Wikipedia lgwiki https://lg.wikipedia.org/wiki/Olupapula_Olusooka MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Wikipedia:Community Portal 4 2198 74805 64600 2026-09-15T12:58:13Z MediaWiki message delivery 2616 /* Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon */ new section 74805 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia:Community Portal/Header}} == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 Gusooka 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 13:21, 18 Gusooka 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:01, 19 Gusooka 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 17:11, 3 Gwakuna(Kafuumuulampawu) 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 00:58, 26 Gwakuna(Kafuumuulampawu) 2026 (UTC) </bdi> (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == lgwiki should avoid using hard links to enwiki == Hello. I am from Wikipedia in French and I helped {{u|B722N}} with AWB. I noticed that on this wiki, people use links to the English Wikipedia but make them appear as lgwiki links (e.g. <code><nowiki>[[:en:2021 Ugandan general election|kulonda kwa bonna mu Uganda okwa 2021]]</nowiki></code>). This is not a good long-term solution, as these links will always take readers to the English Wikipedia, even after an article is created on the Luganda Wikipedia. The use of [[:en:Template:Interlanguage link]] can avoid this. It will create a red link that also shows links to other Wikipedias using their language codes (for example, the link above would look like this: [[kulonda kwa bonna mu Uganda okwa 2021]] <small>[<nowiki/>[[:en:2021 Ugandan general election|en]]]</small> ). When the article is created on this wiki, the link will turn blue and the links to other languages will disappear. A bot is needed to replace the template with normal links once the article exists, but this can be done later (you may ask the owner of bots doing this on other wikis to do the same here). The latest version of the template uses modules, but it is possible to create a version that only uses templates for simplicity. Notify me if you need help you to create a basic template if needed, and I have an AWB bot that can replace the links to enwiki with the new template when it will be created. Just mind that I am not competent in lua modules, and I don't speak a word of Luganda. Best regards, [[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]] ([[User talk:SyntaxTerror|talk]]) 13:36, 8 Gwakutaano(Muzigo) 2026 (UTC) :Thank you so much for the help, @[[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]], that you gave me on AWB. It was very helpful. :If possible, we also request you to train us or point us to someone (or a community) that can help us learn how to use AutoWikiBrowser (AWB), because the tutorials online both on YouTube and on Wikimedia Commons—do not go in depth on how to use it. :We certainly need your help as a community to create the basic template(s), as well as other templates. :As the Luganda community, where the majority of members are part of the Wikimedia Community User Group Uganda, we are facing multiple challenges, including: :# Translating categories and templates :# Automating repetitive tasks such as fixing categorization, correcting typos, and fixing article titles that were created in uppercase, among other issues :# Translating and creating templates :# A lack of local admins, and those we have do not know what to do :# Some gadgets, bots, and tools are not activated on this Wikipedia, and we don't know where to request them<br /> :As a result, most of the work being done by volunteers on this Wikipedia is largely trial and error try and fail, try again until you get it right. And if they fail for good, they become demotivated and stop trying. Getting someone or a community that would help us improve would be highly appreciated. :Some of the active Luganda community members who are training others on how to contribute to the Luganda Wikipedia, and who can also speak and write Luganda fluently, include: :# @[[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]], :# @[[User:Solomon Suubi|Solomon Suubi]], :# @[[User:Nambogo Catharine|Nambogo Catharine]], :# @[[User:Ssenkungu ivan|Ssenkungu ivan]] :# @[[User:Geossegawa|Geossegawa]] :Thank you so much for reaching out. [[User:B722N|B722N]] ([[User talk:B722N|talk]]) 16:12, 8 Gwakutaano(Muzigo) 2026 (UTC) :@[[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]] your concern is well noted and will surely be taken care of moving forward. I also associate myself with the ideas and requests submitted by @[[User:B722N|B722N]] above and wish to inform you that the team in charge of the luganda wiki under the leadership of @[[User:Ssenkungu ivan|Ssenkungu ivan]] is willing and available to learn more [[User:Geossegawa|Geossegawa]] ([[User talk:Geossegawa|talk]]) 16:33, 8 Gwakutaano(Muzigo) 2026 (UTC) ::@[[User:B722N|B722N]] & [[User:Geossegawa|Geossegawa]]. ::Sorry, but I'll be a little negative... 😛 ::I'm quite fluent in English, but have problems when it comes to ''technical'' English, and I have no knowledge in any language programming, except wikicode and a bit of regex. ::I'm also not very competent in AWB, and learning it from scratch is quite complicated. ::Even on frwiki, the documentation is scarce and doesn't really help in real cases, and on enwiki it is not always up to date (I read B722N's message there after asking for help about the AWB plugins tuto that is outdated since at least 2015, and didn't get much help). ::The most important thing seems to be competent in regex (.NET flavour for AWB, use [https://regex101.com/ regex101.com] for tests and don't forget to choose .NET). ::You can get some help on [https://stackoverflow.com/questions/tagged/mediawiki-templates stackoverflow.com], there is not a big amount of people that can can help for wikicode, but there are some geniuses in regex. ::I sometimes use [https://chat.qwen.ai/ qwen.ai] to design regexes for me, but it is not 100% reliable, especially for complex ones. ::Maybe [[mw:Manual:Pywikibot|Pywikibot]] is more powerful and can do more things, but I don't use it and don't know python. ::I've been told that AI bots (e.g. [https://claude.ai claude.ai]) are better at designing python code than for AWB plugins' C#/Visual Basic, but I haven't tested them. ::. ::A positive thing is that people that speak Luganda are probably also fluent in English, so importing templates from enwiki and keeping their parameters in English can be a good temporary solution (many Wikipedias do this, even frwiki has some technical templates in English). ::You can also read enwiki's help pages and get help there (but be aware that cross-wiki relations are always a bit difficult to say the least, and views on what has to be done and how are most of the time different, so it is good to have a strong local community, with competent bot owners that can solve most problems). ::To get help from other Wikipedia's bots, the best is to ask directly to their owner. ::Most of the time, the fully automated bot can run on different wikis. ::For example, [[:en:User:Cewbot|Cewbot]], the bot that removes [[:en:Template:Interlanguage link]] when the article is created, is owned by someone from Wikipedia in Chinese who only has a basic knowledge of English, according to his user page. ::Importing JavaScript gadgets can also help. On frwiki we have [[:fr:Projet:Scripts et gadgets/Notices/CatRename|CatRename]] that can rename categories in semi-automated mode for any user (it takes control of the user account and makes up to 250 edits per 24 hours every 5 seconds). I don't know if there is an equivalent on enwiki. ::. ::Anyway, what lgwiki needs is bot owners fluent in Luganda that also know well HTML, CSS, JS, etc. ::I know this can seem difficult to find, but there is never enough bots. Even on frwiki we don't have enough, and the backlog of wikicode, typography, lint errors, etc. is huge. ::On the other hand, bots cannot do everything, and sometimes in complex cases, thousands of articles need human intervention, and only a few a ready to do it. ::Do not try to do everything at once, it is never possible. Focus on one issue at a time, then move to the next. (don't worry, there will always be a technical issue somewhere). ::. ::I'll look how to import [[:en:Template:Interlanguage link]] here, with the needed metatemplates and modules, then I may ask for a bot status to implement it, if you have only 9,000 pages and 5,000 articles, it'll be a piece of cake. ::It is best to keep the templates in English for now, focus rather on the article content (keeping red links will encourage article creation). ::Parameters can be in Luganda, but should also have aliases in English. ::Template names can also be in Luganda, but they should be redirects to templates with an English name. ::You can trust me, I imported some templates on frwiki from enwiki, and translating the metatemplates names is not a good idea, same for parameters names. ::. ::I just had a look at [[Special:Statistics]] and you only have ONE admin, who is not even a person ({{u|Abuse filter}}), and no [[:en:WP:bureaucrat|bureaucrat]] to give user rights, so you must rely on global bureaucrats I guess. ::This is a real problem, but be careful to take competent people for these tasks. ::I have been an admin (and bureaucrat) on a wikia I created [https://alphabettysaga.fandom.com/fr/wiki/Alphabetty_Wiki] and also on the version in English [https://alphabettysaga.fandom.com/wiki/Alphabetty_Wiki], so I have some knowledge about it and may ask for the user right here to help with some edits, but I'm not planning to do much, and I definitely don't want to be the only one. ::Bureaucrats are essential to the smooth running of wikis. On the French-language Wikiquote, the only bureaucrat is inactive, which is paralysing the entire project. [[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]] ([[User talk:SyntaxTerror|talk]]) 22:21, 8 Gwakutaano(Muzigo) 2026 (UTC) :::Actually, small wikis must have at least 6 permanent admins to have a bureaucrat. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions/Minimum_voting_requirements#Bureaucrat]. :::Global [[:mw:Stewards|stewards]] take care of the giving user rights in the meantime. [[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]] ([[User talk:SyntaxTerror|talk]]) 22:39, 8 Gwakutaano(Muzigo) 2026 (UTC) ::::I imported {{t|Interlanguage link}} here (shortcut: {{t|ill}}) and it seems to work with the modules already present (I didn't check in depth, but we need to talk about Luganda spelling and grammar before I can start to replace the links automatically : [[Template talk:Interlanguage link#Replacing the hard links to enwiki with a bot]] ) : ::::*<code><nowiki>{{ill|kulonda kwa bonna mu Uganda okwa 2021|en|2021 Ugandan general election}}</nowiki></code> produces : {{Interlanguage link|kulonda kwa bonna mu Uganda okwa 2021|en|2021 Ugandan general election}} ::::*<code><nowiki>{{ill|Olubiri lwa Ropsha|de|Ropscha-Palast|fr|Palais de Ropcha|ru|Ропшинский дворец}}</nowiki></code> produces : {{ill|Olubiri lwa Ropsha|de|Ropscha-Palast|fr|Palais de Ropcha|ru|Ропшинский дворец}} ::::Note that I had to update the modules for this template to work properly, so if an imported template using other templates or modules doesn't work as intended, try to update them (you may have to [[:en:Help:Purge#Purge_request_to_server|purge]] the template page). ::::And you've probably noticed that I added a new header to this page (you can modify it in [[Wikipedia:Community Portal/Header]]), and I archived the 2011-2025 messages in [[Wikipedia:Community Portal/Archive 2011-2025]] (that's why the page now loads ten times faster 🤭). ::::I also imported dozens of templates and modules from enwiki, mainly related to other templates and modules and the 'non-main' pages. There will probably be missing templates/modules in their docs, but this is a huge task, especially since enwiki uses tempaltes and modules, for the most mundane things, with loads of redirects. ::::And I created [[WP:Bots]] and [[WP:Bots/Requests for approval]] (without editing the content yet). I'll look into it later to make them similar to enwiki. ::::[[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]] ([[User talk:SyntaxTerror|talk]]) 17:47, 9 Gwakutaano(Muzigo) 2026 (UTC) :::Thank you so much, @[[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]], for the work you have done so far toward the improvement of Luganda Wikipedia and for sharing your knowledge with us. The information you have provided is very enriching, and we would greatly appreciate the opportunity to have sessions with you to further guide us on what to do and how to do it. :::As you know, the Wikimedia ecosystem can be quite broad, and at times one can get lost in research that keeps leading deeper and deeper without clear direction. :::As I mentioned earlier, there are experienced editors who are very fluent in Luganda and are ready to take on permanent administrator roles. However, the challenge lies in understanding how to request these rights, what responsibilities come with them, and the requirements involved, so that we can share the workload and support each other in strengthening Luganda Wikipedia. :::I would therefore like to request virtual sessions between you and the experienced editors from Luganda Wikipedia at a time and date that are convenient for you. :::I will also use the [[Special:EmailUser]] feature to send you an email so that we can continue this discussion further on bots, administratorship, AWB, importing templates, and other related topics. :::Thank you once again. [[User:B722N|B722N]] ([[User talk:B722N|talk]]) 08:55, 11 Gwakutaano(Muzigo) 2026 (UTC) ::::Hallo @[[User:B722N|B722N]]and @[[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]]. I am really happy to see this development coming up. As a senior editor of Luganda Wiki, I know how big this work would be to correct all these wiki-links. ::::May we please have the suggested online session, so that @[[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]] implements the idea! I will be waiting for your suggested date, then I will mobilize the editors to attend and participate. [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 19:26, 1 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC) :::::Hello @[[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]]. :::::After studying carefully the links, it doesn't seem possible to do this, even for links that have the same names on lgwiki and enwiki. :::::All edits need to be made semi-automatically, by someone understanding Luganda, or some links may not be accurate. :::::Also, I kinda gave up, as there is practically no-one on lgwiki with the needed knowledge in wikicode, and I don't speak Luganda. :::::Even for a {{NUMBEROFARTICLES}}-article wiki, thousands of meta pages (templates, modules, etc.) are needed, and I'm not competent enough in lua nor HTML/CSS to handle this. <span class="nowrap">[[User talk:SyntaxTerror|Şÿℵדαχ₮ɘɼɾ๏ʁ]]</span> 19:38, 1 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC) ::::::Sorry @[[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]] for the hardships you passed through. I know that the community has not yet advanced much into wikicode. But we can learn under your guidance. I am sure that if we have virtual engagements together with @[[User:B722N|B722N]], @[[User:Solomon Suubi|Solomon Suubi]] and I, we can easily do what seems hard for you, due to the language barrier. Please don't give up on us, I beg you!! [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 19:45, 1 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC) :::::::I'm sorry, but I only planned to help with the links to other wikis in articles, and I don't want to have talks outside of Wikipedia (on Zoom or things like that). :::::::You should go check [[Template talk:Interlanguage link]] and start using this template (shortcut: {{t|ill}}). :::::::For the rest, I have only little knowledge and I wouldn't want to lead you in the wrong directions. :::::::You'd better ask the Wikimedia Foundation (?) if some of their employees can help you. :::::::The best is to learn by yourselves, as I did years ago with wikicode, AWB, Inkscape, etc. :::::::A base of contributors with good technical knowledge is mandatory, I may be a little part of this base, but I cannot handle everything, and it is not healthy to rely on people not speaking the language. :::::::If you are only looking to have a handful of articles in Luganda, it may work for some time, but this Wikipedia will never grow nor be really useful. It will only be a cheap version of enwiki, that cannot survive without it. :::::::Sorry to not be very positive, but I prefer to be frank. <span class="nowrap">[[User talk:SyntaxTerror|Şÿℵדαχ₮ɘɼɾ๏ʁ]]</span> 20:27, 1 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC) ::::::::Thank you dear @[[User:SyntaxTerror|SyntaxTerror]] for your advice. We shall discuss it as a community and look for help from the Language Diversity Hub [[User:Ssemmanda will|Ssemmanda will]] ([[User talk:Ssemmanda will|talk]]) 21:45, 1 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Gwakutaano(Muzigo) 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Call to participate: Proposed baseline Neutral Point of View (NPOV) standard == Hello-hello! I am inviting you to participate in the public discussion regarding a proposed baseline Neutral Point of View (NPOV) standard. The proposed baseline is meant for the Wikipedias which do not yet have an NPOV policy, for these communities to adopt, use, and build upon. [[m:Proposed_baseline_NPOV_standard#Proposed_baseline_NPOV_standard|You can find the proposed text here]]. As your Wikipedia does not seem to have an NPOV policy, we hope that this public discussion and proposed baseline standard will support your project community in adopting one. [[m:Talk:Proposed_baseline_NPOV_standard|You can join the public discussion on meta]]<nowiki>. The timeframe for the discussion is from June 17 - July 15, 2026. Looking forward to engagement from your community and hopefully seeing your community to adopt the Neutral Point of View policy! --~~~~</nowiki> [[User:KVaidla (WMF)|KVaidla (WMF)]] ([[User talk:KVaidla (WMF)|talk]]) 08:25, 19 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|yogera nange]])</bdi> 17:11, 23 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:29, 25 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 2026 (UTC) :Thank you @[[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] [[User:B722N|B722N]] ([[User talk:B722N|talk]]) 03:16, 4 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Gwamusanvu(Kasambula) 2026 (UTC) </bdi> (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-09-23|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' * You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-09-23|en}}. * If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': * Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 Gwamwenda(Mutunda) 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Wikipedia:Ebibindabinda]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> quet5kqtu5hop28i3cjfjsib90mz8m7 Buloba 0 5619 74833 74792 2026-09-16T00:21:07Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74833 wikitext text/x-wiki {{stub}} Buloba kitundu kya kibuga mu Disitulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]] mu [[Buganda]] e [[Uganda]].<ref name="2R">{{cite web |author=Uganda Travel Guide |date=12 July 2018 |title=Profile of Wakiso District |url=http://www.ugandatravelguide.com/wakiso-district.html |access-date=12 July 2018 |publisher=Uganda Travel Guide |location=Kampala |archive-date=5 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705235556/http://www.ugandatravelguide.com/wakiso-district.html |url-status=dead }}</ref> Ekitundu kino okusinga kitundu kya bantu ba mutindo gwa wakati.<ref name="3R">{{cite web |last=Kato |first=Joseph |date=15 October 2014 |title=Buloba: One of Wakiso’s Urban Centres |url=http://www.monitor.co.ug/Magazines/HomesandProperty/One-of-Wakiso-s-urban-centres/689858-2486134-pwt3e3z/index.html |access-date=12 July 2018 |location=Kampala}}</ref>{{Databox}} == Ekifo == Buloba eri ku luguudo lwa Kampala–Mityana oluliko kolaasi. Eri mu kiromita nga 22 (mayiro 14), bwoba ogoberedde oluguudo, mu bugwanjuba bwa Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda era ekibuga ekisinga obunene.<ref name="4R">{{google maps|url=https://www.google.com/maps/dir/Uganda+Post+Office,+Plot+35+Kampala+Road,+Kampala+P.O.BOX+7106,+KAMPALA/Buloba+police+station,+8CCR%2BC5X,+A109,+Buloba/@0.3294105,32.4728929,12.25z/data=!4m15!4m14!1m5!1m1!1s0x177dbc808cc2ab43:0x7dd3e9e39634c3b!2m2!1d32.58138!2d0.3137559!1m5!1m1!1s0x177da78b7a67d9f3:0x49576b95f98eaf31!2m2!1d32.4405138!2d0.3211251!3e0!5i1|title=Road Distance Between Uganda Post Office, Kampala Road, Kampala, Uganda and Buloba, Wakiso District, Uganda|access-date=13 August 2022}}</ref> Ensengeka za Buloba Main, amangu ddala mu bukiikakkono bwa Poliisi y'e Buloba ziri 0°19'30.0"N, 32°27'26.0"E (Latitude:0.325000; Longitude:32.457222).<ref name="5R">{{google maps|url=https://www.google.com/maps/place/0%C2%B019'30.0%22N+32%C2%B027'26.0%22E/@0.325494,32.4548128,648m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d0.325!4d32.4572222|title=Location of Buloba, Wakiso District, Uganda|access-date=12 July 2018}}</ref> Kisangibwa ku buwanvu bwa mita 1,170 (fuuti 3,839), waggulu w'obugulumivu bw'ennyanja.<ref name="6R">{{cite web |author=Elevationmap.net |date=12 July 2018 |title=The Elevation of Buloba, Wakiso District, Uganda |url=https://elevationmap.net/buloba-wakiso-busiiro-ug-1002033858 |access-date=12 July 2018 |work=Elevationmap.net}}</ref> == Okutwalira awamu == Buloba egabanyizibwamu zoni nnya ez'obufuzi, okuva ebuvanjuba okutuuka mu bugwanjuba: * (a) Buloba ku Mwenda ("Buloba Nine Miles"), nga kiromita 14 mu bugwanjuba bwa Kampala * (b) Buloba Kasero, mayiro nga 10.5 (17 km) mu bugwanjuba bwa Kampala * (c) Buloba Main, mayiro nga 12 (19 km) mu bugwanjuba bwa Kampala ne * (d) Buloba Kiweesa, . nga mayiro 14 (kiromita 23) mu bugwanjuba bwa Kampala.<ref name="7R">{{cite web |author=Lcmt.Org |date=12 July 2018 |title=Villages in Buloba Parish |url=http://www.lcmt.org/uganda/wakiso/wakiso/buloba |access-date=12 July 2018 |publisher=Lcmt.Org}}</ref> Ekitundu kya Buloba kibalirirwamu hectares 1,295 (yiika 3,200) oba km2 13.<ref name="3R2">{{cite web |last=Kato |first=Joseph |date=15 October 2014 |title=Buloba: One of Wakiso’s Urban Centres |url=http://www.monitor.co.ug/Magazines/HomesandProperty/One-of-Wakiso-s-urban-centres/689858-2486134-pwt3e3z/index.html |access-date=12 July 2018 |location=Kampala}}</ref> Ekyuma ekirongoosa amafuta ekya Uganda bwe kinaazimbibwa, kisuubirwa nti Hoima–Kampala Petroleum Products Pipeline, amafuta agalongooseddwa gajja kuyisibwa mu payipu mu kifo ekiriraanye Buloba, okugabibwa munda mu Kampala n’ebibuga ebirala nga Entebbe.<ref name="8R">{{cite web |author=Oil Review Africa |date=27 May 2013 |title=Uganda to Build Petroleum Distribution Terminal and Two New Pipelines |url=http://www.oilreviewafrica.com/downstream/downstream/uganda-to-build-petroleum-distribution-terminal-and-two-new-pipelines |access-date=12 July 2018 |publisher=Oil Review Africa |location=London}}</ref><ref name="9R">{{cite web |last=Ssekika |first=Edward |date=21 May 2013 |title=Government to Build Oil Terminal in Wakiso District |url=http://observer.ug/business/38-business/25414-government-to-build-oil-terminal-in-wakiso |access-date=22 November 2015 |newspaper=[[The Observer (Uganda)]] |location=Kampala}}</ref> == Ebintu ebikwata ku nsonga eno == Poliisi y'e Buloba, ekitongole kya Poliisi ya Uganda, esangibwa mu "Buloba Main". Ebifo by'ebyobulamu mulimu Buloba Health Center ne Lynaset Health Care Services.<ref name="3R3">{{cite web |last=Kato |first=Joseph |date=15 October 2014 |title=Buloba: One of Wakiso’s Urban Centres |url=http://www.monitor.co.ug/Magazines/HomesandProperty/One-of-Wakiso-s-urban-centres/689858-2486134-pwt3e3z/index.html |access-date=12 July 2018 |location=Kampala}}</ref> Ekitundu kino era kirimu essomero lya Buloba High School, Buloba Teacher’s Training College, Buloba Vocational Institute n’ekibangirizi kya Africa Renewal University. Ekkanisa ya Kasero Church of Uganda ne St. Peter Catholic Church nazo zisangibwa wano.<ref name="3R4">{{cite web |last=Kato |first=Joseph |date=15 October 2014 |title=Buloba: One of Wakiso’s Urban Centres |url=http://www.monitor.co.ug/Magazines/HomesandProperty/One-of-Wakiso-s-urban-centres/689858-2486134-pwt3e3z/index.html |access-date=12 July 2018 |location=Kampala}}</ref> == Ebijulizidwa == [[Category:Ebitundu bya Uganda eby'enjawulo]] ksiyxar4nzo2nkb2la450pe4r3sbt2h Essomero lya Kibuli Sekendule 0 7815 74837 72686 2026-09-16T01:50:36Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74837 wikitext text/x-wiki {{Reflist}} '''Essomero lya Kibuli Secondary School''' (KSS) ssomero lya siniya era nga litwala abaana abava ewaka n'abekisulo era liri mu [[Yuganda|Uganda]] . == Ekifo == KSS lisangibwa ku kasozi Kibuli, mu Divizoni y’e Makindye, mu kitundu ky’omumaserengeta g’ekibuga [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. Ensengeka z'essomero lino ze zino:0°18'38.0"N, 32°35'51.0"E (Latitude:0.310556; Longitude:32.597500).<ref>{{Cite web |title=Location of Kibuli Secondary School At Google Maps |url=https://www.google.com/maps/place/0%C2%B018'38.0%22N+32%C2%B035'51.0%22E/@0.3148711,32.5911726,14z/data=!4m2!3m1!1s0x0:0x0 |access-date=5 September 2014 |publisher=[[Google|Google Maps]]}}</ref> == Okutwaliza awamu == Essomero lino lirina akakwate n’enzikiriza y’Abasiraamu, kyokka okuyingira kwesigamiziddwa ku kusoma era nga liggulwawo eri omuyizi yenna ayagala, awatali kufaayo ku nzikiriza ya ddiini. Essomero lino lirina erinnya ly’okubeera ekifo ekikulembedde mu by’ensoma nga lirina ebyafaayo by’obuwanguzi mu mizannyo.<ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=11 May 2014 |title=Kibuli Secondary School Clinches 9th Copa Coca Cola Championship |url=http://www.kawowo.com/index.php/football/item/18018-kibuli-ss-clinches-9th-championship-copa-coca-cola.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140513072958/http://www.kawowo.com/index.php/football/item/18018-kibuli-ss-clinches-9th-championship-copa-coca-cola.html |archive-date=13 May 2014 |access-date=5 September 2014 |publisher=Kawowo.Com}}</ref> Essomero lino lye limu ku masomero amanene mu bye mizannyo mu Uganda nga kwotadde ne mu East Africa. Mu Uganda, ly’esinga okuwangula ekikopo (11)<ref>{{Cite web |date=20 May 2023 |title=USSSA Games 2023: St Mary’s Kitende clinch 11th title |url=https://sports.mtn.co.ug/2023/05/20/usssa-games-2023-st-marys-kitende-clinch-11th-title/ |access-date=29 May 2023}}</ref> mu mupiira gwa siniya, likodi gy’egabana ne St. Marys Kitende. == Ebyafaayo == [[Kassim Nakibinge|Omulangira Badru Kakungulu (yafa 1991)]], kojja wa taata wa [[Muwenda Mutebi II, Kabaka wa Buganda|Muwenda Mutebi II]], kabaka [[Buganda|wa Buganda]] eyali afuga (okuva mu 1993)<ref name="Great">{{Cite web |last=Tumusiime |first=Abdulaziizi |date=21 April 2014 |title=Prince Nakibinge: A great man willing to be little |url=http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Prince-Nakibinge--A-great-man-willing-to-be-little/-/691232/2286660/-/item/0/-/me68mfz/-/index.html |access-date=19 February 2016 |archive-date=1 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160301160402/http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Prince-Nakibinge--A-great-man-willing-to-be-little/-/691232/2286660/-/item/0/-/me68mfz/-/index.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="Clean">{{Cite web |last=Tajuba |first=Paul |date=18 February 2016 |title=I will clean up Cairo Bank, says Nakibinge |url=http://www.monitor.co.ug/Business/Commodities/will-clean-Cairo-Bank-Nakibinge/-/688610/3081520/-/xma7gs/-/index.html |access-date=19 February 2016}}</ref>, eyabeerawo ku ntandikwa y’ekyasa eky’amakumi abiri, yawaayo 80 acres (32 ha) ku lusozi Kibuli, essomero gye lyazimbibwa. Essomero lino lyatandikibwawo mu 1959.<ref>{{Cite web |last=Nalubwama |first=Jackie |date=2 November 2006 |title=The Caning And Footballing Kibuli Secondary School |url=http://www.oobserver.ug/new/specials/schools/scl0200611021.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140905102533/http://www.observer.ug/new/specials/schools/scl0200611021.php |archive-date=5 September 2014 |access-date=5 September 2014}}</ref> == Abasomerako ku somero abamanyiddwa == Wammanga be bamu ku bantu abamanyifu abayise mu ssomero lino: * [[Fahad Bayo]] - [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ow'ekikugu mu Uganda azannyira nga muteebi wa MFK Vyškov mu liigi y'eggwanga eya Czech .<ref>{{Cite web |title=Home - FUFA: Federation of Uganda Football Associations |url=http://www.fufa.co.ug |access-date=2018-06-30 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref><ref>[[Czech National Football League]]</ref> * Tenywa Bonseu - [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] [[Yuganda|mu Uganda]] eyawummula, eyazannya omupiira ogw'ekikugu emyaka mwenda ng'omuzibizi mu [[Amerika]] . * Nancy Kacungira - Munnamawulire, omusasi era omuweereza ku BBC ku Focus on Africa ne World Business Report * [[Kassim Nakibinge|Omulangira Kassim Nakibinge Kakungulu]] – Mutabani wa Badru Kakungulu Titular Mufti wa Uganda, omulimu gwe yasikira ng’omuntu omututumufu mu Lulyo Olulangira lwa Buganda.<ref name="Clean"/> * Amb. Al haji. Prof. [[Badru Kateregga]]<ref name="1R">{{Cite web |last=Buule |first=Gabriel |date=17 February 2019 |title=Kateregga makes the most out of education |url=https://www.monitor.co.ug/Business/Prosper/Kateregga-makes-most-out-education/688616-4986128-n9v0xp/index.html |access-date=17 February 2019}}</ref> * [[Sarah Wasagali Kanaabi]] - Omukugu mu by'enfuna, Munnabyanjigiriza, addukanya emirimu, Omukyala eyasooka okuba Ssentebe w'ekitongole [[Electricity Regulatory Authority|ekivunaanyizibwa ku masannyalaze (Uganda)]]<ref>{{Cite web |date=2025-04-04 |title=Power users to pay back Shs430b Umeme buyout |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/power-users-to-pay-back-shs430b-umeme-buyout-4989984 |access-date=2025-09-24 |website=Monitor}}</ref> * [[Saala Khenyo|Sarah Kanyike]] - Minisita ku kakiiko kabakadde n'abalema, okuviira ddala mu Gwomusanvu gwa 2020.<ref>{{Cite web |last=James Kabengwa |date=24 July 2020 |title=Kanyike now appointed State minister for Disability |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/Kanyike-now-appointed-State-minister-Disability/688334-5598400-4o9qh7z/index.html |access-date=24 July 2020}}</ref> * [[Badru Kiggundu]] - [[Yuganda|Munnayuganda]] yinginiya w'ebizimbe, munnabyanjigiriza era omuwi w'amagezi, akola nga chancellor wa yunivasite y'e Busitema, ssentebe w'akakiiko ka pulezidenti akasunsuddwa akavunaanyizibwa ku kulabirira okumaliriza obulungi essundiro ly'amasannyalaze lyombi erya Isimba ne Karuma Hydroelectric Power Station Mu kiseera kye kimu akola nga Ssentebe w'olukiiko olufuzi olwa National Water and Sewerage Corporation .<ref name="TermR">{{Cite web |last=SoftPower |date=24 July 2020 |title=Engineer Badru Kiggundu Unveiled As New Chairperson Of NWSC Board |url=https://www.softpower.ug/engineer-badru-kiggundu-unveiled-as-new-chairperson-of-nwsc-board/ |access-date=24 July 2020 |publisher=SoftPower Uganda}}</ref>, okuva mu 2002 okutuuka mu 2016, yaweereza nga ssentebe w’akakiiko [[Akakiiko Akavunaanyizibwa ku By'okulonda mu Uganda|k’ebyokulonda mu Uganda]], okumala emyaka 14 egy’omuddiring’anwa.<ref name="1R"/><ref name="2R">{{Cite web |last=Simon Kasyate |date=9 November 2015 |title=Engineer Kiggundu talks brewing kwete and lucky life |url=http://www.observer.ug/viewpoint/interview/40892-eng-kiggundu-talks-brewing-kwete-and-lucky-life |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160122121912/http://www.observer.ug/viewpoint/interview/40892-eng-kiggundu-talks-brewing-kwete-and-lucky-life |archive-date=22 January 2016 |access-date=30 May 2018}}</ref> * Muwanga Kivumbi – Omukugu mu by’enfuna, [[Parliament of Uganda|omubaka wa Palamenti ya Uganda okuva e Butambala]]<ref name="Kivumbi">{{Cite web |date=2021-03-28 |title=Muhammad Muwanga Kivumbi: Biography, Age, Early Life and Education of the current MP Butambala County Constituency |url=https://flashugnews.com/muhammad-muwanga-kivumbi-biography-age-education/ |access-date=2021-09-13 |website=Flash Uganda Media |language=English}}</ref><ref name="Independent">{{Cite web |date=2021-06-23 |title=NUP endorses Butambala MP Kivumbi for Buganda parliamentary caucus |url=https://www.independent.co.ug/nup-endorses-butambala-mp-kivumbi-for-buganda-parliamentary-caucus/ |access-date=2021-09-13 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-09-03 |title=Buganda MPs give Gen Otafire 30 names of suspected Masaka killers |url=https://www.independent.co.ug/buganda-mps-give-gen-otafire-30-names-of-suspected-masaka-killers/ |access-date=2021-09-13 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Accountability committees flag queries in meet with Auditor General &#124; Parliament of Uganda |url=https://www.parliament.go.ug/news/3420/accountability-committees-flag-queries-meet-auditor-general}}</ref> * [[John Ssebaana Kizito]] - Yali meeya wa Kampala * [[Usher Komugisha]] – Munnamawulire w’ebyemizannyo era omukubi w’ebifaananyi, era yali munnabyamizannyo<ref>{{Cite web |last=Bahumura |first=Safra |date=13 May 2022 |title=Kilembe Shoots And Scores With Usher Komugisha |url=https://www.theeascene.com/kilembe-shoots-and-scores-with-usher-komugisha/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221211135304/https://www.theeascene.com/kilembe-shoots-and-scores-with-usher-komugisha/ |archive-date=11 December 2022 |access-date=11 December 2022 |website=E A Scene}}</ref><ref>{{Cite web |last=King |first=Isa |date=August 24, 2022 |title=Satisfashion UG's WCW Today Is Sports Journalist Usher Komugisha |url=https://satisfashionug.com/satisfashion-ugs-wcw-today-is-sports-journalist-usher-komugisha/ |access-date=11 December 2022 |website=Satisfashion UG}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abraham |first=Kiggundu |date=20 November 2022 |title=Sports Journalist Usher Komugisha Falls into Things, to Cover World Cup for Al Jazeera |url=https://blizz.co.ug/9713/Abryanz-Style-And-Fashion-Awards-ASFAs-Releases-Full-List-of-2022-Nominees-In-19-Categories |access-date=10 December 2022 |website=Blizz}}</ref><ref name="gsport award">{{Cite web |last=Abrahams |first=Celine |date=6 September 2020 |title=Africa's Usher Komugisha Humbled by Momentum gsport Award |url=https://gsport.co.za/africas-usher-komugisha-humbled-by-momentum-gsport-award/ |access-date=10 December 2022 |website=Gsport.co.za}}</ref> * [[Brian Mushana Kwesiga]] - musuubuzi, yinginiya, era omukulembeze w'obwannakyewa ; yali Pulezidenti era akulira ekibiina kya Uganda North America Association (UNAA)<ref name="CEOMagazine">{{Cite web |last=Kyamutetera |first=Muhereza |date=8 January 2023 |title=From Lockheed Martin to Northrop Grumman and Raytheon Technologies; Meet Brian Kwesiga, a Systems Engineer from Rukungiri, Uganda making moves in the US defence and aerospace world |url=https://www.ceo.co.ug/from-lockheed-martin-to-northrop-grumman-and-raytheon-technologies-meet-brian-kwesiga-a-systems-engineer-from-rukungiri-uganda-making-moves-in-the-us-defence-and-aerospace-world/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222190400/https://www.ceo.co.ug/from-lockheed-martin-to-northrop-grumman-and-raytheon-technologies-meet-brian-kwesiga-a-systems-engineer-from-rukungiri-uganda-making-moves-in-the-us-defence-and-aerospace-world/ |archive-date=22 December 2024 |access-date=26 October 2025 |website=CEO East Africa |language=en}}</ref> * [[Moses Matovu]], omuyimbi * [[Saidi Mayanja]] - Munnayuganda omuzannyi w'omupiira ogw'ekikugu era nga azannya amakkati mu [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]] mu liigi ya Uganda Premier .<ref>{{Cite web |date=2022-09-26 |title=SQUAD NUMBERS {{!}} 2022/23 Licensed players. - KCCA FC |url=https://www.kccafc.co.ug/squad-numbers-2022-23-licensed-players/ |access-date=2024-11-30 |language=en-US |archive-date=2023-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529012052/https://www.kccafc.co.ug/squad-numbers-2022-23-licensed-players/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=KCCA FC defeat URA to secure first win of new season |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/kcca-fc-defeat-ura-to-secure-first-win-of-new-NV_195803 |access-date=2024-11-30 |website=New Vision |language=en}}</ref> * [[Abdallah Mubiru]] - Maneja wa kibiina kya mupiira era eyali omuzannyi nga mu kiseera kino addukanya KCCA FC. Atendese ttiimu ez’enjawulo okwetoloola liigi y’omupiira eya wano ne ttiimu y’eggwanga enkulu. * Arnold Ainebyona Mugisha - Omusuubuzi era musajja muyiiya mu Uganda <ref name=":5">{{Cite web |date=2020-09-16 |title=Father blames son's shooting on tribalism |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/father-blames-son-s-shooting-on-tribalism-1836752 |access-date=2025-09-25 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Mugume |first=Paul |date=2017-06-29 |title=Arnold Mugisha, the Teenage Ugandan innovator who Floored Professionals at IST Africa |url=https://chimpreports.com/arnold-mugisha-the-teenage-ugandan-innovator-who-floored-professionals-at-ist-africa/ |access-date=2025-09-25 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref> * [[Moses Muhangi]] - Munnayuganda omusuubuzi era nga ye pulezidenti w'ekibiina kya omuzannyo gwe bikonde ekya [[Ekibiina Ekifuga Omuzannyo Gw'ebikonde mu Uganda|Uganda Boxing Federation]] mu kiseera kino . * Ssekaana Musa - Omulamuzi mu kkooti enkulu mu Uganda.<ref>{{Cite web |title=Judiciary: The Republic of Uganda |url=http://www.judiciary.go.ug/data/incourt/16/The%20Honorable%20Judges%20of%20The%20High%20Court.html}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hon. Justice Musa Ssekaana Website - ABOUT ME |url=https://ssekaana.com/about-me#:~:text=Musa%20Ssekaana%20is%20currently%20a,of%20the%20Laws%20of%20Uganda |access-date=2026-02-26 |archive-date=2025-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250429102753/https://ssekaana.com/about-me#:~:text=Musa%20Ssekaana%20is%20currently%20a,of%20the%20Laws%20of%20Uganda |url-status=dead }}</ref> * James Musinguzi - Munnayuganda omukugu mu by'obutonde era nga ye Executive Director w'ekitongole ekivunaanyizibwa ku bisolo by'omu nsiko ekya [[Ekitongole ekivunaanyizibwa ku bisolo by'omu nsiko mu Uganda|Uganda Wildlife Authority]] (UWA).<ref>{{Cite web |title=Love for biology led Musinguzi to conservation - The EastAfrican |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/love-for-biology-led-musinguzi-to-conservation--1372342 |access-date=2025-11-07 |website=www.theeastafrican.co.ke}}</ref><ref name="Musinguzi">{{Cite web |date=2025-02-06 |title=Dr James Musinguzi appointed new Executive Director UWA |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-james-musinguzi-appointed-new-executive-director-uwa-4916198 |access-date=2025-11-07 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mourice |first=Muhoozi |date=2025-02-07 |title=Uganda Wildlife Authority Appoints Dr. James Musinguzi as New Executive Director |url=https://famreports.com/uganda-wildlife-authority-appoints-dr-james-musinguzi-as-new-executive-director/ |access-date=2025-11-07 |website=FAM Reports |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2021-01-05 |title=Leading all the way |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/leading-all-the-way-1539292 |access-date=2025-11-07 |website=Monitor |language=en}}</ref> * Rehema Nanfuka - munnakatemba ku ttivvi, dayirekita, era omuzannyi wa firimu amanyiddwa olw'emirimu gye mu Imani, Veronica's Wish, Imbabazi, The girl in the Yellow Jumper, [[Queen of Katwe]], ne Imperial Blue, <ref>{{Cite web |title=SYNOPSIS |url=http://blueimp.site/the-movie/synopsis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180509220429/http://blueimp.site/the-movie/synopsis/ |archive-date=9 May 2018 |access-date=9 May 2018 |website=Blueimp}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nanfuka: The world is her stage |url=http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Nanfuka--The-world-is-her-stage/691232-1702334-uuqiyuz/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180509013454/http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Nanfuka--The-world-is-her-stage/691232-1702334-uuqiyuz/index.html |archive-date=9 May 2018 |access-date=8 May 2018 |website=Daily Monitor}}</ref><ref>{{Cite web |title=Rehema Nanfuka |url=http://blueimp.site/rehema-nanfuka/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180509152416/http://blueimp.site/rehema-nanfuka/ |archive-date=9 May 2018 |access-date=9 May 2018 |website=Bluimp}}</ref> * [[Muhammad Nsereko]] - Omubaka mu Palamenti ya Uganda era nga akikirira Kampala Central * Allan Okello - [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]]<ref name="auto">{{Cite web |title=Allan Okello |url=http://www.kccafc.co.ug/player/allan-okello/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181103150845/http://www.kccafc.co.ug/player/allan-okello/ |archive-date=3 November 2018 |access-date=19 December 2018 |website=KCCA FC}}</ref> * [[Allan Oyirwoth]] - [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ow'ekikugu mu Uganda nga azannyira mu kiraabu ya Major League Soccer New England Revolution ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga eya Uganda]] .<ref>{{Cite web |title=Allan Oyirwoth |url=https://uk.soccerway.com/players/allan-oyirwoth/942565/ |access-date=8 January 2025 |website=Soccerway}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 February 2024 |title=Allan Oyirwoth moves to United Kingdom for further development |url=https://kawowo.com/2024/02/06/allan-oyirwoth-moves-to-united-kingdom-for-further-development/ |access-date=8 January 2025 |website=Kawowo}}</ref> * [[Jane Avur Pacuto]] - Munnabyabufuzi, Omuddukanya emirimu, Omukyala omubaka wa Palamenti mu Disitulikiti y'e Pakwach<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Parliament of Uganda Members of the 10th Parliament |url=https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=525 |website=Parliament of Uganda}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date=26 September 2017 |title=Woman member of parliament pakwach district |url=https://www.ec.or.ug/election/woman-member-parliament-pakwach-district |archive-url= |archive-date= |access-date=8 April 2020 |website=ELECTORAL COMMISSION}}</ref> <ref>[[Uganda Premier League]]</ref> * Julius Poloto - [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi wa]] mupiira mu Uganda era azannyira mu [[Kampala Capital City Authority FC]], emanyiddwa ennyo nga KCCA FC. Kapiteeni wa ttiimu z’eggwanga zombi eza Uganda eza U‐17 ne U‐20.<ref>{{Cite web |date=1999-09-08 |title=Julius POLOTO – KCCA FC |url=https://www.kccafc.co.ug/player/julius-poloto/ |access-date=2025-07-21 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-03-27 |title=Poloto Named U-20 National Team Captain – KCCA FC |url=https://www.kccafc.co.ug/poloto-named-u-20-national-team-captain/ |access-date=2025-07-21 |language=en-US |archive-date=2018-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813041835/http://www.kccafc.co.ug/poloto-named-u-20-national-team-captain/ |url-status=dead }}</ref> * [[Ibrahim Sekagya]] - Omuyambi w'omutendesi wa New York Red Bulls mu Major League Soccer, yali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] gwa Uganda nga yazannya nga amakatti emabega .<ref>{{Cite web |title=Ibrahim Sekagya Named Interim Head Coach of New York Red Bulls II |url=https://www.newyorkredbulls.com/news/ibrahim-sekagya-named-interim-head-coach-of-new-york-red-bulls-ii |access-date=4 July 2022 |website=NewYorkRedBulls.com}}</ref> * [[Hakim Sendagire]] - Omusawo, omukugu mu by'obutonde, omukugu mu kutabula eddagala era omuddukanya we by'ensoma. Mu kiseera kino akulira essomero ly’obusawo erya Habib * [[Jaberi Bidandi Ssali]] - Munnabyabufuzi, musuubuzi, era eyali maneja w'omupiira mu Uganda .<ref>{{Cite web |last=Lule |first=Jeff |date=13 July 2012 |title=Bidandi Ssali Recuperates |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1303907/bidandi-ssali-recuperates |access-date=4 February 2015}}</ref><ref name="Interview">{{Cite web |last=Batte |first=Edgar R. |date=21 October 2013 |title=Bidandi Ssali: I Am Done With Politics |url=http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Bidandi-Ssali--I-am-done-with-politics/-/691232/2040304/-/hets5qz/-/index.html |access-date=4 February 2015}}</ref>,Yali Minisita wa Gavumenti ez'ebitundu okuva mu 1989 okutuuka mu 2004, yeesimbawo mu kulonda kwa bonna okwa Uganda okwa 2011 . * [[Henry Tumukunde]] - Eyali dayirekita w'ekitongole ky'ebyokwerinda munda mu ggwanga (ISO) * [[Mary Paula Kebirungi Turyahikayo]] - Munnabyabufuzi era omukugu mu mbeera z'abantu mu Uganda.<ref name="gggg">{{Cite web |title=Parliament of Uganda |url=https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=230 |access-date=2021-04-03 |website=www.parliament.go.ug}}</ref>, eyali omukiise wa Palamenti mu ssaza ly’e Rubabo, [[Rukungiri (disitulikit)|mu Disitulikiti y’eRukungiri]] * Omumbejja Alice Mpologoma Zaalwango, muwala wa [[Ssekabaka Mutesa II|Kabaka Mutesa II]] ne Edith Kasozi<ref>{{Cite web |last=Kalema |first=Ndawula |date=10 April 2005 |title=Farewell To The People's Princess |url=http://newvision.co.ug/D/8/25/428420 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010024014/http://www.newvision.co.ug/D/8/25/428420 |archive-date=10 October 2014 |access-date=6 October 2014 |df=dmy-all}}</ref> * [[Hakim Zziwa]], Dayirekita wa firimu, pulodyusa era omukwasi wa firimu == Ebijuliziddwa == <references responsive="1"></references> {{Reflist}} [[Category:Baminisita ba Uganda]] [[Category:Buganda]] [[Category:Omupiira mu Uganda]] 2zc3hf07sr45pp622cjmwzzt6b62z45 Chris Baryomunsi 0 7950 74834 73958 2026-09-16T00:37:38Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74834 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Chris Baryomunsi''' (yazaalibwa nga 9 Ogwekkumineebiri, 1969). [[Munnayuganda|Munnauganda]] [[omusawo w'abantu]], [[omukugu mu by'okubala abantu]] era munnabyabufuzi. Ye Minisita w'amawulire, Tekinologiya n'okulungamya eggwanga mu [[Kabineeti ya Uganda]]. Yalondebwa ku kifo ekyo mu 2021.<ref>{{cite web |newspaper=[[Daily Monitor]]|date=6 June 2016|title=Museveni's new cabinet list At 6 June 2016|url=http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/3235304/data/1345443/-/3o16hn/-/Museveni%2527s+cabinet.pdf|accessdate=27 June 2016|location=Kampala|author=Uganda State House|archive-date=7 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161007121926/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/3235304/data/1345443/-/3o16hn/-/Museveni%27s+cabinet.pdf|url-status=dead}}</ref> Okuva nga 1 Ogwokusatu 2015 okutuuka nga 6 Ogwomukaaga 2016, yakola nga [[Minisita wa State ow’eby’Obulamu, avunaanyizibwa ku mirimu egy’awamu]].<ref>{{cite web |title=Full Cabinet List As At 1 March 2015|newspaper=[[Daily Monitor]]|location=Kampala|date=1 March 2015|url=http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf|last=Uganda State House|accessdate=3 March 2015|archive-date=9 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170709092825/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="CBN">{{cite web |url=https://www.observer.ug/viewpoint/interview/34532--dr-baryomunsi-has-bigger-ambitions-than-being-mp|title=Dr Baryomunsi has bigger ambitions than being MP|work=The Observer - Uganda|date=27 October 2014|access-date=14 June 2019|publisher=[[The Observer (Uganda)|The Observer]]|last1=Kasyate|first1=Simon|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815080830/https://www.observer.ug/viewpoint/interview/34532--dr-baryomunsi-has-bigger-ambitions-than-being-mp|url-status=dead}}</ref> Kati akola nga Minisita w’Ebyobulamu mu Uganda. [[File:Eesti aukonsulaadi avamine Ugandas 2024.04.18 - Opening of the Consulate of Estonia in Uganda on 18 April 2024 - 22.jpg|thumb|Chris Baryomunsi ]] Baryomunsi ye [[mubaka mu Paalamenti]] owa [[Kanungu (disitulikit)|Kinkizi County East]] era mmemba mu kibiina ekiri mu buyinza ekya, [[National Resistance Movement]].(NRM)<ref name="Profile2">{{cite web |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=400|title=BARYOMUNSI CHRIS|date=2016|access-date=8 January 2016|last=POU|publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref> == Obuto bwe n'okusoma kwe == Baryomunsi yazaalibwa ku kyalo Murama ekisangibwa e Nyakishenyi mu [[Rukungiri (disitulikit)|Disitulikiti y'e Rukungiri.]] Kitaawe ye Mugenzi Aloysius Mpungirehe ne nnyina, omugenzi Rosaria Kamayangi. Mu 1971, Chris nga wa myaka 2 gyokka egy'obukulu, bazadde be baasenguka ne badda e Kayungwe - Rugyeyo olwaleero eyafuuka [[Kanungu (disitulikit)|Kanungu Disitulikiti]]. Baryomunsi yasomera mu Kayungwe Primary School oluvannyuma ne yeegatta ku St. Paul's Seminary, Kabale ku ddaala lya Siniya erisooka (O-Level) n'erya A-Level. Yaweebwa ekifo mu [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|Makerere University]], nga ye Yunivasite esinga obunene n'obukadde mu Uganda n'asomayo eby'okutabula eddagala ly'abantu. Mu 1995, yatikkirwa Diguli eya [[Bachelor of Medicine and Bachelor of Surgery]]. Mu 1997, yatikkirwa Dipulooma mu by'okubala abantu, era mu 1998 yafuna Diguli eya Master of Arts in [[demography]], nga byonna yabisomera Makerere. Mu 2003, yatikkirwa Dipuloma mu kujjanjaba n'okukwatamu abalwadde ba siriimu [[(HIV/AIDS)]] okuva mu University of Brighton.<ref name="Profile2" /> Mu 2016, yatikkirwa Diguli eyookusatu mu busawo eya [[PhD]] in [[Public Health]] okuva mu [[Atlantic International University]], USA.<ref name="PhD2">{{cite web |title=Photos: Minister Baryomunsi graduates with a PhD from Atlantic International University |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20170225/14091/photos-minister-baryomunsi-graduates-with-a-phd-from-atlantic-international-university.html |access-date=14 June 2019 |date=25 February 2017|last=POU|publisher=watchdog}}</ref> [[File:Chris Baryomunsi.jpg|left|thumb]] == Emirimu egye mu by'obusawo == Okuva mu 1995 okutuuka mu 1998, yali akola ng'[[Omusawo n'Omujjanjabi(Doctor and Nurse)|omusawo]] ku ddwaliro ekkulu e Mulago. Okuva mu 1999 okutuuka mu 2002, yakolako ng'omuwi w'amagezi ku by'okuzaala ow'ekibiina kya [[Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit]]. Oluvannyuma yaweereza obuvunaanyizibwa bwe bumu mu kibiina kya [[UNFPA]] wakati wa 2002 ne 2006. Era yakolako ng'omusomesa w'abasawo mu Makerere University wakati wa 2000 ne 2006.<ref name="Profile2" /> == Emirimu gye mu by'obufuzi == Baryomunsi olugendo lwe olw'ebyobufuzi yalutandikira mu Siniya ya St. Paul's Seminary wakati wa 1988 ne 1990 nga yaweereza nga akulira ebyenjigiriza mu ssomero mu kiseera ekyo. Bwe yali mu Makerere University ng'emyaka gya 1990 gitandika, ye yali omuwandiisi wa ofiisi y'ebyensimbi mu kibiina ky'abayizi Abafirika abasoma obusawo (Federation of African Medical Students' Association) era omuwandiisi wa ofiisi y'ebyensimbi mu kibiina kya Makerere University Medical Students’ Association. Mu 2005, yalondebwa okubeera omuwi w'amagezi ku Siriimu n'emiwendo gy'abantu ([[United Nations Population Fund]] HIV/AIDS) mu kibuha [[Harare]]. Yasuulawo ekifo kino mu 2006 asobole okwesimbawo mu kuvuganya [[okw'ababaka ba Paalamenti okwa 2006]]. Yavuganyiza ku tiketi ya NRM nga kandideeti mu kulonda kwa Kinkiizi County East constituency mu [[Kanungu (disitulikit)|Kanungu Disitulikiti]] era n'ayitamu.<ref name="Profile2" /> Era yalondebwa nga pulezidenti w'omukago gwa African Parliamentarians Forum on Population and Development. Mu Paalamenti, yaweereza ku kakiiko ka Social Services Committee ne ku kakiiko ka Health and HIV/AIDS Committee. Era yaweerezaako nga kaminsona wa Paalamenti akiikirira NRM mu Paalamenti ya Uganda okuva mu Gwomukaaga, 2011 okutuuka mu Gwokuna, 2014.<ref name="Ambition2">{{cite web |url=http://www.observer.ug/viewpoint/interview/34532--dr-baryomunsi-has-bigger-ambitions-than-being-mp|title=Interview: Dr. Baryomunsi Has Bigger Ambitions Than Being MP|first=Simon|last=Kasyate|accessdate=4 March 2015|newspaper=[[The Observer (Uganda)]]|date=27 October 2014|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402121653/http://www.observer.ug/viewpoint/interview/34532--dr-baryomunsi-has-bigger-ambitions-than-being-mp|url-status=dead}}</ref> Nga 1 Ogwokusatu 2015, yalondebwa okubeera [[Minisita omubeezi owa guno na guli mu Minisitule y'ebyobulamu.]]<ref>{{cite web |accessdate=4 March 2015|url=http://mobile.monitor.co.ug/News/News/Reshuffle-mixed--reactions--countrywide/-/2466686/2640632/-/format/xhtml/-/3sn8fxz/-/index.html|title=Reshuffle Draws Mixed Reactions Countrywide|date=3 March 2015|newspaper=[[Daily Monitor|Daily Monitor Mobile]] (Kampala)|last=Monitor Team|archive-date=26 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181026105711/http://mobile.monitor.co.ug/News/News/Reshuffle-mixed--reactions--countrywide/-/2466686/2640632/-/format/xhtml/-/3sn8fxz/-/index.html|url-status=dead}}</ref> Nga 6 Ogwomukaaga 2016, yalondebwa okubeera Minisita omubeezi ow'amayumba.<ref>{{cite web |author=Uganda State House |date=6 June 2016 |title=Uganda's New Cabinet As At 6 June 2016 |url=https://www.scribd.com/doc/314964607/New-Cabinet |accessdate=27 June 2016 |publisher=Scribd.com}}</ref> Mu Gwokutaano 2021, yalondebwa okuba Minisita w’Obubaka, Tekinologiya y’Empuliziganya n’Obulagirizi bw’Eggwanga.<ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2021-06-09 |title=NEW CABINET: Museveni drops Kutesa, 10 ministers |url=https://www.independent.co.ug/new-cabinet-museveni-drops-kutesa-10-ministers/ |access-date=2026-07-14 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-06-09 |title=Final cabinet list: Jessica Alupo new vice president |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/final-cabinet-list-jessica-alupo-new-vice-president-3430616 |access-date=2026-07-14 |website=Monitor |language=en}}</ref> Nga 26 Ogwokutaano 2026, yalondebwa okuba Minisita wa Kabineeti ow’eby’Obulamu,<ref>{{Cite news |last=Mulindwa |first=Jamila |date=2026-05-27 |title=Uganda: Museveni Swaps Aceng, Baryomunsi in Major Cabinet Reshuffle |url=https://allafrica.com/stories/202605270073.html |access-date=2026-07-14 |work=Nile Post |language=en |archive-date=2026-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260715011101/https://allafrica.com/stories/202605270073.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-05-26 |title=Museveni unveils new Cabinet, retains Nabbanja, Alupo and Janet in key reshuffle |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/museveni-unveils-new-cabinet-retains-nabbanja-alupo-and-janet-in-key-reshuffle-5474810 |access-date=2026-07-14 |website=Monitor |language=en}}</ref> era n’alayira nga 8 Ogwomukaaga.<ref>{{Cite news |date=2026-06-07 |title=New cabinet members swear-in on Monday |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/new-cabinet-members-swear-in-on-monday-5488342 |accessdate=2026-08-30 |agency=[[Daily Monitor]]}}</ref> == Ebirala eby'okufaako == Amanyiddwa okubeera omuntu eyeerowooleza atatya kwawukana ku balala kye balowooza yadde abo abaawukanya endowooza n'ekibiina kye.<ref>{{cite web |last=Lumu |first=David Tash |date=29 July 2012 |title=Mbabazi Must First Resign NRM Job |url=http://observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=20101:mbabazi-must-first-resign-nrm-job&catid=53:interview&Itemid=67 |accessdate=4 March 2015 |newspaper=[[The Observer (Uganda)]]}}</ref><ref>{{cite web |last=Kaaya |first=Sadab Kitatta |date=14 November 2014 |title=Uganda: Kanungu Won't Back Mbabazi - Baryomunsi |url=http://allafrica.com/stories/201411031730.html |accessdate=4 March 2015 |newspaper=[[The Observer (Uganda)]] via [[AllAfrica.com]]}}</ref> Aweerezzaako mu bifo bino wammanga:<ref name="Ambition2" /> * Omumyuka wa ssentebe w'akakiiko ka HIV/AIDS and Health Committee, mu Paalamenti * Ssentebe wa boodi ye AIDS Information Centre * Omuwi w'amagezi omukugu ku Siriimu (HIV and AIDS), GTZ. * Omuwi w'amagezi ku Pulogulaamu ya, United Nations Population Fund * Mmemba w'akakiiko ka Paalamenti aka bajeti * Pulezidenti w'omukago gwa African Parliamentarians Forum on Population and Development<ref>{{cite web |date= |title=Two Family Planning Champions Appointed As Ministers In Uganda |url=https://www.advancefamilyplanning.org/two-family-planning-champions-appointed-ministers-uganda |accessdate=14 June 2019 |newspaper=AFP |archive-date=15 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815080830/https://www.advancefamilyplanning.org/two-family-planning-champions-appointed-ministers-uganda |url-status=dead }}</ref> * Pulezidenti wa Rotary Club y'e Kabarole == Ebimukwatako mu bufunze == Mu by'obuzaale [[Mukiga]],<ref>{{cite web |last=Newvision Archive |date=8 August 2007 |title=Corridors Of Power: Original Mukiga |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/459/580304 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402161619/http://www.newvision.co.ug/D/8/459/580304 |archive-date=2 April 2015 |accessdate=4 March 2015 |publisher=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref> Yazaalibwa era n’akulira mu maka g’[[Abakatoliki]].  Taata we yakyukira mu Bakatoliki mu ntandikwa y’emyaka gya 1950, wadde nga yali akulidde mu maka g’[[Abapolotesitanti]]. Baryomunsi yawasa Fosca Twebaze, era balina abaana babiri.<ref name="Ambition2" /> == Ebiwandiiko, Ebibuuzo n’Ebitabo bye Yawandiika == * [[SAHARA-J: Journal of Social Aspects of HIV/AIDS]] * [[Uganda Draws Back from the AIDS Brink]] * [[Chris Baryomunsi (Uganda), Habitat III, 4th Plenary meeting]] == Laba ne == * [[Nakaseke (disitulikit)|Nakaseke Disitulikiti]] * [[Kanungu (disitulikit)|Kanungu Disitulikiti]] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * [[Website of the Parliament of Uganda]] * [[Website of the Federation of African Medical Students' Associations: The FAMSA Network]] * [[Website of Makerere University Medical Students Association (MUMSA)]] [[Category:Bannabyabufuzi]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] [[Category:Abaazaalibwa mu 1969]] [[Category:Bammemba ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]] [[Category:Bammemba ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]] [[Category:Bammemba ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]] [[Category:Bammemba ba paalamenti ya Uganda eyoomunaana]] [[Category:Abantu abava e Kanungu Disitulikiti]] [[Category:Bannabyabufuzi aba NRM]] [[Category:Abaasomera ku Yunivasite ya Brighton]] [[Category:Abasawo b’Obulamu bw’Ebitundu mu Uganda.]] [[Category:Abalwanirizi b’okulwanyisa obulwadde mukenenya mu Uganda.]] jc7rg74t7aprk2bw2h1yu51des9skcy Baby Gloria 0 8087 74829 63693 2026-09-15T23:54:52Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74829 wikitext text/x-wiki {{Databox generic}} '''Gloria Mulungi Senyonjo''' (yazaalibwa nga 28 Ogwekkumi 2001) amanyiddwa nga '''Baby Gloria''' [[Munnayuganda]] omuyimbi w'ennyimba z'eddiini. Yatandika okuyimba ku myaka ebiri n'ekitundu. Mu 2010 yawangula awaadi ya Tumaini Musical Award ne Olive Musical Award mu 2011.<ref name=":0">Uganda, Flash (2020-11-28). [https://flashugnews.com/baby-gloria-mulungi-senyonjo-biography-songs-mother-age/ "Baby Gloria: Biography, Songs, Mother and Age of Gloria Mulungi Senyonjo"]. ''Flash Uganda Media''. Retrieved 2022-03-11.</ref><ref name="wangadaanita.wordpress.com">[https://wangadaanita.wordpress.com/2015/05/14/the-young-inspiring-baby-gloria/ "THE YOUNG INSPIRING BABY GLORIA"]. ''FAMGUIDE''. 2015-05-14. Retrieved 2022-03-16.</ref> == Obuto bwe n'obuyigirize == Yazaalibwa John Senyonjo ne [[Betty Nakibuuka]], naye nga Munnayuganda omuyimbi w'ennyimba z'eddiini.<ref name=":0"/> John Senyonjo y'akwasaganya ensonga za Baby Gloria ne Betty Nakibuuka.<ref name=":0" /> Baby Gloria ye mwana omubereberye mu maka era yasomera ku Apollo Kaggwa primary school Mengo era oluvannyuma yeegatta ku Life international school. Asabira ku kkanisa ya Omega healing church e Namasuba, mu [[Wakiso (disitulikit)|disitulikiti y'e Wakiso]] omusumba Kyazze gy'akulira.<ref name=":0" /> == Emirimu gye == Gloria yafulumya oluyimba lwe olwasooka oluyitibwa "Mummy" mu 2005 era mu ''mwaka'' gwe gumu n'afulumya oluyimba olulala oluyitibwa "''Sisobola kukyawa"''.<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20220216061013/https://lifestyleug.com/about-baby-gloria-mulungi-senyonjo/ "Who Is Baby Gloria? Here's Everything You Need to Know About Her".] ''Lifestyle UG''. 2020-11-24. Retrieved 2022-03-11.</ref> Ku myaka14, Gloria yakola ekivvulu kye ekisooka ku Sir Apollo Kaggwa primary school era ng'ayita mu kivvulu kino, yasolooza ssente okuyamba abaana abali mu bwetaavu mu bifo by'e Luzira.<ref name=":1" /> Ekivvulu kye ekyaddako yakitegeka ku [[Uganda Museum|Uganda National Museum]] mu 2011.<ref name=":0"/><ref>[https://www.newvision.co.ug/articledetails/1011258 "Baby Gloria, the glory to fellow kids"]. ''New Vision''. Retrieved 2022-03-12.</ref><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/baby-gloria-launches-new-album-tomorrow-1479288 "Baby Gloria launches new album tomorrow"]. ''Monitor''. 2021-01-04. Retrieved 2022-03-12.</ref> Muzinyi, musunyi wa ggita, era omubaka w'ebyamaguzi bya Movit.<ref>[https://web.archive.org/web/20220517051456/https://kampalasun.co.ug/baby-gloria-bye-bye-teens-hello-20s/ "'Baby' Gloria: Bye bye teens, hello 20s"]. Archived from [https://kampalasun.co.ug/baby-gloria-bye-bye-teens-hello-20s/ the original] on 2022-05-17. Retrieved 2022-03-12.</ref><ref>Muhindo, Clare. [https://www.sqoop.co.ug/201608/four-one-one/baby-gloria-to-hold-a-concert-in-september.html "Baby Gloria to hold a concert in September"]. Retrieved 2022-03-12.</ref> Yali omu ku banjuzi b'empaka za MTN Pulse Awards mu 2020.<ref name=":0" /><ref>[https://vinepulse.com/another-chapter-in-baby-glorias-life-graduates-from-high-school/ "Another chapter in Baby Gloria's life, graduates from high school".] ''Vine Pulse''. 2019-10-08. Retrieved 2022-03-11.</ref> Yalabikira mu pulogulaamu ya [[Pearl Magic Prime]] eya Kampala Creme mu 2024; oluvannyuma yava ku pulogulaamu eyo, ng'agiyita ey'obulimba era eyawandiikibwa.<ref>[https://www.newvision.co.ug/articledetails/NV_180595 "Baby Gloria leaving 'Kampala Creme' reality show?"]. ''New Vision''. Retrieved 2024-03-19.</ref> Baby Gloria y'akulira ekitongole ky'obuyambi ekiyitibwa Gloria Hearts ekiyamba abaana abetaaga okubeerwa ky'eyatandikawo mu 2016.<ref name=":1" /> == Ennyimba ze == Ezimu ku nnyimba ze:<ref name=":0" /><ref>[https://www.newvision.co.ug/articledetails/1096304 "Baby Gloria sings, releases music video"]. ''New Vision''. Retrieved 2022-03-12.</ref> * Mummy, 2005 * Sisobola kukyawa, 2005 * Mbu ndi lubuto, 2015 * Okusaba, 2016 * God win * Remote control * Talanta * I will never forsake you * Luyimba lwo * Mujje tusanyuke, 2016 * Daddy wange * Church swag * Happy birthday * I have a friend * Mwooyo wange * Nazukuse nga nyimbye * Ooh holy high '''Ennyimba z'ayimbye n'abalala kuliko''';<ref>[https://web.archive.org/web/20210307180541/https://www.howwebiz.ug/BabyGloria/biography "Baby Gloria Biography, Wiki, Profile, Life Story"]. ''www.howwebiz.ug''. Retrieved 2022-03-11.</ref> * DNA ng'ali ne [[Ruyonga]] * Save a life ng'ali ne [[Levixone]] == Obulamu bw'omuntu == Nga 29 Ogwomunaana 2025 Gloria yagattibwa mu bufumbo obutukuvu n'omwami we Jonas Mbaleka mu kkanisa ya Redeemed e Makerere mu Kibuga Kampala.<ref>Tendo, Elizabeth. [https://nilepost.co.ug/index.php/entertainment/283554/baby-gloria%E2%80%99s-wedding-to-be-streamed-live-exclusively-on-nbs-music-on-afromobile "Baby Gloria's Wedding to Be Streamed Live Exclusively on NBS Music on AfroMobile"]. ''Nilepost News''. Retrieved 2025-11-20.</ref><ref>Benjie (2025-08-24). [https://mbu.ug/2025/08/24/baby-gloria-virgin-wedding/ "Baby Gloria to wed as virgin, following mother's example"]. ''MBU''. Retrieved 2025-11-20.</ref><ref>[https://brideandgroomexpo.co.ug/details/BRG_452/gospel-singer-baby-gloria-and-jonas-mbaleka-s-wedding "Bride & Groom Expo"]. ''brideandgroomexpo.co.ug''. Retrieved 2025-11-20.</ref> == Laba ne == * [[Levixone]] * [[Ruyonga]] * [[Deborah Nantongo Cleave]] * [[Wilson Bugembe]] * [[Betty Nakibuuka]] == Awaadi n'okusunsulwa == * Buzz Teenz Awards, Oluyimba lw'eddiini olusinze, 2019 * Hipipo MUSIC Awards 2018 (yasunsulwa). ** Omuyimbi w'ennyimba z'eddiini asinga.<ref name=":2">J, lukwago (2019-01-04). [https://web.archive.org/web/20220202223102/https://newslexpoint.com/baby-gloria-nominated-twice-hipipo/ "Baby Gloria Nominated Twice In Hipipo MUSIC Awards 2018"]. ''Newslex Point''. Retrieved 2022-03-13.</ref> ** Vidiyo y'oluyimba lw'eddiini esinga(Mbu Ndi Lubuto, yasunsulwa).<ref name=":2" /> * Yasunsulwa mu London African gospel awards.<ref>[https://www.musicinafrica.net/magazine/london-african-gospel-awards-nominations-released "London African gospel awards nominations released"]. ''Music In Africa''. 2018-05-01. Retrieved 2022-03-16.</ref> == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipedia == * [https://www.newvision.co.ug/news/1011258/baby-gloria-glory-fellow-kids Baby Gloria, Ekitiibwa eri baana banne.] * [https://pulse.mtn.co.ug/from-child-star-to-award-winning-gospel-artiste-a-look-into-baby-glorias-inspiring-journey/ MTNPulse] [[Category:Abayimbi]] [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Abazaalwa mu 2001]] [[Category:Bannayuganda abakyala abayimbi ab'ekyaza kya 21]] [[Category:Abaana abayimbi]] [[Category:Abaganda]] [[Category:Abakyala Abaganda]] [[Category:Abayimbi b'ennyimba ezitendereza Katonda]] [[Category:Bannayuganda abayimba enyimba ezitendereza Katonda]] iyfb31wkddxppg9bzfzjpaj5rjboms4 Doreen Kabareebe 0 8122 74835 55633 2026-09-16T01:09:15Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74835 wikitext text/x-wiki  {{Databox}} '''Doreen Kabareebe''' (yazaalibwa nga ennaku z'omwezi 25 Ntenvu 1990) [[:en:Uganda|Munnanyuganda]] era [[:en:Model_(person)|omwolesi w'emisono]], mumanyifu, mutendesi w'abolesi bemisono. Yali omu kubakontanyi abaali mu [[:en:Miss_Uganda|mpaka z'obwa nalulungi bwa Uganda]] mu mwaka gwa 2010.<ref name=":0">https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/i-have-never-been-kissed-doreen-kabareebe-3246128</ref><ref name=":1">https://pulse.mtn.co.ug/girls-should-be-confident-about-their-bodies-doreen-kabareebe/</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/articledetails/1282131</ref> == Obuvo n'obuyigirize == Yazaalibwa mu mwaka gwa 1990, Kabareebe muwala w'eyali omukiise mu Paalamenti ya Uganda owa [[:en:Rwampara_district|Disitulikiti y'e Rwampara]] Owekitiibwa Amon Muzoora.<ref name=":2">{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.observer.ug/component/content/article?id=21161:-quick-talk-kabareebe-on-her-nude-photos |access-date=2022-05-15 |archive-date=2020-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204223216/https://www.observer.ug/component/content/article?id=21161:-quick-talk-kabareebe-on-her-nude-photos |url-status=dead }}</ref> Yasomera nassale ye ku ssomero lya [[Entebbe]] Kindergarten, Lakeside Academy mu Pulayimale. nN'oluvanyuma yegatta ku ssomero lya [[:en:Wanyange_Girls_School|Wanyange girls school]] ku mutendera gwa O ne A'level. Kabareebe yatikkirwa mu Diguli esooka mu kuddukanya Bizinensi eya bachelor's degree in Public Administration okuva mu [[:en:Nkumba_University|Yunivasite y'e Nkumba]] mu 2012.<ref name=":1"/><ref>https://bigeye.ug/photo-doreen-kabarebe-still-looks-fine/</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://ugandaonline.net/news/view/13096/who_is_doreen_kabareebe_ |access-date=2022-05-15 |archive-date=2021-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210724101041/https://ugandaonline.net/news/view/13096/who_is_doreen_kabareebe_ |url-status=dead }}</ref><ref name=":2" /> Oluvanyuma yafuna Diguli eya master of Arts okuva mu international Relations and diplomacy era naatikkirwa mu mwaka gwa 2016 okuva mu Yunivasite y'emu. == Emirimu == Omulimu gwa Kabareebe ogwasooka gwali gwa kukwasaganya muzannyo gwa Ttenna e Lugogo ng'akyali ku Yunivasite. Nga akyali ku Yunivasite, Kabareebe yeegatta mu mpaka z'obwannalulungi ba Uganda mu 2010, newankubadde teyawangula, kino kyamuggulirawo enzigi eri inidasitule y'okwolesa emisono. Yaweebwa engule y'obwa Nnalulungi wa Uganda ku mutendera gw'ensi yonna mu mwezi Gwomunaana nga 24 2020.<ref name=":3">https://mbu.ug/2020/09/07/doreen-kabareebe-to-represent-uganda-at-miss-world-international-2020/</ref><ref>http://nilepost.co.ug/2020/09/08/doreen-kabareebe-to-represent-uganda-at-ms-world-international-2020/</ref> Mu 2021, Kabareebe yawangula abakontanyi abalala abaali beesimbyewo mu [[:en:East_African_Community|Buvanjuba bwa Afirika]] mu mpaka ezategekebwa okufuna anaakiikirira oBuvanjuba bwa [[Afirika]] mu mpaka z'obwannalulungi b'ensi yonna.<ref>https://mbu.ug/2021/06/05/doreen-kabareebe-to-represent-uganda-east-africa-at-ms-world-international-pageant-in-miami/</ref> Era yawangula empaka nga omwolesi akyasinze ku mutendera gw'ensi yonna ku mpaka za international Photo Arena (IPA) ezaali mu nsi y'e [[Ghana]], ku lw'enkola ye ey'okukyusa abantu okusukka ku kwolesa era nga atendese emigigi emito okwolesa.<ref>https://mbu.ug/2021/10/10/doreen-kabareebe-sharon-kiyimba-promise-honored-at-ghanas-ipa-awards/</ref> == Ebitakwatagana == Kabareebe ku milundi egiwerako yayatula nga bw'ali embberera oluvanyuma lw'oluvuuvumo lw'abantu. Era yagamba nti ye tanwegerwangako,<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://entebbepost.com/i-am-still-a-virgin-says-doreen-kabareebe/ |access-date=2022-05-15 |archive-date=2020-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024030750/https://entebbepost.com/i-am-still-a-virgin-says-doreen-kabareebe/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.sqoop.co.ug/202101/four-one-one/i-have-never-been-kissed-doreen-kabareebe.html</ref> era yagamba nti tali genda mu kikolwa kyakwegatta nga tannagattibwa mu bufumbo.<ref name=":4">https://www.youtube.com/watch?v=YsqyhxMinvw</ref> Era yeewunyisa abantu bweyakikkatiriza nti ye taliganza musajja atalina mmotoka, naye yalabiwako ku boodabooda ng'ava ku yintaviyu ku laadiyo emu.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://kampalasun.co.ug/memes-cant-bring-me-down-model-kabareebe/ |access-date=2022-05-15 |archive-date=2022-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209155059/https://kampalasun.co.ug/memes-cant-bring-me-down-model-kabareebe/ |url-status=dead }}</ref> era ku mulundi gumu yayogera nti ye talya bijjanjalo.<ref>{{Cite web |url=http://www.howwebiz.ug/news/showbiz/30725/i-dont-eat-beans-slay-queen-doreen-kabareebe |title=Archive copy |access-date=2022-05-15 |archive-date=2021-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023074706/https://www.howwebiz.ug/news/showbiz/30725/i-dont-eat-beans-slay-queen-doreen-kabareebe |url-status=dead }}</ref><ref>https://campusbee.ug/tag/doreen-kabareebe/</ref> == Engule == Mu 2013, yalondebwa nga omwolesi asukkulumye mu nguke ez'ategekebwa aba style and fashion awards. Era yawangula engule y'obulwanirizi bw'eddembe eya Humanitarian Act Award okuva mu Startqt Awards mu 2019. Mu 2021, ku ngule za Zikomo Awards, Kabareebe yasiimibwa era yaweebwa engule y'omwolesi asinga era n'omulwanirirzi w'eddembe.<ref>https://www.findglocal.com/UG/Kampala/105983951257113/Doreen-Kabareebe</ref><ref>{{Cite web |url=https://blizz.co.ug/5737/Model-Doreen-Kabareebe-wins-big-at-the-Zikomo-Awards-2021 |title=Archive copy |access-date=2022-05-15 |archive-date=2021-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210630053617/https://blizz.co.ug/5737/Model-Doreen-Kabareebe-wins-big-at-the-Zikomo-Awards-2021 |url-status=dead }}</ref> == Era laba == [[:en:Miss_Uganda|Nnalulungi wa Uganda]] == Ebijuliziddwamu == {{Reflist}} 8rb9r2avcvvsam3cef3xoqfhl9ph4ad Flavia Nabagabe Kalule 0 8204 74838 68354 2026-09-16T02:01:52Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74838 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Flavia Nabagabe Kalule''' yazalibwa mu Gwokuna nga 22 mu 1985, nga musomesa [[:en:Uganda|Omunayuganda]], akiika mu Inter-parliamentary Unino, era mukyala alwanirira eddembe ly'abantu ng'ate mubaka omukyala akiikirira Disitulikiti y'e Kassanda mu [[:en:Member_of_parliament|Paalamenti]] ya [[:en:Uganda|Uganda]] eyekumineemu.<ref name=":0">https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/nabagabe-from-teacher-to-mp-3451718</ref><ref name=":2">https://www.newvision.co.ug/articledetails/90047</ref><ref name=":4">https://liberal-international.org/news-articles/ugandan-mp-flavia-kalule-nabagabe-calls-on-international-community-to-speak-out-in-li-webinar/</ref> Ye ssentebe w'abakyala abeegatira mu kibiina kya National Unity Platform(NUP) ng'era bagimannyi nga People Power.<ref>https://trumpetnews.co.ug/list-who-was-elected-mp-in-uganda/</ref><ref>{{Cite web |url=https://yali.state.gov/shes-fighting-for-women-to-build-a-better-uganda/ |title=Archive copy |access-date=2022-09-28 |archive-date=2021-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417123857/https://yali.state.gov/shes-fighting-for-women-to-build-a-better-uganda/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":2" /><ref name=":5">https://www.newvision.co.ug/articledetails/107951</ref><ref name=":4" /> == Obulamu bwe n'okusoma kwe == Flavia yazaalibwa omugenzi Florence Nalwanga Kalule, eyali ayamba nga ku gavumenti y'ebitundu okukola entegeka mu Disitulikiti okwali eye Mubende, Kabarole ne Nakasongola mu Gwokuna nga 22 mu 1985, n'omugenzi Dr. Lawrence Sserugo Kalule.<ref name=":0" /> Flavia yaaliriza emisomo gya pulayimale ku St.Theresa’s Namagunga Primary Boarding School mu 1998. Emisomo gye egya S4 ne S6 gyomabi yagituulira ku Our Lady of Good Counsel Gayaza mu 2004. Oluvannyuma yeegata ku Yunivasite y'e Makerere gyeyafunira Diguli mu by'enjigiriza mu 2008.<ref name=":0" />  Mu 2013, Flavia yeeyongerayo okusoma diguli ey'okubiri mu by'enjigiriza mu kulwanirira eddembe ly'abantu ku Yunivasite y'e Makerere.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |url=https://yecuganda.org/flavia-kalule |title=Archive copy |access-date=2022-09-28 |archive-date=2022-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928090345/https://yecuganda.org/flavia-kalule |url-status=dead }}</ref> Mu 2016, Flavia yagenda neyeetaba mu pulogulaamu y'okutendekebwa abakulembezze eyali e Kenya wansi w'ekibiina kya Young African Leaders Initiative (YALI) East African programme.<ref name=":0" /> Mu 2017, Flavia yeetaba mu Mandela Washington Fellowship eyali mu abakulmebezze abato, pulogulaamu eyali eya gavumenti ya Amerika gyeyetabira, nga eno yeetaba mu pulogulaamu y'obukulembezze, okuzuula ebiruma abantu wamu n'okudukanya wamu n'okudukanya embeera z'abantu.<ref name=":0" /> == Emirimu gye == === Obusomesa === Flavia yasomesaako ku Our Lady of Good Counsel e Gayaza. Oluvannyuma neyeegata ku Namilyango College gyeyasomeseza okuva mu 2008 okutuuka mu 2012.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> === Emirimu gy'okulwanirira enkyuka kyuka === Mu 2012, Flavia yeegata ku Forum for Women in Democracy (FOWODE) ng'omuyiga, wabula oluvannyuma baamukuza nebamuteeka mu kifo ky'okubeera avunaanyizibwa ku bya pulogulaamu.<ref name=":0" /> === Emirimu gye mu byobufuzi === Mu 2016, Flavia yeesimbawo, wabula n'awangulwa ku ky'omubaka wa Paalamenti eyali agenda okukiikirira Disitulikiti y'e Mubende.<ref name=":0" /> Mu 2021, Flavia yeesimbawo n'awangula ekifo ky'omubaka omukyala eyali akiikirira Disitulikiti y'e Kassanda mu Paalameenti wansi wa National Unity Platform (NUP).<ref name=":0" /> Flavia yalondebwa nga ssentebe w'abakyala mu NUP, akakiiko akakwasaganya obukulembezze bw'abakyala wamu n'okulwanyisa okukabasanya abakyala mu kibiina kya NUP mwenyini .<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":5" /><ref name=":4" /> == Laba nebino == # [[:en:List_of_members_of_the_eleventh_Parliament_of_Uganda|Olukalala lwa babaka ba Paalamenti ya Uganda eyekumineemu]] # [[:en:Ruth_Nankabirwa|Ruth S Nankabirwa]] # [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] # [[:en:National_Unity_Platform|Ekibiina kya National Unity Platform]] == Ebijuliziddwaamu == <references /> [[Category:Bannayuganda abasomesa]] [[Category:Abasomesa]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] tulyntjx7mnbcvdy5qr32evy1f0a0tg Blu*3 0 8253 74832 57950 2026-09-16T00:15:04Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74832 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Blu 3''' kyali [[All-female band|kibiina ky'abawala bokka]] [[Uganda|abanayuganda]] abayimbi, ga kyatondebwawo mu Gwokuna mu 2004 oluvannyuma lw'okuwangula empaka z'okuyimba ezaali nga ku ttivi nga ziyitibwa Coca Cola ''[[Popstars]]''.<ref>https://mdundo.com/news/19262</ref> Erinya lyatondebwawo okutegeeza abakyala abalungi basatu oba abadugavu okuva mu Uganda. Abaakirimu okusokera ddala yali [[Jackie Chandiru]], [[Lilian Mbabazi]] ne [[Cinderella Sanyu]]. Oluvannyuma lw'okuwangula empaka, beeyongerayo okukwata olutambi olwali luyitibwa Hitaji mu 2004 wamu nerwebayita Burn mu 2007. Olutambi oluyitibwa Hitali lwafulumizibwaako ennyimba nga ezaakwata abantu omubabiro nga "Hitaji", "Frisky" wamu n'olw'ekika kya afro beat lwebayita "Tomalaako". Abawala bano baatongoza olutambi luno olwa Hitaji ku kisaawe ky'e Lugogo [[Cricket]] stadium mu Gwekumineebiri mu 2004, ng'eno namungi w'abawagizi yeeyiwayo. Vidiyo ya Hitayi yagenda mu maaso n'ewangula engule ya [[Pearl of Africa Music Awards]] nga bagironze nga vidiyo y'omwaka. Sanyu yalekulira ekibiina kino n'agenda okukola emirimu emirala nga mu kifo kye bazaamu Mya Baganda. Erinya ly'ekibiina lyakyusibwa nebalifuula Blu 3, nga muno emunyeenye egiddwamu. Mu 2006, ekiibina kya Blu 3 kyadamu okugenda mu situdiyo n<nowiki>'eyali aabyamba okufulumya ennyimba zaabwe era nga baludde naye Steve Jean, nebakwata olutambi olwali oluwanvu lwebayita ''</nowiki>''Burrn<nowiki>''</nowiki>''. Oluyimba luno lwali [[Navio (rapper)|Navio]] omuyimbi okuva mu kibiina ekiyitibwa [[Klear Kut]]. Ennyimba endala ezaali ku lutambi luno ezaakwata abantu omubabiro kwaliko ezaawandikibwa [[Sylver Kyagulanyi]] gamba nga "Nsanyuka Nawe", "Ndibeera Nawe" wamu ne "Nkoye". "Burrn" lwawangula awaadi y'okubeera nga lwalina vidiyo y'omwaka mu bikujuko bya Pearl of Africa Music Awards (PAM Award). Bano baalondebwa era ku ky'okufuna awaadi ez'enjawulo gamba nga [[Kora Awards]], [[Channel O Music Video Awards]], ng'era baawangula ebirabo bya mirundi ebbiri ebya [[Kisima Awards]],PAM Awards satu wamu n'endala eziwerako. Ekibiina kino kirambudde amawanga agawerako nga muno mwemuli [[Kenya]], [[Rwanda]], [[Tanzania]], [[South Africa|South Afrika,]] [[Ghana]], [[Nigeria]], [[UK|Bungereza]] wamu ne [[Ethiopia]]. Olutambi olupya lwali muntegeka ez<nowiki>'okufulumizibwa mu 2008, nga lukwatiddwamu abafulumya ennyimba okuva kumutendera gw'ensi yonna gamba nga Charlie King wamu ne Aydee owa Goodenuffa nga naye yeegata ku pulojekiti eno. Erinya eryali ligenda okubeera nga likozesebwa mu pulojekiti eno lyali B3, nga lisuubirwa okuggwa mu Gwekumi mu 2009. Oluyimba olwali lusiibirwa okubeera nga lwelusooka ku lutaambi luno lwali lutabikiddwamu engeri y'olulimu olulatini ng'era luyitibwa ''Together''</nowiki>, nga lufumiziddwa Steve Jean.<ref>{{Cite web |url=https://www.howwebiz.ug/Blu3/biography |title=Archive copy |access-date=2022-11-16 |archive-date=2021-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205030630/https://www.howwebiz.ug/Blu3/biography |url-status=dead }}</ref> Ku lwokusatu mu Gwekumineebiri nga Lilian Mbabazi yagenda ku mikutu gimukwanira wala n<nowiki>'akyasanguza nga abasatu bano webaali bagenda okuddamu okuyimbira awamu ku siteegi, mu kifulu kyebaali bagenda okuyita ba Blu 3 okudda okwegata oba ''The Blu3 Reunion'' kunaku z'omwezi ezitayogerwa, nga bali ku woteeri nya Protea Hotel Kampala Skyz, ng'</nowiki>eno esinganibwa Naguru, mu Kampala.<ref name=":0">https://www.pulse.ug/entertainment/music/the-blu3-reunion-show-announced/jxyv458</ref> ''"Okulinda kuwedde eri abaagala ennyimba ne muziki, nga kino, essanyu linzita okugabana amawulire gano, nti ekibiina ky'abawala abayimbi abaakola erinya mu muziki wa Uganda, ekya BLU3 kigenda kuba kidda okusisinkana okucamula abantu nga 14 Ogwekumineebiri mu 2023 nga bino'' Mbabazi yabiteeka ku mukutu gwe ogwa Instagram. ''" Mutwegateko bwetubabeera tuyuguumya siteegi, nga tukomyawo ennyimba ezaabugumya ng'emitima wamu n'amassanyu agatayinza kwerabirwa. Y'esswa ey'okusaasaanya omukwano wamu n'okukuba kukerere.'' Ngali ku mukutu gwe ogwa Instagram, Chandiru yateekako, kunkomerero, akaseera buli omu k'abadde alindirira. Nga omu kubali mu kiibin kya blu3 omusanyufu'', ekibiina ky'abawala eky'abayimbi mu Uganda eky'enjawulo, sisobola kukwatirira ssanyu lyenina okulangirira nga wetugenda okubeera nga tuddamu okusisinkana oluvannyuma l'wemyaka 10. Mwetegeke okwerolera ku kukomawo kwafe nga 14 Ogwekumineebiri mu 2023 ku woteeri ey'enjawulo eya Skyz Hotel e Naguru!'' Cindy Sanyu yali tanaba kuteekayo ku mikutu gye ebikwatagana ku kivulu kino. Abasatu bano baasisinka nga abavubuka mu biseera by'empaka z'okunoonya abayimbi ezaali ziyitibwa Coca-Cola Pop Stars, nga oluvannyuma lw'empaka zino, abasatu bano, mu 2005 beegata nebatandikawo ekibiina kyebaali bayita Blu*3 ekyali kidukanyizibwa Steve Jean, omufulumya w'ennyimba ow'ebyafaayo, ng'era ye nannyini Fenon Records. Wabula ekibiina tekyawangaala kumala banga ddene oluvannyuma lw'okubeera nga Cindy yali agobeddwa, nga oluvannyuma lw'emyaka ebbiri, baaleeta Mya Baganda okumudira mu bigere, olwo erinya nerikyusibwa okudda ku Blu 3 nga temuli kamunyeenye. Abasatu bano abapya baali bonna okumala akaseera katono, era oluvannyuma nebasalawo okwawukana buli omu agende ayimbe yekka.<ref name=":0" /> Ekivulu kyabwe kyakyusibwa enaku z'omwezi ng'era kisuubirwa okubeerayo mu Gwomukaaga nga 22 mu 2024 ku woteeri ya Sheraton Gardens mu Kampala.<ref>https://mbu.ug/2024/03/20/blu3-reunion-concert-2024/</ref> == Awaadi == === Ze baawangula === * Mu [[2005 Kisima Music Awards|2005, baawangula Kisima Music Awards,]] olw'okubeera abayimbi oba ekibiina ekyali kisinga okuva mu Uganda, wamu ne Vidiyo y'oluyimba eyali esinga okuva mu Uganda * Mu 2005 baawangula awaadi ya [[Pearl of Africa Music Awards]] o<nowiki>'wokubeera ne Vidiyo y'omwaka ey'oluyimba ''Hitaji''</nowiki><ref>https://web.archive.org/web/20070702053829/http://pamawards.com/pages/2005.php</ref> * Mu 2007, baawangula [[Pearl of Africa Music Awards]], olw<nowiki>'okubeera ne Vidiyo y'omwaka ey'oluyimba ''Burrn''</nowiki><ref>http://www.museke.com/node/1617</ref> === Zebabalonda okuvuganyizaamu === * Mu [[Kora Awards]] eza 2005, olw'okubeera ekibiina ekisinga nga kiva mu Buvanjuba bwa Afrika<ref>https://web.archive.org/web/20061113084534/http://www.koraawards.co.za/english/musicawards_finalists.asp</ref> * Mu za [[Tanzania Music Awards]] mu 2005, olw'okubeera nga balina olutambi lwali lusinga mu Buvanjuba bwa Afrka oluyitibwa Hitaji<ref>https://web.archive.org/web/20060515123130/http://www.kilitimetz.com/2005/awards/vote.html</ref> * Mu za [[Channel O Music Video Awards]] eza 2006, olw'okubeera ne vidiyo eyali esinga mu Buvanjuba bwa Afrika ey'oluyimba oluyitibwa Frisky<ref>http://africa.bizcommunity.com/Article/157/66/11163.html</ref> * Mu za [[MTV Africa Music Awards 2009|MTV Africa Music Awards eza 2009]], olw'okubeera ekibiina ekyali kisinga wamu n'okubeera abasinga okusanyusa abantu n'okuyimba<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.museke.com/en/node/3989 |access-date=2022-11-16 |archive-date=2009-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091014215232/http://www.museke.com/en/node/3989 |url-status=dead }}</ref> * Mu za [[2010 Tanzania music awards|Tanzania music awards eza 2010,]] olw<nowiki>'okubeera n'oluyimba olwali lusinga mu Buvanjuba bwa Afrika olwali luyitibwa ''Where you are''</nowiki> nga bali ne [[Goodlyfe Crew|Radio ne Weasel.]] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Ewalala w'oyinza okubigya == * [http://www.ugpulse.com/articles/daily/Entertainment.asp?about=Blu+3+-+Uganda%27s+International+Organization+for+Migration+Ambassadors&id=1108 Blu 3 nga aba UGPulse.com bababuuza ebibuuzo] * [https://web.archive.org/web/20080503214839/http://www.mtvbase.com/site.php#/music/50/ Nga beebusibwaako aba MTV] * [https://web.archive.org/web/20140109105412/http://www.musicuganda.com/Blu%203.html] Byaterekebwa nga 2014-01-09 mu kyuuma kya Wayback * [https://web.archive.org/web/20130328230416/http://ugandaonline.net/blu3] [[Category:Abayimbi]] 1hk04zji2hweryouobavlgjecbck22u Vampino 0 8270 74857 74786 2026-09-16T08:43:27Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74857 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Vampino''', Elvis Kirya, munnayuganda omuyimbi w'ennyimba az'ekika kya dance hall<ref name="/chimpreports">{{Cite web |last=ChimpReports |date=2012-06-27 |title=My Life: Meet Uganda's Dance Hall Star Vampino |url=https://chimpreports.com/4869-my-life-meet-ugandas-dance-hall-star-vampino/ |access-date=2026-09-15 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref><ref name="chano8">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://chano8.com/vampino-dumps-local-shows-for-more-lucrative-international-gigs/ |access-date=2022-11-18 |archive-date=2021-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211129000134/https://chano8.com/vampino-dumps-local-shows-for-more-lucrative-international-gigs/ |url-status=dead }}</ref> era omuzannyi wa filimu nga yasooka kuzanyira filimu ya [[Nana Kagga Macpherson|Nana Kagga]] eya 2012, [[The Life (2012 Film)|The life]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://chimpreports.com/entertainment/singer-vampino-on-his-role-in-ugandan-movie-the-life/ |access-date=2022-11-18 |archive-date=2016-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161231074813/http://chimpreports.com/entertainment/singer-vampino-on-his-role-in-ugandan-movie-the-life/ |url-status=dead }}</ref> Yazanyira wamu ne munne nga bayitibwa "Benon ne Vamposs."<ref name="musicuganda">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.musicuganda.com/Benon%20%26%20Vamposs.html |access-date=2022-11-18 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304034615/http://www.musicuganda.com/Benon%20%26%20Vamposs.html |url-status=dead }}</ref> Muganda w'omuyimbi [[Maurice Kirya]].<ref name="urbanafrican">{{Cite web |title=Uganda’s Vampino Teams Up With Jamaica’s Frisco Kid On New Hit – Urban African Magazine |url=http://urbanafrican.com/ugandas-vampino-teams-up-with-jamaicas-frisco-kid-on-new-hit/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008212118/http://urbanafrican.com/ugandas-vampino-teams-up-with-jamaicas-frisco-kid-on-new-hit/ |archive-date=2016-10-08 |access-date=2026-09-15 |website=urbanafrican.com |language=en-US |url-status=live }}</ref> Ayimbira mu kibiina kya [[Swangz Avenue]].<ref name="swangzavenue">{{Cite web |last=Avenue |first=Swangz |title=Vampino |url=http://www.swangzavenue.com/index.php?option=com_content&view=article&id=98&Itemid=96 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924112246/http://www.swangzavenue.com/index.php?option=com_content&view=article&id=98&Itemid=96 |archive-date=2015-09-24 |access-date=2026-09-15 |website=www.swangzavenue.com |language=en-gb |url-status=dead }}</ref> == Obulamu bwe obw'obuto n'emisomo gye == Vampino yazaalibwa mu 1980. yasomera mu masomero omw'ali Shimoni Primary school, Kabojja ne Namasagali secondary nga tannegata ku Aptech gy'eyafunira Dipuloma ya Computer Networking and Maintenance. == Okuyimba kwe == Vampino yasoka okukola erinnya lye ng'ayimbira ne muyimbi munne era nga baayitibwanga Benon ne Vamposs. Bombi batandika okuyimba mu 2000. Baalina enyimba zaabwe ez'akyaaka nga "Mumulete", "I know", "Nsazewo", ne "My lady".<ref name="ourmusiq">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://ourmusiq.com/ugandan-musicians-meet-benon-vamposs/534/m.aspx |access-date=2022-11-18 |archive-date=2017-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170811102006/http://ourmusiq.com/ugandan-musicians-meet-benon-vamposs/534/m.aspx |url-status=dead }}</ref> Vidiyo y'oluyimba lw'abwe "Mumuleete" yatuuka ku ennyimba ekkumi ezisinze ku kipande kya MTV mu UK.<ref name="allafrica">http://allafrica.com/stories/200601250378.html</ref> Mu 2009, Vampino yasalawo okuyimba yekka ate nga ye Benon essira y'alissa mu kufulumya era n'okutunda ennyima. Okuyimba kwe ng'omuntu kwakwatayo nenyimba nga "Kwekunyakunya" ne [[Keko (Guyanese rapper)|Keko (rapper)]], [[Juliana Kanyomozi]] ne [[Cindy Sanyu|Cinderella Sanyu]] era "Tell it" mweyali ne [[Goodlyfe Crew|Radio and Weasle]]. Era yayimbako n'omuyimbi w'enyimba za R&B [[Nick Nola]] mu nyimba nga "Nobody Like Me" ne "Setula".<ref name="hi-pipo">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.hipipo.com/people/29/Benon-Mugumbya/bio/98/Interview--Hipipo-com-Meets-Vampino-A-k-a-Vampos |access-date=2022-11-18 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304090755/http://www.hipipo.com/people/29/Benon-Mugumbya/bio/98/Interview--Hipipo-com-Meets-Vampino-A-k-a-Vampos |url-status=dead }}</ref> == Enyimba ze == * Amabanja, 2014 === Benon ne Vamposs === * Extra, Extra Large, 2007 == Filimu z'eyazannya == * 2012 The Life as Smokey Luciano<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://ugandamirror.com/news/singer-vampino-on-his-role-in-ugandan-movie-the-life |access-date=2022-11-18 |archive-date=2016-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230231459/http://ugandamirror.com/news/singer-vampino-on-his-role-in-ugandan-movie-the-life |url-status=dead }}</ref> == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipediya == * [https://web.archive.org/web/20221118071843/https://redpepper.co.ug/vamposs-in-fresh-claims-over-susanakon-kid/ "Vamposs In Fresh Claims Over ‘Susan/Akon’ Kid"] [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abayimbi]] a621i9ezp4kbqdg4vmctv30nanzdh4i Goodlyfe Crew 0 8382 74840 74784 2026-09-16T02:22:51Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74840 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Radio & Weasel''' baali bannayuganda babiri abaayimbira nga wansi w'erinya lyebeetuuma erya '''Goodlyfe,''' ekibiina ky'abayimbi Bannayuganda ekyali kikulemberwa abasanyusa nga bayimbi nga; [[Mowzey Radio|Moses Radio]] (ng'amannya gge amazaale ye Moses Nakintije Ssekibogo) ne Weasel Manizo ( ng'amannya ge amazaale ye Douglas Mayanja). Moses Radio yayimbira nga mu doboozi lya wansi nga liri mu sitayiro ya RnB ng'ate ye Weasel nga ayimbira mu sitayiro za reggae, ragga ne [[dancehall]].<ref name="Radio">{{Cite web |title=Radio and Weasel: Living the Good Life |url=http://www.ugpulse.com/articles/daily/Entertainment.asp?about=Radio+and+Weasel%3A+Living+the+Good+Life&ID=1104 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100823023515/http://www.ugpulse.com/articles/daily/Entertainment.asp?about=Radio+and+Weasel%3A+Living+the+Good+Life&ID=1104 |archive-date=2010-08-23 |access-date=2026-09-15 |website=www.ugpulse.com |url-status=live }}</ref> Olw'obusobozi bwabwe mu kuyimba, Moses Radio ne Weasel baatandikawo ekibiina kyabwe ekyababiri nga bamannyikiddwa nga '''Radio and Weasel'''. Omuyimbi eyali akulembera Moses era eyalina edoboozi Radio yafa nga 1 Ogwokubiri 2018 olw'obuvune bweyafuna ku bwongo oluvannyuma lw'okukubibwa kanyama w'ebbaala emu esangibwa Entebbe. Eyalumba Radio yamusukuma wansi obuwanvu bwa mita 3 (ffuuti 9.8) n'agwa ku kigumu ekyali kyakolebwa munkokoto ekyamuviirako obuzibu obwamaanyi kuba omusaayi gwagenda mu bwongo. Radio ne Weasel era beebatandikawo ekibiina ekiyitibwa Goodlyfe Crew. Ekibiina kino kyafunamu enkyukakyuka mu nsengeka yaakyo naye nga mu biseera ebisinga mwalimu Chagga, Lenin Briton,ne Lawrence (Goodlyfe Crew). Bangi ku baakirimu baalina ennyimba za sekinnoomu ne zebaayimbanga naabayimbi abalala. == Radio ne Weasel == [[Mowzey Radio|Moses Radio]] (ng'amannya ge ag'obuzaale yeeyali Moses Nakintije Ssekibogo) yali wa manyi mu mulimu gw'okuyimba.Emyaka enna egya siniya yagisoma wakati wa 1998 okutuuka mu 2001 ku Holy Cross Lake View Secondary School e Jinja, gyeyaweerereza ng'omukulebeze mu w'ekibiina kya Inter-School Youth Alive Club. Yayiiya ennyimba eza kozesebwa ekibiina kino nezibatuusa ne kubuwanguzi bw'empaka ezaali zivuganyizibwamu amassomero eza inter-school Youth Alive Club Competitions. Mu 2002, Radio yasomera ku Kiira College Butiki e Jinja gyeyawumuliramu omulimu gwe ogw'okuyimba, esira n'asinga kuliteeka kusoma. Oluvannyuma yeegatta ku kibiina kya [[Jose Chameleone]] ekyali kimannyikiddwa nga Leone Island Crew mu 2004.<ref name="Radio" /> Bweyali akola ng'omuyambi wa [[:en:Jose_Chameleone|Jose Chameleone]] mu mu by'amaloboozi, Radio yafulumya enyimba nga ye sekinoomu nga ziri wansi w'ekibiina kya Leone Island. Kuno kwaliko olwali luyitibwa "Jennifer", "Dagala", "Wololo" ne "Sweet Lady".<ref name="Radio" /> Oluyimba olwali luyitibwa ''Sweet Lady'' lwawulirizibwa nnyo wandde nga Radio yali tamannyikiddwa nnyo mu bantu. Weasel (ng'amannya ge amazaale ye Douglas Mayanja) yatandika okuyimba ng'ali bwanamunigina eyafulumya ennyimba zze nga sekinoomu ng'ayambibwako ekibiina kya mukulu we Jose Chameleone naye nga lwali luyimba lwe lweyakola ne Jose Chameleone olwa "Bomboclat". Radio ne Weasel baaliko baali bayambako mu kwongera amaloboozi mu nnyimba za'Omunayuganda omuyimbi amannyikiddwa nga [[Jose Chameleone]], naye oluvannyuma beeyawula ku kibiina kya Chameleone ekyali kimannyikiddwa nga Leone Island Crew mu 2008 nebatandika ekyabwe ekya Goodlyfe Crew. Ennyimba z'abayimbi bano ababiri okuli Radio ne Weasel zibadde z'amannyi ku mukutu gya leediyo mu Uganda.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://afroprime.com/artist/goodlyfe-crew/ |access-date=2022-12-02 |archive-date=2015-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150207095733/http://afroprime.com/artist/goodlyfe-crew/ |url-status=dead }}</ref> okutandikira n'olwali luyitibwa "Nakudata" mu 2008, Ababiri bano baafulumya "Lwaki Onumya", "Zuena", "Nyambura" ne "Bread and Butter". Mu masekati ga 2008, ababiri bano baakola ennyimba n'abayimbi omwali Rachel Kay, [[Blu*3]], OS Suuna, [[Allan Toniks]], [[GNL Zamba|GNL]] omuyimbi General Ozzy okuva e [[Zambia]]. Baayimbako mu buliwo era nebakola ennyimba n'omuyimbi Keko Omunnayuganda. Emabegako, beeyongera ettutumu mu Afirika oluvannyuma lw'okukola ennyimba n'abayimbi nga PJ Powers, gwe baakola naye oluyimba olwali luyitibwa "Home to Africa", omuyimbi okuva e Jamaica mu luyimba lwa "Fire &amp;amp; Butter".Baakola oluyimba n'ekibiina kya Warner Music Group eky'abalongo ekiyitibwa Locnville mu luyimba lwabwe bokka olwali lumannyikiddwa nga Done. == Abaali mu kibiinja kya Goodlyfe Crew == Radio ne Weasel be baali abayimbi abakulu mu kibiina kya '''Goodlyfe Crew'''. Emiwendo gy'abayimbi mu kibiina gyali gikyukakyuka naye nga bammemba abakulu mu Goodlyfe Crew beebano:<ref>{{Cite web |title=GOODLYFE {{!}}{{!}} Official Website |url=http://www.goodlyfe.net/bio.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100623020711/http://www.goodlyfe.net/bio.html |archive-date=2010-06-23 |access-date=2026-09-15 |website=www.goodlyfe.net}}</ref> * Weasel Manizo * Chagga Geoffrey * Emotions Felingz Ba mmemba bonna baafulumyanga ng'ennyimba nga bali bokka sekinoou. Jeff Kiwanuka baamusikiza Chaggaman nga maneja oluvannyuma lw Kiwanuka okugobwa ku nkomerero ya 2014. == Abaaliko bammemba == * [[Mowzey Radio|Moses Radio]] ng'omu ku baali bakulira eby'emirimu mu. Yafa mu 2018 oluvannyuma lw'okufuna obuvune okuva mu kulwanagana, n'aleka Weasel Manizo yekka ng'omu kubaatandikawo ekibiina kino era akulira eby'emirimu.<ref>{{Cite news |date=2018-02-01 |title=Uganda's Mowzey Radio dies after 'pub brawl' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-42902215 |access-date=2026-09-15 |language=en-GB}}</ref> * Gift of Kado - yali omu kubaali mu kibiina kino ow'enkalakkalira oluvannyuma lw'okukyegatako mu 2009.<ref>https://web.archive.org/web/20140419012252/http://www.ugandaonline.net/red.../the_hostel_s_tibba_thrown_out_by_lover</ref> Wabula mu Gwekuminoogumu mu 2010, yalekulira naatandikawo Kaddo Pharm ng'ali ne Mr X (yafa mu Gwomukaaga mu 2012).<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.hipipo.com/music/news/1720/Mr-X-Is-Dead |access-date=2022-12-02 |archive-date=2016-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408041443/http://www.hipipo.com/music/news/1720/Mr-X-Is-Dead |url-status=dead }}</ref> * Diamond Oscar<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://xclusive.co.ug/?p=8815 |access-date=2022-12-02 |archive-date=2014-04-14 |archive-url=https://archive.today/20140414130430/http://xclusive.co.ug/?p=8815 |url-status=dead }}</ref> * [[Liam Voice]]<ref>{{Cite web |last=Mwesigwa|first=Solomon|date=2019-01-18|title=Goodlyfe Singer Liam Voice defaults payment on outfit worn at Biri Biri concert|url=http://mbu.ug/2019/01/18/goodlyfe-singer-liam-voice-defaults-payment-on-outfit-worn-at-biri-biri-concert/|access-date=2023-12-15|website=MBU|language=en-US}}</ref> Ekibiina kya Goodlyfe Crew kyaali kirina amaka gaakyo webaali bafulumiza ennyimba, nga wamannyikiddwa nga Goodlyfe Magic.<ref>{{Cite web |url=http://www.hipipo.com/index.php?linkvar=music&pg=music_news&news_id=186&title=Ugandan%20Goodlife%20Musicians%20of%20the%20Goodlyfe%20Crew,%20the%20Nyanama%20Boys,%20Moses%20Radio%20and%20Weasel%20TV%20Manizo |title=Archive copy |access-date=2022-12-02 |archive-date=2016-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408055005/http://www.hipipo.com/index.php?linkvar=music&pg=music_news&news_id=186&title=Ugandan%20Goodlife%20Musicians%20of%20the%20Goodlyfe%20Crew,%20the%20Nyanama%20Boys,%20Moses%20Radio%20and%20Weasel%20TV%20Manizo |url-status=dead }}</ref> Wabula, ekibiina kino kirina pulojekiti endala , nadala mu by'omufulumya ennyimba,: bakoze ennyimba ezifulumiziddwa abantu nga, Washington, Bleas, Swangz Avenue, Bushington ne label Nash Wonder owa Monster.<ref>{{Cite web |last=BigEyeAdmin |date=2013-09-16 |title=BATTLE OF THE PRODUCER: Nash Wonder vs. Washington |url=https://bigeye.ug/battle-of-the-producer-nash-wonder-vs-washington/ |access-date=2026-09-15 |website=BigEye.UG |language=en-US}}</ref><ref>https://archive.today/20141116195921/http://lyrics256.com/2014/01/.../ring-a-bell-nakudata-remix-lyrics-radio-wease</ref> == Obutakaanya n'ennyimbi zebakoze n'abayimbi abalala == Mu 2008, Radio ne Weasel baafulumya oluyimba olwali lumannyikiddwa nga "Potential" n'omuyimbi okuva e Zambia amannyikiddwa nga General Ozzy.<ref>https://archive.today/20141116195921/http://lyrics256.com/2014/01/.../ring-a-bell-nakudata-remix-lyrics-radio-wease</ref> Abayimbi bano ababiri era nebakola olumannyikiddwa nga "Take my Heart Still" ne Ozzy.<ref>{{Cite web |last=Ltd |first=BandLab Singapore Pte |title=TAKE MY HEART {{!}} RADIO & WEASEL |url=http://legacy.reverbnation.com/radioweasel/song/7841270 |access-date=2026-09-15 |website=ReverbNation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.reverbnation.com/open_graph/song/7852562 |title=Archive copy |access-date=2022-12-02 |archive-date=2022-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202133514/https://www.reverbnation.com/open_graph/song/7852562 |url-status=dead }}</ref> Mu 2009, ekibiina kya Goodlyfe ky'afulumya oluyimba olwatutumuka ennyo lwebaayimba Rabadaba, nga lumannyikiddwa nga "Opportunity oba Ability". Wabula ky'agambibwa nti oluyimba lwali lulumba Bebe Cool, naddala mu kitundu eky'ayimbibwa Radio<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://gosong.net/GOOD_LIFE_FEATURING_RABADABA_ABILITY.html |access-date=2022-12-02 |archive-date=2019-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430233247/http://gosong.net/GOOD_LIFE_FEATURING_RABADABA_ABILITY.html |url-status=dead }}</ref> Ku ntandikwa ya 2014, Radio ne Weasel baakola oluyimba ne [[:en:Pallaso|Pallaso]] ne Mess, mu luyimba olwali luyitibwa "Amaaso".<ref>https://archive.today/20141116193125/http://lyrics256.com/2014/01/.../amaaso-lyrics-radio-weasel-ft-pallaso-the-mess</ref> Mu 2011, baafulumya "Dembesa" ne Da TWINZ.<ref>https://archive.today/20141116193125/http://lyrics256.com/2014/01/.../amaaso-lyrics-radio-weasel-ft-pallaso-the-mess</ref><ref>https://archive.today/20141116193125/http://lyrics256.com/2014/01/.../amaaso-lyrics-radio-weasel-ft-pallaso-the-mess</ref> Radio ne Weasel baafulumya oluyimba olulala ne Diamond Oscar lwebaatuuma "You Make Me cry".<ref>https://web.archive.org/web/20141129075538/http://www.hipipo.com/radio/26/Goodlyfe-Moses-Radio-And-Weasel-TV/Goodlfye-Moses-Radio-Weasel-and-Diamond-Oscar-You-Make-Me-Cry</ref> Radio ne Weasel baakola ennyimba n'abayimbi Abanayuganda abalala: okwali oluyitibwa "Tax Money" ne Sizza Man,<ref>https://web.archive.org/web/20141129075538/http://www.hipipo.com/radio/26/Goodlyfe-Moses-Radio-And-Weasel-TV/Goodlfye-Moses-Radio-Weasel-and-Diamond-Oscar-You-Make-Me-Cry</ref> "Pollination", ne Obsession mu 2011.<ref>https://web.archive.org/web/20141129075538/http://www.hipipo.com/radio/26/Goodlyfe-Moses-Radio-And-Weasel-TV/Goodlfye-Moses-Radio-Weasel-and-Diamond-Oscar-You-Make-Me-Cry</ref> Mu 2010, Radio ne Weasel baafulumya olwali lumannyikiddwa nga "Maama Wabaana" ne Tom Close.<ref>https://web.archive.org/web/20140407140544/http://www.songswale.com/radio-and-weasel-goodlyfe-maama-wabaana-bange-mp3.html</ref> ate mu 2013, baakola ennyimba ne Desire Luzinda, ne "Hellena" nga bali ne David Lutalo.<ref>https://web.archive.org/web/20141129075543/http://www.hipipo.com/radio/26/Goodlyfe-Moses-Radio-And-Weasel-TV/Radio-Weasel-Desire-Luzinda-Fitting</ref><ref>https://web.archive.org/web/20141129185433/http://lyrics256.com/tag/hellena-by-goodlyfe-and-david-lutalo/</ref> Mu Gwokusatu 2011 akakuubagano kaabalukawo mu [[Kampala]] wakati wa Radio/Weasel ne Kenzo. Akakuubagano kano kaali kava luyimba lwa Kenzo olwai luyitibwa "Mundeke Numbe". Ekibiina kya Goodlyfe kyali kirumiriza okubeera ng'engeri gyebaakolamu oluyimba luno ne vidiyo, byonna byali byakobebwa ti oluyimba lwabwe olwa "Talk and Talk".<ref>{{Cite web |title=Uganda Online - Red Pepper Uganda News |url=http://www.ugandaonline.net/red_pepper/goodlyfe?category=141 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140403224053/http://ugandaonline.net/red_pepper/goodlyfe?category=141 |archive-date=3 April 2014 |access-date=31 March 2014}}</ref> Mu Gwekkumineebiri mu 2013, Radio ne Weasel baalwana olutalo lwe nnyimba olwayatiikirira ennyo n'omuyimbi [[Bebe Cool]]. Baalutuuma "The Battle of the Champions", lwali ku kifo ekiyitibwa Kyadondo Rugby grounds.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.ugandaonline.net/news/view/14500/battle_of_the_champions_2013___bebe_cool_wins |access-date=2022-12-02 |archive-date=2014-04-14 |archive-url=https://archive.is/20140414130403/http://www.ugandaonline.net/news/view/14500/battle_of_the_champions_2013___bebe_cool_wins |url-status=dead }}</ref> Chameleone yasiima aba Goodlyfe Crew engeri gyebaayimbamu; yasiima ne Bebe Cool.<ref name="Redpepper.co.ug">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.redpepper.co.ug/battle-of-champions-chameleone-salutes-goodlyfe/ |access-date=2022-12-02 |archive-date=2022-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202140958/https://redpepper.co.ug/battle-of-champions-chameleone-salutes-goodlyfe/ |url-status=dead }}</ref> Tewaaliwo kusalawo kulabika kwakolebwawo.<ref name="Redpepper.co.ug" /><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.redpepper.co.ug/battle-of-champions-chameleone-salutes-goodlyfe/ |access-date=2022-12-02 |archive-date=2022-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202140958/https://redpepper.co.ug/battle-of-champions-chameleone-salutes-goodlyfe/ |url-status=dead }}</ref> Kino era kyaviirako n'okutereeza obukuubagano obwaliwo wakati wabwe n'eyali mukama wabwe mu kibiina kya Leone Island Chameleone ne Radio ne Weasel. Bano beegatta ne Chamleone omulundi ogw'asooka oluvannyuma lw'okwawukana mu 2008.<ref>https://web.archive.org/web/20140413144342/https://xclusive.co.ug/?p=7790</ref> Kino kyaviira ababiri bano okuyimbira ku siteegi y'emu ne Chameleone mu kivvulu kya Tubonge ekyaliyo mu 2014.<ref>{{Cite web |url=http://ugandaonline.net/news/view/.../moze_radio__weasel_all_set_for_tubong |title=Archive copy |access-date=2014-11-16 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025340/http://ugandaonline.net/news/view/.../moze_radio__weasel_all_set_for_tubong |url-status=dead }}</ref> Mu 2013, ababiri bano baagamba nti obukuubagano n'omuyimbi w'omu Gagamel, Bebe Cool nabwo bwali buweddewo.<ref>{{Cite web |url=http://ugandaonline.net/news/view/.../moze_radio__weasel_all_set_for_tubong |title=Archive copy |access-date=2014-11-16 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025340/http://ugandaonline.net/news/view/.../moze_radio__weasel_all_set_for_tubong |url-status=dead }}</ref> == Ebirabo == === Byebawangudde === * 2015 HiPipo Music Awards - Ekibiina ky'ababiri ekyali kisinga Radio ne Weasel * 2015 HiPipo Music Awards - Oluyimba lw'omwaka- Neera – Radio ne Weasel * 2015 HiPipo Music Awards - Ennyimba ezaasinga okukolebwa -Amaaso Ntunga nga za Radio ne Weasel * 2015 HiPipo Music Awards - Oluyimba lwa Rnb olwali lusinga -Neera olwa Radio ne Weasel * 2014 HiPipo Music Awards – Ekibiina ky'ababiri ekyali kisinga (' Radio ne Weasel')<ref>https://web.archive.org/web/20141218163446/http://www.hipipo.com/hma/2014/news/553/Full-List-Of-Winners-Hipipo-Music-Awards-2014</ref> * 2014 HiPipo Music Awards – Oluyimba lw'omwaka– Radio ne Weasel ('Obudde Album')<ref>https://web.archive.org/web/20141218163446/http://www.hipipo.com/hma/2014/news/553/Full-List-Of-Winners-Hipipo-Music-Awards-2014</ref> * 2008 Pearl of Africa Music Awards – Oluyimba lw'omwaka ('Nakudata')<ref name="Museke.com">https://web.archive.org/web/20160130101808/http://museke.com/node/2396</ref> * 2008 Pearl of Africa Music Awards –Oluyimba lw'ekika kya AfroBeat olwali lusinga ('Zuena')<ref name="Museke.com" /> * 2008 Pearl of Africa Music Awards – Abayimbi abapya abaali basinga<ref name="Museke.com" /> '''Tanzania Music Awards''' * 2010: Oluyimba olwali lusinga mu Mawanga g'Omubuvanjuba bwa Afrika – Bread and Butter/ Where You Are ft. BLU*3 * 2011:Oluyimba olwali lusinga mu Mawanga g'Omubuvanjuba bwa Afrika – Heart Attack Vuvuzela * Channel O Music Video Awards * 2011: Most Gifted African East Video – This is How We Do It ft. Keko '''Buzz Teeniez Awards Uganda''' * 2010: Hottest Group/Duo * 2011: Hottest Group/Duo * 2011: Hottest Collabo – Mr. DJ ft. Swangz Avenue === Okulondebwa okwetaba mu kuvuganya === * 2010 Tanzania music awards – Best East African Song ('Bread and Butter') & ('Where you are' with [[Blu*3]]) * MTV Africa Music Awards 2010 - Best Group * 2011 Tanzania Music Awards – Best East African Song ('Vuvuzela')<ref>https://web.archive.org/web/20110223174235/http://allafrica.com/stories/201102220178.html</ref> Mu Gwomunaana 2011, abayimbi ba Goodlyfe Radio ne Weasle baalondebwa okwetaba mu mpaka za Africa music awards, MOAMA okuvuganya ku ky'ekibiina ky'omwaka. Oluyimba lwabwe olwa Vuvuzela(olwayatiikirira mu 2010 ) lwalondebwa okuvuganya mutuluba lwa dance hall.<ref>https://web.archive.org/web/20140404042808/http://www.ugandaonline.net/news/goodlyfe?category=141</ref> * 2013 BET Music Awards – Best International Act Africa. * MTV Africa Music Awards 2014 – Abayimbi abaasinga okukola oluyimba nga bali n<nowiki>'omuyimbi omulala, nga luno lwali luyitibwa ''Kiboko Changu", olwa Amani ng'</nowiki>ali neba Radio ne Weasel)<ref>{{Cite web |url=http://www.sowetanlive.co.za/entertainment/2014/04/17/mafikizolo-uhuru-davido-lead-nominations-for-mtv-africa-music-awards |title=Archive copy |access-date=2022-12-02 |archive-date=2014-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140420073700/http://www.sowetanlive.co.za/entertainment/2014/04/17/mafikizolo-uhuru-davido-lead-nominations-for-mtv-africa-music-awards |url-status=dead }}</ref> Radio and Weasel Music albums Goodlyfe balina entambi z'ennyimba nga 10i 1. Mwana Wabandi (2016) 2. Neera & The Best of Radio & weasel (2015) 3. Amaaso Ntunga Album ( 2014 ) 4. Obudde (2014) 5. Fantastic (2014) 6. Tonjagala (2012) 7. Talk and Tailk (2011) 8. Ngenda Maaso (2010) 9. Bread and Butter (2009) 10. Nyambura (2008) == Ennyimba zabwe == <small>(mulimu ennyimba ezaafulumizibwa Goodlyfe Crew oba Radio ne Weasel)</small> * 2008: ''Nyambura'' * 2009: ''Bread and Butter'' * 2010: ''Ngenda Maaso'' * 2011: ''Talk and Talk'' * 2012: ''Tonjagala'' * 2014: ''Fantastic'' * 2014: ''Obudde'' * 2014: ''Amaaso Ntunga'' * 2015: ''Neera & The Best of Radio & Weasel'' * 2015: Nkwegomba * 2016: ''Mwana Wabandi'' * 2016: Hallo * 2016: Plenty Plenty * 2016: Media Appreciation * 2016: Tovawo Awo * 2016: Jaburata (Remix) * 2016: Nfuula Zaabu * 2016: Nkya Kujukila * 2016: Sumulula * 2016: Engule * 2016: One In A Million * 2016: Gudi Gude * 2017: Skin Tight (Remix) * 2017: Panadol * 2017: Ntwalako Out == Laba ne == * [[B2C Soldiers|B2C]] * [[Blu*3|Blue*3]] * [[Jose Chameleone]] * [[Sheebah Karungi]] * [[Eddy Kenzo]] * [[Bebe Cool]] * [[Pallaso]] * [[Irene Ntale]] == Ebijuliziddwa == <references responsive="0"></references> == Ewalala w'oyinza okubigya == * [https://web.archive.org/web/20180923023046/http://spankradio.cz/artist/radio-weasel/ Goodlyfe Crew Songs] * [https://web.archive.org/web/20180201193020/https://bongoexclusive.net/tag/goodlyfe-crew/ Goodlyfe Crew] * [https://web.archive.org/web/20180202190305/http://ourmusiq.com/radio-and-weasel-living-the-good-life/1104/m.aspx Radio and Weasel Living the Good Life] * [https://web.archive.org/web/20130515185608/http://goodlyfemagic.com/Goodlyfe/RadioWeasel/Content/home.shtml Official website] * [https://www.youtube.com/results?search_query=radio+and+weasel+bread+and+butter&search_type=&aq=2sx&oq=rado+and+weas youtube] * [https://www.youtube.com/watch?v=RXvf2iHWzmw&feature=PlayList&p=E48A289BDDDE0607&playnext=1&playnext_from=PL&index=18 youtube] [[Matuluba:2008 establishment in Uganda]]. [[Category:Ebibiina by'abayimbi ebyatandikibwawo mu 2008]] [[Category:Ebibiina by'abayimbi Abanayuganda]] [[Category:Abayimbi Abanayuganda]] [[Category:Abayimbi abanayuganda ab'ekyasa kya 21]] olcu55kowjgag0a8smp6p3mznuwhyb5 Fresh Kid 0 8434 74839 70441 2026-09-16T02:07:52Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74839 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Fresh Kid Uganda''' (amannya ge amatuufu ye; Patrick Sennyonjo) Munnayuganda alina ekitone mu kuyimba ennyimba za Raapu.<ref name="bbc">https://www.bbc.com/news/world-africa-47718761</ref> [[Category:Articles with short description]] [[Category:Short description matches Wikidata]] [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] == Eby'okuyimba kwe == Maneja Francis agamba nti yeyavumbula Fresh Kid okuva mu kyalo gyeyamusanga nga ageegenya enyimba ezimu, n'amuleeta mu kibuga okuyimusa ekitone kye eky'okuyimba n'okweyongerayo mu misomo gye. Maneja Francis nga Maneja ye yali asasula ebisale by'essomero bya Fresh Kid okutuusa lwe yafuna basale okuva ewa Rajiv Ruparelia okusomera ku Kampala Parents School<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1501172/fresh-kid-fresh-start</ref><ref>https://www.theeastafrican.co.ke/magazine/Ugandan-rapper-Fresh-Kid-strikes-chord-songs-about-poverty/434746-5447814-yrht2jz/index.html</ref> l, Maneja Francis yakola endagaano ne Fresh Kid wansi w'ekibiina lya De Texas Entertainment.<ref name="pmldaily">https://www.pmldaily.com/features/celebrity/2019/03/video-govt-wants-fresh-kid-to-stop-performing.html</ref> Bazadde ba Fresh Kid balemererwa okuwatagana ne Maneja Francis olw'ebyali bigambibwa nti yalemererwa okutuukiriza obuvunanyizibwa bwe obw'ali mu Kontulakiti ekyaviirako Fresh Kid okulekulira De Texas Entertainment n'ada mu MC Events.<ref>https://nilepost.co.ug/2019/12/11/fresh-kid-opens-up-on-former-manager-he-gave-up-on-me-video/</ref><ref>{{Cite web |url=https://ejazzug.com/fresh-daddy-parades-fake-family-members-to-pin-manager-francis-fresh-mummy-knows-nothing-shocking-details-emerge/ |title=Archive copy |access-date=2022-12-07 |archive-date=2023-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230323195642/https://ejazzug.com/fresh-daddy-parades-fake-family-members-to-pin-manager-francis-fresh-mummy-knows-nothing-shocking-details-emerge/ |url-status=dead }}</ref> == Ennyimba ze == * Victim<ref>{{Cite web |url=https://ejazzug.com/audio-fresh-kid-drops-new-song-tip-tap-after-birthday-download-it-here/ |title=Archive copy |access-date=2022-12-07 |archive-date=2022-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221208010129/https://ejazzug.com/audio-fresh-kid-drops-new-song-tip-tap-after-birthday-download-it-here/ |url-status=dead }}</ref> * Good Citizen * Kyogereko * Tip Tap<ref>{{Cite web |url=https://ejazzug.com/audio-fresh-kid-drops-new-song-tip-tap-after-birthday-download-it-here/ |title=Archive copy |access-date=2022-12-07 |archive-date=2022-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221208010129/https://ejazzug.com/audio-fresh-kid-drops-new-song-tip-tap-after-birthday-download-it-here/ |url-status=dead }}</ref> * Sibilimu * Bambi * Bamuzeeyi Mukulu * Banteeka == Ebitakwatagana == [[:en:Ministry_of_Gender,_Labour_and_Social_Development_(Uganda)|Minisita omubeezi ow'abavubuka n'ensonga z'abaana]] owa [[:en:Ugandan|Uganda]] [[:en:Florence_Nakiwala_Kiyingi|Florence Nakiwala Kiyingi]] yalabula Fresh Kid obutaddamu kuyimba mu budde bw'okusoma okusinzira ku teeka lya Uganda elifuga abakozi erya ‘’tewali mutu yenna ali wansi w'emyaka 18 atekeddwa okukola<ref>https://regionweek.com/get-to-know-fresh-kid-a-7-year-rapper-warned-to-stop-performing-or-face-prison-in-uganda/</ref>’’. [[File:Fresh Kid and Nakiwala Florence Kiyingi.jpg|left|thumb|Minisita Nakiwala ne Fresh Kid]] Mu Ssemateeka wa Uganda akawayiiro namba 59 clause 56 line 8 kakugira abaana abali wansi w'emyaka 18 obutakozesebwa n'ebigendererwa eby'okubafunamu ensimbi.<ref name="pmldaily" /> Nakiwala yagamba nti Fresh Kid yali w'akutwalibwa mu [[:en:Juvenile_prison|kkomera ly'abaana]] singa yannyomoola eteeka lino.<ref name="bbc"/> == Laba na bino == * [[:en:List_of_Ugandan_musicians|Olukalala lw'abayimbi ba Uganda]] == Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya == * [https://web.archive.org/web/20200218174924/https://ugamusic.biz/artists/fresh-kid-ug Ebikwata ku Fresh Kid UG] * [https://profileability.com/fresh-kid/ Fresh Kid on Profile Ability] * [https://web.archive.org/web/20221006010940/https://www.howwebiz.ug/FreshKidUG Fresh Kid UG at Howwebiz] == Ebijuliziddwamu == <references /> skvrmmym5e1e70m60oibtzgek9jpeq8 Ivan Bukenya 0 8533 74843 74769 2026-09-16T02:49:35Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74843 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ivan Bukenya''' (yazaalibwa nga 1 Ogwekkuminoogumu 1991),nga [[:en:Ugandan|munnayuganda]] [[:en:Association_football|omuzannyi w'omupiira]] gw'ebigere ogw'ensimbi. Bukenya azannyiddeko mu ttiimu ya [[:en:FC_Linköping_City|Linkoping City, Erbil FC]] mu [[:en:Iraq|Iraq]], [[:en:Kaizer_Chiefs_F.C.|Kaizer Chiefs]] mu [[South Africa]] ne [[:en:East_Bengal_FC|East Bengal FC]] mu [[:en:India|Buyindi.]]<ref>{{cite web |title=I-League: East Bengal sign Ugandan defender Ivan Bukenya |url=https://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2016/11/28/29978032/i-league-east-bengal-sign-ugandan-defender-ivan-bukenya |access-date=25 November 2018 |publisher=Goal}}</ref> == Omupiira gw'ensimbi == Bukenya yatandika okuzannya omupiira mu Gwomusanvu 2007 mu kiseera ky'okukyala kwa [[:en:Rio_Ferdinand|Rio Ferdinand]]. Yali azannyira ttiimu y'abavubuka eya [[:en:Coca-Cola|Coca-Cola]] ey'omutendesi Mike Mutebi n'abantu nga [[:en:Ibrahim_Juma_(footballer)|Ibrahim Juma]], Andrew Buteera ne Dennis Guma gye baazannyira abavubuka ba [[:en:Proline_FC|ttiimu ya Proline.]] Okubeera ku ludda lwa Coca-Cola kyali kyoleka ekitone Bukenya kye yalina era yamaliriza nga yeegasse ku ttiimu y'omu [[:en:Ugandan_Super_League|Uganda Super League]]. Ferdinand yasanyukira nnyo ebitone bye yalaba okusobola okukola ku akademi ya Proline, era Bukenya y'omu ku baali bagenda e [[:en:England|Bungereza]] okuzannya ne akademi za [[:en:Manchester_United_F.C.|Manchester United]] ne [[:en:West_Ham_United_F.C.|West Ham United]] mu Gwekkumi omwaka ogwo.<ref>{{cite web |title=New Vision Online : Proline to visit Old Trafford, Upton Park |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/30/572695 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071010144017/http://www.newvision.co.ug/D/8/30/572695 |archivedate=10 October 2007 |accessdate=2013-10-16}}</ref> Yateebanga mu [[:en:Ugandan_Super_League|Uganda Super League]] era yali wa bulabe mu bbanga mu kusimula amakoona n'ebisobyo ku [[:en:Proline_FC|Proline FC]]. Okubala omuzannyo Bukenya kwe yalina n'obusobozi bwe obw'okutambuza omupiira mu lulumba ge gamu ku maanyi ge yali asinga okuba nago mu ttiimu ya Mujib Kasule, gye yatandikira okuvaayo.<ref>{{cite web |title=Uganda Online – Rio Ferdinand |url=http://www.ugandaonline.net/rio_ferdinand |accessdate=28 November 2016}}</ref><ref name="observer.ug">{{Cite web |date=8 October 2013 |title=Bukenya on path to ultimate dream |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=27921:bukenya-on-path-to-ultimate-dream&catid=44:sports&Itemid=80 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328123916/https://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=27921:bukenya-on-path-to-ultimate-dream&catid=44:sports&Itemid=80 |archive-date=28 March 2023 |access-date=14 October 2013}}</ref> === Arbil SC === Ivan Bukenya yazannyira ttiimu ya Iraq, [[:en:Arbil_SC|Arbil SC]] mu [[:en:Arbil|Arbil]] mu Liigi ya [[:en:Iraq|Iraq]] eya waggulu gye yatuuka mu mpaka za [[:en:2012_AFC_Cup|2012 AFC Cup]] ne [[:en:Kuwait_SC|Al Kuwait]] era n'ayamba okuwangula ekikopo kya [[:en:2011–12_Iraqi_Premier_League|Iraqi Premier League ekya 2011-12]].<ref>Ivan Bukenya – Defender, [http://www.goal.com/en-india/match/77744/arbil-sc-vs-east-bengal/preview Arbil SC – East Bengal Preview: Can the Indian side overcome the Iraqi challenge?], Anselm Noronha, goal.com, 10 April 2012. Retrieved 14 May 2012.</ref> Nga 14 Ogwokubiri 2013, Bukenya yateeba ggoolo ey'obuwanguzi nga bawangula [[:en:Al-Zawraa|Al-Zawraa]] ku ggoolo 0-1 mu [[:en:Al-Shaab_Stadium|kisaawe kya Al-Shaab]] mu [[:en:Baghdad|Baghdad.]]<ref>[https://int.soccerway.com/matches/2013/02/14/iraq/iraqi-league/al-zawraa/arbil/1449715/ Al Zawra'a vs. Erbil – 14 February 2013 – Soccerway]. Uk.soccerway.com (14 February 2013).</ref> Nga 5 Ogwokusatu 2013, yateeba ggoolo ey'okubiri mu mupiira gwe baawangula ewaka ku ggoolo 4-0 mu mpaka za [[:en:2013_AFC_Cup_group_stage|2013 AFC Cup ez'omu bibinja]] nga bazannya ne [[:en:Al-Ahli_Taizz_S.C.|Al-Ahli Taizz S.C.]] okuva mu [[:en:Yemen|Yemen]].<ref>{{cite web |title=Official Home of Asian Football – Schedule & Results |url=http://www.the-afc.com/en/afc-cup-2013-schedule-results.html?fixtureid=7051&stageid=279&tMode=H&view=ajax&show=matchsummary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215919/http://www.the-afc.com/en/afc-cup-2013-schedule-results.html?fixtureid=7051&stageid=279&tMode=H&view=ajax&show=matchsummary%2F |archive-date=4 October 2013 |website=the-afc.com}}</ref> Bukenya yagenda mu maaso n'okuteeba ttiimu y'emu nga 24 Ogwokuna 2013 bwe yateeba ggoolo ey'okuna mu mupiira gwe baawangula ku ggoolo 0-4.<ref>{{cite web |title=Official Home of Asian Football – Schedule & Results |url=http://www.the-afc.com/en/afc-cup-2013-schedule-results.html?fixtureid=7059&stageid=279&tMode=H&view=ajax&show=matchsummary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004214353/http://www.the-afc.com/en/afc-cup-2013-schedule-results.html?fixtureid=7059&stageid=279&tMode=H&view=ajax&show=matchsummary%2F |archive-date=4 October 2013 |website=the-afc.com}}</ref> Nga 27 Ogwomukaaga 2013, yeetaba era n'ateeba ggoolo ey'okuna mu mupiira gw'ewaka gwe bakyasinze okuwangula ne ggoolo ennyingi era ogwasingamu ggoolo ennyingi mu [[:en:2012–13_Iraqi_Premier_League|Iraqi Premier League mu sizoni ya 2012-2013]] bwe bakuba [[:en:Al-Mina'a_SC|Al-Mina'a SC]] 8-1 mu [[:en:Franso_Hariri_Stadium|kisaawe kya Franso Hariri]].<ref>[https://int.soccerway.com/matches/2013/06/27/iraq/iraqi-league/arbil/al-minaa/1491289// Erbil vs. Al Minaa Basra – 27 June 2013 – Soccerway]. Uk.soccerway.com (27 June 2013).</ref> === AKaizer Chiefs === Bukenya yatandika okutendekebwa ne ttiimu ya South African [[:en:South_African_Premier_Division|Premier Soccer League]] Kaizer Chiefs nga 12 Ogwomwenda 2013<ref>{{cite web |title=Ugandan arrives for Chiefs trial |url=http://www.mtnfootball.com/africa/south-africa/absa-premiership/news/2013/sep/ugandan-arrives-for-chiefs-trial.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005044118/http://www.mtnfootball.com/africa/south-africa/absa-premiership/news/2013/sep/ugandan-arrives-for-chiefs-trial.html |archivedate=5 October 2013 |accessdate=1 October 2013 |publisher=MTN Football}}</ref> era n'ateeka omukono ku ndagaano ya myaka 2 ku ttiimu nga 30 Ogwomwenda 2013 oluvannyuma lw'okusikiriza omutendesi [[:en:Stuart_Baxter|Stuart Baxter]] n'ekibinja ky'abakugu.<ref>{{cite web |title=Kaizer Chiefs announce the signing of Ivan Bukenya |url=http://www.goal.com/en-za/new9s/4682/transfer-zone/2013/0/30/4300186/kaizer-chiefs-announce-the-signing-of-ivan-bukenya |accessdate=1 October 2013 |publisher=Goal}}</ref> Ye [[:en:Ugandan|munnayuganda]] ow'okubiri oluvannyuma lwa [[David Obua]] okwegatta ku ttiimu y'e South Africa eyo kirimaanyi.<ref>{{cite web |title=Chiefs seal Bukenya deal |url=http://www.mtnfootball.com/africa/south-africa/absa-premiership/news/2013/sep/chiefs-seal-bukenya-deal.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005044205/http://www.mtnfootball.com/africa/south-africa/absa-premiership/news/2013/sep/chiefs-seal-bukenya-deal.html |archivedate=5 October 2013 |accessdate=1 October 2013 |publisher=MTN Football}}</ref> Nga 13 Ogwekkumi 2013, Bukenya yasooka kuzannyira mu Macufe Cup ne [[:en:Bloemfontein_Celtic|Bloemfontein Celtic]] mu [[:en:Free_State_Stadium|kisaawe kya Free State]]. Aba Chiefs baawangulwa 1-0 ne Bukenya ng'azannyira mu ddakiika 90 zonna era n'awuniikiriza abawagizi ba Amakhosi wamu n'omutendesi.<ref>{{cite web |title=Chiefs seal Bukenya deal |url=http://www.mtnfootball.com/africa/south-africa/absa-premiership/news/2013/sep/chiefs-seal-bukenya-deal.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005044205/http://www.mtnfootball.com/africa/south-africa/absa-premiership/news/2013/sep/chiefs-seal-bukenya-deal.html |archivedate=5 October 2013 |accessdate=1 October 2013 |publisher=MTN Football}}</ref> Nga 4 Ogwekkumineebiri 2013, Bukenya yava ku katebe n'ayingira mu kifo kya [[:en:Charles_Mopeli_Stadium|Charles Mopeli Stadium]] n'atandika okuzannyira PSL mu buwanguzi bwa 0-2 ku [[:en:Free_State_Stars|Free State Stars]].<ref>{{cite web |last=realnet.co.uk |title=Kaizer Chiefs Bukenya reflects on PSL debu |url=http://www.kickoff.com/news/39565/kaizer-chiefs-bukenya-reflects-on-psl-debu |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129151008/http://www.kickoff.com/news/39565/kaizer-chiefs-bukenya-reflects-on-psl-debu |archive-date=29 November 2016 |accessdate=28 November 2016}}</ref> Nga 8 Ogwokusatu 2014 Bukenya yazannyira mu ddakiika 90 ez'omuzannyo ogwasooka ogwa [[:en:2014_CAF_Champions_League|CAF Champions League 2014]] era ttiimu ye yawangula [[:en:Liga_Muçulmana_de_Maputo|Liga Muçulmana de Maputo]] eya [[Mozambique]] 3-0 mu muzannyo ogw'okubiri.<ref>{{cite web |date=8 March 2014 |title=Letsholonyane captains Chiefs against Muculmana – Goal.com |url=http://www.goal.com/en-za/news/4641/caf-champions-league/2014/03/08/4670413/letsholonyane-captains-chiefs-against-muculmana |accessdate=28 November 2016}}</ref> Bukenya omupiira gwa baliraanwa mu [[:en:Soweto_derby|Soweto]] nga 15 Ogwokusatu 2014 nga Amakhosi ewangula 1-0 mu mpaka za League mu [[:en:Soccer_City|Soccer City]].<ref>{{cite web |last=realnet.co.uk |title=Soweto Derby Player Ratings – Orlando Pirates 0-1 Kaizer Chiefs |url=http://www.kickoff.com/news/42530/soweto-derby-player-ratings-orlando-pirates-0-1-kaizer-chiefs |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129145455/http://www.kickoff.com/news/42530/soweto-derby-player-ratings-orlando-pirates-0-1-kaizer-chiefs |archive-date=29 November 2016 |accessdate=28 November 2016}}</ref> Yateeba ggoolo ye esooka nga 26 Ogwokusatu 2014 mu [[:en:Nedbank_Cup|Nedbank Cup]] 16 mu buwanguzi bwa 2-1 ku [[:en:FC_Buffalo_(South_Africa)|FC Buffalo]]. Yagamba nti "Ndi mulungi...Nneewulira nga ndi musanyufu era nsuubira okulongoosa emikisa egisubiddwa mu biseera eby'omu maaso. Kikwata ku kukolera awamu n'okuteekateeka kw'abatendesi. Kikwata ku kutendekebwa okutuufu...kino kirungi naye si kye kisinga okusaanira".<ref>{{cite web |date=27 March 2014 |title=Ivan Bukenya Believes Things Will Get Better |url=http://www.soccerladuma.co.za/news/articles/teams/kaizer-chiefs/ivan-bukenya-believes-things-will-get-better/157532 |accessdate=28 November 2016}}</ref> Nga 10 Ogwokutaano 2014, Bukenya yalondebwa okuba [[:en:Man_of_the_Match|omusajja w'omupiira]] mu Absa nga Kaizer Chiefs yawangula [[:en:AmaZulu_F.C.|AmaZulu F.C]] 3-0 mu muzannyo ogwasembayo ogw'omwaka.<ref>{{cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=12 May 2014 |title=PSL: Brilliant weekend for Ugandans as League ends |url=https://www.kawowo.com/2014/05/12/psl-brilliant-weekend-for-ugandans-as-league-ends-2/ |accessdate=28 November 2016}}</ref> Nga 19 Ogwekumi 2014, Bukenya yazannyira mu buwanguzi bwa 0-1 ku [[:en:Ajax_Cape_Town|Ajax Cape Town]] okuteekawo likodi empya ey'okuwangula liigi y'e South Afrikan eyababinywera emirundi 15 egy'omuddiriŋŋanwa. === East Bengal === Bukenya yateeka omukono kundagaano ne ttiimu ya [[:en:I-League|I-League]] [[:en:East_Bengal|East Bengal]] nga 28 Ogwekkuminoogumu 2016. Bukenya yayabilira Chiefs mu Gwomukaaga, 2016 oluvannyuma lw'akaseera akazibu mwe yatandikira emipiira 22 gyokka kyenkana mu myaka esatu. Oluvannyuma lw'okusumululwa okuva mu Naturena omukubi w'amakkati ono yaddayo ewaabwe e Uganda gye yatendekebwa ne ttiimu ye eyasooka Proline FC nga tanneegatta ku Begal mu Gwekkumineebiri. Olw'okuba I-League yali ewala omuzannyo okuva mu makkati g'omuzannyo, Bukenya yakola kinene nnyo mu kuyamba Bengal okutuuka ku ntikko y'omuzannyo era y'omu ku baddereeva bataano bokka abazannyidde mu mizannyo gyonna. Yawangula emirundi esatu ng'azannya ng'omuzibizi mu I-League, ng'egenda mu maaso okutuuka mu mwezi gw'okutaano nga tannaba kuyingira mu Indian Super League. === Ekibuga kya Linköping === Mu Gwokuna 2018, Bukenya yateeka omukono ku ndagaano okumalako sizoni yonna eya 2018 ne ttiimu y[[:en:Division_1_(Swedish_football)|'ekibinja kya Sweden]] ekisooka, [[:en:FC_Linköping_City|FC Linköping City]]. Bukenya yali wakufuna ntandikwa nnungi nga FC Linköping City ezannya ne '''[[:en:Nyköpings_BIS|Nyköping BIS]]''' mu [[:en:Division_1_(Swedish_football)|kibinja ekisooka ekya bukiika kkono]]. Omupiira gwaggwa 1-1 oluvannyuma lwa City okuwangula Ivan Bukenya oluvannyuma lw'eddakiika 15 n'akuba 1-0 mu kibinja kya '''Ilir Terbunja''', eyagoba Bukenya mu kifo ky'ekibbonerezo. "Owulira bulungi okufuna omupiira gwo, buli kiseera kisanyusa okuteeba, naye ekintu ekisinga obukulu kiri nti ttiimu ekola bulungi", Bukenya bwe yagamba oluvannyuma lw'omupiira. Yateebwa [[:en:FC_Linköping_City|FC Linköping City]] mu Gwekkumineebiri 2018.<ref>{{Cite web |date=2020-08-05 |title=Ex-Kaizer Chiefs defender Ivan Bukenya trolled and dubbed an 'old youngster |url=https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/lifestyle/ex-kaizer-chiefs-defender-ivan-bukenya-trolled-and-dubbed-an-old-youngster/682914 |access-date=2021-07-19 |website=Kick Off}}</ref> == Ttiimu y'eggwanga == Akiikiridde Uganda ku buli mutendera gw'abavubuka era mu kiseera kino ye muzannyi w'eggwanga omukulu. Bukenya yali mu ttiimu ya Uganda ey'abali wansi w'emyaka 20 eyawangula ekikopo kya [[:en:CECAFA_U-20_Championship|CECAFA U-20 mu 2010]] ng'awangula eggwanga lya Eritrea abatasukka myaka 20 mu mpaka ez'enkomerero oluvannyuma lw'okuwangula [[:en:Kenya_national_under-20_football_team|Kenya ey'abali wansi w'emyaka 20]] 2-1 mu mpaka ez ez'enkomeredde.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304034740/http://www.futaa.com/football/article/cecafa-u20-kenya-miss-out-on-finals-after-uganda-loss/ CECAFA U20: Kenya miss out on finals after Uganda loss]. Futaa.com.</ref> Bukenya era yali mu ttiimu ya Uganda ey'abatasukka myaka 23 eyawangula ttiimu ya [[:en:Tanzania_national_football_team|Tanzania]] eyabatasukka myaka 23 ku ggoolo 5-2 era n'awangula ttiimu ya Kenya ttiimu y'abatasukka myaka 23 ku ggoolo 5-1 mu kitundu ekisooka nga bagenda mu mizannyo gya All-Africa egyali mu [[:en:Maputo|Maputo]], Mozambique.<ref>[http://www.goal.com/en/news/89/africa/2011/06/28/2551431/kenya-u23-1-5-uganda-u23-cranes-edge-closer-to-all-africa/ Uganda's U-23 humiliate Kenya 5-1 at home to edge closer to All Africa Games qualification Uganda's U-23 team, the Kobs, hammered Kenya 5-1 in the All Africa Games qualifier played at Nyayo National Stadium yesterday. The match had been scheduled for]. Goal.com (28 June 2011).</ref> Oluvannyuma lw'omwaka omulungi ng'ali ne Proline FC, [[:en:Bobby_Williamson|Bobby Williamson]] yamulonda okuzannyira mu mpaka za African Nations Championship ezaali mu [[Sudaani|Sudan]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160202083034/http://www.kawowo.com/index.php/football/item/15805-in-memories-of-cranes-chan-2011-squad.html/ FLASHBACK: A Look at the 2011 CHAN Finals Cranes Squad in Sudan]. Kawowo.com.</ref> mu 2011 gye yazannyira buli muzannyo ng'omukuumi.<ref>{{cite web |url=http://www.cafonline.com/userfiles/file/2.pdf/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120926115229/http://www.cafonline.com/userfiles/file/2.pdf |archivedate=26 September 2012 |accessdate=2 October 2013}}</ref> Nga 1 Ogwomukaaga 2013 yazannyibwa mu mpaka z'okuwangula [[:en:Libya_national_football_team|Libya]] mu [[:en:Tripoli,_Libya|Tripoli]] era nga zino ze zisooka okugezesa omutendesi omupya [[:en:Milutin_Sredojević|Milutin Sredojević]] nga beetegekera Liberia nga 8 Ogwomukaaba mu mpaka za [[:en:2014_FIFA_World_Cup_qualification|2014 FIFA World Cup qualification.]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131004213520/http://www.mtnfootball.com/international/fifa-world-cup-2014/news/2013/june/01-uganda-cranes-fall-in-tripoli.html/ Uganda Cranes fall in Tripoli] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004213520/http://www.mtnfootball.com/international/fifa-world-cup-2014/news/2013/june/01-uganda-cranes-fall-in-tripoli.html/|date=4 October 2013}}. MTNFootball.</ref> == Enzannya ye == Bwe yamaliriza okwegatta ku ttiimu endala, kapiteeni wa [[:en:Kaizer_Chiefs|Kizer Chiefs]] ne [[:en:South_Africa_national_soccer_team|South Africa]] [[:en:Itumeleng_Khune|Itumeleng Khune]] yagamba nti "Muzannyi mulungi nnyo; muwanvu, mu mubiri era ayanguwa. Ye muzannyi omutuufu, naye byonna bye nnyinza okugamba kwe kulinda Macufe era ojja kulaba ky'atutereka".<ref>[https://web.archive.org/web/20150611090534/http://www.kickoff.com/news/37783/itumeleng-khune-ivan-bukenya-kaizer-chiefs Itumeleng Khune Ivan Bukenya Kaizer Chiefs – News]. Kick Off (3 October 2013).</ref> == Obulamu bwe == Bukenya yazaalibwa Fred Yiga, omukozi wa gavumenti omwatiikirivu mu Kitongole kya [[Kampala|KCCA]] ne Justine Nantume. Maama we yali muzannyi wa tenisi mu buto bwe era kye kyamuleetera okuwagira n'okuwagira empaka z'omupiira z'abavubuka mu kitundu ky'ewaabwe ekyakubiriza Bukenya okufuuka omuzannyi omutendeke. Omutendesi w'abavubuka Moses Kibirango yagamba nti "Omuzadde nga maama wa Bukenya bw'alaga nti ayagala nnyo okukulaakulanya mutabani we ng'omuzannyi w'omupiira, kyangu omutendesi okukolera awamu n'omukulembeze". Oluvannyuma lw'okufa kwe mu 2010 yalowooza ku kuleka omuzannyo.<ref name="observer.ug2">{{Cite web |date=8 October 2013 |title=Bukenya on path to ultimate dream |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=27921:bukenya-on-path-to-ultimate-dream&catid=44:sports&Itemid=80 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328123916/https://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=27921:bukenya-on-path-to-ultimate-dream&catid=44:sports&Itemid=80 |archive-date=28 March 2023 |access-date=14 October 2013}}</ref> == Ebikopo == 2014-15 === Ttiimu === '''Kaizer Chiefs''' Absa Premier League '''.Nnantameggwa (1):2014-2015''' .'''MTN( 81):2014''' .'''EMacufe Cup:''' .'''Carling( Black Label Cup1) 2013''' ; Arbil SC * Iraqi Premier League: : Omuwanguzi (1): 201112. : Omuwanguzi ow'okubiri (1): 201213 * Ekikopo kya AFC: :: 2012: Omuwanguzi ow'okubiri :: 2013: Omulundi ogw'ekkumi n'omukaaga :: .'''Proline Fc''' :: '''Omuzannyi Asinga Okubalirirwamu ensimbi (MVP):2011-2012''' === Eggwanga === ; Uganda-U20 * CECAFA U-20 Championship: 2010 == Ebijuliziddwa == {{Reflist|30em}} == Ebijulizidwa wabweru wa wikipedia == * newvision.co.ug at the Wayback Machine (archived 23 June 2011) * [http://en.soccerwiki.org/player.php?pid=56122 en.soccerwiki.org] * Ivan Bukenya ku National-Football-Teams.com [[Category:Omupiira mu Uganda]] 8it0bc0u3orcds3ryrf0p3ihuhdfk32 Abby Mukiibi Nkaaga 0 10243 74806 68743 2026-09-15T13:19:15Z Ssebuufu 9882 Ntaddemu akatindo 74806 wikitext text/x-wiki '''Abby Mukiibi Nkaaga''' Munnakatemba, omukozi wa firimu, kazannyirizi, ateekateeka ebifulumizibwa ku mpewo za leediyo, nga munnayuganda awangudde engule nnyingi, amannyiddwa nnyo mu mizannyo gya siteegi, firimu, ttivvi ne leediyo.<ref>Kasadha, Badru. "Celebrated actor, Abby Mukiibi declares intention to join politics". Eagle News. Retrieved 21 October 2020.</ref> Ono ye mutandisi w’ekibiina kya Afri Talent, ekibiina kya Uganda ekya katemba era muwerezawa leediyo omugundivu ku 88.8 CBS mu [[Kampala]]. Asinze kuzannya bifo bya busirikale/bunnamaggye mu firimu nga [[The Last King of Scotland]] (Nga Masanga), [[Some time in April mu April]] (Nga Colonel Bagosora), [[The Silent Army]] (Nga Michel Obeke) ne [[The Mercy of the Jungle]] (Nga Major). <ref>"ABBY NKAAGA MUKIIBI". ''African Cultures''. Retrieved 21 October 2020.</ref><ref>"Abby Mukiibi And Patriko Mujuuka Set For 3-Hour 'Nonstop Nonsense". Chano8. Archived from the original on 24 October 2020. Retrieved 21 October 2020.</ref> Mu 2015 yateekebwa omukutu gwa Big Eye mu kifo nnamba 1# ku lukalala lwa bakazannyirizi bannayuganda ekkumi abasinga.. == Emirimu gye. == === Ku siteegi === Nkaaga yatandika ng'omuwagizi mu kibiina kya kitaawe omuto, [[Omugave Ndugwa]] The Black Pearls mu 1988. Yakola ku mizannyo mingi kyokka yatandika okumanyika bweyazannya ng'akulembeddemu mu muzannyo Ziribasanga Ne Sanyu. Ebiseera ebyo ebitundu ng'ebyo baabirekeranga Fred Kalule, Ndugwa n'omulangira Kayondo, ezaali emunyeenye ebir'ebyo. [[Kato Lubwama]] n'egimu ku mikwano gye baava mu Black Pearls mu 1993. Nkaaga naye yatandikawo Afri Talent ne banne abalala Ruth Wanyana, Brenda Nanyonjo, Michael Mabira, Bob Bulime ne John Segawa. Ekitundu kyeyazannya ekyamuggyayo ennyo mu Afri Talent kyali bweyazannya nga Chombe, omukulembeze atalina kisa ataafangayo ku bizibu by'amaka g'abaserikale. Enzannya ye yasikiriza omuduumizi w’amagye ga Uganda ([[UPDF]]) , Gen Mugisha Muntu eyatendereza Mukiibi olw’ekuzannya. Yafuna awaadi y’omuzannyi asinga mu mpaka za [[Uganda National Theatre Awards]] mu 1994 bwe yazannya nga Kabaka Muteesa II mu firimu ya Ssaagala agalamidde. Emizannyo hye emirala mu katemba mulimu E Kya Munzikiza, Omuyaga Mu Makoola, Omusaayi Gw'obutiko, Olujegere Lw'obulamu, Galimpitawa ne ba [[The Black Pearls and Orders]], [[The Best of Abby ne Patricko]], Ensitaano, [[Safari]], Sebalamu, Tebeesigwa, Mbyaase n'Akandolindoli ku [[Afri Talent]].<ref>Nantaba, Agnes (24 August 2015). "I am my own fan!". ''The Independent''. Retrieved 21 October 2020.</ref><ref>Badru Zziwa, Hassan. "How ABBY MUKIIBI risked it all to cut it as an all-rounder". The Observer. Archived from the original on 24 October 2020. Retrieved 21 October 2020.</ref> === Firimu === Mukiibi yatandika okulabikira mu firimu mu 1996 ng'atandika ne [[Fire of Hope]]. Mu 2005, yazannya ekifo ky’omuntu omukambwe era omubbi omukulu nga [[Col Bagosora]] mu firimu eya [[HBO]] [[Sometimes in April]], ekwata ku [[Kittabantu e Rwanda|kittabantu ky'e Rwanda]] mu 1994. Enzannya ye mu [[Sometimes mu April]] yaamuweesa okusiimiibwa n'okumanyika mu ttundutundu ly’obuvanjuba bwa Afrika era n’atandika okufuna ebitundu by'okuzannya mu zi firimu ku mutendera gw'ensi yonna omuli okuzannya ekitundu mu firimu ya Hollywood eya The Last King of Scotland mu 2006 n’ekitundu mu firimu ya South Afrika [[The Silent Army]] mu 2008 ekwata ku lutalo [[LRA]] mu bukiika kkono bwa Uganda<ref>Ssejjengo, Emmanuel. "Abby Mukiibi brings Kony to the silver screen". New Vision. Retrieved 21 October 2020.</ref> . Yazannya ekifo kya [[Major]] mu firimu endala ey’ekittabantu ekya Rwanda eya The Mercy of the Jungle mu 2018. Ebifo bya firimu ebirala byeyazannya mulimu John mu [[Imperial Blue]] (2019) ne [[Golomadi]] mu firimu ya katemba ey'eby'amateeka egenda okufuluma eya Kafa Coh.<ref>"Abby Mukiibi in international movie deal". Big Eye. Retrieved 21 October 2020.</ref> === Leediyo === Abby Mukiibi yazuulibwa Daudi Ochieng ne Peter Sematimba okwegatta ku leediyo mu 1996 era bwebaggulawo [[leediyo eya CBS]]. Yatandika okuweereza mu pulogulaamu y'ebyemizannyo eyokumakya Kalisoliso w'emizannyo era agiweerezza okuva ebiseera ebyo , naasigala nga y'omu ku bakozi ba leediyo asinze okuweereza ebbanga eggwanvu mu pulogulamu ku leediyo mu Uganda. Oluvannyuma yakuzibwa okufuuka akulira ebiweerezebwa ku mpewo ow'omukutu.<ref>"Defiant Abbey Mukibi asked to resign from CBS radio". Whisper Eye. Retrieved 21 October 2020.</ref><ref>Walakira, Joshua. "CBS BOSS ABBEY MUKIIBI; I CAN'T FIGHT BOBI WINE". Mulengera News. Archived from the original on 24 October 2020. Retrieved 21 October 2020.</ref> . == Obulamu bwe == Nkaaga yazaalibwa mu Jinja eri omugenzi Haji Erias Simwogerere n’omugenzi Hajati Madina Simwogerere. Yakulira mu mayumba g'e Jinja Walukuba . Yasoma bya Kuyimba, Amazina ne Katemba ([[MDD]]) mu [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|yunivasite eye Makerere]]. Mufumbo ne Stella Namatovu era balina abaana bana. == Firimu zaalabikiddemu. == {| class="wikitable" !Omwaka ! Firimu/Firimu ! Omugaso ! Ebiwandiiko |- | 1994 | ''Omuliro gw'essuubi'' | | |- | 1996 | ''Ekiwandiiko ekisembayo (Ultimatum).'' | | |- | 1998. Omuwandiisi w’ebitabo | ''Ensalo za Geyeena'' | | |- | 2000-2004 | ''Ensitano (Okusika omuguwa) .'' | | Sabbuuni wa Ttivvi eya Afri-Talent ku WBS TV. |- | 2002. Omuwandiisi w’ebitabo | ''Omo Londa Ekibokisi'' | (Ye kennyini - Omukyaza) | Omuzannyo gwa TV |- | 2005. Omuwandiisi w’ebitabo | ''Oluusi mu mwezi gw’okuna'' | Colonel Bagosora, omusajja omulala | Firimu ya HBO Television eyalagirwa [[Raul Peck]] |- | 2006 | ''Kabaka Asembayo mu Scotland'' | Masanga | Firimu ya Hollywood eyalagirwa Kevin Macdonald |- | 2007 | ''Obulamu Obulungi'' | (Ye kennyini - Omukyaza) | Omusomo gw'ebyobulamu ku TV |- | rowspan="3" | 2008 | ''Amaanyi g’Omugenyi'' | | Elagiddwa [[Mariam Ndagire]] |- | ''White Light/Eggye erisirise'' | Michel Obeke | Firimu ya South Afrika |- | ''Yimirirako Uganda'' | (Ye kennyini - Omulamuzi) | MNET Africa TV Omusomo gwa Comedy |- | 2009 | ''Emitima mu bitundutundu'' | | Elagiddwa [[Mariam Ndagire]] |- | 2017 | ''Bella'' | | Firimu ya Matt Bish eyalagirira |- | 2018 | ''Obusaasizi bw’ensiko'' | Kikukulu | Firimu y’ekittabantu e Rwanda eyalagirwa Joel Karekezi |- | 2019 | ''Bbululu wa Imperial'' | Yokaana | Elagiddwa Dan Moss |- | 2020 | ''Kafa Coh'' | Golomadi | Firimu ya Amani Film House. |- | 2021. Omuntu w’abantu | ''Sanyu'' | | Omuzannyo gwa TV ku Pearl Magic Prime. |} == Ebijuliziddwa. == {{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Amatuluba}} [[Category:Bannayuganda abazannyi ba katemba]] [[Category:Abaweereza bookuleediyo Bannayuganda]] [[Category:Abantu Bannayuganda abazannyira katemba ku siteegi]] [[Category:Abaasomerako ku yunivasite y'e Makerere]] [[Category:Bannayuganda bannakatemba abasajja]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] 98wtix7jhmo81epviqdl3lcv0bbr6xb 74807 74806 2026-09-15T13:20:34Z Ssebuufu 9882 74807 wikitext text/x-wiki '''Abby Mukiibi Nkaaga''' Munnakatemba, omukozi wa firimu, kazannyirizi, ateekateeka ebifulumizibwa ku mpewo za leediyo, nga munnayuganda awangudde engule nnyingi, amannyiddwa nnyo mu mizannyo gya siteegi, firimu, ttivvi ne leediyo.<ref>Kasadha, Badru. "Celebrated actor, Abby Mukiibi declares intention to join politics". Eagle News. Retrieved 21 October 2020.</ref> Ono ye mutandisi w’ekibiina kya Afri Talent, ekibiina kya Uganda ekya katemba era muwerezawa leediyo omugundivu ku 88.8 CBS mu [[Kampala]]. Asinze kuzannya bifo bya busirikale/bunnamaggye mu firimu nga [[The Last King of Scotland]] (Nga Masanga), [[Some time in April mu April]] (Nga Colonel Bagosora), [[The Silent Army]] (Nga Michel Obeke) ne [[The Mercy of the Jungle]] (Nga Major). <ref>"ABBY NKAAGA MUKIIBI". ''African Cultures''. Retrieved 21 October 2020.</ref><ref>"Abby Mukiibi And Patriko Mujuuka Set For 3-Hour 'Nonstop Nonsense". Chano8. Archived from the original on 24 October 2020. Retrieved 21 October 2020.</ref> Mu 2015 yateekebwa omukutu gwa Big Eye mu kifo nnamba 1# ku lukalala lwa bakazannyirizi bannayuganda ekkumi abasinga.. == Emirimu gye. == === Ku siteegi === Nkaaga yatandika ng'omuwagizi mu kibiina kya kitaawe omuto, [[Omugave Ndugwa]] The Black Pearls mu 1988. Yakola ku mizannyo mingi kyokka yatandika okumanyika bweyazannya ng'akulembeddemu mu muzannyo Ziribasanga Ne Sanyu. Ebiseera ebyo ebitundu ng'ebyo baabirekeranga Fred Kalule, Ndugwa n'omulangira Kayondo, ezaali emunyeenye ebir'ebyo. [[Kato Lubwama]] n'egimu ku mikwano gye baava mu Black Pearls mu 1993. Nkaaga naye yatandikawo Afri Talent ne banne abalala Ruth Wanyana, Brenda Nanyonjo, Michael Mabira, Bob Bulime ne John Segawa. Ekitundu kyeyazannya ekyamuggyayo ennyo mu Afri Talent kyali bweyazannya nga Chombe, omukulembeze atalina kisa ataafangayo ku bizibu by'amaka g'abaserikale. Enzannya ye yasikiriza omuduumizi w’amagye ga Uganda ([[UPDF]]) , Gen [[Mugisha Muntu]] eyatendereza Mukiibi olw’ekuzannya. Yafuna awaadi y’omuzannyi asinga mu mpaka za [[Uganda National Theatre Awards]] mu 1994 bwe yazannya nga Kabaka Muteesa II mu firimu ya Ssaagala agalamidde. Emizannyo hye emirala mu katemba mulimu E Kya Munzikiza, Omuyaga Mu Makoola, Omusaayi Gw'obutiko, Olujegere Lw'obulamu, Galimpitawa ne ba [[The Black Pearls and Orders]], [[The Best of Abby ne Patricko]], Ensitaano, [[Safari]], Sebalamu, Tebeesigwa, Mbyaase n'Akandolindoli ku [[Afri Talent]].<ref>Nantaba, Agnes (24 August 2015). "I am my own fan!". ''The Independent''. Retrieved 21 October 2020.</ref><ref>Badru Zziwa, Hassan. "How ABBY MUKIIBI risked it all to cut it as an all-rounder". The Observer. Archived from the original on 24 October 2020. Retrieved 21 October 2020.</ref> === Firimu === Mukiibi yatandika okulabikira mu firimu mu 1996 ng'atandika ne [[Fire of Hope]]. Mu 2005, yazannya ekifo ky’omuntu omukambwe era omubbi omukulu nga [[Col Bagosora]] mu firimu eya [[HBO]] [[Sometimes in April]], ekwata ku [[Kittabantu e Rwanda|kittabantu ky'e Rwanda]] mu 1994. Enzannya ye mu [[Sometimes mu April]] yaamuweesa okusiimiibwa n'okumanyika mu ttundutundu ly’obuvanjuba bwa Afrika era n’atandika okufuna ebitundu by'okuzannya mu zi firimu ku mutendera gw'ensi yonna omuli okuzannya ekitundu mu firimu ya Hollywood eya The Last King of Scotland mu 2006 n’ekitundu mu firimu ya South Afrika [[The Silent Army]] mu 2008 ekwata ku lutalo [[LRA]] mu bukiika kkono bwa Uganda<ref>Ssejjengo, Emmanuel. "Abby Mukiibi brings Kony to the silver screen". New Vision. Retrieved 21 October 2020.</ref> . Yazannya ekifo kya [[Major]] mu firimu endala ey’ekittabantu ekya Rwanda eya The Mercy of the Jungle mu 2018. Ebifo bya firimu ebirala byeyazannya mulimu John mu [[Imperial Blue]] (2019) ne [[Golomadi]] mu firimu ya katemba ey'eby'amateeka egenda okufuluma eya Kafa Coh.<ref>"Abby Mukiibi in international movie deal". Big Eye. Retrieved 21 October 2020.</ref> === Leediyo === Abby Mukiibi yazuulibwa Daudi Ochieng ne Peter Sematimba okwegatta ku leediyo mu 1996 era bwebaggulawo [[leediyo eya CBS]]. Yatandika okuweereza mu pulogulaamu y'ebyemizannyo eyokumakya Kalisoliso w'emizannyo era agiweerezza okuva ebiseera ebyo , naasigala nga y'omu ku bakozi ba leediyo asinze okuweereza ebbanga eggwanvu mu pulogulamu ku leediyo mu Uganda. Oluvannyuma yakuzibwa okufuuka akulira ebiweerezebwa ku mpewo ow'omukutu.<ref>"Defiant Abbey Mukibi asked to resign from CBS radio". Whisper Eye. Retrieved 21 October 2020.</ref><ref>Walakira, Joshua. "CBS BOSS ABBEY MUKIIBI; I CAN'T FIGHT BOBI WINE". Mulengera News. Archived from the original on 24 October 2020. Retrieved 21 October 2020.</ref> . == Obulamu bwe == Nkaaga yazaalibwa mu Jinja eri omugenzi Haji Erias Simwogerere n’omugenzi Hajati Madina Simwogerere. Yakulira mu mayumba g'e Jinja Walukuba . Yasoma bya Kuyimba, Amazina ne Katemba ([[MDD]]) mu [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|yunivasite eye Makerere]]. Mufumbo ne Stella Namatovu era balina abaana bana. == Firimu zaalabikiddemu. == {| class="wikitable" !Omwaka ! Firimu/Firimu ! Omugaso ! Ebiwandiiko |- | 1994 | ''Omuliro gw'essuubi'' | | |- | 1996 | ''Ekiwandiiko ekisembayo (Ultimatum).'' | | |- | 1998. Omuwandiisi w’ebitabo | ''Ensalo za Geyeena'' | | |- | 2000-2004 | ''Ensitano (Okusika omuguwa) .'' | | Sabbuuni wa Ttivvi eya Afri-Talent ku WBS TV. |- | 2002. Omuwandiisi w’ebitabo | ''Omo Londa Ekibokisi'' | (Ye kennyini - Omukyaza) | Omuzannyo gwa TV |- | 2005. Omuwandiisi w’ebitabo | ''Oluusi mu mwezi gw’okuna'' | Colonel Bagosora, omusajja omulala | Firimu ya HBO Television eyalagirwa [[Raul Peck]] |- | 2006 | ''Kabaka Asembayo mu Scotland'' | Masanga | Firimu ya Hollywood eyalagirwa Kevin Macdonald |- | 2007 | ''Obulamu Obulungi'' | (Ye kennyini - Omukyaza) | Omusomo gw'ebyobulamu ku TV |- | rowspan="3" | 2008 | ''Amaanyi g’Omugenyi'' | | Elagiddwa [[Mariam Ndagire]] |- | ''White Light/Eggye erisirise'' | Michel Obeke | Firimu ya South Afrika |- | ''Yimirirako Uganda'' | (Ye kennyini - Omulamuzi) | MNET Africa TV Omusomo gwa Comedy |- | 2009 | ''Emitima mu bitundutundu'' | | Elagiddwa [[Mariam Ndagire]] |- | 2017 | ''Bella'' | | Firimu ya Matt Bish eyalagirira |- | 2018 | ''Obusaasizi bw’ensiko'' | Kikukulu | Firimu y’ekittabantu e Rwanda eyalagirwa Joel Karekezi |- | 2019 | ''Bbululu wa Imperial'' | Yokaana | Elagiddwa Dan Moss |- | 2020 | ''Kafa Coh'' | Golomadi | Firimu ya Amani Film House. |- | 2021. Omuntu w’abantu | ''Sanyu'' | | Omuzannyo gwa TV ku Pearl Magic Prime. |} == Ebijuliziddwa. == {{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Amatuluba}} [[Category:Bannayuganda abazannyi ba katemba]] [[Category:Abaweereza bookuleediyo Bannayuganda]] [[Category:Abantu Bannayuganda abazannyira katemba ku siteegi]] [[Category:Abaasomerako ku yunivasite y'e Makerere]] [[Category:Bannayuganda bannakatemba abasajja]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] jey4nkanpdv8paktsdy0qorthq9ulxz 74808 74807 2026-09-15T13:21:07Z Ssebuufu 9882 74808 wikitext text/x-wiki '''Abby Mukiibi Nkaaga''' Munnakatemba, omukozi wa firimu, kazannyirizi, ateekateeka ebifulumizibwa ku mpewo za leediyo, nga munnayuganda awangudde engule nnyingi, amannyiddwa nnyo mu mizannyo gya siteegi, firimu, ttivvi ne leediyo.<ref>Kasadha, Badru. "Celebrated actor, Abby Mukiibi declares intention to join politics". Eagle News. Retrieved 21 October 2020.</ref> Ono ye mutandisi w’ekibiina kya Afri Talent, ekibiina kya Uganda ekya katemba era muwerezawa leediyo omugundivu ku 88.8 CBS mu [[Kampala]]. Asinze kuzannya bifo bya busirikale/bunnamaggye mu firimu nga [[The Last King of Scotland]] (Nga Masanga), [[Some time in April mu April]] (Nga Colonel Bagosora), [[The Silent Army]] (Nga Michel Obeke) ne [[The Mercy of the Jungle]] (Nga Major). <ref>"ABBY NKAAGA MUKIIBI". ''African Cultures''. Retrieved 21 October 2020.</ref><ref>"Abby Mukiibi And Patriko Mujuuka Set For 3-Hour 'Nonstop Nonsense". Chano8. Archived from the original on 24 October 2020. Retrieved 21 October 2020.</ref> Mu 2015 yateekebwa omukutu gwa Big Eye mu kifo nnamba 1# ku lukalala lwa bakazannyirizi bannayuganda ekkumi abasinga.. == Emirimu gye. == === Ku siteegi === Nkaaga yatandika ng'omuwagizi mu kibiina kya kitaawe omuto, [[Omugave Ndugwa]] The Black Pearls mu 1988. Yakola ku mizannyo mingi kyokka yatandika okumanyika bweyazannya ng'akulembeddemu mu muzannyo Ziribasanga Ne Sanyu. Ebiseera ebyo ebitundu ng'ebyo baabirekeranga Fred Kalule, Ndugwa n'omulangira Kayondo, ezaali emunyeenye ebir'ebyo. [[Kato Lubwama]] n'egimu ku mikwano gye baava mu Black Pearls mu 1993. Nkaaga naye yatandikawo Afri Talent ne banne abalala Ruth Wanyana, Brenda Nanyonjo, Michael Mabira, Bob Bulime ne John Segawa. Ekitundu kyeyazannya ekyamuggyayo ennyo mu Afri Talent kyali bweyazannya nga Chombe, omukulembeze atalina kisa ataafangayo ku bizibu by'amaka g'abaserikale. Enzannya ye yasikiriza omuduumizi w’amagye ga Uganda ([[UPDF]]) , Gen [[Mugisha Muntu]] eyatendereza Mukiibi olw’ekuzannya. Yafuna awaadi y’omuzannyi asinga mu mpaka za [[Uganda National Theatre Awards]] mu 1994 bwe yazannya nga Kabaka Muteesa II mu firimu ya Ssaagala agalamidde. Emizannyo hye emirala mu katemba mulimu E Kya Munzikiza, Omuyaga Mu Makoola, Omusaayi Gw'obutiko, Olujegere Lw'obulamu, Galimpitawa ne ba [[The Black Pearls and Orders]], [[The Best of Abby ne Patricko]], Ensitaano, [[Safari]], Sebalamu, Tebeesigwa, Mbyaase n'Akandolindoli ku [[Afri Talent]].<ref>Nantaba, Agnes (24 August 2015). "I am my own fan!". ''The Independent''. Retrieved 21 October 2020.</ref><ref>Badru Zziwa, Hassan. "How ABBY MUKIIBI risked it all to cut it as an all-rounder". The Observer. Archived from the original on 24 October 2020. Retrieved 21 October 2020.</ref> === Firimu === Mukiibi yatandika okulabikira mu firimu mu 1996 ng'atandika ne [[Fire of Hope]]. Mu 2005, yazannya ekifo ky’omuntu omukambwe era omubbi omukulu nga [[Col Bagosora]] mu firimu eya [[HBO]] [[Sometimes in April]], ekwata ku [[Kittabantu e Rwanda|kittabantu ky'e Rwanda]] mu 1994. Enzannya ye mu [[Sometimes mu April]] yaamuweesa okusiimiibwa n'okumanyika mu ttundutundu ly’obuvanjuba bwa Afrika era n’atandika okufuna ebitundu by'okuzannya mu zi firimu ku mutendera gw'ensi yonna omuli okuzannya ekitundu mu firimu ya Hollywood eya The Last King of Scotland mu 2006 n’ekitundu mu firimu ya South Afrika [[The Silent Army]] mu 2008 ekwata ku lutalo [[LRA]] mu bukiika kkono bwa Uganda<ref>Ssejjengo, Emmanuel. "Abby Mukiibi brings Kony to the silver screen". New Vision. Retrieved 21 October 2020.</ref> . Yazannya ekifo kya [[Major]] mu firimu endala ey’ekittabantu ekya [[Rwanda]] eya The Mercy of the Jungle mu 2018. Ebifo bya firimu ebirala byeyazannya mulimu John mu [[Imperial Blue]] (2019) ne [[Golomadi]] mu firimu ya katemba ey'eby'amateeka egenda okufuluma eya Kafa Coh.<ref>"Abby Mukiibi in international movie deal". Big Eye. Retrieved 21 October 2020.</ref> === Leediyo === Abby Mukiibi yazuulibwa Daudi Ochieng ne Peter Sematimba okwegatta ku leediyo mu 1996 era bwebaggulawo [[leediyo eya CBS]]. Yatandika okuweereza mu pulogulaamu y'ebyemizannyo eyokumakya Kalisoliso w'emizannyo era agiweerezza okuva ebiseera ebyo , naasigala nga y'omu ku bakozi ba leediyo asinze okuweereza ebbanga eggwanvu mu pulogulamu ku leediyo mu Uganda. Oluvannyuma yakuzibwa okufuuka akulira ebiweerezebwa ku mpewo ow'omukutu.<ref>"Defiant Abbey Mukibi asked to resign from CBS radio". Whisper Eye. Retrieved 21 October 2020.</ref><ref>Walakira, Joshua. "CBS BOSS ABBEY MUKIIBI; I CAN'T FIGHT BOBI WINE". Mulengera News. Archived from the original on 24 October 2020. Retrieved 21 October 2020.</ref> . == Obulamu bwe == Nkaaga yazaalibwa mu Jinja eri omugenzi Haji Erias Simwogerere n’omugenzi Hajati Madina Simwogerere. Yakulira mu mayumba g'e Jinja Walukuba . Yasoma bya Kuyimba, Amazina ne Katemba ([[MDD]]) mu [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|yunivasite eye Makerere]]. Mufumbo ne Stella Namatovu era balina abaana bana. == Firimu zaalabikiddemu. == {| class="wikitable" !Omwaka ! Firimu/Firimu ! Omugaso ! Ebiwandiiko |- | 1994 | ''Omuliro gw'essuubi'' | | |- | 1996 | ''Ekiwandiiko ekisembayo (Ultimatum).'' | | |- | 1998. Omuwandiisi w’ebitabo | ''Ensalo za Geyeena'' | | |- | 2000-2004 | ''Ensitano (Okusika omuguwa) .'' | | Sabbuuni wa Ttivvi eya Afri-Talent ku WBS TV. |- | 2002. Omuwandiisi w’ebitabo | ''Omo Londa Ekibokisi'' | (Ye kennyini - Omukyaza) | Omuzannyo gwa TV |- | 2005. Omuwandiisi w’ebitabo | ''Oluusi mu mwezi gw’okuna'' | Colonel Bagosora, omusajja omulala | Firimu ya HBO Television eyalagirwa [[Raul Peck]] |- | 2006 | ''Kabaka Asembayo mu Scotland'' | Masanga | Firimu ya Hollywood eyalagirwa Kevin Macdonald |- | 2007 | ''Obulamu Obulungi'' | (Ye kennyini - Omukyaza) | Omusomo gw'ebyobulamu ku TV |- | rowspan="3" | 2008 | ''Amaanyi g’Omugenyi'' | | Elagiddwa [[Mariam Ndagire]] |- | ''White Light/Eggye erisirise'' | Michel Obeke | Firimu ya South Afrika |- | ''Yimirirako Uganda'' | (Ye kennyini - Omulamuzi) | MNET Africa TV Omusomo gwa Comedy |- | 2009 | ''Emitima mu bitundutundu'' | | Elagiddwa [[Mariam Ndagire]] |- | 2017 | ''Bella'' | | Firimu ya Matt Bish eyalagirira |- | 2018 | ''Obusaasizi bw’ensiko'' | Kikukulu | Firimu y’ekittabantu e Rwanda eyalagirwa Joel Karekezi |- | 2019 | ''Bbululu wa Imperial'' | Yokaana | Elagiddwa Dan Moss |- | 2020 | ''Kafa Coh'' | Golomadi | Firimu ya Amani Film House. |- | 2021. Omuntu w’abantu | ''Sanyu'' | | Omuzannyo gwa TV ku Pearl Magic Prime. |} == Ebijuliziddwa. == {{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Amatuluba}} [[Category:Bannayuganda abazannyi ba katemba]] [[Category:Abaweereza bookuleediyo Bannayuganda]] [[Category:Abantu Bannayuganda abazannyira katemba ku siteegi]] [[Category:Abaasomerako ku yunivasite y'e Makerere]] [[Category:Bannayuganda bannakatemba abasajja]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] rd9cqeebv1ki4qfalat3z28moibcnlu 74809 74808 2026-09-15T13:21:40Z Ssebuufu 9882 74809 wikitext text/x-wiki '''Abby Mukiibi Nkaaga''' Munnakatemba, omukozi wa firimu, kazannyirizi, ateekateeka ebifulumizibwa ku mpewo za leediyo, nga munnayuganda awangudde engule nnyingi, amannyiddwa nnyo mu mizannyo gya siteegi, firimu, ttivvi ne leediyo.<ref>Kasadha, Badru. "Celebrated actor, Abby Mukiibi declares intention to join politics". Eagle News. Retrieved 21 October 2020.</ref> Ono ye mutandisi w’ekibiina kya Afri Talent, ekibiina kya Uganda ekya katemba era muwerezawa leediyo omugundivu ku 88.8 CBS mu [[Kampala]]. Asinze kuzannya bifo bya busirikale/bunnamaggye mu firimu nga [[The Last King of Scotland]] (Nga Masanga), [[Some time in April mu April]] (Nga Colonel Bagosora), [[The Silent Army]] (Nga Michel Obeke) ne [[The Mercy of the Jungle]] (Nga Major). <ref>"ABBY NKAAGA MUKIIBI". ''African Cultures''. Retrieved 21 October 2020.</ref><ref>"Abby Mukiibi And Patriko Mujuuka Set For 3-Hour 'Nonstop Nonsense". Chano8. Archived from the original on 24 October 2020. Retrieved 21 October 2020.</ref> Mu 2015 yateekebwa omukutu gwa Big Eye mu kifo nnamba 1# ku lukalala lwa bakazannyirizi bannayuganda ekkumi abasinga.. == Emirimu gye. == === Ku siteegi === Nkaaga yatandika ng'omuwagizi mu kibiina kya kitaawe omuto, [[Omugave Ndugwa]] The Black Pearls mu 1988. Yakola ku mizannyo mingi kyokka yatandika okumanyika bweyazannya ng'akulembeddemu mu muzannyo Ziribasanga Ne Sanyu. Ebiseera ebyo ebitundu ng'ebyo baabirekeranga Fred Kalule, Ndugwa n'omulangira Kayondo, ezaali emunyeenye ebir'ebyo. [[Kato Lubwama]] n'egimu ku mikwano gye baava mu Black Pearls mu 1993. Nkaaga naye yatandikawo Afri Talent ne banne abalala Ruth Wanyana, Brenda Nanyonjo, Michael Mabira, Bob Bulime ne John Segawa. Ekitundu kyeyazannya ekyamuggyayo ennyo mu Afri Talent kyali bweyazannya nga Chombe, omukulembeze atalina kisa ataafangayo ku bizibu by'amaka g'abaserikale. Enzannya ye yasikiriza omuduumizi w’amagye ga Uganda ([[UPDF]]) , Gen [[Mugisha Muntu]] eyatendereza Mukiibi olw’ekuzannya. Yafuna awaadi y’omuzannyi asinga mu mpaka za [[Uganda National Theatre Awards]] mu 1994 bwe yazannya nga Kabaka Muteesa II mu firimu ya Ssaagala agalamidde. Emizannyo hye emirala mu katemba mulimu E Kya Munzikiza, Omuyaga Mu Makoola, Omusaayi Gw'obutiko, Olujegere Lw'obulamu, Galimpitawa ne ba [[The Black Pearls and Orders]], [[The Best of Abby ne Patricko]], Ensitaano, [[Safari]], Sebalamu, Tebeesigwa, Mbyaase n'Akandolindoli ku [[Afri Talent]].<ref>Nantaba, Agnes (24 August 2015). "I am my own fan!". ''The Independent''. Retrieved 21 October 2020.</ref><ref>Badru Zziwa, Hassan. "How ABBY MUKIIBI risked it all to cut it as an all-rounder". The Observer. Archived from the original on 24 October 2020. Retrieved 21 October 2020.</ref> === Firimu === Mukiibi yatandika okulabikira mu firimu mu 1996 ng'atandika ne [[Fire of Hope]]. Mu 2005, yazannya ekifo ky’omuntu omukambwe era omubbi omukulu nga [[Col Bagosora]] mu firimu eya [[HBO]] [[Sometimes in April]], ekwata ku [[Kittabantu e Rwanda|kittabantu ky'e Rwanda]] mu 1994. Enzannya ye mu [[Sometimes mu April]] yaamuweesa okusiimiibwa n'okumanyika mu ttundutundu ly’obuvanjuba bwa Afrika era n’atandika okufuna ebitundu by'okuzannya mu zi firimu ku mutendera gw'ensi yonna omuli okuzannya ekitundu mu firimu ya Hollywood eya The Last King of Scotland mu 2006 n’ekitundu mu firimu ya South Afrika [[The Silent Army]] mu 2008 ekwata ku lutalo [[LRA]] mu bukiika kkono bwa Uganda<ref>Ssejjengo, Emmanuel. "Abby Mukiibi brings Kony to the silver screen". New Vision. Retrieved 21 October 2020.</ref> . Yazannya ekifo kya [[Major]] mu firimu endala ey’ekittabantu ekya [[Rwanda]] eya The Mercy of the Jungle mu 2018. Ebifo bya firimu ebirala byeyazannya mulimu John mu [[Imperial Blue]] (2019) ne [[Golomadi]] mu firimu ya katemba ey'eby'amateeka egenda okufuluma eya Kafa Coh.<ref>"Abby Mukiibi in international movie deal". Big Eye. Retrieved 21 October 2020.</ref> === Leediyo === Abby Mukiibi yazuulibwa Daudi Ochieng ne Peter Sematimba okwegatta ku leediyo mu 1996 era bwebaggulawo [[leediyo eya CBS]]. Yatandika okuweereza mu pulogulaamu y'ebyemizannyo eyokumakya Kalisoliso w'emizannyo era agiweerezza okuva ebiseera ebyo , naasigala nga y'omu ku bakozi ba leediyo asinze okuweereza ebbanga eggwanvu mu pulogulamu ku leediyo mu Uganda. Oluvannyuma yakuzibwa okufuuka akulira ebiweerezebwa ku mpewo ow'omukutu.<ref>"Defiant Abbey Mukibi asked to resign from CBS radio". Whisper Eye. Retrieved 21 October 2020.</ref><ref>Walakira, Joshua. "CBS BOSS ABBEY MUKIIBI; I CAN'T FIGHT BOBI WINE". Mulengera News. Archived from the original on 24 October 2020. Retrieved 21 October 2020.</ref> . == Obulamu bwe == Nkaaga yazaalibwa mu [[Jinja]] eri omugenzi Haji Erias Simwogerere n’omugenzi Hajati Madina Simwogerere. Yakulira mu mayumba g'e Jinja Walukuba . Yasoma bya Kuyimba, Amazina ne Katemba ([[MDD]]) mu [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|yunivasite eye Makerere]]. Mufumbo ne Stella Namatovu era balina abaana bana. == Firimu zaalabikiddemu. == {| class="wikitable" !Omwaka ! Firimu/Firimu ! Omugaso ! Ebiwandiiko |- | 1994 | ''Omuliro gw'essuubi'' | | |- | 1996 | ''Ekiwandiiko ekisembayo (Ultimatum).'' | | |- | 1998. Omuwandiisi w’ebitabo | ''Ensalo za Geyeena'' | | |- | 2000-2004 | ''Ensitano (Okusika omuguwa) .'' | | Sabbuuni wa Ttivvi eya Afri-Talent ku WBS TV. |- | 2002. Omuwandiisi w’ebitabo | ''Omo Londa Ekibokisi'' | (Ye kennyini - Omukyaza) | Omuzannyo gwa TV |- | 2005. Omuwandiisi w’ebitabo | ''Oluusi mu mwezi gw’okuna'' | Colonel Bagosora, omusajja omulala | Firimu ya HBO Television eyalagirwa [[Raul Peck]] |- | 2006 | ''Kabaka Asembayo mu Scotland'' | Masanga | Firimu ya Hollywood eyalagirwa Kevin Macdonald |- | 2007 | ''Obulamu Obulungi'' | (Ye kennyini - Omukyaza) | Omusomo gw'ebyobulamu ku TV |- | rowspan="3" | 2008 | ''Amaanyi g’Omugenyi'' | | Elagiddwa [[Mariam Ndagire]] |- | ''White Light/Eggye erisirise'' | Michel Obeke | Firimu ya South Afrika |- | ''Yimirirako Uganda'' | (Ye kennyini - Omulamuzi) | MNET Africa TV Omusomo gwa Comedy |- | 2009 | ''Emitima mu bitundutundu'' | | Elagiddwa [[Mariam Ndagire]] |- | 2017 | ''Bella'' | | Firimu ya Matt Bish eyalagirira |- | 2018 | ''Obusaasizi bw’ensiko'' | Kikukulu | Firimu y’ekittabantu e Rwanda eyalagirwa Joel Karekezi |- | 2019 | ''Bbululu wa Imperial'' | Yokaana | Elagiddwa Dan Moss |- | 2020 | ''Kafa Coh'' | Golomadi | Firimu ya Amani Film House. |- | 2021. Omuntu w’abantu | ''Sanyu'' | | Omuzannyo gwa TV ku Pearl Magic Prime. |} == Ebijuliziddwa. == {{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Amatuluba}} [[Category:Bannayuganda abazannyi ba katemba]] [[Category:Abaweereza bookuleediyo Bannayuganda]] [[Category:Abantu Bannayuganda abazannyira katemba ku siteegi]] [[Category:Abaasomerako ku yunivasite y'e Makerere]] [[Category:Bannayuganda bannakatemba abasajja]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] 8phiczom57a267aggkap8ihvx7biwq8 Joyce Kakuramatsi Kikafunda 0 10627 74846 69301 2026-09-16T03:37:57Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74846 wikitext text/x-wiki    '''Joyce Kakuramatsi Kikafunda''' Munnayuganda, muyivu, era musomesa eyaweereza nga Ambasada wa [[:en:Uganda|Uganda]] mu [[:en:United_Kingdom|Bungereza]] okuva mu 2013.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.ugandanconventionuk.org/uganda-uk-convention-welcome-ugandas-new-high-commissioner-to-london/ |access-date=2024-04-15 |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603090922/https://ugandanconventionuk.org/uganda-uk-convention-welcome-ugandas-new-high-commissioner-to-london/ |url-status=dead }}</ref> Pulofeesa w'eby'obulimi n'emmere mu [[:en:Makerere_University|Makerere Yunivasite]], yetabye mu Pulojekiti z'okulwanyisa obwavu n'okendeeza ku ndya embi mu baana.<ref>https://web.archive.org/web/20150715083918/http://www.newvision.co.ug/D/8/761/712218</ref> Yali mmemba ku kakiiko ak'esigika ak'ettendekero lya [[:en:International_Rice_Research_Institute|International Rice Research Institute]] okuva mu 2010-2015. <ref>http://irri-news.blogspot.com/2015/10/irri-trustees-seek-solutions-meeting.html/</ref> '''Obuto bwe n'emisomo gye''' Kikafunda yazaalibwa mu myaka gya 1950 mu kyalo ky'e Rwengyeya, Kararo Parish, Ggombolola y'e Kyeizooba, [[:en:Bushenyi_District|Disitulikiti y'e Bushenyi]], eri omugenzi Erieza ne Ednance Kakuramatsi.<ref>https://www.newvision.co.ug/news/1294688/joyce-kikafunda-mother-uganda-eur-food-science-studies</ref>Ye mwana ow'okuna mu baana omukaaga wabula ye yekka akyali omulamu n'olwekyo abadde n'abantu bangi abamwesigamyeko okulabirira n'okuweerera. Yasomera ku [https://web.archive.org/web/20240420012708/https://gayazahs.sc.ug/ Gayaza High school] era nga OG atambulidde ku ngombo y'essomero eya "towanikanga"<ref>{{Cite web |url=https://gayazahs.sc.ug/ |title=Archive copy |access-date=2024-04-15 |archive-date=2024-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240420012708/https://gayazahs.sc.ug/ |url-status=dead }}</ref>. Mu 1976, Kikafunda yatikkirwa Diguli mu By'obulimi ku [https://web.archive.org/web/20250425224158/https://www.mak.ac.ug/ Ssettendekero wa Makerere]. Oluvanyuma lwa Diguli y'e mu by'obulimi, yagenda mu Canada okusoma Diguli ey'okubiri mu by'okulima emmere ne tekinologiya mu [https://www.usask.ca/ Yunivasite ya Saskatchewan.] <ref>https://www.wikidata.org/wiki/Q16730835</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/news/1294688/joyce-kikafunda-mother-uganda-eur-food-science-studies</ref> '''Emirimu gye''' Ku nkomerero y'omwaka 1980, yakomawo mu Uganda era n'alondebwa nga omusomesa w'essomo lya [https://www.ift.org/career-development/learn-about-food-science/food-facts/about-fs-and-t Food science and Technology] erya ly'akatandiikibwawo. Yakulembera Dipaatimenti eno okumala emyaka 12. Mu 1993, yaddayo mu [https://www.reading.ac.uk/ University of Reading, UK,] ng'eno gye yatikkirwa [[:en:Doctor_of_Philosophy|PhD]] mu Food science and nutrition<ref>https://www.newvision.co.ug/news/1294688/joyce-kikafunda-mother-uganda-eur-food-science-studies</ref>. Mu 1998, yalinnyisibwa ku ddaala lya lekikyala omukulu ow'essomo lya Food science and Technology. Mu 2006, yalondebwa ku kifo [[:en:Assistant_professor|ky'omumyuka wa Pulofeesa]] nga tannafuulibwa pulofeesa ajjude ekifo ekisinga ku ddaala lya [[:en:University|Yunivasite]] mu 2009. Mu kiseera kye ng'ali mu buyinza, yakulemberamu okutandiikawo essomo lya ([https://www.postgraduatesearch.com/pgs/search?course=food-science-and-technology&qualification=msc&location=north-east-england MSc Food Science and Technology ne MSc in Applied Nutrition])<ref>https://www.newvision.co.ug/news/1294688/joyce-kikafunda-mother-uganda-eur-food-science-studies</ref> '''Ebimukwatako eby'omunda''' Joyce mufumbo eri Dr.Joseph Kikafunda ow'ekitongole ekikwasaganya eby'okunoonyereza ku by'obulimi ekya [https://naro.go.ug/about-us/naro-about-us/ National Agricultural Research Organisation]<ref>https://www.researchgate.net/scientific-contributions/Joseph-Kikafunda-2067910772</ref><ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/farming/scientists-challenge-to-make-research-have-a-bigger-impact-at-the-grassroots-1591330</ref><ref>https://allafrica.com/stories/200501050259.html</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/news/1294688/joyce-kikafunda-mother-uganda-eur-food-science-studies</ref> nga amulinamu abaana babiri.<ref>https://www.newvision.co.ug/news/1294688/joyce-kikafunda-mother-uganda-eur-food-science-studies</ref> == Ebijuliziddwamu == {{Reflist}} == Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya == * [https://web.archive.org/web/20130819081445/http://www.ugandahighcommission.co.uk/ The Uganda High Commission] {{DEFAULTSORT:Kikafunda, Joyce Kakuramatsi}} [[Category:Bannayuganda abasomesa]] [[Category:Abasomesa]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] nj3mtfd19o8d54tmbbtcxhggg9bsjeq Jotham Tumwesigye 0 10982 74845 35985 2026-09-16T03:31:03Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74845 wikitext text/x-wiki '''Jotham Tumwesigye''' Munamateeka [[:en:Uganda|Omunnayuganda]] era omulamuzi eyakawereza nga [[:en:Supreme_Court_of_Uganda|Omulamuzi mu Kkooti ya Uganda Enkulu]] okuviira ddala mu 2009.<ref>https://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=23189</ref><ref name="Who">https://web.archive.org/web/20090801035210/http://www.monitor.co.ug/artman/publish/news/Supreme_Court_gets_new_judges_88892.shtml</ref> == Obulamu bwe n'obuyigirize bwe == Yazaalibwa mu myaka gya 1948.<ref name="Who" /> Yatikirwa okuva kutendekero lya [[:en:Makerere_University|Makerere University]] mu 1974, ne [[:en:Bachelor_of_Laws|Diguli mu By'amateeka]]. Alina ne [[:en:Legal_practice|Dipulooma mu by'okwenyigira mu Mateeka]].<ref name="Who" /> == Emirimu gye == Oluvannyuma lw'okubeera ng'amazze okutikirwa okuva kutendekero eribangula ba namateeka eriyitibwa Law Development Centre,yakolako nga ssaabawaabi wa gavumenti mu Minisitule ya Uganda evunaanyizibwa ku by'amateeka okutuusa mu 1981.<ref name="About">https://web.archive.org/web/20180907221256/http://mobile.monitor.co.ug/specialreports/elections/2471424-3105914-format-xhtml-pubyu6z/index.html</ref> Wkati wa 1981 ne 1986, yabeerako mu buwangaguse mu Kenya, gyeyali omusomesa kutendekero lya Kenya Institute of Administration; ng'etendekero lino ensangi zino kimannyikiddwa nga [https://web.archive.org/web/20240913160620/https://ksg.ac.ke/ Kenya School of Government].<ref name="Who" /> Y'omu kubaali ku kibinja ekyakola Ssemateeka wa Uganda mu 1995. Oluvannyuma, n'awereza nga Saabawaabi wa Gavumenti, gyeyava okubeera ssentebe w'Akakiiko ka Uganda akavunaanyizibwa ku By'eddembe Ly'abantu.<ref name="Bio">https://medium.com/@princemulindwaisaac/profiling-the-justices-of-the-supreme-court-the-career-side-b3a3d0e02bc9</ref> Okuva mu 2000 okutuuka mu 2009, yawereza nga Saabawaabi wa Gavumenti. Mu 2009, yaweebwa omulimu gw'okubeera nga yali agenda kukolera mu Kkooti ya Uganda Enkulu.<ref name="About" /><ref name="Bio" /> == Ebirala byeyateeka ngako esira == Okwongereza ku mirimu gye ku Kkooti Enkulu, Jotham Tumwesigye yali agatako okukola nga eyali akulira akakiiko akaali kakwasisa empisa z'abanamateeka. Yeeyali akiikirira banamateeka mu Uganda ku kakiiko akavunaanyizibwa ku by'emirimu gy'abanamateeka, ekifo kyeyatwala okuva ku eyali Saabalamuzi, [[:en:Bart_Magunda_Katureebe|Bart Magunda Katureebe]].<ref>http://www.monitor.co.ug/News/National/Tumwesigye-to-act-on-errant-judges/688334-2863146-dwvm3az/index.html</ref> Asembyeyo nga awereza nga ssentebe w'ekitongole ekivunaanyiziba ku by'omutuuze n'okuyingira ssaako okufuluma eggwanga, agamu ku matabi ga [[:en:Ministry_of_Internal_Affairs_(Uganda)|Minisitule ya Uganda evunaanyizibwa ku by'Ensonga z'Omunda mu Ggwanga]].<ref name="About" /><ref name="Bio" /> == Laba nebino == * [[:en:Judiciary_of_Uganda|Banamateeka ba Uganda]] == Ebijuliziddwaamu == {{Reflist}} == Ewalala w'oyinza okubiggya == * [http://allafrica.com/stories/200907290868.html Pulezidenti wa Uganda Alonze Bannamateeka mu Kkooti Enkulu] ni04arpbdzxun8ak55e6xgga9c1hux2 Alice Mwesigwa 0 11180 74825 69033 2026-09-15T23:00:50Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74825 wikitext text/x-wiki {{Databox}}  '''Alice Mwesigwa''' (yazaalibwa 1969) musomesa wa Uganda era musomesa mu Bishop Stuart University <ref>{{Cite web|date=2020-07-06|title=Can Lwanga break the silence?|url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/can-lwanga-break-the-silence--1302366|access-date=2025-03-30|website=The EastAfrican|language=en}}</ref> ne [[Ssetendekero y’e Mbarara|Mbarara University of Science and Technology]].<ref>{{Cite web|title=Volume 8, Issue 4. – Journal of Research Innovation and Implications in Education|url=https://www.jriiejournal.com/volume-8-issue-4/|access-date=2025-04-17|language=en-US}}</ref> Yasomesa mu masomero ga siniya mangi omuli Ntare School Mbarara.<ref name=":0">{{Cite web}}</ref> Dr.Alice mukyala wa Bishop [[Sheldon Mwesigwa]] ow'adayasiisa ya Ankole era maama<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Mwesigwa: The teacher mothering generations|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/mwesigwa-the-teacher-mothering-generations-1742918|access-date=2025-04-17|website=Monitor|language=en}}</ref> . == Ebyenjigiriza ensibuko == Alice Mwesigwa alina PhD mu by'enjigiriza, enzirukanya y'emirimu n'okuteekateeka okuva mu Dar es salaam Yunivesite,<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> Masitazi mu nzirukanya y'ebyenjigiriza n'okuteekateeka okuva mu Leeds Yuniversite <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref name=":2" /> Diguli mu by'enjigiriza okuva mu [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|Makerere]] Yunivasite ne Dipuloma mu by'enjigiriza okuva mu ITEK-Kyambogo<ref name=":0">{{Cite web|date=2021-02-01|title=Mwesigwa: The teacher mothering generations|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/mwesigwa-the-teacher-mothering-generations-1742918|access-date=2025-04-17|website=Monitor|language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|date=2021-01-07|title=Going beyond her call as a teacher|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/going-beyond-her-call-as-a-teacher-1593310|access-date=2025-04-17|website=Monitor|language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|title=Determinants of Education System: by DR - Alice Mwesigwa {{!}} PDF {{!}} Race (Human Categorization) {{!}} Curriculum|url=https://www.scribd.com/presentation/585694126/Determinants-of-Education-System|access-date=2025-04-17|website=Scribd|language=en}}</ref> . == Omulimu == Mu 1992 Alice Mwesigwa yatandika omulimu gw’obusomesa bwe yasindikibwa mu Kibubura Girls School nga patron wa Scripture Union. Alice y'egatta ku Ntare school gye yateekebwa mu buvunanyizibwa bw'ensonga z'okusaba mu 1995.<ref name=":1" /> Mu 2002, Alice bwe yamala Masitazi mu nzirukanya y'eby’enjigiriza n’okuteekateeka, yatandika okusomesa mu Uganda Christian University . Alice asomesa mu Bishop Stuart University ne [[Ssetendekero y’e Mbarara|Mbarara University of Science and Technology]] gy'alungamiza abayizi mu by'omwoyo n'obuwereza bw'okubudabuda ekimuweseza erinnya lya Maama Alice mu bayizi be<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=Asasira|date=2023-05-15|title=Buddo student’s visit to the Bishop of Ankole Diocese.|url=https://www.ankolediocese.org/buddo-students-visit-to-the-bishop-of-ankole-diocese/|access-date=2025-04-17|website=Ankole Diocese {{!}} Church of Uganda, Anglican|language=en-US|archive-date=2026-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20260126095326/https://www.ankolediocese.org/buddo-students-visit-to-the-bishop-of-ankole-diocese/|url-status=dead}}</ref> . Alice ye mukulembeze wa Mothers Union mu bulabirizi bw'Ankole, mumyuka w'omukulembeze owa Mothers’ Union Church of Uganda Province, Ssentebe w’akakiiko akafulumya ebiwandiko n'empuliziganya mu kkanisa ya Uganda, Memba wa kkanisa ya Uganda Provincial Assembly<ref>{{Cite web|title=New Vision - Latest News|url=https://www.newvision.co.ug/category/news/ankole-diocese-commemorates-68-years-of-mothe-NV_207682|access-date=2025-04-17|website=www.newvision.co.ug}}</ref>, era ng'ali ku lukiiko lwa Provincial Assembly. . == Laba ne == * [[Pauline Byakika]] * Martha Kyoshaba == Ebiwandiiko ebikozesebwa == <references /> [[Category:Bannayuganda abasomesa]] [[Category:Abasomesa]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] [[Category:Abaasomera ku Kyambogo University]] 886uh5xjyuenzppjntefel3nhy6fjos Mike Kennedy Sebalu 0 11254 74848 61090 2026-09-16T04:48:51Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74848 wikitext text/x-wiki '''Mike Kennedy Sebalu''' munnabyabufuzi [[Yuganda|munna Uganda]] . Yaliko [[:en:Member_of_parliament|omubaka]] wa [[:en:National_Assembly_of_Uganda|paalamenti]] akiikirira Busiro East mu disitulikiti ya [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]] kwossa okuba omukiise mu Palamenti y'omukago ogutaba [[:en:African_Union|amawanga ku lukalu lwa Afirika]] eyitibwa [[:en:Pan-African_Parliament|Pan-African Parliament]] <ref>[https://web.archive.org/web/20060220032009/http://www.africa-union.org/organs/pan%20african%20parliament/List%20of%20Members%20pap.pdf Pan-African Parliament members as of 15 March 2004] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518171107/http://www.africa-union.org/organs/pan%20african%20parliament/List%20of%20Members%20pap.pdf|date=18 May 2012}}</ref> Mu paalamenti y'omukago ogutaba amawanga g'obuvanjuba bwa Afirika oguyitibwa [[:en:East_African_Community|East African Community]] nayo Ssebalu yakiikayo kulwa Uganda <ref>https://web.archive.org/web/20110928071301/http://www.ugandaobserver.com/new/archives/2005arch/news/jul/news2005071410.php </ref> <ref>https://www.jamiiforums.com/threads/uchaguzi-wakenya-waamua.8344/</ref> Ssebalu mmemba w'ekibiina ki Rotary era mwogezi ku nsonga ez'enjawulo [https://web.archive.org/web/20260709091533/https://www.rotary.org/] == Ebijuliziddwa == [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Bannabyabufuzi]] ci557p0d26szxuxn1gyjspxffe7un1k Hassan Basajjabalaba 0 11603 74841 61730 2026-09-16T02:35:07Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74841 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Hassan Basajjabalaba''' (yazaalibwa 4 Omwezi ogw'omukaaga 1967) munnayuganda omusuubuzi, musigansimbi era muzirakisa . Asinga kumanyibwa nnyo ng'omutandisi, ssentebe, era ssenkulu w'amakampuni ga HABA Group ,ekibinja ky'amakampuni ekinene (large conlomerate) mu buvanjuba bw'Afirika nga gabalirirwamu omuwendo gwa bukadde bwa ddoola z'Amerika $520M <ref name=":0">{{Cite web |title=Home page |url=https://www.kiu.org/portal/site/?lang=ar |access-date=2021-02-14 |website=KIU |language=ar |archive-date=2021-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210211235316/https://www.kiu.org/portal/site/?lang=ar |url-status=dead }}</ref> == Obuto bwe == Hassan yazaalibwa mu maka g'Abanyankole amasiraamu amagagga nga 4 Omwezi ogwomukaaga 1967. Kitaawe omugenzi Idd Basajjabalaba yeeyali mutabani w’omusuubuzi eyeenyigira mu kutunda amaliba, okulima, okulunda amagana, n’ebyenjigiriza. <ref name=":0"/> Okusinziira ku lupapula lw'amawulire olwa [[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]] Kitaawe naye yali omu ku basinga okuba n'ettaka eddene mu Disitulikiti y’e Bushenyi, esangibwa mu bugwanjuba bw'eggwanga. <ref>{{Cite web |last=Michael Kanaabi |first=and Ssebidde Kiryowa |date=6 January 2012 |title=The Deepest Pockets |url=http://www.newvision.co.ug/news/628191-the-deepest-pockets.html |access-date=13 March 2016}}</ref> Hassan yasomera mu somero lya siniya e Bushenyi kyokka n'awanduka ng'omwaka gwe ogwakamalirizo tegunnatuuka okussa essira ku kugaziya n’okukuza bizinensi y’amaka oluvannyuma lwa kitaawe okufa ku ntandikwa y’emyaka gya 1980. Kino nakyo kyaliwo mu kiseera kye kimu eggwanga we lyakosebwa ennyo olw’okuwambibwa kwa gavumenti okwaggyako pulezidenti Obote ne kuleeta pulezidenti aliwo kati, Yoweri Kaguta Museveni, n’ekibiina kya National Resistance Movement (NRM) mu buyinza. <ref name="Eriasa Mukiibi Sserunjogi">{{Cite web |last=Eriasa Mukiibi Sserunjogi |date=10 September 2011 |title=Basajjabalaba: The merchant of trouble |url=http://independent.co.ug/cover-story/4591-basajjabalaba-the-merchant-of-trouble |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106053909/http://www.independent.co.ug/cover-story/4591-basajjabalaba-the-merchant-of-trouble |archive-date=6 January 2012 |access-date=13 March 2016}}</ref> == Omulimu gw'obusuubuzi == Amakampuni ga HABA Group gatandika nga kkampuni y’obusuubuzi mu 1986, eyatandikibwawo nga wayise akaseera katono nga taata wa Hassan afudde. Hassan essira yalissa ku kisaawe kya byanjigiriza n’amakolero g’amaliba. <ref name="Eriasa Mukiibi Sserunjogi"/> Leero, Kampala International University y’emu ku yunivasite ez’obwanannyini ezisinga obunene mu Afirika, ng’ekolera ebussukka nsalo mu [[Kenya]], [[Tanzania]] ne [[Rwanda]] n'ebifo ebisomerwamu okwetoloola Uganda. HABA Group of Companies evudde ku kubeera kkampuni y’ebyobusuubuzi n’efuuka ekibiina ekisinga obunene mu Uganda, ng'erimu Ekyuma ekirongoosa ssukaali, Essamba z'amajaani n’amakolero e [[Butale]] ne [[Buhweju,]] n’ekkolero ly’eddagala, Amalwaliro, n'okuzimba n'okupangisa ebizimbe. <ref>{{Cite web |last=KIU |date=13 March 2016 |title=Kampala International University: School of Health Sciences |url=http://www.university.youth4work.com/KIU_Kampala-International-University/news/14406-Kampala-International-University- |access-date=13 March 2016 |publisher=[[Kampala International University]] (KIU)}}</ref> Mu 2009, Hassan yatuukirira ekitongole kya Kampala Capital City Authority - KCCA kimuwe liizi ku butale [[Nakasero]] ne [[Owino]] mu [[Kampala]], ekyakakasibwa. Abaddukanya obutale batandikirawo okuddamu okuzimba n’okuzza obuggya okw'omuggundu okwetooloola obutale ekyayongezessa emiwendo gy'oobupangisa egyateekebwa ku b'emiddaala. Ekyo kyavaako obwediimo abw'amaanyi okwetoloola ekibuga era pulezidenti n’asigala nga talina kya kukola okuggyako okufulumya ekiragiro ekyaviirako okusazaamu endagaano ekyawaliriza gavumenti okuliyirira Basajjabalaba obuwumbi bwa siringi. <ref>{{Cite web |date=23 November 2022 |title=Presidential directive throws city markets into another phase of chaos |url=https://www.independent.co.ug/presidential-directive-throws-city-markets-into-another-phase-of-chaos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414052316/https://www.independent.co.ug/presidential-directive-throws-city-markets-into-another-phase-of-chaos/ |archive-date=14 April 2024 |access-date=30 May 2024 |website=independent.co.ug |publisher=[[The Independent]] (KIU)}}</ref> == Ebijuliziddwa == # {{Cite web |title=Home page |url=https://www.kiu.org/portal/site/?lang=ar |access-date=2021-02-14 |website=KIU |language=ar |archive-date=2021-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210211235316/https://www.kiu.org/portal/site/?lang=ar |url-status=dead }} # {{cite web |last=Michael Kanaabi |first=and Ssebidde Kiryowa |date=6 January 2012 |title=The Deepest Pockets |url=http://www.newvision.co.ug/news/628191-the-deepest-pockets.html |accessdate=13 March 2016 |newspaper=[[New Vision]] |location=Kampala}} # {{cite web |author=Eriasa Mukiibi Sserunjogi |date=10 September 2011 |title=Basajjabalaba: The merchant of trouble |url=http://independent.co.ug/cover-story/4591-basajjabalaba-the-merchant-of-trouble |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120106053909/http://www.independent.co.ug/cover-story/4591-basajjabalaba-the-merchant-of-trouble |archivedate=6 January 2012 |accessdate=13 March 2016 |location=Kampala |newspaper=[[The Independent (Uganda)|The Independent]]}} # {{cite web |last=KIU |date=13 March 2016 |title=Kampala International University: School of Health Sciences |url=http://www.university.youth4work.com/KIU_Kampala-International-University/news/14406-Kampala-International-University- |accessdate=13 March 2016 |publisher=[[Kampala International University]] (KIU) |location=Kansanga}} # {{cite web |date=23 November 2022 |title=Presidential directive throws city markets into another phase of chaos |url=https://www.independent.co.ug/presidential-directive-throws-city-markets-into-another-phase-of-chaos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414052316/https://www.independent.co.ug/presidential-directive-throws-city-markets-into-another-phase-of-chaos/ |archive-date=14 April 2024 |access-date=30 May 2024 |website=independent.co.ug |publisher=[[The Independent]] (KIU)}}{{Reflist}} [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] 3s1gab3c6c7mcg2cufh9zduc1dgc4ao Imtiaz Sheikh 0 12053 74842 72809 2026-09-16T02:43:54Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74842 wikitext text/x-wiki '''Imtiaz Sheikh''' Mungereza omuzannyi wa [[:en:Field_hockey|field hockey]] mu nga obuvo bwe buli mu Buyindi. Omulimu gwa Sheikh mu kuzannya omuzannyo gwa Hockey guwezezza emyaka egisukka mu 65, ng’avuganya mu kiraabu za hockey ez’omutindo ogwa waggulu ne mu hockey w’ensi yonna. Yeetaba ne mu mpaka z'e [[:en:World_Cup_Hockey|Kikopo ky'ensi yonna]], mu za European Championships, okuddukanya [[:en:England_Hockey|hockey wa Bungereza]] n'okutendeka ku mitendera gyonna. == Obuto bwe == Imtiaz Sheikh yazaalibwa mu [[:en:Uganda|Uganda]], e [[:en:Mbale|Mbale]] nga 28 Ogwokubiri, 1947. Kitaawe yazaalibwa [[:en:Amritsar|Amritsar]],mu Buyindi, nga yali omusuubuzi omugagga era munnabyabufuzi. Sheikh okwagala emizannyo mu kusooka yatandikira mu [[:en:Tennis|ttena]], yali Nnantameggwa wa Uganda Junior ne Open Singles. Sheikh yatandika okuzannya [[:en:Field_hockey|Hockey]] ku myaka 12; obusobozi bwe obw’obutonde, ekitone n’obwagazi bwe byayolesebwa ku myaka emito ennyo egyo. Yasomerako mu ssomero lya Mbale Senior Secondary School. Ku myaka 16, yafuuka omuzannyi asinga obuto okwegatta ku ttiimu ya Uganda Hockey Squad. Imtiaz Sheikh yagenda e London mu 1969 okusoma mu yunivasite. Kyokka oluvannyuma lwa [[:en:Idi_Amin|Idi Amin]], [[:en:Expulsion_of_Asians_from_Uganda|okugoba Abayindi]] mu 1972, Sheikh ne famire ye, baawalirizibwa okuviira ddala mu Uganda ne bagenda e Bungereza obutadda. == Omulimu gwe ogwa kiraabu == Imtiaz Sheikh yatandika emizannyo gye, n'afuuka nnantameggwa wa kiraabu ya ttena ey'omuntu omu ne South Croydon, South Hampstead Tennis Club <ref>{{Cite web |url=https://clubspark.lta.org.uk/southhampsteadtennisclub |title=Archive copy |access-date=2025-09-28 |archive-date=2025-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025224626/https://clubspark.lta.org.uk/southhampsteadtennisclub |url-status=dead }}</ref> ne Wickham Sports Club. Olumu e Bungereza, Sheikh yasenga e London, ne yeegatta ku Hendon Hockey Club okuva mu 1972 okutuuka mu 1974. Okuva mu 1977, Sheikh okwenyigira kwe [[:en:1977–78_in_English_field_hockey|mu English field hockey]], kwafuuka kwa maanyi era yeetaba mu mpaka za The Men’s [[:en:Men's_England_Hockey_League|National Inter League Championship]] ezaagatta abawanguzi ba liigi zaabwe ez’ebitundu. Imtiaz Sheikh, yeegatta ku kiraabu ya Blackheath Hockey Club, <ref name="auto1">https://sikhsinhockey.com/Default.aspx?id=653526</ref> era n’afuuka Kapiteeni, n’akolaa bulungi nnyo era ne bafuuka abawanguzi b’empaka z’eggwanga ez’omunda eza 1975. <ref>https://sikhsinhockey.com/Default.aspx?id=653526</ref> Sheikh yeegatta ku kiraabu ya [[:en:Southgate_Hockey_Club|Southgate Hockey Club]], era ekikopo ky'empaka za Championship zaawangulwa [[:en:Southgate_Hockey_Club|Southgate.]] <ref>https://galeapps.gale.com/apps/auth?userGroupName=oxfshlib&origURL=https%3A%2F%2Fgo.gale.com%2Fps%2Fi.do%3Fp%3DTTDA%26u%3Doxfshlib%26id%3DGALE%257CCS185172793%26v%3D2.1%26it%3Dr&prodId=TTDA</ref> Oluvannyuma yeegatta ku kiraabu ya [[:en:Slough_Hockey_Club|Slough Hockey]] Club era n'afuna obuwanguzi obulala. Mu myaka egyaddirira yeegatta ku Indian Gymkhana era ne bawangula empaka z’eggwanga ezaawerako. Okuvuganya mu mpaka z'eggwanga ez'omunda, ku [[:en:Crystal_Palace_National_Sports_Centre|Crystal Palace National Sports Center]], ezaalagibwa ku ttivvi [[:en:BBC_One|BBC]], mu mpaka za Benson and Hedges Championship Cup eza 1977. <ref>https://www.newspapers.com/image/750594111/?match=1&terms=Imtiaz</ref> Sheikh yawangula engule ya zaabu, olw'omutindo omulungi ogw'omuntu kinnoomu mu mupiira ogwasembayo, <ref>https://www.newspapers.com/image/259552677/?match=1&terms=imtiaz</ref> bwe yateeba ggoolo 4 ku 6. Sheikh yawangula empaka za County Championships ezaawerako eza Middlesex County, <ref>https://www.newspapers.com/image/750581687/?match=1&terms=Imtiaz%20hendon%20hockey</ref> ggoolo ye ey'obuwanguzi yamuwanguza engule ya County mu 1977. <ref>https://www.newspapers.com/image/750594292/?match=1&terms=imtiaz</ref> <ref>https://www.newspapers.com/image/750608771/?match=1&terms=middlesex%20imtiaz</ref> == Hockey mu Bungereza == Imtiaz Sheikh yagenda mu maaso n’omupiira gwa Hockey n’agenda ne ttiimu ya England Masters. Baakiikirira Bungereza mu mpaka z'ensi yonna ez'enjawulo, omuli Grand Masters World Cup <ref>https://wgmahockey.org/world-cup/</ref> ne European Championships, n'awangula ebikopo bya Bulaaya 5 ne World Cup 4. Mu Hong Kong, mu mpaka z'ensi yonna eza Grand Masters, Sheikh yawangula engule y'omuzannyi w'empaka z'ensi yonna, oluvannyuma lw'okuwangula Australia ggoolo 4-1 mu Gwekkumi gwa 2008. <ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&page=Imtiaz+Sheikh#:~:text=View-,Push%20Magazine%20(October%202008).%20%22World%20Cup%20Player%20of%20the%20Tournament%22.%20Push%20Magazine%20(17)%3A%2058.,-Issues</ref> <ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&page=Imtiaz+Sheikh#:~:text=View-,Hadi%2C%20Hassan%20(10%20October%202008).%20%22Mahmood%20Find%20the%20golden%20touch%20for%20England%22.%20The%20Croydon%20Advertiser.%20p.%C2%A068.,-Issues</ref> Okugatta ku ekyo, mu [[:en:Real_Club_de_Polo_de_Barcelona|Real Club de Polo de Barcelona]], mu World Cup 2018, <ref>{{Cite web |title=Grand Masters Hockey World Cup 2018 – WGMA |url=https://wgmahockey.org/grand-masters-hockey-world-cup-2018/}}</ref> Imtiaz Sheikh yawangula engule y'okusinga okuteeba ggoolo ennyingi. <ref name="auto3">https://masters.altiusrt.com/people/5431</ref> Nga addukanya England Masters, (O65) yawangula World Cup ne European Cups. Sheikh yaliko Ssentebe wa kiraabu ya LX Club okuva mu 2012 okutuuka mu 2015. Yaweebwa awaadi ya Pulezidenti; olw’omutindo omulungi n’obuweereza bwe yawaayo okutumbula omuzannyo gwa Masters hockey, nga yamuweebwa ekibiina ekigatta abazannyi ba Masters mu nsi yonna. <ref>https://www.facebook.com/photo.php?fbid=122099406080806042&set=pb.61574181274203.-2207520000&type=3</ref> == Omulimu gwe ogw’obutendesi == Imtiaz Sheikh mutendesi wa Hockey alina ebisaanyizo. <ref>https://www.englandhockey.co.uk/</ref> Atendese Yunivasite nnyingi, omuli [[:en:University_of_Oxford|Oxford University]], [[:en:Imperial_College_London|Imperial College London]], King's ne Alleyn, [[:en:Royal_Holloway,_University_of_London|Royal Holloway]], [[:en:GKT_School_of_Medical_Education|Guys' Kings ne St Thomas's]] . == Ebiseera bya leero == Mu kiseera kino Imtiaz Sheikh y’akulembedde [[:en:England_Hockey|England Hockey]] era maneja w'e kibinja ky'abasajja, abasukka emyaka 65, mu Masters England Hockey. <ref name="auto2">https://masters.englandhockey.co.uk/international-masters/current-men-s-squads</ref> <ref>https://masters.englandhockey.co.uk/international-masters/current-men-s-squads</ref> <ref>https://lindumhockey.co.uk/2018/06/10/kev-white-in-england-over-60s-masters/</ref> Era yeenyigira nnyo ku mutendera gw’okuzannya. Asala emizannyo era n'azannyira kiraabu ya [[:en:Bromley_&_Beckenham_Hockey_Club|Bromley and Beckenham Hockey Club]] . <ref>https://www.brombeckshockey.com/teams/208950/player/imtiaz-sheikh-2785162/51076</ref> == Obulamu bw’obuntu == Imtiaz Sheikh yawasa Zahida, mu 1978, era balina abaana babiri, abalongo, Tahir ne Tahira. Abeera mu kibuga [[:en:Surrey|Surrey]], ekya Bungereza. == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] d0haggfrdh59n7k2rsbxjuivdeqd50s Uganda AIDS Commission 0 12160 74856 66004 2026-09-16T08:19:03Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74856 wikitext text/x-wiki '''Ekitongole kya Uganda AIDS Commission''' ( '''UAC''' ) [[:en:Non-governmental_organization|kitongole ekitali kya gavumenti]] ekyatandikibwawo ku [[:en:Parliament_of_Uganda|mateeka ga palamenti]] mu 1992. Ekitebe kyakyo mu kiseera kino kiri mu kibuga ekikulu [[:en:Kampala|Kampala]], era nga kifuna ensimbi okuva mu palamenti n’abazirakisa ab’ebweru. Ekigendererwa ky'Ekitongole ekikulu kwe kukwasaganya n'okulondoola okussa mu nkola enteekateeka y'eggwanga ey'okulwanyisa [[:en:HIV/AIDS_in_Uganda|akawuka ka siriimu]], eyayisibwa [[:en:Government_of_Uganda|Gavumenti ya Uganda]] mu 1990. <ref>{{Cite web |url=http://www.iisd.org/50comm/commdb/desc/d26.htm |title=Archive copy |access-date=2025-10-09 |archive-date=2014-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140327235042/http://www.iisd.org/50comm/commdb/desc/d26.htm |url-status=dead }}</ref> Kigenderera okukyusa Uganda okufuuka "Eggwanga omutali Kawuka ka Siriimu n'ebikavaamu" nga kinyweza enkola y'okufuga n'okuddukanya, okukungaanya ebikozesebwa, okukunga n'okubunyisa amawulire okusobola okuleetera abantu okwettanira enkola yaakyo okwewala siriimu, n'amawulire ag'enteekateeka okusalawo nga tusinziira ku bujulizi okusalawo. <ref>https://uac.go.ug/index.php?option=com_sppagebuilder&view=page&id=5&Itemid=131</ref> Newankubadde nga UAC teyenyigira butereevu mu kussa mu nkola, egaba okulondoola n’okukwasaganya emirimu gyonna egyekuusa ku siriimu mu Uganda. <ref>https://uac.go.ug/index.php?option=com_sppagebuilder&view=page&id=9&Itemid=173</ref> Okusobola okuddukanya obulungi n’okukwasaganya abakwatibwako ebitongole byayo eby’enjawulo, UAC yassaawo ebigendererwa bitaano ebikulu: (1) okuwa okulungamizibwa ku nkola ey’enteekateeka eri abakw atibwako mu kukola ku kizibu kya siriimu, (2) okugaba n’okulabirira ebikozesebwa eby’okukozesa mu ggwanga lya Uganda okulwanyisa akawuka ka siriimu, (3) okunyweza enkolagana n’okukwasaganya kaweefube wakati w’abakwatibwako, (4) okwongera ku busobozi bw’okumanya ku siriimu mu bantu bonna, n’ (5) okwongera mu nzirukanya y’ebitongole okutuuka ku nkola ennungi ey’okutangira okusasaana kwako. <ref name=":1">https://uac.go.ug/media/attachments/2024/06/06/signed-uac-strategic-plan.pdf</ref> == Obukulembeze bwakyo == Ekitongole kino kiri wansi wa [[:en:President_of_Uganda|ofiisi ya Pulezidenti wa Uganda]], nga kyaweebwa olukusa okuva mu nnyingo 99 (3) eya Ssemateeka wa Uganda, eraga Pulezidenti okukuuma obulungi bwa bannansi. <ref>https://op.go.ug/departments/uganda-aids-commission</ref> Ssentebe w’olukiiko olufuzi mu kiseera kino ye Canon Ruth Senyonyi, eyasikira Eddie Mukoyo mu Gwokuna 2024, ate Dayirekita Omukulu ye Nelson Musoba. <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/uganda-aids-commission-lists-tasks-ahead-for-new-boss-4585456</ref> <ref>https://uac.go.ug/index.php?option=com_rcteam&view=team&teamid=1&columns=3&Itemid=133</ref> Olukiiko lwa UAC luliko bammemba 11, nga beeba baweereza nga abakulembeze ab'oku ntikko, abasalawo n'okuwa enkola, n’okulungamya, n'obukodyo eri akakiiko akawandiisi mu kussa mu nkola ebiruubirirwa byalwo. Nga bali wamu ne Ssentebe waalwo omujjuvu, bammemba bano kuliko abantu ssekinnoomu okuva mu bitongole bya gavumenti n’ebitali bya gavumenti, abalina akawuka ka siriimu, n’abalala abaalondebwa olw’obukugu bwabwe obw’enjawulo. <ref>https://uac.go.ug/index.php?option=com_rcteam&view=team&teamid=1&columns=3&Itemid=133</ref> <ref>https://ulii.org/akn/ug/act/statute/1992/2/eng@2000-12-31</ref> == Enteekateeka ezaali zikolebwa nga UAC tennabaawo == Mu 1982, abasawo ba Uganda baasooka okuzuula abalwadde ba mukenenya ku lubalama [[:en:Lake_Victoria|lw’ennyanja Nalubaale]] mu [[:en:Rakai_District|disitulikiti y’e Rakai]] mu bukiikaddyo bwa Uganda. Mu kiseera ekyo, Uganda yali emu ku nsi ezaasooka okukosebwa akawuka ka siriimu era ekyagenda mu maaso n’okubeera emu ku nsi ezisinga okukosebwa. <ref name=":2">https://documents1.worldbank.org/curated/en/485271468778176262/pdf/multi0page.pdf</ref> Mu [[:en:World_Health_Assembly|lukiiko lw’ebyobulamu olw’ensi yonna]] olwatuula e Geneva oluvannyuma lw’emyaka ena, Minisita w’ebyobulamu mu Uganda yakkiriza mu lujjudde nti akawuka ka siriimu mu ggwanga, mw'ekali ekyaleetera okutandika okuteekamu amaanyi n'okutongoza mu mateeka kawefube w'okukalinnya ku nfeete okuva mu mawanga agamu. <ref name="govinfo.gov">https://www.govinfo.gov/content/pkg/CHRG-108shrg89197/html/CHRG-108shrg89197.htm</ref> Oluvannyuma lw’omwaka omulala okuyitawo, Gavumenti ya Uganda yatandikawo akakiiko k’eggwanga akavunaanyizibwa ku kuziyiza mukenenya, n’eddirirwa enteekateeka y’okulwanyisa mukenenya mu minisitule y’ebyobulamu. <ref name=":2" /> Ekyo kyakola nga kaweefube eyasooka okutegekebwa gavumenti okukola ennyo ku kirwadde kya siriimu. Mu 1987, Gavumenti ya Uganda yatandikawo [[:en:The_AIDS_Support_Organization|ekitongole ekiyamba ku balwadde ba mukenenya The AIDS Support Organization]] okuwa obuyambi mu by’obwongo eri abo abakoseddwa ennyo, era mu 1990, baatandikawo ekitongole ekikola ku by’amawulire ku mukenenya okusobola okuwa obuweereza obw’obwannakyewa obw’okubudaabuda n’okukebera. Nga wayise emyaka ebiri, Gavumenti ya Uganda yategeera obukulu bwa siriimu okusukka ku kisaawe ky'ebyobulamu era n’ekwata enkola ya Multi-Sectoral Approach to the Control of AIDS (MACA). Enkola eno yali egenderera okuzimba emikago egy’amaanyi wakati wa gavumenti n’abakwatibwako mu bitongole ebitali bimu, omuli ebibiina ne bizinensi ezikola ku bantu, okusobola okussaawo amateeka agasinga obulungi ku kaweefube w’okuziyiza. <ref name="govinfo.gov" /> Nga bali mu kkubo ly'okutuukiriza omulimu gwa MACA, Gavumenti ya Uganda yatandikawo '''ekitongole kya Uganda AIDS Commission (UAC)''' mu 1992 okukwasaganya okukola enkola z’eggwanga, emirimu gy’okulondoola, n’okubunyisa amawulire. Oluvannyuma lw’okuteekebwawo kuno, gavumenti yakola engeri endala okukungaanya n’okugatta eby’okuddamu by’eggwanga ku kirwadde kino, era kaweefube ono yakola bino wammanga: Enteekateeka y’emirimu gy’eggwanga (1993-1997), Enteekateeka kkumi na bbiri ez’okulwanyisa mukenenya mu minisitule eziri ku mulamwa ogwo, n’obukiiko bungi obw’okukwasaganya mukenenya mu zi Disitulikiti. <ref name=":2" /> == Pulogulaamu ez'amaanyi == Mu 1993, UAC yalabirira okutondawo '''enteekateeka y’eggwanga''' eyasooka ey’ebitongole ebitali bimu ey’okuziyiza siriimu. <ref name="govinfo.gov" /> Mu mwaka gwa 2002, yatandikawo enkola ya '''Uganda HIV/AIDS Partnership Mechanism (PM)''', eyakubiriza abantu mu bitundu ebiwerako okukola okulwanyisa ekizibu kya siriimu n'okukkiriza enteekateeka ennene ey’eggwanga n’enkola ya M&E Framework. Okugatta ku ekyo, enkola eno yakubiriza ebitundu bino okukkiriza UAC ng’ekitongole ekimu eky’eggwanga ekikwasaganya ensonga z'akawuka ka siriimu. Okufaananako ng'ekyo, t'''he Partnership Forum''' mukolo ogubeerawo buli luvannyuma lwa myaka ebiri, okusobozesa abakwatibwako okukola n’okulabirira emirimu gyonna egya PM. Olukungaana luno luwa omukutu ogw’okwebuuza, okuwanyisiganya amawulire, okuteekateeka mu nkolagana, n’okuddamu okwetegereza nga bikwatagana n’enteekateeka y’eggwanga ey’okulwanyisa mukenenya. <ref>https://uac.go.ug/index.php?option=com_sppagebuilder&view=page&id=35&Itemid=185</ref> Mu 2003, UAC yakola okuddamu okwekenneenya okw’omu kiseera ky'omakkati ku nteekateeka y’eggwanga eya 2000–2006 ey’enteekateeka y’eggwanga ku siriimu n’oluvannyuma n’ekwasaganya okuteesa wakati w'abakolagana awamu nakyo, n'okutumbula enkola z’empuliziganya ezikwata ku siriimu, ng’essira lisinga kulissa ku bavubuka. Mu nkomerero, yatandikawo '''kaweefube wa Young Empowered and Healthy (YEAH)''' —kaweefube w’eggwanga n’ebitongole ebitali bimu yagatta abakwatibwako, abavubuka, n’emikutu gy’amawulire, ng’essira asinga kulissa ku muzannyo gwa leediyo ogwa ''Rock Point 256'' . <ref>https://www.comminit.com/hiv-aids/content/uganda-aids-commission</ref> Mu Gwomukaaga 2017, Pulezidenti wa Uganda, [[:en:Yoweri_Museveni|Yoweri Museveni]], yatongoza '''enteekateeka ya Presidential Fast Track Initiative (PFTI)''', eyagenderera okumalawo obulwadde bwa mukenenya ng’entiisa eri obulamu bw’abantu we bunaatuukira mu mwaka gwa 2030. <ref name="radiocomnetu.org">https://www.radiocomnetu.org/tigerfm/2024/10/24/523/</ref> Oluvanyuma lw’okulangirira kuno, UAC yatongoza '''kampeyini ya Wear a Red Ribbon Campaign''' okutumbula okukebera, okumalawo okwennyikira, n’okumanyisa abantu ku buzibu buno. <ref>[https://explorer.co.ug/uac-rolls-out-new-campaign-to-end-stigma-and-promote-hiv-testing/#:~:text=A%20new%20campaign%20dubbed%20%E2%80%9CWear%20the%20Red%20Ribbon%E2%80%9D,end%20stigma,%20and%20raise%20awareness%20about%20the%20pandemic. https://explorer.co.ug/uac-rolls-out-new-campaign-to-end-stigma-and-promote-hiv-testing/#:~:text=A%20new%20campaign%20dubbed%20%E2%80%9CWear%20the%20Red%20Ribbon%E2%80%9D,end%20stigma,%20and%20raise%20awareness%20about%20the%20pandemic.]</ref> Kaweefube ono yakubiriza abantu ssekinnoomu okwambala liboni emmyufu buli lunaku nga bali bumu n’abo abakoseddwa n’abakwatiddwa akawuka ka siriimu naddala abawala n’abakyala abato. Okutandika mu mwaka gwa 2021, UAC ebadde ewagira '''omusomo gw’eggwanga ogw'akawuka akaleeta siriimu ne mukenenya ogutegekebwa buli mwaka,''' nga (1) guleeta obuyiiya obupya mu bya ssaayansi obuyamba okulwanyisa akawuka kano, (2) gukubaganya ebirowoozo ku lipoota y’omwaka eya Joint AIDS Review wakati w’abakwatibwako, ne (3) ekuŋŋaanya Bannayuganda okulwanyisa okwennyikira okwekuusa ku siriimu ne mukenenya mu kiseera ky’okujjukira [[:en:Philly_Lutaaya|Philly Lutaaya]] . <ref>{{Cite web |url=https://nhas2024.uac.go.ug/index.php/home-2/corporate |title=Archive copy |access-date=2025-10-09 |archive-date=2025-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250805094951/https://nhas2024.uac.go.ug/index.php/home-2/corporate |url-status=dead }}</ref> Mu musomo ogw’okutongoza, '''enteekateeka y’akakiiko ey’eggwanga ey’okukola ku siriimu ne mukenenya,''' yassa mu nkola '''enteekateeka y’eggwanga ey’okukola ku siriimu ne mukenenya''' okuwa okulungamya ku kuziyiza, okulabirira n’okujjanjaba, okuyambibwa abantu, okukuumibwa n’okunyweza enkola. <ref>{{Cite web |url=https://nhas2024.uac.go.ug/index.php/home-2/default |title=Archive copy |access-date=2025-10-09 |archive-date=2025-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814205150/https://nhas2024.uac.go.ug/index.php/home-2/default |url-status=dead }}</ref> Okuva mu 2021, akakiiko kano era kakulembeddemu ennaku z’ensi yonna n’ez’eggwanga ez’okubunyisa amawulire n’okumanyisa abantu. Okuva olwo ebadde ekuza '''[[:en:World_AIDS_Day|ennaku ttaano ez’ensi yonna eza mukenenya]] ,''' ttaano '''ez’okujjukira emimuli,''' n’emisomo ebiri '''egy’okujjukira Philly Lutaaya.''' <ref>{{Cite web |url=https://ug.usembassy.gov/philly-lutaaya-memorial-public-lecture-access-to-hiv-services-during-the-covid-19-pandemic-17-october-2020/ |title=Archive copy |access-date=2025-10-09 |archive-date=2025-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331154003/https://ug.usembassy.gov/philly-lutaaya-memorial-public-lecture-access-to-hiv-services-during-the-covid-19-pandemic-17-october-2020/ |url-status=dead }}</ref> Ng’oggyeeko enteekateeka zino, UAC etaddewo bino wammanga: (1) akakiiko akatongole akakola ku siriimu mu palamenti okulaba ng’ebigendererwa ebikwata ku kawuka ka siriimu byogerwako mu babaka ba gavumenti ne (2) okulungamizibwa okukwata ku kawuka ka siriimu, okwassibwa mu mpapula z’okuyita embalirira ebbiri ezisembyeyo. Enteekateeka zino zitandikiddwa bulungi era ne ziteekebwa mu nkola mu disitulikiti ezisoba mu 60% mu Uganda. <ref name=":1" /> Mu kiseera kino, UAC yaddamu okutegeka '''enkola y’okukwasaganya ensonga eyo mu ggwanga oba Country Coordination Mechanism (CCM)''' okulabirira okukungaanya n’okuddukanya ensimbi z’ensi yonna eziweebwa abakulu abafuna ssente mu bitongole bya gavumenti n’eby’obwannannyini. <ref>https://www.bing.com/search?pglt=43&q=Country+Coordination+Mechanism+uganda+aids+commission&cvid=1458dd3f17d24ae2acb04ef15d045922&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIABBFGDkyBggAEEUYOTIICAEQ6QcY_FXSAQgzNzAwajBqMagCALACAA&FORM=ANNAB1&PC=U531</ref> Okugatta ku ekyo, yakulembera enkola ya '''One Dollar Initiative''', ekintu ekivaamu obuyambi ekirala ekikubiriza abantu ssekinnoomu n’ebibiina okuwaayo waakiri ddoola emu buli muntu mu nsonga y’okuziyiza akawuka ka siriimu. Mu mwaka gwa 2021, Ababaka ba Palamenti bokka baasonda kumpi akawumbi ka sillingi mu ssente enkalu n’ebisuubizo, ekiraga nti okuddamu kw'abantu kulungi. <ref>https://www.newvision.co.ug/news/1495740/funding-hiv-fight-look-dollar-initiative</ref> Awamu n'enteekateeka eyo, UAC yatumbula kampeyini ya '''Yambala4me''' mu 2023, eyayongera okumanyisa abantu ku by’okwerinda by’omuntu. Okusingira ddala, kampeyini eno essira yalissa ku kukubiriza okukozesa obupiira bu galimpita wa, emisipi gy'omu mmotoka, masiki mu maaso, n’obukooti obuyamba okutaasa obulamu. <ref>https://busogatoday.com/yambala-for-me-ministry-of-health-launches-life-saving-campaign-in-uganda/</ref> <ref>https://drive.google.com/file/d/1UR6EzBmbcxbsgsOqi6G5TKRlVRrJ-ryK/view</ref> Nga bakolagana n’ekibiina ekitali kya magoba ekya Initiative for Better Health (IBH), ekigenderera okutumbula eby'obulamu n’obutebenkevu bw’ebyenfuna by’abavubuka mu Uganda, UAC yatongoza emisinde gyayo '''egya Empuumo Marathon egyasooka mu [[:en:Kakyeka_Stadium|kisaawe kya Kakyeka]]''' mu [[:en:Mbarara|kibuga Mbarara]] mu 2024. Omukolo ogwo ogw’obwannakyewa gwakunga abantu b’omu kitundu, ne gusitula abakwatibwako n’abantu abalala okwetabamu, era ne gukung’aanya ebikozesebwa n’amaanyi okuyamba okumalawo akawuka ka siriimu we bunaatuukira mu mwaka gwa 2030. <ref name="Isabirye">https://kawowo.com/2024/09/08/inaugural-empuumo-marathon-primed-to-intensify-fight-against-hiv-aids-in-south-western-uganda/</ref> Mu mpaka ezo, era waaliwo, omukolo gw'empaka za Empuumo Marathon gwalimu obuweereza obw’obwannakyewa obw’okukebera n’okubudaabuda abalwadde b'akawuka ka siriimu, okukomola abasajja mu ngeri etali ya bulabe, amawulire agakwata ku kumanyisa n’okuziyiza akawuka ka siriimu, okugaba omusaayi, n’okusanyusibwa abasanyusa nga beetooloolera ku by'obuwangwa. <ref name="Isabirye" /> Mu Gwomwenda 2024, UAC yatongoza '''enteekateeka yaayo ey’okukola ku bitongole by’ebyobuwangwa n’ensengeka z’obukulembeze obw’ennono''' okukwasaganya kaweefube w’okuziyiza akawuka ka siriimu okutuusa mu mwaka gwa 2030. Enteekateeka eno enoonya okumalawo akawuka ka mukenenya ng’akabi era entiisa eri obulamu bw’abantu bonna mu Uganda omwaka 2030 we gunaatuukira. Enteekateeka eno ekungaanya amaanyi, n'ebikozesebwa ebiva mu bitongole by'ebyobuwangwa mu bisaawe eby'enjawulo eby'eggwanga ku kuyamba mu kulwanyisa ekirwadde ate nga bakkiriza nti okuyingira mu nsonga z’obujjanjabi bw’eddagala ery'abulijjo bwokka tebumala kuziyiza kusaasaana kwako. <ref>https://uac.go.ug/media/attachments/2024/10/01/the-national-hiv-and-aids-action-plan-for-cultural-institutions-and-1.pdf</ref> == Omukululo gwakyo == Okuva mu 1992, ekitongole kya UAC kikoze kinene nnyo mu kulwanyisa siriimu mu Uganda. Mu kiseera ekyo, ng’okuzuula mu muntu obulwadde kitegeeza okusalirwa ekibonerezo ky’okufa, nga kumpi ebitundu 18% ku bantu abaali balina akawuka ka siriimu. <ref>https://uac.go.ug/index.php?option=com_sppagebuilder&view=page&id=1&Itemid=101</ref> Mu mwaka gwa 2024, omuwendo gwa siriimu mu ggwanga gwali gukendedde okutuuka ku bitundu 5.1%, nga waliwo enkulaakulana ey’amaanyi eyakolebwa mu myaka nga abiri egiyise. Okuva mu mwaka gwa 2010 okutuuka mu 2023, abaakwatibwa akawuka ka siriimu baakendeera ebitundu 61%, ate abafa olwa mukenenya ne bakendeera ebitundu 63%. <ref name="HIV & AIDS Fact sheets">https://uac.go.ug/index.php?option=com_sppagebuilder&view=page&id=24&Itemid=140</ref> Kaweefube wa UAC ow’okubunyisa amawulire asaasaanyizza okumanya okujjuvu ku [[:en:HIV/AIDS_prevention|kutangira siriimu]] n’okutumbula okwegatta okw’obukuumi mu Bannayuganda. Wakati wa 2011 ne 2022, okumanya mu basajja n’abakazi kweyongedde ebitundu 16% ne 18%, era okukomolebwa kw’abasajja okutali kwa bulabe kweyongedde ebitundu 6,000,000 okuva mu 2010. <ref name="HIV & AIDS Fact sheets" /> Bw’ogeraageranya n’omutindo gw’ensi yonna, UAC ekoze ky'amaanyi nnyo. Yayamba nnyo mu '''nteekateeka ya Africa eya 2063''', eyatandikawo okulaba nga bannansi baayo bafuna obulamu n’endya ennungi, wamu n’okutumbula obusobozi bw’ebitongole n’okuleeta obukulembeze obuleeta enkyukakyuka. Mu mwaka gwa 2013, Akakiiko kaatuukiriza ekiruubirirwa ekyateekebwawo mu nteekateeka ya Africa Agenda ey’emyaka ekkumi ey'okukendeeza ku bulwadde bwa siriimu waakiri ebitundu 80% n’okukendeeza ku kitundu ky’abafa olw’akawuka ka siriimu ebitundu 50%. Okugatta ku ekyo, UAC ekoze kinene mu '''East Africa Vision 2025''', eyagenderera okutuuka ku kigero ky’obungi bwa siriimu mu bantu ebitundu 3.6% mu mwaka gwa 2030. <ref name=":0">https://uac.go.ug/media/attachments/2024/06/06/signed-uac-strategic-plan.pdf</ref> Mu mwaka gwa 2023, UAC era yakola ennongoosereza ennene mu bitundu byayo [[:en:Program_management|eby’okuddukanya pulogulaamu]], ebibadde biyamba nnyo mu bigendererwa by’ekitongole kino. Okusingira ddala, yayongera ku busobozi bwayo mu makeberero g'endwadde okukebera n’okuzuula obulwadde mu butuufu, bwe kityo n’elongoosa obwesigwa okutwalira awamu obw’okukebera akawuka ka siriimu okwetoloola Uganda. Ekirala, kyayongera ku nsimbi eziteekebwamu n’okuyimirizaawo, nga obukadde bwa ddoola nga 690.2 ze zaakozesebwa okuyingira mu nsonga za siriimu, nga gavumenti ya Uganda yawaayo ebitundu 13% ku ssente zino. <ref>https://thenilewires.com/uganda-aids-commission-releases-2023-24-annual-joint-aids-review-report/</ref> == Ebitundu eby’akula == Wadde nga yafunye obuwanguzi, UAC ekkiriza nti waliwo omukisa gw'okulongoosaamu. Mu mwaka gwa 2024, abaana abato nga 4,700 baafuna obulwadde bwa siriimu okuva ku ba nnyabwe, yadde waaliwo obujjanjabi obwangu bw'okufuna mu bifo by’ebyobulamu okwetoloola eggwanga. Abatiini n’abavubuka be basinga okutawaanyizibwa akawuka kano, nga bakola ebitundu 70% ku bantu 5,000 abapya abawandiisibwa okwetoloola eggwanga buli wiiki, okusinziira ku biwandiiko okuva mu 2024. <ref name="independent.co.ug">https://www.independent.co.ug/uganda-aids-commission-asked-to-refocus-hiv-messages-to-save-teenagers/</ref> Okugatta ku ekyo, okusaasaana kwa siriimu kusinga mu bakyala abato n’abawala, abakwatibwa kumpi emirundi ena okusinga bannaabwe abasajja. <ref name="radiocomnetu.org" /> Olw’obuyigirize obutono, ba maama bangi tebafaayo ku by’akwerinda era mu butamanya basiiga abaana baabwe akawuka. <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/uganda-aids-commission-lists-tasks-ahead-for-new-boss-4585456</ref> Mu mwaka gwa 2024, UAC yali ku muliro mu kaseera katono, ba Resident District Commissioners okuva mu kitundu ky’e Masaka, nga bakola nga ba Ssentebe b’obukiiko obukwasaganya akawuka ka siriimu mu Disitulikiti, bwe baavumirira enkola gye bakozesa mu kiseera kino okuziyiza akawuka ka siriimu. Ssentebe Paddy Kayondo yasaba UAC okulongoosa obulungi engeri gy'eweerezaamu obubaka bwayo okutuuka ku migigi emito, abeeyongera obutafaayo ku bulabe bw’okukwatibwa obulwadde. Kayondo yakubiriza UAC okwettanira enkola eyasooka, ng’enkola yaayo ey’okusomesa eyeetooloera ku kukozesa emizannyo gy’amasomero, ez’okusanyusa abantu, n’okukozesa emikutu gy’empuliziganya egy’amaanyi okwongera okumanyisa abantu. <ref name="independent.co.ug" /> Okugatta ku ekyo, emitendera gy'okwennyikira mu bitundu n'ebitongole gisigala waggulu nga 24% ebweru ate 35% munda. <ref>https://doi.org/10.1097/qad.0000000000002587</ref> Okwennyikira okugenda mu maaso kwaleetera okukeberebwa akawuka ka siriimu okukendeera, okulaga embeera, n’okugoberera enkozesa y’eddagala eriweweeza ku kawuka mu Uganda. == Ebimu ku Bikulu mu Mikutu gy’Empuliziganya == Nga 12 Ogwokubiri, 2025: " Amerika okulekeraawo okuteeka ssente mu Uganda Kiteekawo okutiisatiisa okugenda mu maaso kw'okulwanyisa akawuka ka siriimu - Akakiiko ka AIDS Commission." <ref>https://nilepost.co.ug/news/242487/u-s-funding-withdrawal-threatens-ugandas-progress-in-hiv-aids-fight-aids-commission</ref> Nga 7 Ogwokubiri, 2025: "Akakiiko akakola ku nsonga za Mukenenya aka Uganda AIDS Commission (UAC) kasabye akakiiko ka Palamenti akavunaanyizibwa ku siriimu okulwanirira Gavumenti okugaba obuwumbi bwa sillingi 300 mu kuyamba ku nsonga yekirwadde kya siriimu ekigenda kyeyongera, oluvannyuma lw'okussa envumbo ku buyambi n'ensimbi z'obuyambi okuva ebweru w'eggwanga ezaatandikibwawo enfuga ya [[:en:Donald_Trump|Pulezidenti wa Amerika Donald Trump]] ." <ref>https://www.radiosapientia.com/2025/02/08/aids-commission-asks-for-shs300bn-to-cover-gap-left-by-us-aid-freeze/</ref> Nga 31 Ogwolubereberye, 2025: "Akakiiko akakola ku nsonga za mukenenya mu Uganda Kakakasizza abalwadde ba siriimu nti bagenda kufuna eddagala lya ARVs Oluvannyuma lw'ekiragiro kya Trump." <ref>https://publicisteastafrica.com/uganda-aids-commission-assures-hiv-patients-of-access-to-arvs-after-trumps-executive-order/</ref> Nga 22 Ogwekkumineebiri, 2024: "Okwekuuma mu kiseera ky'ennaku enkulu: Obubaka ku kutangira siriimu okuva mu kakiiko ka mukenenya mu Uganda." <ref>https://ankoletimes.co.ug/op-ed/guest-column/safeguarding-ourselves-during-the-festive-season-a-message-on-hiv-prevention-from-the-uganda-aids-commission/</ref> November 6, 2024: "Akakiiko akakola ku nsonga za mukenenya mu Uganda kasabiddwa okulowooza ku ky'okuddamu okussa essira ku bubaka obuliwo obw'okuziyiza akawuka ka siriimu ng'enkola ey'obukodyo okuddamu amaanyi mu lutalo lw'okumalawo akawuka kano omwaka 2030 we gunaatuukira." <ref>https://www.independent.co.ug/uganda-aids-commission-asked-to-refocus-hiv-messages-to-save-teenagers/</ref> August 28, 2024: "Bakama ba Uganda AIDS Commission bennyamivu olw'omuwendo gw'abantu naddala abasajja abafa siriimu mu ggwanga okweyongera olw'obulagajjavu." <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/increasing-hiv-deaths-worry-uganda-aids-commission-bosses-4742576</ref> Nga 18 Ogwomunaana, 2024: "Uganda erwanagana n'okusoomoozebwa okw'amaanyi mu kulwanyisa akawuka ka siriimu naddala mu bantu abakulu." <ref>https://allafrica.com/stories/202408190026.html</ref> Nga 13 Ogwomusanvu, 2024: "Dr. Stephen Watiti alayizibwa ku lukiiko olufuzi olw'abantu 10 olwa Uganda AIDS Commission (UAC)." <ref>https://www.newvision.co.ug/category/health/dr-watiti-sworn-in-as-uganda-aids-commission-NV_192074</ref> Nga 10 Ogwokuna, 2024: "Ssentebe w'akakiiko akakola ku nsonga za mukenenya mu Uganda omuggya, Dr. Ruth Senyonyi eggulo yayingira ofiisi ng'asuubiza okuzza obuggya kaweefube w'okulwanyisa mukenenya ng'entiisa eri obulamu bw'abantu omwaka 2030 we gunaatuukira." <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/uganda-aids-commission-lists-tasks-ahead-for-new-boss-4585456</ref> Nga 29 Ogwekkumi, 2023: "Akakiiko akakola ku nsonga za mukenenya mu Uganda kali ku mwanjo nnyo mu lutalo lw'okulwanyisa akawuka ka siriimu nga kalindiridde n'essanyu olukusa okuva mu [[:en:National_Drug_Authority|kitongole ekivunaanyizibwa ku ddagala mu ggwanga]] okutandika okuyingiza mu ggwanga empiso ya siriimu." <ref>https://allafrica.com/stories/202310290197.html</ref> Nga 13 Ogwolubereberye, 2022: "UAC eyagala gavumenti okwetikka waakiri kitundu ky'omugugu gw'ensimbi mu kaweefube w'okukendeeza ku kwesigama ku bagabi b'obuyambi." <ref>https://www.independent.co.ug/govt-urged-to-meet-50-per-cent-of-hiv-aids-funding/</ref> Nga 19 Ogwekkuminoogumu, 2019: "Ekitongole ky'obwannakyewa ekikulembeddemu, [[:en:Marie_Stopes|Marie Stopes]], kigamba nti kizzeemu okuleeta kondomu ezisoba mu bukadde ezaagabibwa mu Uganda oluvannyuma lw'okwulira kunnsonga y'okuzikozesa obulungi." <ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-50472710</ref> == Laba ne == * [[:en:HIV/AIDS|Akawuka ka siriimu]] * [[:en:Millennium_goals|Millenium goals]] == Ebijuliziddwa == == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * [http://aidsuganda.org/ Omukutu omutongole] [[Category:Pages with unreviewed translations]] 1418y45th0e29df00h8glt4ks3m7x5u Africa Renewal University 0 12229 74816 59382 2026-09-15T13:42:51Z Ssebuufu 9882 Ntereezezza empandiika 74816 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Africa Renewal University''' (AfRU) yunivasite y'obwannannyini eri ku musingi gw'eddiini mu [[Yuganda|Uganda]]. Yatandikibwawo mu 2007 nga '''[[Gaba Bible Institute]]''', <ref name="History">{{Cite web |title=History |url=http://afru.ac.ug/about/who-we-are |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180408030407/http://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=8 April 2018 |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref>bweyali tennatuumibwa '''[[Africa Renewal Christian College]]''' . Essira lya yunivasite ekkulu lyatandikibwawo kusinziira ku bwetaavu bwa Afirika obw'abakulembeze abenzikiriza ya'Abakristaayo okuyimuka okugabana obusaasizi bwa Kristo n'enjiri ey'essuubi mu kkanisa n'abantu abayaayanira okukyusibwa.<ref>{{Cite web |title=Who we are |url=https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429135713/https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=2021-04-29 |access-date=2021-04-29 |language=en-US}}</ref> Ku nkomerero ya 2013, yafuna ebbaluwa egikkiriza okukola emirimu / Layisinsi ey’ekiseera okuva mu Kakiiko k'Eggwanga lya Uganda akavunaanyizibwa ku by'e by'enjigiriza by'amatendekero Agaawaggulu ([[Uganda National Council for Higher Education]]) okubeera Yunivasite ey'Obwannannyini. <ref>{{Cite web |title=Accreditation |url=http://afru.ac.ug/about/accreditation |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref> Olwo yatongozebwa wansi w'erinnya lyayo eririwo kati ku ntandikwa ya 2014.<ref name="NV">{{cite news|title=Uneducated people make poor leaders- graduates told|url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1338339/uneducated-people-poor-leaders-graduates-told|access-date=11 August 2016|work=[[New Vision]]|date=5 March 2014}}</ref> == Laba ne == * Eby'enjigiriza mu Uganda * Olukalala lwa yunivasite mu Uganda == Ebijuliziddwa == {{Reflist}}[https://nilepost.co.ug/2023/01/21/africa-renewal-university-cleared-by-nche-for-charter-status/?fbclid=IwAR1dgMoq3g1M8ZxBJ5YVoneMFIr9C4yIfnZ1ASC2c0AwWOxQqRh5Fk7ANP4 Africa-Renewal-University-ekiriziddwa -aba by-nche-for-charter-status] Bigiddwa okuva ku Nile Post [[Category:Zi Yunivasite n'amatendekero/amabanguliro mu ttundutundu ly'amasekkati , mu Uganda]] [[Category:Yunivasitizin'amatendekero /amabanguliro agatandikibwawo mu 2007]] [[Category:Zi Yunivasite zekikulisitayo n'amatendekero /amabanguliro mu Uganda]] [[Category:Eby'enjigiriza mu Disitulikiti y'e Wakiso]] [[Category:Ebyatandikibwawo mu 2007 mu Uganda]] j0hgn0eqzvj33wk249lx01xca3ctikr 74817 74816 2026-09-15T13:45:16Z Ssebuufu 9882 Ntereezezza empandiika 74817 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Africa Renewal University''' (AfRU) yunivasite ey'obwannannyini eyaweebwa olukusa lwa gavumenti eri ku musingi gw'eddiini mu [[Yuganda|Uganda]]. Yatandikibwawo mu 2007 nga '''[[Gaba Bible Institute]]''', <ref name="History">{{Cite web |title=History |url=http://afru.ac.ug/about/who-we-are |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180408030407/http://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=8 April 2018 |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref>bweyali tennatuumibwa '''[[Africa Renewal Christian College]]''' . Essira lya yunivasite ekkulu lyatandikibwawo kusinziira ku bwetaavu bwa Afirika obw'abakulembeze abenzikiriza ya'Abakristaayo okuyimuka okugabana obusaasizi bwa Kristo n'enjiri ey'essuubi mu kkanisa n'abantu abayaayanira okukyusibwa.<ref>{{Cite web |title=Who we are |url=https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429135713/https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=2021-04-29 |access-date=2021-04-29 |language=en-US}}</ref> Ku nkomerero ya 2013, yafuna ebbaluwa egikkiriza okukola emirimu / Layisinsi ey’ekiseera okuva mu Kakiiko k'Eggwanga lya Uganda akavunaanyizibwa ku by'e by'enjigiriza by'amatendekero Agaawaggulu ([[Uganda National Council for Higher Education]]) okubeera Yunivasite ey'Obwannannyini. <ref>{{Cite web |title=Accreditation |url=http://afru.ac.ug/about/accreditation |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref> Olwo yatongozebwa wansi w'erinnya lyayo eririwo kati ku ntandikwa ya 2014.<ref name="NV">{{cite news|title=Uneducated people make poor leaders- graduates told|url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1338339/uneducated-people-poor-leaders-graduates-told|access-date=11 August 2016|work=[[New Vision]]|date=5 March 2014}}</ref> == Laba ne == * Eby'enjigiriza mu Uganda * Olukalala lwa yunivasite mu Uganda == Ebijuliziddwa == {{Reflist}}[https://nilepost.co.ug/2023/01/21/africa-renewal-university-cleared-by-nche-for-charter-status/?fbclid=IwAR1dgMoq3g1M8ZxBJ5YVoneMFIr9C4yIfnZ1ASC2c0AwWOxQqRh5Fk7ANP4 Africa-Renewal-University-ekiriziddwa -aba by-nche-for-charter-status] Bigiddwa okuva ku Nile Post [[Category:Zi Yunivasite n'amatendekero/amabanguliro mu ttundutundu ly'amasekkati , mu Uganda]] [[Category:Yunivasitizin'amatendekero /amabanguliro agatandikibwawo mu 2007]] [[Category:Zi Yunivasite zekikulisitayo n'amatendekero /amabanguliro mu Uganda]] [[Category:Eby'enjigiriza mu Disitulikiti y'e Wakiso]] [[Category:Ebyatandikibwawo mu 2007 mu Uganda]] ja2gde8k91tvrw8kx2yr2wfwkj4pf45 74818 74817 2026-09-15T13:46:59Z Ssebuufu 9882 Nteereezeaza empandiika 74818 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Africa Renewal University''' (AfRU) yunivasite ey'obwannannyini eyaweebwa olukusa lwa gavumenti, mu [[Yuganda|Uganda]]. Yatandikibwawo mu 2007 nga '''[[Gaba Bible Institute]]''', <ref name="History">{{Cite web |title=History |url=http://afru.ac.ug/about/who-we-are |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180408030407/http://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=8 April 2018 |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref>bweyali tennatuumibwa '''[[Africa Renewal Christian College]]''' . Essira lya yunivasite ekkulu lyatandikibwawo kusinziira ku bwetaavu bwa Afirika obw'abakulembeze abenzikiriza ya'Abakristaayo okuyimuka okugabana obusaasizi bwa Kristo n'enjiri ey'essuubi mu kkanisa n'abantu abayaayanira okukyusibwa.<ref>{{Cite web |title=Who we are |url=https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429135713/https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=2021-04-29 |access-date=2021-04-29 |language=en-US}}</ref> Ku nkomerero ya 2013, yafuna ebbaluwa egikkiriza okukola emirimu / Layisinsi ey’ekiseera okuva mu Kakiiko k'Eggwanga lya Uganda akavunaanyizibwa ku by'e by'enjigiriza by'amatendekero Agaawaggulu ([[Uganda National Council for Higher Education]]) okubeera Yunivasite ey'Obwannannyini. <ref>{{Cite web |title=Accreditation |url=http://afru.ac.ug/about/accreditation |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref> Olwo yatongozebwa wansi w'erinnya lyayo eririwo kati ku ntandikwa ya 2014.<ref name="NV">{{cite news|title=Uneducated people make poor leaders- graduates told|url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1338339/uneducated-people-poor-leaders-graduates-told|access-date=11 August 2016|work=[[New Vision]]|date=5 March 2014}}</ref> == Laba ne == * Eby'enjigiriza mu Uganda * Olukalala lwa yunivasite mu Uganda == Ebijuliziddwa == {{Reflist}}[https://nilepost.co.ug/2023/01/21/africa-renewal-university-cleared-by-nche-for-charter-status/?fbclid=IwAR1dgMoq3g1M8ZxBJ5YVoneMFIr9C4yIfnZ1ASC2c0AwWOxQqRh5Fk7ANP4 Africa-Renewal-University-ekiriziddwa -aba by-nche-for-charter-status] Bigiddwa okuva ku Nile Post [[Category:Zi Yunivasite n'amatendekero/amabanguliro mu ttundutundu ly'amasekkati , mu Uganda]] [[Category:Yunivasitizin'amatendekero /amabanguliro agatandikibwawo mu 2007]] [[Category:Zi Yunivasite zekikulisitayo n'amatendekero /amabanguliro mu Uganda]] [[Category:Eby'enjigiriza mu Disitulikiti y'e Wakiso]] [[Category:Ebyatandikibwawo mu 2007 mu Uganda]] 9hu80a2h1khku3i0tjcz2vbqsfe38lk 74819 74818 2026-09-15T13:51:03Z Ssebuufu 9882 74819 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Africa Renewal University''' (AfRU) yunivasite ey'obwannannyini eyaweebwa olukusa lwa gavumenti, mu [[Yuganda|Uganda]]. Yatandikibwawo mu 2007 nga '''[[Gaba Bible Institute]]''', <ref name="History">{{Cite web |title=History |url=http://afru.ac.ug/about/who-we-are |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180408030407/http://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=8 April 2018 |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref>bweyali tennatuumibwa '''[[Africa Renewal Christian College]]''' . Essira lya yunivasite ekkulu lyatandikibwawo kusinziira ku bwetaavu bwa [[Afirika]] obw'abakulembeze abenzikiriza ya'Abakristaayo okuyimuka okugabana obusaasizi bwa Kristo n'enjiri ey'essuubi mu kkanisa n'abantu abayaayanira okukyusibwa.<ref>{{Cite web |title=Who we are |url=https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429135713/https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=2021-04-29 |access-date=2021-04-29 |language=en-US}}</ref> Ku nkomerero ya 2013, yafuna ebbaluwa egikkiriza okukola emirimu / Layisinsi ey’ekiseera okuva mu Kakiiko k'Eggwanga lya Uganda akavunaanyizibwa ku by'e by'enjigiriza by'amatendekero Agaawaggulu ([[Uganda National Council for Higher Education]]) okubeera Yunivasite ey'Obwannannyini. <ref>{{Cite web |title=Accreditation |url=http://afru.ac.ug/about/accreditation |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref> Olwo yatongozebwa wansi w'erinnya lyayo eririwo kati ku ntandikwa ya 2014.<ref name="NV">{{cite news|title=Uneducated people make poor leaders- graduates told|url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1338339/uneducated-people-poor-leaders-graduates-told|access-date=11 August 2016|work=[[New Vision]]|date=5 March 2014}}</ref> == Laba ne == * Eby'enjigiriza mu Uganda * Olukalala lwa yunivasite mu Uganda == Ebijuliziddwa == {{Reflist}}[https://nilepost.co.ug/2023/01/21/africa-renewal-university-cleared-by-nche-for-charter-status/?fbclid=IwAR1dgMoq3g1M8ZxBJ5YVoneMFIr9C4yIfnZ1ASC2c0AwWOxQqRh5Fk7ANP4 Africa-Renewal-University-ekiriziddwa -aba by-nche-for-charter-status] Bigiddwa okuva ku Nile Post [[Category:Zi Yunivasite n'amatendekero/amabanguliro mu ttundutundu ly'amasekkati , mu Uganda]] [[Category:Yunivasitizin'amatendekero /amabanguliro agatandikibwawo mu 2007]] [[Category:Zi Yunivasite zekikulisitayo n'amatendekero /amabanguliro mu Uganda]] [[Category:Eby'enjigiriza mu Disitulikiti y'e Wakiso]] [[Category:Ebyatandikibwawo mu 2007 mu Uganda]] e9trf9kh2al5l3dwxe6ixzpibjn0s41 74820 74819 2026-09-15T16:44:58Z Ssebuufu 9882 74820 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Africa Renewal University''' (AfRU) yunivasite ey'obwannannyini eyaweebwa olukusa lwa gavumenti, mu [[Yuganda|Uganda]]. Yatandikibwawo mu 2007 nga '''[[Gaba Bible Institute]]''', <ref name="History">{{Cite web |title=History |url=http://afru.ac.ug/about/who-we-are |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180408030407/http://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=8 April 2018 |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref>bweyali tennatuumibwa '''[[Africa Renewal Christian College]]''' . Essira lya yunivasite ekkulu lyatandikibwawo kusinziira ku bwetaavu bwa [[Afirika]] obw'abakulembeze abenzikiriza ya'Abakristaayo okuyimuka okugabana obusaasizi bwa Kristo n'enjiri ey'essuubi mu kkanisa n'abantu abayaayanira okukyusibwa.<ref>{{Cite web |title=Who we are |url=https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429135713/https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=2021-04-29 |access-date=2021-04-29 |language=en-US}}</ref> Ku nkomerero ya 2013, yafuna ebbaluwa egikkiriza okukola emirimu / Layisinsi ey’ekiseera okuva mu Kakiiko k'Eggwanga lya Uganda akavunaanyizibwa ku by'e by'enjigiriza by'amatendekero Agaawaggulu ([[Uganda National Council for Higher Education]]) okubeera Yunivasite ey'Obwannannyini. <ref>{{Cite web |title=Accreditation |url=http://afru.ac.ug/about/accreditation |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref> Olwo yatongozebwa wansi w'erinnya lyayo eririwo kati ku ntandikwa ya 2014.<ref name="NV">{{cite news|title=Uneducated people make poor leaders- graduates told|url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1338339/uneducated-people-poor-leaders-graduates-told|access-date=11 August 2016|work=[[New Vision]]|date=5 March 2014}}</ref> == Laba ne == * Eby'enjigiriza mu Uganda * Olukalala lwa yunivasite mu Uganda == Ebijuliziddwa == {{Reflist}}Africa-Renewal-University-ekiriziddwa -aba by-nche-for-charter-status Bigiddwa okuva ku Nile Post [[Category:Zi Yunivasite n'amatendekero/amabanguliro mu ttundutundu ly'amasekkati , mu Uganda]] [[Category:Yunivasitizin'amatendekero /amabanguliro agatandikibwawo mu 2007]] [[Category:Zi Yunivasite zekikulisitayo n'amatendekero /amabanguliro mu Uganda]] [[Category:Eby'enjigiriza mu Disitulikiti y'e Wakiso]] [[Category:Ebyatandikibwawo mu 2007 mu Uganda]] tivtwv6jq79q6ax7tj2mjincdy3lom1 74821 74820 2026-09-15T16:49:21Z Ssebuufu 9882 74821 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Africa Renewal University''' (AfRU) yunivasite ey'obwannannyini eyaweebwa olukusa lwa gavumenti, mu [[Yuganda|Uganda]]. Yatandikibwawo mu 2007 nga '''[[Gaba Bible Institute]]''', <ref name="History">{{Cite web |title=History |url=http://afru.ac.ug/about/who-we-are |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180408030407/http://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=8 April 2018 |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref>bweyali tennatuumibwa '''[[Africa Renewal Christian College]]''' . Essira lya yunivasite ekkulu lyatandikibwawo kusinziira ku bwetaavu bwa [[Afirika]] obw'abakulembeze abenzikiriza ya'Abakristaayo okuyimuka okugabana obusaasizi bwa Kristo n'enjiri ey'essuubi mu kkanisa n'abantu abayaayanira okukyusibwa.<ref>{{Cite web |title=Who we are |url=https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429135713/https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=2021-04-29 |access-date=2021-04-29 |language=en-US}}</ref> Ku nkomerero ya 2013, yafuna ebbaluwa egikkiriza okukola emirimu / Layisinsi ey’ekiseera okuva mu Kakiiko k'Eggwanga lya Uganda akavunaanyizibwa ku by'e by'enjigiriza by'amatendekero Agaawaggulu ([[Uganda National Council for Higher Education]]) okubeera Yunivasite ey'Obwannannyini. <ref>{{Cite web |title=Accreditation |url=http://afru.ac.ug/about/accreditation |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref> Olwo yatongozebwa wansi w'erinnya lyayo eririwo kati ku ntandikwa ya 2014.<ref name="NV">{{cite news|title=Uneducated people make poor leaders- graduates told|url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1338339/uneducated-people-poor-leaders-graduates-told|access-date=11 August 2016|work=[[New Vision]]|date=5 March 2014}}</ref> == Laba ne == * Eby'enjigiriza mu Uganda * Olukalala lwa yunivasite mu Uganda == Ebijuliziddwa == {{Reflist}}Africa-Renewal-University-ekiriziddwa -aba by-nche-for-charter-status Bigiddwa okuva ku Nile Post [[Category:Yunivasitizin'amatendekero /amabanguliro agatandikibwawo mu 2007]] [[Category:Zi Yunivasite zekikulisitayo n'amatendekero /amabanguliro mu Uganda]] [[Category:Eby'enjigiriza mu Disitulikiti y'e Wakiso]] [[Category:Ebyatandikibwawo mu 2007 mu Uganda]] 6s13kpjen8m925bi74i5f5ltd8ze4dr 74822 74821 2026-09-15T16:50:17Z Ssebuufu 9882 removed [[Category:Yunivasitizin'amatendekero /amabanguliro agatandikibwawo mu 2007]]; added [[Category:Ziyunivasite n'amatendekero /amabanguliro agatandikibwawo mu 2007]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 74822 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Africa Renewal University''' (AfRU) yunivasite ey'obwannannyini eyaweebwa olukusa lwa gavumenti, mu [[Yuganda|Uganda]]. Yatandikibwawo mu 2007 nga '''[[Gaba Bible Institute]]''', <ref name="History">{{Cite web |title=History |url=http://afru.ac.ug/about/who-we-are |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180408030407/http://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=8 April 2018 |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref>bweyali tennatuumibwa '''[[Africa Renewal Christian College]]''' . Essira lya yunivasite ekkulu lyatandikibwawo kusinziira ku bwetaavu bwa [[Afirika]] obw'abakulembeze abenzikiriza ya'Abakristaayo okuyimuka okugabana obusaasizi bwa Kristo n'enjiri ey'essuubi mu kkanisa n'abantu abayaayanira okukyusibwa.<ref>{{Cite web |title=Who we are |url=https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429135713/https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=2021-04-29 |access-date=2021-04-29 |language=en-US}}</ref> Ku nkomerero ya 2013, yafuna ebbaluwa egikkiriza okukola emirimu / Layisinsi ey’ekiseera okuva mu Kakiiko k'Eggwanga lya Uganda akavunaanyizibwa ku by'e by'enjigiriza by'amatendekero Agaawaggulu ([[Uganda National Council for Higher Education]]) okubeera Yunivasite ey'Obwannannyini. <ref>{{Cite web |title=Accreditation |url=http://afru.ac.ug/about/accreditation |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref> Olwo yatongozebwa wansi w'erinnya lyayo eririwo kati ku ntandikwa ya 2014.<ref name="NV">{{cite news|title=Uneducated people make poor leaders- graduates told|url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1338339/uneducated-people-poor-leaders-graduates-told|access-date=11 August 2016|work=[[New Vision]]|date=5 March 2014}}</ref> == Laba ne == * Eby'enjigiriza mu Uganda * Olukalala lwa yunivasite mu Uganda == Ebijuliziddwa == {{Reflist}}Africa-Renewal-University-ekiriziddwa -aba by-nche-for-charter-status Bigiddwa okuva ku Nile Post [[Category:Ziyunivasite n'amatendekero /amabanguliro agatandikibwawo mu 2007]] [[Category:Zi Yunivasite zekikulisitayo n'amatendekero /amabanguliro mu Uganda]] [[Category:Eby'enjigiriza mu Disitulikiti y'e Wakiso]] [[Category:Ebyatandikibwawo mu 2007 mu Uganda]] h4ngjk5ukt5pamiw21saew4042p2yms 74823 74822 2026-09-15T16:51:05Z Ssebuufu 9882 removed [[Category:Zi Yunivasite zekikulisitayo n'amatendekero /amabanguliro mu Uganda]]; added [[Category:Ziyunivasite zekikulisitayo n'amatendekero /amabanguliro mu Uganda]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 74823 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Africa Renewal University''' (AfRU) yunivasite ey'obwannannyini eyaweebwa olukusa lwa gavumenti, mu [[Yuganda|Uganda]]. Yatandikibwawo mu 2007 nga '''[[Gaba Bible Institute]]''', <ref name="History">{{Cite web |title=History |url=http://afru.ac.ug/about/who-we-are |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180408030407/http://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=8 April 2018 |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref>bweyali tennatuumibwa '''[[Africa Renewal Christian College]]''' . Essira lya yunivasite ekkulu lyatandikibwawo kusinziira ku bwetaavu bwa [[Afirika]] obw'abakulembeze abenzikiriza ya'Abakristaayo okuyimuka okugabana obusaasizi bwa Kristo n'enjiri ey'essuubi mu kkanisa n'abantu abayaayanira okukyusibwa.<ref>{{Cite web |title=Who we are |url=https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429135713/https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=2021-04-29 |access-date=2021-04-29 |language=en-US}}</ref> Ku nkomerero ya 2013, yafuna ebbaluwa egikkiriza okukola emirimu / Layisinsi ey’ekiseera okuva mu Kakiiko k'Eggwanga lya Uganda akavunaanyizibwa ku by'e by'enjigiriza by'amatendekero Agaawaggulu ([[Uganda National Council for Higher Education]]) okubeera Yunivasite ey'Obwannannyini. <ref>{{Cite web |title=Accreditation |url=http://afru.ac.ug/about/accreditation |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref> Olwo yatongozebwa wansi w'erinnya lyayo eririwo kati ku ntandikwa ya 2014.<ref name="NV">{{cite news|title=Uneducated people make poor leaders- graduates told|url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1338339/uneducated-people-poor-leaders-graduates-told|access-date=11 August 2016|work=[[New Vision]]|date=5 March 2014}}</ref> == Laba ne == * Eby'enjigiriza mu Uganda * Olukalala lwa yunivasite mu Uganda == Ebijuliziddwa == {{Reflist}}Africa-Renewal-University-ekiriziddwa -aba by-nche-for-charter-status Bigiddwa okuva ku Nile Post [[Category:Ziyunivasite n'amatendekero /amabanguliro agatandikibwawo mu 2007]] [[Category:Ziyunivasite zekikulisitayo n'amatendekero /amabanguliro mu Uganda]] [[Category:Eby'enjigiriza mu Disitulikiti y'e Wakiso]] [[Category:Ebyatandikibwawo mu 2007 mu Uganda]] lo4vrijs5eyfhpvef863zx2s829ks3p 74824 74823 2026-09-15T16:53:03Z Ssebuufu 9882 Ngasseeko ettuluba 74824 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Africa Renewal University''' (AfRU) yunivasite ey'obwannannyini eyaweebwa olukusa lwa gavumenti, mu [[Yuganda|Uganda]]. Yatandikibwawo mu 2007 nga '''[[Gaba Bible Institute]]''', <ref name="History">{{Cite web |title=History |url=http://afru.ac.ug/about/who-we-are |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180408030407/http://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=8 April 2018 |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref>bweyali tennatuumibwa '''[[Africa Renewal Christian College]]''' . Essira lya yunivasite ekkulu lyatandikibwawo kusinziira ku bwetaavu bwa [[Afirika]] obw'abakulembeze abenzikiriza ya'Abakristaayo okuyimuka okugabana obusaasizi bwa Kristo n'enjiri ey'essuubi mu kkanisa n'abantu abayaayanira okukyusibwa.<ref>{{Cite web |title=Who we are |url=https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429135713/https://afru.ac.ug/about/who-we-are/ |archive-date=2021-04-29 |access-date=2021-04-29 |language=en-US}}</ref> Ku nkomerero ya 2013, yafuna ebbaluwa egikkiriza okukola emirimu / Layisinsi ey’ekiseera okuva mu Kakiiko k'Eggwanga lya Uganda akavunaanyizibwa ku by'e by'enjigiriza by'amatendekero Agaawaggulu ([[Uganda National Council for Higher Education]]) okubeera Yunivasite ey'Obwannannyini. <ref>{{Cite web |title=Accreditation |url=http://afru.ac.ug/about/accreditation |access-date=11 August 2016 |publisher=Africa Renewal University}}</ref> Olwo yatongozebwa wansi w'erinnya lyayo eririwo kati ku ntandikwa ya 2014.<ref name="NV">{{cite news|title=Uneducated people make poor leaders- graduates told|url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1338339/uneducated-people-poor-leaders-graduates-told|access-date=11 August 2016|work=[[New Vision]]|date=5 March 2014}}</ref> == Laba ne == * Eby'enjigiriza mu Uganda * Olukalala lwa yunivasite mu Uganda == Ebijuliziddwa == {{Reflist}}Africa-Renewal-University-ekiriziddwa -aba by-nche-for-charter-status Bigiddwa okuva ku Nile Post [[Category:Ziyunivasite n'amatendekero /amabanguliro agatandikibwawo mu 2007]] [[Category:Ziyunivasite zekikulisitayo n'amatendekero /amabanguliro mu Uganda]] [[Category:Eby'enjigiriza mu Disitulikiti y'e Wakiso]] [[Category:Ebyatandikibwawo mu 2007 mu Uganda]] [[Category:Ziyunivasite n'amatendekero / amabanguliro mu ttundutundu ly'amasekatti, Uganda]] 9mus3h7p258mzmp4spxmjklwilmxdg4 Joram Muzira 0 12330 74844 44618 2026-09-16T03:22:10Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74844 wikitext text/x-wiki   '''Joram Muzira''' amanyiddwa nga '''Muzira Joram Job.''' yazaalibwa mu 1987 [[:en:Uganda|Munnayuganda]] [[:en:Fashion_entrepreneur|Musuubuzi w'ebyemisono]], mwolesi w'amisono era omutendesi, dayilekita w'endaga z'emyoleso, [[:en:Voice_acting|voice over artists]], era muweereza ku TV. <ref name=":0">https://www.monitor.co.ug/uganda/business/prosper/muzira-makes-a-killing-from-managing-models-1573712</ref> <ref name=":1">https://www.independent.co.ug/joram-muzira-new-force-ugandas-modeling-landscape/</ref> <ref name=":2">https://www.newvision.co.ug/articledetails/123165</ref> <ref>https://www.voaafrica.com/a/africa-fashion-week-new-york/6747698.html</ref> <ref name=":5">https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/a-model-scout-and-beauty-pageant-trainer-1593314</ref> <ref name=":6">https://www.newvision.co.ug/articledetails/1495891</ref> <ref name=":9">https://www.sqoop.co.ug/201206/features/hustler-joram-job-muzira.html</ref> Yatandikawo JMM (Joram model management Uganda) eyakola endagaano n'abolesi b'emisono abomutendera gw'ensi yonna omuli [[:en:Aamito_Lagum|Aamito stacie Lagum]] ne [[:en:Patricia_Akello|Patricia Akello]] . <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> <ref>{{Cite web |url=https://www.matookerepublic.com/2020/01/27/if-you-are-a-model-in-uganda-you-better-have-a-side-hustle-otherwise-you-will-eat-dust-joram-muzira/ |title=Archive copy |access-date=2025-10-25 |archive-date=2024-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225062258/https://matookerepublic.com/2020/01/27/if-you-are-a-model-in-uganda-you-better-have-a-side-hustle-otherwise-you-will-eat-dust-joram-muzira/ |url-status=dead }}</ref> <ref name=":3">{{Cite web |url=https://news.abryanzstyleandfashionawards.com/from-dreamer-to-star-maker-meet-joram-muzira-job-the-asfas-2019-honouree-%ef%bf%bc/ |title=Archive copy |access-date=2025-10-25 |archive-date=2025-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250813111020/http://news.abryanzstyleandfashionawards.com/from-dreamer-to-star-maker-meet-joram-muzira-job-the-asfas-2019-honouree-%EF%BF%BC/ |url-status=dead }}</ref> <ref name=":5" /> <ref name=":10">https://www.monitor.co.ug/uganda/business/commodities/modelling-a-hobby-that-makes-money-1843312</ref> <ref name=":8">https://www.sqoop.co.ug/202109/four-one-one/there-is-a-ray-of-hope-for-fashion-joram-muzira.html</ref> <ref name=":11">{{Cite web |url=https://ethicalfashioninitiative.org/stories/ugandas-top-celebrities-join-our-judging-panel |title=Archive copy |access-date=2025-10-25 |archive-date=2023-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406163401/https://ethicalfashioninitiative.org/stories/ugandas-top-celebrities-join-our-judging-panel |url-status=dead }}</ref> <ref name=":9" /> == Obuto bwe n'emisomo gye == Joram yazaalibwa mu Disitulikiti y’e Jinja eri omugenzi Dr. Muzira Eriab Ngobi Geseri eyafa mu Gwomukaaga 1994 n’omugenzi Muzira Ndera eyafa mu Gwekkumi 1994. <ref name=":1"/> <ref name=":6"/> Joram pulayimale ye yagisomera ku Kamuli Boys primary school, Lake Victoria primary school, Mwiri primary school, Bushenyi Town school ne St. Francisco primary school e Hoima. Mu misomo gye egya siniya, Joram yasomera ku Yale High School ne Aggrey Memorial School. <ref name=":6"/> <ref name=":2"/> Joram yatikkirwa mu 2009 n'afuna diguli eyokubiri mu [[:en:Urban_planning|kuteekerateekera ebibuga]] okuva ku [[:en:Makerere_University|Ssettendekero wa Makerere]] . <ref name=":1"/> <ref name=":5"/> <ref name=":10"/> <ref name=":6" /> <ref name=":9"/> == Emirimu gye n’obumanyirivu == Joram yakolerako aba Design Agenda Limited mu luwummula lwe olw'obuyigirize olwa siniya ey'omukaaga mu 2004. <ref name=":10"/> <ref name=":9"/> Yakola nga omuddukanya w'ekibiina kya Talent Africa ow'ekiseera saako n'obwamaneja n'okusunsula abazannyi abanalabikira mu firimu. <ref name=":10" /> <ref name=":9" /> Joram yakola nga nnakyewa eri Bannayuganda aboolesi b'emisono nga [[:en:Santa_Anzo|Santa Anzo]], [[:en:Stella_Atal|Stella Atal]] ne [[:en:Sylvia_Owori|Sylvia Owori]] . <ref name=":1"/> <ref name=":5"/> <ref name=":10"/> <ref name=":6"/> Yakola nga mmodo era omusikawutu mu kitongole kya Ziper modeling Agency ne African Woman magazine nga alabirirwa [[:en:Sylvia_Owori|Sylvia Owori]] . <ref name=":1" /> <ref name=":3"/> <ref name=":5" /> <ref name=":10" /> <ref name=":6" /> Yekkanya n'okulambula ba mmodo ba [[:en:Sylvia_Owori|Sylvia Owori]] mu mwoleso gw’emisono ogwa ‘Forever love’ ogwa 2012. Olulaga Joram lwe yakulembera. <ref name=":1" /> <ref name=":2"/> <ref name=":10" /> <ref name=":6" /> <ref name=":9"/> JMM ya Joram ebadde eddukanya ba mmodo omuli; [[:en:Aamito_Lagum|Aamito Lagum]], <ref>{{Cite web |url=https://www.observer.ug/component/content/article?id=29698:aamito-returns-in-style |title=Archive copy |access-date=2025-10-25 |archive-date=2023-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823141522/https://www.observer.ug/component/content/article?id=29698:aamito-returns-in-style |url-status=dead }}</ref> <ref name=":1"/> Aliet sara, [[:en:Patricia_Akello|Akello Patricia]], Adit Priscilla, Lamich Kirabo, Ayak Veronica, Meeya Dutie, Akech Joy wimnie, Paul Mwesigwa, Angair Biong, Achan Biong, Adut Mary ne abalesi abawerako aba wano okuva mu Uganda ne [[south Sudan]] . <ref name=":5"/> <ref name=":2"/> <ref name=":4">https://nilepost.co.ug/2018/05/05/ugandan-top-model-agent-set-for-us-fashion-weekend/</ref> <ref name=":10"/> <ref name=":6"/> Joram yakola emisono nga UNAA causes fashion weekend mu Washington DC mu Gwomunaana 2018 ne mu New York mu 2019, <ref name=":4"/> <ref name=":10"/> <ref name=":6"/> [[:en:Abryanz_Style_and_Fashion_Awards_2016|Abryanz style and fashion awards (ASFA'S)]] show eyategekebwa [[:en:Titus_Brian_Ahumuza|Titus brian Ahumuza]] okuva awaadi zino lwe zaatandikibwawo mu 2013. Yakola show endala ezaalimu Seed Project 2018, . Miss Tourism Uganda okuva mu 2016 okutuuka mu 2018, wiiki y'emisono mu Kampala, ne Italy Fashion Show-Revolution Africa 2019. <ref name=":4" /> <ref name=":10" /> <ref name=":6" /> Joram yalondoola n’okutendeka ba mmodo mu miss tourism Uganda okuva mu 2015 okutuuka mu 2018 fashion show gye yafulumya. Yategeka wiiki y’emisono mu Kampala. <ref name=":2"/> Joram yali omu kubalamuzi b'empaka z’obwannalulungi omuli miss Albinism East Africa, little miss Uganda ne little miss universe. <ref name=":2" /> <ref name=":11"/> == Awaadi, okusunsulwa n’okusiimibwa == # Ekibiina kye ekya Joram Model Management kyasunsulwa wansi w’omutendera gwa Best Model Management ku Ssemazinga wa Afrika (Africa) mu mpaka za [[:en:Abryanz_Style_and_Fashion_Awards_2016|Abryanz Style and Fashion Awards 2016]] . # Joram yafunye engule ya Star Maker Honorary Award mu mpaka za [[:en:Abryanz_Style_and_Fashion_Awards_2019|Abryanz Style and Fashion Awards 2019]] == Laba ne == # [[:en:Abryanz_Style_and_Fashion_Awards_2016|Abryanz Style and Fashion Awards 2016]] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia == # [https://web.archive.org/web/20250620131111/https://abryanzstyleandfashionawards.com/ Engule za Abryanz Style n'emisono (ASFAs)] # [https://www.jorammodelmanagement.com/about Joram model management Uganda] {{DEFAULTSORT:Muzira, Joram}} 3nj0qxa32qqbzwnh6cdsh4wm9ee2arr Sharifah Tumusiime 0 12793 74855 68707 2026-09-16T07:18:12Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74855 wikitext text/x-wiki '''Sherifah Tumusiime''' (Yazaalibwa mu mwezi gwa musanvu ennaku z'omwezi nga 13, mu mwaka 1988) ''',''' amanyiddwa nga '''"Chief Hustler"''' [[:en:Ugandan|Munnayuganda Munnayuganda Computer scientist, omusuubuzi ''',''']] omusuubuzi, era omulwanirizi wa tekinologiya. <ref>{{Cite web |last=Network |first=Zuba |date=2021-07-22 |title=Sherifah Tumusiime, Neema Iyer, Honored At Digital Equality Awards 2021 – Zuba Network |url=https://zubanetwork.com/sherifah-tumusiime-neema-iyer-honored-at-digital-equality-awards-2021/ |access-date=2025-04-25 |language=en-US}}</ref><ref name=":3" /><ref>{{Cite web |last=ethelcofie |title=SHERIFAH TUMUSIIME {{!}} Women in Tech Africa [africa's largest women in tech group] |url=http://www.womenintechafrica.com/tag/sherifah-tumusiime/ |access-date=2025-04-25 |language=en-GB}}</ref>​​​​​[[Yuganda|​]] yemuvumbuzi era ye [[:en:Chief_executive_officer|Chief Executive Officer]] we kibinja zimba ,ekibiina kya bakyala,abakakalukanyi ,abayambaganamu kukola emirirmu mu [[:en:East_Africa|East Africa]] eyazuula ekitongole kya baana abato mu Yuganda wamu n'esenior systems officer ku[[:en:Uganda_Financial_Intelligence_Authority|Uganda Financial Intelligence Authority(FIA)]]<nowiki/>mu [[:en:Uganda|Uganda]] <ref name=":3">{{Cite web |date=2021-02-03 |title=Sherifah Tumusiime |url=https://www.zimbawomen.org/sherifah-tumusiime |access-date=2025-04-24 |website=www.zimbawomen.org |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2023-11-27 |title=Digital players advocate for more sensitization about cyber security |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/business/finance/digital-players-advocate-for-more-sensitization-about-cyber-security-4446718 |access-date=2025-04-25 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |last=Olupot |first=Nathan Ernest |date=2024-11-05 |title=FIA Uganda receives institutional appreciation award from BAU |url=https://pctechmag.com/2024/11/fia-uganda-receives-institutional-appreciation-award-from-bau/ |access-date=2025-04-25 |website=PC Tech Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Uganda |first=U. S. Mission |date=2016-09-29 |title=Remarks for Zimba Women Technology for Business Summit |url=https://ug.usembassy.gov/remarks-zimba-women-technology-business-summit/ |access-date=2025-04-25 |website=U.S. Embassy in Uganda |language=en-US |archive-date=2025-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328042616/https://ug.usembassy.gov/remarks-zimba-women-technology-business-summit/ |url-status=dead }}</ref> Ye [[:en:Mandela_Washington_Fellows|Mandela Washington Fellow]] mu 2015 era omuwanguzi w’ekitundu ( [[Afirika|Africa]] ne [[Bulaaya]] ) mu mpaka za [[:en:Youth_Award|Commonwealth Youth Award]] 2018, omwogezi mu nkuŋŋaana z’ensi yonna, nga RightsCon e [[:en:Silicon_Valley|Silicon Valley]] ne Shoko Digital Festival e [[:en:Harare|Harare,]] [[Zimbabwe]] . <ref>{{Cite web |title=Team {{!}} Zimba Women |url=https://www.zimbawomen.org/team |access-date=2025-04-25 |website=www.zimbawomen.org}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=2024-07-12 |title=Sherifah Tumusiime – Uganda Internet Governance Forum |url=https://uigf.ug/speaker/sherifah-tumusiime-2/#:~:text=Sherifah%20Tumusiime%20is%20a%20pioneering,marketplaces%20through%20innovative%20tech%20solutions. |access-date=2025-04-25 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ugandan female youth recognised by Commonwealth |url=https://www.newvision.co.ug/news/1475923/ugandan-female-youth-recognised-commonwealth |access-date=2025-04-25 |website=New Vision}}</ref> == Obuyigirize == Tumusiime yasomera mu [[:en:Mount_Saint_Mary's_College_Namagunga|Mount Saint Mary's College Namagunga,]] oluvannyuma n'akola [[:en:Bachelor_of_Computer_Science|diguli mu Sayansi wa kompyuta]] mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]] okuva mu 2008–2011 ne Business and Entrepreneurship [[:en:Clark_Atlanta_University|mu yunivasite ya Clark Atlanta]] mu 2015. <ref name=":5"/><ref>{{Cite web |title=Women in tech africa &#124; Women in Tech Africa &#91;africa's largest women in tech group&#93; &#124; Page 3 |url=https://www.womenintechafrica.com/tag/women-in-tech-africa/page/3/ |access-date=2026-03-30 |archive-date=2025-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250426213737/https://www.womenintechafrica.com/tag/women-in-tech-africa/page/3/ |url-status=dead }}</ref> == Omulimu == Tumusiime ye Mutandisi, [[:en:Chief_executive_officer|akulira]] kkampuni ya Zimba Zimba Group Ltd okuva mu ntenvu wa 2014 n’okutuusa kati, nga mu kiseera kino ekolagana n’abakyala abakola emirimu egy’enjawulo abasoba mu 15,000 era nga ye Senior Systems Officer mu [[:en:Uganda_Financial_Intelligence_Authority|kitongole ekikessi ekya Uganda Financial Intelligence Authority]] (FIA). <ref name=":1">{{Cite web |title=Exceptional young people recognised for their contribution to development work |url=https://thecommonwealth.org/news/exceptional-young-people-recognised-their-contribution-development-work |access-date=2025-04-25 |website=Commonwealth |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=5 October 2016 |title=Sherifah Tumusiime: I love betting on women - She Leads Africa |url=https://sheleadsafrica.org/sherifah-tumusiime/}}</ref><ref>{{Cite web |last=Network |first=Zuba |date=2021-07-22 |title=Sherifah Tumusiime, Neema Iyer, Honored At Digital Equality Awards 2021 – Zuba Network |url=https://zubanetwork.com/sherifah-tumusiime-neema-iyer-honored-at-digital-equality-awards-2021/ |access-date=2025-04-25 |language=en-US}}</ref><ref name=":0"/><ref>{{Cite web |last=Kaaru |first=Steve |date=2024-11-19 |title=Uganda embraces blockchain for financial inclusion, tokenization |url=https://coingeek.com/uganda-embraces-blockchain-for-financial-inclusion-tokenization/ |access-date=2025-04-25 |website=CoinGeek |language=en-US}}</ref><ref name=":4"/> Yatandikawo Baby Store yatandika 2012 nga [[:en:E-commerce|e-commerce]] store etunda ebintu by’abaana, yakolera mu [[:en:Wipro|Wipro Info Tech nga Data Center]] monitoring team lead mu 2011 okutuusa lwe yafuuka Tools team lead mu 2014, era Service Desk Administrator mu [[MTN Uganda]], April 2009 – Nov 2011. <ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=10 questions with the #LadyBoss – "The only way I've been able to get through highs and lows is by being resilient" Sherifah Tumusiime – Leading Ladies Africa |url=https://leadingladiesafrica.org/2017/05/01/10-questions-ladyboss-way-ive-able-get-highs-lows-resilient-sherifah-tumusiime/ |access-date=2025-04-25 |language=en-US}}</ref> == Engule ezenjawulo == * [[:en:Mandela_Washington_Fellowship|Mandela Washington Fellowship]] eri abavubuka abakulembeze mu Afrika 2015. <ref name=":5"/><ref>{{Cite web |last=Lopez |first=Meredith |date=2023-08-02 |title=Meet the 2023 Leadership Impact Award Winner: Jamila Mayanja |url=https://www.mandelawashingtonfellowship.org/2023/08/02/2023-lia-winner-jamila-mayanja/ |access-date=2025-04-25 |website=Mandela Washington Fellowship |language=en-US}}</ref> * MTN Abakyala mu Bizinensi: Engule y'okukola obulungi mu ICT 2017 '''.''' <ref>{{Cite web |last=Olupot |first=Nathan Ernest |date=2017-03-20 |title=MTN Uganda Names Winners of the 5th Edition of MTN Women in Business |url=https://pctechmag.com/2017/03/mtn-uganda-names-winners-of-the-5th-edition-of-mtn-women-in-business/ |access-date=2025-04-25 |website=PC Tech Magazine |language=en-US}}</ref> * Engule y'abavubuka [[:en:Commonwealth|eya Commonwealth]], Omuwanguzi w'ekitundu (Africa & Europe) mu 2018. <ref name=":1"/><ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2018-04-17 |title=Uganda's Sherifah Tumusiime Wins Prestigious Commonwealth Award |url=https://chimpreports.com/ugandas-sherifah-tumusiime-wins-prestigious-commonwealth-award/ |access-date=2025-04-25 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref> * Engule ya nnantameggwa w'abakyala mu by'obusuubuzi n'okusiga ensimbi Abakyala okuva mu mukago gw'okwenkanankana kwa digito (CODE) mu 2021. <ref>{{Cite web |date=2021-07-22 |title=Winners announced for the 2021 Digital Equality Award |url=https://citinewsroom.com/2021/07/winners-announced-for-the-2021-digital-equality-award/ |access-date=2025-04-25 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Network |first=Zuba |date=2021-07-22 |title=Sherifah Tumusiime, Neema Iyer, Honored At Digital Equality Awards 2021 – Zuba Network |url=https://zubanetwork.com/sherifah-tumusiime-neema-iyer-honored-at-digital-equality-awards-2021/ |access-date=2025-04-25 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-07-26 |title=Winners Announced For The 2021 Digital Equality Award - Africa.com |url=https://africa.com/winners-announced-for-the-2021-digital-equality-award/ |access-date=2025-04-25 |website=africa.com |language=en-US}}</ref> == Laba ne == * [[Zari Hassan]] == Ebijuliziddwa == [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] fqjqtnzez22wdym47nmx9hx44c5jgb5 Rose Nakasi 0 12802 74853 68079 2026-09-16T06:48:31Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74853 wikitext text/x-wiki '''Rose Nakasi''' (yazaalibwa 1988) Munnayuganda munnassaayansi wa kompyuta, musomesa ku yunivasite era omunoonyereza ku artificial intelligence ku Makerere Yunivasite ne Makerere AI Health Lab. <ref name=":0">[https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/healthy-living/dr-nakasi-using-ai-to-transform-healthcare-4591054 "Dr Nakasi using AI to transform healthcare]". ''Monitor''. 2024-04-15. Retrieved 2025-04-24.</ref> <ref name=":1">{{Cite web |date=2022-07-01 |title=I will use artificial intelligence to address health challenges – Dr Nakasi |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/i-will-use-artificial-intelligence-to-address-health-challenges--3866360 |access-date=2025-04-24 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-04-09 |title=Dr. Rose Nakasi - Africa Artificial Intelligence Summit |url=https://aiafricasummit.com/team/dr-rose-nakasi/ |access-date=2025-04-24 |language=en-US |archive-date=2025-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250802182528/https://aiafricasummit.com/team/dr-rose-nakasi/ |url-status=dead }}</ref> <ref name=":3">{{Cite web |title=Rose Nakasi – Makerere University College of Computing & Information Sciences (CoCIS) |url=https://cocis.mak.ac.ug/faculty/information-technology/rose-nakasi/ |access-date=2025-04-24 |language=en-US}}</ref> == Obuto bwe n'okosoma == Nakasi alina diguli eyookubiri ne [[:en:Doctor_of_Philosophy|PhD]] mu [[:en:Computer_science|Computer science]] okuva ku [[Makerere University, Uganda|Makerere yunivasite]] nga yagisomera ku sikaala ya [[:en:Swedish_International_Development_Cooperation_Agency|Swedish International Development Cooperation Agency (SIDA)]] wansi w'enteekateeka ya TSEED. Diguli ye eyasooka yali mu Mathimatics and Computing okuva ku [[Busitema University|Busitema]] yunivasite gye yeegattako mu 2006. Yakuguka mu artificial intelligence, [[:en:Machine_learning|Machine Learning]], [[:en:Machine_learning|Computational Mathematics]] ne Modeling ne Health Informatics. <ref name=":0"/> <ref name=":1"/> <ref name=":3"/> <ref name=":4">{{Cite web |title=Rose Nakasi IEEE Xplore Author profile |url=https://ieeexplore.ieee.org/author/37088450010 |access-date=2025-04-24 |website=ieeexplore.ieee.org}}</ref> == Emirimu == Nakasi yakolako ng’omusomesa ku [[Busitema University|Busitema]] yunivasite mu bbanguliro lya kompyuta. Ayambako mu kunoonyereza ku Makerere yunivasite ku Department of information Technology gy'akolera nga akulira Makerere Artificial Intelligence Health Lab. <ref name=":13">{{Cite web |date=2022-07-01 |title=I will use artificial intelligence to address health challenges – Dr Nakasi |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/i-will-use-artificial-intelligence-to-address-health-challenges--3866360 |access-date=2025-04-24 |website=Monitor |language=en}}</ref> Nakasi mmemba mu kibiina kya [[:en:Data_Science_Africa|Data Science Africa]] . Ye ssentebe wa ITU/WHO/WIPO Topic Group “AI based detection of Malaria” wansi wa Global Initiative AI for Health (GI-AI4H). Nakasi ayagala nnyo okunoonyereza ku Artificial n'okutondawo ebintu ebiyinza okugonjoola okusoomoozebwa mu byobulamu ebitali bya buseere.<ref name=":0"/> <ref name=":2"/> <ref name=":3"/> <ref name=":1"/> <ref name=":4"/> <ref>{{Cite web |date=April 2025 |title=2022/12/15/interview-with-rose-nakasi-using-machine-learning-and-smartphones-to-help-diagnose-malaria/ |url=https://aihub.org/2022/12/15/interview-with-rose-nakasi-using-machine-learning-and-smartphones-to-help-diagnose-malaria/ |website=aihub.org}}</ref> Nakasi y'akulira pulojekiti ya Lacuna SRMH ne Mak Ocular, pulojekiti evujjirirwa Google eyambako mu nzuula y'omusujja gw'ensiri, akafuba ne kookolo w’omumwa gwa nnabaana. <ref>{{Cite web |last=Proscovia |first=Nabatte |date=2023-09-13 |title=Google invests US$1.5M in Mak Ocular: An AI Automated Mobile Microscopic Diagnosis of Malaria, Cancer & Tuberculosis |url=https://news.mak.ac.ug/2023/09/google-invests-us1-5m-in-mak-ocular-an-ai-automated-mobile-microscopic-diagnosis-of-malaria-cancer-tuberculosis/ |access-date=2025-04-28 |website=Makerere University News |language=en-US |archive-date=2025-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522221510/https://news.mak.ac.ug/2023/09/google-invests-us1-5m-in-mak-ocular-an-ai-automated-mobile-microscopic-diagnosis-of-malaria-cancer-tuberculosis/ |url-status=dead }}</ref> Ye munoonyereza omukulu owa pulojekiti ya NIH DS-I Malaria wansi wa DS-I Africa, kaweefube w’okuzuula omusujja gw'ensiri n'okugwenganga obulungi.<ref name=":0"/> <ref name=":2"/> <ref name=":3"/> <ref>{{Cite web |last=Musinguzi |first=John |date=2023-09-20 |title=Ugandan microscopic diagnosis project wins Google's Shs 5.58bn grant |url=https://observer.ug/news/ugandan-microscopic-diagnosis-project-wins-google-s-shs-5-58bn-grant/ |access-date=2025-04-24 |website=The Observer |language=en-US}}</ref> <ref name=":1"/> == By'awandiise == * Explainable AI for Transparent and Trustworthy Tuberculosis Diagnosis: From Mere Pixels to Actionable Insights.<ref name=":52">{{Cite web |title=Rose Nakasi Author details |url=https://journals.eanso.org/index.php/eajit/search/authors/view?firstName=Nakasi&middleName=&lastName=Rose&affiliation=Makerere%20University&country=UG |access-date=2025-04-24 |website=East African Journal of Information Technology |language=en-US}}</ref> * AI Methods and Algorithms for Diagnosis of Intestinal Parasites: Applications, Challenges and Future Opportunities.<ref name=":5">{{Cite web |title=Rose Nakasi Author details |url=https://journals.eanso.org/index.php/eajit/search/authors/view?firstName=Nakasi&middleName=&lastName=Rose&affiliation=Makerere%20University&country=UG |access-date=2025-04-24 |website=East African Journal of Information Technology |language=en-US}}</ref> * Machine Vision Intelligence Using Layer-Wise Relevance Backward Propagation For Breast Cancer Diagnosis.<ref name=":42">{{Cite web |title=Rose Nakasi IEEE Xplore Author profile |url=https://ieeexplore.ieee.org/author/37088450010 |access-date=2025-04-24 |website=ieeexplore.ieee.org}}</ref> * A Review on Automated Detection and Assessment of Fruit Damage Using Machine Learning.<ref name=":43">{{Cite web |title=Rose Nakasi IEEE Xplore Author profile |url=https://ieeexplore.ieee.org/author/37088450010 |access-date=2025-04-24 |website=ieeexplore.ieee.org}}</ref> == Obulamu bwe == Nakasi mufumbo eri Tony Galandi Kire era nga balina abaana bana. <ref name=":12">{{Cite web |date=2022-07-01 |title=I will use artificial intelligence to address health challenges – Dr Nakasi |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/i-will-use-artificial-intelligence-to-address-health-challenges--3866360 |access-date=2025-04-24 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Soma ne == * Kwatsi Alibaruho nga bwe kiri * Venansius Baryamureeba, omuwandiisi w’ebitabo * [[Brian Mushana Kwesiga]] * [[Rosemary Kisembo]] * [[Aminah Zawedde]] == Ebiwandiiko ebikozesebwa == <references /> [[Category:Bannayuganda abasomesa]] [[Category:Abasomesa]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] jmq4ggnf2dk0fwcgotonynbyvpl8ici Adha Munguleya 0 12820 74813 73519 2026-09-15T13:38:29Z Ssebuufu 9882 Nteereezeaza empandiika 74813 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Adha Munguleya''' (yazaalibwa 25 Ogwokutaano 1999) Munnayuganda muddusi w'embiro mpanvu. Mu 2017, yamaliriza emisinde mu [[Junior Wome's Race]] mu mpaka z'ekibiina ekitwala omuzannyo gw'emisinde munsi yonna (IAAF) eza 2017 mu Kampala Uganda.<ref name="junior_women_race_world_cross_country_2017">{{Cite web |title=Junior women's race |url=https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/5837/AT-XJ-W-f----.RS6.pdf?v=1929962430 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213201659/https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/5837/AT-XJ-W-f----.RS6.pdf?v=1929962430 |archive-date=13 December 2019 |access-date=29 June 2020 |website=2017 IAAF World Cross Country Championships}}</ref> Yamalira mu kifo kya kummi na munaana (18).<ref name="junior_women_race_world_cross_country_2017" /> Mu 2018, yavuganya mu mbiro empanvu ez'abakazi ez'okutolontoka ebyalo mu mpaka za [[IAAF World Half Marathon Championships]] eza 2018 ezaali mu kibuga Valencia ekya Spain.<ref name="women_half_marathon_iaaf_championships_2018">{{Cite web |title=Women's Half Marathon |url=https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/6023/AT-HMAR-W-f----.RS6.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191227000442/https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/6023/AT-HMAR-W-f----.RS6.pdf |archive-date=27 December 2019 |access-date=25 June 2020 |website=2018 IAAF World Half Marathon Championships}}</ref> Yamalira mu kifo kya 95.<ref name="women_half_marathon_iaaf_championships_2018" /> == Ebijjuliziddwa == <references /> == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * [[Adha Munguleya]] ku mukutu gwa World Athletic *[[Adha Munguleya]] ku mukutu gwa InterSportStats [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Abazaalibwa mu 1999]] [[Category:Bannayuganda abakyala abaddusi b'embiro empanvu]] [[Category:Bannatuganda abakyala abaddusi b'emisinde gi mubuna byalo]] [[Category:Bannayuganda abakyala bannabyamizannyo ab'ekyasa ky'amakumi abiri mwekimu]] eznxoi8se2tkd1dspcsgifufrctnsbc 74814 74813 2026-09-15T13:39:24Z Ssebuufu 9882 Ntereezezza empandiika 74814 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Adha Munguleya''' (yazaalibwa 25 Ogwokutaano 1999) Munnayuganda muddusi w'embiro empanvu. Mu 2017, yamaliriza emisinde mu [[Junior Wome's Race]] mu mpaka z'ekibiina ekitwala omuzannyo gw'emisinde munsi yonna (IAAF) eza 2017 mu Kampala Uganda.<ref name="junior_women_race_world_cross_country_2017">{{Cite web |title=Junior women's race |url=https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/5837/AT-XJ-W-f----.RS6.pdf?v=1929962430 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213201659/https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/5837/AT-XJ-W-f----.RS6.pdf?v=1929962430 |archive-date=13 December 2019 |access-date=29 June 2020 |website=2017 IAAF World Cross Country Championships}}</ref> Yamalira mu kifo kya kummi na munaana (18).<ref name="junior_women_race_world_cross_country_2017" /> Mu 2018, yavuganya mu mbiro empanvu ez'abakazi ez'okutolontoka ebyalo mu mpaka za [[IAAF World Half Marathon Championships]] eza 2018 ezaali mu kibuga Valencia ekya Spain.<ref name="women_half_marathon_iaaf_championships_2018">{{Cite web |title=Women's Half Marathon |url=https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/6023/AT-HMAR-W-f----.RS6.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191227000442/https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/6023/AT-HMAR-W-f----.RS6.pdf |archive-date=27 December 2019 |access-date=25 June 2020 |website=2018 IAAF World Half Marathon Championships}}</ref> Yamalira mu kifo kya 95.<ref name="women_half_marathon_iaaf_championships_2018" /> == Ebijjuliziddwa == <references /> == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * [[Adha Munguleya]] ku mukutu gwa World Athletic *[[Adha Munguleya]] ku mukutu gwa InterSportStats [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Abazaalibwa mu 1999]] [[Category:Bannayuganda abakyala abaddusi b'embiro empanvu]] [[Category:Bannatuganda abakyala abaddusi b'emisinde gi mubuna byalo]] [[Category:Bannayuganda abakyala bannabyamizannyo ab'ekyasa ky'amakumi abiri mwekimu]] ttq77bg2njevlo4tu3xkk0r1ufgdfwn 74815 74814 2026-09-15T13:40:03Z Ssebuufu 9882 Ntereezezza empandiika 74815 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Adha Munguleya''' (yazaalibwa 25 Ogwokutaano 1999) Munnayuganda omuddusi w'embiro empanvu. Mu 2017, yamaliriza emisinde mu [[Junior Wome's Race]] mu mpaka z'ekibiina ekitwala omuzannyo gw'emisinde munsi yonna (IAAF) eza 2017 mu Kampala Uganda.<ref name="junior_women_race_world_cross_country_2017">{{Cite web |title=Junior women's race |url=https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/5837/AT-XJ-W-f----.RS6.pdf?v=1929962430 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213201659/https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/5837/AT-XJ-W-f----.RS6.pdf?v=1929962430 |archive-date=13 December 2019 |access-date=29 June 2020 |website=2017 IAAF World Cross Country Championships}}</ref> Yamalira mu kifo kya kummi na munaana (18).<ref name="junior_women_race_world_cross_country_2017" /> Mu 2018, yavuganya mu mbiro empanvu ez'abakazi ez'okutolontoka ebyalo mu mpaka za [[IAAF World Half Marathon Championships]] eza 2018 ezaali mu kibuga Valencia ekya Spain.<ref name="women_half_marathon_iaaf_championships_2018">{{Cite web |title=Women's Half Marathon |url=https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/6023/AT-HMAR-W-f----.RS6.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191227000442/https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/6023/AT-HMAR-W-f----.RS6.pdf |archive-date=27 December 2019 |access-date=25 June 2020 |website=2018 IAAF World Half Marathon Championships}}</ref> Yamalira mu kifo kya 95.<ref name="women_half_marathon_iaaf_championships_2018" /> == Ebijjuliziddwa == <references /> == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * [[Adha Munguleya]] ku mukutu gwa World Athletic *[[Adha Munguleya]] ku mukutu gwa InterSportStats [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Abazaalibwa mu 1999]] [[Category:Bannayuganda abakyala abaddusi b'embiro empanvu]] [[Category:Bannatuganda abakyala abaddusi b'emisinde gi mubuna byalo]] [[Category:Bannayuganda abakyala bannabyamizannyo ab'ekyasa ky'amakumi abiri mwekimu]] 3pcmdvvz8nk8ehn1cwh1zudapb3jwtx Amos Betungura 0 13001 74827 72341 2026-09-15T23:26:27Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74827 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Amos Betungura''' <ref name="observer">{{Cite web |title=The Observer – Uganda |url=https://www.observer.ug/component/content/article?id=1807:ankole-loses-language-icon |access-date=4 April 2020 |website=observer.ug}}</ref> yali mulabirizi wa Anglican mu Uganda . <ref name="allafrica">{{Cite web |title=All Africa |url=https://allafrica.com/stories/200812010318.html |access-date=4 April 2020 |website=allafrica.com}}</ref> Betungura yasomera ku [[Uganda Christian University]] era y'atuuzibwa ku budyankoni mu 1957 ate n'afuulibwa omusosodooti mu 1960. Yatukuzibwa ng'Omulabirizi w'e Ankole nga 6 Ogwekuminebiri 1970. Yafa mu 2008. <ref name="observer"/> <ref name="newvision">{{Cite web |title=Bishop Betungura Buried |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1175658/bishop-betungura-buried |access-date=4 April 2020 |website=New Vision}}</ref> == Obuweereza bw’Ekkanisa n’Obukulembeze bw’Obulabirizi == Betungula yatukuzibwa ng'Omulabirizi w'e Ankole nga 6 Ogwekuminebiri 1970. <ref name=":0">{{Cite web |title=History timeline |url=https://www.ankolediocese.org/about-us/history-timeline/ |access-date=2025-12-19 |website=Ankole Diocese {{!}} Church of Uganda, Anglican |language=en-US |archive-date=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517045626/https://www.ankolediocese.org/about-us/history-timeline/ |url-status=dead }}</ref> yali Mulabirizi wa Ankole ow'okubiri . <ref name=":0" /> Mu bukulembeze bwe, omuwendo gw’abassaabalabirizi n’obusumba mu bulabirizi bw’e Ankole gweyongera nnyo ne guyamba abantu b’omu kitundu okufuna okusinza kw’Abakulisitaayo n’okulabirira obusumba. Ekiseera kye wa kyamanyibwa olw’okukula kw’ekkanisa, okutendeka bannaddiini n’okugaziya okutuuka ku buminsani. <ref name=":0"/> == Okuzimba ebitongole n’okukosa abantu == === Eddwaaliro lya Ruharo Mission === Mu 1981, mu kiseera kye eky’obulabirizi, Betungura yakola kinene nnyo mu kutandikawo eddwaliro lya Ruharo Mission Hospital mu kibuga Mbarara eddwaliro ly’omukitundu eririna akakwate n’Ekkanisa ya Uganda erikola ku bujjanjabi obw’enjawulo, okulongoosa, enteekateeka z’okubunyisa amawulire n’okuddaabiriza abantu okwetoloola ekitundu ky’e Ankole .<ref>{{Cite web |title=History of Ruharo Mission Hospital – Ruharo Mission Hospital |url=https://rmh.org.ug/history-of-rmh/ |access-date=2025-12-19 |language=en-US}}</ref> Oluvannyuma eddwaaliro lyagaziya kaweefube nga enteekateeka ya Organized Userful Services (OURS) eri abaana abaliko obulemu, nga kino kiraga okwolesebwa kwa Betungura okw’ebyobulamu ebigatta n’okuwagira abantu. <ref>{{Cite web |title=OURS Program – Ruharo Mission Hospital |url=https://rmh.org.ug/ours-program/ |access-date=2025-12-19 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-06-16 |title=Ruharo Mission Hospital acquires Shs310m digital X-ray machine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/ruharo-mission-hospital-acquires-shs310m-digital-x-ray-machine-5083046 |access-date=2025-12-19 |website=Monitor |language=en}}</ref> === Ebiwandiiko n’Okwenyigira mu by’Obuwangwa === Era yali amanyiddwa nnyo olw’ebiwandiiko bye ku ddiini, [[:en:Marriage|obufumbo]], [[Ebyobuwangwa (Culture)|obuwangwa]] bw’ekitundu n’okutaputa enkola [[:en:Tradition|z’ennono]] ng’ayita mu lenzi y’eby’eddiini ey’Ekikristaayo . Omulimu gwe gwalimu ebitabo ebikwata ku byafaayo by’abantu mu Ankole, empisa z’obufumbo n’okuvvuunula mu nnimi z’omu kitundu, ebyayamba mu kufumiitiriza kw’ekkanisa n’okwogera kw’ebyobuwangwa mu [[Yuganda|Uganda]] . <ref>{{Cite book |last=Betungura |first=Amos. |date=1996 |title=Obushwere n'Amagara Gaabwo |url=https://catalog.hathitrust.org/Record/007984472 |publisher=Fountain |isbn=978-9970-02-024-9 |location=Kampala, Uganda}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Fountain Publishers: Africa-Leading Publishing House |url=https://fountainpublishers.co.ug/book/enshobi-eziri-omu-mpandiika-nengamba-yorunyankore-rukiga |access-date=2025-12-19 |website=fountainpublishers.co.ug |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Betungura |first=Amos |date=2003 |title=Beginnings of Prosperity |url=https://books.google.com/books?id=j3jZAAAAMAAJ |publisher=Archway Publications Limited |language=en}}</ref> Era yatandikawo okuvvuunula [[baibuli]] okuva mu Lungereza okudda mu Runyankore - Rukiga nga bwe yasooka okuvvuunulwa mu Rutoro [[Luganda|n'Oluganda]] . <ref>{{Cite web |date=2020-07-19 |title=Christians celebrate 55 years of Runyankole-Rukiga Bible |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/christians-celebrate-55-years-of-runyankole-rukiga-bible-1876778 |access-date=2025-12-19 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Okufa ne by’alesse == Amos Betungura yafa nga 28 Ogwekuminebiri e Mbarara oluvannyuma lw'okulwanagana n'ekirwadde ekya kookolo w'enseke . Yaziikiddwa mu Lutikko ya St.James e Ruharo . <ref>{{Cite web |title=History timeline |url=https://www.ankolediocese.org/about-us/history-timeline/ |access-date=2025-12-19 |website=Ankole Diocese {{!}} Church of Uganda, Anglican |language=en-US |archive-date=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517045626/https://www.ankolediocese.org/about-us/history-timeline/ |url-status=dead }}</ref> Mu kuziika kwe, Pulezidenti [[Yoweri Museveni]] yamutendereza ng'omuntu agatta abantu era agyawo enjawukana mu ddiini n'obuwangwa n'okunyweza obulamu bw'abantu mu [[Yuganda|Uganda]] . <ref>{{Cite web |date=2023-12-01 |title=Museveni tells clerics to serve Christians holistically |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/museveni-tells-clerics-to-serve-christians-holistically-4450974 |access-date=2025-12-19 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Laba ne == * [[Ekkanisa ya Uganda mu Buganda|Abalabirizi ba Uganda]] * Ekkanisa ya Anglican Church of Uganda * [[Wilberforce Kityo Luwalira|Wilderforce Kityo Luwalira nga bwe kiri]] == Ebijuliziddwa == <references responsive="0"></references> {{Reflist|1}} [[Category:Eddiini mu Buganda]] 0ik24dyhx25gms0exbp1efq34lla5zo Shamim Murerwa 0 13004 74854 52046 2026-09-16T07:15:58Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74854 wikitext text/x-wiki '''Shamim Murerwa''' (yazaalibwa nga 27 Ogwomwenda,1999) muyimbi Munnayuganda era amanyiddwa n’erinnya lye erya siteegi '''Omega 256''', era ayogerwako nga nnaabagereka w’ebugwanjuba. [[Songwriter|Muwandiisi wa nnyimba]] era muyimbi akola live performance.<ref>{{Cite web |date=2025-09-23 |title=Omega 256 Music, Songs, Videos, Mp3 Downloads and Biography |url=https://www.howwe.ug/Omega256 |access-date=2025-11-25 |website=www.howwe.ug |language=en}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |title=Omega 256 Songs, Biography, Music downloads {{!}} Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/artist/1114/omega256 |access-date=2025-11-25 |website=blizz.co.ug}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ruby |first=Josh |date=2022-03-02 |title=Manager Nash Weiz Rewards Omega 256 With Posh Ride (PHOTOS) |url=https://mbu.ug/2022/03/02/manager-nash-weiz-rewards-omega-256-with-posh-ride-photos/ |access-date=2025-11-25 |website=MBU |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Shamim yatandika okuyimba ku myaka 17 era n'afulumya oluyimba lwe olwasooka, "Ninterwa," mu 2018. Oluvannyuma yafulumya ennyimba endala omuli "Weekend," "This Year," "Keeza," ne "Deep in Love." Pulayimale yagisomera ku Shalom Keben, siniya ku Sentah College oluvannyuma nadda ku mu mulimu gwe ogw’okuyimba era ayimbye mu bivvulu mu [[Kampala]] n’ebibuga ebinene mu [[Yuganda|Uganda]]. Ennyimba ze zirimu engeri za reggae, afrobeat, n'ennyimba z'ekinnansi ez'omu Uganda era zimufunidde abawagizi bangi mu Uganda ne mu nsi yonna..<ref name=":0">{{Cite web |last=ATILUK |first=NATHAN |date=2023-08-08 |title=I would be a doctor if I were not a musician – Omega 256 |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/i-would-be-a-doctor-if-i-were-not-a-musician-omega-256/ |access-date=2025-11-25 |website=The Observer |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Omega 256 Biography, Profile, Facts, Life Story, About Omega 256 |url=https://pearltunes.ug/Omega256/biography |access-date=2025-11-25 |website=PearlTunes |language=en |archive-date=2026-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425044219/https://pearltunes.ug/Omega256/biography |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-02-27 |title=Western Uganda's Omega 256 thrills Kololo guests |url=https://www.newvision.co.ug/category/blogs/western-ugandas-omega-256-thrills-kololo-gues-NV_182260 |access-date=2025-11-25 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |last=Morgan |date=2024-03-25 |title=Omega 256 {{!}}{{!}} Biography |url=https://www.zambianmusicpromos.co/omega-256-biography/ |access-date=2025-11-25 |website=Zambianmusicpromos}}</ref> == Obuto bwe == Murerwa yakulira mu [[Ankole]], ekitundu mu bugwanjuba bwa Uganda era yafiirwa nnyina ku myaka 5. Yagenda mu maaso n’okusoma okutuusa mu luwummula lwa Siniya eyookuna, lwe yatandika okukwata ennyimba ze mu situdiyo era eno ye yali entandikwa y'olugendo lwe olw’okuyimba.<ref>{{Cite web |last=Mwesigwa |first=Solomon |date=2025-08-21 |title=Omega 256: Using Runyankore to share her language and culture with the world |url=https://mbu.ug/2025/08/21/omega-256-using-runyankore-to-share-her-language-and-culture-with-the-world/ |access-date=2025-11-25 |website=MBU |language=en-US}}</ref><ref name=":0"/> == Laba ne == * [[Sheebah Karungi]] * [[John Blaq]] * [[Irene Ntale]] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} s8e63jzj3bzzen9ad7r77u15bv45ewv Namakula Mary Bata 0 13082 74849 58023 2026-09-16T05:15:25Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74849 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Namakula Mary,''' (yazaalibwa nga 22 Ogwekumineebiri 1993), amanyiddwa ennyo nga '''Mary Bata''',mukyala muwandiisi wa nnyimba, ate era muyimbi [[Uganda|Munnayuganda]].<ref>{{cite web |last=HiPipo |first=Editor |date=17 June 2018 |title=Mary Bata |url=https://www.hipipo.com/home/artists/mary-bata/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200810083643/https://www.hipipo.com/home/artists/mary-bata/ |archive-date=10 August 2020 |accessdate=5 April 2020 |newspaper=HiPipo |location=Kampala}}</ref><ref>{{cite web |last=Bukenya |first=Paddy |date=26 March 2019 |title=Mary Bata acamudde Minista Amelia Kyambadde |url=https://www.bukedde.co.ug/bukedde/amawulire/1497042/mary-bata-acamudde-minista-amelia-kyambadde |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406110739/https://www.bukedde.co.ug/bukedde/amawulire/1497042/mary-bata-acamudde-minista-amelia-kyambadde |archive-date=6 April 2020 |accessdate=5 April 2020 |newspaper=Bukedde |location=Kampala}}</ref><ref>{{cite web |last=Kushaba |first=Kyle Duncun |date=23 March 2016 |title=Mary Bata hospitalised |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1420317/mary-bata-hospitalised |accessdate=5 April 2020 |newspaper=New Vision |location=Kampala}}</ref><ref>{{Cite web |date=November 11, 2015 |title=PICS! Singer Mary Bata Excites Mbabazi, Mukono Paralyzed |url=http://xclusive.co.ug/2015/11/10/pics-singer-mary-bata-excites-mbabazi-mukono-paralyzed/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406110734/http://xclusive.co.ug/2015/11/10/pics-singer-mary-bata-excites-mbabazi-mukono-paralyzed/ |archive-date=April 6, 2020 |access-date=May 1, 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=Why Mary Bata Fired Her Manager – Chano8 |url=https://chano8.com/mary-bata-fired-manager/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210914125843/https://chano8.com/mary-bata-fired-manager/ |archive-date=2021-09-14 |access-date=2021-09-14}}</ref><ref>[https://www.bukedde.co.ug/bukedde/kasalabecca/1405005/omuyimbi-marybata-atya-abasajja-abeeyambudde https://www.bukedde.co.ug/bukedde/kasalabecca/1405005/omuyi{{Dead link|date=February 2022}}bi-marybata-atya-abasajja-abeeyambudde] {{Dead link|date=February 2022}}</ref> == Obuvo bwe == Bata yasomera ku ssomero lya Kabata Primary School, Maky College Secondary School Nateete n'agenda mu YMCA gyeyasomera, era n'aweebwa Dipulooma mu by'okwewunda n'okutonatona emibiri mu mwaka gwa 2013.<ref name="auto"/><ref name="auto">{{cite web |last=Bukenya |first=Paddy |date=26 March 2016 |title=Mystery Man Balloons Singer Mary Bata |url=https://www.howwebiz.ug/news/showbiz/9769/mystery-man-balloons-singer-mary-bata.php |accessdate=5 April 2020 |newspaper=Howwebiz |location=Kampala |archive-date=6 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406110742/https://www.howwebiz.ug/news/showbiz/9769/mystery-man-balloons-singer-mary-bata.php |url-status=dead }}</ref>. == Omulimu gw’okuyimba == Bata yatandika ng’omuyimbi mu kkwaaya y’ekkanisa nga tannaba kwegatta ku kibiina kya Kream Productions Band mu mwaka gwa 2013.<ref>{{cite web |last=Isaac |first=Isaac |date=4 November 2019 |title=Singer Mary Bata Quits Cream Production |url=http://chano8.com/singer-mary-bata-quits-cream-production/ |accessdate=5 April 2020 |newspaper=Chano8 |location=Kampala}}</ref><ref>{{cite web |last=Nakitende |first=Hadijah |date=4 December 2015 |title=Love feud chases Mary Bata from Cream Production |url=http://www.sunrise.ug/gossip/201512/love-feud-chases-mary-bata-from-cream-production.html |accessdate=5 April 2020 |newspaper=Sun Rise |location=Kampala}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muriisa |first=Habre |title=Mary Bata Refuses To Do DNA Test After Teenager Claims To Be The Father Of Her Baby – Chano8 |url=https://chano8.com/mary-bata-refuses-to-do-dna-test-after-teenager-claims-to-be-the-father-of-her-baby/}}</ref> Mu mwaka gwa 2014 yatogonza oluyimba lwe olwamufuula owamanyi “Disappointment” era oluyimba luno lwamufuula ow'ettutumu mu muziki gwa Uganda.<ref>{{cite web |last=Bya |first=Musisi |date=19 February 2015 |title=Karangwa asigudde Mary Bata ku bba n'amufunyisa olubuto |url=https://www.bukedde.co.ug/bukedde/ag%E2%80%99eggwanga/1403212/karangwa-asigudde-mary-bata-ku-bba-amufunyisa-olubuto |accessdate=5 April 2020 |newspaper=Bukedde |location=Kampala}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mary Bata ku Podium – 16 July 2017 |url=https://nbs.ug/2017/07/mary-bata-ku-podium-16-july-2017/}}</ref><ref>{{cite web |last=Reporter |first=Reporter |date=29 December 2019 |title=Mary Bata Blessed With a Baby |url=http://www.ghafla.com/ug/3774-2/ |accessdate=5 April 2020 |newspaper= |location=Kampala}}</ref> Yalina ekivvulu kye ekyasooka nga 28 Omwezi gwomunana 2015 mu Theatre La Bonita mu Kampala era kyali kyakwatayo oba kyakola bulungi.<ref>{{cite web |last=Eye |first=Big |date=11 October 2015 |title=Mary Bata thanks fans after a successful concert at Theatre La'Bonita |url=https://bigeye.ug/mary-bata-thanks-fans-after-a-successful-concert-at-theatre-labonita/ |accessdate=5 April 2020 |newspaper=Big Eye UG |location=Kampala}}</ref> === Alubaamu za situdiyo === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Olukalala lw'alubaamu za situdiyo n'ebintu ebirondeddwa ! scope="col" style="width:10em" | Omutwe ! scope="col" style="width:20em" | Ebisingawo |- ! scope="row" | ''Salute'' | * Yafulumizibwa: 2014 * Label: Ekitongole kya Kream Production * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |- ! scope="row" | ''Tugenda Komawa<ref>{{Cite web |title=Mary Bata to hold Tugenda Komawa Album Launch on 31st March 2017 – HiPipo |url=https://www.hipipo.com/home/2017/01/17/mary-bata-to-hold-tugenda-komawa-album-launch-on-31st-march-2017/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170119224944/http://www.hipipo.com/home/2017/01/17/mary-bata-to-hold-tugenda-komawa-album-launch-on-31st-march-2017 |archive-date=2017-01-19 |website=www.hipipo.com}}</ref>'' | * Yafulumizibwa: 2017 * Ekiwandiiko: Obwakabaka bwa Rydim * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |- ! scope="row" | ''Madowadowa'' | * Yafulumizibwa: 2018 * Ekiwandiiko: Mary Bata * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |} {| class="wikitable" |+Songs<ref>{{Cite web|url=https://www.howwebiz.ug/MaryBata/music|title=Mary Bata New and Old Songs : Listen and Download|website=www.howwebiz.ug|access-date=2026-04-27|archive-date=2021-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926160430/https://www.howwebiz.ug/MaryBata/music|url-status=dead}}</ref> !Song title !Year |- |Disappointment<ref>https://www.bukedde.co.ug/bukedde/sanyuka%20ne%20wikendi/1394877/mary-bata-owa-disapoyintiment-alutongoleza-mu-mbuutu {{Dead link|date=February 2022}}</ref> |2014 |- |Visa |2014 |- |Landlord |2014 |- |Salute |2015 |- |Hug |2015 |- |Waliwo Ekibaanja |2016 |- |Tugenda Komawo |2016 |- |Sembela |2016 |- |Ndugudde |2016 |- |Give me Time<ref>{{Cite web|url=https://bigeye.ug/mary-bata-sabba-sabba-release-new-song-give-time-listen/|title=Mary Bata, Sabba Sabba release new song — "Give Me Time". Listen to it here!|date=April 4, 2017}}</ref> |2016 |- |Respect |2016 |- |Okimanyi<ref name="auto"/> |2017 |- |Mulimu Ki<ref>{{cite web| date=20 May 2016| url=https://bigeye.ug/mary-bata-nutty-neithan-premiere-new-song-today/ |title= Mary Bata, Nutty Neithan to premiere new song today |accessdate=6 April 2020 |first=Big | last= EyeUg|newspaper=|location=Kampala}}</ref> |2017 |- |Madowadowa<ref>{{Cite web|url= https://www.youtube.com/watch?v=Cg6CAw941tA|title= Madowadowa Mary Bata official video |date=July 31, 2018|via=YouTube}}</ref> |2018 |- |Am Ready<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=6Raa4bzt5Oo |title= AM READY Mary Bata |date=January 6, 2019|via=YouTube}}</ref> |2018 |- |Akayimba<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=vNCyeiAYBWU |title= Akayimba by Mary Bata Official HD Music Video 2019 |date=September 17, 2019|via=YouTube}}</ref> |2019 |- |Follow You<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=OsVeSBqPT00 |title= FOLLOW YOU By Mary Bata OFFICIAL VIDEO New Ugandan Video |date=January 28, 2020|via=YouTube}}</ref> |2020 |- |Kookonyo |2020 |- {{End}} == Ebikwata bubulamu bwe == Mu mwezigwomunana 2017, Mary yasimattuse akabenje bwe yali akomawo okuva e Mityana okudda e [[Kampala]].<ref>{{Cite web |last=Bangirana |first=Allan |date=21 August 2017 |title=Mary Bata Survives Fatal Car Accident &#124; Spurzine |url=https://spurzine.com/news/mary-bata-survives-fatal-car-accident/ |website=spurzine.com}}</ref><ref name="sunrise.ug">{{Cite web |title=Mary Bata finally confirmed PG – Sunrise |url=https://www.sunrise.ug/gossip/201709/mary-bata-finally-confirmed-pg.html}}</ref><ref name="sunrise.ug"/><ref name="sunrise.ug"/><ref>{{Cite web |title=Mary Bata hospitalised |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/1420317 |website=New Vision}}</ref> == Engule n’okusunsulwa == {| class="wikitable" !Omwaka ! Ekirabo ! Olubu ! Abasunsuddwa (abasunsuddwa). ! Alizaati ! Ref. |- | 2015 | Engule ya Rising Stars | Oluyimba lwa Bbandi olusinga “Okuggwaamu essuubi” | Mary Bata| {{won}} ! align="center" |<ref>{{Cite web |date=April 13, 2016 |title=Here Are The Winners Of Rising Star Awards |url=https://www.howwebiz.ug/news/entertainment/14735/here-are-the-winners-of-rising-star-awards |access-date=April 27, 2026 |archive-date=April 6, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406110743/https://www.howwebiz.ug/news/entertainment/14735/here-are-the-winners-of-rising-star-awards |url-status=dead }}</ref> |- | 2017 | Engule z'ennyimba za HiPipo | Oluyimba lwa Bbandi olusinga “Sembela” | Mary Bata| {{won}} ! align="center" |<ref>{{Cite web |date=February 7, 2018 |title=Best BAND Song: Sembera by Mary Bata – HiPipo Music Awards 2017 |url=https://www.hipipo.com/home/gallery/best-band-song-sembera-by-mary-bata-hipipo-music-awards-2017/}}</ref><ref>{{Cite web |date=February 7, 2018 |title=List Of Hipipo Music Award Winners 2017 |url=https://spurzine.com/news/list-of-hipipo-music-award-winners-2017/}}</ref><ref>{{Cite web |date=February 6, 2018 |title=HiPipo music awards leave mixed reactions |url=https://www.sqoop.co.ug/201702/news/events/hipipo-music-awards-leave-mixed-reactions.html}}</ref> |- | 2018 | Engule z'ennyimba za HiPipo | Oluyimba lwa Bbandi olusinga mu mwaka “Tugenda Komawa” | Mary Bata| {{nom}} ! align="center" |<ref>{{Cite web |date=March 19, 2018 |title=FULL LIST: HiPipo Music Awards 2018 Winners |url=https://thetowerpost.com/2018/03/19/full-list-hipipo-music-awards-2018-winners/}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 18, 2018 |title=HiPipo Music Awards: Here's the full list of winners |url=https://bigeye.ug/hipipo-music-awards-heres-full-list-winners/}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 18, 2018 |title=HIPIPO MUSIC AWARDS 2018 FULL LIST OF WINNERS |url=https://bigeye.ug/hipipo-music-awards-2018-full-list-of-winners/}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 18, 2018 |title=HiPipo Music Awards 2018: Full List Of Winners, Radio Wins |url=https://mbu.ug/2018/03/18/hipipo-music-awards-2018-full-list-of-winners-radio-wins/}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 19, 2018 |title=List of winners for the Hipipo 2018 awards |url=https://www.ugandaonline.net/2018193_list_of_hipipo_awards_winners}}</ref> |- |} == Ebijuliziddwa == <references /> == Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipedia == * [https://www.youtube.com/channel/UCXDZlVoaONyQ4yFjKAOHALA Mary Bata at Youtube] * [https://www.instagram.com/marybatamusic/?hl=en Mary Bata Official Instagram Account] * [https://www.bukedde.co.ug/bukedde/kasalabecca/1400596/mary-bata-atomedde-emmotoka-omukazi-ne-bimusobera www.bukedde.co.ug] [[Category:Abayimbi]] d6e5wemct2ytagina5oxk8yylprzt0t Adam Mugume 0 13208 74810 68223 2026-09-15T13:23:44Z Ssebuufu 9882 74810 wikitext text/x-wiki {{Databox}} <big>'''Adam Mugume'''</big>, mukugu mu by'enfuna Munnayuganda era aweereza nga Dayirekita w'eby’okunoonyereza n’enkola mu [[Bank of Uganda|Bank ya Uganda]], ekifo kyabaddemu okuva 2011. Okuva nga 27 Ogwokusatu 2020 okutuusa nga 3 Ogwomunaana 2020, Dr Mugume yaweereza ng’akola nga omumyuka wa Gavana wa Bank of Uganda, banka enkulu y’eggwanga,<ref name="1R">Ismail Musa Ladu (27 March 2020). [https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Adam-Mugume-perform-deputy-governor-duties-BoU/688334-5506570-7veh5b/index.html "Dr Adam Mugume to perform deputy governor duties at BoU"]. ''[[:en:Daily_Monitor|Daily Monitor]]''. Kampala, Uganda. Retrieved 13 June 2020.</ref> nga [[Michael Atingi-Ego]], Omumyuka wa Gavana ow'enkalakkalira tanayingira ofiisi.<ref name="2R">{{Cite web |last=Eagle Uganda |date=3 August 2020 |title=Dr. Michael Atingi-Ego assumes role as BoU Deputy Governor |url=https://eagle.co.ug/2020/08/03/dr-michael-atingi-ego-assumes-role-as-bou-deputy-governor.html |access-date=1 September 2020 |publisher=Eagle Uganda |place=Kampala}}</ref> == Okusoma kwe == Mugume alina ddiguli esooka mu by'enfuna ( Bachelor of Arts in Economics ) mu okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]] . Ddiguli ye eyookubiri mu by'enfuna ( [[Master of Arts]] - MA in economics) yagifuna kuva mu [[yunivasite y'e Botswana]] e Gaborone . Ddiguli ye eyookusatu mu by’enfuna ([[Doctor of Philosophy]] - [[:en:PhD|PhD]] ), yamuweebwa [[Yunivasite y’e Oxford]] mu Bungereza.<ref name="1R" /> == Emirimu gye == Adam Mugume yaweereza ng'omukulu w'ekitongole ky'enkola z'eby'enfuna n'okuzinyonyola ([[Economoic theory and Analysis]]) ku yunivasite y’e Makerere. Yasomesa [[econometrics]], essomo eritwalibwa okuba nga lyerisinga obuzibu, eri abo be yasomesa. Mukugu mu nteebereza y'ebyenfuna n’okwekenneenya enkola. Ebintu ebirala byeyakugukamu mulimu enkola ne neeyisa y'ebyenfuna by'eggwanga lyonna wamu ([[Macroeconomics]]), okuteeka ebibalo n'enkola z'okubala mu bikwata ku by'enfuna ([[applied econometrics]] ) n'enkola zi gavumenti ne zi bbanka enkulu zezikozesa okulwanyisa embeera z'ebyenfuna ezikosa eby'enfuna by'eggwanga awamu nga emirimu, okunaabuuka kw'ensimbi n'okukula kw'ebyenfuna ([[Fiscal and monetary policies]]) .<ref>Alon Mwesigwa (10 July 2015). "Who Will Be Bank of Uganda Boss?". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 13 June 2020.</ref> == Ebirala eby'okulowoozaako == Mu Gwolubereberye 2020, endagaano y’omulimu eya Louis Kasekende, omumyuka wa Gavana wa Bbank ya Uganda okuva 2010 okutuuka mu 2020 yaggwaako, oluvannyuma lw’ebisanja by’emyaka 5 bibiri eby’omuddiriἡἡanwa . Omukulembeze w'eggwanga alina obuyiza okubalonda endagaano teyagizza buggya. Bwatyo Kasekende yava mu bbanka enkulu.<ref name="4R">{{Cite web |last=Arthur Arnold Wadero |date=20 January 2020 |title=Kasekende bows out, bids farewell to BoU Staff |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/Kasekende-says-bye-BoU-staff/688334-5424416-h1yb8j/index.html |access-date=15 June 2020}}</ref> Nga 27 Ogwokusatu 2020, oluvannyuma lw'emyezi ebiri ng’ekifo kino kikalu, olukiiko olukulembera bbanka enkulu, nga lukulirwa ssentebe waalwo, lwalonda Mugume okuweereza ng’omumyuka wa Gavana wa bbanka enkulu, okutuusa ng’omuntu ow'enkalakkalira alondeddwa pulezidenti wa Uganda.<ref name="5R">{{Cite web |last=SoftPower |date=27 March 2020 |title=Adam Mugume Named Acting BOU Deputy Governor |url=https://www.softpower.ug/dr-adam-mugume-named-acting-bou-deputy-governor/ |access-date=15 June 2020 |publisher=SoftPower Uganda}}</ref> Oluvannyuma lw'ennaku bbiri, [[Yoweri Museveni|pulezidenti wa Uganda]], yalonda Michael Atingi-Ego ng’omumyuka wa Gavana wa Bbanka ya Uganda omuggya ow'enkalakkalira.<ref name="6R">{{Cite web |last=George Okello |date=29 March 2020 |title=Museveni names Dr. Ating-Ego new BoU Deputy Governor |url=https://www.pmldaily.com/news/2020/03/breaking-ating-ego-appointed-new-bou-deputy-governor.html |access-date=15 June 2020 |publisher=PML Daily}}</ref>Atingi-Ego yakakasibwa [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti]] nga 16 Ogwokuna 2020.<ref name="8R">{{Cite web |last=Jolly Gwari |date=6 June 2020 |title=Covid-19 RECOVERY: Banks to restructure loan Portfolios – BoU |url=https://redpepper.co.ug/2020/06/covid-19-recovery-banks-to-restructure-loan-portfolio-bou/ |access-date=15 June 2020 |archive-date=14 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614221906/https://redpepper.co.ug/2020/06/covid-19-recovery-banks-to-restructure-loan-portfolio-bou/ |url-status=dead }}</ref> Wabula , olw'obukwakkulizo bw'okutambula olw'ekirwadde kya Lumiima Mawugwe (Covid-19) , yali tanaba kuva Zimbabwe kudda Uganda okutwala omulimu gwe, n'olwekyo Mugume yasigala amyuka Gavana okutuuka mu Gwomukaaga 2020.<ref name="7R">Jolly Gwari (6 June 2020). [https://web.archive.org/web/20200614221906/https://redpepper.co.ug/2020/06/covid-19-recovery-banks-to-restructure-loan-portfolio-bou/ "Covid-19 RECOVERY: Banks to restructure loan Portfolios – BoU"]. ''[[:en:Red_Pepper_(newspaper)|Red Pepper]]''. Mukono, Uganda. Retrieved 15 June 2020.</ref>[[Parliament of Uganda|​]] == Laba ne == * [[Louis Kasekende]] * [[Emmanuel Tumusiime-Mutebile]] * [[Michael Atingi-Ego]] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * [https://www.bou.or.ug/ Banka ya Uganda Homepage] [[Category:Ekitundu ky'e Ankole]] [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Abayizi abaasomera ku Yunivasite y'e Makerere]] [[Category:Bugwanjuba bwa Uganda]] [[Category:Abaasomera ku Yunivasite y'e Botswana]] [[Category:Abannyankole]] [[Category:Ettundutundu ly'obugwanjuba]] [[Category:Abasomesa ba yunivasite y'e Makerere]] [[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Oxford]] [[Category:Bannabyanfuna Bannayuganda]] [[Category:Abamyuka ba Gavana aba Bbanka ya Uganda]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] 4zr7pa4tyrfw49ki69bcd88k3mnz4s7 74811 74810 2026-09-15T13:36:00Z Ssebuufu 9882 74811 wikitext text/x-wiki {{Databox}} <big>'''Adam Mugume'''</big>, mukugu mu by'enfuna Munnayuganda era aweereza nga Dayirekita w'eby’okunoonyereza n’enkola mu [[Bank of Uganda|Bank ya Uganda]], ekifo kyabaddemu okuva 2011. Okuva nga 27 Ogwokusatu 2020 okutuusa nga 3 Ogwomunaana 2020, Dr Mugume yaweereza ng’akola nga omumyuka wa Gavana wa Bank of Uganda, banka enkulu y’eggwanga,<ref name="1R">Ismail Musa Ladu (27 March 2020). [https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Adam-Mugume-perform-deputy-governor-duties-BoU/688334-5506570-7veh5b/index.html "Dr Adam Mugume to perform deputy governor duties at BoU"]. ''[[:en:Daily_Monitor|Daily Monitor]]''. Kampala, Uganda. Retrieved 13 June 2020.</ref> nga [[Michael Atingi-Ego]], Omumyuka wa Gavana ow'enkalakkalira tanayingira ofiisi.<ref name="2R">{{Cite web |last=Eagle Uganda |date=3 August 2020 |title=Dr. Michael Atingi-Ego assumes role as BoU Deputy Governor |url=https://eagle.co.ug/2020/08/03/dr-michael-atingi-ego-assumes-role-as-bou-deputy-governor.html |access-date=1 September 2020 |publisher=Eagle Uganda |place=Kampala}}</ref> == Okusoma kwe == Mugume alina ddiguli esooka mu by'enfuna ( Bachelor of Arts in Economics ) mu okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]] . Ddiguli ye eyookubiri mu by'enfuna ( [[Master of Arts]] - MA in economics) yagifuna kuva mu [[yunivasite y'e Botswana]] e Gaborone . Ddiguli ye eyookusatu mu by’enfuna ([[Doctor of Philosophy]] - [[:en:PhD|PhD]] ), yamuweebwa [[Yunivasite y’e Oxford]] mu Bungereza.<ref name="1R" /> == Emirimu gye == Adam Mugume yaweereza ng'omukulu w'ekitongole ky'enkola z'eby'enfuna n'okuzinyonyola ([[Economoic theory and Analysis]]) ku yunivasite y’e Makerere. Yasomesa [[econometrics]], essomo eritwalibwa okuba nga lyerisinga obuzibu, eri abo be yasomesa. Mukugu mu nteebereza y'ebyenfuna n’okwekenneenya enkola. Ebintu ebirala byeyakugukamu mulimu enkola ne neeyisa y'ebyenfuna by'eggwanga lyonna wamu ([[Macroeconomics]]), okuteeka ebibalo n'enkola z'okubala mu bikwata ku by'enfuna ([[applied econometrics]] ) n'enkola zi gavumenti ne zi bbanka enkulu zezikozesa okulwanyisa embeera z'ebyenfuna ezikosa eby'enfuna by'eggwanga awamu nga emirimu, okunaabuuka kw'ensimbi n'okukula kw'ebyenfuna ([[Fiscal and monetary policies]]) .<ref>Alon Mwesigwa (10 July 2015). "Who Will Be Bank of Uganda Boss?". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 13 June 2020.</ref> == Ebirala eby'okulowoozaako == Mu Gwolubereberye 2020, endagaano y’omulimu eya Louis Kasekende, omumyuka wa Gavana wa Bbank ya Uganda okuva 2010 okutuuka mu 2020 yaggwaako, oluvannyuma lw’ebisanja by’emyaka 5 bibiri eby’omuddiriἡἡanwa . Omukulembeze w'eggwanga alina obuyiza okubalonda endagaano teyagizza buggya. Bwatyo Kasekende yava mu bbanka enkulu.<ref name="4R">{{Cite web |last=Arthur Arnold Wadero |date=20 January 2020 |title=Kasekende bows out, bids farewell to BoU Staff |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/Kasekende-says-bye-BoU-staff/688334-5424416-h1yb8j/index.html |access-date=15 June 2020}}</ref> Nga 27 Ogwokusatu 2020, oluvannyuma lw'emyezi ebiri ng’ekifo kino kikalu, olukiiko olukulembera bbanka enkulu, nga lukulirwa ssentebe waalwo, lwalonda Mugume okuweereza ng’omumyuka wa Gavana wa bbanka enkulu, okutuusa ng’omuntu ow'enkalakkalira alondeddwa pulezidenti wa Uganda.<ref name="5R">{{Cite web |last=SoftPower |date=27 March 2020 |title=Adam Mugume Named Acting BOU Deputy Governor |url=https://www.softpower.ug/dr-adam-mugume-named-acting-bou-deputy-governor/ |access-date=15 June 2020 |publisher=SoftPower Uganda}}</ref> Oluvannyuma lw'ennaku bbiri, [[Yoweri Museveni|pulezidenti wa Uganda]], yalonda Michael Atingi-Ego ng’omumyuka wa Gavana wa Bbanka ya Uganda omuggya ow'enkalakkalira.<ref name="6R">{{Cite web |last=George Okello |date=29 March 2020 |title=Museveni names Dr. Ating-Ego new BoU Deputy Governor |url=https://www.pmldaily.com/news/2020/03/breaking-ating-ego-appointed-new-bou-deputy-governor.html |access-date=15 June 2020 |publisher=PML Daily}}</ref>Atingi-Ego yakakasibwa [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti]] nga 16 Ogwokuna 2020.<ref name="8R">{{Cite web |last=Jolly Gwari |date=6 June 2020 |title=Covid-19 RECOVERY: Banks to restructure loan Portfolios – BoU |url=https://redpepper.co.ug/2020/06/covid-19-recovery-banks-to-restructure-loan-portfolio-bou/ |access-date=15 June 2020 |archive-date=14 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614221906/https://redpepper.co.ug/2020/06/covid-19-recovery-banks-to-restructure-loan-portfolio-bou/ |url-status=dead }}</ref> Wabula , olw'obukwakkulizo bw'okutambula olw'ekirwadde kya Lumiima Mawugwe (Covid-19) , yali tanaba kuva Zimbabwe kudda Uganda okutwala omulimu gwe, n'olwekyo Mugume yasigala amyuka Gavana okutuuka mu Gwomukaaga 2020.<ref name="7R">Jolly Gwari (6 June 2020). [https://web.archive.org/web/20200614221906/https://redpepper.co.ug/2020/06/covid-19-recovery-banks-to-restructure-loan-portfolio-bou/ "Covid-19 RECOVERY: Banks to restructure loan Portfolios – BoU"]. ''[[:en:Red_Pepper_(newspaper)|Red Pepper]]''. Mukono, Uganda. Retrieved 15 June 2020.</ref>[[Parliament of Uganda|​]] == Laba ne == * [[Louis Kasekende]] * [[Emmanuel Tumusiime-Mutebile]] * [[Michael Atingi-Ego]] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * Banka ya Uganda Homepage [[Category:Ekitundu ky'e Ankole]] [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Abayizi abaasomera ku Yunivasite y'e Makerere]] [[Category:Bugwanjuba bwa Uganda]] [[Category:Abaasomera ku Yunivasite y'e Botswana]] [[Category:Abannyankole]] [[Category:Ettundutundu ly'obugwanjuba]] [[Category:Abasomesa ba yunivasite y'e Makerere]] [[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Oxford]] [[Category:Bannabyanfuna Bannayuganda]] [[Category:Abamyuka ba Gavana aba Bbanka ya Uganda]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] hv04uhtx49qqvp54u7mha1o3tejvnh2 74812 74811 2026-09-15T13:37:02Z Ssebuufu 9882 74812 wikitext text/x-wiki {{Databox}} <big>'''Adam Mugume'''</big>, mukugu mu by'enfuna Munnayuganda era aweereza nga Dayirekita w'eby’okunoonyereza n’enkola mu [[Bank of Uganda|Bank ya Uganda]], ekifo kyabaddemu okuva 2011. Okuva nga 27 Ogwokusatu 2020 okutuusa nga 3 Ogwomunaana 2020, Dr Mugume yaweereza ng’akola nga omumyuka wa Gavana wa Bank of Uganda, banka enkulu y’eggwanga,<ref name="1R">Ismail Musa Ladu (27 March 2020). [https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Adam-Mugume-perform-deputy-governor-duties-BoU/688334-5506570-7veh5b/index.html "Dr Adam Mugume to perform deputy governor duties at BoU"]. ''[[:en:Daily_Monitor|Daily Monitor]]''. Kampala, Uganda. Retrieved 13 June 2020.</ref> nga [[Michael Atingi-Ego]], Omumyuka wa Gavana ow'enkalakkalira tanayingira ofiisi.<ref name="2R">{{Cite web |last=Eagle Uganda |date=3 August 2020 |title=Dr. Michael Atingi-Ego assumes role as BoU Deputy Governor |url=https://eagle.co.ug/2020/08/03/dr-michael-atingi-ego-assumes-role-as-bou-deputy-governor.html |access-date=1 September 2020 |publisher=Eagle Uganda |place=Kampala}}</ref> == Okusoma kwe == Mugume alina ddiguli esooka mu by'enfuna ( Bachelor of Arts in Economics ) mu okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]] . Ddiguli ye eyookubiri mu by'enfuna ( [[Master of Arts]] - MA in economics) yagifuna kuva mu [[yunivasite y'e Botswana]] e Gaborone . Ddiguli ye eyookusatu mu by’enfuna ([[Doctor of Philosophy]] - [[:en:PhD|PhD]] ), yamuweebwa [[Yunivasite y’e Oxford]] mu Bungereza.<ref name="1R" /> == Emirimu gye == Adam Mugume yaweereza ng'omukulu w'ekitongole ky'enkola z'eby'enfuna n'okuzinyonyola ([[Economoic theory and Analysis]]) ku yunivasite y’e Makerere. Yasomesa [[econometrics]], essomo eritwalibwa okuba nga lyerisinga obuzibu, eri abo be yasomesa. Mukugu mu nteebereza y'ebyenfuna n’okwekenneenya enkola. Ebintu ebirala byeyakugukamu mulimu enkola ne neeyisa y'ebyenfuna by'eggwanga lyonna wamu ([[Macroeconomics]]), okuteeka ebibalo n'enkola z'okubala mu bikwata ku by'enfuna ([[applied econometrics]] ) n'enkola zi gavumenti ne zi bbanka enkulu zezikozesa okulwanyisa embeera z'ebyenfuna ezikosa eby'enfuna by'eggwanga awamu nga emirimu, okunaabuuka kw'ensimbi n'okukula kw'ebyenfuna ([[Fiscal and monetary policies]]) .<ref>Alon Mwesigwa (10 July 2015). "Who Will Be Bank of Uganda Boss?". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 13 June 2020.</ref> == Ebirala eby'okulowoozaako == Mu Gwolubereberye 2020, endagaano y’omulimu eya Louis Kasekende, omumyuka wa Gavana wa Bbank ya Uganda okuva 2010 okutuuka mu 2020 yaggwaako, oluvannyuma lw’ebisanja by’emyaka 5 bibiri eby’omuddiriἡἡanwa . Omukulembeze w'eggwanga alina obuyiza okubalonda endagaano teyagizza buggya. Bwatyo Kasekende yava mu bbanka enkulu.<ref name="4R">{{Cite web |last=Arthur Arnold Wadero |date=20 January 2020 |title=Kasekende bows out, bids farewell to BoU Staff |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/Kasekende-says-bye-BoU-staff/688334-5424416-h1yb8j/index.html |access-date=15 June 2020}}</ref> Nga 27 Ogwokusatu 2020, oluvannyuma lw'emyezi ebiri ng’ekifo kino kikalu, olukiiko olukulembera bbanka enkulu, nga lukulirwa ssentebe waalwo, lwalonda Mugume okuweereza ng’omumyuka wa Gavana wa bbanka enkulu, okutuusa ng’omuntu ow'enkalakkalira alondeddwa pulezidenti wa Uganda.<ref name="5R">{{Cite web |last=SoftPower |date=27 March 2020 |title=Adam Mugume Named Acting BOU Deputy Governor |url=https://www.softpower.ug/dr-adam-mugume-named-acting-bou-deputy-governor/ |access-date=15 June 2020 |publisher=SoftPower Uganda}}</ref> Oluvannyuma lw'ennaku bbiri, [[Yoweri Museveni|pulezidenti wa Uganda]], yalonda Michael Atingi-Ego ng’omumyuka wa Gavana wa Bbanka ya Uganda omuggya ow'enkalakkalira.<ref name="6R">{{Cite web |last=George Okello |date=29 March 2020 |title=Museveni names Dr. Ating-Ego new BoU Deputy Governor |url=https://www.pmldaily.com/news/2020/03/breaking-ating-ego-appointed-new-bou-deputy-governor.html |access-date=15 June 2020 |publisher=PML Daily}}</ref>Atingi-Ego yakakasibwa [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti]] nga 16 Ogwokuna 2020.<ref name="8R">{{Cite web |last=Jolly Gwari |date=6 June 2020 |title=Covid-19 RECOVERY: Banks to restructure loan Portfolios – BoU |url=https://redpepper.co.ug/2020/06/covid-19-recovery-banks-to-restructure-loan-portfolio-bou/ |access-date=15 June 2020 |archive-date=14 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614221906/https://redpepper.co.ug/2020/06/covid-19-recovery-banks-to-restructure-loan-portfolio-bou/ |url-status=dead }}</ref> Wabula , olw'obukwakkulizo bw'okutambula olw'ekirwadde kya Lumiima Mawugwe (Covid-19) , yali tanaba kuva [[Zimbabwe]] kudda Uganda okutwala omulimu gwe, n'olwekyo Mugume yasigala amyuka Gavana okutuuka mu Gwomukaaga 2020.<ref name="7R">Jolly Gwari (6 June 2020). [https://web.archive.org/web/20200614221906/https://redpepper.co.ug/2020/06/covid-19-recovery-banks-to-restructure-loan-portfolio-bou/ "Covid-19 RECOVERY: Banks to restructure loan Portfolios – BoU"]. ''[[:en:Red_Pepper_(newspaper)|Red Pepper]]''. Mukono, Uganda. Retrieved 15 June 2020.</ref>[[Parliament of Uganda|​]] == Laba ne == * [[Louis Kasekende]] * [[Emmanuel Tumusiime-Mutebile]] * [[Michael Atingi-Ego]] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * Banka ya Uganda Homepage [[Category:Ekitundu ky'e Ankole]] [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Abayizi abaasomera ku Yunivasite y'e Makerere]] [[Category:Bugwanjuba bwa Uganda]] [[Category:Abaasomera ku Yunivasite y'e Botswana]] [[Category:Abannyankole]] [[Category:Ettundutundu ly'obugwanjuba]] [[Category:Abasomesa ba yunivasite y'e Makerere]] [[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Oxford]] [[Category:Bannabyanfuna Bannayuganda]] [[Category:Abamyuka ba Gavana aba Bbanka ya Uganda]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] j52focm6owe7pwyb7e9mbry9nqel0pn Barnaba Nawangwe 0 13239 74830 68141 2026-09-16T00:02:07Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74830 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''Barnabas Nawangwe''', (yazaalibwa 17 Ogwolubereberye 1956) Munnayuganda, [[:en:Architect|mukubi wa pulaani]], [[:en:Academic_staff|munnabyanjiriza]] era mu kiseera kino [[:en:Vice_chancellor|ye mumyuka wa kyansala]] wa [[:en:Makerere_University|Makerere University]], (university ya gavumenti esinga obunene mu [[:en:Uganda|Uganda]] ). <ref>{{Cite web |last=Damali Mukyaye |date=29 June 2017 |title=Nawangwe elected Makerere Vice Chancellor |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Nawangwe-elected-Makerere-Vice-Chancellor/688334-3992254-586woc/index.html |access-date=1 September 2017 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref> Yaweereza ekisanja kye ekyasooka eky’emyaka etaano okuva mu 2017 <ref name="governance.mak.ac.ug">{{Cite web |title=Professor Barnabas Nawangwe {{!}} Makerere University- Governance |url=http://governance.mak.ac.ug/node/24/biography |access-date=2023-05-29 |website=governance.mak.ac.ug |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203141207/https://governance.mak.ac.ug/node/24/biography |url-status=dead }}</ref> okutuuka mu Gwomunaana 2022. Nga 12 Ogwomunaana 2022, olukiiko lwa yunivasite y’e Makerere lwaddamu okumulonda ekisanja ekyokubiri eky’emyaka etaano. <ref>{{Cite web |last=Damali Mukhaye and David Vosh Ajuna |date=12 August 2022 |title=Professor Nawangwe re-appointed Makerere Vice Chancellor |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/prof-nawangwe-re-appointed-mak-vice-chancellor-3912616 |access-date=12 August 2022 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref> == Ensibuko n’obuyigirize == Yazaalibwa mu [[:en:Busia_District,_Uganda|Disitulikiti y’e Busia mu Uganda]], mu [[:en:Eastern_Region,_Uganda|bitundu by’obuvanjuba]] bw’eggwanga. Yasomera mu [[:en:Busoga_College_Mwiri|Busoga College Mwiri]] ku O-Level ne A-Level. Alina [[:en:Specialist_degree|Specialist]] dipulooma eyenkanankana ne diguli eyookubiri mu [[:en:Architecture|by'okukuba pulaani]] era [[:en:Candidate_of_Sciences|Candidate of Sciences]], byombi okuva mu ''Kiev Institute of Civil Engineering''. <ref name="Bio">{{Cite web |last=MAK |date=30 June 2017 |title=Makerere University: The College of Engineering, Design, Art and Technology: Staff Profiles: Barnabas Nawangwe |url=https://cedat.mak.ac.ug/staff-profiles/barnabas-nawangwe |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302204548/https://cedat.mak.ac.ug/staff-profiles/barnabas-nawangwe/ |archive-date=2 March 2022 |access-date=30 June 2017 |publisher=[[Makerere University]] (MAK)}}</ref> == Emirimu == Nawangwe yali musomesa era akulira ekitongole ky’eby’okuzimba, okuva ekitongole kino lwe kyatandikibwawo mu 1987 okutuuka mu 2002. Yafuuka Senior Lecturer mu 1996. Mu 2002, yalondebwa okuba Associate Dean, Faculty of Technology. <ref name="governance.mak.ac.ug"/> Omwaka ogwaddako, yafuuka Dean, Faculty of Technology, Makerere University, <ref name="governance.mak.ac.ug" /> n’aweereza mu kifo ekyo okuva mu 2003 okutuuka mu 2010. Mu 2004, yafuuka pulofeesa. Okumala ekiseera, okutandika mu 2010 okutuuka mu 2013, yaweereza nga Principal, College of Engineering, Design, Art and Technology. <ref name="Bio"/> Mu kiseera we yalondebwa ng'omumyuka wa Kyansala, yaweerezaako ng'omumyuka wa Kyansala w'ebyensimbi n'enzirukanya y'emirimu, "avunaanyizibwa ku nteekateeka, embalirira n'okukulaakulanya yunivasite". <ref>{{Cite web |last=Mutegeki |first=Geoffrey |date=14 June 2017 |title=Makerere VC candidates set for public presentation |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1455565/makerere-vc-candidates-set-public-presentation |access-date=30 June 2017}}</ref> Pulofeesa Barnabas Nawangwe yatuuzibwa ku bu myuka bwa Kyansala wa yunivasite y’e Makerere nga 14 Ogwomwenda 2017, ku mukolo pulezidenti wa Uganda kwe yali omugenyi omukulu. <ref>{{Cite web |last=Kyatusiimire |first=Sharon |date=15 September 2017 |title=Concentrate on Marketable Courses, Museveni Directs Makerere Dons |url=https://www.chimpreports.com/concentrate-on-marketable-courses-museveni-directs-muk-dons/ |access-date=15 September 2017 |publisher=Chimp Reports Uganda}}</ref> == Obwammemba mu bibiina by'obukugu n’eby’ensoma == * Yali ssentebe w’olukiiko oluwandiisa lw'abakubi b’ebifaananyi * Memba ku lukiiko olufuzi olwa Uganda Society of Architects * Ssentebe w’akakiiko akafuzi ak’ekitongole ekivunaanyizibwa ku kulwanyisa taaba mu Afrika (CTCA) <ref>{{Cite web |last=CTCA |title=CTCA's Governing Body impressed by the Centre's Performance in 2015 |url=https://ctc-africa.org/ctca-s-governing-body-impressed-by-the-centre-s-performance-in-2015/ |access-date=30 May 2021 |website=CTCA}}</ref> * Memba ku lukiiko olufuzi olwa Uganda Gatsby Trust <ref>{{Cite web |last=Uganda Gatsby Trust |title=Our Board of Trustees |url=https://ugandagatsbytrust.org/board/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602212703/https://ugandagatsbytrust.org/board/ |archive-date=2 June 2021 |access-date=30 May 2021 |website=Uganda Gatsby Trust}}</ref> * Patron Resilient Africa Network (RAN) <ref>{{Cite web |title=ResilientAfrica Network » 2014 » April |url=https://www.ranlab.org/2014/04 |access-date=2022-03-02 |language=en-US}}</ref> * Ssentebe w'olukiiko olw'okusatu olwa African Research Universities Alliance <ref>{{Cite web |last=African Research Universities Alliance |date=21 January 2021 |title=Prof. Barnabas Nawangwe |url=https://arua.org.za/board-chair-prof-barnabas-nawangwe/ |access-date=30 May 2021 |website=African Research Universities Alliance}}</ref> * Memba ku kakiiko akafuzi ak'ekibiina ekigatta amatendekero ga Commonwealth <ref>{{Cite web |title=Governance |url=https://www.acu.ac.uk/about-us/governance/ |publisher=Association of Commonwealth Universities}}</ref> == Emirimu mu by'ensoma == Pulofeesa Nawangwe yetaba mukunoonyereza okwekikugu era yayanjula ebiwandiiko bingi mu nkungaana ezawano n'ebweru w'eggwanga era afulumizza ebiba bingi mu miko n'ebitabo ebirabibwa ensi yonna. === Emiko gya Journal === * Okuddamu okuteeka Afrika mu kifo mu kukola okumanya mu nsi yonna okwafulumizibwa mu ''The Lancet'' Volume 392 issue10153 olupapula 1163–1166 nga 29 September 2018. <ref>{{Cite journal |last=Fonn |first=Sharon |author-link=Sharon Fonn |last2=Ayiro |first2=Laban Peter |last3=Cotton |first3=Philip |last4=Mbithi |first4=Peter Mulwa Felix |last5=Mtenje |first5=Alfred |last6=Habib |first6=Adam |last7=Nawangwe |first7=Barnabas |date=August 30, 2018 |title=Repositioning Africa in global knowledge production |url=https://www.thelancet.com/article/S0140-6736(18)31068-7/fulltext#%20 |journal=The Lancet |volume=392 |issue=10153 |pages=1163–1166 |doi=10.1016/S0140-6736(18)31068-7 |pmid=30173909 |s2cid=52143465 |url-access=subscription |access-date=30 May 2021}}</ref> * Okwetaba kw’abakozesa mu maaso g’omukubi wa pulaani n’ebifo eby’ekikula ky’abantu ebyafulumizibwa mu lukungaana lw’ensi yonna olw’okubiri ku nkulaakulana mu by'obuzimbi ne tekinologiya volume 1 issue 1 pages 57–63. <ref>{{Cite journal |last=Nnaggenda-Musana |first=Assumpta |last2=Elwidaa |first2=Eiman Ahmed |last3=Nawangwe |first3=Barnabas |date=2014 |title=User Participation in the Eyes of an Architect and Gendered Spaces |url=https://www.technoscience.se/wp-content/uploads/2016/11/IJTD_Vol1_Issue1_2014_4.pdf |url-status=dead |journal=In Second International Conference on Advances in Engineering and Technology |volume=1 |issue=1 |page=57 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602212945/https://www.technoscience.se/wp-content/uploads/2016/11/IJTD_Vol1_Issue1_2014_4.pdf |archive-date=2 June 2021 |access-date=30 May 2021}}</ref> * Enkyukakyuka mu by’okuzimba mu bitundu ebiriraanye Yunivasite y’e Makerere mu kiseera kya 1990–2010 mu lukungaana lw’ensi yonna olw’okubiri olw’enkulaakulana mu by'okuzimba ne tekinologiya olwafulumizibwa mu 2011. <ref>{{Cite web |last=Nawangwe |first=Barnabas |title=The Architectural Transformation of Makerere University Neighbourhoods during the Period 1990–2010 |url=https://www.mak.ac.ug/documents/Makfiles/aet2011/Nawangwe.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602215055/https://www.mak.ac.ug/documents/Makfiles/aet2011/Nawangwe.pdf |archive-date=2 June 2021 |access-date=30 May 2021 |website=Makerere University}}</ref> * Enkulaakulana ya Kibuga okufuuka ekibuga Kampala - okwekenneenya enkyukakyuka y'ekibuga kya Africa mu African Perspectives Conference Proceedings eyafulumizibwa mu 2010. <ref>{{Cite journal |last=Nawangwe |first=Barnabas |date=2010 |title=The evolution of the Kibuga into Kampala's city centre - analysis of the transformation of an African city |url=https://repository.up.ac.za/handle/2263/59972 |journal=African Perspectives Conference Proceedings |hdl=2263/59972 |isbn=9780620493567 |access-date=30 May 2021}}</ref> * Enkulaakulana n’okutumbula tekinologiya w’amayumba g’emiwemba mu buvanjuba bwa Afrika ekyafulumizibwa mu 2011. <ref>{{Cite web |last=Kibwage |first=Jacob K. |last2=Paude |first2=Shyam K. |last3=Adhikary |first3=Nripal |last4=Deriba |first4=Girma |last5=Nawangwe |first5=Barnabas |last6=Yan |first6=Xiao |last7=Xuhe |first7=Chen |title=Development and Promotion of Bamboo Housing Technology in East Africa |url=http://repository.seku.ac.ke/handle/123456789/1000 |access-date=30 May 2021 |website=South Eastern Kenya University (SEKU)}}</ref> * Wakati w'okwolesebwa kw'ensi yonna n'okwebitundu: Ebirina okukolebwa eri ebibuga bya Uganda eyafulumizibwa mu 2013. <ref>{{Cite web |last=Birabi |first=Allan K. |last2=Nawangwe |first2=Barnabas |date=2013 |title=Between Global and Regional Visions: The Way Forward for Uganda's Cities |url=http://erepository.uonbi.ac.ke/handle/11295/72238 |access-date=30 May 2021}}</ref> * Ensi yonna n’enkola y’ebitundu: Complimentary or Antagonistic Paradigms eyafulumizibwa mu 2012. <ref>{{Cite web |last=Birabi |first=Kenneth A |last2=Nawangwe |first2=Barnabas |title=Globalization and Regionalism: Complimentary or Antagonistic Paradigms |url=http://erepository.uonbi.ac.ke/handle/11295/15015 |access-date=30 May 2021 |website=UoN Digital Repository |publisher=University of Nairobi Library}}</ref> * Enkola y’okuzimba ey’omulembe: mu Uganda oluvannyuma lw’ameefuga mu biwandiiko by’Olukiiko Ebizimbe eby’omulembe mu buvanjuba bwa Afrika okwetoloola obwetwaze olupapula 149 olwafulumizibwa mu 2005. == Engule == Prof. Nawangwe yalondeddwa ng’omukugu mu by’enjigiriza mu Afrika aba African Leadership Magazine. <ref>{{Cite web |title=Nawangwe named African Educationist of the Year |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/124116 |access-date=2022-01-18 |website=New Vision |language=en}}</ref> == Ebirala by’olina okutunulira == Akola nga consultant architect era abadde mu pulojekiti nnyingi ez’okuzimba mu yunivasite eno okumala emyaka nga 20 emabega. Era mwekebezi wa bisomesebwa ow'ebweru mu [[:en:University_of_Nairobi|yunivasite y'e Nairobi]], [[:en:Royal_Institute_of_Technology|Royal Institute of Technology]] e [[:en:Stockholm|Stockholm]] ne mu [[:en:Oslo_School_of_Architecture_and_Design|Oslo School of Architecture]]. <ref>{{Cite web |last=Mark |date=30 July 2017 |title=The Council for Frontiers of Knowledge: Leading the World in Defining and Developing Global Sustainable Science and Technology: Barnabas Nawangwe |url=http://www.thecfkglobal.org/management/barnabas-nawangwe.php |access-date=30 June 2017 |publisher=The Council for Frontiers of Knowledge}}</ref> == Ekimmeeza ky’okubusika ng’omumyuka wa Kyansala wa yunivasite y’e Makerere == {{s-start}} {{succession box||title=Vice Chancellor of Makerere University|before=[[John Ddumba Ssentamu]]<br/> 2012 – 2017|after=[[To be determined]]<br/> 2027 – 2032|years='''2017 – 2027'''}} {{s-end}} == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Ebijuliziddwa wabweru wa Wiki == * [https://web.archive.org/web/20260517154758/https://nawangwe.com/ Omukutu gwa Barnabas Nawangwe] [[Category:Abasomesa]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] mv412z4kpnblfz4u5pybe4rwy9s9v0z Barnabas Nawangwe 0 13240 74831 68146 2026-09-16T00:02:10Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74831 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''Barnabas Nawangwe''', (yazaalibwa 17 Ogwolubereberye 1956) Munnayuganda, [[:en:Architect|mukubi wa pulaani z'ebizimbe]], [[:en:Academic_staff|munnabyanjiriza]] era mu kiseera kino ye [[:en:Vice_chancellor|mumyuka wa kyansala]] wa [[:en:Makerere_University|Ssettendekero wa Makerere]], (university ya gavumenti esinga obunene mu [[:en:Uganda|Uganda]] ).<ref>{{Cite web |last=Damali Mukyaye |date=29 June 2017 |title=Nawangwe elected Makerere Vice Chancellor |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Nawangwe-elected-Makerere-Vice-Chancellor/688334-3992254-586woc/index.html |access-date=1 September 2017 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref> Yaweereza ekisanja kye ekyasooka eky’emyaka etaano okuva mu 2017 <ref name="governance.mak.ac.ug2">{{Cite web |title=Professor Barnabas Nawangwe {{!}} Makerere University- Governance |url=http://governance.mak.ac.ug/node/24/biography |access-date=2023-05-29 |website=governance.mak.ac.ug |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203141207/https://governance.mak.ac.ug/node/24/biography |url-status=dead }}</ref> okutuuka mu Gwomunaana 2022. Nga 12 Ogwomunaana 2022, olukiiko lwa yunivasite y’e Makerere lwaddamu okumulonda ekisanja eky'okubiri eky’emyaka etaano.'''<ref>{{Cite web |last=Damali Mukhaye and David Vosh Ajuna |date=12 August 2022 |title=Professor Nawangwe re-appointed Makerere Vice Chancellor |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/prof-nawangwe-re-appointed-mak-vice-chancellor-3912616 |access-date=12 August 2022 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref>''' == Ensibuko n’obuyigirize == Yazaalibwa mu [[:en:Busia_District,_Uganda|Disitulikiti y’e Busia mu Uganda]], mu [[:en:Eastern_Region,_Uganda|kitundu kye Buvanjuba]] bw’eggwanga. Yasomera mu [[:en:Busoga_College_Mwiri|Busoga College Mwiri]] mu siniya ey'okuna n'eyomukaaga. Alina [[:en:Specialist_degree|Specialist]] dipulooma ey'enkanankana ne diguli ey'okubiri mu by'[[:en:Architecture|okukuba pulaani z'ebizimbe]] era [[:en:Candidate_of_Sciences|Candidate of Sciences]], byombi okuva mu ttendekero ly'abayinginiya eya ''Kiev Institute of Civil Engineering''.<ref name="Bio2">{{Cite web |last=MAK |date=30 June 2017 |title=Makerere University: The College of Engineering, Design, Art and Technology: Staff Profiles: Barnabas Nawangwe |url=https://cedat.mak.ac.ug/staff-profiles/barnabas-nawangwe |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302204548/https://cedat.mak.ac.ug/staff-profiles/barnabas-nawangwe/ |archive-date=2 March 2022 |access-date=30 June 2017 |publisher=[[Makerere University]] (MAK)}}</ref> == Emirimu == Nawangwe yali musomesa era akulira ekitongole ky’eby’okuzimba, okuva ekitongole kino lwe ky'atandikibwawo mu 1987 okutuuka mu 2002. Yafuuka omusomesa wa Yunivasite omukulu mu 1996. Mu 2002, yalondebwa okuba Diini w'essomero lya tekinologiya erya, Faculty of Technology.<ref name="governance.mak.ac.ug3">{{Cite web |title=Professor Barnabas Nawangwe {{!}} Makerere University- Governance |url=http://governance.mak.ac.ug/node/24/biography |access-date=2023-05-29 |website=governance.mak.ac.ug |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203141207/https://governance.mak.ac.ug/node/24/biography |url-status=dead }}</ref> Omwaka ogwaddako, yafuuka Diini w'ebbanguliro lya tekinologiya (Faculty of Technology) mu Ssettendekero wa Makerere<ref name="governance.mak.ac.ug3" /> nga y’aweereza mu kifo ekyo okuva mu 2003 okutuuka mu 2010. Mu 2004, yafuuka pulofeesa. Okumala ekiseera okutandika mu 2010 okutuuka mu 2013, yaweereza ng'akulira ebbanguliro lyaba yinginiya erya College of Engineering, Design, Art and Technology.<ref name="Bio3">{{Cite web |last=MAK |date=30 June 2017 |title=Makerere University: The College of Engineering, Design, Art and Technology: Staff Profiles: Barnabas Nawangwe |url=https://cedat.mak.ac.ug/staff-profiles/barnabas-nawangwe |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302204548/https://cedat.mak.ac.ug/staff-profiles/barnabas-nawangwe/ |archive-date=2 March 2022 |access-date=30 June 2017 |publisher=[[Makerere University]] (MAK)}}</ref> Mu kiseera we yalondebwa ng'omumyuka wa Kyansala, yaweerezaako ng'omumyuka wa Kyansala w'ebyensimbi n'enzirukanya y'emirimu, "avunaanyizibwa ku nteekateeka, embalirira n'okukulaakulanya yunivasite". <ref>{{Cite web |last=Mutegeki |first=Geoffrey |date=14 June 2017 |title=Makerere VC candidates set for public presentation |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1455565/makerere-vc-candidates-set-public-presentation |access-date=30 June 2017}}</ref> Pulofeesa Barnabas Nawangwe yatuuzibwa ku bu myuka bwa Kyansala wa yunivasite y’e Makerere nga 14 Ogwomwenda 2017, ku mukolo pulezidenti wa Uganda kwe yali omugenyi omukulu.<ref>{{Cite web |last=Kyatusiimire |first=Sharon |date=15 September 2017 |title=Concentrate on Marketable Courses, Museveni Directs Makerere Dons |url=https://www.chimpreports.com/concentrate-on-marketable-courses-museveni-directs-muk-dons/ |access-date=15 September 2017 |publisher=Chimp Reports Uganda}}</ref> == Obwammemba mu bibiina by'ekikugu n’eby’ensoma == ** Yali ssentebe w’olukiiko oluwandiisa lw'abakubi ba pulaani z'abizimbe ** Memba ku lukiiko olufuzi olwa Uganda Society of Architects ** Ssentebe w’akakiiko akafuzi ak’ekitongole ekivunaanyizibwa ku kulwanyisa taaba mu Afrika (CTCA) <ref>{{Cite web |last=CTCA |title=CTCA's Governing Body impressed by the Centre's Performance in 2015 |url=https://ctc-africa.org/ctca-s-governing-body-impressed-by-the-centre-s-performance-in-2015/ |access-date=30 May 2021 |website=CTCA}}</ref> ** Memba ku lukiiko olufuzi olwa Uganda Gatsby Trust <ref>{{Cite web |last=Uganda Gatsby Trust |title=Our Board of Trustees |url=https://ugandagatsbytrust.org/board/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602212703/https://ugandagatsbytrust.org/board/ |archive-date=2 June 2021 |access-date=30 May 2021 |website=Uganda Gatsby Trust}}</ref> ** Patron Resilient Africa Network (RAN) <ref>{{Cite web |title=ResilientAfrica Network » 2014 » April |url=https://www.ranlab.org/2014/04 |access-date=2022-03-02 |language=en-US}}</ref> ** Ssentebe w'olukiiko olw'okusatu olwa African Research Universities Alliance <ref>{{Cite web |last=African Research Universities Alliance |date=21 January 2021 |title=Prof. Barnabas Nawangwe |url=https://arua.org.za/board-chair-prof-barnabas-nawangwe/ |access-date=30 May 2021 |website=African Research Universities Alliance}}</ref> ** Memba ku kakiiko akafuzi ak'ekibiina ekigatta amatendekero ga Commonwealth <ref>{{Cite web |title=Governance |url=https://www.acu.ac.uk/about-us/governance/ |publisher=Association of Commonwealth Universities}}</ref> == Emirimu mu by'ensoma == Pulofeesa Nawangwe yetaba mukunoonyereza okwekikugu era yayanjula ebiwandiiko bingi mu nkungaana ezawano n'ebweru w'eggwanga era afulumizza ebiba bingi mu miko n'ebitabo ebirabibwa ensi yonna. === Emiko egy'amawulire egy'amuwandiikibwako === ** Repositioning Africa in global knowledge production ogwafulumira mu ''The Lancet'' Volume 392 issue10153 olupapula 1163–1166 nga 29 Ogwomwenda 2018.<ref>{{Cite journal |last=Fonn |first=Sharon |author-link=Sharon Fonn |last2=Ayiro |first2=Laban Peter |last3=Cotton |first3=Philip |last4=Mbithi |first4=Peter Mulwa Felix |last5=Mtenje |first5=Alfred |last6=Habib |first6=Adam |last7=Nawangwe |first7=Barnabas |date=August 30, 2018 |title=Repositioning Africa in global knowledge production |url=https://www.thelancet.com/article/S0140-6736(18)31068-7/fulltext#%20 |journal=The Lancet |volume=392 |issue=10153 |pages=1163–1166 |doi=10.1016/S0140-6736(18)31068-7 |pmid=30173909 |s2cid=52143465 |url-access=subscription |access-date=30 May 2021}}</ref> ** User Participation in the eyes of an Archtect and Gendered Spaces ebyafulumizibwa mu Second International Conference on Advances in Engineering and Technology volume 1 issue 1 empapula 57–63.<ref>{{Cite journal |last=Nnaggenda-Musana |first=Assumpta |last2=Elwidaa |first2=Eiman Ahmed |last3=Nawangwe |first3=Barnabas |date=2014 |title=User Participation in the Eyes of an Architect and Gendered Spaces |url=https://www.technoscience.se/wp-content/uploads/2016/11/IJTD_Vol1_Issue1_2014_4.pdf |url-status=dead |journal=In Second International Conference on Advances in Engineering and Technology |volume=1 |issue=1 |page=57 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602212945/https://www.technoscience.se/wp-content/uploads/2016/11/IJTD_Vol1_Issue1_2014_4.pdf |archive-date=2 June 2021 |access-date=30 May 2021}}</ref> ** The Architectural transformation of Makerere University neighbourhoods during the Period 1990–2010 in Second International Conference on Adcances in Engineering and Technology ebyafulumibwa mu 2011.<ref>{{Cite web |last=Nawangwe |first=Barnabas |title=The Architectural Transformation of Makerere University Neighbourhoods during the Period 1990–2010 |url=https://www.mak.ac.ug/documents/Makfiles/aet2011/Nawangwe.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602215055/https://www.mak.ac.ug/documents/Makfiles/aet2011/Nawangwe.pdf |archive-date=2 June 2021 |access-date=30 May 2021 |website=Makerere University}}</ref> ** The evolution of the Kibuga into Kampala's city centre-analysis of the transformation of an African city in African Perspectives Conference Proceedinga eby'afulumizibwa mu 2010.<ref>{{Cite journal |last=Nawangwe |first=Barnabas |date=2010 |title=The evolution of the Kibuga into Kampala's city centre - analysis of the transformation of an African city |url=https://repository.up.ac.za/handle/2263/59972 |journal=African Perspectives Conference Proceedings |hdl=2263/59972 |isbn=9780620493567 |access-date=30 May 2021}}</ref> ** Development and Promotion of Bamboo Housing Technology in East Africa ebyafulumizibwa mu 2011.<ref>{{Cite web |last=Kibwage |first=Jacob K. |last2=Paude |first2=Shyam K. |last3=Adhikary |first3=Nripal |last4=Deriba |first4=Girma |last5=Nawangwe |first5=Barnabas |last6=Yan |first6=Xiao |last7=Xuhe |first7=Chen |title=Development and Promotion of Bamboo Housing Technology in East Africa |url=http://repository.seku.ac.ke/handle/123456789/1000 |access-date=30 May 2021 |website=South Eastern Kenya University (SEKU)}}</ref> ** Between Global and Regional Visions: The Way Forward for Uganda's Cities eby'afulumibwa mu 2013.<ref>{{Cite web |last=Birabi |first=Allan K. |last2=Nawangwe |first2=Barnabas |date=2013 |title=Between Global and Regional Visions: The Way Forward for Uganda's Cities |url=http://erepository.uonbi.ac.ke/handle/11295/72238 |access-date=30 May 2021}}</ref> ** Globalization and Regionalism: Complimentary or Antagonistic Paradigms ebyafulumizibwa mu 2012.<ref>{{Cite web |last=Birabi |first=Kenneth A |last2=Nawangwe |first2=Barnabas |title=Globalization and Regionalism: Complimentary or Antagonistic Paradigms |url=http://erepository.uonbi.ac.ke/handle/11295/15015 |access-date=30 May 2021 |website=UoN Digital Repository |publisher=University of Nairobi Library}}</ref> ** Architectural modernism: in post-independence Uganda in Conference proceedings Modern Arcitecture in East Africa around Independence olupapula 149 olwafulumizibwa mu 2005. == Engule == Prof. Nawangwe yalondeddwa ng’omukugu mu by’enjigiriza mu Afrika okuva mu African Leadership Magazine.<ref>{{Cite web |title=Nawangwe named African Educationist of the Year |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/124116 |access-date=2022-01-18 |website=New Vision |language=en}}</ref> == Ebirala by’olina okutunulira == Akola nga consultant architect era abadde mu pulojekiti nnyingi ez’okuzimba mu yunivasite eno okumala emyaka nga 20 emabega. Era mwekebezi wa bisomesebwa ow'ebweru mu [[:en:University_of_Nairobi|yunivasite y'e Nairobi]], [[:en:Royal_Institute_of_Technology|Royal Institute of Technology]] e [[:en:Stockholm|Stockholm]] ne mu [[:en:Oslo_School_of_Architecture_and_Design|Oslo School of Architecture]]. <ref>{{Cite web |last=Mark |date=30 July 2017 |title=The Council for Frontiers of Knowledge: Leading the World in Defining and Developing Global Sustainable Science and Technology: Barnabas Nawangwe |url=http://www.thecfkglobal.org/management/barnabas-nawangwe.php |access-date=30 June 2017 |publisher=The Council for Frontiers of Knowledge}}</ref> == Olukaangagga lw'abaali baweerezaako nga ba Chansala ba Ssettendekero wa Makerere == {{s-start}} {{succession box||title=Vice Chancellor of Makerere University|before=[[John Ddumba Ssentamu]]<br/> 2012 – 2017|after=[[To be determined]]<br/> 2027 – 2032|years='''2017 – 2027'''}} {{s-end}} == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia == * [https://web.archive.org/web/20260517154758/https://nawangwe.com/ Omukutu gwa Barnabas Nawangwe] [[Category:Bannayuganda abasomesa]] [[Category:Abasomesa]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] 1sqe5ozqip0xof1lgt5mfhttqfy4bx2 Allan Munaaba 0 13877 74826 72736 2026-09-15T23:06:47Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74826 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Allan Tarsis Munaaba''' (yazaalibwa nga 19 Ogwokuna1989) muzannyi wa mupiira Omunnayuganda eyawummula era yazannyirako mu [[Uganda Revenue Authority SC]] mu [[liigi ya Uganda Premier]] [[ng'omuzibizi wa kkono]]. Mu kiseera kino, akola nga akulira ttiimu ya [[Uganda Revenue Authority SC]] okuva mu Gwomwenda 2021.<ref name="auto">{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=September 18, 2021 |title=Allan Munaaba: URA Football Club entrust former player with CEO role |url=http://kawowo.com/2021/09/18/allan-munaaba-ura-football-club-entrust-former-player-with-ceo-role/ |website=Kawowo Sports}}</ref><ref name="auto2">[https://chimpreports.com/left-back-allan-munaaba-hangs-up-his-boots/ "Left Back Allan Munaaba Hangs Up His Boots"].</ref> == Okuzannyira kiraabu == Munaaba yatandika okuzannya omupiira mu Jinja Municipal Council FC mu 2005,<ref name="auto1">{{Cite web |title=Bukedde News |url=https://www.bukedde.co.ug/bukedde/ebyemizannyo/1428779/allan-munaaba-ku-mupiira-gattako-okufumba-keeki |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725220107/https://www.bukedde.co.ug/bukedde/ebyemizannyo/1428779/allan-munaaba-ku-mupiira-gattako-okufumba-keeki |archive-date=25 July 2018 |access-date=18 May 2022}}</ref> [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] era yasemba kuzannyira mu [[Uganda Revenue Authority SC]]. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2025)">citation needed</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Y'egatta ku [[Uganda Revenue Authority SC]] mu 2008 n'azannya omupiira gwe ogwasooka ne [[Young Africans FC]] mu Cecafa Cup 2008,<ref name="auto1" /> [[Uganda Revenue Authority SC]] yawangula ne ggoolo 2-0 Allan bwe yakola assist ku ggoolo eyookubiri. Yateeba ggoolo ye eyasooka mu [[Uganda Revenue Authority SC]] nga battunka ne Sharing FC e Nakivubo mu 2009. Allan yali mu ttiimu eyazannyira mu mpaka za CAF Confederation Cup 2015 era n’azannya mu mipiira gyonna.<ref>{{Cite web |title=Allan Munaaba - Soccer player profile & career statistics - Global Sports Archive |url=http://www.globalsportsarchive.com/people/soccer/allan-munaaba/86261/}}</ref> Allan era yaliko kapiteeni wa ttiimu ya [[Uganda Revenue Authority SC]].<ref>{{Cite web |title=Mapinduzi cup day 11: Young Africans qualify for the semis with Singida draw as Rivals Simba exit competition after defeat to URA - MySoccer24 |url=https://mysoccer24.com/mapinduzi-cup-day-11-young-africans-qualify-for-the-semis-with-singida-draw-as-rivals-simba-exit-competition-after-defeat-to-ura/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518173911/https://mysoccer24.com/mapinduzi-cup-day-11-young-africans-qualify-for-the-semis-with-singida-draw-as-rivals-simba-exit-competition-after-defeat-to-ura/ |archive-date=18 May 2022 |access-date=18 May 2022 |website=mysoccer24.com}}</ref> Mu Gwomukaaga 2020, yawummula omupiira.<ref>Isabirye, David (30 June 2020).</ref> Mu Gwomwenda 2021, yalondebwa ng'akulira ttiimu ya [[Uganda Revenue Authority SC]] omuggya ng’adda mu bigere bya Henry Mayeku.<ref name="auto"/> == Engeri y’obulamu bwe == Mu 2012, Munaaba yatikkirwa diguli mu by’obusuubuzi mu by’okutunda okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]].<ref name="auto1"/><ref>{{Cite web |date=September 27, 2016 |title=URA FC left back Munaaba shows another talent |url=http://www.soka25east.com/ura-fc-left-back-munaaba-shows-another-talent/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405035501/https://www.soka25east.com/ura-fc-left-back-munaaba-shows-another-talent/ |archive-date=5 April 2023 |access-date=18 May 2022}}</ref> == Ebitiibwa == [[Uganda Revenue Authority SC]] * 1st Runners Tusker cup(1): 2008 * '''[[Liigi ya Uganda eya Premier]] : 2''' :: [[2008–09]] :: [[2010–11]] * '''FUFA Super Cup: 2''' :: 2010, 2013 * '''Uganda Cup : 2''' :: 2011-2012, 2013-2014 * '''Mapinduzi cup: 1''' :: 2016 == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipedia == * [https://web.archive.org/web/20210228192014/http://www.bigwhalesports.com/exclusive-former-ura-fc-left-back-retires-from-the-beautiful-game/ bigwhalesports.com] * Allan Munaaba * [https://www.swiftsportsug.com/blog/former-ura-defender-handed-administrative-role-at-the-club/ Eyali omuzibizi wa URA akwasizza omulimu gw'okuddukanya emirimu mu kiraabu | Swift Sports Uganda] * [https://web.archive.org/web/20250127064951/https://urafc.co.ug/allan-munaaba-makes-a-striking-return-to-ura-fc/ Allan Munaaba akomyewo mu ngeri ey’ekitalo mu URA FC.] * [https://urafc.co.ug/munaaba_allan urafc.co.ug] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] [[Category:Omupiira mu Uganda]] 8u9s3002nu8r7ieocmsiczgdcm6a37s Owiny Hakim 0 13895 74852 60510 2026-09-16T05:50:40Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74852 wikitext text/x-wiki   [[File:Hakim_Owiny_(dressed_in_a_black_Tshirt_and_green_helmet)_03.jpg|thumb|Hakim Owiny (ayambadde olugoye oluddugavu n’enkoofiira eya kiragala)]] '''Owiny Hakim''' (yazaalibwa 13 Ogwokuna 1986) musomesa wa bantu mu Uganda era nga mulwanirizi w'okukuuma obutonde bw'ensi. Yavuga obugaali kiromita nga 650–655 okuva [[Yuganda|e Uganda]] okutuuka [[:en:Nairobi|e Nairobi Kenya]] okumanyisa abantu ku mirongooti gy’obugaali egy’omu kibuga egy’obukuumi okutuuka ku mutimbagano gw’enguudo za Uganda mu mwaka gwa 2023 n’okwongera okwetaba mu lukiiko lwa Africa Climate Summit 2023 olwatuula e Nairobi mu Kenya okukubaganya ebirowoozo ku nkola z’okukendeeza ku nkyukakyuka y’obudde.<ref name=":0">{{Cite web |title=Ugandan cycling to Nairobi for bicycle lanes on roads |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/NV_168722 |access-date=2023-12-02 |website=New Vision |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=KIU |title=.:: KIU'S Hakim Owiny is Cycling From Kampala to Nairobi to Curb Climate change {{!}} Kampala International University, Uganda |url=https://kiu.ac.ug/news-page.php?i=kius-hakim-owiny-is-cycling-from-kampala-to-nairobi-to-curb-climate-change |access-date=2023-12-02 |website=kiu.ac.ug |language=en}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=2023-09-29 |title=Biking to Breathe: Ugandan Cycles Over 650 Kilometres for Clean Urban Transport Systems and Climate - InfoNile |url=https://infonile.org/en/2023/09/biking-to-breathe-ugandan-cycles-over-650-kilometres-for-clean-urban-transport-systems-and-climate/ |access-date=2023-12-02 |language=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|accessdate=1}}</ref><ref>{{Cite web |title=.:: Emerging Profile of Post-COVID-19 Teachers {{!}} Kampala International University, Uganda |url=https://www.kiu.ac.ug/covid-19-research-page.php?i=27&a=emerging-profile-of-post-covid-19-teachers |access-date=2023-12-02 |website=www.kiu.ac.ug}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |last=admin |date=2023-10-10 |title=Uganda’s Owiny cycles from Kampala to Nairobi in six days to advocate for safe cycling lanes |url=https://youthblitz.com/ugandas-owiny-cycles-from-kampala-to-nairobi-in-six-days-to-advocate-for-safe-cycling-lanes/ |access-date=2023-12-02 |website=youth blitz |language=en-US |archive-date=2023-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202115042/https://youthblitz.com/ugandas-owiny-cycles-from-kampala-to-nairobi-in-six-days-to-advocate-for-safe-cycling-lanes/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" />​<ref name=":5">{{Cite web |last=Initiative |first=Young African Leaders |date=2022-10-04 |title=Meet the Fellow Countering Disinformation by Building Human Connections |url=https://yali.state.gov/meet-the-fellow-countering-disinformation-by-building-human-connections/ |access-date=2023-12-02 |website=Young African Leaders Initiative |language=en-US |archive-date=2024-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804044652/https://yali.state.gov/meet-the-fellow-countering-disinformation-by-building-human-connections/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Uganda |first=U. S. Mission |date=2022-05-17 |title=Mandela Washington Fellowship 2022 Uganda Cohort |url=https://ug.usembassy.gov/mandela-washington-fellowship-2022-uganda-cohort/ |access-date=2023-12-02 |website=U.S. Embassy in Uganda |language=en-US |archive-date=2023-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230924070124/https://ug.usembassy.gov/mandela-washington-fellowship-2022-uganda-cohort/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-06-29 |title=2021 Leadership in Public Management Institute |url=https://ramseyexecutive.asu.edu/content/2021-leadership-public-management-cohort |access-date=2023-12-02 |website=Bob Ramsey Executive Education |language=en |archive-date=2023-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202115051/https://ramseyexecutive.asu.edu/content/2021-leadership-public-management-cohort |url-status=dead }}</ref> Mu mwaka gwa 2019, Owiny yatambula n’ebigere okutuuka e Addis Ababa mu Ethiopia okumala emyezi ebiri, ng’atambula olugendo lwa kiromita 2,421, ng’atumbula enteekateeka ya Afrika ey’amakula g’ensangi zino eyitibwa Agenda 2063. Era mu mwaka gwa 2021, yali mu balondebwa okwetaba mu pulogulaamu ya Mandela Washington Fellowship. == Obulamu bwe n’obuzaale == Ku ntandikwa y’emyaka gya 1980, yakulira mu nkambi z’ababundabunda (IDP) mu [[:en:Northern_Region,_Uganda|bukiikakkono bwa Uganda]] eyeetooloddwa obukuubagano n’obutali butebenkevu mu by’obufuzi, [[:en:Disinformation|Obulimba obusaasaanyizibwa]] n’amawulire [[:en:Misinformation|amakyamu agatali matuufu]] byaleetawo effujjo, enjawukana mu bantu, n’obutabanguko olw’okusaasaana okuyitiridde kw’ebigambo eby’obulimba eby’abantu mu nkambi z’ababundabunda nti ba ffujjo.<ref name=":5"/><ref name=":6">{{Cite web |last=Nakabugo |first=Zurah |date=2016-11-16 |title=Akena survived Kony only to get killed in Kampala |url=https://observer.ug/news-headlines/47474-akena-survived-kony-only-to-get-killed-in-kampala |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202115041/https://observer.ug/news-headlines/47474-akena-survived-kony-only-to-get-killed-in-kampala |archive-date=2023-12-02 |access-date=2023-12-02 |website=The Observer - Uganda |language=en-gb}}</ref>​<ref name=":6" /> Owiny ne Akena bombi baagenda mu ttendekero lya Layibi College mu [[Gulu (disitulikit)|disitulikiti y’e Gulu]] oluvannyuma ne batuula ku ddaala ery’oku ntikko mu 2004.<ref name=":6" /> Owiny yasomera mu [[Kampala International University]] n'afuna diguli eyookubiri mu [[:en:Public_administration|mu by’obuvunaanyizibwa bwa gavumenti]].<ref name=":1"/><ref name=":4"/> == Okulwanirira eddembe ly’obuntu == Ye musomesa w’ekitundu awadde abavubuka amaanyi okwekenneenya okusoomoozebwa kw’ekitundu n’okunoonya okutangira ebizibu n’effujjo n’ekigendererwa ekikulu eky’okukulaakulanya ebitundu ebirina obukuumi era ebirimu abantu bonna eri omulembe oguddako.<ref name=":5"/> == Laba ne == * [[Hilda Flavia Nakabuye|Hilda Flavia Nakabuye omusajja omulala]] * [[:en:Emmanuel_Niyoyabikoze|Emmanuel Niyoyabikoze, omusajja omulala]] * [[Vanessa Nakate|Vanessa Nakate, omusajja omulala]] * [[Leah Namugerwa]] * [[:en:Greta_Thunberg|Greta Thunberg, omuwandiisi w’ebitabo]] * [[:en:Alexandria_Villaseñor|Alexandria Villaseñor, omuwandiisi w’ebitabo]] * [[Nyombi Morris]] * [[Evelyn Acham|Evelyn Acham, omuwandiisi w’ebitabo]] * [[:en:Transport_in_Uganda|Ebyentambula mu Uganda]] * [[Boda-boda|Boda boda]] == Ebijuliziddwa == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * https://www.parliament.go.ug/cmis/browser?id=530ae91a-32ae-45c4-b516-dd2bc3bf3912%3B1.0 * [https://www.youtube.com/watch?v=Aa58TsA9nEE Engeri Active Mobility Gyyinza Okukendeezaamu NCDs || Owiny Hakim - Emobility ESG Advocacy, Ebee Entambula Uganda _1] * [https://podcasts.apple.com/ug/podcast/episode-14-cycling-could-be-key-to-unlocking-kampalas/id1754572623?i=1000681902783 Ekitundu 14: Obugaali buyinza okuba ekisumuluzo mu kusumulula ebiseera bya Kampala eby’omu maaso mu nsi ekyuse embeera y’obudde] * [https://www.instagram.com/owiny_hakim/ Owiny Hakim ku mukutu gwa Instagram] * [https://www.linkedin.com/in/owiny-hakim-966064243/ Owiny Hakim ku mukutu gwa LinkedIn] * [https://x.com/Owiny123 Owiny Hakim ku pulogulaamu ya X] [[Category:Bannayuganda abasomesa]] [[Category:Abasomesa]] sde15f2b0pke2vdtqppr5fgvhgbh4kf Maro Uganda 0 13940 74847 60796 2026-09-16T04:38:07Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74847 wikitext text/x-wiki   '''Ronald Magada''' (yazaalibwa mu Gwokutaano 7, 1987), mu by'ekikugu amanyiddwa nga '''Maro Uganda''',<ref>{{Cite web |title=Be still and listen |url=https://www.sofarsounds.com/artists/maro |website=Sofar Sounds}}</ref> muyimbi, muwandiisi wa nnyimba era muyimbi wa Uganda, mu kiseera kino abeera mu Bonn Bad godesberg Germany.<ref>{{Cite web |title='Salvador is a traitor. He stole my idea' - Maro - New Vision Official |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1515089/salvador-traitor-stole-idea-maro |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207233017/https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1515089/salvador-traitor-stole-idea-maro |archive-date=2021-12-07 |access-date=2021-03-03}}</ref> Amanyiddwa nnyo olw'ennyimba ze, "Mubbi Bubbi" omuli [[David Lutalo]], "Rising star", "Kyokoba", "Anjagala" era akoze n'ennyimba z'ensi yonna nga "Chip in" ng'aline Mark Forster awamu ne [[Maurice Kirya]], "Imani" eya [[:de:BSMG|BSMG]], n'endala.<ref>{{Cite web |date=May 18, 2015 |title=Maro |url=https://www.musicinafrica.net/directory/maro |website=Music In Africa}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ssejjombwe |first=Isaac |title=Maro has arrived – Sqoop – Get Uganda entertainment news, celebrity gossip, videos and photos |url=https://www.sqoop.co.ug/201308/features/maro-has-arrived.html}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kasadah |first=Badru |date=June 29, 2017 |title=Singer Maro flies Uganda flag high in Germany |url=https://eagle.co.ug/2017/06/29/singer-maro-flies-uganda-flag-high-germany.html}}</ref> == Omulimu gw’okuyimba == Maro yatongoza omulimu gwe ogw'okuyimba mu 2007, ng'akola juggling wakati w'emirimu mu cineplex cinemas garden city mall kampala, campus era n'afuna akakisa akaggya mu 2010 ne "Toneraga: nga mulimu Empress ne Mikie Wine<ref name="auto2">{{Cite web |title=Maro: Proud of his rags to RNB tale |url=https://www.independent.co.ug/maro-proud-rags-rnb-tale/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190802232100/https://www.independent.co.ug/maro-proud-rags-rnb-tale/ |archive-date=2019-08-02 |access-date=2021-03-03}}</ref><ref>{{Cite web |title=Maro to release documentary – Sqoop – Get Uganda entertainment news, celebrity gossip, videos and photos |url=https://www.sqoop.co.ug/202001/four-one-one/maro-to-release-documentary.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205023849/https://www.sqoop.co.ug/202001/four-one-one/maro-to-release-documentary.html |archive-date=2020-12-05 |access-date=2021-03-03}}</ref> Mu 2011, yakola endagaano ne "West end entertainment" eya [[Aziz Azion]], omuyimbi omututumufu, omuwandiisi era... guitarist mu Uganda era n'afulumya oluyimba lwe olwasooka "Sulabulungi" olutegeeza "Good night", oluyimba lw'omukwano Luno lwaddirira oluyimba oluyitibwa Lusoga (olulimi lwe oluzaaliranwa) olwa "Biweewo" ekitegeeza okumaliriza n'ekintu, nga kirimu ebizibu mu laavu ye nkolagana ye eyookubiri yali ne Mya Baganda owa [[Blu*3]] mu 2012.<ref>{{Cite web |date=January 7, 2020 |title=RnB Singer Maro Gears Up to Mark His 10 Years of Music |url=https://chimpreports.com/rnb-singer-maro-gears-up-to-mark-his-10-years-of-music/ |website=Chimpreports.com}}</ref> Oluvanyuma yafulumya "Genda Ewamwe". emu ku nnyimba ze ez'amaanyi mu 2013<ref>{{Cite web |last=Muriisa |first=Habre |title=Maro Mark's 10 Years In Music As He Serenades Fans On Valentine's Day |url=https://chano8.com/maro-marks-10-years-in-music-as-he-serenades-fans-on-valentines-day/ |website=Chano8.com |access-date=2026-06-06 |archive-date=2022-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814225114/https://chano8.com/maro-marks-10-years-in-music-as-he-serenades-fans-on-valentines-day/ |url-status=dead }}</ref> n'awangula omukisa mu kivvulu kye ekyasooka ekyaali ku Freedom City mu Gwomwenda 2013.<ref>{{Cite web |last=ABRAHAM MUTALYEBWA |date=January 7, 2020 |title=Maro to celebrate decade in music industry on Valentine's Day |url=https://www.pmldaily.com/features/entertainment/2020/01/maro-to-celebrate-decade-in-music-industry-on-valentines-day.html |website=Pmldaily.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=July 12, 2018 |title=Uganda's Maro goes on another humanitarian drive |url=https://www.musicinafrica.net/magazine/ugandas-maro-goes-another-humanitarian-drive |website=Music In Africa}}</ref> <ref name="auto2" /> Mu mwaka gwe gumu yasunsulwa mu mpaka za Buzz Teenies Awards era amangu ddala nga ekivvulu akiwangudde, yawangula engule y'okukolagana obulungi mu mwaka mu wiiki ezaddirira "Why" nga mulimu omunnayugandan era hip hop star " [[Gravity Omutujju]] mu mpaka za Club Music Video Awards ezaasooka okutegekebwa nga 20th September 2013. Yafulumya oluyimba oluyimba "Rising star" mu kujaguza obuwanguzi bwe, ng'ayogera ku lugendo lwe, ng'assaamu clips z'omukolo gw'okugaba engule n'okulambula ebivvulu ebikulu bye yalina we yatuukira. === Alubaamu za situdiyo === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Olukalala lwa Alubaamu za Studio n'ebikwata ku birondeddwa ! scope="col" style="width:10em" | Omutwe ! scope="col" style="width:20em" | Ebisingawo |- ! scope="row" | ''Sula Bulungi''<ref>{{Cite web |last=Ahumuza |first=Allan |title=Photos: When Maro Released The '98 Good Decisions' Album |url=https://chano8.com/photos-when-maro-released-the-98-good-decisions-album/ |website=Chano8.com |access-date=2026-06-06 |archive-date=2022-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809144505/https://chano8.com/photos-when-maro-released-the-98-good-decisions-album/ |url-status=dead }}</ref> | * Yafulumizibwa: 2011 * Label: Yeetongodde * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |- ! scope="row" | ''Genda ewamwe''<ref name="auto4">{{Cite web |title='Salvador is a Traitor. He Stole My Idea' Maro |url=https://www.newvision.co.ug/news/1515089/salvador-traitor-stole-idea-maro |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020181612/https://www.newvision.co.ug/news/1515089/salvador-traitor-stole-idea-maro |archive-date=2020-10-20 |access-date=2021-03-03}}</ref> | * Yafulumizibwa: 2013 * Label: Yeetongodde * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |- ! scope="row" | ''Kyokoba''<ref name="auto4" /> | * Yafulumizibwa: 2014 * Label: Eby'amasanyu ebya Maro * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |- ! scope="row" | ''Kamboyine''<ref>{{Cite web |date=December 3, 2020 |title=Maro Set to Release 16 Track Album this December |url=https://chimpreports.com/maro-set-to-release-16-track-album-this-december/ |website=Chimpreports.com}}</ref> | * Yafulumizibwa: 2015 * Label: Yeetongodde * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |- ! scope="row" | ''Atwooki''<ref name="auto4" /> | * Yafulumizibwa: 2016 * Label: Yeetongodde * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |- ! scope="row" | ''#89okusalawo okulungi''<ref name="auto4" /> | * Yafulumizibwa: 25 Ogwokuna 2018 * Label: Yeetongodde * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |- ! scope="row" | ''Okusimbula''<ref name="auto3">{{Cite web |title=Maro hits right note on "Departures" album before trip to Germany |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/maro-hits-right-note-on-departures-album-before-trip-to-germany-3241134 |website=Daily Monitor}}</ref> <ref name="auto1">{{Cite web |last=GILBERT KAZIBWE |date=December 25, 2020 |title=Maro serenades fans as he scientifically releases 'Departures'album at his home |url=https://www.pmldaily.com/features/entertainment/2020/12/maro-serenades-fans-as-he-scientifically-releases-departuresalbum-at-his-home.html |website=Pmldaily.com}}</ref> | * Yafulumizibwa: 2020 * Ekiwandiiko: Magada Ronald * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |} == Obulamu obuto n’obuyigirize == Maro yazaalibwa ku kyalo Buwolero, mu ssaza ly’e Kagoma e [[Jinja]] mu bazadde James Magada ne Janet Babuleka.<ref>{{Cite web |last=Lincolin |first=Zamboki Jr. |date=July 9, 2018 |title=Musician Maro Partners With Sole Hope To Kick Out Jiggers In Busoga |url=https://mbu.ug/2018/07/09/musician-maro-partners-with-sole-hope-to-kick-out-jiggers-in-busoga/ |website=Mbu.ug}}</ref><ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=https://allafrica.com/stories/201509301554.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160528114838/http://allafrica.com/stories/201509301554.html |archive-date=2016-05-28 |access-date=2021-03-03}}</ref> Kitaawe akolera mu Poliisi ya Uganda. Ono ye mukulu mu baana 13. Maro yasomera mu Nsambya Barracks Nursery School, yeegatta ku St. Peter Nsambya Primary school, P.L.E yagikolera ku Bupadengo Primary School mu Disitulikiti y’e Kamuli, White Land College (mu kiseera kino emanyiddwa nga Seroma College) okumala omwaka gumu oluvannyuma ne yeegatta ku Light College Mukono ng’akola UACE ye.<ref>{{Cite web |date=September 12, 2013 |title=Ten Things You Did Not Know About Maro |url=https://bigeye.ug/ten-things-you-did-not-know-about-maro/}}</ref> Buloba High School gye yatuula UACE 2006.<ref>{{Cite web |last=Kasibante |first=Fahad |title=Maro celebrates a decade in the music industry – Sunrise |url=https://www.sunrise.ug/gossip/202001/maro-celebrates-a-decade-in-the-music-industry.html |website=Sunrise.ug}}</ref> Mu 2015, Maro yatikkirwa diguli mu by’enkulaakulana mu yunivasite y’e Makerere . <ref>{{Cite web |title=Singer Maro Graduates from MUK |url=http://xclusive.co.ug/2015/01/21/singer-maro-graduates-muk/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150124064443/http://xclusive.co.ug/2015/01/21/singer-maro-graduates-muk/ |archive-date=2015-01-24 |access-date=2021-03-03}}</ref> <ref name="auto1"/> == Ebitiibwa == {| class="wikitable" !Omwaka ! Ekirabo ! Olubu ! Abasunsuddwa (abasunsuddwa) . ! Alizaati ! Ref. |- | 2015 | Engule za Uganda Music Awards | Oluyimba lwa AfroPop olusinga obulungi | Nzirango| {{nom}} ! align="center" | <ref>{{Cite web |last=Lawrence |first=Kalema |date=February 25, 2017 |title=Bobi Wine, Maro nominated in Oscar awards 2017 |url=https://www.ugandanbuzz.com/music/bobi-wine-maro-nominated-in-oscar-awards-2017.html |website=Ugandabuzz.com}}</ref> |- | 2015 | Engule za Uganda Music Awards | Omuyimbi asinga mu kitundu | Central| {{won}} ! align="center" | <ref>{{Cite web |title=Winners at HiPipo Music Awards 2015 {{pipe}} TheLead |url=http://www.thelead.ug/news/winners-at-hipipo-music-awards-2015 |website=Thelead.ug |access-date=2026-06-06 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208180312/http://www.thelead.ug/news/winners-at-hipipo-music-awards-2015 |url-status=dead }}</ref> |- | 2016 | [[HiPipo Awards|Engule za HiPipo]] | Oluyimba lwa Hiphop olusinga obulungi | Eh Maama| {{won}} ! align="center" | |- | 2016 | [[HiPipo Music Awards|Engule z'ennyimba za HiPipo]] | Oluyimba lwa R&B olusinga obulungi | Okwagala nyo| {{won}} ! align="center" | <ref name="auto" /> |- | 2016 | [[HiPipo Music Awards|Engule z'ennyimba za HiPipo]] | Oluyimba lwa Afrobeat olusinga obulungi | Kamboyine| {{nom}} ! align="center" | <ref>{{Cite web |date=December 7, 2015 |title=Uganda's HiPipo Awards unveil nominees for 2016 edition |url=https://www.musicinafrica.net/magazine/uganda%E2%80%99s-hipipo-awards-unveil-nominees-2016-edition |website=Music In Africa |access-date=June 6, 2026 |archive-date=November 28, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128141156/https://www.musicinafrica.net/magazine/uganda%E2%80%99s-hipipo-awards-unveil-nominees-2016-edition |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=https://www.newvision.co.ug/news/1415974/hipipo-awards-david-lutalo-named-artist |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124221839/https://www.newvision.co.ug/news/1415974/hipipo-awards-david-lutalo-named-artist |archive-date=2025-01-24 |access-date=2021-03-03}}</ref> |- | 2019 | [[HiPipo Music Awards|Engule z'ennyimba za HiPipo]] | Oluyimba lwa RnB olusinga obulungi | Nsiima ft. Remah| {{nom}} ! align="center" | <ref>{{Cite web |date=March 19, 2019 |title=2019 HiPipo Music Awards Uganda: All the winners |url=https://www.musicinafrica.net/magazine/2019-hipipo-music-awards-uganda-all-winners |website=Music In Africa}}</ref> |- | 2020 | [[HiPipo Music Awards|Engule z'ennyimba za HiPipo]] | Oluyimba lwa RnB olusinga obulungi | Anjagala| {{nom}} ! align="center" | <ref>{{Cite web |date=June 1, 2020 |title=HiPipo Music Awards 2020: All the winners |url=https://www.musicinafrica.net/magazine/hipipo-music-awards-2020-all-winners |website=Music In Africa}}</ref> |} == Emirimu gy’ekitundu == Ye mmemba omujjumbize mu kibiina kya VIVA CONAGUA (ekitongole ky’obwannakyewa eky’ensi yonna ekisangibwa mu Girimaani) ekigaba amazzi amayonjo, okutumbula obuyonjo obutuufu nga bayita mu by’emikono n’emizannyo. Yakolagana ne Uganda Hands For Hope Namuwongo, Uganda Women Cancer Support Organisation, Inter Aid on Refugees ne PLAN International (Uganda) nga essira balitadde ku kuwa bawala amaanyi.<ref name="auto2"/><ref name="auto3"/> == Ebijuliziddwa == <references /> {{Reflist}} == Ebiyungo eby’ebweru == * [https://www.instagram.com/marouganda/ Instagram] * [https://web.archive.org/web/20220518205009/https://www.howwebiz.ug/Maro Maro Music, Ennyimba, Vidiyo, Mp3 Downloads ne Biography] * [https://www.musicinafrica.net/directory/maro Ebikwata ku bulamu bwa Maro] * [https://www.cyclonetimes.com/maro-uganda-anjagala-live-concert-slated-for-14th-feb-2020/ Ekivvulu kya Maro Uganda Anjagala Live Concert kitegekeddwa nga 14th Feb 2020] * [https://web.archive.org/web/20250125193543/https://enewsuganda.com/interview-singer-maro-talks-about-his-new-studio/ INTERVIEW: Omuyimbi Maro ayogedde ku situdiyo ye empya] * [https://theinsider.ug/index.php/2018/01/18/photos-singer-maro-lights-up-unplugged-in-style/ EBIFAANANYI: Omuyimbi Maro ayaka Unplugged mu sitayiro – theisider.ug] * [https://chimpreports.com/kasuku-is-misleading-my-fans-maro-cries-out/ Kasuku Abuzaabuza Abawagizi Bange- Maro Akaaba] * [https://www.watchdoguganda.com/entertainment/showbiz/20180302/35303/producers-nasebless-singer-maro-lead-successful-esom-alumni-ugandas-music-indutry.html Bapulodyusa Nase, Bless n'omuyimbi Maro bakulembeddemu abayizi abaaliwo mu ESOM abawangudde mu nsiike y'okuyimba mu Uganda] qo41ejytwft2259jhj8csikksjbkl5i Nyanzi Martin Luther 0 15446 74850 74770 2026-09-16T05:23:40Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74850 wikitext text/x-wiki '''Nyanzi Martin Luther''' (era '''Martin Luther Nyanzi'''; yazaalibwa 5 Ogw'ekkumin'ebiri 2009) Munnayuganda omuyizi, munnabyamawulire era munnakulaakulana. Ye mutandisi era yabade omukulu omukulu (CEO) wa Apex Media Services okuva 2025 mpaka mu mwaka 2026<ref>{{Cite web |last=Kiva |first=Nelson |date=2026-08-27 |title=Family & Parenting: Teenage activist Nyanzi quits business to pursue studies |url=https://www.newvision.co.ug/category/family/teenage-activist-nyanzi-quits-business-to-pur-NV_239687_082026 |access-date=2026-08-30 |website=New Vision}}</ref>.ekibiina kikola ku by'amawulire n'emikutu gya radio egitunuulira abavubuka. Era ye mutandisi wa Apex Digital Skills.<ref>{{Cite web |last=Businge |first=Julius |date=2026-08-04 |title=Voices that shape tomorrow |url=https://www.independent.co.ug/voices-that-shape-tomorrow/ |access-date=2026-08-09 |website=The Independent Uganda: |language=en-US}}</ref><ref name="PAV">{{cite web |url=https://panafricanvisions.com/2026/05/nyanzi-martin-luther-ugandan-teen-media-founder-building-a-radio-and-digital-platform-while-in-school/ |title=Nyanzi Martin Luther: Ugandan Teen Media Founder Building a Radio and Digital Platform While in School |website=Pan African Visions |date=11 May 2026 |access-date=8 August 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-08-03 |title=Nyanzi: The teen entrepreneur behind Apex Media |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nyanzi-the-teen-entrepreneur-behind-apex-media--5503950 |access-date=2026-08-09 |website=Monitor |language=en}}</ref> Mu Gwokubiri 2026, ku myaka 16, yawaayo ekiwandiiko eri Palamenti ya Uganda okusaba okuteekawo etteeka ku nsimbi za gavumenti eri ebibiina by'abantu mu bitundu (CBOs) n'ebibiina ebitali bya gavumenti eby'omu Uganda.<ref name="Observer">{{cite web |url=https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/ |title=Nyanzi Martin Luther: Uganda’s youngest parliamentary petitioner |website=The Observer |date=26 May 2026 |access-date=8 August 2026 |archive-date=28 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628184355/https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Independent">{{cite web |url=https://allafrica.com/stories/202608040341.html |title=Uganda: Voices That Shape Tomorrow |website=allAfrica (The Independent) |date=4 August 2026 |access-date=8 August 2026 |archive-date=5 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805081439/https://allafrica.com/stories/202608040341.html |url-status=dead }}</ref> == Obulamu obwasooka n'okusoma == Nyanzi yazaalibwa nga 5 Ogw'ekkumin'ebiri 2009 mu ddwaliro lya Nsangi Hospital mu Disitulikiti y'e Wakiso.<ref name="PAV"/> Ye mwana asooka mu baana basatu. Bazadde be be Joan Vumilia (omuwandiisi) ne Ssekaayi Simon (omusuubuzi).<ref name="Observer"/><ref name="PAV"/> Yatuukira mu Primary Leaving Examinations (PLE) mu 2023 n'afuna aggregates 13 mu MK International School e Busega. Kati asoma O-Level mu Kisozi High School mu Disitulikiti y'e Wakiso.<ref name="Observer"/> == Emirimu == Yatandika ng'omuyimbi / DJ ng'akozesa erinnya Deejay Blockboy. Oluvannyuma yatandikawo Block FM, eyakula n'efuuka Apex Media Services (eyakakasibwa mu 2025). Ekibiina kino kikola ku Block FM 103.2 n'emikutu egirala egy'amawulire n'okutangaaza, ng'ekitunuulira abavubuka n'okutumbuula ennyimba.<ref name="Observer"/><ref name="PAV"/><ref name="Independent"/> Mu 2025 yatandikawo Apex Digital Skills pulogulaamu etendeka abavubuka mu by'okukozesa kompyuta, okukola content, digital marketing n'eby'obusuubuzi ebya digito.<ref name="Observer"/><ref name="PAV"/> == Eby'obufuzi n'okwenyigira mu bya bonna == Nga 27 Gwokubiri 2026, Nyanzi yawaayo ekiwandiiko eri Palamenti ya Uganda ng'asaba okuteekawo National NGO Fund n'okukyusa mu ngeri ebibiina by'abantu mu bitundu n'ebibiina ebitali bya gavumenti eby'omu Uganda bwe bafuna obuyambi. Mawulire agamu gaamuyita "Uganda’s youngest parliamentary petitioner".<ref name="Observer"/><ref name="Independent"/> Mu Gwomunaana 2026, yafulumira mu kiwandiiko kya ''The Independent'' Uganda ekyayitibwa "Voices that shape tomorrow", ekyogera ku bakulembeze abato abakozesa amawulire n'okukolagana okukola ku ntegeka n'enkulaakulana.<ref name="Independent"/> == Ebijuliziddwa == {{reflist}} [[Category:Bannayuganda abazaalibwa mu 2009]] [[Category:Bannayuganda abannabyamawulire]] [[Category:Bannayuganda abannakulaakulana]] [[Category:Abantu okuva mu Disitulikiti y'e Wakiso]] arxf3awgjqiyq06jayu2a1c9yqw4twi Asaba Jumah 0 15602 74828 72938 2026-09-15T23:43:45Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74828 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" style="float:right; width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%; background:#ddd;" | {{{name|Asaba Jumah}}} |- | colspan="2" style="text-align:center;" | {{#if:{{{caption|}}}|<div style="text-align:center; font-size:85%;">{{{caption}}}</div>}} |- ! Born | {{{birth_name|Asaba Jumah}}}<br>{{Birth date and age|df=y|2005|09|23}}<br>{{{birth_place|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}} |- ! Origin | {{{origin|[[:en:Hoima|Hoima]], [[:en:Uganda|Uganda]]}}} |- ! Citizenship | {{{citizenship|[[:en:Ugandan|Ugandan]]}}} |- ! Occupation | {{{occupation|Musician, actor, author}}} |- |- ! Education | {{{education|[[:en:Makerere University|Makerere University]]}}} |- ! Years active | {{{years_active|2010-present}}} |- ! Known for | {{{known_for|[[:en:Acting|Acting]]}}} |- ! Spouse | {{{spouse|[[Nakanjako Naume]]}}} (m. {{{marriage_date|2025}}}) |- ! Website | {{{website|[https://www.asabajumah.top/ www.asabajumah.top]}}} |} '''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a [[Yuganda|Ugandan]] actor, [[:en:musician|musician]], and [[:en:Author|author]].<ref name="auto2">{{Cite web|title=Asaba Jumah - Age, Net Worth, Movies, Family & Personal Details|url=https://www.webseriesdekho.com/celebrity/asaba-jumah/|access-date=2026-04-25|website=Web Series|language=en-US|archive-date=2026-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518100738/https://www.webseriesdekho.com/celebrity/asaba-jumah/|url-status=dead}}</ref><ref name="auto7"></ref> He debuted his acting career in [[:en:November Tear|November Tear]] as Felix. He is known for his roles in movies, TV Shows and his hit songs ''Am Feelinng Lonely'' and ''My Love''. He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media.<ref name="auto1"></ref> His debut music singles, ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe'', was released in 2026 and is available on major streaming platforms. == Early life == Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music. == Personal life == He is the son of Mr. Muhumuza Elias and Ms. Balikya Hadijah. Since April 11, 2025, Asaba Jumah has been married to Nakanjako Naume.<ref name="auto2"></ref> == Career == === Film === Jumah began acting professionally in 2011. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda.<ref name="auto1">{{Cite web |title=Asaba Jumah at The talent manager|url=https://www.thetalentmanager.com/talent/238042/asaba-jumah |access-date=2026-04-25 |website=Talent Manager|language=en-US}}</ref> His work spans action‑driven films and dramatic narratives.<ref name="auto3">{{Cite web |title=Asaba Jumah full movies list|url=https://www.fantasyboxofficegame.com/people/tmdb-6077619 |access-date=2026-04-25 |website=Fantasybox|language=en-US}}</ref> His career gained media recognition as a recognized actor in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref> === Music === In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut singles ''Am Feelinng Lonely'', ''My Love'' and ''Gwe''.<ref name="auto4">{{Cite web |title=Asaba Jumah - All songs|url=https://tidal.com/artist/77292471 |access-date=2026-04-25 |website=TIDAL|language=en-US}}</ref> The song released on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film. == Filmography == * '''[[:en:Titanic II (film)|Titanic II]]''' (2010) - as Felix <ref name="auto2"></ref> * '''The Return Of Uncle Benon''' (2011) - as Alex * '''[[:en:Escape from Uganda|Escape from Uganda]]''' (2013) - as Moses <ref name="auto3"></ref> * '''Ejjini lye ntwetwe''' (2015) - as Muzafaru * '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — as Kato * '''[[:en:Kyenvu|Kyenvu]]''' (Short, 2018) — as Asaba Jumah * '''[[:en:November Tear|November Tear]]''' - as Felix * '''Kiss and Kill''' (2020) — as Peter <ref name="auto3"></ref> * '''[[:en:The Girl in the Yellow Jumper|The Girl in the Yellow Jumper]]''' (2020) - as Hakim <ref name="auto3"></ref> * '''Once Upon a Time in Uganda''' (2023) - as Alex * '''Eaten Alive in Uganda''' (2026) - as Moses <ref name="auto3"></ref> * '''Who Killed Captain Alex 2''' (2026) - as Sound editor == Discography == * '''Am Feelinng Lonely''' (2026) * '''My Love''' (2026) * '''Gwe''' (2026)<ref name="auto4"></ref> == Recognition and awards == Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref> He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref> === Awards === * '''Black Films Award''' - 2025 * '''IFF Award''' - 2026 * '''UTE Award''' - 2026<ref name="hoima.club2"></ref> ==Publications== ===Books=== * '''The Last Light of Nambale''' (2026) * '''THE WHISPERS OF KALENGA FOREST''' (2026) * '''The Smiling Man in Room 13''' (2026)<ref name="asabajumah.top1">{{Cite web |title=Asaba Jumah all books|url=https://www.asabajumah.top/books.html |access-date=2026-05-23 |website=Asaba Jumah|language=en-US}}</ref> * '''I am Asaba Jumah: Into the Life of a Musical Virtuoso and Acting''' (2026)<ref name="auto7">{{Cite web |title=I am Asaba Jumah: Into the Life of a Musical Virtuoso and Acting on Google Books|url=https://books.google.co.ug/books/about?id=FV3cEQAAQBAJ&redir_esc=y |access-date=2026-05-24 |website=[[:en:Google Books|Google Books]]|language=en-US}}</ref> * '''THE HOUSE BENEATH BLACK HILL''' (2026) * '''Bobi Wine: From Music Star to Voice of the People''' (2026) * '''Whispers of the Heart''' (2026) == See also == * [[:en:Nabwana I.G.G.|Nabwana I.G.G.]] * [[:en:November Tear|November Tear]] * [[:en:Kyenvu|Kyenvu]] == References == <references/> == External links == {{DEFAULTSORT:Jumah, Asaba}} [[Category:Actors from Uganda]] [[Category:Male musicians from Uganda]] * [http://www.asabajumah.top/ Official Website] *[https://www.imdb.com/name/nm18243050/ Asaba Jumah] on [[:en:IMDb|IMDb]] * [https://www.themoviedb.org/person/6077619-asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TMDb|TMDb]] * [https://web.archive.org/web/20260426100158/https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290 Asaba Jumah] on [[:en: Apple Music|Apple Music]] *[https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY/ Asaba Jumah] on [[:en:Spotify|Spotify]] * [https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Amazon Music|Amazon Music]] * [https://www.deezer.com/us/artist/383696591/ Asaba Jumah] on [[:en: Deezer|Deezer]] * [https://tidal.com/artist/77292471/ Asaba Jumah] on [[:en: TIDAL|TIDAL]] * [https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/ Asaba Jumah] on [[:en:TV Guide|TV Guide]] * [https://musicbrainz.org/artist/4e15ab99-a9bd-4803-a5e3-38f7c3c1d4a1/ Asaba Jumah] on [[:en: MusicBrainz|MusicBrainz]] * [https://instagram.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Instagram|Instagram]] * [https://youtube.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: YouTube|YouTube]] *[https://www.facebook.com/djfelixpro/ Asaba Jumah] on [[:en: Facebook|Facebook]] * [https://www.twitter.com/asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: Twitter|Twitter]] *[https://www.tikitok.com/@asabajumah/ Asaba Jumah] on [[:en: TikTok|TikTok]] s8fx46sx1h3zym9la3mlgyr8sywtpff Rukidi IV owa Tooro 0 15666 74858 74406 2026-09-16T10:32:32Z ~2026-49943-11 11784 edited article 74858 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Rukirabasaija Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV''' (Omukama Oyo) (16 Ogwokuna 1992 – 27 Ogwomunaana 2026), yali [[Omukama owa Tooro|Omukama wa Tooro]] mu [[Uganda]] okuva mu 1995 okutuuka mu 2026. Yali mutabani wa [[Omukama w'e Tooro|Omukama Patrick David Matthew Kaboyo Rwamuhokya Olimi III]] ne [[Best Kemigisa|Omugo Best Kemigisa]].<ref>{{Cite web |title=Omukama Oyo celebrates 29th birthday |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/98591 |access-date=2023-01-27 |website=New Vision |language=en}}</ref> Mu 1995, Oyo yatuula ku ntebe, n’afuuka omukulembeze w'Obukama bwa Tooro ow’omulundi ogw'ekkumi n'esatu obwali bumaze emyaka 180, n'afuuka Omukulembeze w'ensikirano ekyasinze obuto mu nsi yonna eyatandika okufuga ku myaka esatu gyokka.<ref name=":0">{{Cite web |last=Gabbi Shaw |last2=Caroline Praderio |title=16 of the youngest monarchs in history |url=https://www.insider.com/youngest-monarchs-in-history-2017-2 |access-date=2022-09-09 |website=Insider |language=en-US}}</ref> == Obuto bwe n’okusoma kwe == Okufa kwa kitaawe, Omukama Kaboyo mu 1995 kwategeeza nti omulangira ono yalina okutwala obuvunaanyizibwa obw'okudda mu bigere by'Omukama mu myaka gye egy’obuto. Ku ssaawa 8 ez’ekiro nga 12 Ogwomwenda 1995, nga wayise wiiki emu nga omugenzi aziikiddwa, emikolo gy’okukwasa Oyo obuyinza gyatandika okuteekebwa mu nkola. Rukidi IV yafuuka Omukulembeze ow'ensikirano ow'omulembe guno asinga obuto ku myaka 3 gyokka.<ref name=":0" /> Emikolo gyalimu okutuukiriza akalombolombo ak'olutalo olw'oku mulyango gw'olubiri olwalwanibwa wakati w'abalwanyi b'omulabe w'omulangira "omujeemu" n'eggye ly'Obukama, n'okugezaako okulemesa okutuuza Rukidi IV. ''Omusuuga'' (omukulu w<nowiki>'ekika ky'Olulyo oluvaamu Omukama) yakoowoola balubaale okukuba omulangira afe singa aba nga si wa musaayi gwa lulyo oluvaamu Omukama. Rukidi IV bwe yayita ku mutendera guno, yakkirizibwa okukuba eŋŋoma ya Nyalebe. Eno y'eŋŋoma enkulu ey''</nowiki>Abachwezi, ekubibwa abeera agenda okufuuka Omukama nga bajjajjaa be abaamusooka bwe bajjanga bakola.<ref>{{Cite web |title=Tooro Kingdom – His Royal Highness King Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV |url=https://toorokingdom.org/ |access-date=2026-08-28 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://madisonmanor.co.za/blog/king-oyo-of-uganda/ |access-date=2026-08-28 |website=madisonmanor.co.za}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tooro Kingdom – His Royal Highness King Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV |url=https://toorokingdom.org/ |access-date=2026-08-28 |language=en-US}}</ref> Ku ssaawa munaana ez'omutuntu, Rukidi IV yatikkirwa engule n'afuuka Omukama wa Tooro wakati mu bantu abaali bajaganya n’ayingira ''Ekikaali ky’e Karuziika'' ekisangibwa e ''Nyamunyaka''.<ref name=":3">{{Cite web |last=Tumwesigye |first=Joseph |date=2026-08-28 |title=A look at King Oyo’s inaugural coronation |url=https://ntv.co.ug/news/national-news/a-look-at-king-oyos-inaugural-coronation |access-date=2026-09-10 |website=NTV Uganda |language=en-US}}</ref> Emikolo gy’ebyobuwangwa (''Emirwa y’Obuhangwa'') gyaddiriwa egy'eddiini egyakulemberwa Omulabirizi eyawummula ow'Obulabirizi bwa Rwenzori, Eustance Kamanyire. [[Yoweri Museveni|Pulezidenti Museveni]] yeetaba ku Matikkira gano, n’akubagiza n'Omukama Oyo olw'okufiirwa kitaawe.<ref name=":3" />  Ng’akyali mwana muto, ng’oggyeeko emirimu gye emitongole, Rukidi IV yagenda ku ssomero n’azannyanga n’emikwano. Wabula olw'obukulu bwe, yawalirizibwanga okubeeranga n'omukuumi n'okusomera mu masomero ag'obwannannyini. Rukidi IV yamala emyaka ebiri mu kibuga London era n’asomerayo omutendera gwa nassale. Bwe yakomawo e Uganda yasomera mu ssomero lya Aga Khan Primary School mu Kampala. Oluvannyuma yeegatta ku [[Kampala International School|Kampala International School Uganda]] gye yasomera siniya ng'anyumirwa nnyo essomo ly'okukuba n'okusiiga ebifaananyi, okuyimba, okubala, n’okuwuga. Oluvannyuma yeewandiisa okusoma ddiguli mu byobusuubuzi okuva mu yunivasite ya Winchester mu Bungereza. Mu Gwekkumi 2013, Rukidi IV yatikkirwa ddiguli eno mu yunivasite y'emu.<ref>{{Cite web |date=16 October 2013 |title=King Oyo To Graduate Today – Red Pepper Uganda |url=https://www.redpepper.co.ug/king-oyo-to-graduate-today/ |access-date=2019-06-12 |language=en-US |archive-date=2023-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120101959/https://redpepper.co.ug/king-oyo-to-graduate-today/ |url-status=dead }}</ref> == Obukulembeze bwe == Abakuza basatu baalondebwa okulabirira n'okukuza Rukidi IV okutuusa lwe yafuuka Omukama era nga bamuyambako n'okuddukanya ensonga ez'obuwangwa bw'Obukama mu kiseera ng'akyali muto. Mu kiseera we yatuuzibwa ku ntebe, abakuza be abasatu kwaliko John Katuramu eyali Katikkiro we (Omuhiikirwa), Rev. Canon James Rabwoni.<ref name=":3" /> ne Mgr. Thomas Kisembo. Ate mu 2002, abakuza abalala basatu baalondebwa okwali; Prof. Oswald Ndolereire, Zerio Byabagambi ne Isaiah Kalya ne baweereza okutuusa mu 2007. Oluvannyuma obuvunaanyizibwa ne bukwasibwa Rev. Richard Baguma, George Nyakairu ne Justin Bakahumura okutuusa Omukama Oyo lwe yaweza emyaka 18, mu 2010 ne yeetongola.<ref>{{Cite web |date=2025-09-11 |title=Inside King Oyo’s enthronement at age 3 in 1995 |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/inside-king-oyo-s-enthronement-at-age-3-in-1995-5189106 |access-date=2026-08-28 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2021-01-24 |title=How Tooro Kingdom was run by a young king |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-tooro-kingdom-was-run-by-a-young-king-1471838 |access-date=2026-08-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> Mu bakuza abalala ab'enkizo mwe mwali nnyina Omugo, [[Best Kemigisa]], ssenga we [[Princess Elizabeth of Tooro|Omumbejja Elizabeth Bagaaya]], Kabaka [[Muwenda Mutebi II, Kabaka wa Buganda|Ronald Muwenda Mutebi II]], Naabagereka [[Sylvia Nagginda]] ne Pulezidenti [[Yoweri Museveni]].<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |date=2016-08-26 |title=Unveiling King Oyo of Uganda: The Untold Story of a Legendary Monarch {{!}} Madison Manor |url=https://madisonmanor.co.za/blog/king-oyo-of-uganda/ |access-date=2026-08-28 |website=madisonmanor.co.za |language=en-US}}</ref> Muamar Gaddafi yali mukuumi w’Obukama bwa Tooro ng’alina enkolagana ey’oku lusegere n’olulyo olulangira e Tooro. Mu 2001, Rukidi IV oyalina emyaka omwenda yatuuma Gaddafi erinnya "omukuumi" w'Obukama era n'amuyita okwetaba mu bikujjuko by'okujaguza emyaka mukaaga egy'okutikkirwa ku ntebe mu 2001. Gaddafi yali awaddeyo ssente mu Bukama, n’ayambako okusasula ssente z’okuddaabiriza olubiri mu Fort Portal. (Okusinziira ku Esawu UCU).<ref>{{Cite web |date=2021-01-23 |title=Tooro Kingdom, where Gaddafi still rules |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/tooro-kingdom-where-gaddafi-still-rules-1528250 |access-date=2026-08-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Okufa kwe == Akawungeezi ka 27 Ogwomunaana 2026, amawulire gaatandika okusaasaana ennyo ku mikutu gya yintaneeti mu Uganda nga gagamba nti Rukidi IV yali afiiridde mu [[America|Amerika]].<ref>{{Cite web |date=2026-08-27 |title=Unverified Reports Claim King Oyo of Tooro Kingdom Has Died |url=https://nymynet.com/unverified-reports-claim-king-oyo-of-tooro-kingdom-has-died/ |access-date=2026-08-27 |website=Nymy Net |language=en-GB}}</ref> Ssaabaminisita w’Obukama yasooka kusazaamu eby'okumubika, kyokka n'agamba nti yali mu mbeera mbi kwe kusaba Bannayuganda bamuteeke mu ssaala zaabwe. <ref>{{Cite web |date=2026-08-27 |title=King Oyo in critical condition, prime minister urges prayer and restraint |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/king-oyo-in-critical-condition-prime-minister-urges-prayer-and-restraint-5573578 |access-date=2026-08-27 |website=Monitor |language=en}}</ref> Naye ate ku ssaawa 4:00 ez’ekiro ekyo, EAT, Ssaabaminisita yakomawo n'ategeeza ensi nti Rukidi yali akakasiddwa nti afiiridde mu Amerika.<ref>{{Cite web |date=2026-08-27 |title=Omukama Oyo dies at 34, kingdom assures continuity of the crown |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/omukama-oyo-dies-at-34-kingdom-assures-continuity-of-the-crown-5573838 |access-date=2026-09-10 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yalina emyaka 34.<ref>{{Cite news |last=Ashaba |first=Alex |date=27 August 2026 |title=World's youngest king: Tooro's Omukama Oyo dies, heir announced |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/world-s-youngest-king-tooro-s-omukama-oyo-dies-heir-announced-5573838 |access-date=27 August 2026 |work=[[Daily Monitor]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 August 2026 |title=King Oyo Dies at 34, Tooro Premier Says Monarch Leaves Prince as Heir |url=https://chimpreports.com/king-oyo-dies-at-34-tooro-premier-says-monarch-leaves-prince-as-heir/ |access-date=27 August 2026 |work=ChimpReports}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2026-08-27 |title=Omukama Oyo dies at 34, kingdom assures continuity of the crown |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/omukama-oyo-dies-at-34-kingdom-assures-continuity-of-the-crown-5573838 |access-date=2026-08-27 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Ekitiibwa kye == Rukidi IV yali ''Omukama'', ekitegeeza "Kabaka," ne ''Rukirabasaija'', ekitegeeza "omukulu mu bantu." Wadde nga yali atwalibwa ng’omukulembeze ow’obwannannyini ow’Abatooro, obuyinza bwa Rukidi IV bwakoma ku mirimu gya buwangwa. Omutwe gwe mu bujjuvu n'erinnya lye yali ''Rukirabasaija Omukama Oyo Nyimba Kabamba-Iguru Rukidi IV'' . <ref>{{Cite web |last=Ivan |first=Mubiru |date=2026-08-28 |title=PROFILE: Who Was King Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV? |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20260828/197192/profile-who-was-king-oyo-nyimba-kabamba-iguru-rukidi-iv.html |access-date=2026-08-28 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> == Omukululo gwe == Obufuzi bwa Kabaka Oyo bubadde bunnyonnyolwa nnyo olw’okwewaayo kwe eri enkyukakyuka mu by’enfuna n’embeera z’abantu mu Bwakabaka bwa Tooro, ng’essira aliteeka ku kunyweza abavubuka, ebyobulamu, ebyobulimi ebiwangaala, n’okukuuma obuwangwa. Ng’akulira mu maaso g’abantu nga kabaka asinga obuto mu nsi yonna afuga, yakyuka n’afuuka omukulembeze omuyiiya eyakozesa omukutu gwe okulwanirira pulojekiti z’enkulaakulana n’okuyamba abantu be yali afuga. Nga nnantameggwa w'ebyobulamu by'abantu, yalondebwa nga nnantameggwa w'ebyobuwangwa mu siriimu ne mukenenya mu bavubuka okuva mu UNAID, ng'akola nnyo okukulembera kampeyini z'ebyobulamu mu kitundu okulwanirira enteekateeka ya "End AIDS by 2030". <ref>{{Cite web |title=King Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukiidi IV of the Tooro Kingdom in Uganda |url=https://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidsambassadors/king-oyo-uganda |access-date=August 28, 2026 |website=UNAIDS}}</ref> <ref>{{Cite web |date=September 20, 2016 |title=King Oyo Wants Kingdom Free From HIV By 2030 |url=https://chimpreports.com/king-oyo-wants-kingdom-free-from-hiv-by-2030/ |access-date=August 28, 2026 |website=ChimpReports}}</ref> Okusobola okutumbula embeera z’abantu mu kitundu, yatandikawo King Oyo Model Farm e Bugaaki mu Disitulikiti y’e Kyenjojo, ekola ng’ekifo eky’okuyiga eky’obumanyirivu eri enkola z’ebyobulimi ez’omulembe, eziwangaala. <ref>{{Cite news |last=Malik |first=Faisal |date=April 4, 2022 |title=King Oyo establishes model farm |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/king-oyo-establishes-model-farm-3789572 |access-date=August 28, 2026 |work=Daily Monitor}}</ref> <ref>{{Cite web |date=October 23, 2023 |title=King Oyo Hails President Museveni for Skilling the Youth |url=https://statehouse.go.ug/king-oyo-hails-president-museveni-for-skilling-the-youth/ |access-date=August 28, 2026 |website=State House Uganda}}</ref> Ekirala, wansi w’enteekateeka y’obwakabaka eya Vision 2045, yalagira okuzimba ekifo ky’abavubuka abamanyi obukugu mu ICT e Mucwa mu [[Fort Portal]] okulwanyisa ebbula ly’emirimu mu bavubuka nga bayita mu kusoma n’okuwandiika mu ngeri ya digito. <ref>{{Cite news |date=May 21, 2022 |title=King Oyo commissions construction of Tooro's first ICT skilling center |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/king-oyo-commissions-construction-of-tooro-s-first-ict-skilling-center-3822738 |access-date=August 28, 2026 |work=Daily Monitor}}</ref> Okukuuma ebifo ebikulu eby’obusika ng’Olubiri lw’Obwakabaka e Karuziika n’okuwagira ebikujjuko ''by’Empango'' eby’ennono nabyo bibadde biyamba nnyo okuteeka Fort Portal mu kifo ky’ekibuga ekikulu eky’obulambuzi mu Uganda. <ref>{{Cite web |title=Tooro Kingdom Hails President Museveni's Vocational Skills Initiative |url=https://presidentialinitiatives.go.ug/tooro-kingdom-hails-president-musevenis-vocational-skills-initiative/ |access-date=August 28, 2026 |website=Presidential Initiatives Uganda}}</ref> === Omukululo gwe mu kukuuma obutonde bw’ensi === Omukulu w’Obwakabaka Rukirabasaija Omukama Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV yali mugezi nnyo mu kulwanirira obutonde bw’ensi eyalwanirira kampeyini ennene ku kukuuma obutonde naddala mu myaka egyasembayo egy’obufuzi bwe. Bangi ababadde bakyalidde ekibuga [[Fort Portal]] bajja kujjukira omugga Mpanga oguluka mu kitiibwa mu Fort Portal yonna, nga gusala enguudo ennene mu kibuga nga tegunnayingira mu kkuumiro ly’ebisolo erya Kibale National Park gye guyitamu nga tegunnayiwa mazzi gaagwo mu [[Ennyanja George mu Uganda.|nnyanja George]] mu kiwonvu kya Great Rift Valley . Omugga Mpanga gufukirira ddala ekibuga Fort Portal mu ngeri ez’enjawulo ng’amazzi gaakyo. Mu by’enfuna, ebintu bingi eby’obulimi ebitundibwa mu kibuga bifukirira emigga gya Mpanga mu nsozi emitala w’amazzi gaayo. Munda mu kibuga kyennyini, omugga Mpanga gumaze emyaka mingi nga gwe gusinga okuggyibwamu amazzi agaweebwa ekitongole ky’amazzi n’emyala ekya National Water and Sewerage Corporation ku kyuma kyaakyo ekirongoosa e Kabundaire. Abamanyi enkola y’okusuula kasasiro mu bibuga mu Uganda bajja kusiima omulimu gw’emikutu gy’amazzi nga Mpanga mu kutambuza amazzi amakyafu. Ekifaananyi okuva e Fort Portal tekibadde kya njawulo kuba Mpanga okumala emyaka ebadde etambuza kasasiro mungi nnyo okuva mu bitundu by’e Fort Portal. Omuntu ayinza okwanguyirwa okwerabira nti ekizibu ky’okuddukanya kasasiro mu Uganda kizibu nnyo okusinga okukiikirira okwangu okukoleddwa wano. Abamanyi Fort Portal bagenda kukakasa obungi bwa kasasiro omukalu asuulibwa mu mugga Mpanga buli lunaku. Enkola eno nayo tekyuka mu kifo omugga we gukwata amazzi. Ettaka eritapimibwa linaazibwa mu mugga mu kiseera ky’enkuba, ne lifuuka ekitoomi ekinywevu. Abo abasinga okussa ssente mu bulabe bw’obutonde bw’ensi obw’enjawulo bajja kutujjukiza obucaafu bw’eddagala obw’obutwa obunaazibwa okuva mu faamu z’oku nsozi n’ekibuga wakati mu mataba gano ag’ebitosi. Mpanga, mu kitangaala kino, ebadde nti omusuwa gw’obulamu Fort Portal gwe yatwala nga tegufaayo nnyo.<ref>{{Cite web |title=King Oyo Launches Save River Mpanga Now Campaign : |url=https://ugandaradionetwork.net/story/king-oyo-launches-save-river-mpanga-now-campaign- |access-date=2026-08-28 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref> Era wano omugenzi Omukama we yawandiise omusika ogw’olubeerera. Nga omwaka 2019, oluvannyuma lw’okweraliikirira kw’ekitundu ku kabi ebikolwa by’abantu bye bituuse ku mugga Mpanga, Omukama yasituka n’asaba abakuuma obutonde bw’ensi okutaasa omugga guno.<ref>{{Cite web |title=King Oyo Launches Save River Mpanga Now Campaign : |url=https://ugandaradionetwork.net/story/king-oyo-launches-save-river-mpanga-now-campaign- |access-date=2026-08-28 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref> Ng’asuula obuweerero bw’olubiri lwe, Kabaka Oyo yali ku mwanjo mu kaweefube w’okukunga abantu b’omu kitundu okugogola omugga guno n’okuguwummuza kasasiro omukalu ow’awaka, eyali alabika ng’azibye omugga. Ebifaananyi by’omugenzi Kabaka ng’asika kasasiro omukalu mu mugga bijja kusigala nga biwandiikiddwa enkalakkalira mu birowoozo by’abantu bangi. Akabonero kano ak’obuntu, akayambadde obwetoowaze, ke kagulumiza obufuzi bwe n’okwewaayo okutaliimu kubuusabuusa eri abantu be eri echolons eza waggulu bwe zityo. == Engule n'okusiimibwa == Mu bufuzi bwe bwonna, Kabaka Oyo abadde afuna ebirabo ebiwerako mu nsi yonna n’eby’omu kitundu ng’asiima omulimu gwe ogw’okuyamba abantu, kaweefube w’okuzimba emirembe, n’obukulembeze mu nteekateeka z’ebyobulamu mu bantu. * '''Global Top 100 Most Influential People of African Descent (2019):''' Yasiimibwa wansi w’omutendera gw’Ebyobufuzi n’Enfuga okuva mu kaweefube w’abantu abasinga obuyinza okuva mu Afrika (MIPAD) oluvannyuma lw’olukiiko lw’amawanga amagatte. <ref>{{Cite web |title=MIPAD Class of 2019: Most Influential People of African Descent |url=https://mipad.org |access-date=August 28, 2026 |website=MIPAD}}</ref> * '''World Civility Award (2019):''' Yasiimibwa ekitongole ky’ensi yonna ekya iChange Nations mu kuweza emyaka 24 egy’okutikkirwa ku ntebe olw’obukulembeze bwe obw’enjawulo obw’okuyamba abantu ne kampeyini z’okulwanyisa ekirwadde kya siriimu. <ref>{{Cite news |date=13 September 2019 |title=King Oyo Receives World Civility Award |url=https://ugandaradionetwork.net |access-date=August 28, 2026 |work=Uganda Radio Network}}</ref> * '''Engule y’emirembe mu nsi yonna:''' Eweebwa Obuwangwa obw’omu Ggulu, Emirembe gy’Ensi Yonna, Okuzzaawo Ekitangaala (HWPL) ng’asiima omulimu gwe yakola mu kutumbula obumu, obuwangwa, n’okugonjoola obutakkaanya mu Buvanjuba bwa Afrika. <ref>{{Cite news |title=Museveni, King Oyo get peace awards |url=https://monitor.co.ug |access-date=August 28, 2026 |work=Daily Monitor}}</ref> * '''Rotary Vocational Award:''' Eweebwa kiraabu za Rotary ez’omu kitundu olw’ebintu bye yeewaddeyo mu bulungi bw’abantu, naddala olw’okutegeka enkambi z’abasawo abangi ezaawa enkumi n’enkumi z’abantu be yalongoosebwa ku bwereere n’okufuna obujjanjabi. <ref>{{Cite news |title=King Oyo awarded for efforts in healthcare |url=https://monitor.co.ug |access-date=August 28, 2026 |work=Daily Monitor}}</ref> == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} [[Category:Pages with unreviewed translations]] 4gw2nzp2321f8lzx88q0qmisjzty7lr End Fossil Occupy Uganda 0 15703 74836 73940 2026-09-16T01:45:00Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74836 wikitext text/x-wiki '''End Fossil Occupy Uganda''' kibiina kya bavubuka [[Uganda|mu Uganda]] ekivunaanyizibwa ku mbeera y’obudde ekyatandikibwawo mu 2023 era nga kyegatta ku kibiina ky’ensi yonna ekya End Fossil: Occupy! kampeyini y’abayizi ku mbeera y’obudde. <ref name=":0">{{Cite web |title=Kutas-Green-Foundation |url=https://www.kutas.org/fossils/ |access-date=2026-02-19 |website=www.kutas.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=End Fossil 2030 |url=https://endfossil.com/ |access-date=2026-02-19 |website=End Fossil 2030 |language=en-US |archive-date=2023-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515165906/https://endfossil.com/ |url-status=dead }}</ref> Ekibiina kino kisangibwa mu Kampala era kiwandiikiddwa nga pulojekiti y’ekitongole kya Kutas Green Foundation. Etegeeza ebigendererwa byayo ng’okuggyawo amafuta g’ebintu ebikadde n’enkyukakyuka ey’obwenkanya eri Afrika, ng’essira liteekeddwa ku kuwakanya enkola ya East African Crude Oil Pipeline (EACOP) n’okussa akazito ku bitongole by’ebyensimbi okuggya obuwagizi mu pulojekiti z’amafuta g’ebintu ebikadde. <ref name=":0" /> <ref name="Matovu">{{Cite web |last=Matovu |first=Muhamadi |title=Climate activists pressure insurers to divest from fossil fuels, embrace renewables |url=https://nilepost.co.ug/news/190087/climate-activists-pressure-insurers-to-divest-from-fossil-fuels-embrace-renewables |access-date=2026-02-19 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Ugandan youth renew calls to halt oil pipeline over environmental, rights concerns |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/ugandan-youth-renew-calls-to-halt-oil-pipeline-over-environmental-rights-concerns-5119934 |access-date=2026-02-19 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Ebyafaayo == End Fossil Occupy Uganda yatandikibwawo omulwanirizi w’embeera y’obudde [[Nicholas Omonuk]]. Omonuk ava [[Pallisa]] mu buvanjuba bwa [[Uganda]], mu 2023. <ref>{{Cite web |last=Times |first=Uganda |date=2024-07-10 |title=Uganda's Fight for Climate Justice Spearheaded by Nicholas Omonuk |url=https://ugandatimes.ug/2024/07/10/ugandas-fight-for-climate-justice-spearheaded-by-nicholas-omonuk/ |access-date=2026-09-06 |website=Uganda Times |language=en-US}}</ref> Omonuk yakulira mu maka g’abalunzi, nga obulamu bwabwe bwataataaganyizibwa ekyeya ekyakaza enzizi, ekyaleeta endya embi mu bisolo, n’okuwaliriza amaka mangi okutunda ebisolo ne basenguka mu bibuga omuli [[Kampala]] ne [[Jinja]], oba mu mawanga ag’omuliraano. <ref name=":3">{{Cite web |last=Matovu |first=Muhamadi |title=Omonuk determined to get global voice for climate justice |url=https://nilepost.co.ug/climate-change/206997/omonuk-determined-to-get-global-voice-for-climate-justice |access-date=2026-02-19 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw’okwetaba mu musomo gwa yunivasite ogwali gu kwata ku nkyukakyuka y’obudde mu 2021, Omonuk yatandika okwetaba mu kwekalakaasa ku nsonga z’obudde mu bitundu bye ne mu bulwanirizi obukolebwa ku mikutu gya digito. Nga wayise emyaka ebiri, yatandikawo End Fossil Occupy Uganda.. Omonuk yagamba nti ebyo bye yayitamu ku lulwe olw’ebizibu ebiva ku nkyukakyuka y’obudde bye bimu ku bya mu sikiriza okutandika okulwanira obutonde: "Buli lwe njogera ku mboozi yange, kinnuma mu nneewulira era oluusi njagala okukaaba." Naye nkimanyi nti bwe nta tegeza ensi yonna, tebajja kukola ku butali bwenkanya obw’embeera y’obudde obw’engeri eno. <ref name=":3" /> == Ebyokukola == === Kaweefube w’okutunda yinsuwa === Mu February 2024, End Fossil Occupy Uganda yeetaba mu yeetaba mu kwekalakaasa mu Kampala ng’ekitundu ky’omulundi ogwasooka ogwa Insure Our Future Global Week of Action. Mu kiseera kino, waaliwo ebikolwa nga 60 mu mawanga 27. Okwekalakaasa kuno kwasaba kkampuni za yinsuwa ookulekera awo okuwa yinsuwa pulojekiti z’amafuta ag’eby’obugagga eby’omu ttaka. Omonuk yategeezezza nti: "Awatali yinsuwa, pulojekiti z’amafuta ag’eby’obugagga eby’omu ttaka tezisobola kuzimbibwa oba kukolebwa. Amakampuni ga yinsuwa galina obuyinza okwanguya enkyukakyuka ey’okudda ku masannyalaze agazzibwawo n’okuwagira enkyukakyuka ekolebwa mu bwenkanya era nga buli muntu agiganyulwamu." <ref name="Matovu" /> <ref name=":5">{{Cite web |last=Drew |date=2024-02-23 |title=Insure our future, not fossil fuels week of action |url=https://www.198methods.org/2024/02/23/insure-our-future-not-fossil-fuels-week-of-action/ |access-date=2026-02-19 |website=198 methods |language=en-US}}</ref> Mu kiwandiiko ekyafulumizibwa nga beetegekera okwekalakaasa, End Fossil Occupy Uganda yagamba kino ku kampuni za yinsuwa nga "zongera ekiwundu ky'obutali bwenkanya mu mbeera y'obudde nga zikola yinsuwa y'okufulumya amafuta g'ebintu ebikadde okusinga enkyukakyuka ey'obwenkanya," era n'ebasaba kkampuni zilonde abantu n'ensi okusinga kkampuni ezikola amafuta g'ebintu ebikadde. <ref>{{Cite web |date=2024-02-13 |title=Insure our future Not Fossil Futures-Climate Justice campaigners roar at Insurance companies. |url=https://medium.com/@MAPATimes.org/insure-our-future-not-fossil-futures-climate-justice-campaigners-roar-at-insurance-companies-59bda06b18ef |access-date=2026-02-19 |website=Medium |language=en}}</ref> Mu kiseera kye kimu ekya kampeyini, Probitas, kkampuni ya yinsuwa eyali etegeezeddwa nti yeenyigira mu EACOP, yalangira nti tegenda kukola yinsuwa ya pulojekiti eno oba ekirombe ky’amanda ekya West Cumbria, oluvannyuma lw’okuzibikira okwa Extinction Rebellion e Lloyd’s of London. <ref name=":5" /> Ku nkomerero ya 2023, Human Rights Watch yawandiikira kkampuni za yinsuwa 15, n’egabana bye bazula ku bulabe obuli mu butonde bw’ensi n’eddembe ly’obuntu mu EACOP era n’ebasaba kkampuni zi lekere obuwagizi eri pulojekiti eno. Kkampuni bbiri okuli Lloyd’s e London ne Chubb ze zaabadamu. Tewali n’omu yakkiriza kuddamu o'kwekenneenya o'kwenyigira kwabwe. <ref name=":10">{{Cite web |date=2024-04-16 |title=Insurance Firms Should Shun the East African Crude Oil Pipeline {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2024/04/16/insurance-firms-should-shun-east-african-crude-oil-pipeline |access-date=2026-02-19 |language=en}}</ref> === Okuwakanya emidumu gy’amafuta agatali malongoose mu buvanjuba bwa Afrika (EACOP) === End Fossil Occupy Uganda ewakanya enkola ya East African Crude Oil Pipeline (EACOP), payipu ya doola obuwumbi buna n’obukadde 800 eziweza kiromita 1,443, eyogerwako ng’omudumu gw’amafuta agatali malongooseemu ogusinga obuwanvu mu nsi yonna. Payipu eno ekoleddwa okutambuza amafuta agatali malongoose okuva mu bifo bya Uganda eby’amafuta e Tilenga ne Kingfisher mu bitundu by’e Albertine okutuuka ku mwalo gw’e [[Tanzania]] e Tanga ku nnyanja Buyindi. Liri mu kibiina ekigatta kkampuni ya TotalEnergies (62%), Uganda National Oil Company (15%), Tanzania Petroleum Development Corporation (15%), ne CNOOC (8%). <ref name=":1" /> <ref name=":9">{{Cite web |last=Dulion |first=Christine |date=2025-08-25 |title=Young activists fight to be heard as officials push forward on devastating project: 'It is corporate greed' |url=https://www.thecooldown.com/outdoors/eacop-uganda-youth-activists-protests/ |access-date=2026-02-19 |website=The Cool Down |language=en-US}}</ref> Mu July 2025, End Fossil Occupy Uganda yafulumya ekiwandiiko ng’ekakasa nti payipu eno ekosezza abantu abasoba mu 100,000 okwetoloola [[Uganda]] ne [[Tanzania]], ng’eri mu matigga ebitonde eby’enjawulo omuli n’ebitonde ebyetoolodde [[Ekkuumiro ly'ebisoro erya Murchison Falls|Murchison Falls National Park]] ne [[Ennyanja Mwitanzige|Lake Albert]], era nga yandikola ttani za CO2 ezisoba mu bukadde 34 buli mwaka okusinziira ku kibiina kino. Ebitabo by’ebyobusuubuzi ebikwata ku kwekalakaasa okukwatagana n’e London byawaddeyo okubalirira okw’enjawulo nti payipu eno egenda kukola ttani obukadde 379 eza CO2 eyenkanankana mu bulamu bwayo bwonna.  Omwogezi w'ekibiina kino Felix Musinguzi yagamba nti: " EACOP yasaanyaawo dda enkumi n'enkumi z'amaka agafiiriddwa ettaka nga baliyiriddwa mu ngeri etali ya bwenkanya." Nga ennimiro z’amafuta zaali dda wakati mu bitonde n’ebitonde [[Obulamu obw'Enjawulo (Biodiversity)|eby’enjawulo]] nga [[Ekkuumiro ly'ebisoro erya Murchison Falls|Murchison Falls National Park]] n’emyalo [[Ennyanja Mwitanzige|gy’ennyanja Albert]], pulojekiti eno ekiikirira akabi akatakkirizibwa eri abantu ba Uganda, ebisolo by’omu nsiko, n’ebiseera eby’omu maaso. <ref name=":1" /> Ekitongole kya Human Rights Watch kyawandiise mu ngeri ey’enjawulo obulabe obutuuse ku bitundu mu [[Uganda]] obuva mu nkola ya payipu eno ey’okutwala ettaka. Okunoonyereza okwakolebwa ekitongole kino kwazuula nti amaka mangi ag’abalimi agakoseddwa tegafuna kuliyirirwa okumala emyaka oluvannyuma lw’ettaka lyago okwekenneenya okufunibwa, ekyabaleka nga tebasobola kulabirira birime byabwe mu kiseera ekyo. Oluvannyuma ssente bwe zaasasulwa, abo abaabuuziddwa ekitongole kya Human Rights Watch baazoogerako ng’abagwa wansi ku ekyo ekyandibadde kyetaagisa okugula ettaka eryenkanankana n’ekyo. Puleesa y’ensimbi eyavaamu yaleetera amaka okutunda ebisolo n’okutwala amabanja okusasula ssente ezisookerwako ez’obulamu, embeera ekitongole kya Human Rights Watch gye kikwatagana n’obutaba na mmere mu maka n’abaana okuva ku ssomero. <ref name=":10" /> Ekiwandiiko ekyafulumizibwa mu July 2025 ekya End Fossil Occupy Uganda kyaddiridde okulangirira okuva mu Standard Bank, [[Stanbic Bank Uganda Limited|Stanbic Bank Uganda]], KCB Bank Uganda, n’ekitongole kya Saudi Arabia ekya Islamic Development Corporation nti be bagenda okugiwa ssente. Ekibiina kino kyasabye ebitongole ebyo okuggyayo obuwagizi bwabyo era ne kisaba gavumenti ya Uganda okukyusa ssente mu masannyalaze agazzibwawo. <ref name=":1" /> Mu August 2025, bannakyewa ba End Fossil Occupy Uganda baakola okwekalakaasa mu Kampala, nga abekalakaasi baakutte ebipande omuli "Buli kwewola amafuta amanene bbanja eri abaana baffe" ne "Si nkulaakulana ya byanfuna; mululu gwa bitongole. <ref name=":9" /> Oluvanyuma lw’okwekalakaasa ku kitebe kya Stanbic Bank, bannakyewa 12 okuli n’abayizi bazziddwayo mu kkomera e Luzira. <ref>{{Cite web |date=2025-08-05 |title=Youth climate activists raise frustration over govt's silence on EACOP |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/youth-climate-activists-raise-frustration-over-govt-s-silence-on-eacop-5144596 |access-date=2026-02-19 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=witnessradio.org |date=2025-08-06 |title=Youth climate activists raise frustration over govt's silence on EACOP MEDIA FOR CHANGE NETWORK » Witness Radio |url=https://witnessradio.org/youth-climate-activists-raise-frustration-over-govts-silence-on-eacop/ |access-date=2026-02-19 |language=en-US}}</ref> == Gavumenti okuddamu n’embeera y’eddembe ly’obuntu == Gavumenti [[Uganda|ya Uganda]] eyogedde ku pulojekiti ya EACOP ng’enkulaakulana y’eggwanga. Minisita wa Uganda ow'amasannyalaze, [[Ruth Nankabirwa]] akitegeezezza nti "eky'obukodyo," era mu July 2025, Hadi Watfa, maneja wa pulojekiti mu kitundu kya Uganda ekya payipu, yategeeza nti okuzimba kwatuuse ku bitundu 62 ku buli 100, ng'amafuta agasooka gasuubirwa ku nkomerero ya 2026. <ref name=":1" /> Gavumenti egobye okwekalakaasa okwali kulwanyisa EACOP nga kwategekeddwa "abamenyi b'amateeka ab'ebweru" nga baagala okutyoboola enkulaakulana y'eggwanga. <ref name=":1" /> Ekitongole kya Human Rights Watch kyawandiika mu lipoota yaakyo eya November 2023 "Working On Oil is Forbidden" nti abalwanirizi b'obutonde bw'ensi mu Uganda abawakanya enkulaakulana y'amafuta boolekedde okutulugunyizibwa, okukwatibwa mu ngeri ey'ekimpatiira, ebikwekweto mu ofiisi, n'okutiisibwatiisibwa. Okuva mu October wa 2021, lipoota eno yalaga nti abantu 30 be baakwatibwa nga beekalakaasa oba nga beeraliikirira pulojekiti z’amafuta. Ebibiina by’obwannakyewa ebikolera okumpi n’amayinja ga Uganda e [[Buliisa (disitulikit)|Buliisa]], [[Disitulikiti y'e Kikuube|Kikuube]], ne [[Hoima]] byayolekedde okunyigirizibwa okuva mu bakungu ba gavumenti n’ebyokwerinda. <ref name=":2">{{Cite journal |last=Horne |first=Felix |date=2023-11-02 |title="Working On Oil is Forbidden" |url=https://www.hrw.org/report/2023/11/02/working-oil-forbidden/crackdown-against-environmental-defenders-uganda |journal=Human Rights Watch |language=en}}</ref> Alipoota eno enyonyola ebikwekweto bya poliisi ku ofiisi z’ekitongole kya Africa Institute for Energy Governance (AFIEGO) e [[Hoima]], [[Buliisa (disitulikit)|Buliisa]], ne [[Kampala]] mu October wa 2021, nga mu kiseera kino kompyuta zaakwatibwa n’abakozi ne bakwatibwa. Abakungu b'ebyokwerinda baajuliziddwa nga bagamba bannakyewa "okulekera awo okukola ku mafuta" ne babalaga nti balwanyisa gavumenti n'abalwanyisa enkulaakulana. Omuyizi omu eyakwatiddwa yannyonnyodde ekitongole kya Human Rights Watch okubuuzibwa ebibuuzo ku nsimbi z’okwekalakaasa mu kifo ekitannamanyika n’okuddamu okutegeera mu ddwaaliro oluvannyuma lw’ennaku bbiri ng’afunye ebisago. <ref name=":2" /> Ekitongole kya Human Rights Watch kyawandiika mu April 2024 nti embeera eno yali ereese "ekiwujjo ekiziyiza eddembe ly'okwogera ekikwatagana n'okweraliikirira ku emu ku pulojekiti z'amafuta g'ebintu ebikadde ezisinga okukaayana mu nsi yonna," era n'esaba gavumenti ya Uganda okukomya okukwatibwa n'okutiisatiisa abalwanirira obutonde bw'ensi n'abeekalakaasi. <ref name=":10" /> Ekitongole kya Human Rights Watch era kyasabye kkampuni za yinsuwa okugaana okuwagira EACOP, nga bagamba nti obulabe obuva mu kufuna ettaka, okukaka abantu okusengulwa, obutaba na mmere, n’obulabe eri obutonde bw’ensi. <ref name=":10" /> == Laba ne == * Payipu y’amafuta amayonjo mu buvanjuba bwa Afrika * Obujeemu obw’okusaanawo * [[Nicholas Omonuk|Nicholas Omonuk, omuwandiisi w’ebitabo]] == Ebiyungo eby’ebweru == * [https://www.kutas.org/fossils/ Omukutu omutongole] [[Category:Ebitongole]] [[Category:Pages with unreviewed translations]] f03mbaod05f9otepgszr2rpfkrsnq2x Obukama bwa Tooro 0 15726 74851 74400 2026-09-16T05:25:43Z InternetArchiveBot 6271 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74851 wikitext text/x-wiki {{Databox}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> [[File:Palace_of_the_king_of_the_Tooro_Kingdom_-_Flickr_-_Dave_Proffer.jpg|thumb| Olubiri lwa Tooro]] [[File:The_parliiament_of_Toro_Kingdown_09.jpg|thumb| Palamenti y’Obukama bwa Tooro]] [[File:Kingdom_of_Toro_(map_of_the_original_kingdom).png|thumb| Obukama bwa Tooro obw’olubereberye (obumyufu) n’amagombolola gaabwo. [[Nnalubaale|Ennyanja Victoria]] n’amazzi amalala biriko ekisiikirize kya langi ya bbulu.]] '''Obukama''' '''bwa Tooro,''' Bukama bw'alubu lw'abantu oluyitibwa Bantu obusangibwa mu nsalo za [[Uganda]] . Abantu enzaalwa z'obukama buno be Batooro, era n'olulimi lwabwe luyitibwa Rutooro.<ref name=":0">{{Cite web |title=Today in History: Toro king passes on |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1506226/history-toro-king-passes |access-date=2020-05-30 |website=www.newvision.co.ug}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal |last=Turyahikayo |first=B. |date=1976 |title=Review of A Dynastic History "The Kingdom of Toro in Uganda" |journal=Transafrican Journal of History |volume=5 |issue=2 |pages=194–200 |issn=0251-0391 |jstor=24520247}}</ref> Abatooro n’abo ab’obukama obuliraanyewo obw’e Bunyoro, boogera ennimi ezikwatagana ennyo, Olutooro n’Olurunyoro, era balina engeri endala nnyingi ez’obuwangwa ezifaanagana.<ref name=":1" /> Batooro babeera ku nsalo ya Uganda ey’Obugwanjuba, mu bukiikaddyo [[Ennyanja Mwitanzige|bw’ennyanja Albert]]<ref name=":0" /> == Enzirukanya y’emirimu mu Tooro == Enfuga y’Obukama bwa Tooro,nga buno busangibwa mu [[Fort Portal]], Uganda, bukulemberwa [[Omukama owa Tooro|Omukama wa Tooro]] (Kabaka) eyali, okutuusa nga 27 Ogwomunaana 2026, [[Rukidi IV owa Tooro|Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV]]. Okusalawo okukulu kubaawo nga bayita mu lukiiko olw’oku ntikko (Orukurato) ku kitebe e Mucwa, nga waliwo [[Omuhikirwa]] (Katikkiro) alondebwa Omukama okukulembera Kabineti. Omukama Oyo, eyafuga okuva mu 1995 okutuuka mu 2026 (bwe yafa ku myaka 34), abadde yeesigamye ku kabineti okukola emirimu gya buli lunaku, ng’obukulembeze gye buvuddeko bwali wansi wa Ssaabaminisita Calvin Armstrong Rwomiire Akiiki (yalondebwa Ogwokubiri 2025).<ref>{{Cite web |title='King Oyo names new Tooro Prime Minister ahead of 30th coronation' |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/king-oyo-names-new-tooro-prime-minister-ahead-of-30th-coronation-4926618}}</ref> Kabineti eno elondebwa Ssaabaminisita, eddukanya emirimu nga Gavumenti ez’ebitundu, eby’obuwangwa, ebyobulimi, ebyobulamu, n’ebyobulambuzi. Palamenti ya Orukurato erimu abakiise okuva mu bika eby’enjawulo era etuula buli kiseera okuteesa ku nsonga z’obukama. Enfuga eno ebadde etera okubaamu okukyusa mu kabineti yaayo okutumbula emirimu, gamba ng’okwaliwo mu 2025, 2023, ne 2022 nga kugenderera okunyweza enteekateeka z’enkulaakulana, ebyobulamu, n’ebyenjigiriza. Okukuuma obuwangwa kye kisinga okutunuulirwa abaddukanya emirimu, omuli okukuuma eby’obuwangwa n’okuddaabiriza ebifo eby’okuziikamu abantu b'obukama (Amagasani). === Omujwera Omusuga === Omusuga ye mukulu w’ekika ky’aBabiito (Ababoyo) munda mu [[Obukama bwa Tooro|Bukama bwa Tooro]]. Omulimu gwe gugatta okulondoola amaka g’obukama mu by’obufuzi n’emirimu emikulu egy’okuwabula obukama. Mu byafaayo, Omusuga abadde avunaanyizibwa ku kulabirira enzirukanya y’obukama mu bulambalamba naddala mu biseera by’enkyukakyuka oba mu biseera by’obufuzi.<ref>{{Cite web |title='King Oyo gives Tooro a royal touch of success' |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/king-oyo-gives-tooro-a-royal-touch-of-success-4759000}}</ref> Okukola nga figurehead y’okutabaganya n’okusalawo mu butategeeragana mu kika ky’obwakabaka. Omusuga akola ng’omuwabuzi omukulu eri [[Omukama owa Tooro|Omukama w’e Tooro]] ku nsonga z’obuwangwa n’ebintu by’obwakabaka. Yeetaba mu kulondebwa kw’abafuzi, nga yeebuuza ku lukiiko lw’Obwakabaka olw’oku ntikko (Orukurato) ku kulonda abafuzi ba Omukama omuto, nga bwe kyali nga Omukama [[Rukidi IV owa Tooro|Rukidi IV]] tannaweza myaka 18. Ng’Omukulembeze ow’oku ntikko aweebwa ekitiibwa okubeera waggulu mu madaala g'obukulembeze era atuula mu mu kifo ekyawaggulu (Omusanga) mu kiseera ky’amatikkira. Abalangira Abakulu abasinga okumanyika; * Omujwera Omubiito(Omulangira) Keith Kagoro Amooti yaweereza mu bufuzi bwa muganda we, [[Omukama Rukidi III ow'e Tooro|Rukidi III]] * Omujwera Omusuga Omubiito ( Omulangira ) Charles Kayondo Kamurasi Akiiki ye Omusuga (omukulu w’ekika ky’obwakabaka)/omulangira omukulu mu kiseera kino.<ref>cite {{Cite web |date=23 January 2021 |title=Komuntale's giveaway party today |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/komuntale-s-giveaway-party-today-1530222}}</ref>Ayambibwako Omukonyezi wa Musuga Omujwera Omubiito ( Omulangira ) Kato Benard Ocaaki Rwakatale Abbooki. === Batebe(Omumbejja). === Batebe ( Princess Royal ) mwannyina omutongole ow'Omukama [[Omukama owa Tooro|Omukama ow’e Tooro]] era mukulu nnyo eri omusingi gw’obufuzi ng’ayita mu kifo kye ng’Omumbejja asinga obukulu mu nsi nga mu buwangwa ye mukyala asinga amaanyi oluvannyuma lwa Nyina Omukama (Maama w'Omukama). Batebe ye muwabuzi wa Kabaka omukulu mu nsonga z’amateeka n’ennono n’obukulembeze bw’abakyala. Ye Mutwe gw’Abambejja era nga avunaanyizibwa ku kubalungamya ku nnono, empisa, olulimi n’ensonga z’ekikazi, era alungamya Kabaka ku nsonga ze zimu ne Bannabagereka (Abago). Ng’omukulembeze ow’oku ntikko alina ekitiibwa okubeera waggulu mu madaala g'obukulembeze era atuula ku kifo ky'awaggulu (Omusanga) mu kiseera ky’amatikkirwa. Abatebe [[Obukama bwa Tooro|ow'Obukama bwa Tooro]] abasinga okumanyika; * [[Princess Elizabeth of Tooro|Omumbejja Elizabeth owa Tooro]],<ref>{{Cite news |title=Winnie Byanyima on Twitter |url=https://twitter.com/Winnie_Byanyima/status/1359247495960932354 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515182553/https://twitter.com/Winnie_Byanyima/status/1359247495960932354 |archive-date=2021-05-15 |access-date=2025-11-09 |work=Twitter |language=en}}</ref> ayinza okukaayanirwa nti ye mumbejja asinga okumanyika mu byafaayo bya Tooro, yaweereza nga Batebe ( Omumbejja mu Bukama ) okuva mu 1966 okutuuka mu 1995. Eri muganda we [[Omukama owa Tooro|Omukama ow'ekkumi n'ebiri ow'e Tooro]], [[Omukama w'e Tooro|Omukama Patrick David Matthew Kaboyo Rwamuhokya Olimi III]] * Omumbejja (Omubiitokati) Ruth Nsemere Komuntale Farquharson Akiiki, ye Omujwera Batebe ( <a href="./Princess_Royal" rel="mw:WikiLink" data-linkid="239" data-cx="{&amp;quot;adapted&amp;quot;:false,&amp;quot;sourceTitle&amp;quot;:{&amp;quot;title&amp;quot;:&amp;quot;Princess Royal&amp;quot;,&amp;quot;thumbnail&amp;quot;:{&amp;quot;source&amp;quot;:&amp;quot;https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/Princess_Anne_September_2025.jpg/120px-Princess_Anne_September_2025.jpg?utm_source=en.wikipedia.org&amp;amp;utm_campaign=api&amp;amp;utm_content=thumbnail&amp;quot;,&amp;quot;width&amp;quot;:80,&amp;quot;height&amp;quot;:106},&amp;quot;description&amp;quot;:&amp;quot;Noble title customarily awarded by British monarchs to their eldest daughters&amp;quot;,&amp;quot;pageprops&amp;quot;:{&amp;quot;wikibase_item&amp;quot;:&amp;quot;Q1052964&amp;quot;},&amp;quot;pagelanguage&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;targetFrom&amp;quot;:&amp;quot;source&amp;quot;}" class="cx-link" id="mwdw" title="Princess Royal">Omumbejja mu Bukama</a> ) ow’e Tooro mu kiseera kino, nga yasikira ssenga we, [[Princess Elizabeth of Tooro|Omumbejja Elizabeth owa Tooro]], mu 1995.<ref>{{Cite web |title='Princess Royal Ruth Nsemere Komuntale' |url=https://toorokingdom.org/princess-royal-ruth-nsemere-komuntale/}}</ref> Ayambibwako ssenga we omuyambi Batebe Omumbejja (Omubiitokati) Margaret Juliana Komubaizi Abwooli.<ref>{{Cite web |title='Princess Margret Kumubaizi Abwooli' |url=https://www.tised-u.org/dt_team/princess-margret-kumubaizi-abwooli/#:~:text=Princess%20Margret%20KumubaiziAbwooli%20is%20a,(Batebe)%20of%20Tooro%20Kingdom.}}</ref> * Omumbejja (Omubiitokati) Ruth Komuntale Keesi Bahindi, yatuuzibwa ku bwa Rubuga (mwannyina wa Kabaka) eri mwannyina, Omukama [[Omukama Rukidi III ow'e Tooro|Rukidi III]], mu 1929, oluvannyuma n’afuuka Omujwera Batebe mu 1961. * Omumbejja (Omubiitokati) Mukakiyabara Maliza Bagaya Rwigirwa:Yateekebwawo nga Batebe eri muganda we [[Omukama owa Tooro|Omukama ow’ekkumi ow’e Tooro]], [[Kyebambe III owe Tooro|Kyebambe III]] mu Gwomunaana 1891. == Ebyafaayo bwabwo == Obukama bwa Tooro bwava mu kitundu kya Bunyoro ekyakutuka ekiseera nga ekyasa eky’ekkumi n’omwenda tekinnatuuka.<ref>{{Cite web |title=Uganda Batoro - Flags, Maps, Economy, History, Climate, Natural Resources, Current Issues, International Agreements, Population, Social Statistics, Political System |url=https://photius.com/countries/uganda/society/uganda_society_batoro.html |access-date=2020-05-30 |website=photius.com}}</ref> Yatandikibwawo mu 1830 [[Omukama owa Tooro|Omukama]] [[Olimi I owe Tooro|Kaboyo Olimi I]], mutabani omukulu owa Omukama ow’e Bunyoro [[Nyamukutura Kyebambe III owe Bunyoro|Nyamutukura Kyebambe III ow’e Bunyoro]], bwe yeekutula n’atandikawo obukama bwe obwetongodde.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> Yayingizibwa mu Bunyoro-Kitara mu 1876, n’eddamu okukakasa obwetwaze bwayo mu 1891. Mu 1967, nga ssemateeka wa Uganda owookusatu akakasiddwa, obukama bwa Tooro bwaggyibwawo, wamu n’obwakabaka bwa [[Buganda]], Bunyoro, Ankole, ne Busoga, naye ne buzzibwawo mu 1993.<ref name=":0" /> [[File:Tooro_Palace.jpg|thumb|300x300px| Olubiri lwa Tooro ku lusozi Karuzika nga lutunudde mu kibuga Fort Portal]] == Obuyinza bw’obuwangwa bwabwe == Omusiizi w’ebifaananyi Omu Austria, Friedensreich Hundertwasser (1928–2000) yamalayo ekiseera mu myaka gya 1960 gye yasiiga ebifaananyi ebiwerako n’abituuma amannya g’obukama.<ref>{{Cite web |title=Hundertwasser - One Toro in the Kingdom of the Mountains of the Moon |url=https://hundertwasser.com/malerei/664_one_toro_in_the_kingdom_of_the_mountains_of_the_moon_582 |access-date=2024-01-25 |website=hundertwasser.com |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kingdom of the Toro von Friedensreich Hundertwasser auf artnet |url=http://www.artnet.de/k%C3%BCnstler/friedensreich-hundertwasser/kingdom-of-the-toro-whJKzg5Y-STsW60_az42Fg2 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731234515/http://www.artnet.de/k%C3%BCnstler/friedensreich-hundertwasser/kingdom-of-the-toro-whJKzg5Y-STsW60_az42Fg2 |archive-date=2020-07-31}}</ref> Abatooro balina obuwangwa obw’amaanyi naye mu kusengeka bufaanagana n’obw’Abanyoro.<ref name=":3">{{Cite web |title=The Kingdom of Toro |url=http://www.torokingdom.org/Toro.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20200812171403/http://torokingdom.org/ |archive-date=2020-08-12 |access-date=2020-05-30 |website=www.torokingdom.org}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |title=UNESCO - Empaako tradition of the Batooro, Banyoro, Batuku, Batagwenda and Banyabindi of western Uganda |url=https://ich.unesco.org/en/lists |access-date=2020-05-30 |website=ich.unesco.org |language=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=Empaako Ceremony, Origin and meaning. |url=https://www.theugandan.info/empaako-ceremony-origin-and-meaning/ |access-date=2020-05-30 |website=The Ugandan |archive-date=2020-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201025143025/https://www.theugandan.info/empaako-ceremony-origin-and-meaning/ |url-status=dead }}</ref> Mu nkola y’okutuuma amannya agayituibwa Empaako, abaana baweebwa amannya agamu ku kkumi n’abiri agagabanibwa mu bitundu byonna nga kwotadde n’amannya ge baweebwa mu maka.<ref name=":4" /><ref name=":7">{{Cite web |title=Home |url=https://crossculturalfoundation.or.ug/ |access-date=2020-05-30 |website=Cross-Cultural Foundation of Uganda}}</ref> Okwogera ku muntu ng’oyita Empaako ye, kukakasa bulungi enkolagana y’obuwangwa. Kiyinza okukozesebwa ng’engeri y’okulamusa oba okulangirira omukwano, ekitiibwa oba okwagala<ref name=":4" /><ref name=":5" /> Okukozesa Empaako kuyinza okumalawo okusika omuguwa oba obusungu n’okuweereza obubaka obw’amaanyi ku nkwatagana z'abantu n’obumu, emirembe n’okutabagana.<ref name=":4" /><ref name=":6">{{Cite web |last= |date=2015-11-02 |title=Pet Names (Empaako) and Their Meaning |url=https://bigeye.ug/pet-names-empaako-and-their-meaning/ |access-date=2020-05-30 |website=BigEye.ug |language=en-US}}</ref> Amannya g’Empaako ge gano: Amooti, Abooki, Akiiki, Ateenyi, Adyeeri, Atwooki, Abwooli, Araali, Acaali, Bbala, ne Okaali.<ref name=":4" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> == ''Abakama ba'' ''Tooro'' == Wammanga lwe lukalala ''lw’Abakama'' b’e Tooro okuva mu mwaka gwa 1800: # [[Olimi I owe Tooro|Olimi I]] : 1822–1865 # [[Ruhaga owe Tooro|Ruhaga ow’e Tooro]] : 1865–1866 # [[Nyaika owe Tooro|Nyaika Kyebambe I]] : 1866–1871 ne 1871–1872 # [[Rukidi I owe Toro|Rukidi I]] : 1871. # [[Olimi II ow'e Tooro|Olimi II]] : 1872–1875 # [[Rukidi II ow’e Tooro|Rukidi II]] : 1875–1875 # [[Rububi Kyebambe II ow’e Tooro|Rububi Kyebambe II]] : 1875 ne 1877–1879 # [[Kakende ow'e Toro|Kakende Nyamuyonjo]] : 1875–1876 ne 1879–1880 # [[Katera ow'e Toro|Katera]] : 1876-1877 ## ''Interregnum, yakomawo e Bunyoro'' : 1880–1891 # [[Kyebambe III owe Tooro|Kyebambe III]] : 1891-1928 # [[Omukama Rukidi III ow'e Tooro|Rukidi III]] : 1929–1965 # [[Omukama w'e Tooro|Olimi III]] : 1965–1967 ne 1993–1995 ## ''mu kwefuula'' : 1967–1993 (o''bukama'' bwaggyibwawo) # [[Rukidi IV owa Tooro|Rukidi IV]] : 1995–2026 (o''bukama'' bwazzibwawo) == Laba ne == * [[Omukama owa Tooro]] * Omukama ow'e Bunyoro * [[Bunyoro|Obwakabaka bwa Bunyoro]] * [[Buganda|Obwakabaka bwa Buganda]] * [[Princess Elizabeth of Tooro|Omumbejja Elizabeth ow’e Tooro]] == Ensengeka y’ebitabo == * Ingham, Kenneth, ne banne. ''Obwakabaka bwa Toro mu Uganda'' . London: Methuen, 1975. Enkola y’okusomesa abantu. == Ebijuliziddwa == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Ebijuliziddwa ebweru wa wikipedia == * Obukama bwa Tooro [[Category:Pages with unreviewed translations]] [[Category:Ebintu eby'atandikibwawo mu 1830 mu Africa]] [[Category:Obukama bwa Tooro]] [[Category:Obwakabaka mu Uganda]] [[Category:Amasaza n'amatwale agaatandikibwawo mu 1830]] 8n9ai691tg5wkeptbb1e8f4v8aidbvd Edris Mayanja Njuki 0 15893 74794 2026-09-15T12:13:55Z Lillylove256 10862 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374894155|Edris Mayanja Njuki]]" 74794 wikitext text/x-wiki   '''<big>Edris Mayanja Njuki</big>''' era amanyiddwa nga Ediriisa Mayanja Njuki [[Munnayuganda]] eyali munnamawulire era omukungu wa gavumenti eyaweereza ng'omuwandiisi w'amawulire eri Pulezidenti Idi Amin okuva mu 1971 okutuuka mu 1979.<ref name=":12">{{Cite web |date=2021-02-01 |title=How Njuki rose from reporter to head of Amin’s press unit |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/how-njuki-rose-from-reporter-to-head-of-amin-s-press-unit-1845436 |access-date=2026-09-14 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |date=2021-02-01 |title=How Njuki rose from reporter to head of Amin’s press unit |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/how-njuki-rose-from-reporter-to-head-of-amin-s-press-unit-1845436 |access-date=2026-09-14 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Obuto n'obuyigirize bwe == Njuki yazaalibwa mu 1947 mu [[Buikwe (disitulikit)|Disitulikiti y’e Buikwe]] mu [[Uganda]]. Yasomera ku [[Makerere College School]] ne Kibuli Senior Secondary School. Alina ne satifikeeti y'ebyenjigiriza mu ssomero lya Cambridge School ne dipulooma mu by'amawulire n'okusoma emikutu gy'amawulire okuva mu London School of Journalism.<ref name=":32">{{Cite web |last=Serugo |first=Geoffery |date=2020-01-08 |title=Prince Nakibinge pays tribute to late Edris Mayanja Njuki |url=https://eagle.co.ug/2020/01/08/prince-nakibinge-pays-tribute-to-late-edris-mayanja-njuki/ |access-date=2026-09-14 |website=Eagle Online |language=en-GB}}</ref><ref name=":12" /><ref name=":42">{{Cite web |title=Uganda Radionetwork |url=https://ugandaradionetwork.net/a/ |access-date=2026-09-14 |website=ugandaradionetwork.net}}</ref> == Emirimu gye == Njuki yatandika emirimu gye bwe yeegatta ku minisitule y’ebyamawulire n’okuweereza ku mpewo mu 1968 ng’omuyambi w’omukungu avunaanyizibwa ku by’amawulire. Oluvannyuma yakolagana ne [[Uganda Broadcasting Corporation|ttivvi ya Uganda Television]] (UTV) n’ayongera okutendekebwa mu BBC e Bungereza oluvannyuma n’aweebwa omulimu gw’okukola amawulire obutereevu ku [[Uganda Broadcasting Corporation|Radio Uganda]] era n’akola mu kitongole ky’amawulire e [[Nakasero kasozi|Nakasero]].<ref name=":32" /><ref name=":13" /><ref name=":12" /><ref name=":52">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=I Am Qualified, Says Mayanja Njuki |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-14 |website=New Vision}}</ref> Oluvannyuma lw’okuwamba gavumenti mu 1971 okwaggyawo Milton Obote, Njuki yayingizibwa mu kitongole ky’amawulire ekya Amin era n’aweereza ng’omuwandiisi w’amawulire okuva mu 1971 okutuuka mu 1979. Mu 2002, yagezaako okuvuganya ku kifo kya ssentebe wa LCV mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] kyokka mu kusooka ne bamuggya ku lukalala olw’ebisaanyizo bye eby’obuyigirize; oluvannyuma yawangula empaaba ng'awakanya [[akakiiko k'ebyokulonda mu Uganda]]. Njuki era yaweereza ng’omubaka wa East Buganda mu nsengeka y’ekitundu [[Buganda|ya Buganda]] eya [[National Resistance Movement]].<ref name=":42" /><ref name=":13" /><ref name=":12" /><ref name=":52" /> == Okufa == Njuki yafa mu Gwolubereberye 2020 mu ddwaaliro lya Case Medical Center oluvannyuma lw’ekibumba okulemererwa.<ref name=":42" /><ref name=":13" /> == Omukululo == Ekibiina ekigatta bannamawulire mu mizannyo ekya Uganda Sports Press Association kyakola awaadi ya Ediriisa Mayanja Njuki Award for Best News Report; Eyatuumibwa erinnya olw'okusiima omulimu gwe yakola mu by'amawulire.<ref>{{Cite web |last=Kiyaga |first=Shafic |date=2021-10-21 |title=USPA to reward greatness with Media Excellence Awards |url=https://nilepost.co.ug/news/118972/uspa-to-reward-greatness-with-media-excellence-awards |access-date=2026-09-14 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> == Laba ne == * [[Henry Kyemba]] * [[Juma A. Oris|Juma Oris]] * [[Moses Ali]] * [[Godfrey Serunkuma Lule]] == Ebijuliziddwa == rzu2u1kvgt83497z55q6ombr75zddtb 74795 74794 2026-09-15T12:15:21Z Lillylove256 10862 Ngasseeko Databox 74795 wikitext text/x-wiki {{Databox|iem=Q141438207}} '''<big>Edris Mayanja Njuki</big>''' era amanyiddwa nga Ediriisa Mayanja Njuki [[Munnayuganda]] eyali munnamawulire era omukungu wa gavumenti eyaweereza ng'omuwandiisi w'amawulire eri Pulezidenti Idi Amin okuva mu 1971 okutuuka mu 1979.<ref name=":12">{{Cite web |date=2021-02-01 |title=How Njuki rose from reporter to head of Amin’s press unit |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/how-njuki-rose-from-reporter-to-head-of-amin-s-press-unit-1845436 |access-date=2026-09-14 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |date=2021-02-01 |title=How Njuki rose from reporter to head of Amin’s press unit |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/how-njuki-rose-from-reporter-to-head-of-amin-s-press-unit-1845436 |access-date=2026-09-14 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Obuto n'obuyigirize bwe == Njuki yazaalibwa mu 1947 mu [[Buikwe (disitulikit)|Disitulikiti y’e Buikwe]] mu [[Uganda]]. Yasomera ku [[Makerere College School]] ne Kibuli Senior Secondary School. Alina ne satifikeeti y'ebyenjigiriza mu ssomero lya Cambridge School ne dipulooma mu by'amawulire n'okusoma emikutu gy'amawulire okuva mu London School of Journalism.<ref name=":32">{{Cite web |last=Serugo |first=Geoffery |date=2020-01-08 |title=Prince Nakibinge pays tribute to late Edris Mayanja Njuki |url=https://eagle.co.ug/2020/01/08/prince-nakibinge-pays-tribute-to-late-edris-mayanja-njuki/ |access-date=2026-09-14 |website=Eagle Online |language=en-GB}}</ref><ref name=":12" /><ref name=":42">{{Cite web |title=Uganda Radionetwork |url=https://ugandaradionetwork.net/a/ |access-date=2026-09-14 |website=ugandaradionetwork.net}}</ref> == Emirimu gye == Njuki yatandika emirimu gye bwe yeegatta ku minisitule y’ebyamawulire n’okuweereza ku mpewo mu 1968 ng’omuyambi w’omukungu avunaanyizibwa ku by’amawulire. Oluvannyuma yakolagana ne [[Uganda Broadcasting Corporation|ttivvi ya Uganda Television]] (UTV) n’ayongera okutendekebwa mu BBC e Bungereza oluvannyuma n’aweebwa omulimu gw’okukola amawulire obutereevu ku [[Uganda Broadcasting Corporation|Radio Uganda]] era n’akola mu kitongole ky’amawulire e [[Nakasero kasozi|Nakasero]].<ref name=":32" /><ref name=":13" /><ref name=":12" /><ref name=":52">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=I Am Qualified, Says Mayanja Njuki |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-14 |website=New Vision}}</ref> Oluvannyuma lw’okuwamba gavumenti mu 1971 okwaggyawo Milton Obote, Njuki yayingizibwa mu kitongole ky’amawulire ekya Amin era n’aweereza ng’omuwandiisi w’amawulire okuva mu 1971 okutuuka mu 1979. Mu 2002, yagezaako okuvuganya ku kifo kya ssentebe wa LCV mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] kyokka mu kusooka ne bamuggya ku lukalala olw’ebisaanyizo bye eby’obuyigirize; oluvannyuma yawangula empaaba ng'awakanya [[akakiiko k'ebyokulonda mu Uganda]]. Njuki era yaweereza ng’omubaka wa East Buganda mu nsengeka y’ekitundu [[Buganda|ya Buganda]] eya [[National Resistance Movement]].<ref name=":42" /><ref name=":13" /><ref name=":12" /><ref name=":52" /> == Okufa == Njuki yafa mu Gwolubereberye 2020 mu ddwaaliro lya Case Medical Center oluvannyuma lw’ekibumba okulemererwa.<ref name=":42" /><ref name=":13" /> == Omukululo == Ekibiina ekigatta bannamawulire mu mizannyo ekya Uganda Sports Press Association kyakola awaadi ya Ediriisa Mayanja Njuki Award for Best News Report; Eyatuumibwa erinnya olw'okusiima omulimu gwe yakola mu by'amawulire.<ref>{{Cite web |last=Kiyaga |first=Shafic |date=2021-10-21 |title=USPA to reward greatness with Media Excellence Awards |url=https://nilepost.co.ug/news/118972/uspa-to-reward-greatness-with-media-excellence-awards |access-date=2026-09-14 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> == Laba ne == * [[Henry Kyemba]] * [[Juma A. Oris|Juma Oris]] * [[Moses Ali]] * [[Godfrey Serunkuma Lule]] == Ebijuliziddwa == 5tgfzisajq3si4lx4j78sch6hdyck5p 74796 74795 2026-09-15T12:15:58Z Lillylove256 10862 added [[Category:Abantu abaafa mu 2020]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 74796 wikitext text/x-wiki {{Databox|iem=Q141438207}} '''<big>Edris Mayanja Njuki</big>''' era amanyiddwa nga Ediriisa Mayanja Njuki [[Munnayuganda]] eyali munnamawulire era omukungu wa gavumenti eyaweereza ng'omuwandiisi w'amawulire eri Pulezidenti Idi Amin okuva mu 1971 okutuuka mu 1979.<ref name=":12">{{Cite web |date=2021-02-01 |title=How Njuki rose from reporter to head of Amin’s press unit |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/how-njuki-rose-from-reporter-to-head-of-amin-s-press-unit-1845436 |access-date=2026-09-14 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |date=2021-02-01 |title=How Njuki rose from reporter to head of Amin’s press unit |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/how-njuki-rose-from-reporter-to-head-of-amin-s-press-unit-1845436 |access-date=2026-09-14 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Obuto n'obuyigirize bwe == Njuki yazaalibwa mu 1947 mu [[Buikwe (disitulikit)|Disitulikiti y’e Buikwe]] mu [[Uganda]]. Yasomera ku [[Makerere College School]] ne Kibuli Senior Secondary School. Alina ne satifikeeti y'ebyenjigiriza mu ssomero lya Cambridge School ne dipulooma mu by'amawulire n'okusoma emikutu gy'amawulire okuva mu London School of Journalism.<ref name=":32">{{Cite web |last=Serugo |first=Geoffery |date=2020-01-08 |title=Prince Nakibinge pays tribute to late Edris Mayanja Njuki |url=https://eagle.co.ug/2020/01/08/prince-nakibinge-pays-tribute-to-late-edris-mayanja-njuki/ |access-date=2026-09-14 |website=Eagle Online |language=en-GB}}</ref><ref name=":12" /><ref name=":42">{{Cite web |title=Uganda Radionetwork |url=https://ugandaradionetwork.net/a/ |access-date=2026-09-14 |website=ugandaradionetwork.net}}</ref> == Emirimu gye == Njuki yatandika emirimu gye bwe yeegatta ku minisitule y’ebyamawulire n’okuweereza ku mpewo mu 1968 ng’omuyambi w’omukungu avunaanyizibwa ku by’amawulire. Oluvannyuma yakolagana ne [[Uganda Broadcasting Corporation|ttivvi ya Uganda Television]] (UTV) n’ayongera okutendekebwa mu BBC e Bungereza oluvannyuma n’aweebwa omulimu gw’okukola amawulire obutereevu ku [[Uganda Broadcasting Corporation|Radio Uganda]] era n’akola mu kitongole ky’amawulire e [[Nakasero kasozi|Nakasero]].<ref name=":32" /><ref name=":13" /><ref name=":12" /><ref name=":52">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=I Am Qualified, Says Mayanja Njuki |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-14 |website=New Vision}}</ref> Oluvannyuma lw’okuwamba gavumenti mu 1971 okwaggyawo Milton Obote, Njuki yayingizibwa mu kitongole ky’amawulire ekya Amin era n’aweereza ng’omuwandiisi w’amawulire okuva mu 1971 okutuuka mu 1979. Mu 2002, yagezaako okuvuganya ku kifo kya ssentebe wa LCV mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] kyokka mu kusooka ne bamuggya ku lukalala olw’ebisaanyizo bye eby’obuyigirize; oluvannyuma yawangula empaaba ng'awakanya [[akakiiko k'ebyokulonda mu Uganda]]. Njuki era yaweereza ng’omubaka wa East Buganda mu nsengeka y’ekitundu [[Buganda|ya Buganda]] eya [[National Resistance Movement]].<ref name=":42" /><ref name=":13" /><ref name=":12" /><ref name=":52" /> == Okufa == Njuki yafa mu Gwolubereberye 2020 mu ddwaaliro lya Case Medical Center oluvannyuma lw’ekibumba okulemererwa.<ref name=":42" /><ref name=":13" /> == Omukululo == Ekibiina ekigatta bannamawulire mu mizannyo ekya Uganda Sports Press Association kyakola awaadi ya Ediriisa Mayanja Njuki Award for Best News Report; Eyatuumibwa erinnya olw'okusiima omulimu gwe yakola mu by'amawulire.<ref>{{Cite web |last=Kiyaga |first=Shafic |date=2021-10-21 |title=USPA to reward greatness with Media Excellence Awards |url=https://nilepost.co.ug/news/118972/uspa-to-reward-greatness-with-media-excellence-awards |access-date=2026-09-14 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> == Laba ne == * [[Henry Kyemba]] * [[Juma A. Oris|Juma Oris]] * [[Moses Ali]] * [[Godfrey Serunkuma Lule]] == Ebijuliziddwa == [[Category:Abantu abaafa mu 2020]] lr01wjodwjx3bot9tklufjg4c7kzufw 74797 74796 2026-09-15T12:16:34Z Lillylove256 10862 added [[Category:Abantu abazaalibwa mu 1947]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 74797 wikitext text/x-wiki {{Databox|iem=Q141438207}} '''<big>Edris Mayanja Njuki</big>''' era amanyiddwa nga Ediriisa Mayanja Njuki [[Munnayuganda]] eyali munnamawulire era omukungu wa gavumenti eyaweereza ng'omuwandiisi w'amawulire eri Pulezidenti Idi Amin okuva mu 1971 okutuuka mu 1979.<ref name=":12">{{Cite web |date=2021-02-01 |title=How Njuki rose from reporter to head of Amin’s press unit |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/how-njuki-rose-from-reporter-to-head-of-amin-s-press-unit-1845436 |access-date=2026-09-14 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |date=2021-02-01 |title=How Njuki rose from reporter to head of Amin’s press unit |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/how-njuki-rose-from-reporter-to-head-of-amin-s-press-unit-1845436 |access-date=2026-09-14 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Obuto n'obuyigirize bwe == Njuki yazaalibwa mu 1947 mu [[Buikwe (disitulikit)|Disitulikiti y’e Buikwe]] mu [[Uganda]]. Yasomera ku [[Makerere College School]] ne Kibuli Senior Secondary School. Alina ne satifikeeti y'ebyenjigiriza mu ssomero lya Cambridge School ne dipulooma mu by'amawulire n'okusoma emikutu gy'amawulire okuva mu London School of Journalism.<ref name=":32">{{Cite web |last=Serugo |first=Geoffery |date=2020-01-08 |title=Prince Nakibinge pays tribute to late Edris Mayanja Njuki |url=https://eagle.co.ug/2020/01/08/prince-nakibinge-pays-tribute-to-late-edris-mayanja-njuki/ |access-date=2026-09-14 |website=Eagle Online |language=en-GB}}</ref><ref name=":12" /><ref name=":42">{{Cite web |title=Uganda Radionetwork |url=https://ugandaradionetwork.net/a/ |access-date=2026-09-14 |website=ugandaradionetwork.net}}</ref> == Emirimu gye == Njuki yatandika emirimu gye bwe yeegatta ku minisitule y’ebyamawulire n’okuweereza ku mpewo mu 1968 ng’omuyambi w’omukungu avunaanyizibwa ku by’amawulire. Oluvannyuma yakolagana ne [[Uganda Broadcasting Corporation|ttivvi ya Uganda Television]] (UTV) n’ayongera okutendekebwa mu BBC e Bungereza oluvannyuma n’aweebwa omulimu gw’okukola amawulire obutereevu ku [[Uganda Broadcasting Corporation|Radio Uganda]] era n’akola mu kitongole ky’amawulire e [[Nakasero kasozi|Nakasero]].<ref name=":32" /><ref name=":13" /><ref name=":12" /><ref name=":52">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=I Am Qualified, Says Mayanja Njuki |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-14 |website=New Vision}}</ref> Oluvannyuma lw’okuwamba gavumenti mu 1971 okwaggyawo Milton Obote, Njuki yayingizibwa mu kitongole ky’amawulire ekya Amin era n’aweereza ng’omuwandiisi w’amawulire okuva mu 1971 okutuuka mu 1979. Mu 2002, yagezaako okuvuganya ku kifo kya ssentebe wa LCV mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] kyokka mu kusooka ne bamuggya ku lukalala olw’ebisaanyizo bye eby’obuyigirize; oluvannyuma yawangula empaaba ng'awakanya [[akakiiko k'ebyokulonda mu Uganda]]. Njuki era yaweereza ng’omubaka wa East Buganda mu nsengeka y’ekitundu [[Buganda|ya Buganda]] eya [[National Resistance Movement]].<ref name=":42" /><ref name=":13" /><ref name=":12" /><ref name=":52" /> == Okufa == Njuki yafa mu Gwolubereberye 2020 mu ddwaaliro lya Case Medical Center oluvannyuma lw’ekibumba okulemererwa.<ref name=":42" /><ref name=":13" /> == Omukululo == Ekibiina ekigatta bannamawulire mu mizannyo ekya Uganda Sports Press Association kyakola awaadi ya Ediriisa Mayanja Njuki Award for Best News Report; Eyatuumibwa erinnya olw'okusiima omulimu gwe yakola mu by'amawulire.<ref>{{Cite web |last=Kiyaga |first=Shafic |date=2021-10-21 |title=USPA to reward greatness with Media Excellence Awards |url=https://nilepost.co.ug/news/118972/uspa-to-reward-greatness-with-media-excellence-awards |access-date=2026-09-14 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> == Laba ne == * [[Henry Kyemba]] * [[Juma A. Oris|Juma Oris]] * [[Moses Ali]] * [[Godfrey Serunkuma Lule]] == Ebijuliziddwa == [[Category:Abantu abaafa mu 2020]] [[Category:Abantu abazaalibwa mu 1947]] 19ifqu9v35quyugzp4q3jl9s0z1yb7w Category:Abantu abaafa mu 2020 14 15894 74798 2026-09-15T12:17:00Z Lillylove256 10862 ngasseeeko amatuluba 74798 wikitext text/x-wiki Bano be bantu abaafa mu 2020 c14hmd552zeuepj2464cmm6h2snotan Category:Abantu abazaalibwa mu 1947 14 15895 74799 2026-09-15T12:18:42Z Lillylove256 10862 Ngasseeko amatuluba 74799 wikitext text/x-wiki Bano be bantu abazaalibwa mu 1947 rktyfpskopcezh83mtpueqpj0mw4w24 Shaban Nkutu 0 15896 74800 2026-09-15T12:37:27Z Lillylove256 10862 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374669463|Shaban Nkutu]]" 74800 wikitext text/x-wiki '''Shaban Nkutu''' era amanyiddwa nga Shaban Kirunda Nkutu (15 Ogwekkuminoogumu 1930) [[Munnayuganda]] eyali minisita wa [[Uganda]] era munnabyabufuzi eyaweereza ng'akiikirira omubaka wa Busoga South East mu [[Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":1">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Tragedy of a cabinet minister with solid achievements |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-11 |website=New Vision}}</ref><ref name=":22">{{Cite web |last1=Brothers |first1=Uganda Muslim |last2=Sisters |date=2014-02-27 |title=REMEMBERING SHABAN NKUTU |url=https://ugandamuslims.wordpress.com/2014/02/27/remembering-shaban-nkutu/ |access-date=2026-09-11 |website=Uganda Muslim Brothers and Sisters(UMBS) Marhaban مرحبا |language=en}}</ref> == Obuto n'obuyigirize bwe == Nkutu yazaalibwa 15 Ogwekkuminoogumu 1930 ku kyalo Nakibembe mu ssaza ly’e Bugweri, mu [[Iganga (disitulikit)|Disitulikiti y’e Iganga]], eri bazadde be Haji Ausi Kirunda ne Zafalan Namuwaya. Yasomera ku Busoga College Mwiri, [[Essomero lya Kibuli Sekendule|Kibuli SS]] ne [[Makerere University, Uganda|Makerere College]].<ref name=":22" /> == Emirimu gye == Nkutu yagutandika emirimu gye ng'omusomesa oluvannyuma n'aweereza nga akulira essomero lya Bwala e [[Masaka]]. Mu 1962, yalondebwa mu Paalamenti ng'akiikirira Busoga South East ku tikiti ya [[Uganda People's Congress]] (UPC). Yalondebwa ku bwa minisita omubeezi mu 1963 oluvannyuma n’afuuka minisita wa kabineti.<ref name=":3">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=How Nkuutu's murder killed the EAC |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-11 |website=New Vision}}</ref> Yaweereza nga Minisita omubeezi ow’ebyenjigiriza okuva mu 1963 okutuuka mu 1964 ate nga Minisita omubeezi ow’emirimu okuva mu 1964 okutuuka mu 1966. Mu kiseera kye kimu, era yaweerezaako nga Chief Whip wa Gavumenti ya Uganda People's Congress (UPC) okuva mu 1964 okutuuka mu 1966. Okuva mu 1966 okutuuka mu 1967, yaweereza nga Minisita w’ebyobulamu. Oluvannyuma yaweereza nga Minisita w'emirimu, amayumba, entambula n'empuliziganya okuva mu 1967 okutuuka mu 1971.<ref name=":1" /> Nkutu era yaliko Ssentebe w’ekibiina kya Uganda People’s Congress (UPC) mu ggwanga okuva mu 1968 okutuuka mu 1973. Era yaliko Ssentebe w’ekibiina ekigatta abasiraamu mu ggwanga ekya National Association for the Advancement of Muslims (NAAM). Oluvanyuma lw'amagye ga [[Idi Amin]] okuwamba gavumenti mu Gwolubereberye 1971, Nkutu yakwatibwa n'aggalirwa okumala emyezi egiwerako. Oluvannyuma lw’okuyimbulwa, yava mu byobufuzi ebinyiikivu n’adda mu bizinensi ez’obwannannyini e [[Jinja]] ne [[Kampala]].<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Shaban Nkutu: Uganda's solid achiever |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/shaban-nkutu-uganda-s-solid-achiever-1524232 |access-date=2026-09-11 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Shaban Nkutu: Uganda's solid achiever |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/shaban-nkutu-uganda-s-solid-achiever-1524232 |access-date=2026-09-11 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Shaban Nkutu's secret burial and discovery three decades later |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/shaban-nkutu-s-secret-burial-and-discovery-three-decades-later-1524288 |access-date=2026-09-11 |website=Monitor |language=en}}</ref> Nga 11 Ogwolubereberye 1973, Nkutu yawambibwa ab’ebyokwerinda e Jinja oluvannyuma n’attibwa amagye ga Idi Amin. Omulambo gwe gwaziikiba mu nkukutu era famire ye yamala emyaka egiwerako nga banoonya ebyasigalira bye. Oluvannyuma ebyasigalira byazuulibwa, era Nkutu yaddamu okuziikibwa mu maka ge e Busesa mu [[Bugiri (disitulikit)|Bugweri]] mu Gwokubiri 2005.<ref name=":1" /><ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Minister’s body found after 32 yrs |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-11 |website=New Vision}}</ref><ref name=":3" /> == Omukululo == Mu kusiima omulimu gwe yakola mu Uganda, Munisipaali y'e Jinja yakyusa erinnya ly’oluguudo lwa Allidina n'erutuuma Shaban Nkutu Memorial Road. Essomero lya Nkuutu Memorial Secondary School nalyo lyatandikibwawo e Busesa okumujjukira.<ref name=":4" /> == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} 4uvktquibkqnr6eaana94cgdh0wk6c0 74801 74800 2026-09-15T12:40:25Z Lillylove256 10862 Ngasseeko Databox 74801 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q141438235}} '''Shaban Nkutu''' era amanyiddwa nga Shaban Kirunda Nkutu (15 Ogwekkuminoogumu 1930) [[Munnayuganda]] eyali minisita wa [[Uganda]] era munnabyabufuzi eyaweereza ng'akiikirira omubaka wa Busoga South East mu [[Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":1">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Tragedy of a cabinet minister with solid achievements |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-11 |website=New Vision}}</ref><ref name=":22">{{Cite web |last1=Brothers |first1=Uganda Muslim |last2=Sisters |date=2014-02-27 |title=REMEMBERING SHABAN NKUTU |url=https://ugandamuslims.wordpress.com/2014/02/27/remembering-shaban-nkutu/ |access-date=2026-09-11 |website=Uganda Muslim Brothers and Sisters(UMBS) Marhaban مرحبا |language=en}}</ref> == Obuto n'obuyigirize bwe == Nkutu yazaalibwa 15 Ogwekkuminoogumu 1930 ku kyalo Nakibembe mu ssaza ly’e Bugweri, mu [[Iganga (disitulikit)|Disitulikiti y’e Iganga]], eri bazadde be Haji Ausi Kirunda ne Zafalan Namuwaya. Yasomera ku Busoga College Mwiri, [[Essomero lya Kibuli Sekendule|Kibuli SS]] ne [[Makerere University, Uganda|Makerere College]].<ref name=":22" /> == Emirimu gye == Nkutu yagutandika emirimu gye ng'omusomesa oluvannyuma n'aweereza nga akulira essomero lya Bwala e [[Masaka]]. Mu 1962, yalondebwa mu Paalamenti ng'akiikirira Busoga South East ku tikiti ya [[Uganda People's Congress]] (UPC). Yalondebwa ku bwa minisita omubeezi mu 1963 oluvannyuma n’afuuka minisita wa kabineti.<ref name=":3">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=How Nkuutu's murder killed the EAC |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-11 |website=New Vision}}</ref> Yaweereza nga Minisita omubeezi ow’ebyenjigiriza okuva mu 1963 okutuuka mu 1964 ate nga Minisita omubeezi ow’emirimu okuva mu 1964 okutuuka mu 1966. Mu kiseera kye kimu, era yaweerezaako nga Chief Whip wa Gavumenti ya Uganda People's Congress (UPC) okuva mu 1964 okutuuka mu 1966. Okuva mu 1966 okutuuka mu 1967, yaweereza nga Minisita w’ebyobulamu. Oluvannyuma yaweereza nga Minisita w'emirimu, amayumba, entambula n'empuliziganya okuva mu 1967 okutuuka mu 1971.<ref name=":1" /> Nkutu era yaliko Ssentebe w’ekibiina kya Uganda People’s Congress (UPC) mu ggwanga okuva mu 1968 okutuuka mu 1973. Era yaliko Ssentebe w’ekibiina ekigatta abasiraamu mu ggwanga ekya National Association for the Advancement of Muslims (NAAM). Oluvanyuma lw'amagye ga [[Idi Amin]] okuwamba gavumenti mu Gwolubereberye 1971, Nkutu yakwatibwa n'aggalirwa okumala emyezi egiwerako. Oluvannyuma lw’okuyimbulwa, yava mu byobufuzi ebinyiikivu n’adda mu bizinensi ez’obwannannyini e [[Jinja]] ne [[Kampala]].<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Shaban Nkutu: Uganda's solid achiever |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/shaban-nkutu-uganda-s-solid-achiever-1524232 |access-date=2026-09-11 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Shaban Nkutu: Uganda's solid achiever |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/shaban-nkutu-uganda-s-solid-achiever-1524232 |access-date=2026-09-11 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Shaban Nkutu's secret burial and discovery three decades later |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/shaban-nkutu-s-secret-burial-and-discovery-three-decades-later-1524288 |access-date=2026-09-11 |website=Monitor |language=en}}</ref> Nga 11 Ogwolubereberye 1973, Nkutu yawambibwa ab’ebyokwerinda e Jinja oluvannyuma n’attibwa amagye ga Idi Amin. Omulambo gwe gwaziikiba mu nkukutu era famire ye yamala emyaka egiwerako nga banoonya ebyasigalira bye. Oluvannyuma ebyasigalira byazuulibwa, era Nkutu yaddamu okuziikibwa mu maka ge e Busesa mu [[Bugiri (disitulikit)|Bugweri]] mu Gwokubiri 2005.<ref name=":1" /><ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Minister’s body found after 32 yrs |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-11 |website=New Vision}}</ref><ref name=":3" /> == Omukululo == Mu kusiima omulimu gwe yakola mu Uganda, Munisipaali y'e Jinja yakyusa erinnya ly’oluguudo lwa Allidina n'erutuuma Shaban Nkutu Memorial Road. Essomero lya Nkuutu Memorial Secondary School nalyo lyatandikibwawo e Busesa okumujjukira.<ref name=":4" /> == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} afnqrbfcfyq4fehitcsb93xss98qx3j 74802 74801 2026-09-15T12:41:38Z Lillylove256 10862 added [[Category:Ba mmemba ba Paalament ya Uganda]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 74802 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q141438235}} '''Shaban Nkutu''' era amanyiddwa nga Shaban Kirunda Nkutu (15 Ogwekkuminoogumu 1930) [[Munnayuganda]] eyali minisita wa [[Uganda]] era munnabyabufuzi eyaweereza ng'akiikirira omubaka wa Busoga South East mu [[Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":1">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Tragedy of a cabinet minister with solid achievements |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-11 |website=New Vision}}</ref><ref name=":22">{{Cite web |last1=Brothers |first1=Uganda Muslim |last2=Sisters |date=2014-02-27 |title=REMEMBERING SHABAN NKUTU |url=https://ugandamuslims.wordpress.com/2014/02/27/remembering-shaban-nkutu/ |access-date=2026-09-11 |website=Uganda Muslim Brothers and Sisters(UMBS) Marhaban مرحبا |language=en}}</ref> == Obuto n'obuyigirize bwe == Nkutu yazaalibwa 15 Ogwekkuminoogumu 1930 ku kyalo Nakibembe mu ssaza ly’e Bugweri, mu [[Iganga (disitulikit)|Disitulikiti y’e Iganga]], eri bazadde be Haji Ausi Kirunda ne Zafalan Namuwaya. Yasomera ku Busoga College Mwiri, [[Essomero lya Kibuli Sekendule|Kibuli SS]] ne [[Makerere University, Uganda|Makerere College]].<ref name=":22" /> == Emirimu gye == Nkutu yagutandika emirimu gye ng'omusomesa oluvannyuma n'aweereza nga akulira essomero lya Bwala e [[Masaka]]. Mu 1962, yalondebwa mu Paalamenti ng'akiikirira Busoga South East ku tikiti ya [[Uganda People's Congress]] (UPC). Yalondebwa ku bwa minisita omubeezi mu 1963 oluvannyuma n’afuuka minisita wa kabineti.<ref name=":3">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=How Nkuutu's murder killed the EAC |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-11 |website=New Vision}}</ref> Yaweereza nga Minisita omubeezi ow’ebyenjigiriza okuva mu 1963 okutuuka mu 1964 ate nga Minisita omubeezi ow’emirimu okuva mu 1964 okutuuka mu 1966. Mu kiseera kye kimu, era yaweerezaako nga Chief Whip wa Gavumenti ya Uganda People's Congress (UPC) okuva mu 1964 okutuuka mu 1966. Okuva mu 1966 okutuuka mu 1967, yaweereza nga Minisita w’ebyobulamu. Oluvannyuma yaweereza nga Minisita w'emirimu, amayumba, entambula n'empuliziganya okuva mu 1967 okutuuka mu 1971.<ref name=":1" /> Nkutu era yaliko Ssentebe w’ekibiina kya Uganda People’s Congress (UPC) mu ggwanga okuva mu 1968 okutuuka mu 1973. Era yaliko Ssentebe w’ekibiina ekigatta abasiraamu mu ggwanga ekya National Association for the Advancement of Muslims (NAAM). Oluvanyuma lw'amagye ga [[Idi Amin]] okuwamba gavumenti mu Gwolubereberye 1971, Nkutu yakwatibwa n'aggalirwa okumala emyezi egiwerako. Oluvannyuma lw’okuyimbulwa, yava mu byobufuzi ebinyiikivu n’adda mu bizinensi ez’obwannannyini e [[Jinja]] ne [[Kampala]].<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Shaban Nkutu: Uganda's solid achiever |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/shaban-nkutu-uganda-s-solid-achiever-1524232 |access-date=2026-09-11 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Shaban Nkutu: Uganda's solid achiever |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/shaban-nkutu-uganda-s-solid-achiever-1524232 |access-date=2026-09-11 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Shaban Nkutu's secret burial and discovery three decades later |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/shaban-nkutu-s-secret-burial-and-discovery-three-decades-later-1524288 |access-date=2026-09-11 |website=Monitor |language=en}}</ref> Nga 11 Ogwolubereberye 1973, Nkutu yawambibwa ab’ebyokwerinda e Jinja oluvannyuma n’attibwa amagye ga Idi Amin. Omulambo gwe gwaziikiba mu nkukutu era famire ye yamala emyaka egiwerako nga banoonya ebyasigalira bye. Oluvannyuma ebyasigalira byazuulibwa, era Nkutu yaddamu okuziikibwa mu maka ge e Busesa mu [[Bugiri (disitulikit)|Bugweri]] mu Gwokubiri 2005.<ref name=":1" /><ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Minister’s body found after 32 yrs |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-11 |website=New Vision}}</ref><ref name=":3" /> == Omukululo == Mu kusiima omulimu gwe yakola mu Uganda, Munisipaali y'e Jinja yakyusa erinnya ly’oluguudo lwa Allidina n'erutuuma Shaban Nkutu Memorial Road. Essomero lya Nkuutu Memorial Secondary School nalyo lyatandikibwawo e Busesa okumujjukira.<ref name=":4" /> == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} [[Category:Ba mmemba ba Paalament ya Uganda]] nlhvpxknmt6hltnle5q1xjzi0ubrycb 74803 74802 2026-09-15T12:42:01Z Lillylove256 10862 added [[Category:Abantu abaasomerako ku Ttendekero ly'e Makerere]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 74803 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q141438235}} '''Shaban Nkutu''' era amanyiddwa nga Shaban Kirunda Nkutu (15 Ogwekkuminoogumu 1930) [[Munnayuganda]] eyali minisita wa [[Uganda]] era munnabyabufuzi eyaweereza ng'akiikirira omubaka wa Busoga South East mu [[Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":1">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Tragedy of a cabinet minister with solid achievements |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-11 |website=New Vision}}</ref><ref name=":22">{{Cite web |last1=Brothers |first1=Uganda Muslim |last2=Sisters |date=2014-02-27 |title=REMEMBERING SHABAN NKUTU |url=https://ugandamuslims.wordpress.com/2014/02/27/remembering-shaban-nkutu/ |access-date=2026-09-11 |website=Uganda Muslim Brothers and Sisters(UMBS) Marhaban مرحبا |language=en}}</ref> == Obuto n'obuyigirize bwe == Nkutu yazaalibwa 15 Ogwekkuminoogumu 1930 ku kyalo Nakibembe mu ssaza ly’e Bugweri, mu [[Iganga (disitulikit)|Disitulikiti y’e Iganga]], eri bazadde be Haji Ausi Kirunda ne Zafalan Namuwaya. Yasomera ku Busoga College Mwiri, [[Essomero lya Kibuli Sekendule|Kibuli SS]] ne [[Makerere University, Uganda|Makerere College]].<ref name=":22" /> == Emirimu gye == Nkutu yagutandika emirimu gye ng'omusomesa oluvannyuma n'aweereza nga akulira essomero lya Bwala e [[Masaka]]. Mu 1962, yalondebwa mu Paalamenti ng'akiikirira Busoga South East ku tikiti ya [[Uganda People's Congress]] (UPC). Yalondebwa ku bwa minisita omubeezi mu 1963 oluvannyuma n’afuuka minisita wa kabineti.<ref name=":3">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=How Nkuutu's murder killed the EAC |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-11 |website=New Vision}}</ref> Yaweereza nga Minisita omubeezi ow’ebyenjigiriza okuva mu 1963 okutuuka mu 1964 ate nga Minisita omubeezi ow’emirimu okuva mu 1964 okutuuka mu 1966. Mu kiseera kye kimu, era yaweerezaako nga Chief Whip wa Gavumenti ya Uganda People's Congress (UPC) okuva mu 1964 okutuuka mu 1966. Okuva mu 1966 okutuuka mu 1967, yaweereza nga Minisita w’ebyobulamu. Oluvannyuma yaweereza nga Minisita w'emirimu, amayumba, entambula n'empuliziganya okuva mu 1967 okutuuka mu 1971.<ref name=":1" /> Nkutu era yaliko Ssentebe w’ekibiina kya Uganda People’s Congress (UPC) mu ggwanga okuva mu 1968 okutuuka mu 1973. Era yaliko Ssentebe w’ekibiina ekigatta abasiraamu mu ggwanga ekya National Association for the Advancement of Muslims (NAAM). Oluvanyuma lw'amagye ga [[Idi Amin]] okuwamba gavumenti mu Gwolubereberye 1971, Nkutu yakwatibwa n'aggalirwa okumala emyezi egiwerako. Oluvannyuma lw’okuyimbulwa, yava mu byobufuzi ebinyiikivu n’adda mu bizinensi ez’obwannannyini e [[Jinja]] ne [[Kampala]].<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Shaban Nkutu: Uganda's solid achiever |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/shaban-nkutu-uganda-s-solid-achiever-1524232 |access-date=2026-09-11 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Shaban Nkutu: Uganda's solid achiever |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/shaban-nkutu-uganda-s-solid-achiever-1524232 |access-date=2026-09-11 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Shaban Nkutu's secret burial and discovery three decades later |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/shaban-nkutu-s-secret-burial-and-discovery-three-decades-later-1524288 |access-date=2026-09-11 |website=Monitor |language=en}}</ref> Nga 11 Ogwolubereberye 1973, Nkutu yawambibwa ab’ebyokwerinda e Jinja oluvannyuma n’attibwa amagye ga Idi Amin. Omulambo gwe gwaziikiba mu nkukutu era famire ye yamala emyaka egiwerako nga banoonya ebyasigalira bye. Oluvannyuma ebyasigalira byazuulibwa, era Nkutu yaddamu okuziikibwa mu maka ge e Busesa mu [[Bugiri (disitulikit)|Bugweri]] mu Gwokubiri 2005.<ref name=":1" /><ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Minister’s body found after 32 yrs |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-11 |website=New Vision}}</ref><ref name=":3" /> == Omukululo == Mu kusiima omulimu gwe yakola mu Uganda, Munisipaali y'e Jinja yakyusa erinnya ly’oluguudo lwa Allidina n'erutuuma Shaban Nkutu Memorial Road. Essomero lya Nkuutu Memorial Secondary School nalyo lyatandikibwawo e Busesa okumujjukira.<ref name=":4" /> == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} [[Category:Ba mmemba ba Paalament ya Uganda]] [[Category:Abantu abaasomerako ku Ttendekero ly'e Makerere]] gag19wrucke4z4s5mx6b6vz1hoddhj2 74804 74803 2026-09-15T12:42:25Z Lillylove256 10862 added [[Category:Ba minisita ba gavumenti ya Uganda]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 74804 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q141438235}} '''Shaban Nkutu''' era amanyiddwa nga Shaban Kirunda Nkutu (15 Ogwekkuminoogumu 1930) [[Munnayuganda]] eyali minisita wa [[Uganda]] era munnabyabufuzi eyaweereza ng'akiikirira omubaka wa Busoga South East mu [[Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":1">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Tragedy of a cabinet minister with solid achievements |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-11 |website=New Vision}}</ref><ref name=":22">{{Cite web |last1=Brothers |first1=Uganda Muslim |last2=Sisters |date=2014-02-27 |title=REMEMBERING SHABAN NKUTU |url=https://ugandamuslims.wordpress.com/2014/02/27/remembering-shaban-nkutu/ |access-date=2026-09-11 |website=Uganda Muslim Brothers and Sisters(UMBS) Marhaban مرحبا |language=en}}</ref> == Obuto n'obuyigirize bwe == Nkutu yazaalibwa 15 Ogwekkuminoogumu 1930 ku kyalo Nakibembe mu ssaza ly’e Bugweri, mu [[Iganga (disitulikit)|Disitulikiti y’e Iganga]], eri bazadde be Haji Ausi Kirunda ne Zafalan Namuwaya. Yasomera ku Busoga College Mwiri, [[Essomero lya Kibuli Sekendule|Kibuli SS]] ne [[Makerere University, Uganda|Makerere College]].<ref name=":22" /> == Emirimu gye == Nkutu yagutandika emirimu gye ng'omusomesa oluvannyuma n'aweereza nga akulira essomero lya Bwala e [[Masaka]]. Mu 1962, yalondebwa mu Paalamenti ng'akiikirira Busoga South East ku tikiti ya [[Uganda People's Congress]] (UPC). Yalondebwa ku bwa minisita omubeezi mu 1963 oluvannyuma n’afuuka minisita wa kabineti.<ref name=":3">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=How Nkuutu's murder killed the EAC |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-11 |website=New Vision}}</ref> Yaweereza nga Minisita omubeezi ow’ebyenjigiriza okuva mu 1963 okutuuka mu 1964 ate nga Minisita omubeezi ow’emirimu okuva mu 1964 okutuuka mu 1966. Mu kiseera kye kimu, era yaweerezaako nga Chief Whip wa Gavumenti ya Uganda People's Congress (UPC) okuva mu 1964 okutuuka mu 1966. Okuva mu 1966 okutuuka mu 1967, yaweereza nga Minisita w’ebyobulamu. Oluvannyuma yaweereza nga Minisita w'emirimu, amayumba, entambula n'empuliziganya okuva mu 1967 okutuuka mu 1971.<ref name=":1" /> Nkutu era yaliko Ssentebe w’ekibiina kya Uganda People’s Congress (UPC) mu ggwanga okuva mu 1968 okutuuka mu 1973. Era yaliko Ssentebe w’ekibiina ekigatta abasiraamu mu ggwanga ekya National Association for the Advancement of Muslims (NAAM). Oluvanyuma lw'amagye ga [[Idi Amin]] okuwamba gavumenti mu Gwolubereberye 1971, Nkutu yakwatibwa n'aggalirwa okumala emyezi egiwerako. Oluvannyuma lw’okuyimbulwa, yava mu byobufuzi ebinyiikivu n’adda mu bizinensi ez’obwannannyini e [[Jinja]] ne [[Kampala]].<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Shaban Nkutu: Uganda's solid achiever |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/shaban-nkutu-uganda-s-solid-achiever-1524232 |access-date=2026-09-11 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Shaban Nkutu: Uganda's solid achiever |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/shaban-nkutu-uganda-s-solid-achiever-1524232 |access-date=2026-09-11 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Shaban Nkutu's secret burial and discovery three decades later |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/shaban-nkutu-s-secret-burial-and-discovery-three-decades-later-1524288 |access-date=2026-09-11 |website=Monitor |language=en}}</ref> Nga 11 Ogwolubereberye 1973, Nkutu yawambibwa ab’ebyokwerinda e Jinja oluvannyuma n’attibwa amagye ga Idi Amin. Omulambo gwe gwaziikiba mu nkukutu era famire ye yamala emyaka egiwerako nga banoonya ebyasigalira bye. Oluvannyuma ebyasigalira byazuulibwa, era Nkutu yaddamu okuziikibwa mu maka ge e Busesa mu [[Bugiri (disitulikit)|Bugweri]] mu Gwokubiri 2005.<ref name=":1" /><ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Minister’s body found after 32 yrs |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-11 |website=New Vision}}</ref><ref name=":3" /> == Omukululo == Mu kusiima omulimu gwe yakola mu Uganda, Munisipaali y'e Jinja yakyusa erinnya ly’oluguudo lwa Allidina n'erutuuma Shaban Nkutu Memorial Road. Essomero lya Nkuutu Memorial Secondary School nalyo lyatandikibwawo e Busesa okumujjukira.<ref name=":4" /> == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} [[Category:Ba mmemba ba Paalament ya Uganda]] [[Category:Abantu abaasomerako ku Ttendekero ly'e Makerere]] [[Category:Ba minisita ba gavumenti ya Uganda]] 681yq8zwo9whtugflvgw0s2n1agzygs