaaliwo ku yunivasite y’e Makerere]]
[[Category:Bannabyabufuzi okuva mu Western Region, Uganda]]
[[Category:Abaaliwo mu ssomero lya Naval Postgraduate School]]
[[Category:Abantu abaasomera ku ssomero lya Mbarara High School]]
[[Category:Abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'omunaana]]
[[Category:Abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'omwenda]]
[[Category:Abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi]]
[[Category:Abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu]]
{{Databox}}
'''Bright Kanyontore Rwamirama''' (Yazalibwa Ogwekuminebiri 16, 1954) munnabyabufuzi munnayuganda, mubaka wa Palamenti era munnamagye eyawummula . Ye minisita omubeezi mu minisitule evunaanyizibwa ku makolero g’ebisolo mu [[Cabinet of Uganda|kabineti ya Uganda]].<ref name="Appointed">https://en.wikipedia.org/wiki/New_Vision</ref> Yalondebwa mu kifo ekyo mu Gwomukaaga 1, 2006.<ref name="Appointed2">{{cite web |last=Mukasa |first=Henry |date=2 June 2006 |title=Cabinet Ministries Allocated |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |archivedate=11 December 2014 |accessdate=3 March 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref> Mu nkyukakyuka ya kabineti eyakolebwa mu Gwokubiri 16, 2009,<ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> Ogwokutaano 27, 2011,<ref>{{cite web |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |accessdate=3 March 2015 |via=[[Facebook]]}}</ref> ne Ogwokusatu 1, 2015,<ref name="Shuffle">{{cite web |date=1 March 2015 |title=Full Cabinet List As At 1 March 2015 |url=http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709092825/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf |archive-date=9 July 2017 |accessdate=3 March 2015 |newspaper=[[Daily Monitor]] (Kampala)}}</ref> yasigaza ekifo kye ekya kabineti. Era akola nga omubaka omulonde mu Palamenti ng’akiikirira Isingiro County North, [[Isingiro (disitulikit)|Isingiro Disitulikiti]] . Aweerezza mu kifo ekyo okuva mu 2001.<ref name="BKR">https://web.archive.org/web/20150402125532/http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=247&const=Isingiro+County+North&dist_id=68&distname=Isingiro</ref> era mukulonda kwa 2021 yamegga Posiono Mugyenyi n'amuwangula.<ref>https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/rwamirama-bright-kanyontore-7292/</ref> Mu kulonda kwa bonna okwa 2026, yalangirirwa nga tavuganyiziddwa. era naasigaza ekifo kye ku Isingiro County North.<ref>{{Cite web |date=2026-01-11 |title=Minister Rwamirama Declared Unopposed in Isingiro |url=https://thetorchuganda.com/2026/01/11/minister-rwamirama-declared-unopposed-in-isingiro/ |access-date=2026-06-01 |website=The Torch Uganda – Independent News, Stories & Perspectives |language=en-US}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Rwamirama yazaalibwa mu [[Isingiro (disitulikit)|Disitulikiti y’e Isingiro]] mu Gwekuminebiri 16, 1954. Yasomera mu ssomero lya Omungyenyi Primary School okusoma pulayimale, [[Mbarara High School]] olw’okusoma kwa O-Level ate Kololo High School olw’okusoma A-Level. Alina diguli eya Bachelor of Business Administration gyeyafuna mu mwaka gwa 1996 kwossa ne Master of Business Administration gyeyafuna mu mwaka gwa 2004 okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite e Makerere]] kwossa ne Satifikeeti mu nzirukanya y'emirimu gyeyafuna mu 1993 okuva e Makerere. Mubyekijaasi yasomerako ku British Junior Staff College era nafuuna satifikeeti ya Junior Command and Staff Course wamu ne Naval Postgraduate School, n'asoma Resource Management Course era nafuna satifikeeti. Ono mmemba w’ekkanisa ya Anglican Church of Uganda.
== Emirimu gye ==
Okuva mu 1978 okutuuka mu 1983, Rwamirama yakola nga ne Banka ya Uganda Commercial Bank nga Banking Officer ekitongole oluvannyuma ekyafuuka Stanbic Bank Uganda. Mu 1983, yeegatta ku ggye lya National Resistance Army (NRA), mu lutalo lwa Uganda Bush War n'ekigendererwa eky'okuvunika gavumenti ya [[Milton Obote]]. Yalondebwa okubeera ofiisa avunaanyizibwa kubyensasula mu NRA mu 1986 era n’aweereza mu kifo ekyo okutuusa 1989. Mu 1989, yakuzibwa n’afuulibwa Dayirekita atwala eby'ensimbi mu NRA, oluvannyuma eyafuuka [[Eggye lya Uganda People's Defense Force|Uganda People’s Defence Force]] (UPDF) mu 1995. era ekifo ekyo yakiweerezamu okutuusa 1997. Yasigala aweereza ku kitebe kyamagye mu bifo ebyenjawulo ku madaala agawaggulu okutuusa 2001 lweyawummula amagye ku ddaala lya lieutenant colonel. Yayingira ebyobufuzi era n'avuganya ku kifo ky'omukiise wa palamenti owa Isingiro County North mu [[Isingiro (disitulikit)|Disitulikiti y'e Isingiro]] era nawangula ekifo ekyo. Yaddamu okulondebwa mu kifo kye kimu mu 2006, 2011, 2016 ne 2021. mu Gwomukaaga 2006, Yalondebwa okuba Minisita avunaanyizibwa ku makolero g’ebisolo, ekifo ky’akyalimu okutuuka Ogwokusatu 2025.
== Ebirala ==
Bright Rwamirama mussajja mufumbo era munna kibiina kya byabufuzi ki [[National Resistance Movement]] . Yettanira nnyo okugonjoola obutakkaanya, okutumbula enkulaakulana z'ebitundu n'ebyemizannyo .
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Cabinet of Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[Isingiro (disitulikit)|Disitulikiti y'e Isingiro]]
== Ebijuliziddwa ==
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
<references />
== Ebijuliziddwa Ebweeru ==
* [https://web.archive.org/web/20160319224843/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Palamenti ya Uganda]
* [http://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/1170806/-/c0y8sbz/-/index.html Olukalala lwa kabineti mu bujjuvu, Ogwokutaano 2011]
b7u8wq2tmgu3w27272dlthupkqjfeef
Jonah Lwanga
0
11347
66712
38657
2026-08-05T03:52:09Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66712
wikitext
text/x-wiki
'''Jonah Lwanga''' era ayogerwako nga '''Metropolitan Jonah Lwanga''' (18 Ogwomusanvu 1945 – 5 Ogwomwenda 2021) yali musumba wa Uganda, eyaweereza nga Ssaabalabirizi wa Kampala era Exarch wa Uganda yonna mu kkanisa y'aBasoddookisi mu Uganda. Okuva mu 1997, era yali Metropolitan wa Metropolis of [[:en:Kampala|Kampala]] era ne Uganda yonna, ne mu [[:en:East_Africa|Masekkati ga Africa]] wansi w’ekkanisa ya [[:en:Greek_Orthodox_Church_of_Alexandria|Eastern Orthodox Church of Alexandria]], okutuusa lwe yafa mu September 2021. Entebe ye yali Kampala, ng’alina obuyinza ku Uganda yonna. <ref>https://greekreporter.com/2021/09/06/uganda-orthodox-church-jonah-lwanga-dies/</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Lwanga yazaalibwa nga 18 Ogwomusanvu 1945 ku kyalo [[Ddegeya]] mu [[:en:Luweero_District|Disitulikiti y’eLuweero]] nga bweyitibwa leero, mu Uganda mu maka ga Kezia Babitaka. <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/archbishop-of-nairobi-to-organise-lwanga-burial--3540930</ref> Jjajja wa Lwanga, [[Obadiah Basajjakitalo]], y'omu ku bakulembeze ababiri abaasooka mu kkanisa y'Abasoddookisi mu Uganda wamu ne [[:en:Ruben_Spartas_Mukasa|Ruben Spartas Mukasa]] . <ref name=":0">https://web.archive.org/web/20210911135243if_/https://www.ugandaorthodoxchurch.co.ug/biography-of-metropolitan-jonah-lwanga/</ref>
Emisomo gye gyonna Yagimaliririza [[Bulemezi]] ne [[Kyaddondo]]<nowiki/>mu Uganda (1952-1964).
Okuva mu 1964 okutuuka mu 1968 yasomera mu Ecclesiastical School of Crete. Okuva mu 1968 okutuuka mu 1978 yalina diguli mu by'eddiini ne Philosophy okuva mu [[:en:University_of_Athens|yunivasite y'eAthenss]] . <ref name=":0" />
== Obuweereza bwe ==
Okuva mu 1979 okutuuka mu 1981 yaweereza ng’Omuwandiisi w’Ekibiina ky’Abasoddookisi mu Uganda.
Lwanga yatuuzibwa ku bu dyankoni nga 1 Ogwokutaano 1981 era oluvannyuma lw’omwaka gumu, mu 1982, yatuuzibwa ku bwa faaza. <ref name=":1">https://www.newvision.co.ug/articledetails/114157</ref>
Oluvannyuma lw’okutuuzibwa, Lwanga yalondebwa okuba Dean mu seminaaliyo ya Archbishop Makarios III Patriarchal Orthodox Seminary e Riruta mu [[:en:Nairobi|Nairobi]], era n’asomesa [[:en:Theology|eby’eddiini]] . <ref name=":1" /> Ygenda akuzibwa, era naafuna ekifo kya [[:en:Archimandrite|Archimandrite]] mu 1992. <ref name=":2">http://grforafrica.blogspot.com/2015/08/native-africans-bishops-in-orthodox.html</ref> Nga wayiseewo akaseera katono, yatuuzibwa ku bwa [[:en:Vicar_bishop|Vicar Bishop]] wa [[:en:Bukoba|Bukoba]], [[:en:Tanzania|Tanzania]] nga 27 Ogwolubereberye 1992. <ref name=":2" />
Nga 12 Ogwokutaano 1997, Lwanga yakyusibwa okuva mu Bulabirizi bw'eBukoba mu Tanzania n'atwalibwa mu Uganda n'afuuka Metropolitan wa Kampala ne Uganda Yonna oluvannyuma lw'okufa kwa Metropolitan Theodoros Nankyama <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/100-year-journey-of-orthodox-church-in-uganda-1823736</ref> .. .
Lwanga yalangirirwa nti afudde nga 5 Ogwomwenda 2021 mu [[:en:Athens|kibuga Athens]] [[:en:Greece|ekya Butuluuki]] . Ekyavaako okufa kwe kyagambibwa [[:en:Prostate_cancer|kookolo w'akatungulu]] mu nsonda ezimu ate endala ne boogera ku "yalwalira ebbanga". <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/video/return-of-archbishop-jonah-lwanga-s-body-delayed-3549968</ref> <ref>https://www.independent.co.ug/greek-government-delays-return-of-archbishop-lwangas-body/</ref>
=== Olukiiko lw'abakulembeze b'eddiini mu Uganda ===
Ng’ali wamu ne Ssaabalabirizi [[:en:Livingstone_Mpalanyi_Nkoyoyo|Livingstone Mpalanyi Nkoyoyo]], Sheikh Shaban Mubajje ne Kalidinaali [[:en:Emmanuel_Wamala|Emmanuel Wamala]] .Lwanga yali omu ku baatandikawo olukiiko lw'abakulembeze b'eddiini olwa Uganda 2002. <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/archbishop-lwanga-a-voice-of-reason-leaves-a-tall-legacy-3540920</ref> Mu kiseera we yafiira, yali Mmemba ku kakiiko, K'abapulezidenti, ekifo kye yali akutte okuva olukiiko lwe lwatandikibwawo. <ref>https://ircu.or.ug/ircu-council-of-presidents/</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Eastern_Orthodoxy_in_Uganda|Obusodokisi mu buvanjuba bwa Uganda]]
* [[:en:Chrysostomos_Papasarantopoulos|Chrysostomos Papasarantopoulos]]
== Ebijuliziddwa ==
* [https://web.archive.org/web/20070927200903/http://www.cnewa.org/mag-article-bodypg-us.aspx?articleID=3211 Ekiwandiiko ekikwata ku kkanisa y'Abasodokisi mu buvanjuba mu Uganda]
* [[orthodoxwiki:Jonah (Lwanga) of Kampala|Yona (Lwanga) owa Kampala]] ku OrthodoxWiki.
* [http://www.patriarchateofalexandria.com/index.php?module=content&cid=004001 Amasaza Amatukuvu]
* [https://web.archive.org/web/20101127004532/http://orthodoxresearchinstitute.org/resources/hierarchs/alexandria/current/bio_jonah_metr_kampala.htm Metropolitan Jonah owa Kampala ne Uganda yonna] mu ttendekero ly'abasodokisi abanoonyereza. ''( Magazini [[:en:Orthodox_Christian_Mission_Center|ya OCMC]], Omuzingo 15, No. 2 (1999)).''
* [http://observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=1980:devil-has-taken-charge-of-uganda-jonah-lwanga&Itemid=96 Devil atutte obuvunaanyizibwa bwa Uganda - Jonah Lwanga]
{{S-start}}
{{s-rel|eo}}
{{succession box|before=see created|title=[[Bishop]] of Bukoba (Tanzania)|years=1992-1997|after=Porphyrios (Skikos)}}
{{succession box|before=Theodoros Nankyamas|title=Metropolitan of Kampala and All Uganda|years=1997–2021|after=Jerome (Muzeeyi)}}
{{S-end}}
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
odm4yeho1e9u4va5pet435zipwhav2c
Mike Mukula
0
11441
66719
61372
2026-08-05T05:37:04Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66719
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''George Michael Mukula''' amanyiddwa ennyo nga '''Mike Mukula''' [[:en:Businessman|musuubuzi]] Munnayuganda, [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] era [[:en:Pilot|muvuzi wa nnyonyi]] omukugu. Yakiikirira Munisipaali y'e [[Soroti]] okuva mu 1996 okutuuka mu 2016 mu [[:en:Parliament_of_Uganda|paalamenti ya Uganda]] . Alina ekibiina ekigatta amakampuni 28 wansi w’ekibiina kya Mukula Group of Companies.<ref name="George">{{cite web|accessdate=19 February 2015|url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=172.000000&const=Soroti+Municipality&dist_id=26.000000&distname=Soroti|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924064522/http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=172.000000&const=Soroti+Municipality&dist_id=26.000000&distname=Soroti|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|title=Profile of Mukula George Michael, Member of Parliament for Soroti Municipality, Soroti District|year=2011|last=POU|publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref> Mmemba w’ekibiina ekiri mu buyinza ekya [[National Resistance Movement]] era mu kiseera kino ali mu kifo ky’omumyuka wa Ssentebe (Ekitundu ky’Ebuvanjuba) mu kibiina ekiri mu buyinza ekya [[National Resistance Movement]] mu Uganda.<ref>{{Cite web|title=Our Leaders {{!}} National Resistance Movement|url=https://www.nrm.ug/our-leaders-0|access-date=2025-07-17|website=www.nrm.ug|archive-date=2025-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20250714152341/https://www.nrm.ug/our-leaders-0|url-status=dead}}</ref>
== Obuto bwe n’okusoma kwe ==
Mukula yazaalibwa [[Soroti]], [[:en:Teso_sub-region|Teso sub-region]] mu [[:en:Eastern_Region,_Uganda|kitundu ky’Ebuvanjuba bwa Uganda]] nga 27 Ogwoomunaana 1956. Yasomera mu masomero g’omu kitundu nga tannayingizibwa mu Kenya School of Flying ku [[:en:Wilson_Airport_(Kenya)|kisaawe ky’ennyonyi Wilson]] e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi, Kenya]]. Yamaliriza emisomo gye egy'okuvuga ennyonyi mu Amerika era n'agenda mu [[:en:IDF_Military_Colleges|matendekero g'amagye ga IDF]] okuva mu 2000 okutuuka mu 2001 n'atikkirwa mu [[:en:Counterterrorism|Kulwanyisa obutujju]]. Yasomerako ne ku [[:en:Harvard_Kennedy_School|Harvard Kennedy School]] mu kibiina kya 2004-2005, gye yakugukira mu nnongoosereza mu by'obufuzi n’ebyenfuna mu gavumenti.<ref>{{Cite web|title=Captain Mukula quits politics {{!}} Monitor|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/captain-mukula-quits-politics-1610500|archive-url=https://web.archive.org/web/20240524152908/https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/captain-mukula-quits-politics-1610500|access-date=2025-07-17|archive-date=2024-05-24}}</ref> Mu 2005, yaweebwa [[:en:Master_of_Business_Administration|diguli eyookubiri mu by'obusuubuzi]] okuva mu [[:en:Nkumba_University|Yunivasite y'e Nkumba]]. Mu 2009, yafuna diguli eyookusatu ey’ekitiibwa okuva mu Latin University of Theology, esangibwa mu [[:en:Torrance,_California|Torrance, California]], Amerika.<ref name="George" /><ref>{{cite web|url=http://www.newvision.co.ug/D/9/40/707161|date=15 January 2010|title=Doctor Captain Mike Mukula|last=Newvision Archive|newspaper=[[New Vision]]|accessdate=19 February 2015|location=Kampala|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150219081103/http://www.newvision.co.ug/D/9/40/707161|archivedate=19 February 2015}}</ref>
== Emirimu gye ==
Mukula yakyuka okuva mu by’ennyonyi n’adda mu byobufuzi mu makkati g’emyaka gya 1990. Yavuganya bulungi ku kifo kya paalamenti ekya Munisipaali ya [[Soroti]] mu 1996 era n’addamu okulondebwa mu 2001, 2006, ne 201.<ref name="Leaving">{{cite web|url=http://www.newvision.co.ug/news/668159-capt-mike-mukula-to-quit-politics.html|title=Captain Mike Mukula To Quit Politics|accessdate=7 August 2015|date=10 May 2015|last=Godfrey Ojore|first=and Samuel Ouga|newspaper=[[New Vision]]|location=Kampala}}</ref> Okuva mu 2001 okutuuka mu 2006, yaweereza nga minisita w’eggwanga ow’ebyobulamu.<ref>{{cite web|date=23 May 2006|url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/500150|title=President Museveni Nominates 69 To Cabinet|accessdate=19 February 2015|first=and Felix Osike|last=Henry Mukasa|newspaper=[[New Vision]]|location=Kampala|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150206030146/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/500150|archivedate=6 February 2015}}</ref> Yalangirira nti yawummula ebyobufuzi eby’okulonda mu May 2015, okutandika ne March 2016, kyokka akyagenda mu maaso n’okuweereza ng’omumyuka wa Ssentebe w’ekibiina ki [[National Resistance Movement]] ow'ekitundu ky’obuvanjuba.<ref name="Leaving" /><ref>{{cite web|url=http://mobile.monitor.co.ug/News/News/Captain-Mukula-quits-politics/-/2466686/2712206/-/format/xhtml/-/scej11z/-/index.html|title=Captain Mukula Quits Politics|last=Emwamu|first=Simon Peter|newspaper=[[Daily Monitor]] Mobile|location=Kampala|accessdate=11 May 2015|date=11 May 2015|archive-date=18 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518083215/http://mobile.monitor.co.ug/News/News/Captain-Mukula-quits-politics/-/2466686/2712206/-/format/xhtml/-/scej11z/-/index.html|url-status=dead}}</ref>
== Obulamu bwe ng'omuntu ==
Mufumbo era taata w’abaana bana. Ono wa kibiina kya byabufuzi ekya [[National Resistance Movement]].<ref name="Leaving" />
== Ebijuliziddwa ==
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
8zjsu85p6b7wqiwoqlygr01p7rnhe15
Ambrosio Kibuuka
0
11469
66692
64356
2026-08-04T23:05:08Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66692
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ambrosio Kibuuka''' (1868 – Ogwomukaaga 3, 1886) <ref>Bisase, Arnold Spero (2012).</ref> oba ( '''Ambrose Kibuuka Katekamu, Kateka Mulundaggana)''', yali Munnayuganda, mujulizi Omukatoliki eyattibwa olw'enzikiriza ye mu 1886. <ref>{{Cite web |title=St. Ambrosio Kibuuka – Ugandan Martyr and Witness to Faith |url=https://allsaintstories.com/saints/st-ambrosio-kibuuka |access-date=2025-12-16 |website=allsaintstories.com}}</ref>Yazaalibwa mu [[Buganda]] . Yali omu ku Bakristaayo abangi abattibwa [[Ssekabaka Mwanga II owa Buganda|Ssekabaka Mwanga II]] wakati wa 1885 ne 1887. Olunaku lwe olw'okuttibwa lwali nga 3 Ogwomukaaga, lwe yayokebwa nga mulamu, era nga ajjukirwa ng'omu ku [[Abajulizi ba Uganda|bajulizi ba Uganda]] ku lunaku lw'embaga . <ref>{{Cite web |url=https://www.uecon.org/uganda-martyrs/martyrs |title=Archive copy |access-date=2025-08-08 |archive-date=2024-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131111459/https://www.uecon.org/uganda-martyrs/martyrs |url-status=dead }}</ref>
== Obulamu ==
Yazaalibwa e Butuzzaliiso, Ssingo nga mu mwaka gwa 1868. Kitaawe yali Kisuule Balamaze, ate nnyina yali Wampera. Ye yekka yali omwana ow'obulenzi eyawona, kubanga baganda be abalala bonna baafa nga bakazaalibwa oba nga bakyali bato nnyo. Kitaawe yali mukungu mu kibinja ky'abavuzi b'engoma za Kabaka ekyayitibwanga Mujaguzo. Yayagalanga nnyo mutabani we, era yamutuuma amannya Katikamu ne Mulundaggana.<ref>{{Cite web |title=St. Ambrose Kibuuka Katikamu |url=https://klarchdiocese.org.ug/about-us/the-uganda-martyrs/st-ambrose-kibuuka-katikamu/ |access-date=2025-12-16 |website=Kampala Archdiocese |language=en-US |archive-date=2025-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251111101703/https://klarchdiocese.org.ug/about-us/the-uganda-martyrs/st-ambrose-kibuuka-katikamu/ |url-status=dead }}</ref>
Ng'aweza emyaka kkumi n'etaano, Kibuuka yaleetebwa mu lubiri lw'obwakabaka okuweereza nga omukozi wa Kabaka Mwanga owokubiri.<ref name="auto">{{Cite web |title=St. Ambrose Kibuuka Katikamu |url=https://klarchdiocese.org.ug/about-us/the-uganda-martyrs/st-ambrose-kibuuka-katikamu/ |access-date=2025-12-15 |website=Kampala Archdiocese |language=en-US |archive-date=2025-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251111101703/https://klarchdiocese.org.ug/about-us/the-uganda-martyrs/st-ambrose-kibuuka-katikamu/ |url-status=dead }}</ref>Yali amanyiddwa olw'okubeera omuntu ow'abantu, ow'ekisa, omusanyufu, era alina ekitone mu mizannyo, asobola okukola okumala essaawa eziwera nga nga takooye.Mu lubiri, ye ne kizibwe we Achilles Kiwanuka baakwasibwa Joseph Mukasa Balikuddembe, omukulembeze w'abakrisitaayo abaali baweereza mu lubiri, oluvannyuma yabaabakwasa Charles Lwanga nga Joseph Mukasa Balikuddembe attiddwa.
Kibuuka yafuuka omuyizi w'eddiini omunyiikivu (oyo ateekateeka okubatizibwa) era yabatizibwa ng'Omukatoliki omuminsani Père Siméon Lourdel (Mapeera)Ogwekkuminogumu16, 1885, olunaku olwaddako Joseph Mukasa okuttibwa.
Kabaka Mwanga owkokubiri bwe yatandikawo okuyigganya ennyo Abakristaayo, Kibuuka yali omu ku abo abaakwatibwa mu Gwokutaano 26, 1886. Ye ne banne baatwalibwa e Namugongo, ekifo awattirwanga abantu, gye baasibirwa okumala wiiki emu. Nga 3 Ogwokukaaga, 1886 (olunaku lw’okulinnya mu ggulu), Kumyaka kuminamusanvu 17 oba kuminamunaana ,yazingibwa mu matundubaali n’abalala ne bokyebwa ku kyoto ekinene. Ajjukirwa olw’enzikiriza ye, eyali eyamaanyi n’obuvumu bwe yayolesa ng’ayolekedde okuttibwa.<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=hSvDgaIe5lA|title=St. Ambrose Kibuuka Katikamu Profile - Uganda Martyrs|date=2025-05-16|last=Ugandan Catholics Online|access-date=2025-12-15|via=YouTube}}</ref>
== Okulangirirwa ng'omujulizi ==
Omutukuvu. Ambrosio Kibuuka yatukuzibwa mu 1920 Paapa Benedict XV era n'atukuzibwa mu 1964 Paapa Paul VI. Ye mutukuvu omukulu ow'ebibiina n'ebibiina by'abavubuka nga Scouts, Guides, Young Christian Workers, ne Xaverians. Olunaku lwe lukuzibwa buli mwaka nga 3 Ogwomukaaga ku Basilica Church of the Uganda Martyrs e Namugongo, Uganda.
== Laba ne ==
* Andwre Kaggwa
* Charles Lwanga
* Uganda martyrs
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist|30em}}
== Ebijuiziddwa w'abweru wa Wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20080516064651/http://saints.sqpn.com/sainta5f.htm Ambrosio Kibuuka bio]
* [https://web.archive.org/web/20180823174629/http://wau.org/archives/article/the_uganda_martyrs/ The Uganda Martyrs from the August 2008 issue of ''The Word Among Us'' magazine]
* [https://web.archive.org/web/20220223055548/https://www.ugandamartyrsshrine.org.ug/index.php?ID=114 Ambrosio Kibuuka's profile from UgandaMartyrsShrine.org]
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20080516064651/http://saints.sqpn.com/sainta5f.htm Ambrosio Kibuuka]
* Abajulizi ba Uganda okuva mu Gwomunaana 2008 okuva mu magazini ya The Word Among Us
*Ebikukwatako ku Ambrosio Kibuuka ku mukukutu gwa UgandaMartyrsShrine.org
[[Category:Abazaalibwa mu 1868]]
[[Category:Abaafa mu 1886]]
[[Category:Okutta okwali mu Uganda mu kyasa ky'ekkumi n'omwenda]]
[[Category:Abajulizi Abakatuliki ab'ekyasa ky'ekkumi n'omwenda]]
[[Category:Abaana abakatuliki abatuukirivu]]
[[Category:Bannayuganda Abakatuliki Abatuukirivu]]
5rk46u7eyeu98c3zlhej7r6t41cswfl
John Nagenda
0
11477
66710
61699
2026-08-05T03:44:22Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66710
wikitext
text/x-wiki
'''John Mwesigwa Robin Nagenda''' ( 25 Omwezi ogwokuna 1938 – 4 Omwezi ogwokusatu 2023 ) yali munnayuganda omuwandiisi wa Uganda, munnabyabufuzi, era munnabyamizannyo. Mu myaka gya 1960, yatandikawo ebiwandiiko by’Olungereza eby’oluvannyuma lw'obufuzi bw'amatwale mu buvanjuba bwa Afirika. Yabeera mu buwanganguse mu Bungereza mu myaka gya 1970 negy'e 1980 nga tannadda mu Uganda mu 1986. Yaddako okufuuka omuwabuzi omukulu owa pulezidenti [[Yoweri Museveni]] era omuwandiisi w’emiko gy'empapula z'amawulire omututumufu. Yakiikirira [[obugwanjuba bw'Afirika]] mu [[mpaka z'ekikopo ky'ensi yonna ez'omuzannyo gwa Criket ez'omwaka kwa 1975]] era oluvannyuma n'abeera pulezidenti w'[[ekibiina kya Uganda ekitwala omuzannyo gwa Cricket]]
Nagenda yazaalibwa nga 25 Omwezi ogwokuna 1938 mu nsi kati eyitibwa [[Rwanda]] . <ref name="monitor">{{Cite web |date=4 March 2023 |title=Senior presidential advisor John Nagenda dies at 84 |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/senior-presidential-advisor-john-nagenda-dies-at-84-4145978 |access-date=4 March 2023 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yeeyali mukulu mu baana omukaaga abasigaddewo abaazaalibwa William Kyanjo Nagenda ne Sala Maliamu Bakaluba. Bazadde be baali baminsani Abakuristaayo, era amaka gaddayo mu Uganda ng’akyali mwana muto. Amaka ga kitaawe ga kika kya Mmamba eky'o[[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]] ; jjajjaawe Festo Mukasa Manyangenda yali nnannyini ttaka wa maanyi era yaweereza ng'omu ku bakauza ku mulembe gwa [[Ssekabaka Mutesa II|Mutesa II owa Buganda]] . Era ssaabaminisita [[Apolo Nsibambi]] yali kkojjaawe .
Nagenda okusoma kwe yakutandikira ku ssomero lya Kiwanda e Namutamba, essamba y'amaka gaabwe ey'amajaani gye yali esangibwa. Yagenda mu maaso okusomera ku [[King's College, Budo|King’s College Budo]] nga tannasindikibwa mu kisulo ku somero lya siniya erya [[Kigezi High School]] okumala emyaka ebiri.
== Omulimu gw’ebyemizannyo ==
Nagenda yazannyira Uganda n'obuvanjuba bw'Afirika cricket w’ensi yonna ng’omuteebi wa ddyo ow’amangu n’amangu. Ye n'omuteebi [[Samuel Walusimbi|Sam Walusimbi]] be bannayuganda bokka abaalondebwa mu ttiimu y'obuvanjuba bw'Afirika mu mpaka ezaggulawo ez'omuzannyo gwa Criket ez'ekikopo ky'ensi yonna mu Bungereza. Yaggulawo okukubira obugwanjuba bw'afirika akapiira mu muzannyo gwabwo ne [[New Zealand]], n’atwala emiwendo gya 1/50, naye teyazannya mipiira egy'eyongerako mu mpaka. N'era yalabikira mu mupiira gumu ogwa [[Cricket ogw'omutendera ogusooka]] ogw'obuvanjuba bw'Afirika nga battunka ne [[Sri-Lanka]] mu Bungereza mu 1975. <ref>{{Cite web |title=John Nagenda |url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/1/1472/1472.html |access-date=5 October 2012 |publisher=CricketArchive}}</ref> <ref>{{Cite web |title=The Home of CricketArchive |url=https://cricketarchive.com/Players/1/1472/all_teams.html |access-date=1 November 2022 |website=cricketarchive.com}}</ref>
Ku nkomerero y'olugendo lwe olw'okuzannya, Nagenda yaweereza nga ssentebe w’ekibiina kya [[Uganda Cricket Association|Uganda ekitwala / ekikulembera omuzannyo gwa Cricket ekya Uganda Cricket Association]] era yakola kinene nnyo mu kukulaakulanya kw'ekisaawe ky'omuzannyo gwa Cricket ekya [[Kyambogo Cricket Oval]] .
== Okuwandiika ==
Nagenda yali mu bayizi abaasooka mu pulogulaamu / kkoosi y'ebiwandiiko ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]] era nga yasunsula n'okwekeneenya ensobi mu katabo k'abayizi aka ''Penpoint'' . Yali mmemba empagi "ow'ebbanguliro lya Makerere", elyava mu yunivasite, wamu ne David Rubadri ne Ngugi wa Thiong'o. Ebitontome bye eby'omuntandikwa n'engero ze ezaasooka byafulumira nnyo mu ''Penpoint'' ne mu katabo ''Transition'', n'ekitontome kye "Ennyanja Gahini ( Gahini Lake ) n'olugero olumpi "Na kino (And This), Ku kisembayo - {At Last) " biyingizibwa mu kitabo kya Makerere anthology ''Origin East Africa'' ekyafulumizibwa mu 1965. Okusinziira ku [[Simon Gikandi]] Nagenda yali "omu ku batandisi b'okuwandiika mu buvajuba bw'Afirika " era yawandiika "ku biseera by'okukyuka mu kuwandiika kw'obuvanjuba bw'Afirika okwomulungereza", abawandiisi bawano abaakuzibwa mu kiseera ky'obufuzi bw'amatwale bwe baafuba okukozesa engeri z'Abangereza ez'ebiwandiiko n'ebitontome mu mbeera y'obuvanjuba bw'Afrika. <ref name="gikandi">{{Cite book |last=Gikandi |first=Simon |year=2003 |title=Encyclopedia of African Literature |url=https://books.google.com/books?id=hKmCAgAAQBAJ |publisher=Routledge |isbn=9781134582235 |pages=491–492}}</ref>
Nagenda yabeera mu buwanganguse mu Bungereza mu myaka gya 1970 ne 1980 nga kiddirira [[1971 Ugandan coup d'etat|Uganda okuwamba gavumenti mu 1971]] . Yakomawo mu ggwanga mu 1986 [[Yoweri Museveni]] bwe yafuuka pulezidenti. <ref name="monitor"/> Mu mwaka gwe gumu, yafulumya akatabo ke akasooka ,Omukyo gwa Thomas Tebo - ( ''The Seasons of Thomas Tebo )'' , ekizingiramu "omusajja alina endowooza ennungi eyeenyigira mu byobufuzi kyokka n'akwatibwa mu ntiisa n'akavuyo k'enkola ey'obulyake". <ref name="gikandi"/> Nagenda oluvannyuma yafuuka omuwandiisi w’emiko okumala ebbanga mu lupapula lwa ''[[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]]'', olufuluma buli lunaku mu Kampala. Omuko gwe "Wiiki / ssabiiti y'Omusajja Omu" gwamala emyaka egisukka mu makumi abairi mwetaano (25 years), era ekiwandiiko kyawamu omuli ebiwandiiko oba atiko ze kyafulumizibwa mu 2019 wansi w'omutwe = wansi w'omutwe ''Wiiki y'Omusajja Omu: Amagezi agataterekeddwa'' .
== Ebyobufuzi ==
Mu myaka gya 1980, Nagenda yafuuka mmemba w’ekiwayi ky’ebweru eky’ekibiina kya [[National Resistance Movement]] (NRM), ekyawagira [[Yoweri Museveni]] . Yali ku kakiiko akafuzi aka NRM e Kenya era yakola kinene mu kumatiza Kabaka [[Muwenda Mutebi II, Kabaka wa Buganda|Muwenda Mutebi II owa Buganda]] okudda okuva mu buwanganguse okuwagira omugendo guno. Yawerekera Mutebi okuva e London okutuuka mu kibuga ekikulu ekya Rwanda [[Kigali|e Kigali]], gye baava ne bakukusibwa okuyingira Uganda ne basisinkana Museveni n'abakiise b'eggye lya [[National Resisitance Army]] .
Nagenda yakomawo mu Uganda mu 1986 oluvannyuma lw'[[olutalo lwa Kampala]] ne Museveni okulinnya ku bwa pulezidenti. Mu mwaka gwe gumu, yalondebwa ku kakiiko akanoonyereza ku kutyoboola eddembe ly’obuntu (akamanyiddwa ennyo nga akakiiko k’amazima mu Uganda -Ugandan Truth Commission), ng’avunanyizibwa ku kunoonyereza ku kutyoboola eddembe ly’obuntu wansi w’abakulembeze Museveni beyaddira mu bigere : [[Idi Amin]] ne [[Milton Obote]] . <ref name="quinn">{{Cite journal |last=Quinn |first=Joanna R. |year=2004 |title=Constraints: The Un-Doing of the Ugandan Truth Commission |journal=Human Rights Quarterly |volume=26 |issue=2 |pages=401–427 |doi=10.1353/hrq.2004.0024 |s2cid=144493124}}</ref>Nagenda yamanyika eri abanyu olw'engeri enkakali gyeyabuuzaamu eyali omumyuka wa pulezidenti owa Obote [[Paulo Muwanga]] eyalumba Nagenda n'ebigambo ebinyooma ebyekuusa ku kuzaalibwa mu Rwanda [[Paulo Muwanga|.]] Akakiiko ku nkomerero ya byonna kaawa alipoota yaako mu 1994 naye kaazibuwalirwa olw’ebbula ly’ensimbi n’obuwagizi bwa gavumenti mu nkola zaako. <ref name="quinn" />
Mu 1989, Nagenda yalondebwa Museveni ng’omuwabuzi wa pulezidenti omukulu ku by’amawulire n’enkolagana n’abantu, ekifo ky’eyalimu okutuusa lwe yafa mu 2023. Mu [[kulonda kw'obwa pulezidenti okwa 1996]], yateekateeka kakuyege wa gavument ng’ewakanya omukulembeze w’oludda oluvuganya [[Paul Ssemogerere (munnabyabufuzi)|Paul Ssemogere]], ng’amwoleka ng'eyali aleeteddwa pulezidenti Milton Obote eyali yamaamulwa ku ntebe. Nagenda yalina enkolagana enzibu ne Museveni, n'amuvumirira mu lujjudde emirundi egiwera. Mu 2010, yavumirira gavumenti okuwamba akatabo ka [[Olive Kobusingye]] akayitibwa ''The Correct Line?'' ''Uganda Under Museveni'' . Kigambibwa nti yafuna obutakkaanya ne Museveni mu 2011 nga kyava ku [[butambi bwa Amerika obw'ekikungu obwasomolwa]] mwe yasangibwa ng'anyonnyodde Museveni nga "atafugika era ateefuga " ate mukyala we [[Janet Museveni]] nga " akisussa". Wabula oluvannyuma Nagenda ne Museveni baatabagana, era mu 2020 yategeeza nti Museveni "yali akoze omulimu gwa ttendo" nga pulezidenti. <ref name="monitor"/>
Nagenda yafiira ku ddwaliro lya Medipal International Hospital mu Kampala nga 4 Omwezi ogwokuna 2023. Yalina emyaka 84. <ref name="monitor"/>
== Ebijuliziddwa ==
# {{Cite web |date=4 March 2023 |title=Senior presidential advisor John Nagenda dies at 84 |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/senior-presidential-advisor-john-nagenda-dies-at-84-4145978 |access-date=4 March 2023 |website=Monitor |language=en}}
# {{cite news|url=https://www.newvision.co.ug/category/report/john-nagenda-my-story-2927|title=John Nagenda: My Story|newspaper=New Vision|first=Sumaya|last=Muwonge|date=14 August 2020|access-date=6 March 2023}}
# {{cite news|url=https://nbssport.co.ug/2022/12/06/cricket-fraternity-honours-john-nagenda/|title=Cricket Fraternity Honours John Nagenda|first=Marion|last=Malinga|date=6 December 2022|accessdate=6 March 2023|publisher=NBS Sport|archive-date=6 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306144721/https://nbssport.co.ug/2022/12/06/cricket-fraternity-honours-john-nagenda/|url-status=dead}}
# {{cite news|url=https://www.msn.com/en-xl/news/other/cricket-fraternity-mourns-john-nagenda-s-death/ar-AA18eRRI|title=Cricket fraternity mourns John Nagenda's death|newspaper=New Vision|date=5 March 2023|access-date=6 March 2023}}
# {{cite web |title=John Nagenda |url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/1/1472/1472.html |accessdate=5 October 2012 |publisher=CricketArchive}}
# {{Cite web |title=The Home of CricketArchive |url=https://cricketarchive.com/Players/1/1472/all_teams.html |access-date=1 November 2022 |website=cricketarchive.com}}
# {{cite book |last=Gikandi |first=Simon |year=2003 |title=Encyclopedia of African Literature |url=https://books.google.com/books?id=hKmCAgAAQBAJ |publisher=Routledge |isbn=9781134582235 |pages=491–492}}
# {{cite news|url=https://www.newvision.co.ug/news/1527752/honouring-john-nagenda-wordsmith|title=Honouring John Nagenda, the wordsmith|newspaper=New Vision|first=Peter|last=Muli|date=23 September 2020|access-date=7 March 2023}}
# {{cite news|url=https://www.newvision.co.ug/news/1527752/honouring-john-nagenda-wordsmith|title=Honouring John Nagenda, the wordsmith|newspaper=New Vision|first=Peter|last=Muli|date=23 September 2020|access-date=7 March 2023}}
# {{cite news|url=https://www.ntv.co.ug/ug/news/national/literary-icon-john-nagenda-dies-after-lengthy-illness-4146412|title=Literary icon, John Nagenda dies after lengthy illness|publisher=NTV|date=4 March 2023|access-date=6 March 2023|archive-date=14 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314213946/https://www.ntv.co.ug/ug/news/national/literary-icon-john-nagenda-dies-after-lengthy-illness-4146412|url-status=dead}}
# {{cite news|url=https://www.newvision.co.ug/news/1336943/nrm-struggle-unfolded-nairobi|title=How the NRM struggle unfolded in Nairobi|newspaper=New Vision|date=25 January 2014|access-date=6 March 2023|first=Elvis|last=Basudde}}
# {{cite news|url=https://ugandaupdatenews.com/nagenda-the-legend-who-cemented-kabaka-museveni-ties/|title=Nagenda the Legend who cemented Kabaka – Museveni ties|newspaper=Uganda Update|date=4 March 2023|access-date=7 March 2023}}
# {{cite journal |last=Quinn |first=Joanna R. |year=2004 |title=Constraints: The Un-Doing of the Ugandan Truth Commission |journal=Human Rights Quarterly |volume=26 |issue=2 |pages=401–427 |doi=10.1353/hrq.2004.0024 |s2cid=144493124}}
# {{cite news|url=https://www.observer.ug/news-headlines/10565-release-anti-museveni-book-urges-nagenda|title=Release 'anti-Museveni' book, urges Nagenda|first=Gaaki|last=Kigambo|newspaper=[[The Observer (Uganda)|The Observer]]|date=17 October 2010|accessdate=6 March 2023|archive-date=6 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306145551/https://www.observer.ug/news-headlines/10565-release-anti-museveni-book-urges-nagenda|url-status=dead}}
# {{cite news|url=https://www.observer.ug/component/content/article?id=15012:nagenda-m|title=Nagenda, Museveni secrets revealed, how Wikileaks caused fallout|newspaper=Observer|date=11 September 2011|access-date=7 March 2023|archive-date=7 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307015905/https://www.observer.ug/component/content/article?id=15012:nagenda-m|url-status=dead}}
{{East Africa Squad 1975 Cricket World Cup}}{{Authority control}}
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
jg83r16njjh6mkrwm5dyk769ubz8hh5
Hilary Mukundane
0
11574
66706
64170
2026-08-05T02:43:07Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66706
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hilary Mukundane''' (eyazaalibwa nga 9, Ddesemba, 2001), muzannyi wa mupiira munnayuganda azannyira [[kiraabu ya Vipers SC]] ng'omuzibizi (owa wakati) ng'ayambala omujoozi nnamba 16. <ref>https://www.playmakerstats.com/player/hilary-mukundane/681572</ref><ref>https://www.espn.co.uk/football/player/bio/_/id/350799/hilary-mukundane</ref><ref>https://www.aiscore.com/player-mukundane-hilary/edq09i0mrd8amqx</ref><ref>{{Cite web |url=https://nimsportuganda.com/breaking-news-vipers-sc-announce-the-signing-of-hillary-mukundane/ |title=Archive copy |access-date=2025-08-18 |archive-date=2025-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808135253/https://nimsportuganda.com/breaking-news-vipers-sc-announce-the-signing-of-hillary-mukundane/ |url-status=dead }}</ref> Era azannyira [[Uganda Cranes|ttiimu y'eggwanga]] ey'omupiira ([[Uganda Cranes]]) ng'omuzibizi (omuzibizi wa wakati).<ref>https://www.fufa.co.ug/paul-put-names-28-man-uganda-cranes-squad-for-international-friendlies-in-morocco/</ref>
Yasunsulwamu okuvuganya ku ngule y'omuzanyi asinze okucyanga akapiira mu Airtel [[Ekitongole kya Federation of Uganda Football Associations|FUFA]] mu 2019, yawangula engule ya Pilsner Uganda Premier League nga omuzibizi asinze mu sizoni ya 2022/23, era n'alondebwa nga omu ku bazannyi ekkumi n'omu abasinze okugucyanga mu awaadi za MTN FUFA eza 2024.
== Obulamu n'okusomakwe ==
Hilary yazaalibwa ne bannyina babiri n’ab'oluganda basatu e Kyeizooba, mu [[Bushenyi (disitulikit)|Disitulikiti y’e Igala Bushenyi]], mu maama we Winnie Karukiiko, ne kitaawe Mwami Benet Karukiiko.
Yasoma okuva ku Bugonji Modern Primary School okutuuka mu kibiina eky'omukaaga (P.6), oluvannyuma n’amaliriza ebigezo bye eby'okumaririza ppulayimale (PLE) ku Mweguri Primary School. Yagenda okusoma ku mutendera gwa ssekendule ogusooka (O) mu Bugongi Secondary School ate oluvannyuma ebbaluwa ya Uganda Certificate of Education (UCE) emalako omutendera guno yagifunira ku ssomero lya Vine High School.
Oluvannyuma yagenda okusoma A-Level mu Kitagata Secondary School oluvannyuma n’atikkirwa mu Yuniversity ya Bishop Stuart.
== Omulimu gw'omupiira ==
Hillary yatandika okusamba omupiira gwe mu ssekendule ku mutendera ogwa A ku Kitagata Secondary School oluvannyuma n’azannyira mu Yuniversity ya Bishop Stuart.
Yatandika okusamba omupiira gw'ensimbi mu 2015, mu kiraabu ya Kamoma FC mu liigi ya Western Region, oluvannyuma yeegatta ku Ntonda FC mu 2016. Sizoni ya 2016/17 yeegatta ku Mbarara City FC mu FUFA Big League gye yayamba kiraabu ye okulinnyisibwa mu liigi ya Uganda Premier League oluvannyuma lw’okukuba Synergy FC ku fayinolo mu kisaawe kya Startimes , Lugogo bwe yawangula 2-1. <ref name=":1">{{Cite web |last=Isa |first=Nsereko Musoke |date=2022-01-28 |title=Breaking News: Vipers SC announce the signing of Hillary Mukundane |url=https://nimsportuganda.com/breaking-news-vipers-sc-announce-the-signing-of-hillary-mukundane/ |access-date=2025-07-19 |website=Nimsport Uganda |language=en-US |archive-date=2025-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808135253/https://nimsportuganda.com/breaking-news-vipers-sc-announce-the-signing-of-hillary-mukundane/ |url-status=dead }}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |last=Matovu |first=Tom |date=2020-06-07 |title=Hilary Mukundane: I want to play for a better team than Mbarara City » The Touchline Sports |url=https://thetouchlinesports.com/hilary-mukundane-i-want-to-play-for-a-better-team-than-mbarara-city/ |access-date=2025-07-19 |website=The Touchline Sports |language=en-US}}</ref> Oluvannyuma yafuuka kapiteeni wa kiraabu eno okutuuka lwe yava mu ttiimu. <ref>{{Cite web |last=Kaweru |first=Franklin |date=2019-09-14 |title=Mukundane late goal earns Mbarara City point at Vipers |url=https://kawowo.com/2019/09/14/mukundane-late-goal-earns-mbarara-city-point-at-vipers/ |access-date=2025-07-19 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
Mu 2021, Mukundane yayitibwa mu ttiimu y’eggwanga ey’abavubuka abali wansi w'emyaka 23 (Uganda Kobs), <ref>{{Cite web |last=Ntege |first=John Paul |date=2021-06-17 |title=We want to finish in the Top Five - Hillary Mukundane |url=https://sportsnation.co.ug/we-want-to-finish-in-the-top-five-hillary-mukundane/ |access-date=2025-07-19 |website=SportsNation |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2021-06-17 |title=Uganda Cranes provisional squad for 2021 CECAFA Senior Challenge Cup summoned |url=https://sports.mtn.co.ug/2021/06/17/uganda-cranes-provisional-squad-for-2021-cecafa-senior-challenge-cup-summoned/ |access-date=2025-07-19 |website=MTN Sports |language=en-US}}</ref> ttiimu ey’ekiseera ey’abazannyi 40 abalina okuzannya ekikopo kya CECAFA senior challenge cup ekya 2021 ekyategekebwa Ethiopia nga kyategekebwa [[Ethiopia]] wansi w'omutendesi [[Morley Byekwaso]]. <ref>{{Cite web |last=Marsha |first=Ahmed |date=2021-06-16 |title=CECAFA Senior Challenge Cup 2021: Uganda names Provisional Squad |url=https://www.fufa.co.ug/cecafa-senior-challenge-cup-2021-uganda-names-provisional-squad/ |access-date=2025-07-19 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Abdusalam |first=Kigozi |date=2021-06-17 |title=40-man Provisional Squad Named for CECAFA Senior Challenge Cup |url=https://chimpreports.com/40-man-provisional-squad-named-for-cecafa-senior-challenge-cup/ |access-date=2025-07-19 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>
Mu makkati ga 2021/22, Mukundane yeegatta ku [[Kiraabu ya Vipers SC|Vipers SC]] n’akola endagaano ya myaka esatu ku ssente ezitaamanyika, era n’okutuusa kati akyazannyira mu kiraabu y’emu. <ref>{{Cite web |last=Isa |first=Nsereko Musoke |date=2022-01-28 |title=Breaking News: Vipers SC announce the signing of Hillary Mukundane |url=https://nimsportuganda.com/breaking-news-vipers-sc-announce-the-signing-of-hillary-mukundane/ |access-date=2025-07-19 |website=Nimsport Uganda |language=en-US}}</ref> Mu mwezi ogw'omunaana, 2023 Mukundane yafuna obuvune ku musuwa gwe ogw'emabega (Posterior Cruciate Ligament) nga [[Kiraabu ya Vipers SC|Vipers SC]] ezannya ne Jweneng Galaxy FC e [[Botswana]] mu mpaka za CAF Champions League, era olwo'buvune buno yawummuzibwa okumala wiiki ssatu. <ref>{{Cite web |last=Sports |first=Pulse |date=2023-10-02 |title=Why Kambale, Mukundane will miss Vipers game against Mbarara City |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/why-kambale-mukundane-will-miss-vipers-game-against-mbarara-city-2023100216464022399 |access-date=2025-07-19 |website=Pulse Sports Uganda |language=en}}</ref>
== Engule ze yawangula. ==
Yasunsulwamu okuvuganya ku ngule y'omuzannyi w'omwaka 2019 mu Airtel [[Ekitongole kya Federation of Uganda Football Associations|FUFA]] ng'akyali mu Mbarara City FC . <ref name=":2">{{Cite web |last=Marsha |first=Ahmed |date=2019-10-16 |title=Airtel - FUFA Awards 2019: List of Nominees for Men, Women released |url=https://www.fufa.co.ug/airtel-fufa-awards-2019-list-nominees-men-women-released/ |access-date=2025-07-19 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref>
Yalondeddwa ng'omu ku ttiimu yabazanyi kkumi n'omu abasinze okugucyanga mu ngule ya MTN FUFA Awards eya 2024. <ref name=":5">{{Cite web |last=Mwanguhya |first=Andrew |date=2025-05-31 |title=MTN FUFA Awards: Omedi, Nandede are 2024’s finest |url=https://upl.co.ug/mtn-fufa-awards-omedi-nandede-are-2024s-finest/ |access-date=2025-07-19 |website=Uganda Premier League - Official Website |language=en-US}}</ref>
Yawangula engule ya Pilsner Uganda Premier League y'omuzibizi asinze mu sizoni ya 2022/23. <ref name=":3">{{Cite web |last=Sports |first=Pulse |date=2023-07-06 |title=Crested Cranes, Twiga Stars ready to batlle |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/crested-cranes-twiga-stars-ready-to-batlle-2023070614103846140 |access-date=2025-07-19 |website=Pulse Sports Uganda |language=en |archive-date=2026-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106075717/https://www.pulsesports.ug/football/story/crested-cranes-twiga-stars-ready-to-batlle-2023070614103846140 |url-status=dead }}</ref> <ref name=":4">{{Cite web |last=Timothy |first=Ainebyoona |date=2023-07-06 |title=Vipers' Isabirye,Karisa and Mukundane headline UPL award winners |url=https://2bobsports.com/2023/07/06/vipers-isabiryekarisa-and-mukundane-headline-upl-award-winners/ |access-date=2025-07-19 |website=2bob Sports |language=en-US}}</ref>
== Ebiwandiiko ebikozesebbwa ==
<references />
l77lsgs3v6k5k2zm91xxrsw56dlfdqj
Faridah Kadondi
0
11620
66702
56046
2026-08-05T02:01:54Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66702
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Faridah Kadondi''' (yazaalibwa 9 Ogwekuminoogumu1998) muzannyi wa [[:en:Netball|kubaka]] mu Uganda era azannyira ne ttiimu ya Uganda ng'omuzibizi oba omukuumi wa goolo. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-09-04 |title=She Cranes star Faridah Kadondi signs for Nottingham Forest |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/she-cranes-star-faridah-kadondi-signs-for-not-NV_195223 |access-date=2025-07-28 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Faridah Kadondi Archives |url=https://www.independent.co.ug/tag/faridah-kadondi/ |access-date=2025-07-28 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>
== Okusoma kwe ==
Kadondi okusoma yakutandikira ku Butaleja Bugosa primary school gyeyava okwegatta ku Kibuli SS okusoma siniya. Bweyamaliriza yafuna sikaala ku Luyanzi College SS e Bweyogerere . <ref>{{Cite web |last=Nsimbe |first=John Vianney |date=2023-08-31 |title=Who are the She Cranes that ensured Uganda's highest finish ever at Netball World Cup? |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/who-are-the-she-cranes-that-ensured-uganda-s-highest-finish-ever-at-netball-world-cup/ |access-date=2025-07-28 |website=The Observer |language=en-US}}</ref>
== Entandikwa ye mu kubaka ==
Kadondi yali ku ttiimu ya She Cranes eyagenda e South Afrika mu mpaka za Netball World Cup mu 2023. Tiimu eno yamalira mu kifo kyakutaano.
Mu mpaka za Fast5 Netball World Series eza 2022 , Kadondi yeyawangula engule y’omuzannyi asinga mu luzannya wakati wa Uganda ne Australia. <ref>{{Cite web |last=Mujuni |first=Oscar Diego |date=2024-09-11 |title=Faridah Kadondi Ready to Shine on International Stage with Nottingham Forest |url=https://nbssport.co.ug/2024/09/11/faridah-kadondi-ready-to-shine-on-international-stage-with-nottingham-forest/ |access-date=2025-07-28 |website=NBS Sport |language=en-US |archive-date=2025-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123005214/https://nbssport.co.ug/2024/09/11/faridah-kadondi-ready-to-shine-on-international-stage-with-nottingham-forest/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |last=URN |date=2024-09-04 |title=She Cranes' Kadondi joins Nottingham Forest Netball Club |url=https://observer.ug/sports/she-cranes-kadondi-joins-nottingham-forest-netball-club/ |access-date=2025-07-28 |website=The Observer |language=en-US}}</ref> Yayambako ku muzannyo Uganda gwe yawangula South Afrika ku ggoolo 46-42 mu mupiira gw'omudaali gw'ekikomo(ogwokuwakanira ekifo eky'okusatu).
Yaliko omuzannyi wa kiraabu ya Weyonje Netball Club esibuka e [[Makindye]] mu [[Kampala]] . <ref>{{Cite web |date=2025-07-22 |title=Falidah Kadondi |url=https://www.netballsl.com/players/falidah-kadondi/ |access-date=2025-07-28 |website=Netball Super League |language=en |archive-date=2025-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250708180145/https://www.netballsl.com/players/falidah-kadondi/ |url-status=dead }}</ref> Kadondi yazannyako omuzannyo gw'ensero (basketball) mu kiraabu ya KCCA Leopards mu liigi ya Uganda eya National Basketball League. <ref>{{Cite web |last=URN |date=2024-09-04 |title=She Cranes' Kadondi joins Nottingham Forest Netball Club |url=https://observer.ug/sports/she-cranes-kadondi-joins-nottingham-forest-netball-club/ |access-date=2025-07-28 |website=The Observer |language=en-US}}</ref> Yatandika omuzannyo gw'okubaka ku Butaleja Bugosa primary school bweyali asoma ekibiina ekya P.5. <ref>{{Cite web |last=Nsimbe |first=John Vianney |date=2023-08-31 |title=Who are the She Cranes that ensured Uganda's highest finish ever at Netball World Cup? |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/who-are-the-she-cranes-that-ensured-uganda-s-highest-finish-ever-at-netball-world-cup/ |access-date=2025-07-28 |website=The Observer |language=en-US}}</ref>
== Ku mutendera gw’ensi yonna ==
Kadondi yasooka okuba ku tiimu ya Uganda mu mpaka za Fast5 World Series eza 2022. Yeegatta ku Nottingham Forest Netball okuva mu Weyonje Netball Club ng'omuzibizi wa ggoolo Gwomwenda 2024. <ref>{{Cite web |date=2024-09-19 |title=Kadondi eager to better herself in Nottingham Forest |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/other-sport/kadondi-eager-to-better-herself-in-nottingham-forest-4768164 |access-date=2025-07-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> Bwe yeegatta ku kiraabu eno ate yagenda e Malaysia okugezesebwa n'okunoonya ku kiraabu mu liigi ya Malaysian Netball Super League. <ref>{{Cite web |last=Mugalu |first=Jeremiah |date=2024-09-04 |title=Faridah Kadondi joins Nottingham Forest Netball Club in England » The Touchline Sports |url=https://thetouchlinesports.com/faridah-kadondi-joins-nottingham-forest-netball-club-in-england/ |access-date=2025-07-28 |website=The Touchline Sports |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Nakayenze |first=Priscilla |date=2024-09-04 |title=She Cranes Star Kadondi Joins Nottingham Forest Netball Club |url=https://nbssport.co.ug/2024/09/04/she-cranes-star-kadonda-joins-nottingham-forest-netball-club/ |access-date=2025-07-28 |website=NBS Sport |language=en-US |archive-date=2025-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250912191633/https://nbssport.co.ug/2024/09/04/she-cranes-star-kadonda-joins-nottingham-forest-netball-club/ |url-status=dead }}</ref>
Mu Gwomusanvu 2025 Kadondi yayabulira Nottingham Forest Netball oluvannyuma lw'emyezi kumi. <ref>{{Cite web |last=Kikulwe |first=Gerald |date=2025-07-17 |title=She Cranes star Kadondi departs Nottingham Forest after a 10-month stint |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/she-cranes-star-kadondi-departs-nottingham-fo-NV_214711 |access-date=2025-07-28 |website=New Vision}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
i87bomxmy3ku1e9fifzla9t0pxpz6y5
Paulson Luttamaguzi
0
11688
66685
61162
2026-08-04T17:39:19Z
Ssebuufu
9882
Ntaddemu Databox
66685
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Paulson Kasana Semakula Luttamaguzi''' (yazaalibwa nga 25 Ogwekkuminebiri 1979), munnayuganda omukugu mu by'enfuna, [[:en:Public_administration|omuddukanya]] w'ebyensimbi era munnabyabufuzi. Ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka wa Palamenti]] eyalondebwa mu [[:en:Nakaseke_District|Ssaza ly'e Nakaseke ery'amaserenta]] <ref name="PKSL2">{{Cite web |title=LUTTAMAGUZI SEMAKULA KASANA PAULSON |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=66 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref> era nga mukiise mu kibiina kya National Unity Platform (NUP), ekibiina ky’eby'obufuzi ekisinga obuto mu Uganda. <ref name="PKSL1">{{Cite web |date=15 January 2021 |title=Billions lost as Nakaseke tomato factory collapses |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Billions--Nakaseke-tomato-factory-collapses-Luweero/688334-3862808-6ymemu/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref> Mmemba ku ''[[:en:Parliamentary_Committees_of_the_United_Kingdom|kakiiko]] k'ebyensimbi, enteekateeka enkulaakulana y'ebyenfuna'' n'akakiiko ''akalonda abantu'' mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda ey'ekkumi]] .
== Obulamu obuto n’Ebyenjigiriza ==
Paulson yazaalibwa omugenzi Luttamaguzi Mukiibi ne Cissy Nalunkuumae nga 25 Ogwekkuminebiri 1979 e Nakaseke . Yasomera mu ssomero lya Kitebi pulayimale. Mu siniya, yasomera Jinja College okumala akaseera katono, nga tanneeyunga ku ssomero lya Jinja Secondary gye yamalira O-level. Ku A-level, yasomera ku ssomero lya Luweero Secondary. Oluvannyuma yasoma naafuna diguli mu by'obusuubuzi mu yunivasite y’e Makerere. <ref>https://observer.ug/lifestyle/51677-i-am-politically-romantic-luttamaguzi</ref>
== Era laba ==
* [[:en:Nakaseke_District|Disitulikiti y'e Nakaseke]]
* [[:en:Democratic_Party_(Uganda)|Ekibiina kya Democratic Party (Uganda) .]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
187heerzac5q5qbt6gursb7kwv4cvqy
66686
66685
2026-08-04T17:41:33Z
Ssebuufu
9882
Ntaddemu obuto bwe n'okusoma kwe
66686
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Paulson Kasana Semakula Luttamaguzi''' (yazaalibwa nga 25 Ogwekkuminebiri 1979), munnayuganda omukugu mu by'enfuna, [[:en:Public_administration|omuddukanya]] w'ebyensimbi era munnabyabufuzi. Ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka wa Palamenti]] eyalondebwa mu [[:en:Nakaseke_District|Ssaza ly'e Nakaseke ery'amaserenta]] <ref name="PKSL2">{{Cite web |title=LUTTAMAGUZI SEMAKULA KASANA PAULSON |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=66 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref> era nga mukiise mu kibiina kya National Unity Platform (NUP), ekibiina ky’eby'obufuzi ekisinga obuto mu Uganda. <ref name="PKSL1">{{Cite web |date=15 January 2021 |title=Billions lost as Nakaseke tomato factory collapses |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Billions--Nakaseke-tomato-factory-collapses-Luweero/688334-3862808-6ymemu/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref> Mmemba ku ''[[:en:Parliamentary_Committees_of_the_United_Kingdom|kakiiko]] k'ebyensimbi, enteekateeka enkulaakulana y'ebyenfuna'' n'akakiiko ''akalonda abantu'' mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda ey'ekkumi]] .
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Paulson yazaalibwa omugenzi Luttamaguzi Mukiibi ne Cissy Nalunkuumae nga 25 Ogwekkuminebiri 1979 e Nakaseke . Yasomera mu ssomero lya Kitebi pulayimale. Mu siniya, yasomera Jinja College okumala akaseera katono, nga tanneeyunga ku ssomero lya Jinja Secondary gye yamalira O-level. Ku A-level, yasomera ku ssomero lya Luweero Secondary. Oluvannyuma yasoma naafuna diguli mu by'obusuubuzi mu yunivasite y’e Makerere. <ref>https://observer.ug/lifestyle/51677-i-am-politically-romantic-luttamaguzi</ref>
== Era laba ==
* [[:en:Nakaseke_District|Disitulikiti y'e Nakaseke]]
* [[:en:Democratic_Party_(Uganda)|Ekibiina kya Democratic Party (Uganda) .]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
ifovw6l8q19qq34ko6t7ht9zacqp1fs
Asuman Lubowa
0
11720
66693
63101
2026-08-04T23:31:26Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66693
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Asuman Lubowa''' [[Munnayuganda]] atendeka omupiira n'okugudukanya. Mu myaka gy'amazze ng'akola, Lubowa abadde aweereza mu bifo eby’enjawulo omuli ng’omutendesi, n'akulira eby'ekikugu.<ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=2018-02-14 |title=FUFA Technical Director retires |url=https://kawowo.com/2018/02/14/fufa-technical-director-retires/ |access-date=2024-11-20 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye n’ebiseera byeyamala ng'asamba omupiira ==
Lubowa yatandika okusamba omupiitra mu kiraabu za Uganda omwali [[Express FC]], [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]], ne [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]].<ref name=":0">{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=2019-02-19 |title=Ndejje University FC appoints former Uganda Cranes head coach as T.D |url=https://kawowo.com/2019/02/19/ndejje-university-fc-appoints-former-uganda-cranes-head-coach-as-t-d/ |access-date=2024-11-20 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
== Omulimu gw’obutendesi ==
Lubowa yamannyikiwa nnyo ng'omutendesi omukulu owa [[Uganda Cranes]], ttiimu y’eggwanga ey’omupiira, gye yabakulembera okutuuka ku buwanguzi bw'ekikopo kya CECAFA ekya 1996 mu [[Sudaani|Sudan]].<ref>{{Cite web |date=2020-06-26 |title=Ugandan football's version of the brain drain – what if? {{!}} The Touchline Sports |url=https://thetouchlinesports.com/ugandan-footballs-version-of-the-brain-drain-what-if/ |access-date=2024-11-20 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |last=Editor|first=Editor|date=2011|title=The tacticians who have taken charge of Cranes|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/score/the-tacticians-who-have-taken-charge-of-crane-1501350}}</ref> Nga tannatuuka ku buwanguzi buno, yatendekako ttiimu ya Uganda eyabali wansi w'emyaka 23 emannyikiddwa nga Kobs, n'agitwala paka ku fayinolo z'ekikopo kya CECAFA eya 1995.
Mu mupiira gwa kiraabu, Lubowa yatendekako ttiimu nga [[Express FC]]''','''<ref>{{Cite web |title=Express falters again |url=https://www.newvision.co.ug/news/1034495/express-falters |access-date=2024-11-20 |website=New Vision |language=en}}</ref> UMEME FC eyaggalwawo ku nkomerero y’emyaka gya 1990''',''' [[Police FC (Uganda) .|Police FC]],<ref>{{Cite web |title=Easy start for Police |url=https://www.newvision.co.ug/news/1155574/easy-start-police |access-date=2024-11-20 |website=New Vision |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Marsha |first=Ahmed |date=2014-09-11 |title=Two goal hero Massa pays his former coach a visit at FUFA House |url=https://www.fufa.co.ug/two-goal-hero-massa-pays-his-former-coach-a-visit-at-fufa-house/ |access-date=2024-11-20 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mwaule |first=Anthony |date=2022-05-14 |title=Busoga, BUL connive to dump Police into Big League cell |url=https://busogatoday.com/busoga-bul-connive-to-dump-police-into-big-league-cell/ |access-date=2024-11-20 |website=Busoga Today |language=en-US}}</ref> [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]], <ref>{{Cite web |title=Lubowa to ‘help’ Villa |url=https://www.newvision.co.ug/news/1148929/lubowa-eur-help-eur-villa |access-date=2024-11-20 |website=New Vision |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lubowa considers retirement from coaching |url=https://www.newvision.co.ug/news/1186210/lubowa-considers-retirement-coaching |access-date=2024-11-20 |website=New Vision |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kawalya |first=Brian |date=2019-06-17 |title=Coach Alex Isabirye Remains Tight-Lipped Over Villa Speculation |url=https://sportsnation.co.ug/2019/06/17/coach-alex-isabirye-remains-tight-lipped-over-villa-speculation/ |access-date=2024-11-20 |website=Live from ground |language=en}}</ref> ne [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]], wamu n’okukola emirimu n’ebitongole ebirala nga Posta ne Uganda Airlines.<ref name=":0"/><ref>{{Cite news |last=Kiwanuka|first=Katongole|date=2005|title=Police FC Coach eager to defeat DRC Kabasha|url=https://www.ugandaradionetwork.net/story/police-fc-coach-eager-to-defeat-drc-kabasha?districtId=499}}</ref> Wansi w'obulagirizi bwe, Police FC yawangula liigi y'eggwanga mu 2005, neekomekereza ejoogo lya SC Villa eyali yeefuze liigi. Police FC yakuba SC Villa ggoolo 3 - 1 ku penati mu kisaawe kya Mandela National Stadium e Namboole.<ref>{{Cite web |last=Katongole |first=George |date=2020-05-03 |title=Were Police FC the best in the 2005 Uganda Super League? |url=https://kawowo.com/2020/05/03/were-police-fc-the-best-in-the-2005-uganda-super-league/ |access-date=2024-11-20 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zziwa |first=Hassan Badru |date=2022-04-19 |title=When Police FC tragically lost four players in 1976 |url=https://observer.ug/sports/73371-when-police-fc-tragically-lost-four-players-in-1976 |access-date=2024-11-20 |website=The Observer - Uganda |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zziwa|first=Hassan Badru|date=2022-04-19|title=When Police FC tragically lost four players in 1976|url=https://observer.ug/sports/73371-when-police-fc-tragically-lost-four-players-in-1976|access-date=2024-11-20|website=The Observer - Uganda|language=en-gb}}</ref>
== Egy’okuddukanya emirimu ==
Mu 2009, yalondebwa ku bw'akulira eby'ekikugu mu kibiina ekifuga omupiira mu ggwanga (FUFA). Yaweereza okumala kumpi emyaka 10, ng’obuvunaanyizibwa bwe bwali kulabirira pulogulaamu ez’ekikugu, okukwatagana n’ebigendererwa bya FIFA eby’enkulaakulana, n’okutumbula omupiira okuviira ddala wansi okwetoloola eggwanga.<ref>{{Cite web |last=Najib |first=Mulema |date=2017-10-19 |title=FUFA calls for Uganda Cranes coaching job applicants |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20171019/28752/fufa-calls-uganda-cranes-coaching-job-applicants.html |access-date=2024-11-20 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=COACHING: 30 Ugandan Coaches Start FIFA Member Association Coaching Course at Njeru {{!}} PressReleasePoint |url=https://www.pressreleasepoint.com/coaching-30-ugandan-coaches-start-fifa-member-association-coaching-course-njeru |access-date=2024-11-20 |website=www.pressreleasepoint.com |language=en |archive-date=2026-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418122856/https://www.pressreleasepoint.com/coaching-30-ugandan-coaches-start-fifa-member-association-coaching-course-njeru |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Marsha |first=Ahmed |date=2016-01-27 |title=Lubowa attends Technical Directors' course in Malawi |url=https://www.fufa.co.ug/lubowa-attends-technical-directors-course-in-malawi/ |access-date=2024-11-20 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=We can do a lot more, says FUFA technical boss |url=https://www.newvision.co.ug/news/1428975/lot-fufa-technical-boss |access-date=2024-11-20 |website=New Vision |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Najib |first=Mulema |date=2017-01-31 |title=FUFA calls coaches for level one licence course |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20170131/12380/fufa-calls-coaches-for-level-one-licence-course.html |access-date=2024-11-20 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Najib |first=Mulema |date=2017-01-31 |title=FUFA calls coaches for level one licence course |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20170131/12380/fufa-calls-coaches-for-level-one-licence-course.html |access-date=2024-11-20 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim has too many footnotes for reading to be smooth. (November 2024)">ebijuliziddwa ebisukkiridde</span></nowiki>'' ]</sup>
Mu kiseera kye, Lubowa yakolera ku nteekateeka z'ekibiina ekidukanya omuzannyo gw'omupiira munsi yonna (FIFA) okulaba ez'okulaba nga bakulakulanya omupiira okuviira ddala wansi ku byalo, eyali egenderera abaana abali wakati w’emyaka 6-12 ng’esira baasinga kuliteeka masomero n'eb'ebitundu okwetabamu. Yawummula okuva mu FUFA mu Gwokubiri 2018.<ref>{{Cite web |last=Marsha |first=Ahmed |date=2014-09-15 |title=Grassroots football launched in Uganda |url=https://www.fufa.co.ug/grassroots-football-launched-in-uganda/ |access-date=2024-11-20 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Marsha |first=Ahmed |date=2014-05-19 |title=ARS 4: FUFA technical director Asuman Lubowa impressed by grassroot talents |url=https://www.fufa.co.ug/fufa-technical-director-asuman-lubowa-impressed-by-grass-root-talents/ |access-date=2024-11-20 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref>
== By'eyenyigiddemu gye buvuddeko ==
Mu Gwokubiri 2019, Lubowa yalondebwa okukulira eby'ekikugu ku ttiimu ya Ndejje University ey'omupiira<ref>{{Cite web |last=EDITOR |first=SHABAN LUBEGA {{!}} PML Daily DEPUTY |date=2019-02-19 |title=Ndejje University appoint Asuman Lubowa as Technical Director - PML Daily |url=https://www.pmldaily.com/sports/2019/02/ndejje-university-appoint-asuman-lubowa-as-technical-director.html |access-date=2024-11-20 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Owori |first=Eric Eron |date=2019-04-23 |title=Ndejje University FC Vs KCCA FC |url=https://upl.co.ug/event/ndejje-university-fc-vs-kcca-fc/ |access-date=2024-11-20 |website=Uganda Premier League - Official Website |language=en-US}}</ref>
== Okusoomoozebwa ==
Lubowa yalekulira obutendesi bwa Uganda Cranes mu 1999 ng’agamba yali tayambibwako kibiina ekifuga omupiira mu ggwanga ekya (FUFA). Okusalawo kuno kwajja oluvannyuma lw’okweyongera okwetamwa olw’ebikozesebwa ebitono n’okusoomoozebwa mu by'okudukanya emirimu, byeyagamba nti byamulemesa okulaba ng'agyamu ebibala ebirungi.<ref name=":2">{{Cite news |last=Tegusulwa|first=Innocent|date=2006|title=Villa Park Closes in on Deal with Asuman Lubowa|url=https://ugandaradionetwork.net/story/villa-park-closes-in-on-deal-with-asuman-lubowa}}</ref><ref>{{Cite news|last=Mwanguhya|first=Andrew|date=2010|title=Coaches wonder what to do to keep jobs|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/coaches-wonder-what-to-do-to-keep-jobs-1472366}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Uganda Cranes]]
* [[Paul Hasule]]
== Ebijjuliziddwa ==
<references responsive="1" />
[[Category:Bamaneja abaali badukanyizaako ttiimu ya Uganda ey'omupiira]]
[[Category:Bamaneja b'omupiira mu Uganda]]
[[Category:Bamaneja ba kiraabu ya SC Villa]]
[[Category:Bamaneja ba kiraabu ya Kampala Capital City Authority FC]]
aegaomj9894zuz0z29rdkmi92xsjv5p
Kwagalana Group
0
11723
66716
40822
2026-08-05T04:46:50Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66716
wikitext
text/x-wiki
'''Kwagalana Group''' kibiina kya ky'abasuubuzi abaami n'abakyala abagagga mu Uganda. Okugatta awamu, ekibiina kino kikulemberwa [[:en:Godfrey_Kirumira|Godfrey Kirumira]] kyali kibalirirwamu ssente ezisoba mu kawumbi ka UGX1,000/USD272 mu mwaka gwa 2009. <ref>https://allafrica.com/stories/200903090500.html</ref> Ekibiina kino kyatandikibwawo mu 2002 <ref>https://chimpreports.com/7244-kwagalana-group-members-appraisal-raises-fear/#google_vignette</ref> ekibinja ky’abasajja abagagga, kyokka okuva olwo obwammemba bw'eyongera okulinnya era ky'egattibwako bannabizinensi abalala abawerako nga [[:en:Sudhir_Ruparelia|Sudhir Ruparelia]] owa [[:en:Ruparelia_Group|Ruparelia Group]] [[:en:Joseph_Magandaazi_Yiga|Joseph Magandaaziga]], [[:en:Hamis_Kiggundu|Dr. Hamis Kiggundu]] owa [[:en:Ham_Group|Ham Group]] <ref>https://www.newvision.co.ug/category/agriculture/hamis-kiggundu-expresses-displeasure-over-fel-NV_190204</ref> n'abaggagga abalala abawerako. <ref>https://eagle.co.ug/2024/08/18/tycoon-sudhir-businessmen-grace-speaker-among-bukedea-sports-facility-launch/</ref> <ref>https://www.forbes.com/profile/sudhir-ruparelia/</ref> <ref>https://www.watchdoguganda.com/news/20210616/115783/what-gen-katumba-wamala-told-billionaires-club-kwagalana-who-paid-him-visit-at-his-palatial-najjera-home.html#google_vignette</ref>
== Obuzirakisa ==
Ekibiina kya Kwagalana Group kimanyiddwa nnyo olw’emirimu gy’obuzirakisa mu bammemba baakyo. <ref>{{Cite web |url=https://kwagalanagroup.com/ |title=Archive copy |access-date=2025-08-31 |archive-date=2025-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250916062735/https://kwagalanagroup.com/ |url-status=dead }}</ref> Bammemba b’ekibiina kino babadde bamanyiddwa olw'okuyamba mu bitundu n’enkulaakulana y’eggwanga nga bayita mu bizinensi n’obuzirakisa. [[:en:Sudhir_Ruparelia|Sudhir Ruparelia]] <ref>https://www.civsourceafrica.com/ugandas-wealthiest-man-talks-philanthropy</ref> naddala ng'ekitongole <ref>https://www.rupareliafoundation.org/about-us/</ref> kigasizza abaana n’abakyala abawerako. <ref>https://eagle.co.ug/2022/01/06/hundreds-of-orphans-reap-big-from-ruparelia-foundations-end-of-year-donation-drive/</ref>
Mu kiseera kya nnawoookera w'ekirwadde kya COVID-19, ekibiina kya Kwagalana Group kyawaayo emmotoka ekika ky'akabangali eri minisitule y’ebyobulamu okuyambako mu kutambuza ebintu mu malwaliro ag'enjawulo. Kino ky'aliwo oluvannyuma lw'omulanga gw'okuwaayo obuyambi ogw’okubibwa [[:en:Yoweri_Museveni|Yoweri Museveni]] <ref>https://www.newvision.co.ug/news/1519075/kwagalana-donates-pick-fight-covid-19</ref> <ref name="auto">https://www.spyuganda.com/kwagalana-group-donates-brand-new-4x4-truck-to-covid-19-task-force/</ref> Bammemba nabo baawaayo obuyambi ssekinnoomu ku nsonga y’emu. <ref name="auto" />
== Mu kisaawe kya bizinensi ==
Bammemba ba Kwagalana Group balina bizinensi eziwerako mu Uganda, omuli wooteeri, Kkampuni z'amafuta, amasomero, amakampuni agasuubula ettaka n’amalala. Mu zin mulimu; Kkampuni ya [[:en:Godfrey_Kirumira|Kirumira's]] Bargary Company Limited ekola ku mafuta, ne wooteri saako n'amayumba agapangisibwa n'amasomer ebya [[:en:Sudhir_Ruparelia|Sudhir's]] etc. Ba mmemba abalala mu kibiina kya Kwagalana Group mulimu [[:en:Joseph_Magandaazi_Yiga|Joseph Magandaazi Yiga]] nnannyini kkampuni y'emitayimbwa eya Steel and Tube Industries <ref>https://www.ceo.co.ug/man-of-steel-how-steel-tube-industries-joseph-yiga-hot-rolled-himself-from-an-ordinary-hardware-retailer-to-a-ugx427-2-bn-a-year-steel-magnate/</ref> [https://www.dispatch.ug/2021/02/15/pope-francis-knights-eight-ugandans-for-their-distinguished-services/] Dr Sarah Nkonge, alina ebizimbe by'amaduuka (arcades) eziwerako mu Kampala ne Jinja. Era ye mukyala eyasooka okulondebwa ku bwa Loodi Meeya wa Kampala City. <ref>https://www.independent.co.ug/profile-sarah-nkonge-formula-success/</ref> Mwami Ben Kavuya, Proprietor Legacy Group <ref>http://legacygroupug.com/about-us/</ref> <ref>https://www.ceo.co.ug/uganda-govt-to-acquire-shares-in-businessman-ben-kavuyas-usd12-7-mn-medical-glove-making-firm/</ref> ne [[:en:Hamis_Kiggundu|Hamis Kiggundu]] nnannyini Ham Enterprises, saako ne bammemba abalala.
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
1hav65zrxcjvt2a2sa9h17rp6wrzhqj
Apollo Ofwono
0
11920
66721
66626
2026-08-05T06:30:45Z
Musuuza
11013
ntaddemu ebijuliziddwa
66721
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Apollo Yeri Ofwono''' (yazaalibwa nga 14, Ogwokuna 1962) Munnayuganda ow'eby'obufuzi era mmemba wa [[Parliament of Uganda|paalamenti ya Uganda]] akiikirira Munisipaali y'e Tororo mu Disitulikiti y'e Tororo. Ono yalondebwa ku paalamenti ku tikiti y’ekibiina kya [[National Resistance Movement]] (NRM).<ref>{{Cite web |title=Tororo municipality MP donates ambulance to district taskforce |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/108234 |access-date=2021-08-10 |website=New Vision |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Apollo Yeri Ofwono – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/tag/apollo-yeri-ofwono/ |access-date=2021-08-10 |website=theinsider.ug |archive-date=2021-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810162208/https://theinsider.ug/index.php/tag/apollo-yeri-ofwono/ |url-status=dead }}</ref> Mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku butonde n’okugaba emirimu.
== Obulamu bwe n’okusoma kwe ==
Ofwono mugoberezi wa kulisito ow'enzikiriza y'ekipulotesitante. Yasoma ddiguli esooka mu by’obusuubuzi ku bbanguliro lya yunivasite y'e Makerere erya bizinensi n'obusuubuzi li Makerere University Business School.<ref>{{Cite web |title=Hon. Yeri Ofwono Apollo |url=https://www.mpscanug.com/profile/apolloyeriofwono/ |access-date=2021-08-10 |website=MPScan Uganda |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye mu by'obufuzi ==
Ofwono yasooka kwesimbawo ku kifo kye ekya disitulikiti y’e Tororo mu paalamenti ya Uganda mu 2006 naye naawangulwa omubaka eyali mu kifo ekyo ebiseera ebyo Sanjay Tanna. Nga tamatidde, Ofwono yawakanya ebyava mu kulonda n'ebigambibwa nti gweyavuganya naye yagulirira abalonzi n’aleeta abalonzi abatali bawandiise okumulonda.<ref>{{Cite web |date=2020-12-21 |title="If you are poor, forget going to Parliament," says Tororo Municipality MP |url=https://nilepost.co.ug/2020/12/21/if-you-are-poor-forget-going-to-parliament-says-tororo-municipality-mp/ |access-date=2021-08-10 |website=Nile Post |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 July 2020 |title=Construction of two bridges brings joy to Tororo residents |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/construction-of-two-bridges-brings-joy-to-tororo-residents-1887234 |access-date=2021-08-10 |website=Daily Monitor |language=en}}</ref> Yawangulwa mu kkooti era n’alagirwa okusasula obukadde bwa ssiringi 44 mu ssente za kkooti.<ref>{{Cite web |last=Emolot |first=Reagan |title=Former Tororo Municipality MP Arrested for Court Debt |url=http://ugandaradionetwork.com/story/former-tororo-municipality-mp-arrested-for-court-debt |access-date=2021-08-10 |website=Uganda Radio Network |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sayjay Tanna and Another vs. Ofwono Yeri Apollo - Court of Appeal Election Appl. No. 8 of 2006 - Uganda Online Law Library |url=https://ugandalawlibrary.net/judgments/view/4lOdtagNGxNg1ibyOk/sayjay-tanna-and-another-vs-ofwono-yeri-apollo |access-date=2021-08-10 |website=ugandalawlibrary.net}}</ref> Yalemererwa okusasula engassi okutuusa mu 2009 lwe yakwatibwa ku kiragiro kya kkooti.
Yeesimbawo nate mu kalulu ka 2016 era n'awangula ekifo ekyo ng'asinga Sanjay Tanna n'obululu 7,149 ku 7,045, nga guno gwe gwali omulundi gwe ogwasooka okuwangula okulondebwa okukiika mu Palamenti ya Uganda. Ofwono yalondebwa nate mu kalulu ak'awamu aka 2021, n'addamu okuwangula ekifo ekyo mu bavuganya bangi.<ref>{{Cite web |last=Editor |first=Flash Uganda |last2=Uganda |first2=Flash |date=2023-02-17 |title=Apollo Yeri Ofwono: Biography, Family and Wife |url=https://flashugnews.com/apollo-yeri-ofwono-biography-family-education-career-and-achievements/ |access-date=2025-12-19 |website=Flash Uganda Media |language=English}}</ref>
== Obukulembeze bw'Ekibiina n'Ebyobufuzi eby'Ekitundu ==
Ofwono era akola kinene mu nzimba z'obukulembeze ez'omu bitundu ez'ekibiina kya National Resistance Movement (NRM). Mu kulonda okw'omunda mu kibiina kya NRM mu Disitulikiti y'e Tororo, aweerezza mu bifo eby'enjawulo eby'obukulembeze, omuli n'okubeera ssentebe wa NRM ku mutendera gwa disitulikiti. Okulonda kw'obukulembeze bw'ekibiina oluusi kubadde kubaamu empaka, ng'abamu ku ba mmemba b'ekibiina balumiriza nti waabangawo obutali butuufu mu nkola y'okulonda, kyokka Ofwono n'abiwakanya mu lujjudde.<ref>{{Cite web |last=cfeditoren |date=2025-05-28 |title=Discontent Brews Among NRM Members in Tororo District over Controversial Party Polls |url=https://www.africa-press.net/uganda/all-news/discontent-brews-among-nrm-members-in-tororo-district-over-controversial-party-polls |access-date=2025-12-19 |website=Uganda |language=en-US}}</ref>
== Enkaayana n'Ebyayogerwa mu Lujjudde ==
Ofwono aleetedde abantu okwogera ennyo ku bigambo bye ku nsonga ezikwata ku kwetaba mu byobufuzi. Mu mbeera emu, mu mpaka z'abantu b'omu kitundu, yagambibwa okuba mbu yagamba nti abantu balina okuba n'obusobozi bw'ensimbi obumala okusobola okuwangula mu byobufuzi bwa Palamenti, ekigambo ekyaleetera abamu ku bavuganya naye okumunenya.<ref>{{Cite web |last=admin |first=N. P. |title="If you are poor, forget going to Parliament," says Tororo Municipality MP |url=https://nilepost.co.ug/news/93693/if-you-are-poor-forget-going-to-parliament-says-tororo-municipality-mp |access-date=2025-12-19 |website=Nilepost News |language=en}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
# {{Cite web |title=Tororo municipality MP donates ambulance to district taskforce |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/108234 |access-date=2021-08-10 |website=New Vision |language=en}}
# {{Cite web |title=Apollo Yeri Ofwono – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/tag/apollo-yeri-ofwono/ |access-date=2021-08-10 |website=theinsider.ug |archive-date=2021-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810162208/https://theinsider.ug/index.php/tag/apollo-yeri-ofwono/ |url-status=dead }}
# {{Reflist}}{{Cite web |title=Hon. Yeri Ofwono Apollo |url=https://www.mpscanug.com/profile/apolloyeriofwono/ |access-date=2021-08-10 |website=MPScan Uganda |language=en-US}}
# {{Cite web |date=2020-12-21 |title="If you are poor, forget going to Parliament," says Tororo Municipality MP |url=https://nilepost.co.ug/2020/12/21/if-you-are-poor-forget-going-to-parliament-says-tororo-municipality-mp/ |access-date=2021-08-10 |website=Nile Post |language=en-US}}
# {{Cite web |date=19 July 2020 |title=Construction of two bridges brings joy to Tororo residents |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/construction-of-two-bridges-brings-joy-to-tororo-residents-1887234 |access-date=2021-08-10 |website=Daily Monitor |language=en}}
# {{Cite web |last=Emolot |first=Reagan |title=Former Tororo Municipality MP Arrested for Court Debt |url=http://ugandaradionetwork.com/story/former-tororo-municipality-mp-arrested-for-court-debt |access-date=2021-08-10 |website=Uganda Radio Network |language=en}}
# {{Cite web |title=Sayjay Tanna and Another vs. Ofwono Yeri Apollo - Court of Appeal Election Appl. No. 8 of 2006 - Uganda Online Law Library |url=https://ugandalawlibrary.net/judgments/view/4lOdtagNGxNg1ibyOk/sayjay-tanna-and-another-vs-ofwono-yeri-apollo |access-date=2021-08-10 |website=ugandalawlibrary.net}}
{{DEFAULTSORT:Ofwono, Apollo}}
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
p2e3ze1tzu27fgstzl63lpylsm4t9pt
66722
66721
2026-08-05T06:38:38Z
Musuuza
11013
nyongeddeko ebijuliziddwa
66722
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Apollo Yeri Ofwono''' (yazaalibwa nga 14, Ogwokuna 1962) Munnayuganda ow'eby'obufuzi era mmemba wa [[Parliament of Uganda|paalamenti ya Uganda]] akiikirira Munisipaali y'e Tororo mu Disitulikiti y'e Tororo. Ono yalondebwa ku paalamenti ku tikiti y’ekibiina kya [[National Resistance Movement]] (NRM).<ref>{{Cite web|title=Tororo municipality MP donates ambulance to district taskforce|url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/108234|access-date=2021-08-10|website=New Vision|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theinsider.ug/index.php/tag/apollo-yeri-ofwono/|access-date=2021-08-10|website=theinsider.ug|title=Apollo Yeri Ofwono – theinsider.ug}}</ref> Mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku butonde n’okugaba emirimu.
== Obulamu bwe n’okusoma kwe ==
Ofwono mugoberezi wa kulisito ow'enzikiriza y'ekipulotesitante. Yasoma ddiguli esooka mu by’obusuubuzi ku bbanguliro lya yunivasite y'e Makerere erya bizinensi n'obusuubuzi li Makerere University Business School.<ref>{{Cite web|title=Hon. Yeri Ofwono Apollo|url=https://www.mpscanug.com/profile/apolloyeriofwono/|access-date=2021-08-10|website=MPScan Uganda|language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye mu by'obufuzi ==
Ofwono yasooka kwesimbawo ku kifo kye ekya disitulikiti y’e Tororo mu paalamenti ya Uganda mu 2006 naye naawangulwa omubaka eyali mu kifo ekyo ebiseera ebyo Sanjay Tanna. Nga tamatidde, Ofwono yawakanya ebyava mu kulonda n'ebigambibwa nti gweyavuganya naye yagulirira abalonzi n’aleeta abalonzi abatali bawandiise okumulonda.<ref>{{Cite web|date=2020-12-21 |title="If you are poor, forget going to Parliament," says Tororo Municipality MP |url=https://nilepost.co.ug/2020/12/21/if-you-are-poor-forget-going-to-parliament-says-tororo-municipality-mp/ |access-date=2021-08-10 |website=Nile Post |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Construction of two bridges brings joy to Tororo residents |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/construction-of-two-bridges-brings-joy-to-tororo-residents-1887234 |access-date=2021-08-10 |website=Daily Monitor |language=en|date=19 July 2020}}</ref> Yawangulwa mu kkooti era n’alagirwa okusasula obukadde bwa ssiringi 44 mu ssente za kkooti.<ref>{{Cite web|title=Former Tororo Municipality MP Arrested for Court Debt |url=http://ugandaradionetwork.com/story/former-tororo-municipality-mp-arrested-for-court-debt |access-date=2021-08-10 |website=Uganda Radio Network|last=Emolot|first=Reagan|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sayjay Tanna and Another vs. Ofwono Yeri Apollo - Court of Appeal Election Appl. No. 8 of 2006 - Uganda Online Law Library|url=https://ugandalawlibrary.net/judgments/view/4lOdtagNGxNg1ibyOk/sayjay-tanna-and-another-vs-ofwono-yeri-apollo|access-date=2021-08-10|website=ugandalawlibrary.net}}</ref> Yalemererwa okusasula engassi okutuusa mu 2009 lwe yakwatibwa ku kiragiro kya kkooti.
Yeesimbawo nate mu kalulu ka 2016 era n'awangula ekifo ekyo ng'asinga Sanjay Tanna n'obululu 7,149 ku 7,045, nga guno gwe gwali omulundi gwe ogwasooka okuwangula okulondebwa okukiika mu Palamenti ya Uganda. Ofwono yalondebwa nate mu kalulu ak'awamu aka 2021, n'addamu okuwangula ekifo ekyo mu bavuganya bangi.<ref>{{Cite web |last=Editor|first=Flash Uganda|last2=Uganda|first2=Flash|date=2023-02-17|title=Apollo Yeri Ofwono: Biography, Family and Wife|url=https://flashugnews.com/apollo-yeri-ofwono-biography-family-education-career-and-achievements/|access-date=2025-12-19|website=Flash Uganda Media|language=English}}</ref>
== Obukulembeze bw'Ekibiina n'Ebyobufuzi eby'Ekitundu ==
Ofwono era akola kinene mu nzimba z'obukulembeze ez'omu bitundu ez'ekibiina kya National Resistance Movement (NRM). Mu kulonda okw'omunda mu kibiina kya NRM mu Disitulikiti y'e Tororo, aweerezza mu bifo eby'enjawulo eby'obukulembeze, omuli n'okubeera ssentebe wa NRM ku mutendera gwa disitulikiti. Okulonda kw'obukulembeze bw'ekibiina oluusi kubadde kubaamu empaka, ng'abamu ku ba mmemba b'ekibiina balumiriza nti waabangawo obutali butuufu mu nkola y'okulonda, kyokka Ofwono n'abiwakanya mu lujjudde.<ref>{{Cite web |last=cfeditoren|date=2025-05-28|title=Discontent Brews Among NRM Members in Tororo District over Controversial Party Polls|url=https://www.africa-press.net/uganda/all-news/discontent-brews-among-nrm-members-in-tororo-district-over-controversial-party-polls|access-date=2025-12-19|website=Uganda|language=en-US}}</ref>
== Enkaayana n'Ebyayogerwa mu Lujjudde ==
Ofwono aleetedde abantu okwogera ennyo ku bigambo bye ku nsonga ezikwata ku kwetaba mu byobufuzi. Mu mbeera emu, mu mpaka z'abantu b'omu kitundu, yagambibwa okuba mbu yagamba nti abantu balina okuba n'obusobozi bw'ensimbi obumala okusobola okuwangula mu byobufuzi bwa Palamenti, ekigambo ekyaleetera abamu ku bavuganya naye okumunenya.<ref>{{Cite web |last=admin|first=N. P.|title="If you are poor, forget going to Parliament," says Tororo Municipality MP|url=https://nilepost.co.ug/news/93693/if-you-are-poor-forget-going-to-parliament-says-tororo-municipality-mp|access-date=2025-12-19|website=Nilepost News|language=en}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{DEFAULTSORT:Ofwono, Apollo}}
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
q411626fbh0t3bpvmiiotblvslmbsti
66723
66722
2026-08-05T07:04:50Z
Musuuza
11013
ngasseeko obutindo
66723
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Apollo Yeri Ofwono''' (yazaalibwa nga 14, Ogwokuna 1962) [[Munnayuganda ow'eby'obufuzi]] era mmemba wa [[Parliament of Uganda|paalamenti ya Uganda]] akiikirira Munisipaali y'e Tororo mu [[Tororo (disitulikit)|Tororo Disitulikiti]]. Ono yalondebwa ku paalamenti ku tikiti y’ekibiina kya [[National Resistance Movement]] (NRM).<ref>{{Cite web|title=Tororo municipality MP donates ambulance to district taskforce|url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/108234|access-date=2021-08-10|website=New Vision|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theinsider.ug/index.php/tag/apollo-yeri-ofwono/|access-date=2021-08-10|website=theinsider.ug|title=Apollo Yeri Ofwono – theinsider.ug}}</ref> Mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku butonde n’okugaba emirimu.
== Obulamu bwe n’okusoma kwe ==
Ofwono [[Mukulisito]] ow'[[Enzikiriza y'ekipulotesitante]]. Yasoma [[ddiguli esooka]] mu [[By’obusuubuzi]] ku bbanguliro ly'e [[Makerere Yunivasite erya bizinensi n'obusuubuzi]].<ref>{{Cite web|title=Hon. Yeri Ofwono Apollo|url=https://www.mpscanug.com/profile/apolloyeriofwono/|access-date=2021-08-10|website=MPScan Uganda|language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye mu by'obufuzi ==
Ofwono yasooka kwesimbawo ku kifo kye ekya [[Tororo (disitulikit)|Tororo Disitulikiti]] mu paalamenti ya Uganda mu 2006 naye naawangulwa omubaka eyali mu kifo ekyo ebiseera ebyo Sanjay Tanna. Nga tamatidde, Ofwono yawakanya ebyava mu kulonda n'ebigambibwa nti gweyavuganya naye yagulirira abalonzi n’aleeta abalonzi abatali bawandiise okumulonda.<ref>{{Cite web|date=2020-12-21 |title="If you are poor, forget going to Parliament," says Tororo Municipality MP |url=https://nilepost.co.ug/2020/12/21/if-you-are-poor-forget-going-to-parliament-says-tororo-municipality-mp/ |access-date=2021-08-10 |website=Nile Post |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Construction of two bridges brings joy to Tororo residents |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/construction-of-two-bridges-brings-joy-to-tororo-residents-1887234 |access-date=2021-08-10 |website=Daily Monitor |language=en|date=19 July 2020}}</ref> Yawangulwa mu kkooti era n’alagirwa okusasula obukadde bwa ssiringi 44 mu ssente za kkooti.<ref>{{Cite web|title=Former Tororo Municipality MP Arrested for Court Debt |url=http://ugandaradionetwork.com/story/former-tororo-municipality-mp-arrested-for-court-debt |access-date=2021-08-10 |website=Uganda Radio Network|last=Emolot|first=Reagan|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sayjay Tanna and Another vs. Ofwono Yeri Apollo - Court of Appeal Election Appl. No. 8 of 2006 - Uganda Online Law Library|url=https://ugandalawlibrary.net/judgments/view/4lOdtagNGxNg1ibyOk/sayjay-tanna-and-another-vs-ofwono-yeri-apollo|access-date=2021-08-10|website=ugandalawlibrary.net}}</ref> Yalemererwa okusasula engassi okutuusa mu 2009 lwe yakwatibwa ku kiragiro kya kkooti.
Yeesimbawo nate mu kalulu ka 2016 era n'awangula ekifo ekyo ng'asinga Sanjay Tanna n'obululu 7,149 ku 7,045, nga guno gwe gwali omulundi gwe ogwasooka okuwangula okulondebwa okukiika mu [[Palamenti ya Uganda]]. Ofwono yalondebwa nate mu kalulu ak'awamu aka 2021, n'addamu okuwangula ekifo ekyo mu bavuganya bangi.<ref>{{Cite web |last=Editor|first=Flash Uganda|last2=Uganda|first2=Flash|date=2023-02-17|title=Apollo Yeri Ofwono: Biography, Family and Wife|url=https://flashugnews.com/apollo-yeri-ofwono-biography-family-education-career-and-achievements/|access-date=2025-12-19|website=Flash Uganda Media|language=English}}</ref>
== Obukulembeze bw'Ekibiina n'Ebyobufuzi eby'Ekitundu ==
Ofwono era akola kinene mu nzimba z'obukulembeze ez'omu bitundu ez'ekibiina kya [[National Resistance Movement]]. Mu kulonda okw'omunda mu kibiina kya NRM mu [[Tororo (disitulikit)|Tororo Disitulikiti]], aweerezza mu bifo eby'enjawulo eby'obukulembeze, omuli n'okubeera ssentebe wa NRM ku mutendera gwa disitulikiti. Okulonda kw'obukulembeze bw'ekibiina oluusi kubadde kubaamu empaka, ng'abamu ku ba mmemba b'ekibiina balumiriza nti waabangawo obutali butuufu mu nkola y'okulonda, kyokka Ofwono n'abiwakanya mu lujjudde.<ref>{{Cite web |last=cfeditoren|date=2025-05-28|title=Discontent Brews Among NRM Members in Tororo District over Controversial Party Polls|url=https://www.africa-press.net/uganda/all-news/discontent-brews-among-nrm-members-in-tororo-district-over-controversial-party-polls|access-date=2025-12-19|website=Uganda|language=en-US}}</ref>
== Enkaayana n'Ebyayogerwa mu Lujjudde ==
Ofwono aleetedde abantu okwogera ennyo ku bigambo bye ku nsonga ezikwata ku kwetaba mu byobufuzi. Mu mbeera emu, mu mpaka z'abantu b'omu kitundu, yagambibwa okuba mbu yagamba nti abantu balina okuba n'obusobozi bw'ensimbi obumala okusobola okuwangula mu byobufuzi bwa Palamenti, ekigambo ekyaleetera abamu ku bavuganya naye okumunenya.<ref>{{Cite web |last=admin|first=N. P.|title="If you are poor, forget going to Parliament," says Tororo Municipality MP|url=https://nilepost.co.ug/news/93693/if-you-are-poor-forget-going-to-parliament-says-tororo-municipality-mp|access-date=2025-12-19|website=Nilepost News|language=en}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{DEFAULTSORT:Ofwono, Apollo}}
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
mcc2yt0yhr3eaksmnausmbi8njwscfp
66724
66723
2026-08-05T07:08:12Z
Musuuza
11013
ngasseeko labe ne
66724
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Apollo Yeri Ofwono''' (yazaalibwa nga 14, Ogwokuna 1962) [[Munnayuganda ow'eby'obufuzi]] era mmemba wa [[Parliament of Uganda|paalamenti ya Uganda]] akiikirira Munisipaali y'e Tororo mu [[Tororo (disitulikit)|Tororo Disitulikiti]]. Ono yalondebwa ku paalamenti ku tikiti y’ekibiina kya [[National Resistance Movement]] (NRM).<ref>{{Cite web|title=Tororo municipality MP donates ambulance to district taskforce|url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/108234|access-date=2021-08-10|website=New Vision|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theinsider.ug/index.php/tag/apollo-yeri-ofwono/|access-date=2021-08-10|website=theinsider.ug|title=Apollo Yeri Ofwono – theinsider.ug}}</ref> Mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku butonde n’okugaba emirimu.
== Obulamu bwe n’okusoma kwe ==
Ofwono [[Mukulisito]] ow'[[Enzikiriza y'ekipulotesitante]]. Yasoma [[ddiguli esooka]] mu [[By’obusuubuzi]] ku bbanguliro ly'e [[Makerere Yunivasite erya bizinensi n'obusuubuzi]].<ref>{{Cite web|title=Hon. Yeri Ofwono Apollo|url=https://www.mpscanug.com/profile/apolloyeriofwono/|access-date=2021-08-10|website=MPScan Uganda|language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye mu by'obufuzi ==
Ofwono yasooka kwesimbawo ku kifo kye ekya [[Tororo (disitulikit)|Tororo Disitulikiti]] mu paalamenti ya Uganda mu 2006 naye naawangulwa omubaka eyali mu kifo ekyo ebiseera ebyo Sanjay Tanna. Nga tamatidde, Ofwono yawakanya ebyava mu kulonda n'ebigambibwa nti gweyavuganya naye yagulirira abalonzi n’aleeta abalonzi abatali bawandiise okumulonda.<ref>{{Cite web|date=2020-12-21 |title="If you are poor, forget going to Parliament," says Tororo Municipality MP |url=https://nilepost.co.ug/2020/12/21/if-you-are-poor-forget-going-to-parliament-says-tororo-municipality-mp/ |access-date=2021-08-10 |website=Nile Post |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Construction of two bridges brings joy to Tororo residents |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/construction-of-two-bridges-brings-joy-to-tororo-residents-1887234 |access-date=2021-08-10 |website=Daily Monitor |language=en|date=19 July 2020}}</ref> Yawangulwa mu kkooti era n’alagirwa okusasula obukadde bwa ssiringi 44 mu ssente za kkooti.<ref>{{Cite web|title=Former Tororo Municipality MP Arrested for Court Debt |url=http://ugandaradionetwork.com/story/former-tororo-municipality-mp-arrested-for-court-debt |access-date=2021-08-10 |website=Uganda Radio Network|last=Emolot|first=Reagan|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sayjay Tanna and Another vs. Ofwono Yeri Apollo - Court of Appeal Election Appl. No. 8 of 2006 - Uganda Online Law Library|url=https://ugandalawlibrary.net/judgments/view/4lOdtagNGxNg1ibyOk/sayjay-tanna-and-another-vs-ofwono-yeri-apollo|access-date=2021-08-10|website=ugandalawlibrary.net}}</ref> Yalemererwa okusasula engassi okutuusa mu 2009 lwe yakwatibwa ku kiragiro kya kkooti.
Yeesimbawo nate mu kalulu ka 2016 era n'awangula ekifo ekyo ng'asinga Sanjay Tanna n'obululu 7,149 ku 7,045, nga guno gwe gwali omulundi gwe ogwasooka okuwangula okulondebwa okukiika mu [[Palamenti ya Uganda]]. Ofwono yalondebwa nate mu kalulu ak'awamu aka 2021, n'addamu okuwangula ekifo ekyo mu bavuganya bangi.<ref>{{Cite web |last=Editor|first=Flash Uganda|last2=Uganda|first2=Flash|date=2023-02-17|title=Apollo Yeri Ofwono: Biography, Family and Wife|url=https://flashugnews.com/apollo-yeri-ofwono-biography-family-education-career-and-achievements/|access-date=2025-12-19|website=Flash Uganda Media|language=English}}</ref>
== Obukulembeze bw'Ekibiina n'Ebyobufuzi eby'Ekitundu ==
Ofwono era akola kinene mu nzimba z'obukulembeze ez'omu bitundu ez'ekibiina kya [[National Resistance Movement]]. Mu kulonda okw'omunda mu kibiina kya NRM mu [[Tororo (disitulikit)|Tororo Disitulikiti]], aweerezza mu bifo eby'enjawulo eby'obukulembeze, omuli n'okubeera ssentebe wa NRM ku mutendera gwa disitulikiti. Okulonda kw'obukulembeze bw'ekibiina oluusi kubadde kubaamu empaka, ng'abamu ku ba mmemba b'ekibiina balumiriza nti waabangawo obutali butuufu mu nkola y'okulonda, kyokka Ofwono n'abiwakanya mu lujjudde.<ref>{{Cite web |last=cfeditoren|date=2025-05-28|title=Discontent Brews Among NRM Members in Tororo District over Controversial Party Polls|url=https://www.africa-press.net/uganda/all-news/discontent-brews-among-nrm-members-in-tororo-district-over-controversial-party-polls|access-date=2025-12-19|website=Uganda|language=en-US}}</ref>
== Enkaayana n'Ebyayogerwa mu Lujjudde ==
Ofwono aleetedde abantu okwogera ennyo ku bigambo bye ku nsonga ezikwata ku kwetaba mu byobufuzi. Mu mbeera emu, mu mpaka z'abantu b'omu kitundu, yagambibwa okuba mbu yagamba nti abantu balina okuba n'obusobozi bw'ensimbi obumala okusobola okuwangula mu byobufuzi bwa Palamenti, ekigambo ekyaleetera abamu ku bavuganya naye okumunenya.<ref>{{Cite web |last=admin|first=N. P.|title="If you are poor, forget going to Parliament," says Tororo Municipality MP|url=https://nilepost.co.ug/news/93693/if-you-are-poor-forget-going-to-parliament-says-tororo-municipality-mp|access-date=2025-12-19|website=Nilepost News|language=en}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Tororo (disitulikit)|Tororo Disitulikiti]]
* [[Makerere Yunivasite erya bizinensi n'obusuubuzi]]
* [[National Resistance Movement]]
* [[Palamenti ya Uganda]]
== Ebijuliziddwa ==
{{DEFAULTSORT:Ofwono, Apollo}}
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
q0glylt76j1p22ydgtghfj8rhn2ufht
66725
66724
2026-08-05T07:21:13Z
Musuuza
11013
ngasseeko amatuluba
66725
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Apollo Yeri Ofwono''' (yazaalibwa nga 14, Ogwokuna 1962) [[Munnayuganda ow'eby'obufuzi]] era mmemba wa [[Parliament of Uganda|paalamenti ya Uganda]] akiikirira Munisipaali y'e Tororo mu [[Tororo (disitulikit)|Tororo Disitulikiti]]. Ono yalondebwa ku paalamenti ku tikiti y’ekibiina kya [[National Resistance Movement]] (NRM).<ref>{{Cite web|title=Tororo municipality MP donates ambulance to district taskforce|url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/108234|access-date=2021-08-10|website=New Vision|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theinsider.ug/index.php/tag/apollo-yeri-ofwono/|access-date=2021-08-10|website=theinsider.ug|title=Apollo Yeri Ofwono – theinsider.ug}}</ref> Mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku butonde n’okugaba emirimu.
== Obulamu bwe n’okusoma kwe ==
Ofwono [[Mukulisito]] ow'[[Enzikiriza y'ekipulotesitante]]. Yasoma [[ddiguli esooka]] mu [[By’obusuubuzi]] ku bbanguliro ly'e [[Makerere Yunivasite erya bizinensi n'obusuubuzi]].<ref>{{Cite web|title=Hon. Yeri Ofwono Apollo|url=https://www.mpscanug.com/profile/apolloyeriofwono/|access-date=2021-08-10|website=MPScan Uganda|language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye mu by'obufuzi ==
Ofwono yasooka kwesimbawo ku kifo kye ekya [[Tororo (disitulikit)|Tororo Disitulikiti]] mu paalamenti ya Uganda mu 2006 naye naawangulwa omubaka eyali mu kifo ekyo ebiseera ebyo Sanjay Tanna. Nga tamatidde, Ofwono yawakanya ebyava mu kulonda n'ebigambibwa nti gweyavuganya naye yagulirira abalonzi n’aleeta abalonzi abatali bawandiise okumulonda.<ref>{{Cite web|date=2020-12-21 |title="If you are poor, forget going to Parliament," says Tororo Municipality MP |url=https://nilepost.co.ug/2020/12/21/if-you-are-poor-forget-going-to-parliament-says-tororo-municipality-mp/ |access-date=2021-08-10 |website=Nile Post |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Construction of two bridges brings joy to Tororo residents |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/construction-of-two-bridges-brings-joy-to-tororo-residents-1887234 |access-date=2021-08-10 |website=Daily Monitor |language=en|date=19 July 2020}}</ref> Yawangulwa mu kkooti era n’alagirwa okusasula obukadde bwa ssiringi 44 mu ssente za kkooti.<ref>{{Cite web|title=Former Tororo Municipality MP Arrested for Court Debt |url=http://ugandaradionetwork.com/story/former-tororo-municipality-mp-arrested-for-court-debt |access-date=2021-08-10 |website=Uganda Radio Network|last=Emolot|first=Reagan|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sayjay Tanna and Another vs. Ofwono Yeri Apollo - Court of Appeal Election Appl. No. 8 of 2006 - Uganda Online Law Library|url=https://ugandalawlibrary.net/judgments/view/4lOdtagNGxNg1ibyOk/sayjay-tanna-and-another-vs-ofwono-yeri-apollo|access-date=2021-08-10|website=ugandalawlibrary.net}}</ref> Yalemererwa okusasula engassi okutuusa mu 2009 lwe yakwatibwa ku kiragiro kya kkooti.
Yeesimbawo nate mu kalulu ka 2016 era n'awangula ekifo ekyo ng'asinga Sanjay Tanna n'obululu 7,149 ku 7,045, nga guno gwe gwali omulundi gwe ogwasooka okuwangula okulondebwa okukiika mu [[Palamenti ya Uganda]]. Ofwono yalondebwa nate mu kalulu ak'awamu aka 2021, n'addamu okuwangula ekifo ekyo mu bavuganya bangi.<ref>{{Cite web |last=Editor|first=Flash Uganda|last2=Uganda|first2=Flash|date=2023-02-17|title=Apollo Yeri Ofwono: Biography, Family and Wife|url=https://flashugnews.com/apollo-yeri-ofwono-biography-family-education-career-and-achievements/|access-date=2025-12-19|website=Flash Uganda Media|language=English}}</ref>
== Obukulembeze bw'Ekibiina n'Ebyobufuzi eby'Ekitundu ==
Ofwono era akola kinene mu nzimba z'obukulembeze ez'omu bitundu ez'ekibiina kya [[National Resistance Movement]]. Mu kulonda okw'omunda mu kibiina kya NRM mu [[Tororo (disitulikit)|Tororo Disitulikiti]], aweerezza mu bifo eby'enjawulo eby'obukulembeze, omuli n'okubeera ssentebe wa NRM ku mutendera gwa disitulikiti. Okulonda kw'obukulembeze bw'ekibiina oluusi kubadde kubaamu empaka, ng'abamu ku ba mmemba b'ekibiina balumiriza nti waabangawo obutali butuufu mu nkola y'okulonda, kyokka Ofwono n'abiwakanya mu lujjudde.<ref>{{Cite web |last=cfeditoren|date=2025-05-28|title=Discontent Brews Among NRM Members in Tororo District over Controversial Party Polls|url=https://www.africa-press.net/uganda/all-news/discontent-brews-among-nrm-members-in-tororo-district-over-controversial-party-polls|access-date=2025-12-19|website=Uganda|language=en-US}}</ref>
== Enkaayana n'Ebyayogerwa mu Lujjudde ==
Ofwono aleetedde abantu okwogera ennyo ku bigambo bye ku nsonga ezikwata ku kwetaba mu byobufuzi. Mu mbeera emu, mu mpaka z'abantu b'omu kitundu, yagambibwa okuba mbu yagamba nti abantu balina okuba n'obusobozi bw'ensimbi obumala okusobola okuwangula mu byobufuzi bwa Palamenti, ekigambo ekyaleetera abamu ku bavuganya naye okumunenya.<ref>{{Cite web |last=admin|first=N. P.|title="If you are poor, forget going to Parliament," says Tororo Municipality MP|url=https://nilepost.co.ug/news/93693/if-you-are-poor-forget-going-to-parliament-says-tororo-municipality-mp|access-date=2025-12-19|website=Nilepost News|language=en}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Tororo (disitulikit)|Tororo Disitulikiti]]
* [[Makerere Yunivasite erya bizinensi n'obusuubuzi]]
* [[National Resistance Movement]]
* [[Palamenti ya Uganda]]
== Ebijuliziddwa ==
{{DEFAULTSORT:Ofwono, Apollo}}
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
<references />
[[Category:Bannabyabufuzi aba National Resistance Movement]]
[[Category:Bannayuganda aba Angilikaani]]
[[Category:Abaasomera ku Yunivasite y'e Makerere]]
[[Category:Abaazaalibwa mu 1962]]
[[Category:Abantu abakyali abalamu]]
k577jy3bfr0zot6ccvw61r6xgfad9yc
Fred Kajoba
0
12046
66703
64158
2026-08-05T02:08:44Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66703
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Fred Kisitu Kajoba''' (1969 – 13 Ogwokutaano, 2024) yali muzannyi wa mupiira era omutendesi wa Uganda, amanyiddwa nnyo olw’ebintu bye yakola mu mupiira gwa Uganda mu kisaawe n’ebweru w’ekisaawe. Yafiira ku myaka 54 e [[:en:Tanzania|Tanzania]] olw’omutima okulemererwa. <ref name=":0">https://www.observer.ug/index.php/lifestyle/81382-fred-kajoba-the-player-coach-many-admired</ref> <ref>https://dev.soltilobrightstars.co.ug/about-us/</ref> <ref>{{Cite web |url=https://sportsnation.co.ug/2024/05/13/fred-kajoba-passes-away/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-27 |archive-date=2024-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529053651/https://sportsnation.co.ug/2024/05/13/fred-kajoba-passes-away/ |url-status=dead }}</ref>
== Obuvo bwe n'emirimu gye ==
Fred Kajoba yatandika okuzannya omupiira mu 1986 mu Pepsi FC, mu kiseera ekyo yeeyali ku mutendera ogwokubiri mu Uganda. Ekitone kye ng’omukwasi wa ggoolo kyamanyibwa mangu, era n’afuna ettutumu mu mpaka z'e Bika Bya Baganda mu 1987, ng’azannyira mu [[:en:Clan|kika]] ky'eFumbe. Mu 1988, Coffee FC yamugula ku siringi za Uganda akakadde 1 eza likodi mu kiseera ekyo. <ref>https://observer.ug/index.php/sports/82173-remembering-fred-mugisha-master-of-defence-and-attack</ref>
== Omulimu gwe ogw’okuzannya ==
Omulimu gwa Kajoba mu Coffee FC, gwamuyamba okuva ku mukwasi wa ggoolo eyalondebwa mu kifo ekyokuna n’afuuka kapiteeni wa ttiimu mu 1990. Yayamba nnyo Coffee FC ngeri kumpi okutuuka ku buwanguzi mu liigi ya Uganda ne Uganda Cup ku ntandikwa y’emyaka gya 1990. Kajoba yasooka mu ttiimu ya Uganda eya Cranes mu 1991 era yeeyali mu ttiimu eyawangula [[:en:CECAFA_Cup|ekikopo kya Cecafa]] mu 1992. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/sports/football-fraternity-mourns-fred-kajobas-death-NV_187921</ref>
Mu makkati g’emyaka gya 1990, Kajoba yakyuka n’azannya ng’omuteebi olw’ebbula ly’abateebi mu Coffee FC. Oluvannyuma, yazannyira mu [[:en:Oman|Oman]] mu kiraabu ya [[:en:Majees_SC|Majjees FC]] nga tannadda mu Uganda yeegatta ku kiraabu ya [[:en:Simba_FC|Simba FC]], gye yasigala azannyira nga omukwasi wa ggoolo n’omuteebi. <ref>{{Cite web |url=https://nbssport.co.ug/2024/05/20/former-uganda-cranes-goalkeeper-and-coach-fred-kajoba-laid-to-rest/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-27 |archive-date=2025-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250912195925/https://nbssport.co.ug/2024/05/20/former-uganda-cranes-goalkeeper-and-coach-fred-kajoba-laid-to-rest/ |url-status=dead }}</ref>
== Omulimu gwe ogw’obutendesi ==
Oluvannyuma lw’okuwummula ng’omuzannyi, Kajoba yakola omulimu gw’obutendesi, n’afuna layisinsi ya UEFA B e Bungereza. Yakomawo mu Uganda ne yeegatta ku ntebe y'abateeseza [[:en:Simba_FC|Simba FC]], okukkakkana ng’afuuse omutendesi omukulu. Kajoba era yaweereza ng'omutendesi w'abakuumi ba ggoolo mu Uganda Cranes, n'ayambako mu kuyitamu okugenda mu mpaka z'ekikopo kya Afrika mu 2017 ne 2019. <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/former-uganda-cranes-goalkeeper-coach-kajoba-dead--4621874</ref> <ref>https://chimpreports.com/tag/coach-fred-kajoba/</ref>
Kajoba mu butendesi bwalimu okuzannya mu [[:en:Vipers_SC|Vipers SC]], Solitilo Bright Stars, ne Ihefu FC eya Tanzania. <ref>{{Cite web |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/kajoba-joins-basena-in-tanzania-2023101620373826086 |title=Archive copy |access-date=2025-09-27 |archive-date=2025-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010125453/https://www.pulsesports.ug/football/story/kajoba-joins-basena-in-tanzania-2023101620373826086 |url-status=dead }}</ref> <ref>https://chimpreports.com/tag/fred-kajoba/</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.matookerepublic.com/20240515/former-uganda-cranes-goalkeeping-coach-fred-kajobas-body-arrives-today-to-be-buried-on-sunday/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-27 |archive-date=2025-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211020039/https://www.matookerepublic.com/20240515/former-uganda-cranes-goalkeeping-coach-fred-kajobas-body-arrives-today-to-be-buried-on-sunday/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://www.watchdoguganda.com/news/20170915/26572/aupl-bright-stars-head-coach-fred-kajoba-handed-4-match-touchline-ban-over-misconduct.html</ref> Yali amanyiddwa nnyo okulungamya abakuumi ba ggoolo aba Uganda abawerako ab’oku ntikko, okuli [[:en:Denis_Onyango|Denis Onyango]], [[:en:Robert_Odongkara|Robert Odongkara]], ne [[:en:Jamal_Salim|Jamal Salim]] Magoola. <ref>https://kawowo.com/2024/05/14/fred-kisitu-kajoba-a-tribute-to-my-number-one/</ref> <ref name=":0" />
== Obulamu bwe obw’obuntu ==
Ebweru w’omupiira, Kajoba yali mulimi omulungi era nga Mukatoliki, n’afuna erinnya lya “Maama Maria.” Yali amanyiddwako eky'okuba n'empisa n'eky'okuba omukozi ennyo ku mirimu gye. <ref name=":0" />
== Okufa kwe ==
Kajoba yafa nga 13 Ogwokutaano 2024, e Tanzania. Yaziikibwa nga 19 Ogwokutaano 2024, mu maka ge amakulu mu ssaza lya Malangala mu Uganda. <ref>https://www.observer.ug/index.php/sports/81339-football-community-pays-tribute-to-goalkeeping-coach-fred-kajoba</ref> <ref>https://upl.co.ug/fred-kajoba-uganda-cranes-coffee-and-simba-legend-dies-aged-55/</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.kfm.co.ug/news/national-news-news/former-cranes-goalkeeping-coach-kajoba-is-dead.html |title=Archive copy |access-date=2025-09-27 |archive-date=2024-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528224933/https://www.kfm.co.ug/news/national-news-news/former-cranes-goalkeeping-coach-kajoba-is-dead.html |url-status=dead }}</ref> <ref>https://eagle.co.ug/2024/05/14/fufa-mourns-the-sudden-death-of-coach-fred-kajoba/</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.ntv.co.ug/ug/news/sports/-football-fraternity-mourn-passing-of-coach-kajoba--4623148 |title=Archive copy |access-date=2025-09-27 |archive-date=2024-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240518173227/https://www.ntv.co.ug/ug/news/sports/-football-fraternity-mourn-passing-of-coach-kajoba--4623148 |url-status=dead }}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
llwzngqi6wr42ckmgihvogzd9ekjf1y
Henry Musasizi
0
12123
66640
66615
2026-08-04T13:10:39Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66640
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era akyagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi ba Rubanda County East mu [[Parliament of Uganda|Paalamenti ey'ekkumi]] eya [[Yuganda|Republic of Uganda]] . <ref name="MT8">{{Cite web |title=Kabale NRM candidates nominated |url=http://www.elections.co.ug/new-vision/election/1000477/kabale-nrm-candidates-nominated |publisher=[[Vision Group]]}}</ref> Mu [[:en:List_of_members_of_the_ninth_Parliament_of_Uganda|Paalamenti ey'omwenda]], Musasizi yaweereza ku K''akiiko Akavunaanyizibwa ku Kubala Ebitabo bya gavumenti'' . <ref name="HM1"/> Mu [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda ey'ekkumi]], yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era memba ku K''akiiko ka Bizineensi''. <ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Mu Gwomukaaga nga 8, 2021, Musasizi yalondebwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku Mirimu Gy’awamu. <ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
12tn7k7dkw2nuc0llavefuktgn1xf2o
66641
66640
2026-08-04T13:15:17Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66641
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ey'ekkumi . <ref name="MT8">{{Cite web |title=Kabale NRM candidates nominated |url=http://www.elections.co.ug/new-vision/election/1000477/kabale-nrm-candidates-nominated |publisher=[[Vision Group]]}}</ref> Mu [[:en:List_of_members_of_the_ninth_Parliament_of_Uganda|Paalamenti ey'omwenda]], Musasizi yaweereza ku K''akiiko Akavunaanyizibwa ku Kubala Ebitabo bya gavumenti'' . <ref name="HM1"/> Mu [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda ey'ekkumi]], yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era memba ku K''akiiko ka Bizineensi''. <ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Mu Gwomukaaga nga 8, 2021, Musasizi yalondebwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku Mirimu Gy’awamu. <ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
1yy6jh8b6o2swtni5551bmof3fjamso
66642
66641
2026-08-04T13:16:04Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66642
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref name="MT8">{{Cite web |title=Kabale NRM candidates nominated |url=http://www.elections.co.ug/new-vision/election/1000477/kabale-nrm-candidates-nominated |publisher=[[Vision Group]]}}</ref> Mu [[:en:List_of_members_of_the_ninth_Parliament_of_Uganda|Paalamenti ey'omwenda]], Musasizi yaweereza ku K''akiiko Akavunaanyizibwa ku Kubala Ebitabo bya gavumenti'' . <ref name="HM1"/> Mu [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda ey'ekkumi]], yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era memba ku K''akiiko ka Bizineensi''. <ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Mu Gwomukaaga nga 8, 2021, Musasizi yalondebwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku Mirimu Gy’awamu. <ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
7d3teu48naawczvfbpg6r4y88wkw418
66643
66642
2026-08-04T13:18:06Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66643
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu [[:en:List_of_members_of_the_ninth_Parliament_of_Uganda|Paalamenti ey'omwenda]], Musasizi yaweereza ku K''akiiko Akavunaanyizibwa ku Kubala Ebitabo bya gavumenti'' . <ref name="HM1"/> Mu [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda ey'ekkumi]], yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era memba ku K''akiiko ka Bizineensi''. <ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Mu Gwomukaaga nga 8, 2021, Musasizi yalondebwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku Mirimu Gy’awamu. <ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
c29j7s5h5c7p8uendgjc9p4l8zjft56
66645
66643
2026-08-04T13:27:37Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66645
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti''.<ref name="HM1" /> Mu [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda ey'ekkumi]], yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era memba ku K''akiiko ka Bizineensi''. <ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Mu Gwomukaaga nga 8, 2021, Musasizi yalondebwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku Mirimu Gy’awamu. <ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
o7rtip1ae8urpbnm67kfw353rpnubjb
66646
66645
2026-08-04T13:31:10Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66646
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda ey'ekkumi]], yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era memba ku K''akiiko ka Bizineensi''. <ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Mu Gwomukaaga nga 8, 2021, Musasizi yalondebwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku Mirimu Gy’awamu. <ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
0nomi4ymu7bjyte7b0ab63d6gah4rif
66647
66646
2026-08-04T13:33:01Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66647
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era memba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''. <ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Mu Gwomukaaga nga 8, 2021, Musasizi yalondebwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku Mirimu Gy’awamu. <ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
mlc6j0f6mbcmbvzrjek5k3rvqgs9ubu
66648
66647
2026-08-04T13:36:01Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66648
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era memba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''. <ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Mu nga 8,Gwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli. <ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
lshwlpc4vu3vuqf7jmv74m50hiipnft
66650
66648
2026-08-04T13:44:15Z
Ssebuufu
9882
/* Emirimu gye */
66650
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli. <ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
1o8fxkx6dzialhs1yoryc8hgq62grbk
66651
66650
2026-08-04T13:49:25Z
Ssebuufu
9882
/* Emirimu gye */
66651
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli. <ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
1zwbi9g8ytevayy7px6gm9scixfv9q4
66652
66651
2026-08-04T13:59:13Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66652
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli. <ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti okuva mu bifo ebya waggulu okudda mu bya wansi oba okuva mu bitundu ebigagga ennyo okudda mu bitundu ebyavu
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
nycfs3iin524gyiig47ot4dydx108il
66653
66652
2026-08-04T14:05:48Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66653
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli. <ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti okuva mu bifo ebya waggulu okudda mu bya wansi oba okuva mu bitundu ebigagga ennyo okudda mu bitundu ebyavu
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
n97mvr88xcek00tt90vhmeroxygu4vx
66654
66653
2026-08-04T14:11:23Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66654
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli. <ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
3v3556ym66a8vtvswdyudmm7xfh39v0
66655
66654
2026-08-04T14:13:00Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66655
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli. <ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
oa9aui6ifteswb862h1piqm225okoax
66656
66655
2026-08-04T14:13:26Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66656
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
syipppzdfv1kb4gohdbdd5gi7vkwonp
66657
66656
2026-08-04T14:13:47Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66657
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
hhvmtv6hx1ud1n39fospmrn6sksfhik
66658
66657
2026-08-04T14:34:13Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66658
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42,
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
stwj7y64sll6a7mlp7l0e497yqp8k2a
66659
66658
2026-08-04T14:36:13Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66659
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42,
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
5zwy6daj5gof6e7t2kp7qrz0fc1zyao
66660
66659
2026-08-04T14:48:05Z
Ssebuufu
9882
/* Egy'eby'obufuzi */
66660
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
191ge9x8g2f7tc8zsf2ee4pnrk85axn
66661
66660
2026-08-04T14:49:03Z
Ssebuufu
9882
/* Egy'eby'obufuzi */
66661
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026,
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
0ithx2r4kbnn7f5kjpgdx0lmzrkiaie
66662
66661
2026-08-04T14:52:15Z
Ssebuufu
9882
/* Egy'eby'obufuzi */
66662
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi 2026-2031
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
c2zgwigqpihp8us97v228968mysv8q1
66663
66662
2026-08-04T14:57:14Z
Ssebuufu
9882
/* Egy'eby'obufuzi */
66663
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya Minifita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
q8qkv7uwon8i4y15hd33acea0qzptwb
66664
66663
2026-08-04T15:09:19Z
Ssebuufu
9882
/* Obubazi bw'ebitabo */
66664
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
6v7tgph0tjaxpbijr7v4hhhma3hgyar
66665
66664
2026-08-04T15:10:57Z
Ssebuufu
9882
/* Egy'eby'obufuzi */
66665
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
rxdc4hioodgu5hxbrlel6pmpo0u83gn
66666
66665
2026-08-04T15:13:43Z
Ssebuufu
9882
/* Egy'eby'obufuzi */
66666
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musaasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
taf5qxi5kfpl5hoke1lkw7wkd9x6t7v
66667
66666
2026-08-04T15:26:45Z
Ssebuufu
9882
/* Egy'eby'obufuzi */
66667
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo ng'ewa ekifaananyi ekigazi ebyenfuna bya Uganda okukula n'ebitundu 10.2% mu mwaka gw'ebyensimbi 2026/27 - nga kwekukula kw'eggwanga okuli ku misinde egisinga okuba emingi okusuubirwa mu myaka kkumi- nga kivugibwa okutandika okufulumya n'okutunda amafuta
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
jmunl82spbpnz07l8m3wt97m9q6gqg4
66668
66667
2026-08-04T15:29:09Z
Ssebuufu
9882
/* Egy'eby'obufuzi */
66668
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo ng'ewa ekifaananyi ekigazi ebyenfuna bya Uganda okukula n'ebitundu 10.2% mu mwaka gw'ebyensimbi 2026/27 - nga kwekukula kw'eggwanga okuli ku misinde egisinga okuba emingi okusuubirwa mu myaka kkumi- nga kivugibwa okutandika okufulumya n'okutunda amafuta era n'okwebbulula kw'ekisaawe ky'ebyobulambuzi.<ref>"Uganda projects 10.2% growth as oil production nears". ''Monitor''. 11 June 2026. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
mzzcgl83vcz7wez54cwvnfho20nsyew
66669
66668
2026-08-04T15:29:50Z
Ssebuufu
9882
/* Ebijuliziddwaamu */
66669
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo ng'ewa ekifaananyi ekigazi ebyenfuna bya Uganda okukula n'ebitundu 10.2% mu mwaka gw'ebyensimbi 2026/27 - nga kwekukula kw'eggwanga okuli ku misinde egisinga okuba emingi okusuubirwa mu myaka kkumi- nga kivugibwa okutandika okufulumya n'okutunda amafuta era n'okwebbulula kw'ekisaawe ky'ebyobulambuzi.<ref>"Uganda projects 10.2% growth as oil production nears". ''Monitor''. 11 June 2026. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
fphgc4vhynzqnjinlnm1xzogbrlqh59
66670
66669
2026-08-04T15:30:39Z
Ssebuufu
9882
/* Ewalala w'oyinza okubigya */
66670
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo ng'ewa ekifaananyi ekigazi ebyenfuna bya Uganda okukula n'ebitundu 10.2% mu mwaka gw'ebyensimbi 2026/27 - nga kwekukula kw'eggwanga okuli ku misinde egisinga okuba emingi okusuubirwa mu myaka kkumi- nga kivugibwa okutandika okufulumya n'okutunda amafuta era n'okwebbulula kw'ekisaawe ky'ebyobulambuzi.<ref>"Uganda projects 10.2% growth as oil production nears". ''Monitor''. 11 June 2026. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa waberu wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
7whj4pbxbn4enwdlelk2a5hrg4by422
66671
66670
2026-08-04T15:31:02Z
Ssebuufu
9882
/* Ebijuliziddwa waberu wa wikipedia */
66671
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo ng'ewa ekifaananyi ekigazi ebyenfuna bya Uganda okukula n'ebitundu 10.2% mu mwaka gw'ebyensimbi 2026/27 - nga kwekukula kw'eggwanga okuli ku misinde egisinga okuba emingi okusuubirwa mu myaka kkumi- nga kivugibwa okutandika okufulumya n'okutunda amafuta era n'okwebbulula kw'ekisaawe ky'ebyobulambuzi.<ref>"Uganda projects 10.2% growth as oil production nears". ''Monitor''. 11 June 2026. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
34i6ughiphq77vzf9wm218y4pq3js7x
66672
66671
2026-08-04T15:32:36Z
Ssebuufu
9882
/* Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia */
66672
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo ng'ewa ekifaananyi ekigazi ebyenfuna bya Uganda okukula n'ebitundu 10.2% mu mwaka gw'ebyensimbi 2026/27 - nga kwekukula kw'eggwanga okuli ku misinde egisinga okuba emingi okusuubirwa mu myaka kkumi- nga kivugibwa okutandika okufulumya n'okutunda amafuta era n'okwebbulula kw'ekisaawe ky'ebyobulambuzi.<ref>"Uganda projects 10.2% growth as oil production nears". ''Monitor''. 11 June 2026. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Ekibanja kya Paalamenti ya Uganda ku mutimbagano
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
mr26ka2bhieb01cpe52lopa6lv5q2cu
66673
66672
2026-08-04T15:33:51Z
Ssebuufu
9882
Ngasseeko ettuluba
66673
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo ng'ewa ekifaananyi ekigazi ebyenfuna bya Uganda okukula n'ebitundu 10.2% mu mwaka gw'ebyensimbi 2026/27 - nga kwekukula kw'eggwanga okuli ku misinde egisinga okuba emingi okusuubirwa mu myaka kkumi- nga kivugibwa okutandika okufulumya n'okutunda amafuta era n'okwebbulula kw'ekisaawe ky'ebyobulambuzi.<ref>"Uganda projects 10.2% growth as oil production nears". ''Monitor''. 11 June 2026. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Ekibanja kya Paalamenti ya Uganda ku mutimbagano
[[Category:Abantu Abalamu]]
fq4l43jd759tm6ditpu00pvrteh6ct6
66674
66673
2026-08-04T15:52:50Z
Ssebuufu
9882
Ngasseeko ettuluba
66674
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo ng'ewa ekifaananyi ekigazi ebyenfuna bya Uganda okukula n'ebitundu 10.2% mu mwaka gw'ebyensimbi 2026/27 - nga kwekukula kw'eggwanga okuli ku misinde egisinga okuba emingi okusuubirwa mu myaka kkumi- nga kivugibwa okutandika okufulumya n'okutunda amafuta era n'okwebbulula kw'ekisaawe ky'ebyobulambuzi.<ref>"Uganda projects 10.2% growth as oil production nears". ''Monitor''. 11 June 2026. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Ekibanja kya Paalamenti ya Uganda ku mutimbagano
[[Category:Abantu Abalamu]]
[[Category:Abaazaalibwa mu 1981]]
hcc2g6upo3livq0tru8ri3le1h4aeo5
66675
66674
2026-08-04T15:53:55Z
Ssebuufu
9882
Ngasseeko ettuluba
66675
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo ng'ewa ekifaananyi ekigazi ebyenfuna bya Uganda okukula n'ebitundu 10.2% mu mwaka gw'ebyensimbi 2026/27 - nga kwekukula kw'eggwanga okuli ku misinde egisinga okuba emingi okusuubirwa mu myaka kkumi- nga kivugibwa okutandika okufulumya n'okutunda amafuta era n'okwebbulula kw'ekisaawe ky'ebyobulambuzi.<ref>"Uganda projects 10.2% growth as oil production nears". ''Monitor''. 11 June 2026. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Ekibanja kya Paalamenti ya Uganda ku mutimbagano
[[Category:Abantu Abalamu]]
[[Category:Abaazaalibwa mu 1981]]
[[Category:Bannabyabufuzi ba National Resistance Movement]]
tlhkbekyxjav4cs8t7kasabznvx627m
66676
66675
2026-08-04T15:55:15Z
Ssebuufu
9882
Ngasseeko ettuluba
66676
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo ng'ewa ekifaananyi ekigazi ebyenfuna bya Uganda okukula n'ebitundu 10.2% mu mwaka gw'ebyensimbi 2026/27 - nga kwekukula kw'eggwanga okuli ku misinde egisinga okuba emingi okusuubirwa mu myaka kkumi- nga kivugibwa okutandika okufulumya n'okutunda amafuta era n'okwebbulula kw'ekisaawe ky'ebyobulambuzi.<ref>"Uganda projects 10.2% growth as oil production nears". ''Monitor''. 11 June 2026. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Ekibanja kya Paalamenti ya Uganda ku mutimbagano
[[Category:Abantu Abalamu]]
[[Category:Abaazaalibwa mu 1981]]
[[Category:Bannabyabufuzi ba National Resistance Movement]]
[[Category:Abaasomera ku Yunivasite y'e Makerere]]
d1fad4eyzg4mzcq99wapp7bfihl1igi
66677
66676
2026-08-04T15:56:27Z
Ssebuufu
9882
Ngasseeko ettuluba
66677
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo ng'ewa ekifaananyi ekigazi ebyenfuna bya Uganda okukula n'ebitundu 10.2% mu mwaka gw'ebyensimbi 2026/27 - nga kwekukula kw'eggwanga okuli ku misinde egisinga okuba emingi okusuubirwa mu myaka kkumi- nga kivugibwa okutandika okufulumya n'okutunda amafuta era n'okwebbulula kw'ekisaawe ky'ebyobulambuzi.<ref>"Uganda projects 10.2% growth as oil production nears". ''Monitor''. 11 June 2026. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Ekibanja kya Paalamenti ya Uganda ku mutimbagano
[[Category:Abantu Abalamu]]
[[Category:Abaazaalibwa mu 1981]]
[[Category:Bannabyabufuzi ba National Resistance Movement]]
[[Category:Abaasomera ku Yunivasite y'e Makerere]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Kabale]]
3tavt5knxrckg20di59mfpw5ytgob4b
66678
66677
2026-08-04T16:12:15Z
Ssebuufu
9882
Ngasseeko ettuluba
66678
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo ng'ewa ekifaananyi ekigazi ebyenfuna bya Uganda okukula n'ebitundu 10.2% mu mwaka gw'ebyensimbi 2026/27 - nga kwekukula kw'eggwanga okuli ku misinde egisinga okuba emingi okusuubirwa mu myaka kkumi- nga kivugibwa okutandika okufulumya n'okutunda amafuta era n'okwebbulula kw'ekisaawe ky'ebyobulambuzi.<ref>"Uganda projects 10.2% growth as oil production nears". ''Monitor''. 11 June 2026. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Ekibanja kya Paalamenti ya Uganda ku mutimbagano
[[Category:Abantu Abalamu]]
[[Category:Abaazaalibwa mu 1981]]
[[Category:Bannabyabufuzi ba National Resistance Movement]]
[[Category:Abaasomera ku Yunivasite y'e Makerere]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Kabale]]
[[Category:Bannabyabufuzi abava mu Ttundutundu ly'Obugwanjuba, Uganda]]
r4ow6i6fhwn7hd9czcwe1yqtybb0bst
66679
66678
2026-08-04T16:13:59Z
Ssebuufu
9882
Ngasseeko ettuluba
66679
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo ng'ewa ekifaananyi ekigazi ebyenfuna bya Uganda okukula n'ebitundu 10.2% mu mwaka gw'ebyensimbi 2026/27 - nga kwekukula kw'eggwanga okuli ku misinde egisinga okuba emingi okusuubirwa mu myaka kkumi- nga kivugibwa okutandika okufulumya n'okutunda amafuta era n'okwebbulula kw'ekisaawe ky'ebyobulambuzi.<ref>"Uganda projects 10.2% growth as oil production nears". ''Monitor''. 11 June 2026. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Ekibanja kya Paalamenti ya Uganda ku mutimbagano
[[Category:Abantu Abalamu]]
[[Category:Abaazaalibwa mu 1981]]
[[Category:Bannabyabufuzi ba National Resistance Movement]]
[[Category:Abaasomera ku Yunivasite y'e Makerere]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Kabale]]
[[Category:Bannabyabufuzi abava mu Ttundutundu ly'Obugwanjuba, Uganda]]
[[Category:Bammemba ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]]
qowedxfgigplrorjucghv7xr2wwfvtm
66680
66679
2026-08-04T16:31:37Z
Ssebuufu
9882
Ngasseeko ettuluba
66680
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo ng'ewa ekifaananyi ekigazi ebyenfuna bya Uganda okukula n'ebitundu 10.2% mu mwaka gw'ebyensimbi 2026/27 - nga kwekukula kw'eggwanga okuli ku misinde egisinga okuba emingi okusuubirwa mu myaka kkumi- nga kivugibwa okutandika okufulumya n'okutunda amafuta era n'okwebbulula kw'ekisaawe ky'ebyobulambuzi.<ref>"Uganda projects 10.2% growth as oil production nears". ''Monitor''. 11 June 2026. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Ekibanja kya Paalamenti ya Uganda ku mutimbagano
[[Category:Abantu Abalamu]]
[[Category:Abaazaalibwa mu 1981]]
[[Category:Bannabyabufuzi ba National Resistance Movement]]
[[Category:Abaasomera ku Yunivasite y'e Makerere]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Kabale]]
[[Category:Bannabyabufuzi abava mu Ttundutundu ly'Obugwanjuba, Uganda]]
[[Category:Bammemba ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]]
[[Category:Bammemba ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]]
4zcw6wfqew96cdgs6n9glglgxqio3lj
66681
66680
2026-08-04T16:33:42Z
Ssebuufu
9882
Ngasseeko ettuluba
66681
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo ng'ewa ekifaananyi ekigazi ebyenfuna bya Uganda okukula n'ebitundu 10.2% mu mwaka gw'ebyensimbi 2026/27 - nga kwekukula kw'eggwanga okuli ku misinde egisinga okuba emingi okusuubirwa mu myaka kkumi- nga kivugibwa okutandika okufulumya n'okutunda amafuta era n'okwebbulula kw'ekisaawe ky'ebyobulambuzi.<ref>"Uganda projects 10.2% growth as oil production nears". ''Monitor''. 11 June 2026. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Ekibanja kya Paalamenti ya Uganda ku mutimbagano
[[Category:Abantu Abalamu]]
[[Category:Abaazaalibwa mu 1981]]
[[Category:Bannabyabufuzi ba National Resistance Movement]]
[[Category:Abaasomera ku Yunivasite y'e Makerere]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Kabale]]
[[Category:Bannabyabufuzi abava mu Ttundutundu ly'Obugwanjuba, Uganda]]
[[Category:Bammemba ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]]
[[Category:Bammemba ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]]
[[Category:Bammemba ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
5g02f6wo8y860v3u2e9rrxqws1klxcq
66682
66681
2026-08-04T16:34:57Z
Ssebuufu
9882
Ngasseeko ettuluba
66682
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) musuubuzi adukanya zi bizineensi, mubalirizi wa bitabo eyakakasibwa era munnabyabufuzi Munnayuganda. Aweereza nga minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka nenkulaalulana ekifo kya Uganda eky'ebeynsimbi ekisingayo okuba ekya waggulu era ye mubaka wa paalamenti eyaddamu okulondebwa ow' Essaza lya Rubanda Ey'obuvanjuba ng'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], ekibiina ky'eby'obufuzi ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]].<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref>
Musaasizi yasuumuzibwa okufuuka minisita omujjuvu mu Gwokutaano 2025 ngadda mu bigere bya minisita w'ebyensimbi eyali aweerezza ebbanga eggwanvu Minisita Matia Kasaija. Nga 11 Ogwomukaaga, yawa embalirira y'eggwanga ey'omwaka gw'ebyensimbi 2026/2027 ng'eraga eby'efuna bya Uganda bwebiri ebyokukulira mu misinde mu myaka ekkumi ku bitundu 10.2% nga kyakutuukirira olw'okutandika okusima amafuta.
Musasizi yeeyali ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizi ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna era mmemba ku'' ''kakiiko k'ebyobusuubuzi mu Paalamenti ya Uganda ey’ekkumi . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mp-musasizi-elected-rubanda-district-nrm-chairperson?districtId=505</ref> <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku'' ''kakiiko akalondoola ensimbi za gavumenti'' mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda. <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu maka amakatuliki ag'Abakiga . Emisomo gye egya pulayimale yagisomera mu disitulikiti ye mwazaalibwa ey'e Kabale naafuna satifikeeti ey'ebigezo ebikomekkereza omutendera gwa pulayimale (PLE) mu kibiina ekya P.7 mu 1994. Olwo yasomera [[Kigezi College Butobere]] gyeyasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna naafuna satifikeeti ye eya siniya eyokuna mu 1998, era mu somero ly'erimu ku misomo gye egy'omutendera gwa siniya ey'omukaaga gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga (UACE) mu 2000.<ref>"Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising". CHIMPREPORTS. 12 October 2015.</ref>
Musasizi yeeyongerayo ku yunivasite y'e Makerere gye yatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu by'obusuubuzi. Owo yasoma satifikeeti ku ttendekero li Institute of Certified Public Accountants of Uganda (ICPAU) naafuuka omubalirizi w’ebitabo akakasiddwa mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna Ddiguli Ey'okubiri mu Kuddukanya Bizineensi okuva mu yunivasite ya Heriot-Watt University, yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu gye ==
=== Obubazi bw'ebitabo ===
Ngafunye ddiguli ye esooka mu 2005, Musaasizi yakola okumala omwaka mulamba ng’omubazi w’ebitabo ne ''Caritas mu ssaza ly'e Kabale'', ekitongole ekikola ku buweereza bw'abantu n’enkulaakulana eky'essaza ly’Abakatuliki ery’e Kabale. Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[AMREF]], era naakola ng’omubazi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku by'obufuzi eby’okulondebwa.
=== Egy'eby'obufuzi ===
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti eky'e Ssaza lya Rubanda ey'Obuvanjuba ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era naagenda mu maaso n'okuwangula mu byombi , mu kamyuufu k'ekibiina ne mu kulonda kwa bonna era n’afuuka omubaka wa Paalamenti ya Uganda ey’omwenda.<ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era yagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi b'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi.<ref>"Kabale NRM candidates nominated". Vision Group.</ref> Mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda, Musasizi yaweereza ku K''akiiko akalondoola ensasanya ya gavumenti.''.<ref name="HM1" /> Mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi, yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era mmemba ku K''akiiko k'eby'obusuubuzi''.<ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Nga 8,Ogwomukaaga 2021, Musasizi yalondebwa ow'ekitiibwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku guno na guli.<ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref> Mu buvunanyizibwa buno, yalondoola okuteekesa mu nkola embalirira, okukwasaganya amabanja, n'okutambuza ensimbi za gavumenti ez'ebitundu.<ref>Nantaba, Lukia (27 May 2026). "Uganda: Musasizi Elevated to Finance Minister in Major Cabinet Reshuffle". ''Nile Post''. Retrieved 11 June 2026.</ref> Musaasizi yaddamu naavuganya mu kulonda kwa bonna okwa 2026 ku kifo kya paalamenti eky'Essaza lya Rubanda ey'Obugwanjuba naawangula ,ng'amegga Kenneth Jogo Biryabarema eyeesimbawo ku bwa namunigina ,eyali ssentebe wa LC5 owa disitulikiti eyakunganya obululu 15,961, Jasper Ayebare owa DF yafuna obululu 42, ng'ate Collins Victor Atuheire eyeesimbawo ku bwa namunigina yafuna obululu 131.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/seven-incumbents-lose-in-kigezi-region-in-january-15-2026-elections</ref><ref>https://www.parliament.go.ug/sites/default/files/2026-06/MEMBERS%20OF%20THE%2012TH%20PARLIAMENT.pdf</ref>
Mu Gwokutaano 2026, ng'ekitundu ky'enkyukakyuka ez'omugundu mu kabbineeti ey'ekisanja ky'ebyobufuzi ekya 2026-2031,pilezidenti museveni yasuumusa Musasizi ku kifo kya kabbineeti ekijjuvu ekya '''Minisita w'ebyensimbi ,okuteekateeka n'okukulaakulanya eby'enfuna''' ng'adda mu bigere bya minisita eyali aweereza ebbanga eggwanvu ,minisita Matia Kasaija.
Nga 11 Ogwomukaaga 2026, Musasizi yayanja embalirira ye ey'eggwanga eyasooka ku kisaawe e Kololo ng'ewa ekifaananyi ekigazi ebyenfuna bya Uganda okukula n'ebitundu 10.2% mu mwaka gw'ebyensimbi 2026/27 - nga kwekukula kw'eggwanga okuli ku misinde egisinga okuba emingi okusuubirwa mu myaka kkumi- nga kivugibwa okutandika okufulumya n'okutunda amafuta era n'okwebbulula kw'ekisaawe ky'ebyobulambuzi.<ref>"Uganda projects 10.2% growth as oil production nears". ''Monitor''. 11 June 2026. Retrieved 11 June 2026.</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Ekibanja kya Paalamenti ya Uganda ku mutimbagano
[[Category:Abantu Abalamu]]
[[Category:Abaazaalibwa mu 1981]]
[[Category:Bannabyabufuzi ba National Resistance Movement]]
[[Category:Abaasomera ku Yunivasite y'e Makerere]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Kabale]]
[[Category:Bannabyabufuzi abava mu Ttundutundu ly'Obugwanjuba, Uganda]]
[[Category:Bammemba ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]]
[[Category:Bammemba ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]]
[[Category:Bammemba ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
[[Category:Bammemba ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkuminebbiri]]
swpig7wb6abr816djrae6kx7tesdm52
Jimmy Akena Obote
0
12321
66709
61553
2026-08-05T03:31:34Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66709
wikitext
text/x-wiki
[[File:Akena James Michael Jimmy.jpg|thumb|Jimmy Akena Obote]]
'''Jimmy Akena Obote''' (yazaalibwa 25, Ogwomwenda 1967) munnabyabufuzi Munnayuganda era mukiise wa palamenti era mutabani wa ssaabaminisita wa Uganda eyasooka [[Milton Obote|Militon Obote]] ne [[Miria Obote]] .
== Obuto bwe ==
Akena yazaalibwa nga 25, Ogwomwenda, 1967 mu [[Mulago National Specialised Hospital|ddwaaliro e Mulago]]. Kitaawe yeeyali Pulezidenti wa Uganda era omutandisi w’ekibiina ky'ebyofuzi ki [[Uganda People's Congress|Uganda People’s Congress,]] [[Milton Obote]] ne mukyala we [[Miria Obote]] . Akena mubaka wa palamenti akiikirira Munisipaali [[:en:Lira,_Uganda|y'e Lira]] mu bukiikakkono bwa Uganda<ref>{{Cite web |title=Jimmy Akena Obote {{!}} Profile {{!}} Africa Confidential |url=https://www.africa-confidential.com/profile/id/3477/Jimmy_Akena |access-date=2023-02-07 |website=www.africa-confidential.com |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Nabiruma |first=Diana |date=8 July 2015 |title=Jimmy Akena: life as a president's son tough |url=https://www.observer.ug/lifestyle/38633-jimmy-akena-life-as-a-president-s-son-tough |access-date=2023-02-07 |website=The Observer - Uganda |language=en-gb |archive-date=2023-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230131135741/https://www.observer.ug/lifestyle/38633-jimmy-akena-life-as-a-president-s-son-tough |url-status=dead }}</ref>
== Emirimu gye ==
Oluvanyuma lwa [[Idi Amin]] okuwamba gavumenti ya Milton Obote mu 1971, Akena yagenda mu buwanganguse mu gwanga lya [[Tanzania]] ne kitaawe era namalayo emyaka mwenda okuva mu 1971 okutuuka mu 1980. Oluvannyuma lwa Milton Obote okwezza obuyinza nga ayita mu kalulu ka 1980, Akena yadda mu Uganda. Kyokka oluvannyuma lwa Museveni okukwata obuyinza mu 1986, Akena yaddamu okugenda buwanganguse mu ggwanga lya [[Zambia]] era nabeera ne kitaawe okutuusa mu 2005 kitaawe lwe yafa. Mu kalulu ka 2006 Akena yeesimbawo era naaawangula ekifo ky’obubaka bwa Paalamenti ku kaada y'ekibiina ki Uganda People’s Congress (UPC) kitaawe Obote kyeyatandikawo era naddamu okuwangula akalulu emirundi egiddiringana mu kulonda kwa 2011, 2016, wamu nw 2021. <ref>{{Cite web |title=Akena James Michael Jimmy - 2021 General Election |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/akena-james-michael-jimmy-7919/ |access-date=2023-02-08 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Akena James Michael Jimmy - 2016 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/akena-james-michael-jimmy-421/ |access-date=2023-02-08 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref>
== Ebirala ==
Akena yalaga obwagazi okuvuganya ku ntebe y'Obwapulezidenti mu Uganda mu kulonda kw'omwaka 2026 kyokka naalemererwa okusunsulwa akakiiko k'ebyokulonda olw'endoolito z'obukulembeze eziri mu Kibiina ki UPC nga zatuuka ne mu kooti wakati Akena ne Peter Walubiri.<ref>https://nilepost.co.ug/2026-election-watch/289397/akena-challenges-ec-vows-to-contest-2026-elections-despite-nomination-block</ref><ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/akena-vs-walubiri-what-next-for-upc-party--1912048</ref><ref>https://nilepost.co.ug/index.php/news/289265/upc%E2%80%99s-akena-says-his-candidature-is-being-fought</ref>
Akena Munnabyamizannyo era ye pulezidenti w'ekibiina ekiddukanya omuzannyo gwa motoka z'empaka mu Uganda ki Federation of Motorsports Clubs of Uganda (FMU)<ref>{{Cite web |url=https://nbssport.co.ug/2024/05/01/jimmy-akena-elected-president-of-federation-of-motorsports-clubs-of-uganda/#google_vignette |title=Archive copy |access-date=2025-10-24 |archive-date=2025-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250624094125/https://nbssport.co.ug/2024/05/01/jimmy-akena-elected-president-of-federation-of-motorsports-clubs-of-uganda/#google_vignette |url-status=dead }}</ref><ref>https://kawowo.com/2024/12/02/you-are-being-misled-fmus-akena-hits-back-at-ncs-ig/</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/jimmy-akena-elected-new-fmu-president-NV_187073</ref><ref>https://kawowo.com/2024/05/01/james-akena-slides-to-easy-fmu-presidency/</ref>
Akena musajja mufumbo era mukyala we [[Betty Amongi]] nga bafumbiriganwa mu mwaka 2013. Amongi naye mubaka wa Palamenti era minisita avunaanyizibwa ku kikula kyabantu mu kabineti ya Uganda ekulemberwa [[Yoweri Museveni|Gen. Yoweri Museveni]].<ref>[https://chimpreports.com/minister-betty-amongi-elected-lango-parliamentary-group-chairperson/ https://chimpreports.com/minister-betty-amongi-elected-lango-parliamentary-group-chairperson/https://chimpreports.com/minister-betty-amongi-elected-lango-parliamentary-group-chairperson/]</ref><ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/akena-to-nrm-museveni-did-not-marry-amongi-for-me-5011584</ref>
== Ebijuliziddwa ==
<references />
[[Category:Bannabyabufuzi]]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
cdq7ykor9rlsvdxhevd05219nslkgls
Kundo Mathew
0
12683
66715
65520
2026-08-05T04:44:26Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66715
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Kundo Mathew''', amanyiddwa nga '''Kundo Andrea Mathew''', munnabyabufuzi mu [[Tanzania]] era nga yaliko Minisita omubeezi ow'amawulire, empuliziganya ne tekinologiya era mu kiseera kino ye mubaka wa palamenti akiikirira e'kitundu kya Shinyanga Urban okuva mu Museenene 2020 ku tiketi ya Chama Cha Mapinduzi.<ref>{{Cite web |title=Kundo Andrea Mathew Member of Parliament Profile |url=https://www.parliament.go.tz/administrations/612 |access-date=2026-03-08 |archive-date=2022-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001165709/https://www.parliament.go.tz/administrations/612 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Kundo's Government Cabinet Profile |url=https://www.mawasiliano.go.tz/administration/profile/4}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 June 2023 |title=Team to study needs of proposed Tanzania satellite |url=https://dailynews.co.tz/team-to-study-needs-of-proposed-tanzania-satellite/}}</ref> Mu kiseera kino ye Minisita omubeezi ow'amazzi mu Tanzania.<ref>{{Cite web |date=2025-11-17 |title=Here is the complete list of Tanzania’s new cabinet of 27 ministers and 29 deputies |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/national/here-is-the-complete-list-of-tanzania-s-new-cabinet-of-27-ministers-and-29-deputies-5268016 |access-date=2026-03-06 |website=The Citizen |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2026-01-05 |title=TANZANIA’S DEPUTY MINISTER PRAISES THE PRESENCE OF AN MP AT A MEETING |url=https://www.mwanakwetu.co.tz/2026/01/tanzanias-deputy-minister-praises.html |access-date=2026-03-06 |website=MwAnAkWeTu}}</ref>
== Obuyigirize ==
Kundo Mathew ku ddaala ery'ewaggulu yasoma tekinologiya, okuddukanya pulojekiti [[Essomamawanga|n'enkolagana y'ensi yonna]] mu Tanzania, [[Cayina|China]] ne [[Great Britain|Bungereza]].
Yafuna diguli mu tekinologiya wa kompyuta okuva mu yunivasite ya Hunan (2004–2009). Oluvannyuma yamaliriza diploma mu kuddukanya enkolagana z’amawanga amalala ku [[:en:Centre for Foreign Relations|Centre for Foreign Relations]] (2015–2016).
Mathew alina ddiguli bbiri eziri ku ddaala ery'okubiri: diguli eyookubiri mu kuddukanya amawulire okuva mu Yunivasite ya Coventry (2011–2012) ne diguli eyookubiri mu kulondoola n’okwekenneenya pulojekiti okuva mu Open University of Tanzania (2015–2017).
Okusoma siniya ye, yasomera mu Tabora Boys, gye yamaliriza ebigezo bya Certificate of Secondary Education Examination (CSEE) (1997–2000), n’oluvannyuma n’asomera ku St. Anthony’s High School, gye y’amaliriza Advanced Certificate of Secondary Education (ACSE) (2001–2003).<ref>{{Cite web |title="Member of Parliament Profile" |url=https://polis.parliament.go.tz/members/612?utm_ |access-date=23 February 2026 |website=Bunge Polis |archive-date=26 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426112024/https://polis.parliament.go.tz/members/612%3Futm_ |url-status=dead }}</ref>
== Obukugu ==
Kundo Mathew akoze mu byuma bikalimagezi, ebyempuliziganya, n’okuddukanya emirimu mu bitongole by’obwannannyini, ebibiina by’ensi yonna, ne gavumenti ya Tanzania.
Okuva mu 2004 okutuuka mu 2008, yaweereza ng’omukwanaganya w’ebyempuliziganya n'ebyuma bikalimagezi mu Web International China.
Wakati wa 2009 ne 2010, yakola nga Omumyuka w'akulira eby'emirimu mu kkampuni ya Yongshun Construction Co. Ltd.
Okuva mu 2010 okutuuka mu 2014, Mathew yaweebwa omulimu gw'okwekeneenya ebyuma bikalimagezi era nga ow'ebyemirimu mu kitongole [[Lisangá lya Bikólo bya Molɔ́ngɔ́|ky’amawanga amagatte]] ekivunaanyizibwa ku banoonyi b’obubudamu (UNHCR).
Oluvannyuma yakola nga ey'ekeneenya ebyuma bikalimagezi mu minisitule y’ensonga z’omunda okuva mu 2014 okutuuka mu 2020 ''',''' ng’ayambako mu kuddukanya n’okwekenneenya ebyuma bikalimagezi ebya gavumenti. Kundo akkiriza nti abavubuka ba Tanzania balina okwettanira tekinologiya n'omutimbagano okuzuula ebigonjoolo ebinayamba enkyukakyuka mu mbeera z’abantu n’okufuuka eby’obugagga eri eggwanga.<ref>{{Cite news|title=Tanzania: Use Digital Technology for Addressing Social Challenges-Youth Told|url=https://allafrica.com/stories/202208180080.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20220819075301/https://allafrica.com/stories/202208180080.html|archive-date=2022-08-19|access-date=2026-03-06|work=allAfrica.com|language=en|url-status=live}}</ref>
Akola nga Minisita omubeezi ow’amazzi, ng’akola ku kusoomoozebwa kw’amazzi mu Tanzania ng’agenda atalaaga ebitundu eby’enjawulo.<ref name=":0"/> Mu 2026, yalaga nti gavumenti yali emalirizza pulojekiti z’amazzi 3,714, nga pulojekiti 778 zikyagenda mu maaso, era nagumya abantu ku ngeri gy'akolamu obutaweera.<ref>{{Cite news|last=Said|first=Mariam|date=2026-02-05|title=Tanzania: Over 3,700 Water Projects Completed, More Underway|url=https://allafrica.com/stories/202602050311.html|access-date=2026-03-06|work=Tanzania Daily News|language=en|archive-date=2026-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20260205115346/https://allafrica.com/stories/202602050311.html|url-status=dead}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}{{Chama Cha Mapinduzi}}{{Cabinet of Tanzania}}
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
7r7j7sy41czin27z0m9xl9zutp6l93h
Emmanuel Nchimbi
0
12686
66701
46018
2026-08-05T01:42:37Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66701
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Emmanuel John Nchimbi''' (yazaalibwa 24 Ntenvu 1971) mukungu era munnabyabufuzi mu Tanzania mu kiseera kino y'emumyuka wa Pulezidenti wa [[Tanzania|United Republic of Tanzania]] . <ref>{{Cite web |last=Takwa |first=Esther |date=2026-02-26 |title=Nchimbi jets in Songea for the 120th commemoration of Majimaji War Heroes - Daily News |url=https://dailynews.co.tz/nchimbi-jets-in-songea-for-the-120th-commemoration-of-majimaji-war-heroes/,%20https://dailynews.co.tz/nchimbi-jets-in-songea-for-the-120th-commemoration-of-majimaji-war-heroes/ |access-date=2026-03-08 |language=en-US}}</ref> Yaliko Minisita w'ensonga z'omunda wakati wa 2012 ne 2013 era ng'omubaka wa Palamenti ow'ekitundu kya Songea Town okuva mu 2010 okutuuka mu 2015. <ref>{{Cite web |title=Member of Parliament CV |url=http://www.parliament.go.tz/index.php/members/mpcvs/1431/2010-2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120901171543/http://www.parliament.go.tz/index.php/members/mpcvs/1431/2010-2015 |archive-date=1 September 2012 |access-date=20 February 2013 |publisher=Parliament of Tanzania}}</ref>
== Ebyafaayo n'obuyigirize ==
Nchimbi yasomera mu Uru ne Sangu Secondary School oluvannyuma n’agenda ku Forest Hill Secondary School e Mbeya okusoma eddaala erya nsenvuddeko. <ref name=":1">{{Cite web |date=2024-01-16 |title=What next after Nchimbi lands powerful post within CCM? |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/magazines/political-reforms/what-next-after-nchimbi-lands-powerful-post-within-ccm--4492950 |access-date=2026-03-08 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw’okutikkirwa mu yunivasite y’e Mzumbe gye yasomera dipulooma mu by’okuddukanya emirimu, yasoma diguli eyookubiri mu bbanka n’ebyensimbi, era okukkakkana y’afuna diguli eyookusatu. <ref name=":0">{{Cite web |date=2025-08-28 |title=Who is Dr. Emmanuel Nchimbi, President Samia’s Running Mate? |url=https://mwanzotv.com/who-is-dr-emmanuel-nchimbi-president-samias-running-mate/ |access-date=2026-02-20 |website=Mwanzo TV |language=en-US}}</ref>
== Ebyobufuzi bye ==
Nchimbi yafuuka ssentebe w’ekiwayi ky’abavubuka ekya CCM oluvannyuma lw’okwegatta ku kakiiko akafuzimu 1997. <ref name=":1"/> Nga tannafuna kifo mu lukiiko lw’ekibuga Songea, yaliko Kaminsona wa Disitulikiti y’e Bunda okuva mu 2003 okutuuka mu 2005. <ref>{{Cite web |last=MediaWireExpress |date=2025-01-20 |title=Samia names Dr Nchimbi as running mate for 2025 elections |url=https://mediawireexpress.co.tz/samia-names-dr-nchimbi-as-running-mate-for-2025-elections/ |access-date=2026-03-08 |website=Media Wire Express |language=en-US}}</ref> Oluvannyuma yaweereza mu kabineti mu bifo ebiwerako, omuli eby’ensonga z’omunda mu ggwanga, abakozi, n’ebyamawulire. <ref>{{Cite web |last=Streamline |title=Emmanuel John Nchimbi - Vice President of Tanzania |url=https://streamlinefeed.co.ke/persons-of-interest/emmanuel-nchimbi |access-date=2026-03-08 |website=Streamline |language=en}}</ref> Mu mwaka gwa 2015 okutuuka mu 2023, yakiikirira Tanzania ng’omubaka mu Misiri n’oluvannyuma Brazil nga tannadda mu byobufuzi by’ekibiina Yalondebwa okuba omuwandiisi w’enkalakalira wa CCM mu Gatonnya 2024. <ref name=":0"/> <ref>{{Cite web |date=2025-01-20 |title=Emmanuel Nchimbi: Why His Selection as Samia’s 2025 Running Mate Matters - The Chanzo |url=https://thechanzo.com/2025/01/20/emmanuel-nchimbi-why-his-selection-as-samias-2025-running-mate-matters/ |access-date=2026-02-20 |language=en-GB}}</ref>
Mu 2025, yatongoza enteekateeka z’okunyweza ekitongole ky’eby’obuggagga bw’omu ttaka okusobola okuweereza Ebuvanjuba ne Ssemakati w'Africa. Era yeeyama okwetegereza n’okuleeta enkola n’amateeka okukuuma abalombe mu Tanzania. <ref>{{Cite news|last=Mlacha|first=Halima|date=2025-09-08|title=Tanzania: TZ to Build Regional Mineral Hub - - Nchimbi|url=https://allafrica.com/stories/202509080089.html|access-date=2026-03-08|work=Tanzania Daily News|language=en|archive-date=2026-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20260419035657/https://allafrica.com/stories/202509080089.html|url-status=dead}}</ref>
== Ebijulizo ==
<references />
{{Reflist}}
6th6dfd0d51jw5set2wmzxt0ivgws8g
Husina Kobugabe
0
12804
66707
46550
2026-08-05T02:46:52Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66707
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox badminton player|name=Husina Kobugabe|image=|image_size=|caption=|nickname=|birth_name=|birth_date={{birth date and age|df=yes|2001|3|21}}|birth_place=|height=|weight=|country=Uganda|handedness=Right|coach=William Kabindi<ref>{{cite web|first=Joel|last=Muyita|url=https://kawowo.com/2024/03/11/kabindi%20winning%20gold%20at%20the%20african%20games%20is%20my%20biggest%20achievement/|website=[[Kawowo Sports]]|title=Kabindi: Winning gold at the African Games is my greatest achievement|date=11 March 2024|access-date=6 March 2026}}</ref>|event=Women's singles & doubles|career_record=|highest_ranking=123 (WS, 4 July 2024)<br />66 (WD with [[Gladys Mbabazi]], 19 August 2024)<br />|date_of_highest_ranking=|medaltemplates={{MedalSport | Women's [[badminton]] }}
{{MedalCountry | {{UGA}} }}
{{MedalCompetition | [[Badminton at the African Games|African Games]] }}
{{MedalGold | [[Badminton at the 2023 African Games|2023 Accra]] | [[Badminton at the 2023 African Games – Women's doubles|Women's doubles]] }}
{{MedalSilver | 2023 Accra | [[Badminton at the 2023 African Games – Women's singles|Women's singles]] }}
{{MedalCompetition | [[African Badminton Championships|African Championships]] }}
{{MedalSilver | [[2024 African Badminton Championships|2024 Cairo]] | Women's doubles }}
{{MedalBronze | [[2022 African Badminton Championships|2022 Kampala]] | Women's singles }}
{{MedalBronze | [[2023 African Badminton Championships|2023 Benoni]] | Women's singles }}
{{MedalBronze | [[2025 African Badminton Championships|2025 Douala]] | Women's singles }}
{{MedalBronze | [[2021 African Badminton Championships|2021 Kampala]] | Women's doubles }}
{{MedalBronze | 2023 Benoni | Women's doubles }}
{{MedalCompetition | Africa Mixed Team Championships }}
{{MedalBronze | [[2021 African Badminton Championships|2021 Kampala]] | Mixed team }}
{{MedalCompetition | [[All Africa Men's and Women's Team Badminton Championships|Africa Women's Team Championships]] }}
{{MedalSilver | [[2022 All Africa Men's and Women's Team Badminton Championships|2022 Kampala]] | Women's team }}
{{MedalSilver | [[2024 All Africa Men's and Women's Team Badminton Championships|2024 Cairo]] | Women's team }}|bwfbadminton_id=96365}}
'''Husina Kobugabe''' (yazaalibwa 21 Mugulansigo 2001) muzannyi wa [[:en:Badminton|badminton]] [[:en:Ugandan_people|mu Uganda]].<ref>{{Cite web |title=Husina Kobugabe |url=https://bwfworldtourfinals.bwfbadminton.com/zh-cn/player/96365/husina-kobugabe/tournament-results |access-date=6 March 2026 |website=[[Badminton World Federation]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aheebwa |first=Brian |date=18 September 2024 |title=Kobugabe Reflects On Her Evolution As a Badminton Player |url=https://nbssport.co.ug/2024/09/18/kobugabe-reflects-on-her-evolution-as-a-badminton-player/ |access-date=6 March 2026 |website=[[NBS Sport]] |archive-date=15 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251115063634/https://nbssport.co.ug/2024/09/18/kobugabe-reflects-on-her-evolution-as-a-badminton-player/ |url-status=dead }}</ref>
== Omulimu ==
Kobugabe yatuuka ku ttiimu y’eggwanga mu 2019. Yasomera ku [[:en:Ndejje_University|Ndejje University]].<ref>{{Cite web |last=Katongole |first=George |date=3 March 2021 |title=Kobugabe eyes consistency after ‘Real Stars’ monthly recognition |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/other-sport/kobugabe-eyes-consistency-after-real-stars-monthly-recognition-3310488 |access-date=6 March 2026}}</ref>
Kobugabe yawangula omudaali gwa zaabu mu [[:en:2023_African_Games|mizannyo gya Afrika egya 2023]] wamu ne munne Mbabazi, n’afuuka Munnayuganda (abannayuganda) asoose okukola ekyo mu muzannyo gwa badminton.<ref>{{Cite web |date=19 February 2025 |title=Uganda badminton team eyes stronger show at International challenge |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/uganda-badminton-team-eyes-stronger-show-at-i-NV_205259_022026 |access-date=6 March 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lindsay Mbabazi |first=Grace |date=11 March 2024 |title=Africa: Kobugabe, Mbabazi Clinch Historic Badminton Gold At Africa Games |url=https://allafrica.com/stories/202403110031.html |url-access=subscription |access-date=6 March 2026 |website=[[allAfrica]]}}</ref> Gavumenti ya Uganda yawa ababiri bano obukadde bwa sillingi 300 olw’obuwanguzi buno.<ref>{{Cite web |last=Vianney Nsimbe |first=John |date=22 March 2024 |title=Badminton: Ugandan girls capture Africa’s attention in Ghana |url=https://observer.ug/sports/badminton-ugandan-girls-capture-africa-s-attention-in-ghana/ |access-date=6 March 2026}}</ref>
== Ebituukiddwaako ==
=== Emizannyo gya Afrika ===
''Abakyala kinoomu''
{| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;"
!Omwaka
! Ekifo
! Omuvuganya
! Okuteeba
! Alizaati
|- style="background:#FFB069"
| align="center" | 2023. 2023
| align="left" | Ekibangirizi ky'ebyemizannyo ekya Borteyman, Accra, Ghana
| align="left" |{{Flagicon|RSA}} [[Johanita Scholtz|Johanita Scholtz, omuwandiisi w’ebitabo]]
| align="left" | 21–16, 17-21, 19-21
| style="text-align:left; background:white" |[[File:Med_2.png|Silver]] '''Effeeza'''
|}
''Abakazi ababiri''
{| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;"
!Omwaka
! Ekifo
! Munno
! Omuvuganya
! Okuteeba
! Alizaati
|- style="background:#FFB069"
| align="center" | 2023. 2023
| align="left" | Ekizimbe ky'ebyemizannyo ekya Borteyman, .<br /><br /><br /><br /> Accra, mu ggwanga lya Ghana
| align="left" |{{Flagicon|UGA}} [[Gladys Mbabazi|Gladys Mbabazi omusajja omulala]]
| align="left" |{{Flagicon|ALG}} [[Halla Bouksani|Halla Bouksani, omuwandiisi w’ebitabo]]<br /><br /><br /><br />{{Flagicon|ALG}} [[Tanina Mammeri|Tanina Mammeri, omuwandiisi w’ebitabo]]
| align="left" | 23–21, 21–14
| style="text-align:left; background:white" |[[File:Med_1.png|Gold]] Z'''aabu'''
|}
=== Empaka za Afrika ===
''Abakyala kinoomu''
{| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;"
!Omwaka
! Ekifo
! Omuvuganya
! Okuteeba
! Alizaati
|- style="background:#ECF2FF"
| align="center" | 2022. 2022
| align="left" | Lugogo Arena, Kampala, Uganda
| align="left" |{{Flagicon|EGY}} [[Doha Hany]]
| align="left" | 18–21, 20–22
| style="text-align:left; background:white" |[[File:Med_3.png|Bronze]] '''Ekikomo'''
|- style="background:#ECF2FF"
| align="center" | 2023. 2023
| align="left" | John Barrable Hall, Benoni, e South Afrika
| align="left" |{{Flagicon|RSA}} [[Johanita Scholtz|Johanita Scholtz, omuwandiisi w’ebitabo]]
| align="left" | 13-21, 21-19, 16-21
| style="text-align:left; background:white" |[[File:Med_3.png|Bronze]] '''Ekikomo'''
|- style="background:#ECF2FF"
| align="center" | 2025
| align="left" | Gymnase de Japoma, Douala, Cameroon
| align="left" |{{Flagicon|EGY}} [[Nour Ahmed Youssri|Nour Ahmed Youssri, omuwandiisi w’ebitabo]]
| align="left" | 12–21, 11–21
| style="text-align:left; background:white" |[[File:Med_3.png|Bronze]] '''Ekikomo'''
|}
''Abakazi ababiri''
{| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;"
!Omwaka
! Ekifo
! Munno
! Omuvuganya
! Okuteeba
! Alizaati
|- style="background:#ECF2FF"
| align="center" | 2021. Omuntu w’abantu
| align="left" | MTN Arena, [[Kampala]], Uganda
| align="left" |{{Flagicon|UGA}} [[Gladys Mbabazi|Gladys Mbabazi omusajja omulala]]
| align="left" |{{Flagicon|ALG}} [[Mounib Celia|Mounib Celia, omuwandiisi w’ebitabo]]<br /><br /><br /><br />{{Flagicon|ALG}} [[Tanina Mammeri|Tanina Mammeri, omusajja omulala]]
| align="left" | 19–21, 17–21
| style="text-align:left; background:white" |[[File:Med_3.png|Bronze]] '''Ekikomo'''
|- style="background:#ECF2FF"
| align="center" | 2023. 2023
| align="left" | John Barrable Hall, Benoni, e South Afrika
| align="left" |{{Flagicon|UGA}} Gladys Mbabazi omusajja omulala
| align="left" |{{Flagicon|ALG}} [[Yasmina Chibah|Yasmina Chibah, omuwandiisi w’ebitabo]]<br /><br /><br /><br />{{Flagicon|ALG}} [[Linda Mazri|Linda Mazri, omuwandiisi w’ebitabo]]
| align="left" | 17–21, 17–21
| style="text-align:left; background:white" |[[File:Med_3.png|Bronze]] '''Ekikomo'''
|- style="background:#ECF2FF"
| align="center" | 2024
| align="left" | Ekisaawe kya Cairo Ekizimbe ky'ebisenge eby'omunda, Cairo, Misiri
| align="left" |{{Flagicon|UGA}} Gladys Mbabazi omusajja omulala
| align="left" |{{Flagicon|RSA}} [[Amy Ackerman|Amy Ackerman, omuwandiisi w’ebitabo]]<br /><br /><br /><br />{{Flagicon|RSA}} [[Deidré Laurens Jordaan|Deidré Laurens, omuwandiisi w’ebitabo]]
| align="left" | 11–21, 15–21
| style="text-align:left; background:white" |[[File:Med_2.png|Silver]] '''Effeeza'''
|}
=== Empaka z’ensi yonna ===
''Abakazi ababiri''
{| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;"
!Omwaka
! Empaka z'empaka
! Munno
! Omuvuganya
! Okuteeba
! Alizaati
|- style="background:#D5D5D5"
| align="center" | 2021. Omuntu w’abantu
| align="left" | Uganda International
| align="left" |{{Flagicon|UGA}} [[Mable Namakoye]]
| align="left" |{{Flagicon|UGA}} [[Tracy Naluwooza|Tracy Naluwooza, omusajja omulala]]<br /><br /><br /><br />{{Flagicon|UGA}} [[Fadilah Shamika Mohamed Rafi|Fadilah Mohamed Rafi, omusajja omulala]]
| align="left" | 21–9, 21–17
| style="text-align:left; background:white" |'''Omuwanguzi'''
|- style="background:#E9E9E9"
| align="center" | 2023. 2023
| align="left" | Ensi yonna eya Benin
| align="left" |{{Flagicon|UGA}} [[Gladys Mbabazi|Gladys Mbabazi omusajja omulala]]
| align="left" |{{Flagicon|NGR}} [[Grace Gabriel]]<br /><br /><br /><br />{{Flagicon|NGR}}[[Ramatu Yakubu]]
| align="left" | 20-22, 23-21, 21-18
| style="text-align:left; background:white" |'''Omuwanguzi'''
|- style="background:#D5D5D5"
| align="center" | 2023. 2023
| align="left" | Ensi yonna eya Cameroon
| align="left" |{{Flagicon|UGA}} Gladys Mbabazi omusajja omulala
| align="left" |{{Flagicon|IND}} [[Rutaparna Panda|Rutaparna Panda, Omuwandiisi w’ebitabo]]<br /><br /><br /><br />{{Flagicon|IND}}[[Swetaparna Panda|Swetaparna Panda, omusajja omulala]]
| align="left" | 16–21, 8–21
| style="text-align:left; background:white" |'''Omuwanguzi w’ekyokubiri'''
|- style="background:#D5D5D5"
| align="center" | 2023. 2023
| align="left" | Zambia Ensi yonna
| align="left" |{{Flagicon|UGA}} Gladys Mbabazi omusajja omulala
| align="left" |{{Flagicon|RSA}} [[Amy Ackerman|Amy Ackerman, omuwandiisi w’ebitabo]]<br /><br /><br /><br />{{Flagicon|RSA}}[[Linda Mazri|Linda Mazri, omuwandiisi w’ebitabo]]
| align="left" | 13–21, 15–21
| style="text-align:left; background:white" |'''Omuwanguzi w’ekyokubiri'''
|}
''Omukazi n'omusaja wamu''
{| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;"
!Omwaka
! Empaka z'empaka
! Munno
! Omuvuganya
! Okuteeba
! Alizaati
|- style="background:#D5D5D5"
| align="center" | 2021. Omuntu w’abantu
| align="left" | Uganda International
| align="left" |{{Flagicon|UGA}} [[Brian Kasirye|Brian Kasirye y’abadde akola]]
| align="left" |{{Flagicon|UGA}} [[Daniel Wanagaliya]]<br /><br /><br /><br />{{Flagicon|UGA}}[[Betty Apio|Betty Apio, omuwandiisi w’ebitabo]]
| align="left" | 21–13, 22–20
| style="text-align:left; background:white" |'''Omuwanguzi'''
|}
: [[BWF International Challenge]] tournament
: [[BWF International Series]] tournament
: [[BWF Future Series]] tournament
''Abawala babiri''
{| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;"
!Omwaka
! Empaka z'empaka
! Munno
! Omuvuganya
! Okuteeba
! Alizaati
|-
|- style="background:#EBE7E0"
| align="center" | 2018
| align="left" | Uganda Junior International
| align="left" |{{Flagicon|UGA}} [[Tracy Naluwooza|Tracy Naluwooza, omusajja omulala]]
| align="left" |{{Flagicon|ALG}} [[Halla Bouksani|Halla Bouksani, omuwandiisi w’ebitabo]]<br /><br /><br /><br />{{Flagicon|ALG}}[[Linda Mazri|Linda Mazri, omuwandiisi w’ebitabo]]
| align="left" | 11–21, 13–21
| style="text-align:left; background:white" |'''Omuwanguzi w’ekyokubiri'''
|}
''Omukazi n'musajja wamu''
{| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;"
!Omwaka
! Empaka z'empaka
! Munno
! Omuvuganya
! Okuteeba
! Alizaati
|-
|- style="background:#EBE7E0"
| align="center" | 2018
| align="left" | Uganda Junior International
| align="left" |{{Flagicon|UGA}} [[Brian Kasirye|Brian Kasirye y’abadde akola]]
| align="left" |{{Flagicon|ALG}} [[Sifeddine Larbaoui|Sifeddine Larbaoui, omuwandiisi w’ebitabo]]<br /><br /><br /><br />{{Flagicon|ALG}}[[Linda Mazri|Linda Mazri, omuwandiisi w’ebitabo]]
| align="left" | 21-16, 26-28, 17-21
| style="text-align:left; background:white" |'''Omuwanguzi w’ekyokubiri'''
|}
: BWF Junior International Grand Prix tournament
: BWF Junior International Challenge tournament
: BWF Junior International Series tournament
: BWF Junior Future Series tournament
== Ebijulizziddwa ==
tpx8myr5otzx7gks1qogqbnnlfp4vqc
Loice Chekwemoi, omuwandiisi w’ebitabo
0
12849
66717
46820
2026-08-05T05:00:11Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66717
wikitext
text/x-wiki
'''Loice Chekwemoi''' (yazaalibwa 12 mwezi ogusemba mu mwaka gwa 2006) Munnayuganda muvuzi wa bidduka. Mu 2024, yafuuka nnantameggwa wa Afrika mu misinde gya mmita 3000 ku myaka 17. <ref>{{Cite web |title=Loice Chekwemoi |url=https://worldathletics.org/athletes/uganda/loice-chekwemoi-14980163 |access-date=29 August 2024 |website=World Athletics}}</ref>
== Omulimu ==
Mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa wa 2022, yakwata kyakubiri mu mpaka za Uganda ez’okudduka emisinde egyali e [[Tororo]] . <ref>{{Cite web |date=7 July 2024 |title=Who is Chekwemoi, Uganda's teen steeplechase sensation? |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/who-is-chekwemoi-ugandas-teen-steeplechase-se-NV_191707 |access-date=29 August 2024 |website=Newvision}}</ref> Yamalira mu kyamukaaga mu misinde gy'abakazi egya mmita 3000 mu [[:en:2022_World_Athletics_U20_Championships_–_Women's_3000_metres_steeplechase|mpaka z'ensi yonna eza U20 eza 2022]] e [[:en:Cali|Cali]], Colombia.<ref>{{Cite web |date=Apr 26, 2023 |title=Chekwemoi ready to take on big guns at the Africa CAA Juniors meet |url=https://www.bukedde.co.ug/sports/159022/chekwemoi-ready-to-take-on-big-guns-at-the-af |access-date=29 August 2024 |website=bukedde.co.ug}}</ref>
Yawangula omudaali gw’ekikomo ng’omu ku ttiimu ya Uganda mu [[:en:2024_World_Athletics_Cross_Country_Championships_–_Senior_women's_race|mpaka za World Athletics Cross Country Championships eza 2024]], n’akwata kyamwenda mu bwa ssekinnoomu mu mpaka z’abakazi abakulu.<ref>{{Cite web |last=Allen |first=Natasha |date=1 April 2024 |title=Team Uganda Back Home After Impressive World Cross Country Championships |url=https://nbssport.co.ug/2024/04/01/team-uganda-back-home-after-impressive-world-cross-country-championships/ |access-date=29 August 2024 |website=nbssport.co.ug |archive-date=29 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240829233143/https://nbssport.co.ug/2024/04/01/team-uganda-back-home-after-impressive-world-cross-country-championships/ |url-status=dead }}</ref>
Mu gwomukaaga mu 2024, yawangula zaabu mu [[:en:2024_African_Championships_in_Athletics_–_Women's_3000_metres_steeplechase|mpaka za Afrika eza 2024 mu misinde]] gy’abakazi egya mmita 3000 e [[:en:Douala|Douala]], Cameroon. <ref>{{Cite web |date=27 June 2024 |title=Ethiopians dominate women's 5000m in Douala – African Championships |url=https://www.athletics.africa/news/africa/ethiopia/ethiopians-dominate-womens-5000m-in-douala-african-championships-18070 |access-date=5 July 2025 |website=Athletics.Africa}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 June 2024 |title=African athletics championships in Cameroon marred by shortcomings |url=https://www.africanews.com/2024/06/27/african-athletics-championships-in-cameroon-marred-by-shortcomings/ |access-date=29 August 2024 |website=Africa News}}</ref>
Yawangula omudaali gwa ffeeza mu [[:en:2024_World_Athletics_U20_Championships_–_Women's_3000_metres_steeplechase|mpaka z’ensi yonna ez’emisinde eza U20 ezaali mu kibuga Lima ekya Peru mu 2024 .]]<ref>{{Cite web |date=29 August 2024 |title=World U20 Championships |url=https://worldathletics.org/results/world-athletics-u20-championships/2024/world-athletics-u20-championships-7180313/women/3000-metres-steeplechase/final/result |access-date=29 August 2024 |website=World Athletics}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 August 2024 |title=Almayew sets steeplechase championship record to win world U20 title in Lima |url=https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-u20-championships/lima24/news/report/day-three-afternoon-lima-24-track-almayew-manuel-okon-halvorsen |access-date=30 August 2024 |website=World Athletics}}</ref>
Yavuganya mu [[:en:2025_World_Athletics_Championships|mpaka z’ensi yonna ez’emisinde mu 2025]] era yadduka emisinde egisinga obulungi mu sizoni emu mu ddakiika 9:25.34 kyokka n’atayitamu ku fayinolo ya mmita 3000 ez’okudduka. <ref>{{Cite web |date=15 Sep 2025 |title=World Athletics Championships, Tokyo 2025 |url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7190593?eventId=10229524&gender=W |access-date=15 September 2025 |website=World Athletics}}</ref>
== Ebijjuliziddwa ==
gs2ywcqpenychp15libyv5ucpchyez2
Josephine Ahikire
0
13112
66713
65973
2026-08-05T04:02:25Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66713
wikitext
text/x-wiki
'''Josephine Ahikire''' munnayuganda, munnabyanjigiriza, munoonyereza era mulwanirizi w'abakyala mu Africa. Ye pulofeesa, era eyali Dean mu ssomero [[:en:Woman|ly’abakyala]] n’ekikula [[:en:Gender_studies|ky’abantu]], [[:en:Makerere_University|Makerere University]] . Yakola nga Principal mu College of [[:en:Humanities|Humanities and Social Sciences]] [[:en:Makerere_University|mu yunivasite y'e Makerere]] .
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Pulayimale yagisomera mu St Joseph's Primary School n'agimaliriza mu 1979. <ref name=":0">{{Cite web |last=Reporter |first=Independent |date=2020-01-26 |title=Dr Ahikire promises transparent, flagrant Mak college |url=https://www.independent.co.ug/dr-ahikire-promises-transparent-flagrant-mak-college/ |access-date=2026-03-21 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> Yamaliriza eddaala lya siniya ey'omukaaga mu 1986 nga tannayingira [[:en:Makerere_University|Makerere University]] mu 1987 okusoma diguli mu Social Sciences. <ref name=":0" /> Alina diguli eyookusatu (PhD).
== Omulimu ==
Emabegako yaliko omuyambi wa pulofeesa mu Institute of Gender and Development Studies <ref name=":1">{{Cite web |title=Josephine Ahikire |url=https://www.greatagriculture.org/trainer/josephine-ahikire/ |access-date=2026-03-21 |website=GREAT |language=en-US}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |title=Dr Josephine Ahikire |url=https://thegenderhub.com/members/dr-josephine-ahikire/ |access-date=2026-03-21 |website=The Gender Hub |language=en-GB}}</ref> eyali emanyiddwa nga School of Women and Gender Studies, [[:en:Makerere_University|Makerere University]] nga tannafuuka Pulofeesa. <ref name=":3">{{Cite web |last=esiddev |date=2014-10-24 |title=Dr Josephine Ahikire |url=https://www.effective-states.org/dr-josephine-ahikire/ |access-date=2026-03-21 |website=ESID |language=en |archive-date=2026-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260414200739/https://www.effective-states.org/dr-josephine-ahikire/ |url-status=dead }}</ref> <ref name=":0"/> <ref name=":4">{{Cite web |title=Prof. Ahikire Josephine |url=https://fawe.org/en/team/professor-ahikire-josephine/ |access-date=2026-03-21 |website=FORUM FOR AFRICAN WOMEN EDUCATIONALISTS (FAWE) |language=en-US}}</ref> <ref name=":5">{{Cite web |date=2017-03-22 |title=Josephine Ahikire |url=https://justiceanddevelopment.com/josephine-ahikire/ |access-date=2026-03-21 |website=Justice, Conflict & Development |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://justiceanddevelopment.com/josephine-ahikire/ "Josephine Ahikire"]. ''Justice, Conflict & Development''. 2017-03-22<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-03-21</span></span>.</cite></ref> Yakola nga omumyuka w’omukulu w’essomero owakaseera, College of Humanities and Social Sciences <ref name=":5" /> nga tannafuuka Mukulu wa College of Humanities and Social Sciences, [[:en:Makerere_University|Makerere University]], ekifo kyeyaberamu okutuusa mu Gwokutaano 2024. <ref name=":0" /> <ref>{{Cite web |date=2021-01-12 |title=Makerere summons staff over sexual harassment allegations |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/makerere-summons-staff-over-sexual-harassment-allegations-1742594 |access-date=2026-03-21 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=BATTE |first=BAKER |date=2020-07-01 |title=Why Mamdani and I disagree |url=https://observer.ug/news/why-mamdani-and-i-disagree/ |access-date=2026-03-21 |website=The Observer |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Atukunda |first=Rogers |date=2022-12-21 |title=Makerere Department of Literature Honours Celebrated African Poet Prof. David Rubadiri |url=https://softpower.ug/makerere-department-of-literature-honours-celebrated-african-poet-prof-david-rubadiri/ |access-date=2026-03-21 |website=SoftPower News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Independent |date=2021-05-04 |title=Makerere university asks information minister to intervene in having student's radio opened |url=https://www.independent.co.ug/makerere-university-asks-information-minister-to-intervene-in-having-students-radio-opened/ |access-date=2026-03-21 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-12-16 |title=The Pan-African intellectual agenda |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/oped/commentary/the-pan-african-intellectual-agenda-4466006 |access-date=2026-03-21 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":7">{{Cite web |last=AHABWE |first=CONRAD |date=2020-02-17 |title=Dr Ahikire appointed Honorary Professor of Nelson Mandela University |url=https://pmldaily.com/news/2020/02/dr-ahikire-appointed-honorary-professor-of-nelson-mandela-university.html |access-date=2026-03-21 |website=PML Daily |language=en-US}}</ref> Mu mwaka gwa 2024, yasikirwa Helen Nkabala ng' Omukulu w'essomero lino nga 31st May 2024. <ref name=":8">{{Cite web |last=Anyango |first=Jane |date=2024-06-05 |title=Prof. Josephine Ahikire Hands Over CHUSS Leadership to Assoc. Prof. Helen Nkabala |url=https://news.mak.ac.ug/2024/06/prof-josephine-ahikire-hands-over-chuss-leadership-to-assoc-prof-helen-nkabala/ |access-date=2026-03-21 |website=Makerere University News |language=en-US |archive-date=2026-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260414160327/https://news.mak.ac.ug/2024/06/prof-josephine-ahikire-hands-over-chuss-leadership-to-assoc-prof-helen-nkabala/ |url-status=dead }}</ref>
Josephine abadde pulofeesa omugenyi ng’ayita mu Yunivasite z’ensi yonna omuli n’okubeera mmemba wa Senate, University Academic Organ okuva mu 2015. <ref name=":0"/> <ref name=":2"/> Josephine abadde asomesa okumala emyaka amakumi abiri egiyise mu by’endowooza y’abakyala, ekikula ky’abantu n’ebyobufuzi, eby’okweyimirizaawo n’okusoma eby’obuwangwa. <ref name=":9">{{Cite web |title=Prof. Josephine Ahikire (PhD) |url=https://thejnlc.org/team/josephine-ahikire/ |access-date=2026-03-21 |website=Julius Nyerere Leadership Centre (JNLC) |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://thejnlc.org/team/josephine-ahikire/ "Prof. Josephine Ahikire (PhD)"]. ''Julius Nyerere Leadership Centre (JNLC)''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-03-21</span></span>.</cite></ref> <ref name=":4"/> Yakola nga ssentebe w’omulamwa gw’ekikula ky’abantu mu kibiina ekinoonyereza ku kikula ky’abantu ekya African Studies Association 2015 (USA), era yaweerezaako nga Dean mu School of Women and Gender Studies. <ref name=":4" /> <ref name=":5"/> <ref name=":1"/> <ref>{{Cite web |last=GEST |first=GRÓ |title=UNU-GEST and Makerere University offer scholarships for spring term 2019 |url=https://www.grocentre.is/gest/media-gest/news/unu-gest-and-makerere-university-offer-scholarships-for-spring-term-2018 |access-date=2026-03-21 |website=GRÓ GEST |language=en}}</ref>
Mu kiseera kino musomesa omukulu mu Institute of Gender and Development Studies. <ref>{{Cite web |title=Our Team {{!}} Institute of Gender and Development Studies (IGDS) |url=https://igds.mak.ac.ug/about-us/our-team |access-date=2026-03-21 |website=igds.mak.ac.ug |archive-date=2026-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425195222/https://igds.mak.ac.ug/about-us/our-team |url-status=dead }}</ref> Era ye Ssenkulu w'ekitongole ekinoonyereza ku misingi (CBR) mu [[:en:Kampala|Kampala]], mmemba w’olukiiko olufuzi olw’eggwanga olwa [[:en:African_Peer_Review_Mechanism|African Peer Review Mechanism]] (APRM) era mmemba ku lukiiko olufuzi olwa Uganda National NGO Forum. <ref name=":3"/> <ref name=":6">{{Cite web |date=2017-03-15 |title=Customs seizes copies of 'Controlling Consent' book about Uganda's 2016 elections |url=https://www.independent.co.ug/customs-seizes-copies-oloka-onyangos-book-controlling-consent/ |access-date=2026-03-21 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.independent.co.ug/customs-seizes-copies-oloka-onyangos-book-controlling-consent/ "Customs seizes copies of 'Controlling Consent' book about Uganda's 2016 elections"]. ''The Independent Uganda''. 2017-03-15<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-03-21</span></span>.</cite></ref>
== Okulondebwa kw'e kitiibwa mu by’ensoma ==
Ye [[:en:Honorary_title_(academic)|Pulofeesa ow'ekitiibwa]] mu kitongole ekivunaanyizibwa mu kulwanyisa obusosoze mu mawanga ne demokulasiya (CANRAD) [[:en:Nelson_Mandela_University|Nelson Mandela University]], [[:en:South_Africa|South Africa]] . <ref name=":9"/> <ref name=":2"/> <ref name=":7" /><ref name=":10">{{Cite web |last=Natukunda |first=Patience |date=2020-02-17 |title=Nelson Mandela University Appoints Makerere's Dr. Ahikire Honorary Professor |url=https://chimpreports.com/nelson-mandela-university-appoints-makereres-dr-ahikire-honorary-professor/ |access-date=2026-03-21 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref> Kino kyaddirira okulondebwa kwa Pulofeesa A Govindfee, Ssenkulu w'okunonyereza ow'ekiseera, Obuyiiya n'okugatta ensi yonna ku [[:en:Nelson_Mandela_University|Yunivasite ya Nelson Mandel]]<nowiki/>a nga 1 Ogwokubiri, 2020.<ref name=":11">{{Cite web |last=Wamai |first=Mark |date=2020-02-14 |title=Dr. Ahikire appointed Honorary Professor of the Nelson Mandela University |url=https://news.mak.ac.ug/2020/02/dr-ahikire-appointed-honorary-professor-of-the-nelson-mandela-university/ |access-date=2026-03-21 |website=Makerere University News |language=en-US}}</ref><ref name=":7" /> Okuweebwa ekitiibwa kya [[:en:Honorary_title_(academic)|Pulofeesa ow'ekittibwa]] era kusiima emirimu gy'okugatta weyali Pulofeesa era kiweebwa abantu abalina enkolagana ne yunivasite.<ref name=":11" /><ref name=":7" /> Okulondebwa kwe kwali kusiima bituukiddwaako mu magezi n’emubyensoma mu kukulaakulanya n’okukozesa okumanya okulina enkyukakyuka ey'omuggundu mu bantu.<ref name=":11" /><ref name=":7" />
== Ebifulumiziddwa n’ebitabo ==
* Ahikire, J. ne A. A. Mwiine (2020) nga bano. ' [https://web.archive.org/web/20260315135703/https://www.effective-states.org/working-paper-134/ Enkyukakyuka mu bwenkanya mu kikula ky'abantu n'ekifo ky'emikutu egitali mitongole mu nnongoosereza mu nkola y'amateeka ga Uganda] ', ''ESID Working Paper No. 134'', Manchester.
* Ahikire, J. ne A. A. Mwiine (2015) nga bano. ' [https://web.archive.org/web/20260411193906/https://www.effective-states.org/wp-content/uploads/working_papers/final-pdfs/esid_wp_55_ahikire_mwiine.pdf Ebyobufuzi by'okutumbula obwenkanya mu kikula ky'abantu mu Uganda ey'omulembe guno: Emisango gy'etteeka ly'obutabanguko mu maka n'enkola ku by'enjigiriza ebya pulayimale ebya bonna] ', ''ESID Working Paper No. 55'' . Manchester.
* ESID blog, 25 November 2015: [https://web.archive.org/web/20260219084819/https://www.effective-states.org/why-is-domestic-violence-legislation-falling-short-in-uganda-2/#more-5251 'Lwaki amateeka agakwata ku butabanguko mu maka gagwa mu Uganda?] ' ekyawandiikibwa J. Ahikire ne A. A. Mwiine.
* Ebirowoozo ebivuganya, okukwataganya ebisikiriza: Ebyobufuzi by’etteeka lya Uganda erikwata ku butabanguko mu maka (2010)’ mu S. Nazneen, S. Hickey & E. Sifaki (eds.) ''Okuteesa ku bwenkanya mu kikula ky’abantu mu South y’ensi yonna: Enkola y’ebyobufuzi ku butabanguko mu maka'' Routledge, London ne New York, 2019. <ref name=":9"/>
* 'Ku nkyukakyuka y'ekikula ky'abantu mu Afrika: ebifumiitiriza okuva mu bumanyirivu bwa Uganda', ''Politeia'' vol. 37 no. 2, 2018 <ref name=":9" />
* '“Nsaba Taata atuwe ebirala”: Ebyobufuzi by'okusiima n'olulimi lw'ebibiina ebikwatibwako eby'enjawulo', mu J. Oloka Onyango ne J. Ahikire (eds.) ''Okufuga Okukkiriza: Okulonda kwa Uganda okwa 2016,'' Trenton: Africa World Press, 2017. <ref name=":9" />
* Alipoota: 'Abakyala nga bamenya siringi y'endabirwamu: Ebyayitamu mu kulonda kwa 2016 mu Uganda'. <ref>{{Cite web |date=2020-07-19 |title=Parties should get more women for elective office |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/oped/commentary/parties-should-get-more-women-for-elective-office-1897990 |access-date=2026-03-21 |website=Monitor |language=en}}</ref>
* 'Okusala ekkooti okusinziira ku lugoye: Okukebera ekitongole ky'abakyala ku ddembe ly'ettaka mu byalo Uganda' mu Kyomuhendo Bantebya, G. Ahikire JS Gerrard ne Muhanguzi, KF (eds.) ''Obwavu bw'ekikula ky'abantu n'enkyukakyuka mu mbeera z'abantu: Okufumiitiriza ku kumenya n'okugenda mu maaso mu Uganda ey'omulembe guno'', Kampala: Fountain Publishers. 2014. <ref name=":9" />
* [http://africaworldpressbooks.com/controlling-consent-ugandas-2016-election-edited-by-j-oloka-onyango-and-josephine-ahikire/ Controlling Consent: Okulonda kwa Uganda okwa 2016] . African World Press, 2016, eyalongoosebwa wamu ne J. Oloka-Onyango.
* [https://web.archive.org/web/20260411193906/https://www.effective-states.org/wp-content/uploads/working_papers/final-pdfs/esid_wp_55_ahikire_mwiine.pdf Ebyobufuzi by’okutumbula obwenkanya mu kikula ky’abantu mu Uganda ey’omulembe guno: Emisango gy’etteeka ly’obutabanguko mu maka n’enkola ku by’enjigiriza ebya pulayimale ebya bonna] . Olupapula lw’emirimu gya ESID No. 55, November 2015, ne Amon A. Mwiine.
* [http://www.agi.ac.za/sites/default/files/image_tool/images/429/feminist_africa_journals/archive/02/features_-_african_feminism_in_the_21st_century-_a_reflection_on_ugandagcos_victories_battles_and_reversals.pdf African feminism in context: Okufumiitiriza ku ntalo z’okufuula amateeka, obuwanguzi n’okudda emabega], ''Feminist Africa'', 2014 (19): 7-23.
* “Scandalous!!Ekitabo – ‘Controlling Consent’ ku kulonda kwa Uganda okwa 2016 – kikwatiddwa,” <ref name=":6"/>
* Demokulasiya ow’omu kitundu oba ow’omu kitundu: Ekikula ky’abantu n’ebyobufuzi by’okugabanya obuyinza mu Uganda ey’omulembe guno. <ref name=":5"/>
== Laba ne ==
* [[:en:Joe_Oloka-Onyango|Joe Oloka-Onyango]]
* [[:en:Laban_Ayiro|Laban Ayiro]]
* [[:en:Council_for_the_Development_of_Social_Science_Research_in_Africa|Olukiiko oluvunaanyizibwa ku nkulaakulana y’okunoonyereza ku ssaayansi w’embeera z’abantu mu Afrika]]
* [[:en:Charter_of_Feminist_Principles_for_African_Feminists|Charter of Feminist Principles eri abakyala mu Afirika]]
* [[:en:Joy_Kwesiga|Joy Kwesiga]]
* [[:en:African_feminism|Enkola y’abakyala mu Afrika]]
* [[:en:African_feminism|Sylvia Tamale]]
* [[:en:Amon_Ashaba_Mwiine|Amon Ashaba Mwiine]]
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wiki ==
* [https://igds.mak.ac.ug/about-us/ Omukutu gw’ekitongole ekinoonyereza ku kikula ky’abantu n’enkulaakulana]
* Josephine Ahikire ku Linkedln
[[Category:Bannayuganda abasomesa]]
[[Category:Abasomesa]]
kn3d5do6a1gag8hupj77rh70fud59tw
Mahmood Mamdani
0
13113
66718
52012
2026-08-05T05:13:30Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66718
wikitext
text/x-wiki
'''Mahmood Mamdani''' [ a ] FBA (yazaalibwa 23 Ogwokuna 1946) Munnayuganda [[:en:Anthropologist|omukugu mu by'enkula y'abantu]], munnabyanjigiriza, era omukugu mu by'obufuzi. Ye Herbert Lehman Pulofeesa wa Gavumenti era pulofeesa w’ensonga z'ekikula ky'abantu, [[:en:Political science|ssaayansi w’ebyobufuzi]], n’okunoonyereza ku [[:en:African studies|nsoma y'Afirika]] mu [[:en:Columbia University|Yunivasite y'e Columbia]]. Era akola nga Ccansala wa [[Kampala International University]] mu Uganda, era nga pulofeesa ow’ekitiibwa ku Center for African Studies mu [[:en:University of Cape Town|Yunivasite y'e Cape Town]].
Emabegako yaliko dayirekita w’ekitongole kya [[Makerere University, Uganda|Makerere Institute of Social Research]] (MISR) mu [[Kampala]], Uganda, okuva mu 2010 okutuuka mu 2022. Mamdani mukugu mu kusoma ebyobufuzi bya Afrika n’ensi yonna, [[:en:Colonialism|obufuzi bw’amatwale]] n’oluvannyuma [[:en:Postcolonialism|lw'obufuzi bw’amatwale]], n’ebyobufuzi [[:en:Knowledge economy|by’ebyenfuna]]. Mufumbo nga mukazi we ye [[:en:Mira Nair|Mira Nair]] omuzannyi wa firimu. Ye ne Nair be bazadde ba [[:en:New York City Mayor|Meeya w'ekibuga New York]] [[Zohran Mamdani]].
== Obuto bwe n’okusoma ==
Mahmood Mamdani yazaalibwa nga 23 Ogwokuna 1946 mu [[:en:Bombay|kibuga Bombay]] (kati Mumbai), Buyindi, ng’ebula omwaka gumu [[:en:British Raj|enfuga ya Bungereza]] ekome.<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/mahmood-mamdani-education-and-career-path-how-zohran-mamdanis-father-built-a-legacy-of-revolution-through-ideas-and-exile/articleshow/122064130.cms "Mahmood Mamdani education and career path: How Zohran Mamdani's father built a legacy of revolution through ideas and exile"]. ''The Times of India''. 25 June 2025. [[:en:ISSN (identifier)|ISSN ]][https://search.worldcat.org/issn/0971-8257 0971-825] 7. Retrieved 13 July 2025.</ref><ref name="codesria">{{Cite web |title=Pr. Mahmood Mamdani (1998-2002) |url=https://codesria.org/pr-mahmood-mamdani-1998-2002/ |access-date=2025-07-13 |website=Council for the Development of Social Science Research in Africa |language=en-US}}</ref> Yakulira mu [[Kampala]], Uganda,<ref>{{Cite web |last=Mamdani |first=Mahmood |date=23 February 2021 |title=Mahmood Mamdani on Uganda |url=https://africasacountry.com/2011/04/mamdani-on-uganda |website=Africa is a Country}}</ref><ref>{{Cite web |title=Permanent Minorities and the Politics of Survivors: A conversation with Mahmood Mamdani |url=https://worldpeacefoundation.org/blog/permanent-minorities-and-the-politics-of-survivors-a-conversation-with-mahmood-mamdani/ |website=World Peace Foundation}}</ref> ng'omu ku [[:en:Indian diaspora in Southeast Africa|Bayindi ababundabunda mu bukiikaddyo bw'obuvanjuba bwa Afrika]]. Bazadde be bombi, [[:en:Gujarati Muslim|basiraamu Abagujarati]], baazaalibwa era ne bakulira mu kitundu kya Bungereza eky'amatwale ki [[:en:Tanganyika Territory|Tanganyika]] (leero Tanzania). Abafumbo bano baagenda e Bombay olwo kitaawe n’asomerayo mu ttendekero ekkulu.<ref name=":8">{{Cite journal |last=Chen |first=Kuan-Hsing |last2=Gao |first2=Shiming |last3=Tang |first3=Xiaolin |date=2016 |title=The formation of an African intellectual: an interview with Mahmood Mamdani |url=https://doi.org/10.1080/14649373.2016.1218676 |journal=Inter-Asia Cultural Studies |volume=17 |issue=3 |pages=456–480 |doi=10.1080/14649373.2016.1218676 |url-access=subscription}}</ref><ref>Muhoozi, Mourice (6 March 2022). [https://www.watchdoguganda.com/news/20220306/131449/meet-ugandas-most-iconic-academician-prof-mahmood-mamdani.html "Meet Uganda's most Iconic academician, Prof. Mahmood Mamdani"]. ''Watchdog Uganda''</ref> Famire yaddayo e [[:en:Dar es Salaam|Dar es Salaam]], Tanganyika, nga Mamdani wa myaka ebiri, ne bagenda e Uganda nga wa myaka etaano oba mukaaga.<ref name=":8" />
Mu kiseera ekyo, Uganda yali yayawulwamu okusinziira ku mawanga, omuli abantu gye babeera, amasomero, emizikiti, n’ebifo abaana we bazannyira. Okusoma kwe mu pulayimale, Mamdani yasooka kugenda mu [[:en:Madrasa|madarasa]], n’oluvannyuma mu Government Indian Primary School.<ref name=":8"/> Yakula ng'ayogera [[:en:Gujarati language|Olugujarati]], [[:en:Urdu|Oluurdu]] [[:en:Swahili language|n'Oluswayiri]]. Yatandika okusoma Olungereza mu kibiina eky’omukaaga.<ref name=":8" /> Oluvannyuma lw’okusoma siniya ey’awansi, yasomera ku Old Kampala Senior Secondary School, gye yali omuwandiisi w’ekibiina kya Do-it-Yourself Physics.<ref>{{Cite web |title=Uganda: Buganda And Uganda At Crossroads |url=http://allafrica.com/stories/200908100585.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090826030635/http://allafrica.com/stories/200908100585.html |archive-date=26 August 2009 |access-date=2025-07-13 |website=AllAfrica}}</ref>
Mamdani yali omu ku bayizi Bannayuganda 23 abaali mu kibiina kya [[:en:The Kennedy Airlift|Kennedy Airlift]] mu 1963, enteekateeka ya sikaala eyaweebwa ssente okuva mu Amerika eyaleetera ebikumi n’ebikumi by'abayizi okuva mu [[:en:East Africa|Buvanjuba bwa Afrika]] okusomera ku yunivasite mu Amerika ne Canada wakati wa 1959 ne 1963.<ref name="indian tele">{{Cite web |last=Sen |first=Manjula |date=25 January 2009 |title=She interviewed me, we fell in love almost instantly |url=http://www.telegraphindia.com/1090125/jsp/7days/story_10437115.jsp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202091043/http://telegraphindia.com/1090125/jsp/7days/story_10437115.jsp |archive-date=2 February 2009 |access-date=21 March 2013}}</ref> Mamdani yatikkirwa diguli ya Bachelor of Arts okuva mu [[:en:University of Pittsburgh|Yunivasite y’e Pittsburgh]]<ref name="codesria"/> mu 1967.<ref>{{Cite book |date=1 January 2010 |title=International Encyclopedia of Civil Society |url=https://link.springer.com/referencework/10.1007/978-0-387-93996-4 |vauthors=((Anheier, H. K.)), ((Toepler, S.)) |publisher=Springer US |isbn=978-0-387-93994-0 |editor-last=Anheier |editor-first=Helmut K. |doi=10.1007/978-0-387-93996-4 |editor-last2=Toepler |editor-first2=Stefan}}</ref>
Yali omu ku bayizi abangi mu bukiikakkono bwa Amerika abaali mu lugendo lwa bbaasi mu bukiikaddyo okutuuka e [[:en:Montgomery, Alabama|Montgomery, Alabama]], olwategekebwa [[:en:Student Nonviolent Coordinating Committee|akakiiko akakwasaganya abayizi abatali ba ffujjo]] mu Gwokusatu 1965 okwetaba mu kaweefube w'okulwanirira [[:en:Civil rights movement|eddembe ly’obuntu]]. Kino kyaliwo mu kiseera ky’okutambula okuva e [[:en:Selma to Montgomery marches|Selma okutuuka e Montgomery]], naye nga kyo kya njawulo. Yasibibwa mu kkomera mu kutambula kuno era n’akkirizibwa okukuba essimu. Mamdani yakubira [[:en:Embassy of Uganda, Washington, D.C.|omubaka wa Uganda]] e [[:en:Washington, DC|Washington, DC]], amuyambe. Omubaka yamubuuza lwaki "ayingirira ensonga z'omunda mu nsi engwira", n'amuddamu nti teyali nsonga ya munda wabula olutalo lw'eddembe era nti nabo eddembe lyabwe baali bakalifuna omwaka ogwakaggwa.<ref name="pambazuka">{{Cite web |last=Mamdani |first=Mahmood |date=28 April 2007 |title=The Asian question again: A reflection |url=http://www.pambazuka.org/en/category/comment/41273 |access-date=21 March 2013 |publisher=[[New Vision]] (Uganda) |via=pambazuka.org}}</ref> Amangu ddala nga wayiseewo akaseera katono, Mamdani yategeera ku mulimu gwa [[:en:Karl Marx|Karl Marx]] okuva mu kukyala kwe ku FBI.<ref>{{Cite web |last=Shringarpure |first=Bhakti |author-link=Bhakti Shringarpure |date=15 July 2013 |title=In Conversation with Mahmood Mamdani |url=http://www.warscapes.com/conversations/conversation-mahmood-mamdani |access-date=6 November 2017 |website=Warscapes |language=en |quote=I thought the guy Marx had just died. […] So that was my introduction to Karl Marx.}}</ref>
Yasomera ku [[:en:Fletcher School of Law and Diplomacy|Fletcher School of Law and Diplomacy]] mu [[:en:Tufts University|Yunivasite ya Tufts]] era mu 1968 yatikkirwa diguli ya Master of Arts mu [[:en:Political science|byobufuzi]] ne Master of Arts mu mateeka ne diplomacy mu 1969. Yafuna diguli ye [[:en:Doctor of philosophy|eyookusatu]] mu gavumenti okuva mu [[:en:Harvard University|Yunivasite y'e Harvard]] mu 1974, wansi w’obulagirizi bwa [[:en:Karl Deutsch|Karl Deutsch]].<ref>{{Cite book |last=Mamdani |first=Mahmood |date=1976 |title=Politics and class formation in Uganda |url=http://archive.org/details/politicsclassfor0000mamd |publisher=Monthly Review Press |isbn=978-0-85345-378-9 |location=New York |via=Internet Archive}}</ref> Omulamwa kw'eyatambuliza ddiguli ye eyookusatu yagiwa omutwe "''Politics and Class Formation in Uganda."''<ref>{{Cite book |last=Mamdani |first=Mahmood |date=1976 |title=Politics and Class Formation in Uganda |url=https://archive.org/details/politicsclassfor0000mamd |publisher=Monthly Review Press |isbn=0-85345-378-0 |location=New York |oclc=2073894 |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Allen |first=Judith Van |last2=Mamdani |first2=Mahmood |last3=Shivji |first3=Issa G. |date=November 1977 |title=Reviewed Works: Politics and Class Formation in Uganda. by Mahmood Mamdani; Class Struggles in Tanzania. by Issa G. Shivji |journal=Contemporary Sociology |publisher=American Sociological Association |volume=6 |issue=6 |pages=702 |doi=10.2307/2066367 |issn=0094-3061 |eissn=1939-8638 |jstor=2066367}}</ref>
== Emirimu gye ==
Mamdani yakomawo mu Uganda ku ntandikwa ya 1972 era naweebwa omulimu ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]] mu Kampala [[:en:Teaching assistant|ng'ayambako omusomesa]], mu kiseera kye kimu yali akola ku kunoonyereza kwe okwa ddiguli eyookusatu.. Ye n’Abaasia abasinga obungi [[:en:Expulsion of Asians from Uganda|baagobebwa]] mu Uganda ku nkomerero y’omwaka ogwo [[Idi Amin]] olw’amawanga gaabwe; Amin yali agenderera "kuzzaawo" bizinensi n'ebintu. Mamdani yava mu Uganda n’agenda mu nkambi y’ababundabunda mu Bungereza ku ntandikwa y'omwezi Gwekkuminoogumu.<ref name="lrb2022">{{Cite journal |last=Mamdani |first=Mahmood |date=2022-10-06 |title=The Asian Question |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v44/n19/mahmood-mamdani/the-asian-question |journal=[[London Review of Books]] |language=en |volume=44 |issue=19 |issn=0260-9592 |access-date=2025-09-08}}</ref>
Yava e Bungereza mu makkati ga 1973 oluvannyuma lw’okuyingizibwa mu [[:en:University of Dar es Salaam|Yunivasite y’e Dar es Salaam]] mu Tanzania.<ref name="pambazuka"/><ref name="cas2018">{{Cite web |date=28 May 2018 |title=Professor Mamdani rejoins UCT |url=https://humanities.uct.ac.za/african-studies/articles/2018-05-28-professor-mamdani-rejoins-uct |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251107045610/https://humanities.uct.ac.za/african-studies/articles/2018-05-28-professor-mamdani-rejoins-uct |archive-date=7 November 2025 |access-date=7 November 2025 |website=Centre for African Studies, UCT}}</ref><ref name="bio2">{{Cite web |title=Mahmood Mamdani |url=https://anthropology.columbia.edu/content/mahmood-mamdani |access-date=7 November 2025 |website=Department of Anthropology}}</ref> Mu Dar es Salaam, yamaliriza okuwandiika dissertation ye. Yali mujjumbize nnyo n’ebibiina ebiwakanya Amin. Mu 1979, yeetaba mu Ttabamiruka w’e Moshi ng’omutunuulizi. Yaddayo mu Uganda oluvannyuma lwa Amin okugobwa ku bukulembeze oluvannyuma lw'olutalo lwa [[Olutalo lwa Uganda ne Tanzania|Uganda ne Tanzania]] mu 1979.<ref name="bio2" /><ref>{{Cite web |last=McCormack |first=Pete |date=17 October 2005 |title=Interview with Mahmood Mamdani |url=http://www.petemccormack.com/interview_mamdani_001.htm |access-date=21 March 2013 |publisher=petemccormack.com}}</ref> Mu kiseera kino, yakozesebwa ng'omutendeke mu kibiina kya [[:en:All Africa Conference of Churches|All Africa Conference of Churches]], omukago [[:en:Ecumenical Christian|gw'Abakristaayo ogw'ensi yonna]] ogusangibwa e [[:en:Nairobi|Nairobi]], Kenya, ng'akolera mu ofiisi [[:en:Church of Uganda|y'Ekkanisa ya Uganda]] mu Kampala.<ref name="lrb2022"/>
Okuva mu 1980 (oluvannyuma lwa Amin okugobwa mu ntebe mu 1979) okutuuka mu 1993 yaddamu okukolera yunivasite y’e Makerere.<ref name="lrb2022"/><ref name="bio2"/> Mu 1984, ng'agenze okwetaba mu ttabamiruka mu kibuga [[:en:Dakar|Dakar]], Senegal, yafuuka abundabunda oluvannyuma lw'obutuuze bwe mu Uganda okusazibwamu gavumenti ya Milton Obote olw'oklwogerera enkola ze.<ref>{{Cite web |last=Kagolo |first=Francis |date=8 February 2012 |title=Prof. Mamdani to be honoured among Africa's best |url=http://www.newvision.co.ug/news/628869-prof-mamdani-to-be-honoured-among-africa-s-best.html |access-date=21 March 2013 |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Yaddayo e Dar es Salaam. Oluvannyuma lwa Obote okugobwa mu ntebe omulundi ogwokubiri, Mamdani yaddamu okudda mu Uganda mu Gwomukaaga 1986.<ref name="indian tele"/>
Yali dayirekita eyatandikawo ekitongole kya Centre for Basic Research (CBR), ekitongole kya Uganda ekitali kya gavumenti ekyasooka mu kunoonyereza, mwe yaweereza okuva mu 1987 okutuuka mu 1996.<ref name="cas2018"/><ref name="diaspora">{{Cite web |date=29 November 2012 |title=Professor Mahmood Mamdani, Uganda's Leading Political Scholar & recipient Ugandan Diaspora Award 2012 |url=http://www.ugandandiaspora.com/professor-mahmood-mamdani-ugandas-leading-scholar-in-the-diaspora |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210501023729/http://www.ugandandiaspora.com/professor-mahmood-mamdani-ugandas-leading-scholar-in-the-diaspora |archive-date=1 May 2021 |access-date=21 March 2013 |publisher=ugandandiaspora.com}}</ref><ref name="csds">{{Cite web |date=4 April 2018 |title=Mahmood Mamdani |url=https://www.csds.in/mahmood_mamdani_ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251004041545/https://www.csds.in/mahmood_mamdani_ |archive-date=4 October 2025 |access-date=7 November 2025 |website=CSDS}}</ref>
Yaliko pulofeesa omugenyi ku [[:en:University of Durban-Westville|Yunivasite y’e Durban]] - [[:en:Westville, KwaZulu-Natal|Westville]] mu South Africa (okuva Gwoluberyeberye okutuuka mu Gwomukaaga 1993), ku [[:en:Nehru Memorial Museum & Library|Nehru Memorial Museum & Library]] e New Delhi (okuva Gwoluberyeberye okutuuka Gwomukaaga 1995), ne mu [[:en:Princeton University|Yunivasite y'e Princeton]] (1995–96).<ref>{{Cite web |last=Vance |first=Dara |date=2015-11-20 |title=UK Committee on Social Theory Hosts Mahmood Mamdani |url=https://uknow.uky.edu/uk-happenings/uk-committee-social-theory-hosts-mahmood-mamdani |access-date=2025-09-08 |website=UKNow}}</ref>
Mu 1996, yalondebwa okubeera omukulembeze w’entebe ya [[:en:Archibald Campbell Jordan|AC Jordan]] ey'ensoma y'Afirika mu [[:en:University of Cape Town|Yunivasite y’e Cape Town]],<ref>{{Cite web |date=11 March 2011 |title=UCT in war over 'bantu education' |url=http://mg.co.za/article/2011-03-11-uct-in-war-over-bantu-education |access-date=22 March 2013}}</ref> era ku ntandikwa ya 1997 n’afuuka akulira [[:en:Centre for African Studies|ekitongole ekinoonyereza ku by'ensoma y'Afirika]] (CAS).<ref name="uwn2018">{{Cite web |date=1 June 2018 |title=Mamdani returns to UCT centre as honorary professor |url=https://www.universityworldnews.com/post.php?story=20180601110143611 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002101720/https://www.universityworldnews.com/post.php?story=20180601110143611 |archive-date=2 October 2023 |access-date=7 November 2025 |website=University World News}}</ref> Yavaawo oluvannyuma lw'okufuna obutakkaanya n'abasomesa (abasinga obungi abazungu) ku bbago ly'ensoma ye ey'omusomo ogw'omusingi ku Afrika oguyitibwa "Problematising Africa".<ref name="cas2018"/><ref>{{Cite journal |last=Mamdani |first=Mahmood |date=June 1, 1998 |title=Is African studies to be turned into a new home for Bantu education at UCT? |url=https://doi.org/10.1080/02533959808458649 |journal=Social Dynamics |volume=24 |issue=2 |pages=63–75 |doi=10.1080/02533959808458649 |issn=0253-3952 |url-access=subscription}}</ref> Mamdani, eyalaga nti ensoma eriwo eya " [[:en:Bantu Education Act, 1953|Bantu studies]] " (mu kujjuliza ku kusomesa Abaddugavu wansi w'enfuga [[:en:Apartheid|y'obusosoze]] )<ref name="cas2018" /> yayimirizibwa era okukkakkana ng'alekulidde.<ref name="davis2017">{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=23 August 2017 |title=Mahmood Mamdani: Sixteen years on, UCT's old nemesis returns to talk decolonisation |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2017-08-23-mahmood-mamdani-sixteen-years-on-ucts-old-nemesis-returns-to-talk-decolonisation/ |access-date=7 November 2025 |website=Daily Maverick}}</ref> "Ensonga ya Mamdani" ekyayogerwako mu kukubaganya ebirowoozo ku [[:en:Decolonization of higher education in South Africa|kununula amatendekero aga waggulu okuva mu nsoma y'abamatwale]]. Oluvannyuma yagamba nti teyalina busungu ku muntu yenna, era yalina enkolagana ennungi ekiseera kye yamalayo. Yagamba nti obutakwatagana bwali ku njawulo mu ndowooza n'addala ensengeka y’ensoma ku bikwata ku kusoma South Africa ng’ensi ya Afrika. Oluvannyuma (2018) yakomezebwawo nga pulofeesa ow’ekitiibwa asuutibwa. [ b ]<ref name="uwn2018" />
Mu 1999, Mamdani yalondebwa okuba dayirekita w’ekitongole ekikola ku by’okunoonyereza ku Afirika mu yunivasite ya Columbia, ekifo kye yalina okutuusa mu 2004.<ref name="uwn2018"/> Okuva olwo abadde asomesa eyo (nga 2025).<ref name="haag2025">{{Cite web |last=Haag |first=Matthew |last2=Goldberg |first2=Emma |date=27 June 2025 |title=The Parents Who Helped Shape Zohran Mamdani's Politics |url=https://www.nytimes.com/2025/06/26/nyregion/zohran-mamdani-parents-mira-nair.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007172221/https://www.nytimes.com/2025/06/26/nyregion/zohran-mamdani-parents-mira-nair.html |archive-date=7 October 2025 |access-date=7 November 2025 |website=[[The New York Times]]}}</ref>
Yaliko dayirekita w’ekitongole ekinoonyereza ku mbeera z’abantu ekya [[Makerere University, Uganda|Makerere Institute of Social Research]] (MISR) mu [[Kampala]], Uganda, okuva mu 2010 okutuuka mu 2022.<ref name="bio2"/><ref>{{Cite web |title=Profile: Mahmood Mamdani |url=http://misr.mak.ac.ug/people/mahmood-mamdani |access-date=18 March 2013 |publisher=[[Makerere University]] |archive-date=2 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131002055113/http://misr.mak.ac.ug/people/mahmood-mamdani |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Agaba |first=John |title=Mamdani talks about his research legacy and work at Makerere |url=https://www.universityworldnews.com/post.php?story=20220329112608625 |access-date=22 May 2022 |website=University World News}}</ref>
Okutuuka mu Gwekkuminoogumu 2025 [[:en:Columbia University#Academics|pulofeesa wa Herbert Lehman mu Gavumenti]] era pulofeesa ku nkula y'abantu, okusoma saayansi w'ebyobufuzi [[:en:African studies|n'okusoma ku Afirika]] ku [[:en:Columbia University|Yunivasite y'e Columbia]].<ref name="bio2" /><ref>{{Cite web |title=Faculty Bio: Mahmood Mamdani |url=http://www.columbia.edu/cu/anthropology/fac-bios/mamdani/faculty.html |access-date=21 March 2013 |publisher=[[Columbia University]]}}</ref>
Era akola nga chancellor wa [[Kampala International University]] mu Uganda.<ref>{{Cite web |title=Profile: Mahmood Mamdani |url=https://kiu.ac.ug/news-page.php?i=press-release-kampala-international-university-kiu-appoints-prof-mahmood-mamdani-as-chancellor |access-date=24 August 2020 |publisher=[[Kampala International University]]}}</ref><ref>[https://kiu.ac.ug/news-page.php?i=press-release-kampala-international-university-kiu-appoints-prof-mahmood-mamdani-as-chancellor "Kampala International University (KIU) Appoints Prof. Mahmood Mamdani as Chancellor"]. ''kiu.ac.ug'' (Press release). Retrieved 3 April 2025.</ref>
== Okunoonyereza n'okuwandiika ==
Mamdani yeemalira mu kunoonyereza ku byobufuzi bya Afirika n'eby'ensi yonna, [[:en:Colonialism|obufuzi bw'amatwale]] [[:en:Postcolonialism|n'oluvannyuma lw'obufuzi bw'amatwale]], n'ebyobufuzi by'ebyenfuna. Ebitabo bye byekenneenya enkolagana wakati w'ebyobufuzi n'ebyobuwangwa, okugeraageranya [[:en:Colonialism|okufugibwa kw'amatwale]] okuva mu 1452, ebyafaayo by'entalo z'omunda [[:en:Genocide|n'ekitta bantu]] mu Afirika, [[:en:Cold War|Olutalo olw'Ensi Yonna olw'ebigambo]] [[:en:War on terror|n'olutalo ku butujju]], n'ebyafaayo by'eddembe ly'obuntu.<ref>vSneh, Itai Nartzizenfield (2008). [https://books.google.com/books?id=iax4AAAAMAAJ ''The Future Almost Arrived: How Jimmy Carter Failed to Change U.S. Foreign Policy''.] [[:en:Peter Lang (publishing company)|Peter Lang]]. p. 169. [[:en:ISBN (identifier)|ISBN]] <bdi>[[:en:Special:BookSources/9780820481852|9780820481852]]</bdi>.</ref>
Okunoonyereza kwe okw'omwaka 2016 kwatandikira ku kitabo kye eky'omwaka 1996, [[:en:Citizen and Subject|Citizen and Subject: Contemporary Africa and the Legacy of Colonialism]].<ref>[http://polisci.columbia.edu/people/profile/96 "Mahmood Mamdani | Department of Political Science"]. ''polisci.columbia.edu''. Retrieved 21 January 2016.</ref> Mu kitabo ekyo, yagamba nti eggwanga eryafugibwa terisobola kutegeerwa nga tewekenenyeza bulungi eggwanga eryalifuga.Enkola y'obufuzi bw'amatwale mu Afirika yali eddamu okusoomoozebwa kw'ekibuuzo "ekikulu", era yagamba nti yafuuka "amawanga agaabuluziddwamu".<ref name=":0">Mamdani, Mahmood (1 January 1996). ''Citizen and Subject: Contemporary Africa and the Legacy of Late Colonialism''. pp. 15–16. [[:en:ISBN (identifier)|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/9780852553992|<bdi>9780852553992</bdi>.]]</ref> Kino kyali kikolebwa mu ngeri bbiri: ku ludda olumu nga bafuga butereevu, nga kino kyali kikolwa kya "buyinza" era nga kyali kigenderera okuggya abantu b'omu kitundu ekyo ku ddembe ly'obuntu eryali liweebwa abatuuze mu bitundu ebirala, ate ku ludda olulala nga bafuga mu ngeri etali y'abuteerevu, nga kino kyali kikolebwa mu byalo era nga kizingiramu okuyingiza "bannansi" mu "mateeka g'eggwanga" agaateekebwawo ab'obuyinza mu byalo, era nga kino yakiyita "obwannakyemalira obw'okugabanya obuyinza".<ref name=":0" /> Embeera eno yali "yakusika muguwa" era ng'erimu "engeri bbiri ez'obuyinza wansi w'obuyinza obumu".<ref name=":0" /> Oluvannyuma lw'obufuzi bw'amatwale, ebibuga byali tebikyayawulamu bantu lwa langi naye ebyalo byali bikyafugibwa abakulembeze abaali mu nkwawa z'abafuzi b'amatwale, ka babe abakulembeze ab'ennono oba b'ebali bakwasizzaobuyinza nga balina ebiruubirirwa by'okufugisa omukono ogw'ekyuma.<ref>Clapham, Chris (1997). "Review: Citizen and Subject: Contemporary Africa and the Legacy of Late Colonialism by Mahmood Mamdani'". ''Royal Institute of International Affairs''. '''73''': 606.</ref> Mu ngeri eno obukulembeze bwonna bwaleeta enjawukana mu mawnga era n'ekutondawo obukulembeze bwabwe obw'enjawulo obwannakyemalira.<ref>Mamdani, Mahmood (1 January 1996). ''Citizen and Subject: Contemporary Africa and the Legacy of Late Colonialism''. [[:en:ISBN (identifier)|ISBN]] <bdi>[[:en:Special:BookSources/9780852553992|9780852553992]]</bdi>.</ref> Mamdani yekennenya ebyafaayo mu South Africa ne Uganda okulaga nti obufuzi bw'amatwale bwakozesa obuyinza obuyitiridde era obuyinza obwo bweyongera okubaawo oluvannyuma lw'ameefuga.<ref>Mamdani, Mahmood (1 January 1996). ''Citizen and Subject: Contemporary Africa and the Legacy of Late Colonialism''. p. 37. [[:en:ISBN (identifier)|ISBN]] <bdi>[[:en:Special:BookSources/9780852553992|9780852553992]]</bdi>.</ref> Ng’asomooza endowooza eza bulijjo ku busosoze mu South Afrika nga ez’enjawulo, agamba nti [[:en:Apartheid|obusosoze mu mawanga]] bwali ngeri ya bulijjo ey’ettwale lya Bulaaya mu Africa, nga lizingiramu ensonga [[:en:Indirect rule|z’obufuzi obutali butereevu]] n’okukwatagana<ref>{{Cite book |last=Mamdani |first=Mahmood |date=1 January 1996 |title=Citizen and Subject: Contemporary Africa and the Legacy of Late Colonialism |isbn=9780852553992 |pages=16–18}}</ref>
Mu kitabo kye ekyafulumizibwa mu 2004 ekya ''Good Muslim, Bad Muslim: America, the Cold War, and the Roots of Terror'' Mamdani yagamba nti [[:en:Suicide attack|abeetuze]] balina okumanyibwa "ng'ekika ky'omujaasi" era nti balina "okutegeerwa mu ngeri y'effujjo ly'ebyobufuzi ery'omulembe guno okusinga okuvumwavumwa ng'akabonero k'obukambwe".<ref>{{Cite web |last=Bickerton |first=James |date=2025-07-11 |title=Zohran Mamdani's father's remark about suicide bombers comes under scrutiny |url=https://www.newsweek.com/zohran-mamdani-father-remark-about-suicide-bombers-comes-under-scrutiny-2097793 |access-date=2025-07-12 |website=Newsweek |language=en}}</ref> Omuyivu omu yagamba nti kino si kuwagira kwettisa bbomu wabula kwekenneenya okwanenya '"okusalawo kwa Amerika ku nkola y'ensonga z'ebweru naddala mu kiseera ky'olutalo olw'ebigambo", okutondawo embeera [[:en:Islamic extremism|y'Obusiraamu obw'annalukalala]] [[:en:Political violence|n'effujjo mu byobufuzi]] " mwe byakulaakulanira.<ref>{{Cite web |last=Murray |first=Conor |date=Jul 11, 2025 |title=Mahmood Mamdani's Work Does Not Advocate Violence, Expert Says |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/07/11/sequoias-maguire-unfairly-targets-zohran-mamdanis-father-fellow-academic-says/ |access-date=2025-07-12 |website=Forbes |language=en}}</ref>
Ebiwandiiko bye bifulumiddde mu ''[[:en:London Review of Books|London Review of Books]]'' n'ekampuni ezifulumya ebitabo ebirala.<ref>{{Cite web |last=Mamdani |first=Mahmood |title=Mahmood Mamdani |url=https://www.lrb.co.uk/contributors/mahmood-mamdani |access-date=2025-09-08 |website=London Review of Books |language=en-GB}}</ref> Okusinziira ku CAS, ebiwandiiko bya Mamdani "bibadde bikulu mu kusomebwa abayizi abali ku misomo gyabwe egya undergraduate ne Postgraduate ku UCT ssaako n'okukubaganya ebirowoozo ku nsoma y'ebyafaayo n'ebyobufuzi bya Afirika, nga banonyereza ku nkwatagana wakati w'ebyobufuzi n'obuwangwa, okugerageranya obufuzi bw'amatwale, entalo ez'omunda mu ggwanga n'ekittabantu mu Afirika".<ref name="uwn2018" />
== Emirimu gy'emirala ==
Okuva mu 1998<ref name="bio2" /> oba 1999 okutuuka mu 2002, Mamdani yaweereza nga pulezidenti w'olukiiko olukulaakulanya okunoonyereza ku ssaayansi w'embeera z'abantu mu Afrika ([[:en:Council for the Development of Social Science Research in Africa|Council for the Development of Social Science Research in Africa]]).<ref name="cas2018" />
Mu Gwekkumineebiri 2001, yawa okwogera ku "Making Sense of Violence in Postcolonial Africa" mu lukungaana lwa [[:en:Nobel Prize|Nobel Centennial Symposium]] e [[:en:Oslo|Oslo]], Norway.<ref>{{Cite web |date=6 December 2001 |title=Speech by Dr. Mahmood Mamdani: "Making Sense of Violence in Postcolonial Africa" |url=https://www.nobelprize.org/mediaplayer/index.php?id=1281 |access-date=24 March 2013 |publisher=Nobel Prize}}</ref>
Mu Gwomwenda 2006, Mamdani yali omu ku boogezi abaayitibwa mu lukuŋŋaana lw’ekibiina kya [[:en:Ugandan North American Association (UNAA)|Uganda North American Association (UNAA)]] mu kibuga New York.<ref>{{Cite web |date=2006-09-05 |title=UNAA Convention was disorganised! |url=https://www.newvision.co.ug/news/1141390/unaa-convention-disorganised |access-date=2026-02-18 |publisher=New Vision (Kampala)}}</ref>
Mu Gwokutaano 2011, mu kiseera ky'okwekalakaasa okwali mu kibangirizi kya Tahrir([[:en:Tahrir Square protests|Tahrir Square protests]]) mu kibuga [[:en:Cairo|Cairo]], Misiri, Mamdani yayitibwa okwogerako mu [[:en:American University of Cairo|Yunivasite y’Amerika e Cairo]]. Ng’ayogera eri abayizi mu [[:en:University of KwaZulu-Natal|yunivasite y’e KwaZulu-Natal]] mu South Africa mu 2012, kino yakigeraageranya n’obwegugungo obwaliwo mu Soweto ([[:en:1976 Soweto uprising|Soweto Uprising]]) mu 1976.<ref name="kwazulu2012">{{Cite web |date=24 April 2012 |title=Address on Receiving an Honorary Doctorate at the University of Kwazulu Natal |url=http://www.columbia.edu/cu/mesaas/images/faculty/news/Mamdani%20commencement.pdf |access-date=21 March 2013 |publisher=[[Columbia University]]}}</ref>
Mu Gwekkumi 2011, Mamdani (nga bali wamu ne Rhoda Ann Kanaaneh) y'eyali omwogezi omukulu mu lukungaana lw’eggwanga olwasooka olw’abayizi olwa [[:en:Students for Justice in Palestine|Students for Justice in Palestine]].<ref>{{Cite web |last=Silver |first=Carly |date=2011-10-16 |title=Reporting live from the first-ever SJP National Conference |url=https://newvoices.org/2011/10/15/reporting-live-from-the-first-ever-sjp-national-conference/ |access-date=2025-09-08 |website=New Voices |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nathan-Kazis |first=Josh |date=2011-10-11 |title=Pro-Palestinian Student Activists Plan First National Conference |url=https://forward.com/news/144173/pro-palestinian-student-activists-plan-push/ |access-date=2025-09-08 |website=The Forward |language=en}}</ref>
Mu 2017 yayitibwa okuwa omusomo ku lunaku lwa [[:en:TB Davie Memorial Lecture|TB Davie Memorial]] ku ddembe ly'okusoma mu Yunivasite y'e Cape Town, era emboozi ye, eyatuumibwa "Decolonising the Post-Colonial University" yaleetawo okukubaganya ebirowoozo kungi.<ref name="uwn2018" /><ref name="davis2017" />
Okuva mu Gwekkumineebiri 2017 okutuuka mu Gwokusatu 2018, Mamdani yaweereza nga Rajni Kothari Chair Professor mu [[:en:Centre for the Study of Developing Societies|Center for the Study of Developing Societies]] mu [[:en:Delhi|Delhi,]] Buyindi. Oluvannyuma lw'ekisanja kye okuggwako, nga 4 Ogwokuna 2018 yawa omusomo gwa Rajni Kothari Chair ogutegekebwa buli mwaka, ogwatuumibwa "Okulowooza ku bwenkanya okuyita mu bumanyirivu bw'Afirika mu kyasa eky'amakumi abiri".<ref name="csds" />
Alabikidde mu firimu z’ebyafaayo ng’omukugu okugeza, ''[[:en:Rwanda: The Untold Story|Rwanda: The Untold Story]]'' (2014, [[:en:BBC|BBC]] ), ''The Dictator’s Playbook'' (2018, [[:en:PBS|PBS]] ) ne ''[[:en:How to Become a Tyrant|How to Become a Tyrant]]'' (2021, [[:en:Netflix|Netflix]]).<ref>{{Cite AV media|url=https://www.pbs.org/video/idi-amin-3ol3rz/|title=The Dictator's Playbook {{!}} Idi Amin {{!}} Episode 6|language=en|publisher=[[PBS]]|via=}}</ref> Yalabikira mu firimu ya [[:en:Cameo appearance|cameo]],mu firimu ya 2012 ''eya [[:en:The Reluctant Fundamentalist (film)|The Reluctant Fundamentalist]]'', eyakulemberwamu mukyala we.<ref>Nair, Mira (2012). ''[[:en:The Reluctant Fundamentalist|The Reluctant Fundamentalist]]''. [[:en:IFC Films|IFC Films]].</ref>
Mu 2024, yeegatta ku [[:en:Gaza tribunal|Gaza Tribunal]], eyagenderera "okuzuukusa ebibiina by'obwannakyewa ku buvunaanyizibwa bwabyo n'okukomya ekittabantu kya Yisirayiri mu Gaza."<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://gazatribunal.com/ |access-date=2025-12-07 |website=Gaza Tribunal |language=en-US |archive-date=2025-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205224606/https://gazatribunal.com/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title='Gaza Tribunal' established in London to seek justice for war crimes in Gaza |url=https://www.aa.com.tr/en/europe/-gaza-tribunal-established-in-london-to-seek-justice-for-war-crimes-in-gaza/3383887 |access-date=2026-01-07 |website=www.aa.com.tr}}</ref>
== Okusiimibwa ==
Mu 2008, mu kunoonyereza okwakolebwa ku mutimbagano mu lwatu, Mamdani yalondebwa ng'owomwenda ku bantu abagezi abasinga mu nsi yonna ku lukalala lw'abagezigezi 100 okuva mu ''[[:en:Prospect (magazine)|Prospect Magazine]]'' (UK) ne ''[[:en:Foreign Policy|Foreign Policy]]'' (US).<ref>[https://web.archive.org/web/20090930143349/http://www.prospectmagazine.co.uk/prospect-100-intellectuals/ "The 2008 List"]. [[:en:Prospect (magazine)|Prospect Magazine]] (UK) / [[:en:Foreign Policy|Foreign Policy]] (US). 2008. Archived from [http://www.prospectmagazine.co.uk/prospect-100-intellectuals/ the original] on 30 September 2009.</ref><ref>"The World's Top 20 Public Intellectuals". ''Foreign Policy'' (167). Slate Group, LLC: 54–57. 2008. [[:en:EISSN (identifier)|eISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/1945-2276 1945-2276]. [[:en:ISSN (identifier)|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/0015-7228 0015-7228]. [[:en:JSTOR (identifier)|JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/25462318 25462318].</ref>
Mu Gwomusanvu 2017, Mamdani yalondebwa okubeera [[:en:Corresponding Fellow of the British Academy|Omukwanaganya wa British Academy (FBA)]], ettendekero ly’eggwanga erya Bungereza erikola ku by’obuntubulamu ne ssaayansi w’embeera z’abantu.<ref>{{Cite web |date=2 July 2017 |title=Elections to the British Academy celebrate the diversity of UK research |url=http://www.britac.ac.uk/news/elections-british-academy-celebrate-diversity-uk-research |access-date=29 July 2017 |website=British Academy}}</ref>
Mu Gwokutaano nga 28, 2018 ( [[:en:Africa Day|Africa Day]] ), Mamdani yalondebwa okuba pulofeesa ow’ekitiibwa mu Center for African Studies mu Yunivasite y’e Cape Town. Dayirekita wa CAS [[:en:Lungisile Ntsebeza|Lungisile Ntsebeza]], okulondebwa kuno yakuyita kwa "byafaayo mu bitongole", era nga kikulu mu nteekateeka y'okufuna obwetwaze bwa yunivasite m okuva mu kwekalakaasa kw'abayizi okwa " [[:en:Rhodes Must Fall|Rhodes Must Fall]] " mu Gwokusatu 2015. Abakulembeze b'abayizi bangi baali balaze obukulu bwa Ssikaala ya Mamdani, era okusinziira ku kino, UCT yandibadde ekola enkyukakyuka ez'omuggundu ku ntegeka y'ensoma.<ref name="cas2018" /><ref name="uwn2018" /><ref>{{Cite web |title=Prof Mahmood Mamdani |url=https://humanities.uct.ac.za/african-studies/contacts/mahmood-mamdani |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251004041546/https://humanities.uct.ac.za/african-studies/contacts/mahmood-mamdani |archive-date=4 Oct 2025 |access-date=7 November 2025 |website=Faculty of Humanities}}</ref>
=== Engule n’okusunsulwa ===
* 1997: [[:en:Herskovits Prize|Herskovits Prize]] for ''[[:en:Citizen and Subject|Citizen and Subject: Contemporary Africa and the Legacy of Colonialism]]''<ref name="cas2018" />
* 1999: [[:en:University of Cape Town|University of Cape Town]] Book Award for ''Citizen and Subject: Contemporary Africa and the Legacy of Colonialism''<ref>[https://web.archive.org/web/20130404065845/http://www.uct.ac.za/about/honours/bookaward/ "UCT Book Award"]. [[:en:University of Cape Town|University of Cape Town]]. Archived from t [https://www.uct.ac.za/about/honours/bookaward/ he original] on 4 April 2013. Retrieved 21 March 2013.</ref>
* 2009: GDS Eminent Scholar Award from the [[:en:International Studies Association|International Studies Association]]<ref>{{Cite web |title=GDS Eminent Scholar Award Past Recipients |url=https://www.isanet.org/Programs/Awards/GDS-Eminent-Scholar/Past-Recipients |access-date=16 January 2019 |website=www.isanet.org}}</ref>
* 2011: [[:en:H. F. Lenfest|Lenfest]] Distinguished Faculty Award.<ref>[https://web.archive.org/web/20121221034143/http://sipa.columbia.edu/news_events/announcements/MahmoodMamdaniFacultyAward04152011.html "Professor Mahmood Mamdani Recognized with Lenfest Award"]. [[:en:School of International and Public Affairs, Columbia University|School of International and Public Affairs, Columbia University]]. 15 April 2011. Archived from [http://www.sipa.columbia.edu/news_events/announcements/MahmoodMamdaniFacultyAward04152011.html the original] on 21 December 2012. Retrieved 21 March 2013.</ref>
* 2012: Scholar of the Year at the 2nd Annual African Diaspora Awards for his immense contribution to African Scholarship<ref>{{cite web |date=19 November 2012 |title=Prof. Mamdani Is To Be Honored As "Scholar of the Year" At The Annual African Diaspora Awards NYC |url=http://misr.mak.ac.ug/news/prof-mamdani-be-honored-scholar-year-annual-african-diaspora-awards-nyc |access-date=21 March 2013 |publisher=[[Makerere University|MISR]]}}</ref>
* 2012: Ugandan Diaspora Award 2012.<ref name="diaspora" />
* 2021: ''[[:en:Neither Settler Nor Native: The Making and Unmaking of Permanent Minorities|Neither Settler Nor Native: The Making and Unmaking of Permanent Minorities]]'' (2020), shortlisted for the [[:en:British Academy Book Prize for Global Cultural Understanding|British Academy Book Prize for Global Cultural Understanding]], and as "World History Finalist" by Association of American Publishers Awards for Professional and Scholarly Excellence ([[:en:PROSE Awards|PROSE Awards]]).<ref name="bio2" />
=== Diguli ez’ekitiibwa ===
* 25 Ogwokutaano 2010: [[:en:University of Johannesburg|University of Johannesburg]], [[:en:DLitt|DLitt]] ([[:en:Honoris Causa|Honoris Causa]])<ref>[https://archive.today/20130421210222/http://www.uj.ac.za/EN/Newsroom/News/Pages/MahmoodMamdaniconferredwithanhonorarydoctorate201006222.aspx "Mahmood Mamdani conferred with an honorary doctorate"]. [[:en:University of Johannesburg|University of Johannesburg]]. May 2010. Retrieved 21 March 2013.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20210501065506/http://www.codesria.org/IMG/pdf/Prof_Mahmood_Mamdani_Speech-2.pdf "Speech delivered by Professor Prof Mahmood Mamdani at the University of Johannesburg, South Africa"] (PDF). [[:en:CODESRIA|CODESRIA]]. 25 May 2010. Archived from [http://www.codesria.org/IMG/pdf/Prof_Mahmood_Mamdani_Speech-2.pdf the original] (PDF) on 1 May 2021. Retrieved 21 March 2013.</ref>
* 24 Ogwomusanvu 2010: [[:en:Addis Ababa University|Addis Ababa University]], DLitt (Honoris Causa).<ref>[https://web.archive.org/web/20210501065507/http://www.codesria.org/IMG/pdf/Prof_Mahmood_Mamdani_Speech_2-2.pdf "Remarks on receipt of Honorary Doctorate at Addis Ababa University"] (PDF). [[:en:CODESRIA|CODESRIA]]. 24 July 2010. Archived from [http://www.codesria.org/IMG/pdf/Prof_Mahmood_Mamdani_Speech_2-2.pdf the original] (PDF) on 1 May 2021. Retrieved 21 March 2013.</ref>
* 24 Ogwokuna 2012: [[:en:University of KwaZulu-Natal|University of KwaZulu-Natal]], DLitt (Honoris Causa)<ref name="kwazulu2012" /><ref>[https://web.archive.org/web/20160305015502/http://www.ukzn.ac.za/docs/media-releases/graduation-2012.docx "Media Statement: UKZN To honour leading South Africans and women graduates excel"]. [[:en:University of KwaZulu-Natal|University of KwaZulu-Natal]]. 12 April 2012. Archived from [http://www.ukzn.ac.za/docs/media-releases/graduation-2012.docx the original] ([[:en:MS Word|MS Word]]) on 5 March 2016. Retrieved 21 March 2013.</ref>
== Obulamu bwe ng'omuntu ==
Mamdani yawasa [[:en:Mira Nair|Mira Nair]], dayirekita wa firimu era pulodyusa Omuyindi ng’abeera mu Amerika, mu 1991. Baasooka kusisinkana mu [[:en:Nairobi|Nairobi]], Kenya, n’oluvannyuma ne baddamu mu Kampala, Uganda, mu 1989 Nair bwe yali akola okunoonyereza ku firimu ye, ''[[Mississippi Masala]].''<ref name=":1">Nair, Mira (2 December 2002). [https://www.newyorker.com/magazine/2002/12/09/the-whirlwind "Whirlwind"]. ''[[:en:The New Yorker|The New Yorker]]'' (Interview). Interviewed by Lahr, John. [https://web.archive.org/web/20141022030926/http://www.newyorker.com/magazine/2002/12/09/the-whirlwind Archived] from the original on 22 October 2014. <q>Published in the print edition of the December 9, 2002, issue.</q></ref><ref name="indian tele" /> Baagattibwa mu 1991. Mu 2025 Mamdani ne Nair babeera mu kitundu kya [[:en:Morningside Heights|Morningside Heights]] mu [[:en:Manhattan|Manhattan]], okumpi ne Yunivaasite y'e Columbia.<ref name="haag2025" /><ref>Goldberg, Emma (29 June 2025). [https://www.nytimes.com/2025/06/26/nyregion/zohran-mamdani-parents-mira-nair.html "The High-Profile Parents Who Shaped an Upstart"]. ''[[:en:The New York Times|The New York Times]]''. p. A19. Retrieved 30 June 2025.</ref>
Omwana wa Mamdani ne Nair omu yekka, [[Zohran Mamdani]], yazaalibwa mu Kampala mu 1991. Mu 1996 famire ye yasengukira e [[:en:Cape Town|Cape Town]], South Africa, Mamdani okutwala omulimu gw’okukulira enteekateeka y’okusoma eby'Afirika mu Yunivasite y’e Cape Town, era n’abeerayo okumala emyaka nga esatu.<ref name=":1" />
Nga mu mwaka gwa 1999 baagenda mu Amerika ne basenga mu New York.<ref name=":1" /> Zohran yafuuka munnabyabufuzi era abadde [[:en:Mayor of New York City|Meeya w'ekibuga New York]] okuva nga 1 Ogwoluberyeberye 2026, ng'abadde mmemba [[:en:New York State Assembly|w'olukiiko olukulu olw'essaza ly'e New York]] okuva mu 2021 okutuuka mu 2025.<ref>{{Cite web |last=Kitunzi |first=Yahudu |date=June 7, 2025 |title=Mamdani's mayoral goal puts Uganda on the map |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mamdani-s-mayoral-goal-puts-uganda-on-the-map-5072356 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250609023734/https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mamdani-s-mayoral-goal-puts-uganda-on-the-map-5072356 |archive-date=June 9, 2025 |access-date=June 7, 2025 |website=[[Daily Monitor|Monitor]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muhumuza |first=Rodney |date=3 November 2025 |title=In Uganda, where Zohran Mamdani was born, NYC mayoral hopeful is recalled with pride |url=https://apnews.com/article/uganda-zohran-mamdani-mayor-election-new-york-d41260eeef2438498a3aa04118fbd2df |access-date=5 November 2025 |website=[[AP News]] |language=en}}</ref><ref>Helmore, Edward (1 January 2026). [https://www.theguardian.com/us-news/2026/jan/01/zohran-mamdani-sworn-in-mayor-new-york-city "Zohran Mamdani sworn in as mayor of New York City".] ''The Guardian''. [[:en:ISSN (identifier)|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/0261-3077 0261-3077]. Retrieved 1 January 2026.</ref> Kampeyini ze ez'obwameeya zawagirwa bazadde be.<ref name="haag2025" />
== Ebyawandiikibwako ==
=== Ebitabo ===
* ''The Myth of Population Control: Family, Class and Caste in an Indian Village'' (1972)
* ''From Citizen to Refugee: Ugandan Asians Come to Britain'' (1973)<ref>{{cite book |last1=Mamdani |first1=Mahmood |date=2011 |title=From Citizen to Refugee: Uganda Asians Come to Britain |publisher=Pambazuka Press |isbn=9781906387570 |edition=Second}}</ref>
* ''Politics and Class Formation in Uganda'' (1976)<ref>{{cite book |last1=Mamdani |first1=Mahmood |date=1976 |title=Politics and Class Formation in Uganda |publisher=Monthly Review Press |isbn=9780853453789}}</ref>
* ''Imperialism and Fascism in Uganda'' (1984)<ref>{{cite book |last1=Mamdan |first1=Mohamad |date=1984 |title=Imperialism and Fascism in Uganda |publisher=Africa World Press |isbn=9780865430297}}</ref>
* ''Academic Freedom in Africa'' (1994)
* ''[[:en:Citizen and Subject|Citizen and Subject: Contemporary Africa and the Legacy of Late Colonialism]]'' (1996)<ref>{{cite book |last1=Mamdani |first1=Mahmood |date=1996 |title=Citizen and Subject: Contemporary Africa and the Legacy of Late Colonialism |publisher=Princeton University Press |isbn=9780691027937}}</ref>
* ''When Victims Become Killers: Colonialism, Nativism and Genocide in Rwanda'' (2001)<ref>{{Cite book |last=Mamdani |first=Mahmood |date=28 January 2020 |title=When Victims Become Killers |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-19383-0 |language=en |doi=10.1515/9780691193830}}</ref>
* ''Understanding the Crisis in Kivu''<ref>{{Cite web |title=African Books Collective: Understanding the Crisis in Kivu |url=https://www.africanbookscollective.com/books/understanding-the-crisis-in-kivu |access-date=22 May 2022 |website=www.africanbookscollective.com}}</ref>
* ''Good Muslim, Bad Muslim: America, the Cold War and the Roots of Terror'' (2004)<ref>{{Cite journal |last=Mamdani |first=Mahmood |date=2002 |title=Good Muslim, Bad Muslim: A Political Perspective on Culture and Terrorism |url=https://www.jstor.org/stable/3567254 |journal=American Anthropologist |volume=104 |issue=3 |pages=766–775 |doi=10.1525/aa.2002.104.3.766 |issn=0002-7294 |jstor=3567254 |url-access=subscription}}</ref>
* ''Scholars in the Marketplace. The Dilemmas of Neo-Liberal Reform at Makerere University, 1989–2005'' (2007)<ref>{{cite book |last1=Mamdani |first1=Mahmood |date=2007 |title=Scholars in the Marketplace. The Dilemmas of Neo-Liberal Reform at Makerere University, 1989-2005 |publisher=Codesria |isbn=9782869782013}}</ref>
* ''[https://www.codesria.org/spip.php?article1292 Saviors and Survivors: Darfur, Politics, and the War on Terror]'' (2009)<ref>{{Cite web |title=Saviors and Survivors by Mahmood Mamdani: 9780385525961 {{!}} PenguinRandomHouse.com: Books |url=https://www.penguinrandomhouse.com/books/106771/saviors-and-survivors-by-mahmood-mamdani/ |access-date=22 May 2022 |website=PenguinRandomhouse.com |language=en-US}}</ref>
* ''Define and Rule: Native as Political Identity'' (The W.E.B. DuBois Lectures) (2012)<ref>{{Cite web |title=Define and Rule — Mahmood Mamdani |url=https://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674050525 |access-date=22 May 2022 |website=Harvard University Press |language=en}}</ref>
* ''[[:en:Neither Settler nor Native|Neither Settler nor Native: The Making and Unmaking of Permanent Minorities]]'' (2020)
* ''Slow Poison: Idi Amin, Yoweri Museveni, and the Making of the Ugandan State'' (2025)
=== Emboozi ezikungaanyiziddwa ===
* ''Beyond Rights Talk and Culture Talk: Comparative Essays on the Politics of Rights and Culture'' (2000)<ref>{{Cite book |last=Mamdani |first=Mahmood |date=2000 |title=Beyond Rights Talk and Culture Talk: Comparative Essays on the Politics of Rights and Culture |url=https://books.google.com/books?id=yqb7wAEACAAJ |publisher=St. Martin's Press |isbn=978-0-312-23498-0 |language=en}}</ref>
=== Ebitabo ebisunsuddwa ===
* ''Uganda Studies in Labour'' (Codesria Book Series) (1968)<ref>{{Cite web |title=African Books Collective: Uganda Studies in Labour |url=https://www.africanbookscollective.com/books/uganda-studies-in-labour |access-date=22 May 2022 |website=www.africanbookscollective.com}}</ref>
=== Ebirala ===
* ''Studies in Labor Markets'' (National Bureau of Economic Research Universities-National Bureau Conference Ser)
* ''African Studies in Social Movements and Democracy'' (Actes-Sud Papiers)
== Laba ne ==
* [[:en:Indians in the New York City metropolitan area|Abayindi mu kibuga New York]]
* [[:en:Ugandan Americans|Bannayuganda Abamerika]]
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebiwandiiko ebirala by'osobola okusomako ==
* {{cite web |last=Mamdani |first=Mahmood |date=15 July 2013 |title=In Conversation with Mahmood Mamdani |url=https://www.warscapes.com/conversations/conversation-mahmood-mamdani |website=Warscapes |interviewer-last=Shringarpure |interviewer-first=Bhakti}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://academictree.org/math/peopleinfo.php?pid=183217 Mahmood Mamdani] at [[:en:Academic Tree|Academic Tree]]
* [https://openlibrary.org/works/OL214797A?mode=all Mahmood Mamdani] at [[:en:Open Library|Open Library]]
* [https://x.com/mm1124 X Profile]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
kd6kpdmv93ujkuo74ecbitgaw3rd4c8
Achilleus Kiwanuka
0
13124
66690
63316
2026-08-04T22:44:45Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66690
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Achilleus Kiwanuka''', era amanyiddwa nga '''Achileo Kiwanuka''' oba '''Achilles Kiwanuka oba Achiles Kiwanuka''' (1869 – Ogwomukaaga 3, 1886), yali mujulizi wa Uganda Omukatoliki assibwamu ekitiibwa ng’omutukuvu mu Klezia Katolika.<ref>{{Cite web |title=Uganda Martyrs |url=https://www.uecon.org/uganda-martyrs/martyrs |access-date=2024-02-02 |website=Uganda Episcopal Conference |language=en-gb |archive-date=2024-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131111459/https://www.uecon.org/uganda-martyrs/martyrs |url-status=dead }}</ref>
== Obulamu bwe ==
Kiwanuka yazaalibwa Lulagala mu Ssaza ly’e Ssingo era yali y'eddira Lugave ekika ky’Abaganda.<ref>[http://www.munyonyo-shrine.ug/martyrs/other-uganda-martyrs/st-achilles-kiwanuka/ Saint Achilleus Kewanuka", Munyonyo Martyrs' Shrine]</ref> Kitaawe yali mumyuka w'akulira essaza omukukuutivu okumala ebbanga ddene.<ref>[https://klarchdiocese.org.ug/about-us/the-uganda-martyrs/st-achilles-kiwanuka/ "St. Achilles Kiwanuka", Diocese of Kampala]</ref>
Ku myaka kkumi n'etaano Kiwanuka yalondebwa okuweereza n'gomubaka mu kisenge ky'abawuliriza mu lubiri lwa Kabaka Mwanga II owa [[Buganda]],<ref>{{Cite web |url=https://www.ugandamartyrsshrine.org.ug/the-saints/the-martyrs-3/st-achillis |title="Achillis Kiwanukaaaa", Uganda Martyrs Shrine, Namugongo |access-date=2026-07-08 |archive-date=2024-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216215136/https://www.ugandamartyrsshrine.org.ug/the-saints/the-martyrs-3/st-achillis |url-status=dead }}</ref> yakyuka n'adda mu nzikiriza y'Ekikristaayo wansi w'ekibiina ky'abaminsani ekyali kimanyiddwa nga Missionaries of Africa.<ref>Mubiru, Charles Lwanga (2012). [https://books.google.com/books?id=BbyAH3NNAfYC&q=Mugagga+Lubowa&pg=PA130 ''The Uganda Martyrs and the Need for Appropriate Role Models in Adolescents' Moral Formation: As Seen from the Traditional African Education''.] LIT Verlag Münster. p. 127. [[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]] <bdi>[[:en:Special:BookSources/978-3-643-90142-2|978-3-643-90142-2]]</bdi>.</ref> Yabatizibwa Pere Simeon Lourdel mu kiro kya 16 Ogwekkuminoogumu mu 1885, n'afuna erinnya Achilles.
Kabaka [[Muteesa I of Buganda|Muteesa I]] y'eyayaniriza abaminsani era n'afuba okuzannyisa Abakatoliki, Abakristaayo n'abasuubuzi Abasiraamu, ng'afa kw'omu asoose okujja, ate oluvannyuma omulala azzeeko, olw'ensonga z'eby'obufuzi. Mutabani we, [[Ssekabaka Mwanga II owa Buganda|Mwanga II]] ye yamuddira mu bigere mu 1884 ng'alina emyaka kkumi na mukaaga era n'atandika okutunuulira Abakristaayo ng'abalabe, kubanga baali batutte emitima gy'abaweereza be nga tebayamuwuliriramu. Okulumba kw'Abagirimaani okwakolebwa ku lubalama lwa ssemayanja nakwo kwamuleetera okwekengera abantu b'ebweru. Ng'atidde nti bano bandi muwakanya essaawa yonna, yagoba abaminsani n'alagira okutta Ssabasumba w'Abakrisitayo [[James Hannington]].<ref>{{Cite web |title=French, Bob. "The Uganda Martyrs", ''The Word Among Us'', August 2015 |url=https://wau.org/archives/article/the_uganda_martyrs/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180823174629/https://wau.org/archives/article/the_uganda_martyrs/ |archive-date=2018-08-23 |access-date=2021-09-25}}</ref>
[[Joseph Mukasa Balikuddembe]] yali mukungu mu kkooti era yali mukulembeze mu bakristaayo, yavumirira eky'okutta Hannington. Kabaka kino yakiraba ng'okumuyisamu amaaso era n’alagira Balikuddembe attibwe.<ref>{{Cite web |title=Shorter, Aylward. "Mukasa Balikuddembe, Joseph", ''Dictionary of African Christian Biography'', 2003 |url=http://www.dacb.org/stories/uganda/mukasa_joseph.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100323044238/http://www.dacb.org/stories/uganda/mukasa_joseph.html |archive-date=2010-03-23 |access-date=2008-08-31}}</ref> Kabaka Mwanga yalagira abo bonna abaali bakyusizza enzikiriza okuzivaamu era bangi abatakikola okuli Abakatoliki n'Abakulistaayo battibwa.
Kiwanuka yalina emyaka kkumi na musanvu lwe yayokebwa nga mulamu olw’enzikiriza ye e Namugongo nga mu Gwomukaaga 3, 1886,<ref>{{Cite web |title=The Christian Martyrs of Uganda |url=http://www.buganda.com/martyrs.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140719024926/http://www.buganda.com/martyrs.htm |archive-date=2014-07-19 |access-date=2020-02-12}}</ref> ye ne banne batuumibwa [[Abajulizi ba Uganda]]. Era ne bafuulwa abatukuvu mu 1964 Paapa Paul VI. Okujjukira Kiwanuka kubeerayo nga 3 Ogwomukaaga.
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist|30em}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20070427181601/http://www.catholic-forum.com/saints/sainta5d.htm Achileo Kiwanuka]
[[Category:Abazaalwa mu 1869]]
[[Category:Abaafa mu 1886]]
[[Category:Abattibwa mu kyasa ky'ekumi n'omwenda mu Uganda]]
[[Category:Abajulizi Abakatoliki ab'ekyasa ky'ekumi n'omwenda]]
[[Category:Abatukuvu abakristaayo ab'ekyasa ky'ekumi n'omwenda]]
[[Category:Abantu abattibwa mu Buganda]]
[[Category:Bannayuganda abattibwa]]
[[Category:Abakatoliki Bannayuganda abatukuvu]]
[[Category:Abantu abattibwa mu Uganda nga bokyebwa]]
[[Category:Abaatukuzibwa Paapa Paul VI]]
[[Category:Abaana abattibwa]]
7bpjbmi7fa1hy92ejtazvvtzswn317r
Abajulizi ba Uganda
0
13130
66689
58188
2026-08-04T22:38:37Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66689
wikitext
text/x-wiki
{{ Databox }}{{reflist}}
'''Abajulizi ba Uganda'''<ref>{{Cite web|url=https://ntv.co.ug/news/abajulizi-ba-uganda-ebikujjuko-nga-bwebibadde-okwetoloola-eggwanga-2|title=ABAJULIZI BA UGANDA :Ebikujjuko nga bwebibadde okwetoloola eggwanga - NTV Uganda|first=Brenda|last=Luwedde|date=3 June 2026}}</ref> kibiina ky'a[[Bakatoliki]] 22 n'aba [[Kulisitaayo]] 23 abaakyusa eddiini y'Ekikristaayo mu bwakabaka bwa Buganda kati ekitundu kya [[Yuganda|Uganda]], abattibwa wakati wa 31 Ogwolubererye 1885 ne 27 Ogwolubererye 1887. <ref>{{cite encyclopedia|article=Martyrs of Uganda|publisher=Encyclopædia Britannica Online|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Inc.|date=2014|access-date=3 June 2014|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/612654/Martyrs-of-Uganda}}</ref> <ref name="CMU">{{cite web |title=The Christian Martyrs of Uganda |url=http://www.buganda.com/martyrs.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140719024926/http://www.buganda.com/martyrs.htm |archive-date=19 July 2014 |access-date=15 August 2007 |work=The Buganda Home Page}}</ref>
Battibwa ku biragiro bya Mwanga II, eyali ''[[Kabaka wa Buganda|Kabaka]]'' wa [[Buganda]]. Okufa kuno kwaliwo mu kiseera nga we waabererawo okusika omuguwa mu kw'eddiini essatu bwe zaayagala okufuna obuyinza mu byobufuzi by'omu lubiri lw’obwakabaka bwa Buganda. Ekitundu kino era kyaliwo mu mbeera y'okulwanira amawanga ga Africa – okulumba, okuwamba, okwawukana, okufugibwa amatwale n'okwegatta ku ttaka lya Afrika amawanga ga Bulaaya. <ref name="AMWN">{{cite book |last1=Moorehead |first1=Alan |year=1963 |title=The White Nile |publisher=Penguin |isbn=9780060956394 |chapter=Chapter 16, Paradise Reformed}}
</ref> Nga wayise emyaka mitono, ekibiina ky'abaminsani b'ekkanisa y'e Bungereza ekya Church Missionary Society kyakozesa abaafa bano okufuna obuwagizi obw'amaanyi mu bantu olw'Abangereza okufuna Uganda okuba wansi waayo ng'Obwakabaka.<ref name="Apter">{{cite book |author=David Apter |year=1961 |title=The Political Kingdom in Uganda: A Study of Bureaucratic Nationalism |url=https://books.google.com/books?id=FZJL3zJjipgC |publisher=Princeton University |isbn=978-1-136-30764-5 |page=77}}</ref> Ekereziya Katolika yalangirira abajulizi ba Uganda abakatoliki 22 mu lubu kw'abeesiimi mu 1920 era ne balamgrirwa mu lubu lw'abatuukirivu mu 1964 Paapa Paul VI mu Basilika ya St. Peter’s e Roma.<ref>{{Cite web |date=17 July 2023 |title=Mapeera relative speaks out on her impression of Uganda |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/NV_165154 |access-date=2023-10-03 |website=New Vision |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2023-05-27 |title=How Uganda's martyrs shaped Catholic hymns |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-uganda-s-martyrs-shaped-catholic-hymns-4247574 |access-date=2023-10-05 |website=Monitor |language=en}}</ref> Mu mwaka gwa 2024, ebisigalira by’abajulizi ba Uganda Abakatoliki babiri okuli Charles Lwanga ne Mathias Mulumba, byaddizibwa mu Uganda.<ref>{{Cite web |last=Kisekka |first=Christopher |date=2024-09-10 |title=Relics of Uganda Martyrs Return as Church Marks 60 Years of Their Sainthood |url=https://ugandaradionetwork.net/story/relics-of-uganda-martyrs-return-as-church-marks-60-years-of-their-sainthood |access-date=2025-10-06 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref>
== Ebyafaayo byabwe ==
[[File:Namugongo_03.jpg|right|thumb|280x280px|[[:en:Basilica_of_the_Uganda_Martyrs,_Namugongo|Basilica y'Abajulizi ba Uganda, Namugongo]]]]
[[File:Namugongo_06.jpg|right|thumb|210x210px|Okulaga engeri Abajulizi ba Uganda gyebatulugunyizibwamu]]
Olupapula lw'amawulire mu Bungereza olwafulumya ebbaluwa ya Ssekabaka Muteesa I eya 1875 ng'eyita Abaminsani, yavaamu okujja kwa [[Alexander Mackay]] ow'e Kkanisa ya Uganda [[Church Missionary Society]] mu Buganda mu 1877. Ekibinja ky'Abafaransa Abakatoliki ekya White Fathers, nga kikulembeddwa Père Simon Lourdel ( amanyiddwa nga Fr. Mapera) kyatuuka oluvannyuma lw’emyaka ebiri. Abasuubuzi Abawalabu okuva e Zanzibar baali baleese Obusiraamu mu Bwakabaka.<ref>{{cite book |author=Ian Leggett |year=2001 |title=Uganda |url=https://books.google.com/books?id=tdz9geaMMtkC |publisher=Oxfam |isbn=978-0-85598-454-0 |page=13}}</ref> Kino mu butuufu kyavaako okulwanagana okw’eddiini essatu olw’obuyinza mu by'obufuzi mu lubiri lw’obwakabaka bwa Buganda.<ref name="AMWN"/> Wakati wa 1880, bangi baali bakyusiddwa wakati w'eddiini zino essatu, era abamu ku baali bakyuse baalina ebifo ebikulu mu lubiri lwa kabaka.<ref name="LOC">{{cite web |date=December 1990 |title=Long-Distance Trade and Foreign Contact |url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ug0016) |access-date=29 September 2014 |work=Uganda |publisher=Library of Congress Country Studies}}</ref> Muteesa yennyini yalina obusaasizi bw'Obusiraamu, naye abaami bangi abamanyifu baali bafuuse Abakristaayo.<ref>Mark R. Lipschutz and R. Kent Rasmussen, ''Dictionary of African Historical Biography'', University of California Press, 1986 ({{ISBN|978-0-520-06611-3}}), p. 164.</ref>
Kabaka Mwanga II yasikira Nnamulondo mu 1884. Yali mweraliikirivu olw’eddiini y'Ekikulisitaayo eyali yeeyongera okubuna mu bantu n’okusituka kw’ettuluba ly'abantu ab'ekitiibwa, okwawukana ku baami b’ebitundu ab’ennono, abaali abayivu era nga balina eddiini, era nga baagala okutereeza embeera z’Abaganda.<ref name="DAHB165">Lipshutz and Rasmussen (1986), ''Dictionary of African Historical Biography'', 1986, p. 165.</ref> Okuwamba kwa Germany mu nsi kati eyitibwa [[Tanzania]] kwayongera okuleetawo okweraliikirira. Nga wayise omwaka ngamaze okufuuka kabaka, yalagira okuttibwa kwa Yusufu Rugarama, Makko Kakumba, ne Noah Serwanga, abaali bakyuse okudda mu ddiini y’Ekulisitaayo.<ref name="CMU"/> Ng'akubirizibwa katikkiro we, nga 29 Ogwekkumi 1885 yalagira okuttibwa kw'omulabirizi w’Abangereza (ekkanisa ya Uganda) James Hannington eyali agenda okujja ku nsalo y’obuvanjuba bw’obwakabaka bwe. Kino kiyinza okuba nga kyali kigendereddwamu okuweereza Abazungu obubaka nti yali tayagala bajje mu Uganda. Era kigambibwa nti okuttibwa kw’Omulabirizi James Hannington kwava ku lufumo mu kiseera ekyo nti abalabe abaali bagenda okusaanyawo Obwakabaka baali bagenda kuva mu Buvanjuba, oludda Omulabirizi gye yali ava. Bwatyo Kabaka yalagira omutaka Luba mu Bwakabaka bwa Busoga mu Buvanjuba okutta Omulabirizi. <ref name="Ward">Kevin Ward, [https://web.archive.org/web/20161123083842/http://www.dacb.org/history/a%20history%20of%20christianity%20in%20uganda.html "A History of Christianity in Uganda"] in ''Dictionary of African Christian Biography''.</ref> Kyokka Mwanga oluvannyuma yalonda Abakristaayo abawerako mu bifo ebikulu eby’amagye. <ref name="DAHB165" />
== Okuttibwa kwabwe mu 1885–86 ==
[[File:African_Martyrdom.jpg|left|thumb|Okuttibwa kwa Andrew Kaggwa]]
[[File:Journey_for_death.jpg|left|thumb|Ekijjukizo ku [[:en:Munyonyo_Martyrs_Shrine|kiggwa ky’abajulizi e Munyonyo]] nga kiraga ekifo abajulizi ab’omubiseera by'omaaso we baatambulira okufa.]]
Mu 1886 Mwanga yalagira abantu bangi mu lubiri battibwe olw’okugaana okukkiriza eby’eddiini bye yali ayagala, bye yalaba ng’obutagondera. Heike Behrend agamba abattibwa bonna baali Bakulisitaayo n’Abasiraamu abaali bakyuse; ensonda endala zigamba nti baali ba Anglican (b'Ekkanisa ya Uganda) n’Abakatoliki bokka abattibwa, era ne byogerwa nti okuttibwa kw’Abasiraamu kwaliwo emyaka kkumi emabega mu mikono gya kitaawe wa Mwanga, Muteesa. <ref>[http://www.muslimpopulation.com/africa/Uganda/The%20untold%20story.php "The untold story of the Uganda Muslim martyrs"]</ref> Joseph Mukasa, eyakyukira mu ddiini y’Ekikulisitaayo eyali yenyamidde olw’okuttibwa kwa Hannington, era ng’agezaako okukuuma abaweereza bw'Olubiri, ye yasooka okuttibwa nga 15 Ogwekkuminoogumu 1885: <ref>Bob French, [https://web.archive.org/web/20180823174629/http://wau.org/archives/article/the_uganda_martyrs/ "The Uganda Martyrs: Their Countercultural Witness Still Speaks Today"] in ''The Word Among Us'', August 2008.</ref> kino kyaliwo ku kutandikibwa kwa [[Katikkiro wa Buganda|Katikkiro]] Mukasa, eyamuddira mu bigere Joseph Mukasa gwe yateebereza okufuuka kabaka. <ref name="Iliffe">John Iliffe, [https://books.google.com/books?id=Jn7TCydPAPAC&dq=Iliffe+risk+martyrdom&pg=PA173 ''Honour in African History''], Cambridge University Press, 2005 , pp. 172–173.</ref> Olwo, wakati wa 25 Ogwokutaano ne 3 Ogwomukaaga 1886, okuttibwa okungi kwakolebwa. <ref name="CMU"/> <ref>[https://web.archive.org/web/20060826113228/http://www.dacb.org/stories/uganda/lwanga_charles.html Dictionary of African Christian Biography: Charles Lwanga]</ref> Mwanga yalagira okuttibwa kw’abavubuka bonna abaamujeemera – olw'okwagala okumatiza ebyetaago by’abataka abakulu. Abasajja 22 ku bano, abaali bazze mu ddiini y’Abakatoliki, baayokebwa nga balamu e Namugongo mu 1886.
"Ensonga eziri emabega w'okuyigganyizibwa kuno zikyakubaganyizibwako nnyo ebirowoozo", Behrend bw'agamba. <ref name="ReferenceA">Heike Behrend, ''Resurrecting Cannibals: The Catholic Church, With Hunts, and the production of pagans in Western Uganda'', Rochester, 2011.</ref> Eky'amazima ensonga z’ebyobufuzi zaakola kinene. Abattibwa kwaliko n'abataka abato, ng'abamu ku bo, nga [[Joseph Mukasa Balikuddembe|Joseph Mukasa]], baali "baagendera mu mbeera eyava ku kugugulana mu bakulu baabwe abaalina obuggya nti abavubuka bano abaali bajja obuzzimu bbanga ttono baali bayinza okubaggya mu buyinza". <ref name="Ward"/> <ref name="Iliffe"/> Ward azze agamba nti ekyabakubiriza kwe kulowooza nti "Abakulisitaayo bano baali bajeemu eri Kabaka, era baalina ebikozesebwa mu kuwamba obuyinza wamu n'abagwira". <ref name="Ward" />
[[File:Uganda_Martyrs_Church_Namugongo_03.jpg|alt=Uganda Martyrs Church Namugongo in Uganda|thumb|Ekiggwa ky'Abajulizi ba Uganda e Namugongo.]]
Omujulizi ku mukolo guno, Faaza omuminsani Omufaransa Lourdel, yakitwala nti ekikulu ekyaviirako Mwanga okuwulira ng’anyoomebwa Abakristaayo abamanyi okusoma n’okuwandiika abaali bagamba nti bamanyi eddiini okusingako. Lourdel yawa ensonga ey'okubiri lwaki Mwanga yatta abantu bano kyali ky'Abaweereza kugaana kwetaba naye mu bikolwa by'omukwano gw'ekikukujju.<ref>Quoted in Hoad (2007), p. 3.</ref> Kabaka, mu nnono yalina amaanyi g’obulamu n’okufa kw'abantu be, yanyiiga olw’okugaana kw'abaweereza bano.<ref name="CMU"/>
Marie de Kiewet-Hemphill akubira agamba nti ekyekwaso eky’amangu, bwe kiba nga si kye kyavaako eky'enkomeredde, kyali ky'abaweereza kugaana okwewaayo eri Mwanga <ref>Quoted in [https://books.google.com/books?id=k9OhP55_hJAC&dq=Hoad+%22immediate+pretext%22&pg=PA4 Neville Wallace Hoad, ''African Intimacies''], University of Minnesota Press, 2007 , p. 4.</ref> Roland Oliver agaana okunyiiga eri Obukristaayo ng’ensonga emala, okuva bwe kitannyonnyola lwaki Mwanga yakola ku bavubuka bano so si ku baami n’abakazi ab’amaanyi abaali bakyuse. <ref>Cited in Hoad (2007), pp. 3–4.</ref> Sylvia Antonia Nannyonga-Tamusuza assa essira ku nsonga y’emu. <ref name="Bsaakisimba">Sylvia Antonia Nannyonga-Tamusuza, [https://books.google.com/books?id=IRPKAgAAQBAJ&pg=PA212 ''Bsaakisimba''], Routledge, 2014 , pp. 212–213.</ref> J. P. Thoonen mu kitabo kye ku kibuuzo kino akkiriziganya n’okwekenneenya kwa Kiewet-Hemphill, ate ng’ategedde nti waaliwo ensonga endala ez’ebyobufuzi. <ref>Cited in Hoad (2007), p. 4.</ref> Naddala ng'abamu ku abo abeegaana okukkiriza kwabwe baawonyezebwa okufa." <ref name="Hoad 2007 4">Hoad (2007), p. 4.</ref>
Mu wiiki eyakulembera okuttibwa, Omukristaayo Matthias Gayinga yagaana okusaba kwa mukwano gwa Mwanga ow’oku lusegere, Omusiraamu Lutaya, kabaka gwe yali amutumye olw’ekigendererwa ekyo. Olw’ekyo yabonerezebwa nnyo, wadde nga teyattibwa. Ennyikira ye yayogerwako ng'okugaana okw'amaanyi" omuminsani Omuzungu A. P. Ashe, oluvannyuma n'agamba nti ye yateekawo ennimi z'omuliro ku bigenda okubaawo oluvannyuma. Ekikolwa kye kyaddiridde okugaana omulala eyakyuka, Anatole Kirrigwajjo, okukkiriza okusunsulwa ku kifo eky'oku ntikko "kye yali asobola okukozesa mu kabi k'omwoyo gwe gwokka".
Wadde ng'Abaweereza bangi Abakulisitaayo baategeka okubulawo kwabwe nga Mwanga abeetaaga, oba okugaana okusaba kw'okw'egatta naye mu bikolwa by'ekikaba, omuweereza gumu Muwafi yamugondera. Kigambibwa nti Mwanga yakwata omuweereza omulala eyali ayigiriza Muwafi Obukristaayo. Kino Mwanga yakilaba ng'okugezaako "okumunyaga akazannyo ke yali ayagala ennyo era n'okutuusa kati bulijjo agoberera amateeka, ng'amuyigiriza eddiini eyabaleetera okwagala okufa okusinga okugondera". <ref name="Iliffe"/> <ref name="Bsaakisimba"/> <ref>John F. Faupel, [https://books.google.com/books?id=xNR1KMtYRLoC&q=Faupel ''African Holocaust''], Paulines Publications Africa, 2007, pp. 137–138.</ref> <ref>Charles Lwanga Mubiru, ''The Uganda Martyrs and the Need for Appropriate Role Models in Adolescents' Moral Formation'', Lit Verlag Münster, 2012 , p. 107.</ref> Mwanga yayita Abaweereza n’abuuzasaba abo abaali basaba okuyimirira ku ludda lumu. Bano abasinga baali wakati w’emyaka 15 ne 30, olwo ne batwalibwa ku lugendo oluwanvu okutuuka ku kuttibwa nga bookebwa nga balamu. Mu kwolesa obuvumu, Obukristaayo bwabwe bw'asaba, baayamba okuggyawo endowooza yonna nti eddiini empya yali tekwatagana na ndowooza z’ennono ez’obuzira. <ref name="Iliffe" />
== Ebyava mu by'obufuzi ==
Abantu bano abaali bakyuse, waakiri Abakatoliki, baali bayigiriziddwa okugumira akabi ak’okuttibwa. Amawulire ag’ensi ag’omu kiseera ekyo gaabatwala ng'abajulizi. <ref name="Okoth">Assa Okoth, [https://books.google.com/books?id=6knAMseFPpIC&dq=uganda+blood+martyrs+seed+%22the+times%22+october&pg=PA86 ''A History of Africa''], East African Publishers, 2006 , p. 86.</ref> <ref>R. W. Bryan, [https://books.google.com/books?id=CFoudViGq0gC&dq=uganda+blood+martyrs+seed+%22the+times%22+october&pg=PA40 ''Great Christians Commemorated by the Indian Church''], ISPCK , p. 40.</ref> Okunnyonnyola kwe kumu kwalabikira mu biwandiiko by'eddiini eby'afulumizibwa mu ba Kulisitaayo okugeza ekyawandiikibwa omuminsani Mackay nga ky'afulumizibwa aba ''Intellegencer'' mu 1886,<ref>Faupel (2007), [https://books.google.com/books?id=xNR1KMtYRLoC&dq=Faupel+Intelligencer&pg=PA118 ''African Holocaust''], p. 118.</ref>'''' n'aba Katoliki baafulumya ebyali by'awandiikibwa abaminsani omwali Lourdel, Denoit ne Delmas nga byafulumizibwa mu ''Enquête relative au martyre des chrétiens: Ste Marie de Rubaga,'' ''mu'' ''Buganda mu 1888'' ne ''Les Missions Abakatoliki'' 18 (1886). <ref name="Iliffe" />
Amawulire g’ebikolwa bya Mwanga gaaleeta ebigambo ebikontana mu Bungereza. Abamu baakiraba ng’akabonero akalaga nti kaweefube w’obuminsani mu Buganda temuli nsa, abalala ng’omulanga gw’okufuba obuggya. ''[[The Times]]'' olupapula lw'amawulire olwa nga 30 Ogwekkumi 1886, gaawandiika nti, "omusaayi gw'abajulizi y'ensigo y'Ekkanisa", gawandiika nti: "Ku buwanguzi bw'okugezesa kwa Uganda, n'okukyukakyuka kw'embeera ennungi n'embi, kwesigama ku ssanyu ly'omunda mu ssemazinga omunene okumala emirembe." <ref name="Okoth"/> Endowooza eno yakulaakulana n’efuuka kampeyini y’Abangereza okuyingira mu kitundu kino. <ref>Cedric Pulford, [https://books.google.com/books?id=JEbqCWN3R_UC&dq=%22in+Britain%2C+where+the+martyrdom+of+the+Baganda+converts+was+well+remembered%22&pg=PA145 ''Eating Uganda''], Ituri Publications, 1999.</ref>
Mu Gwomwenda gwa 1888, Mwanga yateekateeka okugoba abakulembeze b’Abakristaayo n’Abasiraamu abaali basigaddewo bwe yabaleka okufa enjala ku kizinga mu nnyanja Nalubaale ekyali kijjuddeko ggoonya. <ref>Donald Anthony Low, [https://books.google.com/books?id=N28QWWLPYtcC&dq=maroon+crocodile+infested&pg=PA31 ''Buganda in Modern History''], University of California Press, 1971, p. 31.</ref> Ekigambo ky’enteekateeka ye kyasomolwa era obujeemu obwakolebwa Abakristaayo n’Abasiraamu awamu bwavaako muganda we [[Kiweewa owa Buganda|Kiweewa]] okulya Nnamulondo. Mu Gwekkumi 1888, Abasiraamu baawamba obuyinza, ne bagoba abakulembeze b’Abakristaayo era Kiweewa bwe yagaana okukomolebwa, ne bamugoba ku ntebe ne bamutta, ne bamusikiza ne muganda we omulala, [[Kalema owa Buganda|Kalema]] . Mu Gwekkuminebbiri gwa 1888, Mwanga yafuna obuwagizi okuva mu Bakristaayo era mu Gwokuna gwa 1889 yasalawo okulwanyisa ekibuga ekikulu ekya Buganda. Yawangulwa, kyokka eggye ly’Abakristaayo, nga bakulemberwa omutaka w’Abapolotesitante [[Apollo Kaggwa]], ne baddamu okutwala ekibuga ekikulu, ekyasobozesa Mwanga okukiyingira n’obuwanguzi nga 11 Ogwekkumi 1889. Abasiraamu ne baddukira mu bwakabaka obuliraanyewo obw’e [[:en:Bunyoro|Bunyoro]], ekyabayamba okudda n'obuwanguzi mu Gwekkuminogumu gwa 1889, kyokka oluvannyuma baawangulwa ebitenkanika mu Gwokubiri gwa 1890 ne yeggya e Bunyoro. <ref name="Marsh">Zoë Marsh, G. W. Kingsnorth, ''An Introduction to the History of East Africa'', Cambridge University Press, 1957, pp. 131–133.</ref> <ref name="Ingham">Kenneth Ingham, ''A History of East Africa'', Longmans, Green. London, 1963, pp. 145–146 .</ref>
Mu 1888, ab’obuyinza mu Bungereza baawa obuyinza ekitongole kya [[Imperial British East Africa Company]] (IBEAC) okuddukanya ettwale ly'Obuvanjuba bwa Africa eryaweebwa Bungereza mu ndagaano gye yakola ne Bugirimaani mu 1886. Mu Gwekkuminogumu gwa 1889, Mwanga yasaba agenti wa kkampuni eno Frederick Jackson obuyambi. Jackson yagaana okukkiriza okusaba kuno, kubanga yali aweereddwa ebiragiro obutayingira Buganda. Carl Peters, agenti wa kkampuni ya Girimaani ekwatagana nayo, bwe yategeera okujulira kwa Mwanga, n’asalawo okukiddamu. Yatuuka e [[Mengo, Uganda|Mengo]], ekibuga kya Mwanga ekiggya, nga wayise wiiki bbiri ng’Abasiraamu bawanguddwa mu Gwokubir 1890. Olw’okuba bino byali bikyaleetawo okutiisa, Mwanga yakkiriza okumuwa endagaano. Jackson olwo n’atuuka n’agiwaayo, Mwanga gye yagaana, olwokuba Abaminsani Abangereza baagitwala ng'erimu obukwakkulizo obwamaanyi. <ref name="Marsh">Zoë Marsh, G. W. Kingsnorth, ''An Introduction to the History of East Africa'', Cambridge University Press, 1957, pp. 131–133.</ref>
Endagaano Peters gye yakola ne Mwanga yasazibwamu olw’endagaano ya Heligoland–Zanzibar wakati wa Bungereza ne Girimaani, eyagaziya munda mu nsi lw’enjawukana wakati w’ebitundu bye baali bafuga mu [[Buvanjuba bwa Afrika]], ne kireka Buganda mu kitundu kya Bungereza n’okutambuza ekifo ekikulu eky’amagoba okuva ku lubalama lw’ennyanja okudda mu bitundu eby’omunda. <ref name="Ingham">Kenneth Ingham, ''A History of East Africa'', Longmans, Green. London, 1963, pp. 145–146 .</ref> IBEAC yasindika [[Frederick Lugard]], omuddukanya w'amagye gaayo, e Mengo, mu Gwekkuminebiri1890 gye yafunira Mwanga okukkiriza okumala emyaka ebiri endagaano ne kkampuni eno. Endagaano eno yali ya mugaso eri Mwanga Abasiraamu e Bunyoro bwe baakola okugezaako okweddiza obuyinza. Okusika omuguwa wakati w’ebibiina by’Abakatuliki n’Abapolotesitante kwavaako okulwana mu mwezi Ogusooka mu 1892 e Mengo. Lugard yawagira Abapolotesitante okulwanyisa oludda lw’Abakatoliki olw’amaanyi mu lutalo, ekyawaliriza Mwanga n’Abakatoliki okudduka. Lugard yasobola okusendasenda Mwanga okudda okuva mu ttwale lya Girimaani, gye yali addukidde, okudda e Mengo nga 30 Ogwokusatu1892 n’okukola endagaano empya. Endagaano eno yawa Abapolotesitante (ekitundu ekisinga obunene), Abakatoliki, ne (ekitundu ekitono kyokka) Abasiraamu ebitundu eby’enjawulo; Mwanga yennyini yafuuka Omupolotesitante. <ref>Kenneth Ingham, ''The Making of Modern Uganda'', Allen & Unwin. London, 1958, pp. 43–49 .</ref>
Nga bayambibwako ekibiina kya Church Missionary Society, ekyakozesa okufa kw’abajulizi baabwe okufuna obuwagizi obw’amaanyi mu Bungereza okufuna Uganda, Lugard olwo n’asobola bulungi okugoba Ssaabaminisita William Ewart Gladstone ne kabineti ye okusuulawo Uganda. <ref name="Apter"/> Obuyinza bwa [[IBEAC]] bwakyusibwa ne buweebwa Bungereza nga 1 Ogwokuna 1893 era nga 27 Ogwomunaana 1894 Mwanga yakkiriza Buganda okufuulibwa ettwale erikuumibwa Bungereza. Kyokka nga 6 Ogwomusanvu 1897 yalangirira olutalo ku Bungereza. Yawangulwa nga 20 Ogwomusanvu e [[Buddu]] mu [[Disitulikiti y’e Masaka]] leero, ekitundu ekyaweebwa Abakatoliki mu ndagaano ya 1892, yaddamu okuddukira mu Germany East Africa . Yalangirirwa ng’agobeddwa mu ntebe nga 9 Ogwomunaana. Oluvannyuma lw’okugezaako okuzzaawo obwakabaka bwe n’alemererwa, yawang’angusibwa mu 1899 n’atwalibwa mu bizinga bya [[Seychelles]], gye yasembezebwa mu kkanisa y’Abangereza . Yafa mu 1903, nga wa myaka 35. <ref>{{cite book |last1=Cawthorne |first1=Nigel |date=2013 |title=Tyrants: History's 100 Most Evil Despots & Dictators |url=https://books.google.com/books?id=bgkEAwAAQBAJ&q=Danieri+Basamula-Ekkeri+Mwanga+II+Mukasa&pg=PT211 |publisher=Arcturus Publishing |isbn=978-1-78212-255-5 |language=en}}</ref>
== Okussa ekitiibwa mu Klezia Katolika ==
[[File:Munyonyo_Martyrs_Shrine_at_night.jpg|thumb|Ekiggwa e Munyonyo kyazimbibwa ng’okwebaza olw’okufuula Abajulizi ba Uganda abatukuvu]]
[[File:St._Andrew_Kaggwa_tomb.jpg|thumb|Ekijjukizo ekizimbiddwa ku ntaana ya Andrew Omutukuvu e Munyonyo]]
Okusinziira ku Heike Behrend, oluvannyuma lw'okufa kuno, Eklezia Katolika yakozesezza ekitundu kino okufuula abaakosebwa ekifo ekikulu mu kibiina kya "[[cult of martyrs]]". <ref name="ReferenceA">Heike Behrend, ''Resurrecting Cannibals: The Catholic Church, With Hunts, and the production of pagans in Western Uganda'', Rochester, 2011.</ref> Mu 1897 Ssaabalabirizi [[Henri Streicher]] yatandikawo ekibiina kya Uganda Martyrs Guild mu [[:en:Uganda|Uganda]] okwetaba mu kubuulira enjiri. Essuula ezimu eza Guild zafuuka za byabufuzi mu myaka gya 1950. Olw’okufugibwa ekibiina kya Charismatic Movement, oluvannyuma kyakulaakulana ne kifuuka ekibiina ekikulu eky’okulwanyisa obulogo mu Tooro. <ref name="ReferenceA" />
Ekitiibwa ekiweebwa abajulizi ba Uganda awalala mu Afrika kikola okufuula Obukatoliki obw’Afirika, ng’okugeza mu [[Senegal]], ekkanisa eyazimbibwa mu 1890 gy’erimu ebisigalira byabwe era nga muno mulimu amasinzizo agawerako agaweereddwayo eri [[Kizito omuto omujulizi omutuukirivu|Kizito]], eyali asinga obuto mu battibwa. <ref name="ReferenceA">Heike Behrend, ''Resurrecting Cannibals: The Catholic Church, With Hunts, and the production of pagans in Western Uganda'', Rochester, 2011.</ref>
[[File:Matthew_Malumba,_Charles_Lwanga,_and_Ugandan_Martyrs_Relics_Museum_of_Catholic_Art_and_History.jpg|thumb|Ebisigalira ebikutte ebisigalira bya Charles Lwanga n’Abajulizi ba Uganda abalala.]]
[[Paapa Benedict XV]] yaalangira Charles Lwanga, [[Matiya Mulumba]], ne bannaabwe amakumi abiri mu lubu lw'abesiimi nga 6 Ogwomukaaga 1920, era [[Paapa Paul VI]] n’abalangirira mu lubu lw'abatuukirivu nga 18 Ogwekkumi 1964. <ref>{{cite web |date=3 June 2017 |title=Saint Charles Lwanga and Companions, Martyrs of Uganda |url=http://www.catholicnewsagency.com/saint.php?n=488 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091003084454/http://www.catholicnewsagency.com/saint.php?n=488 |archive-date=3 October 2009 |work=Catholic News Agency}}</ref> Ku mukolo gw’okufuula abajulizi b’Abakatoliki abatuukirivu, [[Paapa Paul]] yamenya n’Abangereza, ng’agamba nti: “Nedda, tetwagala kwerabira balala.” abali ku ludda lw'abakulisitaayo nga bennganga okufa mu linnya mu linnya lya Kristo." <ref>{{cite web |date=18 October 1964 |title=Pope Paul VI's homily at the canonization of the martyrs of Uganda |url=https://www.vatican.va/content/paul-vi/la/homilies/1964/documents/hf_p-vi_hom_19641018_martiri-uganda.html |language=la}}</ref> Mmisa ya Paapa ey’okubalangirira mu lubu lw'abatuukirivu yeeyoleka nnyo kubanga gwe gwali omulundi ogwasembayo ng’omukolo ngogwo gukolebwa mu ngeri ya [[Tridentine]] mu [[St. Peter’s Basilica.]] sitampu za posta zafulumizibwa mu mwaka ogwaddako ekibuga Vatican olw’okujjukira okulangirira okwo. <ref>{{cite web |title=Vatican City – Postage Stamps – 1965 |url=https://www.stampworld.com/en/stamps/Vatican-City/Postage%20stamps/1960-1969?user=217425&year=1965 |publisher=Stamp World}}</ref> Ku lunaku lw'ekijjukizo lwa nga 3 Ogwomukaaga olwa Charles Lwanga n'abalala ekkumi n'ababiri abaafa nga 3 Ogwomukaaga 1886 luli mu [[Kalenda ya Roma,]] ate abajulizi omwenda abasigaddewo bajjukirwa mu ''[[Roman Martyrology]]'' ku nnaku ze battirwako.
Basilica y’abajulizi ba Uganda e Namugongo yazimbibwa mu 1968. Okuva mu myaka gya 1980 yafuulibwa ekifo eky’okulamaga, era enteekateeka z’okukigaziya zalangirirwa mu 2014. <ref>[http://www.monitor.co.ug/News/National/Govt-to-launch-Namugongo-Martyrs-Shrines-fundraising-/-/688334/2426802/-/nphe86/-/index.html "Government to launch Namugongo Martyrs Shrines fundraising campaign today"], ''Daily Monitor'', 23 October 2014.</ref>
Santi Martiri dell'Uganda a Poggio Ameno, ekkanisa e Roma eyabbulwa mu bajulizi ba Uganda, era yaweebwayo mu 1980 n'efuuka ekereziya ya titular mu 1988. <ref>{{Cite book |last=Pham |first=John-Peter |date=30 November 2004 |title=Heirs of the Fisherman: Behind the Scenes of Papal Death and Succession |url=https://books.google.com/books?id=ahTU3koVfLEC&dq=%22Santi+Martiri+dell%27Uganda+a+Poggio+Ameno%22&pg=PA219 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-534635-0 |via=Google Books}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Bräuer |first=Martin |date=27 February 2014 |title=Handbuch der Kardinäle: 1846-2012 |url=https://books.google.com/books?id=363pBQAAQBAJ&dq=%22Poggio+Ameno%22&pg=PA532 |publisher=Walter de Gruyter GmbH & Co KG |isbn=9783110269475 |via=Google Books}}</ref>
Mu 1993, olukiiko lwa [[Uganda Episcopal Conference]] lwatandikawo yunivasite eyabbulwa mu linnya ly’abajulizi ba Uganda, eyafuna endagaano yaayo ey’obwannannyini mu 2005. <ref>{{Cite web |date=2025-09-16 |title=Uganda Martrys University |url=https://umu.ac.ug/ |access-date=2025-12-19 |language=en-US}}</ref>
Mu mwaka gwa 2014, Uganda yajaguza emyaka 50 bukya Bajulizi ba Uganda balangiriwa Paapa Paul VI mu lubu lw'abatuukirivu nga 18 Ogwekkumi 1964. <ref>{{Cite web |title=The Christian Martyrs of Uganda |url=http://www.buganda.com/martyrs.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140719024926/http://www.buganda.com/martyrs.htm |archive-date=19 July 2014 |access-date=15 August 2007}}</ref> [[Ekiggwa ky’Abajulizi e Munyonyo]] kijjukizo kya kwebaza olw’okubalangirira mu lubu lw'abatuukirivu. Okusima omusingi mu butongole kwaliwo nga 3 Ogwokutaano 2015 nga kwakolebwa Omubaka wa Paapa mu Uganda Ssabasumba Michael A. Blume, ne Kalidinaali [[Emmanuel Wamala]]. Okuddamu okukulaakulanya kwalimu okuzimba ekiggwa ky’ekkanisa ekipya, ekkaddiyizo, ofiisi, n’ebifo abatukuvu we baafiira. <ref>[https://web.archive.org/web/20170929091621/http://www.ntv.co.ug/news/local/03/may/2015/papal-nuncio-launches-construction-munyonyo-martyrs-shrine-5886 "Papal nuncio launches construction of Munyonyo martyrs shrine"] , NTV, 3 May 2015.</ref>
=== Olukalala lw'abajulizi Abakatoliki 22 ===
{| class="wikitable sortable"
!#<ref name=":0"/><ref>{{Cite web |title=Uganda Martyrs |url=https://www.uecon.org/uganda-martyrs/martyrs |access-date=2024-02-02 |website=Uganda Episcopal Conference |language=en-gb |archive-date=2024-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131111459/https://www.uecon.org/uganda-martyrs/martyrs |url-status=dead }}</ref>
!Erinnya
!Ennaku kwe yafiira
!Emyaka kwe yafiira
!Omuyima w'omutuukirivu
!Ekyamutta
|-
|1.
|[[Achilleus Kiwanuka|Achilleus Kewanuka]]
|3 Ogwomukaaga 1886
|Myaka 17
|bannamawulire, abawandiisi b’amawulire, abakuba ebitabo n’abayiiya.
|Yayokebwa
|-
|2.
|[[Adolphus Ludigo-Mukasa]]
|3 Ogwomukaaga1886
|Myaka 24
|abalimi n’abalunzi
|Yayokebwa
|-
|3.
|[[Ambrose Kibuuka Katekamu (Kateka Mulundaggana)]]
|3 Ogwomukaaga 1886
|Myaka 18
|ebibiina by’abavubuka nga abasikawutu, YCW, Xaverians n'abalala.
|Yayokebwa
|-
|4.
|[[Anatoli Kirigwajjo]]
|3 Ogwomukaaga 1886
|
|abayizzi n’abalunzi
|Yayokebwa
|-
|5.
|[[Andrew Kaggwa Kaahwa]]
|26 Ogwokutaano 1886
|Myaka nga 30
|abasomesa, bakatekisimu n’amaka
|Jjambiya na kambe
|-
|6.
|[[Athanasius Bazzekuketa Kizza]]
|27 Ogwokutaano 1886
|Myaka 20
|abavunaanyizibwa ku by’ensimbi, eggwanika ne bbanka.
|Ffumu
|-
|7.
|[[Bruno Sserunkuuma]]
|3 Ogwomukaaga 1886
|
|abatamiivu, ab’effujjo, abo abalina okwegomba kw’ennyama n’obufumbo obutasaana.
|Yayokebwa
|-
|8.
|[[:en:Charles_Lwanga|Charles Lwanga]]
|3 Ogwomukaaga 1886
|Myaka 25
|Ekikolwa ky'abavubuka ba Africa n'Abakatoliki
|Yayokebwa
|-
|9.
|[[:en:Denis_Ssebuggwawo_Wasswa|Denis Ssebuggwawo Wasswa]]
|25 Ogwomukaaga 1886
|Myaka 16
|abayimbi, abayimbi ne kkwaaya
|yawalulwa
|-
|10.
|[[Gonzaga Gonza Nghonzabato]]
|27 Ogwokutaano 1886
|Myaka 24
|abasibe, abatambuze, abayisibwa obubi n’abo abali mu buzibu.
|ffumu
|-
|11.
|[[Gyaviira Mayanja Musoke|Gyavira Mayanja Musoke]]
|3 Ogwomukaaga 1886
|Myaka 17
|empuliziganya y’ebidduka n’abo abatawaanyizibwa obulogo
|Yayokebwa
|-
|12.
|[[James Buuzabalyawo Kalumba Ssebayigga]]
|3 Owgomukaaga 1886
|Myaka 26
|abasuubuzi n’ebibiina by’obwegassi
|Yayokebwa
|-
|13.
|[[John Mary Kiwanuka Muzeeyi]]
|27 Ogusooka 1887
|
|
|Jjambiya
|-
|14.
|[[:en:Joseph_Mukasa_Balikuddembe|Joseph Mukasa Balikuddembe]]
|15 Ogwekkuminogumu 1885<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=Uganda Martyrs: tracing the history |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/uganda-martyrs-tracing-the-history-1571544 |access-date=2023-10-05 |website=Monitor |language=en}}</ref>
|Myaka 20
|bannabyabufuzi n’abaami
|Yayokebwa n'ejjambiya
|-
|15.
|[[:en:Kizito|Kizito]]
|3 Ogwomukaaga 1886
|Myaka 13-14
|abaana abato naddala abali wansi w’emyaka 15
|Yayokebwa
|-
|16.
|[[Luke Baanabakintu|Luke (Lukka) Baanabakintu]]
|3 Ogwomukaaga 1886
|Myaka 30
|abavubi, abalunnyanja, bamakanika, abayizi n’abaweesi.
|Yayokebwa
|-
|17.
|[[:en:Matiya_Mulumba|Mathias Kalemba Mulumba Wante]]
|30 Ogwokutaano 1886
|Myaka 50
|Abalangira n’Amaka
|Jjambiya na kambe
|-
|18.
|[[Mbaaga Tuzinde]]
|3 Ogwomukaaga 1886
|Myaka 17
|emirimu okusinga egy’abaseminario, abagala, aba postulants n’abatandisi
|Mbooko na muliro
|-
|19.
|[[Mugagga Lubowa]]
|3 Ogwomukaaga 1886
|Myaka 16
|kiraabu, enkulaakulana y’ekitundu, obuwangwa n’emirimu gy’emikono egy’awaka
|Yayokebwa
|-
|20.
|[[Mukasa Kiriwawanvu]]
|3 Ogwomukaaga 1886
|
|wooteeri ebbaala n’eby’okulya
|Yayokebwa
|-
|21.
|[[Noa Mawaggali]]
|31 Ogwokutaano 1886
|
|abaavu, abakugu n’abayimbi
|Baamusiba ku muti embwa ne zimuluma olwo ne basuula ku kkubo
|-
|22.
|[[Ponsiano Ngondwe]]
|26 Ogwokutaano 1886
|Myaka 30
|abajaasi, abaserikale n’abajaasi
|ffumu
|}
==== Abajulizi babiri aba Paimol ====
Waliwo n’abajulizi ba Uganda babiri ab’ekiseera eky’oluvannyuma, abaafiira e Paimol mu 1918 ne baweebwa omukisa mu 2002. <ref>[http://www.zenit.org/en/articles/ugandan-martyrs-to-be-beatified-this-sunday "Ugandan Martyrs to Be beatified This Sunday"], ZENIT News Agency, 18 October 2002.</ref> Bano tebannaba kufuulibwa batukuvu.
Abajulizi Daudi Okelo ne [[Jildo Irwa]] baali basomesa ba ddiini abato ababiri okuva mu Uganda. Baali bava mu [[:en:Acholi_people|Acholi]], ekitundu ekitono eky’ekibinja ekinene eky'[[Eky’Abaluo|Abaluo]]. Baabeerawo okumlala ebbanga yadde nga baamala ne battibwa mu myaka egyaddirira oluvannyuma lw'okutondawo obutume bwa Kitgum obw'abaminsani ba [[Comboni]] mu 1915. <ref>{{cite web |title=Daudi Okelo (1902 ca.-1918) and Jildo Irwa (1906 ca.-1918) |url=https://www.vatican.va/news_services/liturgy/saints/ns_lit_doc_20021020_okelo-irwa_en.html |publisher=Vatican}}</ref>
== Abakulisitaayo (Ekkanisa ya Uganda) ==
Abajulizi ba Uganda 23 bajjukirwa mu Kkanisa ya Bungereza nga era bajaguzibwa nga 3 Ogwomukaaga. <ref>{{Cite web |title=The Calendar |url=https://www.churchofengland.org/prayer-and-worship/worship-texts-and-resources/common-worship/churchs-year/calendar |access-date=27 March 2021 |website=The Church of England |language=en}}</ref> <ref name=":0"/> Bwe bajjukira abajulizi ba Uganda, Ekkanisa ya Bungereza erimu Ssaabalabirizi [[:en:Janani_Luwum|Janani Luwum]], eyattibwa mu 1977 abagoberezi ba [[Idi Amin]] era bajjukira Luwum okwawukana ku balala nga 16 Ogwokubiri.
{| class="wikitable sortable"
|+Olukalala lw'abajulizi 23 aba Kulisitaayo <ref name=":0"/>
! # # 1999 .
! Erinnya
! Olunaku lw’okufa n’emyaka
! Battiddwa nga bakozesa
|-
| 1. 1. .
| Makko Kakumba
| 31 Omwezi gwokutaano 1885
| okutemebwa n’okumwokya
|-
| 2. 2. .
| Yusuf Rugalama
| 31 Omwezi gwokutaano 1885
| okutemebwa n’okumwokya
|-
| 3. 3. .
| Mukasa Musa
| 25 Omwezi gwokutaano 1886
| effumu
|-
| 4. 4. .
| Mbwa Eriya
| 27 Omwezi gwokutaano 1886
| okusalasala (Baamulaawa).
|-
| 5. 5. .
| Muddu Aguma
| 2 Omwezi gwokutaano 1886
| okusalasala (Baamulaawa).
|-
| 6. 6. .
| Daudi Muwanga
| 1886. Omwezi gw’ekkumi
| okusalasala (Baamulaawa).
|-
| 7. 7. .
| Muwanga
| 31 Omwezi gwokutaano 1886
| okusalasala (castrated).
|-
| 8. .
| Kayizzi Kibuuka
| 31 Omwezi gwokutaano 1886
| okusalasala (Baamulaawa).
|-
| 9. 9. .
| Mayanja Kitoogo
| 31 Omwezi gwokutaano 1886
| okusalasala (Baamulaawa
|-
| 10. .
| Nuwa Walukagga
| 3 Omwezi gwomukaaga 1886
| Yayokebwa
|-
| 11. .
| Alexander Kadoko
| 3 Omwezi gw’omukaaga 1886
| Yayokebwa
|-
| 12. .
| Frederick Kizza, omusajja omulala
| 3 Omwezi gwomukaaga 1886
| Yayokebwa
|-
| 13 .
| Robert Munyagabyangu
| 3 Omwezi Gwomukaaga 1886
| Yayokebwa
|-
| 14. .
| Danieri Nakabandwa agamba nti
| 3 Omwezi gwomukaaga 1886
| Yayokebwa
|-
| 15. .
| Kiwanuka Giyaza
| 3 Omwezi Gwomukaaga 1886
| Yayokebwa
|-
| 16. .
| Mukasa Lwakisiga
| 3 Omwezi Gwomukaaga 1886
| Yayokebwa
|-
| 17. .
| Charles Lwanga (Omukatoliki naye nga wa kitiibwa mu ddiini y’Abangereza)
| 3 Ogwomukaaga 1886 ku myaka 25 egy’obukulu
| Yayokebwa
|-
| 18. .
| Mubi Azaalwa
| 3 Omwezi Ogwomukaaga 1886
| Yayokebwa
|-
| 19. .
| Wasswa
| 25 Omwezi Gwokutaano 1886
| effumu n’akambe
|-
| 20. .
| Kwabafu
| 3 Omwezi Gwomukaaga 1886
| Yayokebwa
|-
| 21. .
| Kifamunnyanja
| 3 Omwezi Gwomukaaga 1886
| Yayokebwa
|-
| 22. .
| Muwanga Njigiya
| 3 Omwezi Gwomukaaga 1886
| Yayokebwa
|-
| 23. .
| Nuwa Sserwanga
| 31 Omwezi Gwokutaano 1885
| okutemebwa n’okwokya
|}
== Ennyimba z'Abakatoliki ezikwata ku Bajulizi ba Uganda ==
Ku lunaku lw’okutukuza abajulizi ba Uganda nga 18 Ogwekkumi 1964, kkwaaya ya Uganda ey’abantu kumpi 100, eyakulemberwa Joseph Kyagambiddwa, yayimba ennyimba ezikwata ku Bajulizi ba Uganda n’olugendo lwabwe olw’okukkiriza. <ref name=":0"/> Joseph Kyagambiddwa yawandiika era n'ayiiya ennyimba 22 ezikwata ku Bajulizi ba Uganda. <ref name=":0" />
Ennyimba zino kuliko;
* " '''Karoli Lwanga Wuuno Omulwanyi''' " (nga kivvuunuddwa mu ngeri ey'obuvumu nga Lwanga, omulwanyi w'eddiini atawangulwa). <ref name=":0"/>
* " '''Kizito Omuto ye wange''' " ekivvuunulwa mu ngeri etali nnywevu nti "Omuvubuka Kizito ye wange". <ref name=":0" />
* " '''Abagalagala b'embuuza''' " ekivvuunulwa mu ngeri etali ya maanyi nti "Abakuumi b'obwakabaka bali ludda wa" <ref name=":0" />
* " '''Mulinnya lya Patri''' " ekivvuunulwa mu ngeri etali ya maanyi nti "Mu linnya lya taata" <ref name=":0" />
* '''1975 Oluyimba lwa Marytrs''' lwa Yusufu Byangwa. <ref name=":0" />
* '''Mukulike Abazira''' olwa Godfrey Lubuulwa
* '''Bayuguuma Ekibuga''' by'omusumba Simeon Kayiwa. <ref name=":0" />
* '''Abajulizi''' olwa Kato Ssekandi. <ref name=":0" />
* '''Abalamazi''' olwa Gabriel Bulindwa. <ref name=":0" />
* '''Babalangaki''' lwawandiikibwa Gerald Kiweewa. <ref name=":0" />
* '''Bakikola''' nga kyawandiikibwa John Ntale. <ref name=":0" />
* '''Omulanga gwa Mapeera''' lwandiikibwa Emmanuel Ssekidde. <ref name=":0" />
== Mu buwangwa obumanyiddwa ennyo ==
Abajulizi ba Uganda baalabikira mu kitundu kimu ekya firimu ''ya [[Millions]]'' . <ref>Regina Hansen (ed.), [https://books.google.com/books?id=AtALOnale4QC&dq=film+millions+uganda+martyrs&pg=PA23 ''Roman Catholicism in Fantastic Film: Essays on Belief, Spectacle, Ritual and Imagery''], McFarland, 2011, p. 23.</ref> Mu ntambi za firimu eno kyogerwa nti omu ku baazannya ng’abajulizi yeeyita muzzukulu w’omu ku bajulizi. <ref>[https://www.imdb.com/title/tt0366777/trivia "Millions (2004): Trivia"], [[:en:IMDb|IMDb]].</ref> Mu mwaka gwa 2015 [[Posta Uganda]] yafulumya sitampu ya posta eyateekebwawo ku mukolo gw’okujaguza emyaka 50 mu 2014 ng’Abajulizi ba Uganda batukuzibwa. <ref> StampData, Stamps of Uganda, 2015 http://stampdata.com/stamps.php?fissuer=887&fdate=2015 </ref>
== Ogwomukaaga 2025 Abayeekera ba Uganda beetulisizaako bbomu ==
Nga 3 Ogwomukaaga 2025, abayeekera ba Uganda babiri battibwa omukazi eyeetulisizaako bbomu okumpi n'ekiggwa ky'abajulizi e Munyonyo ebweru wa [[Kampala]] . Obulumbaganyi buno bwaliwo mu kukuza olunaku lw'abajulizi . Abayeekera bano bombi be bokka abattibwa. <ref>{{Cite news|date=2025-06-03|title=Two suspected Uganda rebels killed in Kampala blast, officials say|url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/explosion-reported-near-catholic-shrine-ugandas-capital-2025-06-03/|access-date=2025-06-03|work=[[Reuters]]|language=en}}</ref>
== Ebiggwa by'abajulizi ==
Ebiggwa by'abajulizi ba Uganda mu Uganda mulimu:
* [[Basilica y'Abajulizi ba Uganda, Namugongo]]
* Ekiggwa ky'Omutukuvu Andrew Kaggwa (Kahawa) mu [[Disitulikiti y'e Hoima]]. <ref name=":1">{{Cite web |date=2023-04-24 |title=Govt to promote faith-based tourism in Mbarara |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/govt-to-promote-faith-based-tourism-in-mbarara-4210750 |access-date=2024-01-29 |website=Monitor |language=en}}</ref>
* Ekiggwa kya Saint Anatole Kiriggwajjo mu [[Hoima (disitulikit)|Disitulikiti y'e Hoima]] . <ref name=":1" />
* [[Ekiggwa ky'abajulizi e Katoosa]] mu [[Disitulikiti y'e Kyenjojo]] .
* [[Ekijjukizo ky'Abajulizi e Busega]]
* [[Ekiggwa ky'abajulizi e Munyonyo]] <ref name="MunyR">{{cite news|newspaper=[[ New Vision]]|url=https://www.newvision.co.ug/news/1325301/papal-nuncio-breaks-ground-martyrs-shrine|title=Papal Nuncio Breaks Ground for Martyrs Shrine|date=4 May 2015|author=Juliet Lukwago|access-date=28 April 2026|location=Kampala, Uganda}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Bannaddiini ba Mission mu Uganda]]
* [[Ekkanisa ya Nabulagala Mapeera]]
* [[Lutikko ya Rubaga|Lutikko e Rubaga]]
* [[Ekiggwa ky'abajulizi e Katoosa]]
* Namugongo
== Ebijuliziddwa ==
[[Category:Buganda]]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
<references />
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [http://justus.anglican.org/resources/bio/176.html Ebikwata ku bulamu bw’Abakristaayo ab’edda abajjukirwanga]
* [http://www.britannica.com/eb/article-9074103 Encyclopædia Britannica Ku mutimbagano]
* [http://www.ugandamartyrsshrine.org.ug/ Ekiggwa ky'Abajulizi ba Uganda, Namugongo]
* [http://www.munyonyo-shrine.ug/ Ekiggwa ky'Abajulizi ba Uganda, Munyonyo]
* [https://web.archive.org/web/20180823174629/http://wau.org/archives/article/the_uganda_martyrs/ Abajulizi ba Uganda okuva mu magazini ya ''The Word Among Us'' eya August 2008]Tterekero
[[Category:Ekibinja ky'abatuukirivu mu Ekereziya]]
[[Category:Abazaale b'omu myaka gya 1860]]
[[Category:Eby'obulambuzi mu Uganda]]
[[Category:Olukalala lw'abatuukirivu]]
[[Category:Obutemu mu 1885]]
[[Category:Abatukuvu b'ekkanisa ya Uganda]]
[[Category:Emisango gy'omu 1887 mu Africa]]
8tt6b0a9kgdhymk8zo0klo6a6woxgkt
Emmanuel Anyama
0
13487
66700
50551
2026-08-05T01:40:26Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66700
wikitext
text/x-wiki
'''Emmanuel Anyama''' amanyiddwa nga Pastor Emma (yazaalibwa 14 Ogwomusanvu 1998) Munnayuganda [[:en:Football_player|musambi wa mupiira]] azannya nga [[:en:Forward_(association_football)|omuwereza]] mu Kampala City Council Authority Football Club (KCCA FC) ne ttiimu ya Uganda.<ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=2025-08-04 |title=CHAN 2024: Uganda Cranes 25-man squad profiled |url=https://kawowo.com/2025/08/04/chan-2024-uganda-cranes-25-man-squad-profiled/ |access-date=2025-11-06 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Magero |first=Moses |date=2024-06-27 |title=Emmanuel Anyama is a Cityzen. - KCCA FC |url=https://www.kccafc.co.ug/emmanuel-anyama-is-a-cityzen/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Mujuni |first=Oscar Diego |date=2024-06-28 |title=KCCA Sign Prolific Striker Emmanuel Anyama from Kaaro Karungi |url=https://nbssport.co.ug/2024/06/28/kcca-sign-prolific-striker-emmanuel-anyama-from-kaaro-karungi/ |access-date=2025-11-06 |website=NBS Sport |language=en-US |archive-date=2025-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251115065333/https://nbssport.co.ug/2024/06/28/kcca-sign-prolific-striker-emmanuel-anyama-from-kaaro-karungi/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Mujuni |first=Oscar Diego |date=2025-07-29 |title=Debutant Anyama Promises Lots of Goals at CHAN 2024 |url=https://nbssport.co.ug/2025/07/29/debutant-anyama-promises-lots-of-goals-at-chan-2024/ |access-date=2025-11-06 |website=NBS Sport |language=en-US |archive-date=2026-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106062330/https://nbssport.co.ug/2025/07/29/debutant-anyama-promises-lots-of-goals-at-chan-2024/ |url-status=dead }}</ref>
Anyama yatandika emirimu gye ne ttiimu ya Adjumani Town Council FC, ng’avuganya mu liigi ya West Nile Regional League era oluvannyuma n'agenda mu Kaaro Karungi FC mu [[:en:FUFA_Big_League|FUFA Big League]]. Mu Gwomukaaga 2024, Anyama yeegatta ku [[:en:Kampala_Capital_City_Authority_FC|Kampala Capital City Authority FC]] (KCCA FC) mu [[:en:Uganda_Premier_League|liigi ya Uganda Premier]].<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Anyama yalondeddwa mu ttiimu ya Uganda esembayo ey’abazannyi 25 mu mpaka za African Nations Championship 2024 ([[:en:2024_African_Nations_Championship|CHAN 2024]]), era nga y’asoose okuyitibwa mu ttiimu y’eggwanga ey’abakulu.<ref name=":1" />
== Ebijuliziddwamu ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Anyama, Emmanuel}}
26i4nx9fbyyogow8zlqvc4ox63cfjyw
Denis Kiggundu
0
13740
66697
55256
2026-08-05T00:42:45Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66697
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Denis Kiggundu''' (yazaalibwa 15 Ogwokutaano 2000) Munnayuganda [[:en:Football_player|musambi wa mupiira]] ow'ekikugu era azannya nga [[:en:Goalkeeper_(association_football)|omukwasi wa ggoolo]] mu [[:en:Vipers_SC|Vipers SC]] mu [[:en:Uganda_Premier_League|liigi ya Uganda Premier]] ne [[:en:Uganda_national_football_team|ttiimu y'eggwanga eya Uganda]].
== Emirimu gye egya kiraabu ==
Kiggundu yeegatta ku Vipers SC mu 2019 era okuva olwo abadde ku ttiimu esooka, ng’avuganya mu liigi ya Uganda Premier, [[:en:Uganda_Cup|Uganda Cup]] ne [[:en:CAF_Champions_League|CAF Champions League]].<ref>Vipers SC "[https://viperssc.co.ug/player/denis-kiggundu/ Denis Kiggundu]". Vipers SC. Retrieved 2025-09-05.</ref>
Mu sizoni ya 2024–25, yazannya emipiira 15, n’akuba ggoolo mwenda mu ddakiika 1,350 ez’okuzannya, ng’afuna ggoolo 0.53 ku buli mupiira.<ref>BeSoccer "[https://web.archive.org/web/20210302101303/https://www.besoccer.com/player/d-kiggundu-901569 Denis Kiggundu statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302101303/https://www.besoccer.com/player/d-kiggundu-901569|date=2021-03-02}}". BeSoccer. Retrieved 2025-09-05.</ref> Era yakuuma obwerufu mu mpaka za Uganda Cup eza 2024–25, Vipers mwe yawangula engule.<ref>Okello, James (2025-05-31). "[https://web.archive.org/web/20251215011248/https://nbssport.co.ug/2025/05/31/vipers-win-2024-25-uganda-cup-complete-historic-domestic-double/ Vipers win 2024/25 Uganda Cup, complete domestic double]". NBS Sport. Retrieved 2025-09-05.</ref>
Yali ku ttiimu eyatambulanga mu mipiira gya CAF Champions League, omuli n’omupiira ogwasooka ne Jwaneng Galaxy mu 2023.<ref>Ainebyoona, Moses (2023-08-17). "[https://www.pulsesports.ng/football/story/bagoole-kizza-out-as-vipers-name-travelling-squad-for-champions-league-tie-2023081717501990563 Bagoole, Kizza out as Vipers name travelling squad for Champions League tie]". Pulse Sports. Retrieved 2025-09-05.</ref>
== Emirimu gye egy’ensi yonna ==
Mu mwezi Ogwomwenda 2022, Kiggundu yalondebwa mu ttiimu ya Uganda Cranes egenda okuzannya emipiira gy’omukwano egy’ensi yonna e Libya, wadde nga teyazannya mu mipiira egyo.<ref>Wasswa, Derrick (2022-09-18). "[https://sports.mtn.co.ug/2022/09/18/micho-names-uganda-cranes-squad-for-two-international-friendlies/ Micho names Uganda Cranes squad for two international friendlies]". MTN Sports. Retrieved 2025-09-05.</ref>
Yaddamu okulondebwa mu Gwomusanvu mu 2025 ku ttiimu egenda okuvuganya mu [[:en:2024_African_Nations_Championship|mpaka za African Nations Championship (CHAN) eza 2024]].<ref>Xinhua staff (2025-07-28). "[https://english.news.cn/20250728/a8a49808cc5c4bba9e39d7b78d3417e9/c.html Uganda name 25-man squad for 2025 African Nations Championship]". Xinhua. Retrieved 2025-09-05.</ref> Eyali kapiteeni wa Uganda [[:en:Denis_Onyango|Denis Onyango]] yeegatte ku ttiimu y’ebyekikugu okuwagira abakwasi ba ggoolo nga beetegekera.<ref>Namugera, Brian (2025-07-07). "[https://www.matookerepublic.com/2025/07/07/denis-onyango-volunteers-to-support-uganda-cranes-chan-squad-goalkeepers/ Denis Onyango volunteers to support Uganda Cranes CHAN squad goalkeepers]{{Dead link|date=February 2026|bot=InternetArchiveBot}}". Matooke Republic. Retrieved 2025-09-05.</ref><ref>Mugerwa, Sarah (2025-07-07). "[https://sunrise.ug/news/sports/202507/denis-onyango-joins-uganda-cranes-chan-technical-team-to-inspire-goalkeeping-unit.html Denis Onyango joins Uganda Cranes CHAN technical team to inspire goalkeeping unit]". The Sunrise. Retrieved 2025-09-05.</ref>
We bwatukiira mu Gwomwenda mu 2025, yali tannazannya mupiira gwe ogwasooka mu nsi yonna.<ref>Uganda Premier League staff (n.d.). "[https://upl.ug/player/denis-kiggundu-vipers-sc-30/ Denis Kiggundu – Vipers SC]". Uganda Premier League. Retrieved 2025-09-05.</ref>
== Ebitiibwa ==
=== Kiraabu ===
* [[:en:Uganda_Premier_League|Liigi ya Uganda eya Premier]]: 2024–25<ref>Mugisha, Andrew (2025-05-20). "[https://www.monitor.co.ug/sports/soccer/vipers-crowned-2024-25-uganda-premier-league-champions Vipers crowned 2024/25 Uganda Premier League champions]{{Dead link|date=February 2026|bot=InternetArchiveBot}}". Daily Monitor. Retrieved 2025-09-05.</ref>
* [[:en:Uganda_Cup|Ekikopo kya Uganda]]: 2024–25<ref>Okello, James (2025-05-31). "[https://web.archive.org/web/20251215011248/https://nbssport.co.ug/2025/05/31/vipers-win-2024-25-uganda-cup-complete-historic-domestic-double/ Vipers win 2024/25 Uganda Cup, complete domestic double]". NBS Sport. Retrieved 2025-09-05.</ref>
=== Omuntu ssekinnomu ===
* Omukwasi wa ggoolo asinga mu mpaka za Stanbic Uganda Cup: 2024–25<ref>Vipers SC (2025-05-31). "[https://web.archive.org/web/20250616185107/https://viperssc.co.ug/2025/05/31/vipers-clinch-uganda-cup-to-complete-season-double-with-convincing-win-over-kcca-fc/ Vipers clinch Uganda Cup to complete season double with win over KCCA FC]". Vipers SC. Retrieved 2025-09-05.</ref>
== Ebibalo by’emirimu ==
{{Updated|2025-09-05}}As of 2025-09-05
=== Kiraabu ===
{| class="wikitable"
!Ebiro
! Kiraabu
! Liigi
! Apps
! Goolo
|-
| 2019–20
| Vipers SC
| Uganda Premier League
| —
| 0.
|-
| 2020–21
| Vipers SC
| Uganda Premier League
| —
| 0.
|-
| 2021–22
| Vipers SC
| Uganda Premier League
| —
| 0.
|-
| 2022–23
| Vipers SC
| Uganda Premier League
| —
| 0.
|-
| 2023–24
| Vipers SC
| Uganda Premier League
| —
| 0.
|-
| 2024–25
| Vipers SC
| Uganda Premier League
| 15.
| 0.
|}
=== Mu nsi yona ===
{| class="wikitable"
!Ttiimu y'eggwanga
! Omwaka
! Enkoofiira
! Goolo
|-
| Uganda
| 2022–
| 0.
| 0.
|}
== Laba ne ==
* [[:en:Denis_Onyango|Denis Onyango]]
* [[:en:Mutwalibu_Mugolofa|Mutwalibu Mugolofa]]
* [[:en:Joel_Mutakubwa|Joel Mutakbwa]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipidiya ==
* [https://viperssc.co.ug/player/denis-kiggundu/ Profile at Vipers SC]
kzth7surdmxpibbx2g22p27briguyiq
Mutwalibu Mugolofa
0
13780
66720
52667
2026-08-05T06:04:38Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66720
wikitext
text/x-wiki
'''<big>Mutwalibi Mugolofa</big>''' (yazaalibwa 2 Ogwekkuminoogumu mu mwaka gwa 2000) [[:en:Football_player|muzannyi wa mupiira]] omukugu era Munnayuganda, azannya nga [[:en:Goalkeeper_(association_football)|omukwasi wa ggoolo]] mu [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]] mu [[:en:Uganda_Premier_League|Premier liigi ya Uganda.]]<ref>{{Cite web |last=Magero |first=Moses |date=2000-11-01 |title=Mutwalibi MUGOLOFA - KCCA FC |url=https://www.kccafc.co.ug/player/mutwalibi-mugolofa/ |access-date=2025-08-26 |language=en-US}}</ref><ref name="KCCA">{{cite web |date=31 January 2024 |title=New signing Mutwalibi Mugolofa is a Cityzen |url=https://www.kccafc.co.ug/new-signing-mutwalibi-mugolofa-is-a-cityzen/ |access-date=26 August 2025 |website=KCCA FC}}</ref>
== Obuto bwe ==
Mugolofa omupiira yagutandikira mu liigi ya FUFA Eyabato. Yagenda mu maaso ng’ayita mu nkola z’abavubuka eza kiraabu za Uganda eziwerako, omuli Vipers Junior Team, [[Kyetume FC]], [[Mbarara City FC]], ne [[Jinja North United FC]].<ref name="KCCA" />
== Emirimu gye mu kiraabu ==
=== KCCA FC ===
Mu Ogwolubereberye mu mwaka gwa 2024, Mugolofa yegata ku [[Kampala Capital City Authority FC]] ku ndadano yakasera okuva ku [[Jinja North United FC]].<ref name="MTN">{{cite news|title=KCCA acquire goalkeeper Mutwalibu Mugolofa|url=https://sports.mtn.co.ug/2024/01/31/kcca-acquire-goalkeeper-mutwalibu-mugolofa/|work=MTN Sports|date=31 January 2024|access-date=26 August 2025}}</ref> Yali mukwasi wa ggoolo owokuna ku kiraabu, yalaga obukugu era nazanya bulungi kuntandikwa nawebwa endagano yamyaka ebiri okuva mu mwezi Ogwomukaaga mu mwaka gwa 2024,okumukumira ku kiraabu okutusa mu mwaka gwa 2027.<ref>{{Cite web |date=2024-06-09 |title=KCCA tie down promising goalkeeper |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/kcca-tie-down-promising-goalkeeper-4652730 |access-date=2025-08-26 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Keeper Mugolofa commits to KCCA FC for three years|url=https://fourfourtwouganda.com/2024/06/07/keeper-mugolofa-commits-to-kcca-fc-for-three-years/|work=FourFourTwo Uganda|date=7 June 2024|access-date=26 August 2025}}</ref>
Mu mwaka gwa 2024-25 sizoni ya Premier liigi ya Uganda, Mugolofa yafuuka omukwasi wa ggoolo mu KCCA eyasooka okulondebwa. Yakola clean sheets mukaaga mu mipiira musanvu egyasooka, n’ateebebwamu omulundi gumu gwokka. Okutwaliza awamu, mu mipiira kkumi n'esatu egyasooka, yasobodde okukwata ggoolo kkumi n’ateebwamu ggoolo ssatu.<ref>{{cite web |date=10 November 2024 |title=Mugolofa, three others summoned for national duty AFCON 2025 |url=https://www.kccafc.co.ug/mugolofa-three-others-summoned-for-national-duty-afcon-2025/ |access-date=26 August 2025 |website=KCCA FC}}</ref>
Emipiira egy'amaanyi gyalimu okusisinkana [[Kiraabu ya Vipers SC|Vipers SC]] mu liigi mu mwezi Ogwokubiri mu mwaka gwa 2025, gye yakola ebikulu ebyamanyi ebitaasa wadde ng'omupiira gwaggwa mu kukubwa kwabwe,<ref>{{cite news|title=KCCA FC 0–2 Vipers SC – Match report|url=https://viperssc.co.ug/2025/02/16/kcca-fc-0-2-vipers-sc-match-report/|work=Vipers SC|date=16 February 2025|access-date=26 August 2025|archive-date=4 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250904063136/https://viperssc.co.ug/2025/02/16/kcca-fc-0-2-vipers-sc-match-report/|url-status=dead}}</ref> n'omupiira gwe bazanya ne [[Uganda Revenue Authority SC|URA FC]] mu mwezi Ogwokuna mu mwaka gwa 2025.<ref>{{cite news|title=URA silences KCCA at Hamz Stadium in battle of authorities|url=https://kawowo.com/2025/04/16/ura-silences-kcca-at-hamz-stadium-in-battle-of-authorities-upl-2024-2025/|work=Kawowo Sports|date=16 April 2025|access-date=26 August 2025}}</ref>
== Emirimu gye mu mawanga g'ebulaaya ==
Mu mwaka gwa 2024, yafuna okuyitibwa kwe okwasooka mu [[:en:Uganda_national_football_team|ttiimu y’eggwanga ey’omupiira eya Uganda]].<ref>{{Cite web |title=Mutwalibi Mugolofa - Uganda Goalkeeper - ESPN (UK) |url=https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/396133/mutwalibi-mugolofa |access-date=2025-08-26 |website=ESPN |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Admin |first=NBS Sport |date=2024-11-08 |title=Mugolofa Buzzing For Uganda Cranes Duty |url=https://nbssport.co.ug/2024/11/08/mugolofa-buzzing-uganda-cranes-duty/ |access-date=2025-08-26 |website=NBS Sport |language=en-US |archive-date=2025-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522055751/https://nbssport.co.ug/2024/11/08/mugolofa-buzzing-uganda-cranes-duty/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2024-11-06 |title=Youngster Dembe, goalkeeper Mugolofa named in Uganda Cranes squad to face South Africa, Congo |url=https://kawowo.com/2024/11/06/youngster-dembe-goalkeeper-mugolofa-named-in-uganda-cranes-squad-to-face-south-africa-congo/ |access-date=2025-08-26 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
Mu mwezi Ogwekkuminoogumu mu mwaka gwa 2024, Mugolofa yayitibwa mu ttiimu y’eggwanga ey’omupiira eya Uganda mu [[:en:2025_Africa_Cup_of_Nations_qualification|mupiira gw’okusunsulamu abalizannya mu mpaka za Africa Cup of Nations 2025]] nga battunka ne [[:en:South_Africa_national_soccer_team|South Afrika]] ne [[:en:Congo_national_football_team|Congo]],kyagufula omukisa gwe ogwasoose okuyitibwa okuzanyira ku tiimu enene.<ref name=":0" /><ref name="KCCA" />
== Obukodyo bw'okuzanya ==
Mugolofa amanyiddwa nnyo olw’obuvumu, okuddamu amangu, n’okuduumira ekitundu kya peneti. Likodi ye eyasooka mu KCCA FC, ezanya enungi kkumi mu mipiira kkumi n'esatu ejimufudde ow'erinnya ng’omuteebi eyeesigika. Abatendesi n’abakugu nabo basiimye obukkakkamu bwe ku puleesa n’obukugu mu kugaba omupiira.<ref name="MTN" />
== Ebibalo by'emirimu gye ==
* Kiraabu
{| class="wikitable"
!Ebiro
! Kiraabu
! Liigi
! Apps
! Clean sheets
! Ggoolo ezikubiddwa
|-
| 2023–24
| [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]]
| [[:en:Uganda_Premier_League|Uganda Premier League]]
| 4. 4.
| 2. 2.
|
|-
| 2024–25
| [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]]
| [[:en:Uganda_Premier_League|Uganda Premier League]]
| 9. 9.
| 8.
| 3. 3.
|-
| '''Omuwendo'''
|
|
| '''13'''
| '''10.'''
| '''3. 3.'''
|}
== Engule ==
; KCCA FC
* '''[[:en:CECAFA_Kagame_Cup|Ekikopo kya CECAFA Kagame]]''' :Runner-up, mu mwaka gwa 2024<ref>{{cite news|title=KCCA fall short in Kagame Cup final|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/kcca-fall-short-in-kagame-cup-final-4639208|work=Daily Monitor|date=12 August 2024|access-date=26 August 2025}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Allan_Okello|Allan Okello]]
* [[Joel Mutakubwa]]
* [[Denis Onyango]]
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://www.kccafc.co.ug/player/mutwalibu-mugolofa/ Ekifo ku KCCA FC]
{{DEFAULTSORT:Mugolofa, Mutwalibu}}
ocq5u1s2digwjlp95v4ziqqc188238y
Ivan Ahimbisibwe
0
13794
66708
52840
2026-08-05T02:58:46Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66708
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ivan Ahimbisibwe''' (yazaalibwa 18 Ogwokusatu 2000) Munnayuganda [[omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era azannya ng'omuteebi mu [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]] mu [[liigi ya Uganda Premier]] ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga eya Uganda]].<ref name="nbs">{{Cite web |date=22 July 2024 |title=Big Interview: Ivan Ahimbisibwe recounts inspiring journey of life and football |url=https://nbssport.co.ug/2024/07/22/big-interview-ivan-ahimbisibwe-recounts-inspiring-journey-of-life-and-football/ |access-date=18 August 2025 |website=NBS Sport |archive-date=22 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250822234944/https://nbssport.co.ug/2024/07/22/big-interview-ivan-ahimbisibwe-recounts-inspiring-journey-of-life-and-football/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Kule |first=Edwin Kyle |date=2025-07-02 |title=Ivan Ahimbisibwe: KCCA names 'Hunter' as first signing |url=https://kawowo.com/2025/07/02/ivan-ahimbisibwe-kcca-names-hunter-as-first-signing/ |access-date=2025-08-18 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Ahimbisibwe makes case for a starting role |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/ahimbisibwe-makes-case-for-a-starting-role-5150236 |access-date=2025-08-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-08-08 |title=Cranes dispatch Guinea to return to full business |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/cranes-dispatch-guinea-to-return-to-full-business-5148420 |access-date=2025-08-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Ebyafaayo n’okusoma kwe ==
Ahimbisibwe yazaalibwa ku kyalo Kacence mu [[Mbarara (disitulikit)|Mbarara]] Uganda. Yasomera ku Mbarara Modern Primary School ne Uganda Martyrs Primary nga tannamaliriza O-Level ku Nyakayojo Secondary School ne A-Level ku St. Andrew's Secondary School e Rubindi. Oluvannyuma yafuna diguli mu Social Work ne Social Administration.<ref name="nbs"/>
== Okuzannyira kiraabu ==
=== Okuzannya mu buvubuka ===
Olugendo lw’omupiira yalutandikira ku Mbarara Sports Academy eddukanyizibwa Salim Branden okuva mu 2010 okutuuka mu 2015. Akademi eno era yavaamu abazannyi nga Kondok Junior, Brian Aheebwa, ne Clinton Kamugisha.<ref name="nbs"/>
=== Synergy FC ===
Ahimbisibwe yalabibwa omutendesi Brian Ssenyondo n’eyegatta ku Synergy FC, n’azannyira mu Big League ya Uganda okumala sizoni bbiri n’ekitundu. Yateeba ggoolo 18 mu sizoni ye esooka, 15 mu eyookubiri, ate 8 mu kitundu kya sizoni nga tannagenda.<ref name="nbs"/>
=== Nyamityobora FC ===
Yeegatta ku Nyamityobora FC e Mbarara ng’asoma mu yunivasite, n’ateeba ggoolo 15 mu sizoni ye eyasooka.<ref name="nbs"/>
=== UPDF FC ===
Ng’azzeemu okukwatagana n’omutendesi Brian Ssenyondo, Ahimbisibwe yegatta ku UPDF FC, n’ateeba ggoolo 22 mu sizoni bbiri. Yateeba hat-trick mu mupiira gwe ogwasooka era n’alondebwa nga MVP mu kampeyini ye eyasembyeyo mu kiraabu eno.<ref name="nbs"/>
=== URA FC ===
Mu Gwomunaana 2023, Ahimbisibwe yakola endagaano ya myaka ebiri ne [[Uganda Revenue Authority SC|URA FC]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2023 |title=URA FC officially unveil striker Ivan Ahimbisibwe |url=https://swiftsportsug.com/2023/08/24/ura-fc-have-officially-unveiled-striker-ivan-ahimbisibwe-as-their-latest-signing/ |access-date=18 August 2025 |website=Swift Sports Uganda}}</ref> Mu sizoni ya 2024–25, yateeba ggoolo 16 mu liigi, n'amalira mu ky'okusatu emabega w'omuwanguzi wa Golden Boot Allan Okello.<ref>{{Cite web |date=22 July 2024 |title=Ivan Ahimbisibwe recounts inspiring journey of life and football |url=https://nbssport.co.ug/2024/07/22/big-interview-ivan-ahimbisibwe-recounts-inspiring-journey-of-life-and-football/ |access-date=18 August 2025 |website=NBS Sport |archive-date=22 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250822234944/https://nbssport.co.ug/2024/07/22/big-interview-ivan-ahimbisibwe-recounts-inspiring-journey-of-life-and-football/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-27 |title=Ahimbisibwe leads URA double taxation of Wakiso Giants |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/ahimbisibwe-leads-ura-double-taxation-of-wakiso-giants--4838348 |access-date=2025-08-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
=== KCCA FC ===
Nga 1 Ogwomusanvu 2025, [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]] yalangirira Ahimbisibwe nga gw'eyasooka okugula mu katale k’abazannyi, n’emugatta n’omutendesi Brian Ssenyondo.<ref>{{Cite web |date=1 July 2025 |title=Ivan Ahimbisibwe signs for KCCA |url=https://upl.co.ug/ivan-ahimbisibwe-signs-for-kcca/ |access-date=18 August 2025 |website=Uganda Premier League}}</ref><ref name=":0"/><ref>{{Cite web |last=Mabuka |first=Dennis |date=2025-07-03 |title=KCCA FC announce signing of striker Ivan Ahimbisibwe - Africa Top Sports |url=https://en.africatopsports.com/2025/07/03/kcca-fc-announce-signing-of-striker-ivan-ahimbisibwe/ |access-date=2025-08-18 |language=en-US |archive-date=2025-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250822235509/https://en.africatopsports.com/2025/07/03/kcca-fc-announce-signing-of-striker-ivan-ahimbisibwe/ |url-status=dead }}</ref>
== Okuzannnya ku ddaala ly’ensi yonna ==
== Ebitiibwa ==
=== Omuntu ssekinnomu ===
* MVP wa UPDF FC: 2022–23
* URA FC – Uganda Cup eyasinze okuteeba: 2024
== Laba ne ==
* Allan Okello
* Reagan Mpande
* Denis Omedi
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
o4eywxxx20qriro2s46v8emgtjm6tkb
Chrispas Kusiima
0
13845
66696
54718
2026-08-05T00:17:35Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66696
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Crispas Kusiima''' (yazaalibwa nga 10 Ogwokuna 1993) Munnayuganda [[:en:Football_player|omuzannyi w'omupiira wa]] ow'ekikugu era azannya nga [[:en:Goalkeeper_(association_football)|mukwasi wa ggoolo]] mu kiraabu ya [[:en:Uganda_Premier_League|Uganda Premier League]] [[Uganda Revenue Authority SC|URA]] . <ref name=":0">{{Cite web |last=Kule |first=Edwin Kyle |date=2025-07-30 |title=URA confirm signing of goalkeeper Chrispas Kusiima |url=https://kawowo.com/2025/07/30/ura-confirm-signing-of-goalkeeper-chrispas-kusiima/ |access-date=2025-08-20 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Aheebwa |first=Brian |date=2025-08-06 |title=URA’s Kitara Raid Continues |url=https://nbssport.co.ug/2025/08/06/uras-kitara-raid-continues/ |access-date=2025-08-20 |website=NBS Sport |language=en-US |archive-date=2025-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250807074441/https://nbssport.co.ug/2025/08/06/uras-kitara-raid-continues/ |url-status=dead }}</ref>
== Emirimu gye mu kiraabu ==
=== Kiraabu y'omupiira mu Uganda Revenue Authority (URA FC) ===
Mu mwaka gwa 2016, Kusiima yeegatta ku [[Uganda Revenue Authority SC|kiraabu y’omupiira eya Uganda Revenue Authority]], wabula yalwana okufuna obudde bw’okuzannya olw’okuvuganya okw’amaanyi. Kino kyamuleetera okuva mu kiraabu eno asobole okufuna kiraabu egenda okumuwa obudde obw’okuzannya.<ref name=":1">{{Cite web |last=Kazibwe |first=Hakim |date=2025-07-30 |title=Kusiima Returns to URA After Stellar Run at Kitara |url=https://nbssport.co.ug/2025/07/30/kusiima-returns-to-ura-after-stellar-run-at-kitara/ |access-date=2025-08-20 |website=NBS Sport |language=en-US |archive-date=2025-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814181941/https://nbssport.co.ug/2025/07/30/kusiima-returns-to-ura-after-stellar-run-at-kitara/ |url-status=dead }}</ref> Oluvannyuma yeegatta ku kiraabu z'omupiira nga [[Tooro United FC|Tooro United football club]] mu sizoni y'omwaka gwa 2018/19,<ref>{{Cite web |last=EDITOR |first=SHABAN LUBEGA {{!}} PML Daily DEPUTY |date=2019-08-28 |title=Tooro United confirms list of departures ahead of 2019/20 season |url=https://pmldaily.com/sports/2019/08/tooro-united-confirms-list-of-departures-ahead-of-2019-20-season.html |access-date=2025-08-20 |website=PML Daily |language=en-US}}</ref> [[Express FC|Express Football club]] mu sizoni y'omwaka gwa 2020/21 gye yabayamba okuwangula engule ya [[:en:Uganda_Premier_League|Uganda Premier League]] mu mwaka gwa 2020/21, <ref name=":2">{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=2025-07-31 |title=Buhimba unveil first signing, URA sign Kusiima |url=https://upl.co.ug/buhimba-unveil-first-signing-ura-sign-kusiima/ |access-date=2025-08-20 |website=Uganda Premier League - Official Website |language=en-US}}</ref> <ref name=":1" /> ne [[:en:Gaddafi_FC|Gaddaffi football club]] mu sizoni y'omwaka gwa 2022/23, nga tannaba kwegatta ku [[Kitara FC|Kitara football club]] .
=== Kiraabu y'omupiira eya Kitara (eya Royals) . ===
Mu mwaka gwa 2023, Kusiima yeegatta ku [[Kitara FC|kiraabu y’omupiira eya Kitara]] era emanyiddwa nga Royals, gye yayamba okutuuka mu bifo bitaano ebisooka mu liigi n’okuwangula ekikopo kya Stanbic Uganda ekyasooka ekyanyweza ekifo mu [[:en:CAF_Confederation_Cup|mpaka za CAF Confederation Cup]].<ref name=":1"/> Mu sizoni ya [[:en:Uganda_Premier_League|Uganda Premier League]] 2024/25, Kusiima yazannya emipiira abiri mu musanvu n'okuteeba [[:en:Shutout|clean sheets]] kkumi na mukaaga ekyamufunira [[:en:Premier_League_Golden_Glove|engule ya Golden Glove Award]].<ref name=":1" /> Kusiima yazannyira mu mipiira nkaaga mu ebiri ng'akuuma [[:en:Shutout|clean sheets]] amakumi asatu mu bbiri okuva mu sizoni ya Uganda Premier League 2022/23, 2034/24 ne 2024/25. Obutakyukakyuka buno bwamuviirako okulondebwa mu ttiimu ya [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda Cranes]] eya wano nga beetegekera [[:en:2024_African_Nations_Championship|empaka z'amawanga ga Afrika ez'omwaka gwa 2024]] . <ref name=":1" />
=== Kiraabu y'omupiira eya Uganda Revenue Authority (URA FC) ===
Mu Gwomusanvu 2025, Kusiima yakomawo mu [[Uganda Revenue Authority SC|URA FC]], ku ndagaano y'emyaka ebiri okuva mu Kitara football club.<ref name=":0"/><ref name=":2"/><ref name=":1"/>
== Emirimu gye okwetooloola ensi yonna ==
Kusiima yasooka kulondebwa ku [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y’eggwanga ey’omupiira eya Uganda]] eyeetaba mu mpaka za [[:en:2024_African_Nations_Championship|CHAN]] 2024.<ref name=":1"/> Empaka z'amawanga ga Africa eza 2024 zategekebwa [[Yuganda|Uganda]], [[Kenya]], ne [[Tanzania]] okuva nga 2nd okutuuka nga 30th Ogwomunaana 2025.<ref>{{Cite web |last=Marsha |first=Ahmed |date=2025-07-28 |title=TotalEnergies CHAN 2024: Uganda Cranes Final Squad Named |url=https://www.fufa.co.ug/totalenergies-chan-2024-uganda-cranes-final-squad-named/ |access-date=2025-08-22 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref>
=== Kiraabu y'omupiira eya Express ===
* Ekikopo [[:en:Uganda_Premier_League|kya Uganda Premier League]] 2020/21.<ref name=":2"/>
=== Ogwassekinnoomu ===
* Engule ya Golden glove mu sizoni ya Uganda Premier League 2024/25.<ref name=":1"/>
== Laba ne ==
* [[Ismail Watenga]]
* [[Nafian Alionzi]]
* [[Joel Mutakubwa|Joel Mutakbwa]]
* [[Charles Lukwago]]
== Ebijuliziddwa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
aqpohlwrly5akzz8yq3moz0ecbf7tai
Kenneth Semakula
0
13847
66714
55749
2026-08-05T04:34:09Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66714
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kenneth Semakula''' (yazaalibwa 4 Ogwekkuminoogumu 2002) Munnayuganda [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era azannya [[ng'omuzibizi]] wa [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga eya Uganda]] ne Al-Adalah Football Club ng'esinziira mu kibuga Al-Hulaylah ekya Saudi Arabia.<ref>{{Cite web |date=22 July 2024 |title=Uganda's Kenneth Semakula joins Club Africain |url=https://chimpreports.com/ugandas-kenneth-semakula-joins-club-africain/ |access-date=6 November 2024 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>
Semakula yasooka okuzannya ku ttiimu y’eggwanga mu 2019, ng’azannyira [[ttiimu y’eggwanga eya Hippos - Uganda ey’abali wansi w’emyaka 20]] mu mpaka za [[CECAFA U-20 Championship eza 2019]] ezaali mu Uganda.<ref>Sang, Kiplagat (13 May 2020).</ref> Ku nkomerero y'omwaka ogwo yayitibwa mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'abakulu]] - Uganda Cranes okuva olwo gy'azannye emipiira 13 okutuuka mu 2024. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2025)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Kenneth yazaalibwa mu [[Tororo|kibuga Tororo]] . Yasomera mu ssomero lya Rock View Primary School Tororo, World Ahead Secondary School Matugga, St. John's College Kawuga Mukono, Light College Katikamu ne Jinja Secondary School.<ref name=":0">{{Cite web |last=Admin |first=NBS Sport |date=18 May 2024 |title=Tororo's Son, Villa's Champion: The Kenneth Ssemakula Story |url=https://nbssport.co.ug/2024/05/18/tororos-son-villas-champion-the-kenneth-ssemakula-story/ |access-date=6 November 2024 |website=NBS Sport |language=en-US |archive-date=3 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241103102150/https://nbssport.co.ug/2024/05/18/tororos-son-villas-champion-the-kenneth-ssemakula-story/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=27 July 2024 |title=Determined Semakula eager to pass Maghreb test many fell |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/determined-semakula-eager-to-pass-maghreb-test-many-fell-4701030 |access-date=6 November 2024 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Okuzannya omupiira ==
Semakula omupiira yagutandikira ku myaka 7 mu ttendekero lya True Vine Soccer Academy e Tororo. Oluvannyuma y'egatta ku ttiimu ya City Tyres ey’abali wansi w’emyaka 14, gye yalondeddwa ng’omuzannyi asinga omuwendo (MVP) mu kitundu ky’obuvanjuba. Oluvannyuma Semakula yawangula engule y’omuzannyi asinga mu mpaka z’eggwanga eza Airtel Rising Stars ez’abali wansi w’emyaka 17.<ref name=":0"/>
== Okuzannyira kiraabu ==
Okuzannya omupiira ogw'ekikugu, Semakula yagutandikira mu [[Busoga United Football Club|Busoga United FC]] nga tannaba kwegatta ku [[BUL Jinja FC]].<ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=24 May 2024 |title=Kenneth Ssemakula announces departure from SC Villa |url=https://kawowo.com/2024/05/24/kenneth-ssemakula-announces-departure-from-sc-villa/ |access-date=6 November 2024 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> Mu Gwomusanvu 2024, y'egatta ku kiraabu gy'alimu kati, Club Africain, ku ndagaano ya myaka ebiri egenda okuggwako mu 2026.<ref>{{Cite web |last=says |first=Oloka Rogers |date=21 July 2024 |title=Kenneth Semakula: Uganda Cranes defender joins Club Africain |url=https://sports.mtn.co.ug/2024/07/21/kenneth-semakula-uganda-cranes-defender-joins-club-africain/ |access-date=6 November 2024 |website=MTN Sports |language=en-US}}</ref>
Oluvannyuma lw'omupiira 1 ne [[Al-Arabi]] mu [[AFC Challenge League]] yalekebwa. Nga 16 Ogwomwenda 2025, Semakula y'egatta ku kiraabu ya Saudi FDL eya [[Al-Adalah]].<ref>{{Cite web |title=مرحبا بك في نادي العدالة |url=https://x.com/aladalahclub/status/1968025299519730152}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
[[Category:Bazannyi b'omupiira Abannayuganda]]
k7cysttcwlz0hp3f16nk7wya3bjum9k
Chris Akena
0
13853
66695
55752
2026-08-05T00:10:37Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66695
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Chris Pius Akena''' (yazaalibwa 18 Ogwomunaana 2002) Munnayuganda [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ogw'ekikugu era azannya nga attacking midfielder oba right winger mu kiraabu ya Spain Unión Deportiva Las Zocas ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga lya Uganda]].<ref name="auto">{{Cite web |title=Chris Akena (Player) |url=https://www.national-football-teams.com/player/85384/Chris_Akena.html |website=www.national-football-teams.com}}</ref>
== Okuzannyira kiraabu ==
Akena mu buvubuka bwe omupiira yagutandikira mu Proway Sports Academy mu Uganda nga tannegatta ku [[Aspire Academy]] e Qatar mu 2016. Mu 2017, y'egatta ku [[Maroons FC|Maroons]] eya [[Uganda Premier League]] ate mu 2021 n’akola endagaano ne [[Shabab Al Ahli Club]] gye yawangulira liigi ya UAE U21 pro ne UAE youth league nga tannaba kwegatta ku UAE kiraabu y’omutendera ogwokubiri [[Al Rams Club]] mu Gwoluberyeberye 2023 n’afuuka Munnayuganda eyasooka okuzannya omupiira gwa pulofeesono mu UAE. Oluvannyuma yagenda mu maaso n’azannyira mu Bulaaya bwe yassa omukono ku ndagaano ya mwaka gumu ne kiraabu ya Buyonaani ey’omutendera ogw’okusatu Megas Alexandros Agias Marinas mu sizoni ya 2023/24 oluvannyuma ne y'egatta ku [[Apollon Pontus]] nga 31 Ogwoluberyeberye, kiraabu ey’ebyafaayo mu [[Super League Greece 2]] sizoni yonna eya 2023–24.<ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=January 16, 2023 |title=Chris Pius Akena: Ugandan midfielder joins top club in United Arab Emirates |url=http://kawowo.com/2023/01/16/chris-pius-akena-ugandan-midfielder-joins-top-club-in-united-arab-emirates/ |website=Kawowo Sports}}</ref><ref>{{Cite web |title=Soccer: Chris Akena |url=https://www.soccerstand.com/player/akena-chris/MDZmJoz8/ |website=www.soccerstand.com}}</ref> Mu Gwomusanvu 2024 Akena Chris y'egatta ku [[Gor Mahia]] erina likodi ya [[liigi ya Kenya]] emirundi 21 ku ndagaano ya myaka ebiri.<ref>{{Cite web |date=3 July 2024 |title=Gor Mahia sign Ugandan offensive midfielder Akena |url=https://www.citizen.digital/sports/gor-mahia-sign-ugandan-offensive-midfielder-akena-n345161 |access-date=13 July 2024 |website=Citizen Digital |language=en-KE}}</ref> . Oluvannyuma yeegatta ku kiraabu ya Spain eya Unión Deportiva Las Zocas mu Preferente de Tenerife, wadde nga yazannya sizoni 19 ez’omuddiring’anwa mu Primera Federación.
== Okuzannyira ku ddaala ly'ensi yonna ==
Mu Gwekkumineebiri 2021, Akena yafuna okuyitibwa omulundi gwe ogw’olubereberye ku [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y’eggwanga ey’omupiira eya Uganda]] eyali egenda okuzannya emipiira ebiri egy’ensi yonna egy’okwegezaamu ne [[Gabon]] wamu ne [[Mauritania]].<ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=December 27, 2021 |title=Uncapped Akena eager for Uganda Cranes debut after surprise call-up for UAE build ups |url=http://kawowo.com/2021/12/27/uncapped-akena-eager-for-uganda-cranes-debut-after-surprise-call-up-for-uae-build-ups/ |website=Kawowo Sports}}</ref> Wabula yasooka kuzannya nga 21 Ogwoluberyeberye 2022 ne [[ttiimu y'eggwanga ey'omupiira eya Iraq]] ku kisaawe kya Al Shohada International Stadium mu kibuga [[Baghdad]].<ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=January 22, 2022 |title=Uganda Cranes fall to Iraq in Baghdad | International Build Up |url=http://kawowo.com/2022/01/22/uganda-cranes-fall-to-iraq-in-baghdad-international-build-up/ |website=Kawowo Sports}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nsereko |first=Issa |date=January 16, 2023 |title=Ugandan Cranes midfielder Akena completes move to Al Rams Football Club |url=https://nimsportuganda.com/ugandan-cranes-midfielder-akena-completes-move-to-al-rams-football-club/ |website=Nimsport Uganda |access-date=May 26, 2026 |archive-date=January 22, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122195155/https://nimsportuganda.com/ugandan-cranes-midfielder-akena-completes-move-to-al-rams-football-club/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Chris Akena (Akena C.) - Career Stats - Flashscore.com |url=https://www.flashscore.com/player/akena-chris/MDZmJoz8/ |website=www.flashscore.com}}</ref>
== Ebibalo ku ddaala ly’ensi yonna ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="3" |[[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]]
|-
! Omwaka
! Apps
! Goolo
|-
| 2022. 2022
| 2. 2.
| 0.
|-
! Okugatta
! 2. 2.
! 0.
|}
''Ebibalo bituufu okuva omupiira ogwazannyibwa nga 31 Ogwokusatu 2023'' <ref name="auto"/>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20230403050139/https://www.sportstalenthub.com/player-profiles/soccer/chris-pius-akena Sports Talent Hub | Akena Chris PIUS]
* Chris Akena
* [https://thetouchlinesports.com/pius-akena-meet-18-year-old-whose-professional-football-dream-remains-on-hold/ Pius Akena: Sisinkana omwana ow'emyaka 18 ng'ekirooto kye eky'omupiira ogw'ekikugu kisigadde nga kiyimiridde | Ebyemizannyo bya Touchline]
* [https://www.footballcritic.com/chris-akena/player-positions/474569 Ebifo bya Chris Akena]
* [https://www.sportsmole.co.uk/football/gabon/preview/preview-gabon-vs-uganda-prediction-team-news-lineups_473893.html Okusooka: Gabon ne Uganda - okulagula, amawulire ga ttiimu, ennyiriri]
* Chris Akena ku mukutu
[[Category:Bazannyi b'omupiira Abannayuganda]]
jgf0eb1fwf8lfxyl2tft5gwwmegz7y7
Denis Omedi
0
13945
66698
55264
2026-08-05T00:46:40Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66698
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''<big>Denis Omedi</big>''' (yazaalibwa nga 13 omwezi Ogwomukaaga mu mwaka gwa 1994) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] omukugu era Munnayuganda, azannya nga Omuwuwuttanyi mu kiraabu ya APR mu Rwanda Premier League ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga ey'omupiira eya Uganda]].<ref>{{Cite web |title=Denis Omedi Stats and Profile |url=https://upl.ug/player/denis-omedi-kitara-fc-24/ |access-date=2024-09-21 |website=upl.ug}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2025-01-08 |title=Omedi, Kiwanuka sign for Rwanda’s APR |url=https://kawowo.com/2025/01/08/omedi-kiwanuka-sign-for-rwandas-apr/ |access-date=2025-01-08 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye mu kiraabu ==
Omedi omulimu gwe ogw'okusamba omupiira yagutandikira mu Booma FC esangibwa mu disitulikiti y’e [[Masindi (disitulikit)|Masindi]] . Oluvannyuma yeegatta ku [[Kitara FC]] mu sizoni ya 2023 okutuuka mu mwaka gwa 2024. Yeegatta ku kiraabu ya APR FC mu Rwanda Premier League mu mwaka gwa 2025. Yateeba ggoolo kkumi na taano(15) mu Uganda Premier League . Omedi yaweebwa engule y’omuzannyi w’omwezi mu mwezi Ogwokubiri mu mwaka gwa 2024, mu mpaka za Real Stars Awards ezaakugira e Lugogo.<ref>{{Cite web |date=2024-03-05 |title=Kitara's Denis Omedi crowned footballer of February |url=https://www.ntv.co.ug/ug/news/sports/kitara-s-denis-omedi-crowned-footballer-of-february--4546816#google_vignette |access-date=2024-09-21 |website=NTV Uganda |language=en |archive-date=2024-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240921082132/https://www.ntv.co.ug/ug/news/sports/kitara-s-denis-omedi-crowned-footballer-of-february--4546816#google_vignette |url-status=dead }}</ref><ref name=":2"/>
== Emirimu gye mu mawanga g'ebulaaya ==
Omedi azannye emipiira kkumi mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Ttiimu y'eggwanga lya Uganda ;]] yateeba ggoolo ssatu n’okuwa asisiti nnya.<ref name=":1">{{Cite web |date=5 December 2024 |title=Omedi: I thought Puskás Award nomination was a dream |url=https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/2024/articles/denis-omedi-interview-puskas-award |access-date=10 December 2024 |website=FIFA}}</ref> Yayamba Uganda okufuna ekifo mu mpaka za African Cup of Nations 2025 ezaazannyibwa mu [[Morocco]] . Yateeba ggoolo nga bazanya Bafana Bafana mu mupiira gwa AFCON ogw’okusunsulamu ogwa 2025, ogwaggwa amaliri ga ggoolo 2-2.<ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=2024-09-07 |title=How Uganda Cranes players rated in a four-goal thrilling draw with South Africa |url=https://kawowo.com/2024/09/07/how-uganda-cranes-players-rated-in-a-four-goal-thrilling-draw-with-south-africa/ |access-date=2024-09-21 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
== Ebiruubirirwa by’ensi yonna ==
{| class="wikitable"
!No.
! Olunaku/ omwezi
! Ekifo
! Gw'ebavuganya
! Okuteeba
! Alizaati
! Empaka
|-
| 1. 1. .
| 6 Ssebutemba 2024
| Ekisaawe kya Orlando, Johannesburg, South Afrika
| South Afrika
| align="center" | '''1''' –1
| align="center" | 2–2
| rowspan="2" | [[:en:2025_Africa_Cup_of_Nations_qualification_Group_K|2025 Africa Cup of Nations qualification]]
|-
| 2. 2. .
| 15 Okitobba 2024
| Ekisaawe kya Juba, Juba, South Sudan
| South Sudan
| align="center" | '''1''' –0
| align="center" | 2–1
|-
| 3. 3. .
| 23 Ddesemba 2025
| Ekisaawe kya Olympics e Rabat, Rabat, Morocco
| Tunisia
| align="center" | '''1''' –3
| align="center" | 1–3
| [[:en:2025_Africa_Cup_of_Nations_Group_C|2025 Africa Cup of Nations]]
|}
== Engule n’okusunsulwa ==
Omedi yasunsulwa mu mpaka za FIFA Puskas Award 2024 olw’okukuba rabona ku [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA]] mu mpaka za [[Ekitongole kya Federation of Uganda Football Associations|FUFA]] Super 8.<ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=2024-12-02 |title=CAF Awards 2024: Omedi rabona strike earns another nomination |url=https://kawowo.com/2024/12/02/caf-awards-2024-omedi-rabona-strike-earns-another-nomination/ |access-date=2024-12-10 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref><ref name=":1"/><ref>{{Cite web |date=2024-12-09 |title=Omedi: Rabona goal was work from training ground |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/omedi-rabona-goal-was-work-from-training-ground-4851300 |access-date=2024-12-10 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 November 2024 |title=FIFA Puskás Award 2024 {{!}} Denis Omedi |url=https://www.fifa.com/en/watch/dXKI6AhEN0qjG3aynCPJnw |archive-date= |access-date=10 December 2024 |website=FIFA}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=29 November 2024 |title=Voting open for 2024 FIFA Puskás Award |url=https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/2024/articles/puskas-award-nominees |access-date=10 December 2024 |website=FIFA}}</ref> Ggoolo eno yavuganyizibwako mu bavuganya abalala 10 okuli Hassan Al Haydos, Terry Antonis, Yassine Benzia, Walter Bou, Michaell Chirinos, Federico Dimarco, Alejandro Garnacho, Mohammed Kudus, Jaden Philogene ne Paul Onuachu.<ref name=":0" /> Ggoolo ya rabona era yasunsulwa mu mutendera gwa Goal of the Year ogw’ekitiibwa mu mpaka za CAF Awards 2024, ekigifuula ggoolo yokka eya alongside Benzia's volley mu [[Algeria]] ne [[South Africa|South Afrika]] okufuna okusunsulwa kwombi mu CAF ne Puskas.<ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=2024-12-02 |title=Omedi wonder goal vs. KCCA earns FIFA Puskas, Caf Awards nomination |url=https://upl.co.ug/omedi-wonder-goal-vs-kcca-earns-fifa-puskas-caf-awards-nomination/ |access-date=2024-12-10 |website=Uganda Premier League - Official Website |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Kazi Njema |date=2024-12-02 |title=Kitara’s Omedi’s rabona strike earns another nomination in CAF Awards 2024 |url=https://kazi-njemanews.com/kitaras-omedis-rabona-strike-earns-another-nomination-in-caf-awards-2024/ |access-date=2024-12-10 |website=Kazi Njema News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=admin |first=N. P. |date=2024-12-02 |title=Denis Omedi’s Rabona Strike Earns CAF Goal of the Year Nomination |url=https://nilepost.co.ug/sports/230345/denis-omedis-rabona-strike-earns-caf-goal-of-the-year-nomination |access-date=2024-12-10 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=#CAFAwards24 Goal of the Year shortlist revealed with fans to vote for the winner |url=https://www.cafonline.com/inside-caf/news/cafawards24-goal-of-the-year-shortlist-revealed-with-fans-to-vote-for-the-winner/ |access-date=2024-12-10 |website=#CAFAwards24 Goal of the Year shortlist revealed with fans to vote for the winner |language=en-GB}}</ref>
Mu mpaka za FIFA Puskás Awards eza 2024, omuteebi wa [[Kitara FC]] ne Ttiimu y'eggwanga lya Uganda yatuuka mu kifo kyakusatu n’obubonero 16. Okusunsulwa kwe kwajaguza ggoolo ye eya rabona gye yateeba nga bazannya ne [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC.]] Ensimbi zino zaaweebbwa Ttiimu y'ebulaaya eya [[:en:Manchester_United_F.C.|Manchester United]] ne Alejandro Garnacho owa Argentina, ggoolo ye n’ekwata ekifo ekisooka n’obubonero abiri mu mukaaga (26), n’addirirwa Yassine Benzia n’ateeba South Afrika, n’efuna obubonero abiri mu biri (22).<ref>{{Cite web |last=Okwi |first=Isaac |date=2024-12-17 |title=Omedi’s Rabona Magic Earns Sixth Place Finish in CAF Goal of the Year Race |url=https://nbssport.co.ug/2024/12/17/omedis-rabona-magic-earns-sixth-place-finish-in-caf-goal-of-the-year-race/ |access-date=2024-12-18 |website=NBS Sport |language=en-US |archive-date=2024-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219175216/https://nbssport.co.ug/2024/12/17/omedis-rabona-magic-earns-sixth-place-finish-in-caf-goal-of-the-year-race/ |url-status=dead }}</ref>
Ng’oggyeeko ekyo, Omedi yali muvuganya mu mpaka za CAF Awards eza 2024, gye yasunsulwamu mu mutendera gwa Goal of the Year. Wadde yakola bulungi, yamalira mu kyamukaaga mu kulonda n’obululu 13,766. Engule eno yawangulwa Mabululu owa [[Angola]].<ref>{{Cite web |last=Okwi |first=Isaac |date=2024-12-17 |title=Omedi’s Rabona Magic Earns Sixth Place Finish in CAF Goal of the Year Race |url=https://nbssport.co.ug/2024/12/17/omedis-rabona-magic-earns-sixth-place-finish-in-caf-goal-of-the-year-race/ |access-date=2024-12-18 |website=NBS Sport |language=en-US |archive-date=2024-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219175216/https://nbssport.co.ug/2024/12/17/omedis-rabona-magic-earns-sixth-place-finish-in-caf-goal-of-the-year-race/ |url-status=dead }}</ref>
Omedi okuyingizibwa mu ngule zino kimufudde omusaale era kyayongedde ku ssuubi lye okukyusibwa. Endagaano y’omulimu gw'eyalina ku [[Kitara FC]] mu kiseera kino yali ya kuggwaako ku nkomerero ya sizoni ya 2024, era yalina omukisa okuva mu Spain, Pyramids FC eya Misiri ne Gor Mahia owa Kenya . Yafuna omukisa okuva e [[South Africa|South Afrika]] ne [[Libya]] okuva mu katale k’abazannyi akasooka.<ref>{{Cite news|last=Gombe|first=David|date=2024|title=Denis Omedi set to leave Kitara FC|url=https://swiftsportsug.com/2024/12/02/denis-omedi-set-to-leave-kitara-fc/|work=Swiftsportsug}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
5a0ba2oswez4l6l2v2vofqr5gx9yup7
John Sserunjogi
0
14473
66711
63992
2026-08-05T03:49:45Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66711
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
'''John Sserunjogi''' muzannyi wa bikonde mu Uganda ow’ekikugu era avuganya mu buzito bwa [[:en:Super_middleweight|Super middleweight]] . Mu December wa 2023, yafuuka Munnayuganda eyasooka okuwangula engule ya [[:en:WBA_Africa|WBA Africa Super]] Middleweight. <ref>{{Cite web |title=BoxRec: Login |url=https://boxrec.com/en/login?error=limit |access-date=2025-09-29 |website=boxrec.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=John Serunjogi {{!}} Boxer Page |url=https://www.tapology.com/fightcenter/fighters/311898-john-serunjogi |access-date=2025-09-29 |website=Tapology |language=en}}</ref>
== Obulamu obwasooka ==
Sserunjogi yazaalibwa ku kyalo Bussi mu bizinga by’e Kalangala [[Uganda|mu Uganda]], era yakulira [[Bweyogerere]], gye yazuulira ebikonde. <ref name="bugerere">{{Cite web |title=ABU Title Fight: Sserunjogi Gets Nutrition Sponsor, Vows To Join League of Legends |url=https://voiceofbugerere.com/abu-title-fight-sserunjogi-gets-nutrition-sponsor-vows-to-join-league-of-legends/ |access-date=29 September 2025 |website=Voice of Bugerere}}</ref>
== Omulimu gw’ekikugu ==
Sserunjogi yafuuka pulofeesono mu November wa 2013, kigambibwa nti talina bumanyirivu bwonna mu by’amateur. <ref name="bugerere"/> We bwazibidde mu 2023, abadde alwana emipiira 17 egy'ekikugu, n'awangula 15. <ref name="bugerere" />
Mu December wa 2023, yawangula munne mu Conakry, [[Guinea]], n’akwata ekikopo kya WBA Africa Super Middleweight mu buzito bwa super middleweight (76 kg), n’afuuka Munnayuganda asoose okutuuka ku ddaala lino. <ref name="trusted">{{Cite web |date=19 December 2023 |title=Nara's John Sserunjogi becomes the first Ugandan to win WBA Africa title |url=https://trustednewsug.com/index.php/2023/12/19/naras-john-sserunjogi-becomes-the-first-ugandan-to-win-wba-africa-title/ |access-date=29 September 2025 |website=Trusted News Uganda}}</ref>
Ono era yeetaba mu ntalo wansi w’ekibiina ekigatta abazannyi b’ebikonde ekya African Boxing Union (ABU) n’okuvuganya mu mpaka ezitumbulwa Nara Promotionz. <ref>{{Cite web |last=Mujuni |first=Oscar Diego |date=2024-08-05 |title=Serunjogi Promises to Conquer Africa in Upcoming ABU Title Fight |url=https://nbssport.co.ug/2024/08/05/serunjoji-promises-to-conquer-africa-in-upcoming-abu-title-fight/ |access-date=2025-09-29 |website=NBS Sport |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Isa |first=Nsereko Musoke |date=2024-08-21 |title=Boxing: John Sserunjogi's opponent Ahmed Borishe jets in ahead of ABU title fight |url=https://nimsportuganda.com/boxing-john-sserunjogis-opponent-ahmed-borishe-jets-in-ahead-of-abu-title-fight/ |access-date=2025-09-29 |website=Nimsport Uganda |language=en-US |archive-date=2025-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251017010606/https://nimsportuganda.com/boxing-john-sserunjogis-opponent-ahmed-borishe-jets-in-ahead-of-abu-title-fight/ |url-status=dead }}</ref> Sserunjogi yagenda mu maaso n'awangula ekikopo kya Super middleweight oluvannyuma lw'okuwangula Ahmed Boloshy owa Misiri. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-08-26 |title=Sserunjogi knockouts Boloshy of Egypt to clinch ABU middleweight title |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/sserunjogi-knockouts-boloshy-of-egypt-to-clin-NV_194654 |access-date=2025-09-29 |website=New Vision}}</ref> <ref name="bugerere2">{{Cite web |title=Boxing: Nara Promotionz Sweet Science Season Three launched, Sserunjogi to face South African fighter in main event |url=https://voiceofbugerere.com/boxing-nara-promotionz-sweet-science-season-three-launched-sserunjogi-to-south-african-fighter-in-main-event/ |access-date=29 September 2025 |website=Voice of Bugerere}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-08-24 |title=Serunjogi stops Egyptian Boloshy to clinch ABU continental title |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/boxing/serunjogi-stops-egyptian-boloshy-to-clinch-abu-continental-title--4737652 |access-date=2025-09-29 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Amakulu ==
Sserunjogi atwalibwa ng’omumenyi w’ebikonde mu Uganda, olw’okusituka ng’omuzannyi wa pulofeesono nga talina bumanyirivu bwa amateur n’okufuna ekikopo kya ssemazinga ekitawangulangako Munnayuganda. <ref name="trusted"/>
* [[Ntege Musa]]
* [[Isaac Zebra Jr|Isaac Zebra Omuto]]
* [[Yusuf Babu|Yusuf Babu, omusajja omulala]]
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
<references />
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&targettitle=John+Sserunjogi&page=John+Sserunjogi#:~:text=Boxing-,Boxing%20record%20for%20John%20Sserunjogi%20from%20BoxRec%20%28registration%20required Boxing record for John Sserunjogi from BoxRec] (registration required)
{{Boxing}}
[[Category:Abantu Abalamu]]
l0ynpykchcngt6e5qngb7nsi95uudpf
Harbert Kibet
0
14929
66705
60172
2026-08-05T02:36:26Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66705
wikitext
text/x-wiki
'''Harbert Kibet''' (yazaalibwa nga 17 Ogwomukaaga 2005) Munnayuganda omuddusi wa [[disitensi mpanvu]]. Yavuganya mu [[mpaka z'ensi yonna ez'emizannyo eza 2025]].<ref>{{Cite web |title=Harbert Kibet |url=https://worldathletics.org/athletes/uganda/harbert-kibet-15138312 |access-date=19 Sep 2025 |website=World Athletics}}</ref>
== Emirimu gye ==
Yavuganya ku lwa Uganda mu [[mpaka z'ensi yonna eza U20 eza 2024]] mu misinde gy'abasajja 3000, n'akwata kyakutaano e [[Lima]], Peru, mu Gwomunaana 2024.<ref>{{Cite web |date=19 Sep 2025 |title=Kibret, Kiprop, dream on |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/athletics/kibet-kiprop-dream-on-5197800# |access-date=19 Sep 2025 |website=Monitor.co.ug}}</ref>
Kibet atendekebwa mu kibinja ne [[Moses Ndiema Kipsiro]] e [[Bukwo]]. Yayitamu okugenda mu mpaka za [[World Athletics Cross Country Championships eza 2024]] e [[Belgrade]], kyokka n’atasobola kutambula olw’obuzibu bwa VISA. Yamalira mu kyakussatu mu mpaka za Uganda eza cross country mu Gwokubiri 2025.<ref>{{Cite web |date=11 March 2025 |title=Young Kibet dares to dream |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/athletics/young-kibet-dares-to-dream-4959308#google_vignette |access-date=19 Sep 2025 |website=Monitor.co.ug}}</ref> Yawangulira ku luguudo ku kilommita 5 ku ASICS Tokyo: Supiidi: Empaka ezaabadde e [[Tokyo]], Japan, mu Gwokuttaano 2025, ng’adduka essaawa 13:00 ezisinga obulungi ez’obuntu okumaliriza ng’asinga [[Mohamed Ismail Ibrahim]] owa Djibouti.<ref>{{Cite web |date=3 May 2025 |title=Nyaga and Kibet among winners as records fall in Tokyo |url=https://worldathletics.org/news/report/nyaga-kibet-yimer-cheptoyek-tokyo-speed-race |access-date=18 September 2025 |website=World Athletics}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Uganda's Cheptoyek and Kibet win Gold at Tokyo space race |url=https://softpower.ug/ugandas-cheptoyek-and-kibet-win-gold-at-tokyo-space-race/ |access-date=19 Sep 2025 |website=Soft Power}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Bernard |first=Musinguzi |date=May 3, 2025 |title=Ugandan Teenager Kibet Leads Wire-to-Wire for Tokyo 5km Title |url=https://nbssport.co.ug/2025/05/03/ugandan-teenager-kibet-leads-wire-to-wire-for-tokyo-5km-title/#google_vignette |access-date=19 Sep 2025 |archive-date=18 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018012345/https://nbssport.co.ug/2025/05/03/ugandan-teenager-kibet-leads-wire-to-wire-for-tokyo-5km-title/#google_vignette |url-status=dead }}</ref>
Yalondebwa mu misinde gya mmita 5000 mu [[mpaka z’ensi yonna ezaali mu kibuga Tokyo ekya Japan mu 2025]], kyokka teyayitamu kuzannya fayinolo.<ref>{{Cite web |date=19 Sep 2025 |title=World Athletics Championships, Tokyo 2025 |url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7190593?eventId=10229609 |access-date=19 September 2025 |website=World Athletics}}</ref>
Kibet yayingira mu bifo bitaano ebisooka ku lukalala lw’abazannyi b’ebiseera byonna mu nsi yonna mu mpaka za 10K Facsa Castellón, eza World Athletics Label ez’oku nguudo, nga 22 Ogwokubiri 2026, n’akola emisinde gye egya kilimmita 10 okusooka. Kibet yawangula empaka zino mu ddakiika 26:39 ng’akulembedde ensi yonna, ng’akwata kyakutaano mu kudduka kilommita10 mu byafaayo, era nga munne amusinga sikonda emu yokka [[Joshua Cheptegei]].<ref>{{Cite web |date=22 Feb 2026 |title=Kibet and Gitonga impress, Schrub and Keith run records in Castellón |url=https://worldathletics.org/news/report/castellon-10km-kibet-gitonga-schrub-keith |access-date=22 Feb 2026 |website=World Athletics}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{authority control}}
0gsuwi0ml6pnhmagf9hhjmfffpg6pgh
Alebtong District
0
15353
66691
66257
2026-08-04T22:54:39Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
66691
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''<big>Disitulikiti y'e Alebtong</big>''' eno ye [[Disitulikiti mu Yuganda|disitulikiti]] esangibwa mu [[Bukiikakkono]] bwa [[Uganda]] . Ekibuga ky'e [[Alebtong]] kye kikola ng’ekitebe kya disitulikiti.
== Ekifo ==
Disitulikiti y'e Alebtong esangibwa mu kitundu ky'e Lango . Olugendo wakati wa Kampala ne Alebtong mu Bukiikakkono bwa Uganda okuva e Lira luli 367 Km ku luguudo, lutwala essaawa mukaaga (6hr) Ng'ovugira ku kubo. Disitulikiti eno egabana ensalo ne [[Otuke (disitulikit)|Disitulikiti y’e Otuke]] mu bukiikakkono, [[Amuria (disitulikit)|Disitulikiti y’e Amuria]] mu buvanjuba, [[Dokolo (disitulikit)|Disitulikiti y’e Dokolo]] mu bukiikaddyo, ne [[Lira (disitulikit)|Disitulikiti y’e Lira]] mu bugwanjuba. Ekitebe kya disitulikiti eno kiweza obuwanvu gwa kilometres 48 (30 mi), okuva ku luguudo, ebuvanjuba bwa Lira, ekibuga ekisinga obunene mu kitundu.<ref>{{Cite web |title=Road Distance Between Lira And Alebtong With Map |url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Lira%20(Lira)&toplace=Alebtong%20(Lira)&fromlat=2.235&tolat=2.2447222&fromlng=32.9097222&tolng=33.2547222 |access-date=14 April 2014 |publisher=Globefeed.com}}</ref> Kino kiweza obuwanvu bwa kilometres 285 (177 mi), kuva ku luguudo, mu bukiikakkono bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda era ekibuga ekisinga obunene.<ref>{{Cite web |title=Map Showing Kampala And Alebtong With Distance Marker |url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%20()&toplace=Alebtong%20(Lira)&fromlat=0.3155556&tolat=2.2447222&fromlng=32.5655556&tolng=33.2547222 |access-date=14 May 2014 |publisher=Globefeed.com}}</ref> Ennamba eziraga disitulikiti eno weri ku maapu ze zino 02 18N, 33 18E.<ref>{{Cite web |title=Geography {{!}} Alebtong District |url=https://alebtong.go.ug/district/geography |access-date=2022-02-15 |website=alebtong.go.ug |archive-date=2024-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224020431/http://alebtong.go.ug/district/geography |url-status=dead }}</ref>
== Okulaba mu bufunze ==
Disitulikiti y'a Alebtong yatandikibwawo mu 2010.<ref>{{Cite web |last=Odongo |first=Ronald |date=6 January 2014 |title=Alebtong Councilors Petition Minister over Sacked Vice Chairperson |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=59725 |access-date=12 August 2015 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref> Ekyo nga tekinnabawo, kyali kitundu ku Disitulikiti y'e Lira mu Bugwanjuba.<ref>{{Cite web |last=Dennis Ogeng |first=and Paul Amoru |date=20 July 2010 |title=Breaking virgin land in Lira District |url=http://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Elections/-/859108/960914/-/apkqiqz/-/index.html |access-date=12 August 2015}}</ref> Disitulikiti ekolebwa amasaza gamirundi ebiri (2), okuli Essaza ly'e Ajuri n'Essaza ly'e Moroto.<ref>[http://www.statoids.com/uug.html Districts of Uganda, ''Statoids'', accessed 3 August 2015]</ref><ref>[http://www.statoids.com/yug.html Counties of Uganda, ''Statoids'', accessed 3 August 2015]</ref>
== Omuwendo gw'abantu ==
Mu 1991, okubala kw'abantu mu ggwanga lyonna kwalaga nti omuwendo gw’abantu mu disitulikiti eno gwali 112,584. Okubala abantu okwakolebwa mu 2002 kwalaga nti abantu baali 163,047. Okubala abantu mu ggwanga mu 2014 kwabala abantu 225,327.<ref>[http://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=088 "Alebtong District Population in 1991, 2002 & 2014".] Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]. Retrieved 12 August 2015.</ref> Omuwendo gw’abantu mu Disitulikiti y’e Alebtong gwawandiikibwa ku bantu [https://www.ubos.org/wp-content/uploads/publications/National-Population-and-Housing-Census-2024-Preliminary-Report.pdf 283,076] mu kubala abantu n’amayumba mu ggwanga mu 2024.
== Emirimu gy’ebyenfuna ==
* Lumonde
* Kasoli
* Ebijanjaalo
* Okuvuba
* Obulunzi bw'Ebisolo
* Obusuubuzi mu katale k'omu kitundu
== Ebisolo abantu bye balunda ==
* Ente
* Embuzi
* Embizzi
* Ebinyonyi by'omu maka
== Laba ne ==
* [[Disitulikiti mu Yuganda|Disitulikiti za Uganda]]
* [[Ekitundu ky'Obukiikakkono bwa Uganda]]
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Alebtong]]
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [http://www.alebtong.go.ug Omukutu gwa Disitulikiti y'e Alebtong]
[[Category:Disitulikiti mu Uganda]]
n1cs9vyowpuants0fucgtmkacebi7l4
Category:Abaazalibwa mu 1954
14
15362
66629
2026-08-04T12:27:47Z
Kinenkey
10423
Ntonzeewo etuluba lya "Abaazalibwa mu 1954"
66629
wikitext
text/x-wiki
Olupapula lw'abo Abaazalibwa mu 1954
o758vcgdpj6x6qu39b3rwzex4s0ljqc
Category:Bannabyabufuzi aba National Resistance Movement
14
15363
66630
2026-08-04T12:29:52Z
Kinenkey
10423
Ntonzeewo etuluba lya "Bannabyabufuzi aba National Resistance Movement"
66630
wikitext
text/x-wiki
Olupapula lwa Bannabyabufuzi aba National Resistance Movement
f63e5iebwkovo56p1zahobj40fa9p4z
Category:Abajaasi ba Uganda
14
15364
66631
2026-08-04T12:31:29Z
Kinenkey
10423
Ntonzeewo etuluba lya "Abajaasi ba Uganda"
66631
wikitext
text/x-wiki
Olukalala lw'Abajaasi ba Uganda
tdqjrzlx3dceq1aa1foqd55imxnxclf
Category:Bannabyabufuzi okuva mu Western Region, Uganda
14
15365
66632
2026-08-04T12:33:12Z
Kinenkey
10423
Ntonzeewo etuluba lya "Bannabyabufuzi okuva mu Western Region, Uganda"
66632
wikitext
text/x-wiki
Olupapula lwa Bannabyabufuzi okuva mu Western Region, Uganda
1xom8f7qiuzu5xwo2lxycm08v3qwxes
Category:Abaaliwo mu ssomero lya Naval Postgraduate School
14
15366
66633
2026-08-04T12:34:41Z
Kinenkey
10423
Ntozeewo etuluba lya "Abaaliwo mu ssomero lya Naval Postgraduate School"
66633
wikitext
text/x-wiki
Olupapula lw'Abaaliwo mu ssomero lya Naval Postgraduate School
3yaxctbvv7j56qe72512g63625k0ycb
Category:Abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'omunaana
14
15367
66634
2026-08-04T12:37:05Z
Kinenkey
10423
Ntonzeewo etuluba lya "Abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'omunaana"
66634
wikitext
text/x-wiki
Olupapula lw'Abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'omunaana
lk54q2bvtf58nffb8c8wdhigh0ylzzt
Category:Abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi
14
15368
66635
2026-08-04T12:38:44Z
Kinenkey
10423
Ntonzeewo etuluba lya "Abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi"
66635
wikitext
text/x-wiki
Olukalala lw'Abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi
b85zzfxuds2j5g8g27pv5odtab7mz7j
Category:Abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
14
15369
66636
2026-08-04T12:40:04Z
Kinenkey
10423
Ntozeewo etuluba lya "Abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu"
66636
wikitext
text/x-wiki
Olukalala lw'Abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
niwgekyxo6kbu2lvl0n2ir37f5qsrz6
Category:Abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'omwenda
14
15370
66638
2026-08-04T12:44:08Z
Kinenkey
10423
Ntonzeewo etuluba lya "Abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'omwenda"
66638
wikitext
text/x-wiki
Olupapula lw'Abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'omwenda
iq2929ktk226r7jlmqgnwk1xyzdbwv1
Category:Abantu abaasomera ku ssomero lya Mbarara High School
14
15371
66639
2026-08-04T12:46:42Z
Kinenkey
10423
Ntonzeewo etuluba lya "Abantu abaasomera ku ssomero lya Mbarara High School"
66639
wikitext
text/x-wiki
Olupapula lw'Abantu abaasomera ku ssomero lya Mbarara High School
980tajwoh98bjlx7e83kvlf6jfawnn0
David Kabanda
0
15372
66726
2026-08-05T08:30:51Z
Lillylove256
10862
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365941364|David Kabanda]]"
66726
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
'''David Kabanda,''' era amanyiddwa nga Daudi Kabanda (yazaalibwa 16 Ogwokuna 1990) [[Munnayuganda]] munnamawulire era munnabyabufuzi awereeza ng'oomubaka wa Palaamenti ow'Essaza lya Kasambya mu [[Mubende (disitulikit)|Disitulikiti y'e Mubende]].<ref name=":02">{{Cite web |date=2026-05-21 |title=Daudi Kabanda: Man behind major political statements |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/daudi-kabanda-man-behind-major-political-statements-5466252 |access-date=2026-07-24 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Members of Parliament {{!}} Parliament |url=https://mpsdb.parliament.go.ug/home/mp/eyJpdiI6InBMWk9oa0I0T0NNYkg5WEZHViswcEE9PSIsInZhbHVlIjoiT1V2eTBLcmQzQUVEYjdiRkhhL3k3UT09IiwibWFjIjoiNTI2OTVlMDdkZjRmOTdlMTczOWI0MDNlZWQyZDgzNWQ5Mjc1MzgxNjFiMTMxMDZhOGRkODRlOWY5MDM1YmZmOSIsInRhZyI6IiJ9 |access-date=2026-07-24 |website=mpsdb.parliament.go.ug}}</ref><ref>{{Cite web |title=Members of Parliament {{!}} Parliament |url=https://mpsdb.parliament.go.ug/home/mp/eyJpdiI6InBMWk9oa0I0T0NNYkg5WEZHViswcEE9PSIsInZhbHVlIjoiT1V2eTBLcmQzQUVEYjdiRkhhL3k3UT09IiwibWFjIjoiNTI2OTVlMDdkZjRmOTdlMTczOWI0MDNlZWQyZDgzNWQ5Mjc1MzgxNjFiMTMxMDZhOGRkODRlOWY5MDM1YmZmOSIsInRhZyI6IiJ9 |access-date=2026-07-24 |website=mpsdb.parliament.go.ug}}</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Kabanda yazaalibwa nga 16 Ogwokuna 1990 ku kyalo Rwegula mu Kasambya Sub-county mu [[Mubende (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mubende]]. Okusoma kwe yakutandikira ku Lwegula Primary School nga tannagenda ku Lwemiyaga Primary School gye yamalira pulayimale ye 2004.<ref name=":02" />
Mu 2005, yeegatta ku St. Anne’s Secondary School, Ntuusi, nga tannagenda ku Lwemiyaga Secondary School mu 2006 era olw’obuzibu bw’ensimbi, yavaayo ku ssomero mu 2007. Yeegatta ku Macos Secondary School ng’akolera ku Mbabule FM n’amaliriza siniya ye eyokuna mu 2011 ne siniya ye ey'omukaaga mu 2013. Yafuna okutendekebwa okw’enkola mu mirimu gya leediyo ng’akola ku Mbabule FM oluvannyuma n’afuna Satifikeeti mu by’amawulire.<ref name=":02" />
== Emirimu ==
Oluvannyuma lw’okuva mu ssomero olw’obuzibu bw’ensimbi, Kabanda yafuuka omwogezi w’ebyobufuzi ng’ayita mu pulogulaamu z’okuyita abantu ku Heart FM e Mubende, Radio Buddu e [[Masaka]], [[CBS FM Buganda|CBS FM]], ne Radio Mbabule e Sembabule. Okwogera kwe ku leediyo kwasikiriza eyali omubaka wa Mawoggola County [[Sam Kutesa]], eyamuyingiza okukola ku Mbabule FM. Eyo Kabanda gye yafunira okutendekebwa mu mirimu gya leediyo oluvannyuma n’akola nga maneja wa siteegi ng’amaliriza emisomo gye egya siniya.<ref name=":02" />
Mu kulonda kwa bonna okwa 2021, Daudi Kabanda yavuganya ku kifo ky'omubaka wa palaamenti ow'Essaza lya Kasambya mu Disitulikiti y’e Mubende ku tikiti y’ekibiina kya [[National Resistance Movement]] (NRM). Yalondebwa nga omubaka wa Palaamenti mu ssaza ly’e Kasambya era ne yeegatta ku [[Palamenti ya Uganda|Palaamenti ya Uganda ey’ekkumi n’emu]] (2021–2026).<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |date=2024-02-08 |title=Mixed signals as MK Movement unveils new group |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mixed-signals-as-mk-movement-unveils-new-group-4517942 |access-date=2026-07-24 |website=Monitor |language=en}}</ref>
Kabanda yeegatta ku kibiina kya MK Movement mu Gwokuna 2022. Nga 12 Ogwolubereberye 2023, yalondebwa okuba omumyuka w’omwogezi w’ekibiina kino mu Buganda. Nga 26 Ogwokusatu 2023, yalondebwa ng’omumyuka w’omwogezi w’ekibiina kya MK Movement ku mutendera gw’eggwanga. Oluvanyuma lw'okukyusibwa ekibiina kya MK Movement ne kifuuka Patriotic League of Uganda (PLU) nga 7 Ogwokubiri 2024, yalondebwa nga Ssaabawandiisi w'ekibiina kino.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Namyalo |first=Gladys |date=2026-05-21 |title=Is David Kabanda the newest handler? - NTV Uganda |url=https://ntv.co.ug/news/is-david-kabanda-the-newest-handler |access-date=2026-07-24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-04-15 |title=PLU leaders restructured following Gen Muhoozi's elevation to CDF |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/plu-leaders-restructured-following-gen-muhoozi-s-elevation-to-cdf-4591482 |access-date=2026-07-24 |website=Monitor |language=en}}</ref>
Wabula nga 15 Ogwomukaaga 2026, Kabanda yakyusibwa n’afuulibwa ssaabawandiisi w’ekibiina kya Patriotic League of Uganda (PLU) mu kiseera ky’enkyukakyuka mu bukulembeze era n’asikirwa Fadil Twalla. Yasigala nga mmemba w’akakiiko akakulu aka PLU era oluvannyuma n’alondebwa okukulira ofiisi ya Ssentebe wa PLU nga 27 Ogwomukaaga 2026. Mu kulonda kwa bonna okwa 2026, Kabanda yaddamu okulondebwa okubeera omubaka wa Palaamenti mu ssaza ly’e Kasambya, mu Disitulikiti y’e Mubende, mu Palaamenti ya Uganda ey’ekkumi n’ebbiri (2026–2031).<ref>{{Cite web |date=2026-06-15 |title=Cracks in PLU: Kabanda resigns over 'greed' as Muhoozi overhauls leadership, deploys House Speakers |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/cracks-in-plu-kabanda-resigns-over-greed-as-muhoozi-overhauls-leadership-deploys-house-speakers-5496630 |access-date=2026-07-24 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Namatovu |first=Jackie |date=2025-07-18 |title=PLU's David Kabanda Takes NRM Flag for Kasambya Constituency |url=https://chimpreports.com/plus-david-kabanda-takes-nrm-flag-for-kasambya-constituency/ |access-date=2026-07-24 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2026-06-27 |title=Muhoozi reappoints Kabanda to new powerful PLU role as Head of Chairman's office |url=https://dailyexpress.co.ug/2026/06/27/muhoozi-appoints-david-kabanda-head-of-chairmans-office-plu/ |access-date=2026-07-24 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2026-06-27 |title=Muhoozi reappoints Kabanda to new powerful PLU role as Head of Chairman's office |url=https://dailyexpress.co.ug/2026/06/27/muhoozi-appoints-david-kabanda-head-of-chairmans-office-plu/ |access-date=2026-07-24 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2026-06-27 |title=Muhoozi reappoints Kabanda to new powerful PLU role as Head of Chairman's office |url=https://dailyexpress.co.ug/2026/06/27/muhoozi-appoints-david-kabanda-head-of-chairmans-office-plu/ |access-date=2026-07-24 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2026-06-27 |title=Muhoozi reappoints Kabanda to new powerful PLU role as Head of Chairman's office |url=https://dailyexpress.co.ug/2026/06/27/muhoozi-appoints-david-kabanda-head-of-chairmans-office-plu/ |access-date=2026-07-24 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Muhoozi Kainerugaba]]
* [[Jacob Oboth-Oboth|Jacob Marksons Oboth]]
* [[Frank Gashumba|Frank Gashumb]]
== Ebijuliziddwa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Abantu Abalamu]]
78q0ogkhgudu89cutyumbhz7wpc977f
66727
66726
2026-08-05T08:31:49Z
Lillylove256
10862
Ngasseeko Databox
66727
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
{{Databox}}
'''David Kabanda,''' era amanyiddwa nga Daudi Kabanda (yazaalibwa 16 Ogwokuna 1990) [[Munnayuganda]] munnamawulire era munnabyabufuzi awereeza ng'oomubaka wa Palaamenti ow'Essaza lya Kasambya mu [[Mubende (disitulikit)|Disitulikiti y'e Mubende]].<ref name=":02">{{Cite web |date=2026-05-21 |title=Daudi Kabanda: Man behind major political statements |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/daudi-kabanda-man-behind-major-political-statements-5466252 |access-date=2026-07-24 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Members of Parliament {{!}} Parliament |url=https://mpsdb.parliament.go.ug/home/mp/eyJpdiI6InBMWk9oa0I0T0NNYkg5WEZHViswcEE9PSIsInZhbHVlIjoiT1V2eTBLcmQzQUVEYjdiRkhhL3k3UT09IiwibWFjIjoiNTI2OTVlMDdkZjRmOTdlMTczOWI0MDNlZWQyZDgzNWQ5Mjc1MzgxNjFiMTMxMDZhOGRkODRlOWY5MDM1YmZmOSIsInRhZyI6IiJ9 |access-date=2026-07-24 |website=mpsdb.parliament.go.ug}}</ref><ref>{{Cite web |title=Members of Parliament {{!}} Parliament |url=https://mpsdb.parliament.go.ug/home/mp/eyJpdiI6InBMWk9oa0I0T0NNYkg5WEZHViswcEE9PSIsInZhbHVlIjoiT1V2eTBLcmQzQUVEYjdiRkhhL3k3UT09IiwibWFjIjoiNTI2OTVlMDdkZjRmOTdlMTczOWI0MDNlZWQyZDgzNWQ5Mjc1MzgxNjFiMTMxMDZhOGRkODRlOWY5MDM1YmZmOSIsInRhZyI6IiJ9 |access-date=2026-07-24 |website=mpsdb.parliament.go.ug}}</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Kabanda yazaalibwa nga 16 Ogwokuna 1990 ku kyalo Rwegula mu Kasambya Sub-county mu [[Mubende (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mubende]]. Okusoma kwe yakutandikira ku Lwegula Primary School nga tannagenda ku Lwemiyaga Primary School gye yamalira pulayimale ye 2004.<ref name=":02" />
Mu 2005, yeegatta ku St. Anne’s Secondary School, Ntuusi, nga tannagenda ku Lwemiyaga Secondary School mu 2006 era olw’obuzibu bw’ensimbi, yavaayo ku ssomero mu 2007. Yeegatta ku Macos Secondary School ng’akolera ku Mbabule FM n’amaliriza siniya ye eyokuna mu 2011 ne siniya ye ey'omukaaga mu 2013. Yafuna okutendekebwa okw’enkola mu mirimu gya leediyo ng’akola ku Mbabule FM oluvannyuma n’afuna Satifikeeti mu by’amawulire.<ref name=":02" />
== Emirimu ==
Oluvannyuma lw’okuva mu ssomero olw’obuzibu bw’ensimbi, Kabanda yafuuka omwogezi w’ebyobufuzi ng’ayita mu pulogulaamu z’okuyita abantu ku Heart FM e Mubende, Radio Buddu e [[Masaka]], [[CBS FM Buganda|CBS FM]], ne Radio Mbabule e Sembabule. Okwogera kwe ku leediyo kwasikiriza eyali omubaka wa Mawoggola County [[Sam Kutesa]], eyamuyingiza okukola ku Mbabule FM. Eyo Kabanda gye yafunira okutendekebwa mu mirimu gya leediyo oluvannyuma n’akola nga maneja wa siteegi ng’amaliriza emisomo gye egya siniya.<ref name=":02" />
Mu kulonda kwa bonna okwa 2021, Daudi Kabanda yavuganya ku kifo ky'omubaka wa palaamenti ow'Essaza lya Kasambya mu Disitulikiti y’e Mubende ku tikiti y’ekibiina kya [[National Resistance Movement]] (NRM). Yalondebwa nga omubaka wa Palaamenti mu ssaza ly’e Kasambya era ne yeegatta ku [[Palamenti ya Uganda|Palaamenti ya Uganda ey’ekkumi n’emu]] (2021–2026).<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |date=2024-02-08 |title=Mixed signals as MK Movement unveils new group |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mixed-signals-as-mk-movement-unveils-new-group-4517942 |access-date=2026-07-24 |website=Monitor |language=en}}</ref>
Kabanda yeegatta ku kibiina kya MK Movement mu Gwokuna 2022. Nga 12 Ogwolubereberye 2023, yalondebwa okuba omumyuka w’omwogezi w’ekibiina kino mu Buganda. Nga 26 Ogwokusatu 2023, yalondebwa ng’omumyuka w’omwogezi w’ekibiina kya MK Movement ku mutendera gw’eggwanga. Oluvanyuma lw'okukyusibwa ekibiina kya MK Movement ne kifuuka Patriotic League of Uganda (PLU) nga 7 Ogwokubiri 2024, yalondebwa nga Ssaabawandiisi w'ekibiina kino.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Namyalo |first=Gladys |date=2026-05-21 |title=Is David Kabanda the newest handler? - NTV Uganda |url=https://ntv.co.ug/news/is-david-kabanda-the-newest-handler |access-date=2026-07-24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-04-15 |title=PLU leaders restructured following Gen Muhoozi's elevation to CDF |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/plu-leaders-restructured-following-gen-muhoozi-s-elevation-to-cdf-4591482 |access-date=2026-07-24 |website=Monitor |language=en}}</ref>
Wabula nga 15 Ogwomukaaga 2026, Kabanda yakyusibwa n’afuulibwa ssaabawandiisi w’ekibiina kya Patriotic League of Uganda (PLU) mu kiseera ky’enkyukakyuka mu bukulembeze era n’asikirwa Fadil Twalla. Yasigala nga mmemba w’akakiiko akakulu aka PLU era oluvannyuma n’alondebwa okukulira ofiisi ya Ssentebe wa PLU nga 27 Ogwomukaaga 2026. Mu kulonda kwa bonna okwa 2026, Kabanda yaddamu okulondebwa okubeera omubaka wa Palaamenti mu ssaza ly’e Kasambya, mu Disitulikiti y’e Mubende, mu Palaamenti ya Uganda ey’ekkumi n’ebbiri (2026–2031).<ref>{{Cite web |date=2026-06-15 |title=Cracks in PLU: Kabanda resigns over 'greed' as Muhoozi overhauls leadership, deploys House Speakers |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/cracks-in-plu-kabanda-resigns-over-greed-as-muhoozi-overhauls-leadership-deploys-house-speakers-5496630 |access-date=2026-07-24 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Namatovu |first=Jackie |date=2025-07-18 |title=PLU's David Kabanda Takes NRM Flag for Kasambya Constituency |url=https://chimpreports.com/plus-david-kabanda-takes-nrm-flag-for-kasambya-constituency/ |access-date=2026-07-24 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2026-06-27 |title=Muhoozi reappoints Kabanda to new powerful PLU role as Head of Chairman's office |url=https://dailyexpress.co.ug/2026/06/27/muhoozi-appoints-david-kabanda-head-of-chairmans-office-plu/ |access-date=2026-07-24 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2026-06-27 |title=Muhoozi reappoints Kabanda to new powerful PLU role as Head of Chairman's office |url=https://dailyexpress.co.ug/2026/06/27/muhoozi-appoints-david-kabanda-head-of-chairmans-office-plu/ |access-date=2026-07-24 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2026-06-27 |title=Muhoozi reappoints Kabanda to new powerful PLU role as Head of Chairman's office |url=https://dailyexpress.co.ug/2026/06/27/muhoozi-appoints-david-kabanda-head-of-chairmans-office-plu/ |access-date=2026-07-24 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2026-06-27 |title=Muhoozi reappoints Kabanda to new powerful PLU role as Head of Chairman's office |url=https://dailyexpress.co.ug/2026/06/27/muhoozi-appoints-david-kabanda-head-of-chairmans-office-plu/ |access-date=2026-07-24 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Muhoozi Kainerugaba]]
* [[Jacob Oboth-Oboth|Jacob Marksons Oboth]]
* [[Frank Gashumba|Frank Gashumb]]
== Ebijuliziddwa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Abantu Abalamu]]
lb99i1itgvwnfnpzojgl7cm1d97x9mx
66728
66727
2026-08-05T08:33:46Z
Lillylove256
10862
ntonzeewo ettuluba
66728
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
{{Databox}}
'''David Kabanda,''' era amanyiddwa nga Daudi Kabanda (yazaalibwa 16 Ogwokuna 1990) [[Munnayuganda]] munnamawulire era munnabyabufuzi awereeza ng'oomubaka wa Palaamenti ow'Essaza lya Kasambya mu [[Mubende (disitulikit)|Disitulikiti y'e Mubende]].<ref name=":02">{{Cite web |date=2026-05-21 |title=Daudi Kabanda: Man behind major political statements |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/daudi-kabanda-man-behind-major-political-statements-5466252 |access-date=2026-07-24 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Members of Parliament {{!}} Parliament |url=https://mpsdb.parliament.go.ug/home/mp/eyJpdiI6InBMWk9oa0I0T0NNYkg5WEZHViswcEE9PSIsInZhbHVlIjoiT1V2eTBLcmQzQUVEYjdiRkhhL3k3UT09IiwibWFjIjoiNTI2OTVlMDdkZjRmOTdlMTczOWI0MDNlZWQyZDgzNWQ5Mjc1MzgxNjFiMTMxMDZhOGRkODRlOWY5MDM1YmZmOSIsInRhZyI6IiJ9 |access-date=2026-07-24 |website=mpsdb.parliament.go.ug}}</ref><ref>{{Cite web |title=Members of Parliament {{!}} Parliament |url=https://mpsdb.parliament.go.ug/home/mp/eyJpdiI6InBMWk9oa0I0T0NNYkg5WEZHViswcEE9PSIsInZhbHVlIjoiT1V2eTBLcmQzQUVEYjdiRkhhL3k3UT09IiwibWFjIjoiNTI2OTVlMDdkZjRmOTdlMTczOWI0MDNlZWQyZDgzNWQ5Mjc1MzgxNjFiMTMxMDZhOGRkODRlOWY5MDM1YmZmOSIsInRhZyI6IiJ9 |access-date=2026-07-24 |website=mpsdb.parliament.go.ug}}</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Kabanda yazaalibwa nga 16 Ogwokuna 1990 ku kyalo Rwegula mu Kasambya Sub-county mu [[Mubende (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mubende]]. Okusoma kwe yakutandikira ku Lwegula Primary School nga tannagenda ku Lwemiyaga Primary School gye yamalira pulayimale ye 2004.<ref name=":02" />
Mu 2005, yeegatta ku St. Anne’s Secondary School, Ntuusi, nga tannagenda ku Lwemiyaga Secondary School mu 2006 era olw’obuzibu bw’ensimbi, yavaayo ku ssomero mu 2007. Yeegatta ku Macos Secondary School ng’akolera ku Mbabule FM n’amaliriza siniya ye eyokuna mu 2011 ne siniya ye ey'omukaaga mu 2013. Yafuna okutendekebwa okw’enkola mu mirimu gya leediyo ng’akola ku Mbabule FM oluvannyuma n’afuna Satifikeeti mu by’amawulire.<ref name=":02" />
== Emirimu ==
Oluvannyuma lw’okuva mu ssomero olw’obuzibu bw’ensimbi, Kabanda yafuuka omwogezi w’ebyobufuzi ng’ayita mu pulogulaamu z’okuyita abantu ku Heart FM e Mubende, Radio Buddu e [[Masaka]], [[CBS FM Buganda|CBS FM]], ne Radio Mbabule e Sembabule. Okwogera kwe ku leediyo kwasikiriza eyali omubaka wa Mawoggola County [[Sam Kutesa]], eyamuyingiza okukola ku Mbabule FM. Eyo Kabanda gye yafunira okutendekebwa mu mirimu gya leediyo oluvannyuma n’akola nga maneja wa siteegi ng’amaliriza emisomo gye egya siniya.<ref name=":02" />
Mu kulonda kwa bonna okwa 2021, Daudi Kabanda yavuganya ku kifo ky'omubaka wa palaamenti ow'Essaza lya Kasambya mu Disitulikiti y’e Mubende ku tikiti y’ekibiina kya [[National Resistance Movement]] (NRM). Yalondebwa nga omubaka wa Palaamenti mu ssaza ly’e Kasambya era ne yeegatta ku [[Palamenti ya Uganda|Palaamenti ya Uganda ey’ekkumi n’emu]] (2021–2026).<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |date=2024-02-08 |title=Mixed signals as MK Movement unveils new group |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mixed-signals-as-mk-movement-unveils-new-group-4517942 |access-date=2026-07-24 |website=Monitor |language=en}}</ref>
Kabanda yeegatta ku kibiina kya MK Movement mu Gwokuna 2022. Nga 12 Ogwolubereberye 2023, yalondebwa okuba omumyuka w’omwogezi w’ekibiina kino mu Buganda. Nga 26 Ogwokusatu 2023, yalondebwa ng’omumyuka w’omwogezi w’ekibiina kya MK Movement ku mutendera gw’eggwanga. Oluvanyuma lw'okukyusibwa ekibiina kya MK Movement ne kifuuka Patriotic League of Uganda (PLU) nga 7 Ogwokubiri 2024, yalondebwa nga Ssaabawandiisi w'ekibiina kino.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Namyalo |first=Gladys |date=2026-05-21 |title=Is David Kabanda the newest handler? - NTV Uganda |url=https://ntv.co.ug/news/is-david-kabanda-the-newest-handler |access-date=2026-07-24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-04-15 |title=PLU leaders restructured following Gen Muhoozi's elevation to CDF |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/plu-leaders-restructured-following-gen-muhoozi-s-elevation-to-cdf-4591482 |access-date=2026-07-24 |website=Monitor |language=en}}</ref>
Wabula nga 15 Ogwomukaaga 2026, Kabanda yakyusibwa n’afuulibwa ssaabawandiisi w’ekibiina kya Patriotic League of Uganda (PLU) mu kiseera ky’enkyukakyuka mu bukulembeze era n’asikirwa Fadil Twalla. Yasigala nga mmemba w’akakiiko akakulu aka PLU era oluvannyuma n’alondebwa okukulira ofiisi ya Ssentebe wa PLU nga 27 Ogwomukaaga 2026. Mu kulonda kwa bonna okwa 2026, Kabanda yaddamu okulondebwa okubeera omubaka wa Palaamenti mu ssaza ly’e Kasambya, mu Disitulikiti y’e Mubende, mu Palaamenti ya Uganda ey’ekkumi n’ebbiri (2026–2031).<ref>{{Cite web |date=2026-06-15 |title=Cracks in PLU: Kabanda resigns over 'greed' as Muhoozi overhauls leadership, deploys House Speakers |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/cracks-in-plu-kabanda-resigns-over-greed-as-muhoozi-overhauls-leadership-deploys-house-speakers-5496630 |access-date=2026-07-24 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Namatovu |first=Jackie |date=2025-07-18 |title=PLU's David Kabanda Takes NRM Flag for Kasambya Constituency |url=https://chimpreports.com/plus-david-kabanda-takes-nrm-flag-for-kasambya-constituency/ |access-date=2026-07-24 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2026-06-27 |title=Muhoozi reappoints Kabanda to new powerful PLU role as Head of Chairman's office |url=https://dailyexpress.co.ug/2026/06/27/muhoozi-appoints-david-kabanda-head-of-chairmans-office-plu/ |access-date=2026-07-24 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2026-06-27 |title=Muhoozi reappoints Kabanda to new powerful PLU role as Head of Chairman's office |url=https://dailyexpress.co.ug/2026/06/27/muhoozi-appoints-david-kabanda-head-of-chairmans-office-plu/ |access-date=2026-07-24 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2026-06-27 |title=Muhoozi reappoints Kabanda to new powerful PLU role as Head of Chairman's office |url=https://dailyexpress.co.ug/2026/06/27/muhoozi-appoints-david-kabanda-head-of-chairmans-office-plu/ |access-date=2026-07-24 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2026-06-27 |title=Muhoozi reappoints Kabanda to new powerful PLU role as Head of Chairman's office |url=https://dailyexpress.co.ug/2026/06/27/muhoozi-appoints-david-kabanda-head-of-chairmans-office-plu/ |access-date=2026-07-24 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Muhoozi Kainerugaba]]
* [[Jacob Oboth-Oboth|Jacob Marksons Oboth]]
* [[Frank Gashumba|Frank Gashumb]]
== Ebijuliziddwa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Abantu Abalamu]]
[[Category:Abantu abasibuka mu Disitulikiti y'e Mubende]]
[[Category:Bannabyabufuzi ab'ekibiina kya National Resistance Movement]]
120me2mh7rj6gsekhmel2b42xza1urm
Category:Abantu abasibuka mu Disitulikiti y'e Mubende
14
15373
66729
2026-08-05T08:34:19Z
Lillylove256
10862
ngasseeko amatuluba
66729
wikitext
text/x-wiki
Bano be bantu abasibuka mu Disitulikiti y'e Mubende
9cxztp9a15wrpjowrlwj7g64musa09e
Category:Bannabyabufuzi ab'ekibiina kya National Resistance Movement
14
15374
66730
2026-08-05T08:34:51Z
Lillylove256
10862
ngasseeko amatuluba
66730
wikitext
text/x-wiki
Bano be bannabyabufuzi ab'ekibiina kya National Resistance Movement
0bna1kec2e33w7kcty294sv1jwe0dyo