Wikipedia
lgwiki
https://lg.wikipedia.org/wiki/Olupapula_Olusooka
MediaWiki 1.47.0-wmf.20
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Atiak
0
5159
74904
71135
2026-09-18T15:48:06Z
Kinenkey
10423
Nterezeeza "Ekiwandiiko"
74904
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Atiak''', kibuga mu [[Bukiikakkono bwa Uganda]] ku luguudo oluva e Gulu okudda e Nimule, oluguudo olukulu olw’ebyobusuubuzi wakati wa [[Uganda]] ne [[South Sudan]].
{{stub}}
== Ekifo ==
[[Category:Ebitundu bya Uganda eby'enjawulo]]
3l6c5egl6wjuzhniy40j1bbjpd01hwa
74905
74904
2026-09-18T15:54:22Z
Kinenkey
10423
Nyongeddemu mu kiwandiiko
74905
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Atiak''', kibuga mu [[Bukiikakkono bwa Uganda]] ku luguudo oluva e Gulu okudda e Nimule, oluguudo olukulu olw’ebyobusuubuzi wakati wa [[Uganda]] ne [[South Sudan]].
{{stub}}
== Ekifo ==
Atiak eri mu Kilak County mu Disitulikiti y’e Amuru. Kili kiromita nga 71 (mayiro 44), bwoba ogoberedde oluguudo, mu bukiikakkono bwa Gulu, ekibuga ekisinga obunene mu kitundu kya Acholi.[1] Atiak eri mu kiromita nga 35 (mayiro 22) mu bukiikaddyo bw'ekibuga Nimule ekya South Sudan ku nsalo y'ensi yonna ne Uganda.[2] Wano wali kiromita nga 407 (mayiro 253), mu bukiikakkono bwa Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda era ekibuga ekisinga obunene.[3] Ensengeka z'ekibuga kino ziri 3°15'33.0"N, 32°07'23.0"E (Latitude:3.259167; Longitude:32.123056).[4]
[[Category:Ebitundu bya Uganda eby'enjawulo]]
5zonlfe7e70fogr52k4olj4uyad92y3
74906
74905
2026-09-18T15:58:16Z
Kinenkey
10423
Nyongeddemu Ekitundu kya "Ebyafaayo"
74906
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Atiak''', kibuga mu [[Bukiikakkono bwa Uganda]] ku luguudo oluva e Gulu okudda e Nimule, oluguudo olukulu olw’ebyobusuubuzi wakati wa [[Uganda]] ne [[South Sudan]].
{{stub}}
== Ekifo ==
Atiak eri mu Kilak County mu Disitulikiti y’e Amuru. Kili kiromita nga 71 (mayiro 44), bwoba ogoberedde oluguudo, mu bukiikakkono bwa Gulu, ekibuga ekisinga obunene mu kitundu kya Acholi.[1] Atiak eri mu kiromita nga 35 (mayiro 22) mu bukiikaddyo bw'ekibuga Nimule ekya South Sudan ku nsalo y'ensi yonna ne Uganda.[2] Wano wali kiromita nga 407 (mayiro 253), mu bukiikakkono bwa Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda era ekibuga ekisinga obunene.[3] Ensengeka z'ekibuga kino ziri 3°15'33.0"N, 32°07'23.0"E (Latitude:3.259167; Longitude:32.123056).[4]
== Ebyafaayo ==
Atiak we waali ettemu eryakolebwa mu Atiak mu Gwokunna, 20 1995 eggye lya Lord's Resistance Army mwe lyatta abasajja baabulijjo ababalirirwamu 300 n'okuwamba abaana abato.[5]
[[Category:Ebitundu bya Uganda eby'enjawulo]]
fm5k73f2v2bi05jai2o9fdcy1zvjdex
74907
74906
2026-09-18T16:03:47Z
Kinenkey
10423
Nkyusiza ekifo kya Stub. Njitadde wansi w'ekiwandiiko
74907
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Atiak''', kibuga mu [[Bukiikakkono bwa Uganda]] ku luguudo oluva e Gulu okudda e Nimule, oluguudo olukulu olw’ebyobusuubuzi wakati wa [[Uganda]] ne [[South Sudan]].
== Ekifo ==
Atiak eri mu Kilak County mu Disitulikiti y’e Amuru. Kili kiromita nga 71 (mayiro 44), bwoba ogoberedde oluguudo, mu bukiikakkono bwa Gulu, ekibuga ekisinga obunene mu kitundu kya Acholi.[1] Atiak eri mu kiromita nga 35 (mayiro 22) mu bukiikaddyo bw'ekibuga Nimule ekya South Sudan ku nsalo y'ensi yonna ne Uganda.[2] Wano wali kiromita nga 407 (mayiro 253), mu bukiikakkono bwa Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda era ekibuga ekisinga obunene.[3] Ensengeka z'ekibuga kino ziri 3°15'33.0"N, 32°07'23.0"E (Latitude:3.259167; Longitude:32.123056).[4]
== Ebyafaayo ==
Atiak we waali ettemu eryakolebwa mu Atiak mu Gwokunna, 20 1995 eggye lya Lord's Resistance Army mwe lyatta abasajja baabulijjo ababalirirwamu 300 n'okuwamba abaana abato.[5]
[[Category:Ebitundu bya Uganda eby'enjawulo]]
{{stub}}
3kli9wufw95hgb26wa3q7fz478ijhhy
74908
74907
2026-09-18T16:12:07Z
Kinenkey
10423
Ntonzeewo ekitundu "Ebintu ebikwata ku nsonga eno"
74908
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Atiak''', kibuga mu [[Bukiikakkono bwa Uganda]] ku luguudo oluva e Gulu okudda e Nimule, oluguudo olukulu olw’ebyobusuubuzi wakati wa [[Uganda]] ne [[South Sudan]].
== Ekifo ==
Atiak eri mu Kilak County mu Disitulikiti y’e Amuru. Kili kiromita nga 71 (mayiro 44), bwoba ogoberedde oluguudo, mu bukiikakkono bwa Gulu, ekibuga ekisinga obunene mu kitundu kya Acholi.[1] Atiak eri mu kiromita nga 35 (mayiro 22) mu bukiikaddyo bw'ekibuga Nimule ekya South Sudan ku nsalo y'ensi yonna ne Uganda.[2] Wano wali kiromita nga 407 (mayiro 253), mu bukiikakkono bwa Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda era ekibuga ekisinga obunene.[3] Ensengeka z'ekibuga kino ziri 3°15'33.0"N, 32°07'23.0"E (Latitude:3.259167; Longitude:32.123056).[4]
== Ebyafaayo ==
Atiak we waali ettemu eryakolebwa mu Atiak mu Gwokunna, 20 1995 eggye lya Lord's Resistance Army mwe lyatta abasajja baabulijjo ababalirirwamu 300 n'okuwamba abaana abato.[5]
== Ebintu ebikwata ku nsonga eno ==
Ebifo ebirala bino wammanga eby’enjawulo biri mu kibuga kino oba okumpi n’ensalo zaakyo:
* ofiisi za Atiak Town Council
* Akatale ka wakati mu Atiak
* Oluguudo lwa Gulu–Nimule, oluyita mu makkati g’ekibuga mu ludda olw’obukiikakkono/ obukiikadyo okutwalira awamu.[6]
* Oluguudo lwa Atiak–Adjumani–Moyo–Afoji lwegatta ku luguudo lwa Gulu–Nimule wakati mu kibuga.
* Ekitebe ky'Obwakabaka bwa Atyak (Ker Kwaro Atyak)
* Omuti gwa Tamarind ogwasimbibwa Rwot Olya (1885 okutuuka mu 1923)
[[Category:Ebitundu bya Uganda eby'enjawulo]]
{{stub}}
255f9unb3advwtic6jqq02l12yjmxit
74909
74908
2026-09-18T16:14:30Z
Kinenkey
10423
Ntozeewo ekitundu "Laba ne"
74909
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Atiak''', kibuga mu [[Bukiikakkono bwa Uganda]] ku luguudo oluva e Gulu okudda e Nimule, oluguudo olukulu olw’ebyobusuubuzi wakati wa [[Uganda]] ne [[South Sudan]].
== Ekifo ==
Atiak eri mu Kilak County mu Disitulikiti y’e Amuru. Kili kiromita nga 71 (mayiro 44), bwoba ogoberedde oluguudo, mu bukiikakkono bwa Gulu, ekibuga ekisinga obunene mu kitundu kya Acholi.[1] Atiak eri mu kiromita nga 35 (mayiro 22) mu bukiikaddyo bw'ekibuga Nimule ekya South Sudan ku nsalo y'ensi yonna ne Uganda.[2] Wano wali kiromita nga 407 (mayiro 253), mu bukiikakkono bwa Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda era ekibuga ekisinga obunene.[3] Ensengeka z'ekibuga kino ziri 3°15'33.0"N, 32°07'23.0"E (Latitude:3.259167; Longitude:32.123056).[4]
== Ebyafaayo ==
Atiak we waali ettemu eryakolebwa mu Atiak mu Gwokunna, 20 1995 eggye lya Lord's Resistance Army mwe lyatta abasajja baabulijjo ababalirirwamu 300 n'okuwamba abaana abato.[5]
== Ebintu ebikwata ku nsonga eno ==
Ebifo ebirala bino wammanga eby’enjawulo biri mu kibuga kino oba okumpi n’ensalo zaakyo:
* ofiisi za Atiak Town Council
* Akatale ka wakati mu Atiak
* Oluguudo lwa Gulu–Nimule, oluyita mu makkati g’ekibuga mu ludda olw’obukiikakkono/ obukiikadyo okutwalira awamu.[6]
* Oluguudo lwa Atiak–Adjumani–Moyo–Afoji lwegatta ku luguudo lwa Gulu–Nimule wakati mu kibuga.
* Ekitebe ky'Obwakabaka bwa Atyak (Ker Kwaro Atyak)
* Omuti gwa Tamarind ogwasimbibwa Rwot Olya (1885 okutuuka mu 1923)
== Laba ne ==
* Olukalala lw'ebibuga n'obubuga mu Uganda
* Olukalala lw'enguudo mu Uganda
[[Category:Ebitundu bya Uganda eby'enjawulo]]
{{stub}}
47dr6e1th49gjuzzyag8skh4b1mpfc6
74910
74909
2026-09-18T16:19:19Z
Kinenkey
10423
Nyongeddemu Ebijuliziddwa
74910
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Atiak''', kibuga mu [[Bukiikakkono bwa Uganda]] ku luguudo oluva e Gulu okudda e Nimule, oluguudo olukulu olw’ebyobusuubuzi wakati wa [[Uganda]] ne [[South Sudan]].
== Ekifo ==
Atiak eri mu Kilak County mu Disitulikiti y’e Amuru. Kili kiromita nga 71 (mayiro 44), bwoba ogoberedde oluguudo, mu bukiikakkono bwa Gulu, ekibuga ekisinga obunene mu kitundu kya Acholi.<ref>{{cite web |last=GFC |date=23 July 2015 |title=Road Distance Between Atiak And Gulu With Map |url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Gulu%2C%20Northern%20Region%2C%20Uganda&toplace=Atiak%2C%20Northern%20Region%2C%20Uganda%2C&dt1=ChIJJyrED1ymcRcRBg7Yw9Hzbs4&dt2=ChIJHYMREEEkchcRCq2NtYPAJCk |accessdate=23 July 2015 |publisher=Globefeed.com (GFC)}}</ref> Atiak eri mu kiromita nga 35 (mayiro 22) mu bukiikaddyo bw'ekibuga Nimule ekya South Sudan ku nsalo y'ensi yonna ne Uganda.<ref>{{cite web |last=UNRA |title=Atiak-Nimule Road (35Km): Funded By JICA And Government of Uganda |url=https://www.unra.go.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=341:atiak-nimule-funded-by-jicagou&catid=43:on-going-projects |publisher=[[Uganda National Roads Authority]] (UNRA)}}</ref> Wano wali kiromita nga 407 (mayiro 253), mu bukiikakkono bwa Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda era ekibuga ekisinga obunene.<ref>{{cite web |last=GFC |date=23 July 2015 |title=Road Distance Between Kampala And Gulu With Map |url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&toplace=Atiak%2C%20Northern%20Region%2C%20Uganda%2C&dt1=ChIJm7N0nQ-8fRcR7G9r2T2QOEU&dt2=ChIJHYMREEEkchcRCq2NtYPAJCk |accessdate=23 July 2015 |publisher=Globefeed.com (GFC)}}</ref> Ensengeka z'ekibuga kino ziri 3°15'33.0"N, 32°07'23.0"E (Latitude:3.259167; Longitude:32.123056).<ref>{{google maps|url=https://www.google.co.ug/maps/place/3%C2%B015'33.0%22N+32%C2%B007'23.0%22E/@3.2590372,32.122793,16.72z/data=!4m2!3m1!1s0x0:0x0|title=Location of Atiak at Google Maps|accessdate=23 July 2015}}</ref>
== Ebyafaayo ==
Atiak we waali ettemu eryakolebwa mu Atiak mu Gwokunna, 20 1995 eggye lya Lord's Resistance Army mwe lyatta abasajja baabulijjo ababalirirwamu 300 n'okuwamba abaana abato.<ref>{{cite web |last=LIGI-UBC |date=4 April 2007 |title=The Justice And Reconciliation Project: Field Notes - Remembering The Atiak Massacre of April 20th 1995 |url=http://www.ligi.ubc.ca/sites/liu/files/Publications/JRP/JRP-FN4-2007.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303214220/http://www.ligi.ubc.ca/sites/liu/files/Publications/JRP/JRP-FN4-2007.pdf |archivedate=3 March 2016 |accessdate=23 July 2015 |publisher=Liu Institute for Global Issues at University of British Columbia (LIGI-UBC) |format=PDF}}</ref>
== Ebintu ebikwata ku nsonga eno ==
Ebifo ebirala bino wammanga eby’enjawulo biri mu kibuga kino oba okumpi n’ensalo zaakyo:
* ofiisi za Atiak Town Council
* Akatale ka wakati mu Atiak
* Oluguudo lwa Gulu–Nimule, oluyita mu makkati g’ekibuga mu ludda olw’obukiikakkono/ obukiikadyo okutwalira awamu.<ref>{{cite web |last=Vision Reporter |date=10 May 2012 |title=Museveni Launches Gulu-Juba Road Works, to Cost USh89 Billion |url=http://www.newvision.co.ug/news/630948-Museveni-launches-Gulu-Juba-road-works--to-cost-sh89b.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140707142027/http://www.newvision.co.ug/news/630948-Museveni-launches-Gulu-Juba-road-works--to-cost-sh89b.html |archivedate=7 July 2014 |accessdate=23 July 2015 |newspaper=[[New Vision]] |location=Kampala}}</ref>
* Oluguudo lwa Atiak–Adjumani–Moyo–Afoji lwegatta ku luguudo lwa Gulu–Nimule wakati mu kibuga.
* Ekitebe ky'Obwakabaka bwa Atyak (Ker Kwaro Atyak)
* Omuti gwa Tamarind ogwasimbibwa Rwot Olya (1885 okutuuka mu 1923)
== Laba ne ==
* [[Olukalala lw'ebibuga n'obubuga mu Uganda]]
* [[Olukalala lw'enguudo mu Uganda]]
== Ebijuliziddwa ==
[[Category:Ebitundu bya Uganda eby'enjawulo]]
{{stub}}
dn7p0af55u36c6psjmcpucwsazte9wd
74911
74910
2026-09-18T16:22:58Z
Kinenkey
10423
nkyusizza ekifo kya stub
74911
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Atiak''', kibuga mu [[Bukiikakkono bwa Uganda]] ku luguudo oluva e Gulu okudda e Nimule, oluguudo olukulu olw’ebyobusuubuzi wakati wa [[Uganda]] ne [[South Sudan]].
== Ekifo ==
Atiak eri mu Kilak County mu Disitulikiti y’e Amuru. Kili kiromita nga 71 (mayiro 44), bwoba ogoberedde oluguudo, mu bukiikakkono bwa Gulu, ekibuga ekisinga obunene mu kitundu kya Acholi.<ref>{{cite web |last=GFC |date=23 July 2015 |title=Road Distance Between Atiak And Gulu With Map |url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Gulu%2C%20Northern%20Region%2C%20Uganda&toplace=Atiak%2C%20Northern%20Region%2C%20Uganda%2C&dt1=ChIJJyrED1ymcRcRBg7Yw9Hzbs4&dt2=ChIJHYMREEEkchcRCq2NtYPAJCk |accessdate=23 July 2015 |publisher=Globefeed.com (GFC)}}</ref> Atiak eri mu kiromita nga 35 (mayiro 22) mu bukiikaddyo bw'ekibuga Nimule ekya South Sudan ku nsalo y'ensi yonna ne Uganda.<ref>{{cite web |last=UNRA |title=Atiak-Nimule Road (35Km): Funded By JICA And Government of Uganda |url=https://www.unra.go.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=341:atiak-nimule-funded-by-jicagou&catid=43:on-going-projects |publisher=[[Uganda National Roads Authority]] (UNRA)}}</ref> Wano wali kiromita nga 407 (mayiro 253), mu bukiikakkono bwa Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda era ekibuga ekisinga obunene.<ref>{{cite web |last=GFC |date=23 July 2015 |title=Road Distance Between Kampala And Gulu With Map |url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&toplace=Atiak%2C%20Northern%20Region%2C%20Uganda%2C&dt1=ChIJm7N0nQ-8fRcR7G9r2T2QOEU&dt2=ChIJHYMREEEkchcRCq2NtYPAJCk |accessdate=23 July 2015 |publisher=Globefeed.com (GFC)}}</ref> Ensengeka z'ekibuga kino ziri 3°15'33.0"N, 32°07'23.0"E (Latitude:3.259167; Longitude:32.123056).<ref>{{google maps|url=https://www.google.co.ug/maps/place/3%C2%B015'33.0%22N+32%C2%B007'23.0%22E/@3.2590372,32.122793,16.72z/data=!4m2!3m1!1s0x0:0x0|title=Location of Atiak at Google Maps|accessdate=23 July 2015}}</ref>
== Ebyafaayo ==
Atiak we waali ettemu eryakolebwa mu Atiak mu Gwokunna, 20 1995 eggye lya Lord's Resistance Army mwe lyatta abasajja baabulijjo ababalirirwamu 300 n'okuwamba abaana abato.<ref>{{cite web |last=LIGI-UBC |date=4 April 2007 |title=The Justice And Reconciliation Project: Field Notes - Remembering The Atiak Massacre of April 20th 1995 |url=http://www.ligi.ubc.ca/sites/liu/files/Publications/JRP/JRP-FN4-2007.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303214220/http://www.ligi.ubc.ca/sites/liu/files/Publications/JRP/JRP-FN4-2007.pdf |archivedate=3 March 2016 |accessdate=23 July 2015 |publisher=Liu Institute for Global Issues at University of British Columbia (LIGI-UBC) |format=PDF}}</ref>
== Ebintu ebikwata ku nsonga eno ==
Ebifo ebirala bino wammanga eby’enjawulo biri mu kibuga kino oba okumpi n’ensalo zaakyo:
* ofiisi za Atiak Town Council
* Akatale ka wakati mu Atiak
* Oluguudo lwa Gulu–Nimule, oluyita mu makkati g’ekibuga mu ludda olw’obukiikakkono/ obukiikadyo okutwalira awamu.<ref>{{cite web |last=Vision Reporter |date=10 May 2012 |title=Museveni Launches Gulu-Juba Road Works, to Cost USh89 Billion |url=http://www.newvision.co.ug/news/630948-Museveni-launches-Gulu-Juba-road-works--to-cost-sh89b.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140707142027/http://www.newvision.co.ug/news/630948-Museveni-launches-Gulu-Juba-road-works--to-cost-sh89b.html |archivedate=7 July 2014 |accessdate=23 July 2015 |newspaper=[[New Vision]] |location=Kampala}}</ref>
* Oluguudo lwa Atiak–Adjumani–Moyo–Afoji lwegatta ku luguudo lwa Gulu–Nimule wakati mu kibuga.
* Ekitebe ky'Obwakabaka bwa Atyak (Ker Kwaro Atyak)
* Omuti gwa Tamarind ogwasimbibwa Rwot Olya (1885 okutuuka mu 1923)
== Laba ne ==
* [[Olukalala lw'ebibuga n'obubuga mu Uganda]]
* [[Olukalala lw'enguudo mu Uganda]]
== Ebijuliziddwa ==
[[Category:Ebitundu bya Uganda eby'enjawulo]]
<references />{{stub}}
3fw02n2nmk6verz2foteav3yj55u2ws
74912
74911
2026-09-18T16:27:34Z
Kinenkey
10423
Nzijeeko wiki-link
74912
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Atiak''', kibuga mu Bukiikakkono bwa Uganda ku luguudo oluva e Gulu okudda e Nimule, oluguudo olukulu olw’ebyobusuubuzi wakati wa [[Uganda]] ne [[South Sudan]].
== Ekifo ==
Atiak eri mu Kilak County mu Disitulikiti y’e Amuru. Kili kiromita nga 71 (mayiro 44), bwoba ogoberedde oluguudo, mu bukiikakkono bwa Gulu, ekibuga ekisinga obunene mu kitundu kya Acholi.<ref>{{cite web |last=GFC |date=23 July 2015 |title=Road Distance Between Atiak And Gulu With Map |url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Gulu%2C%20Northern%20Region%2C%20Uganda&toplace=Atiak%2C%20Northern%20Region%2C%20Uganda%2C&dt1=ChIJJyrED1ymcRcRBg7Yw9Hzbs4&dt2=ChIJHYMREEEkchcRCq2NtYPAJCk |accessdate=23 July 2015 |publisher=Globefeed.com (GFC)}}</ref> Atiak eri mu kiromita nga 35 (mayiro 22) mu bukiikaddyo bw'ekibuga Nimule ekya South Sudan ku nsalo y'ensi yonna ne Uganda.<ref>{{cite web |last=UNRA |title=Atiak-Nimule Road (35Km): Funded By JICA And Government of Uganda |url=https://www.unra.go.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=341:atiak-nimule-funded-by-jicagou&catid=43:on-going-projects |publisher=[[Uganda National Roads Authority]] (UNRA)}}</ref> Wano wali kiromita nga 407 (mayiro 253), mu bukiikakkono bwa Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda era ekibuga ekisinga obunene.<ref>{{cite web |last=GFC |date=23 July 2015 |title=Road Distance Between Kampala And Gulu With Map |url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&toplace=Atiak%2C%20Northern%20Region%2C%20Uganda%2C&dt1=ChIJm7N0nQ-8fRcR7G9r2T2QOEU&dt2=ChIJHYMREEEkchcRCq2NtYPAJCk |accessdate=23 July 2015 |publisher=Globefeed.com (GFC)}}</ref> Ensengeka z'ekibuga kino ziri 3°15'33.0"N, 32°07'23.0"E (Latitude:3.259167; Longitude:32.123056).<ref>{{google maps|url=https://www.google.co.ug/maps/place/3%C2%B015'33.0%22N+32%C2%B007'23.0%22E/@3.2590372,32.122793,16.72z/data=!4m2!3m1!1s0x0:0x0|title=Location of Atiak at Google Maps|accessdate=23 July 2015}}</ref>
== Ebyafaayo ==
Atiak we waali ettemu eryakolebwa mu Atiak mu Gwokunna, 20 1995 eggye lya Lord's Resistance Army mwe lyatta abasajja baabulijjo ababalirirwamu 300 n'okuwamba abaana abato.<ref>{{cite web |last=LIGI-UBC |date=4 April 2007 |title=The Justice And Reconciliation Project: Field Notes - Remembering The Atiak Massacre of April 20th 1995 |url=http://www.ligi.ubc.ca/sites/liu/files/Publications/JRP/JRP-FN4-2007.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303214220/http://www.ligi.ubc.ca/sites/liu/files/Publications/JRP/JRP-FN4-2007.pdf |archivedate=3 March 2016 |accessdate=23 July 2015 |publisher=Liu Institute for Global Issues at University of British Columbia (LIGI-UBC) |format=PDF}}</ref>
== Ebintu ebikwata ku nsonga eno ==
Ebifo ebirala bino wammanga eby’enjawulo biri mu kibuga kino oba okumpi n’ensalo zaakyo:
* ofiisi za Atiak Town Council
* Akatale ka wakati mu Atiak
* Oluguudo lwa Gulu–Nimule, oluyita mu makkati g’ekibuga mu ludda olw’obukiikakkono/ obukiikadyo okutwalira awamu.<ref>{{cite web |last=Vision Reporter |date=10 May 2012 |title=Museveni Launches Gulu-Juba Road Works, to Cost USh89 Billion |url=http://www.newvision.co.ug/news/630948-Museveni-launches-Gulu-Juba-road-works--to-cost-sh89b.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140707142027/http://www.newvision.co.ug/news/630948-Museveni-launches-Gulu-Juba-road-works--to-cost-sh89b.html |archivedate=7 July 2014 |accessdate=23 July 2015 |newspaper=[[New Vision]] |location=Kampala}}</ref>
* Oluguudo lwa Atiak–Adjumani–Moyo–Afoji lwegatta ku luguudo lwa Gulu–Nimule wakati mu kibuga.
* Ekitebe ky'Obwakabaka bwa Atyak (Ker Kwaro Atyak)
* Omuti gwa Tamarind ogwasimbibwa Rwot Olya (1885 okutuuka mu 1923)
== Laba ne ==
* [[Olukalala lw'ebibuga n'obubuga mu Uganda]]
* [[Olukalala lw'enguudo mu Uganda]]
== Ebijuliziddwa ==
[[Category:Ebitundu bya Uganda eby'enjawulo]]
<references />{{stub}}
9qafueabigrq6r589ojwzlpf6r0x198
74913
74912
2026-09-18T16:32:26Z
Kinenkey
10423
Ntereezeza wiki-linking
74913
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Atiak''', kibuga mu Bukiikakkono bwa Uganda ku luguudo oluva e Gulu okudda e Nimule, oluguudo olukulu olw’ebyobusuubuzi wakati wa [[Uganda]] ne [[South Sudan]].
== Ekifo ==
Atiak eri mu Kilak County mu [[Amuru (disitulikit)|Disitulikiti y’e Amuru]]. Kili kiromita nga 71 (mayiro 44), bwoba ogoberedde oluguudo, mu bukiikakkono bwa [[Gulu]], ekibuga ekisinga obunene mu kitundu kya Acholi.<ref>{{cite web |last=GFC |date=23 July 2015 |title=Road Distance Between Atiak And Gulu With Map |url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Gulu%2C%20Northern%20Region%2C%20Uganda&toplace=Atiak%2C%20Northern%20Region%2C%20Uganda%2C&dt1=ChIJJyrED1ymcRcRBg7Yw9Hzbs4&dt2=ChIJHYMREEEkchcRCq2NtYPAJCk |accessdate=23 July 2015 |publisher=Globefeed.com (GFC)}}</ref> Atiak eri mu kiromita nga 35 (mayiro 22) mu bukiikaddyo bw'ekibuga Nimule ekya South Sudan ku nsalo y'ensi yonna ne Uganda.<ref>{{cite web |last=UNRA |title=Atiak-Nimule Road (35Km): Funded By JICA And Government of Uganda |url=https://www.unra.go.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=341:atiak-nimule-funded-by-jicagou&catid=43:on-going-projects |publisher=[[Uganda National Roads Authority]] (UNRA)}}</ref> Wano wali kiromita nga 407 (mayiro 253), mu bukiikakkono bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda era ekibuga ekisinga obunene.<ref>{{cite web |last=GFC |date=23 July 2015 |title=Road Distance Between Kampala And Gulu With Map |url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&toplace=Atiak%2C%20Northern%20Region%2C%20Uganda%2C&dt1=ChIJm7N0nQ-8fRcR7G9r2T2QOEU&dt2=ChIJHYMREEEkchcRCq2NtYPAJCk |accessdate=23 July 2015 |publisher=Globefeed.com (GFC)}}</ref> Ensengeka z'ekibuga kino ziri 3°15'33.0"N, 32°07'23.0"E (Latitude:3.259167; Longitude:32.123056).<ref>{{google maps|url=https://www.google.co.ug/maps/place/3%C2%B015'33.0%22N+32%C2%B007'23.0%22E/@3.2590372,32.122793,16.72z/data=!4m2!3m1!1s0x0:0x0|title=Location of Atiak at Google Maps|accessdate=23 July 2015}}</ref>
== Ebyafaayo ==
Atiak we waali ettemu eryakolebwa mu Atiak mu Gwokunna, 20 1995 eggye lya Lord's Resistance Army mwe lyatta abasajja baabulijjo ababalirirwamu 300 n'okuwamba abaana abato.<ref>{{cite web |last=LIGI-UBC |date=4 April 2007 |title=The Justice And Reconciliation Project: Field Notes - Remembering The Atiak Massacre of April 20th 1995 |url=http://www.ligi.ubc.ca/sites/liu/files/Publications/JRP/JRP-FN4-2007.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303214220/http://www.ligi.ubc.ca/sites/liu/files/Publications/JRP/JRP-FN4-2007.pdf |archivedate=3 March 2016 |accessdate=23 July 2015 |publisher=Liu Institute for Global Issues at University of British Columbia (LIGI-UBC) |format=PDF}}</ref>
== Ebintu ebikwata ku nsonga eno ==
Ebifo ebirala bino wammanga eby’enjawulo biri mu kibuga kino oba okumpi n’ensalo zaakyo:
* ofiisi za Atiak Town Council
* Akatale ka wakati mu Atiak
* Oluguudo lwa Gulu–Nimule, oluyita mu makkati g’ekibuga mu ludda olw’obukiikakkono/ obukiikadyo okutwalira awamu.<ref>{{cite web |last=Vision Reporter |date=10 May 2012 |title=Museveni Launches Gulu-Juba Road Works, to Cost USh89 Billion |url=http://www.newvision.co.ug/news/630948-Museveni-launches-Gulu-Juba-road-works--to-cost-sh89b.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140707142027/http://www.newvision.co.ug/news/630948-Museveni-launches-Gulu-Juba-road-works--to-cost-sh89b.html |archivedate=7 July 2014 |accessdate=23 July 2015 |newspaper=[[New Vision]] |location=Kampala}}</ref>
* Oluguudo lwa Atiak–Adjumani–Moyo–Afoji lwegatta ku luguudo lwa Gulu–Nimule wakati mu kibuga.
* Ekitebe ky'Obwakabaka bwa Atyak (Ker Kwaro Atyak)
* Omuti gwa Tamarind ogwasimbibwa Rwot Olya (1885 okutuuka mu 1923)
== Laba ne ==
* [[Olukalala lw'ebibuga n'obubuga mu Uganda]]
* [[Olukalala lw'enguudo mu Uganda]]
== Ebijuliziddwa ==
[[Category:Ebitundu bya Uganda eby'enjawulo]]
<references />{{stub}}
qpn9am3mhje5e3dpti0hgcm8zid6t80
74921
74913
2026-09-19T00:01:08Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74921
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Atiak''', kibuga mu Bukiikakkono bwa Uganda ku luguudo oluva e Gulu okudda e Nimule, oluguudo olukulu olw’ebyobusuubuzi wakati wa [[Uganda]] ne [[South Sudan]].
== Ekifo ==
Atiak eri mu Kilak County mu [[Amuru (disitulikit)|Disitulikiti y’e Amuru]]. Kili kiromita nga 71 (mayiro 44), bwoba ogoberedde oluguudo, mu bukiikakkono bwa [[Gulu]], ekibuga ekisinga obunene mu kitundu kya Acholi.<ref>{{cite web |last=GFC |date=23 July 2015 |title=Road Distance Between Atiak And Gulu With Map |url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Gulu%2C%20Northern%20Region%2C%20Uganda&toplace=Atiak%2C%20Northern%20Region%2C%20Uganda%2C&dt1=ChIJJyrED1ymcRcRBg7Yw9Hzbs4&dt2=ChIJHYMREEEkchcRCq2NtYPAJCk |accessdate=23 July 2015 |publisher=Globefeed.com (GFC)}}</ref> Atiak eri mu kiromita nga 35 (mayiro 22) mu bukiikaddyo bw'ekibuga Nimule ekya South Sudan ku nsalo y'ensi yonna ne Uganda.<ref>{{cite web |last=UNRA |title=Atiak-Nimule Road (35Km): Funded By JICA And Government of Uganda |url=https://www.unra.go.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=341:atiak-nimule-funded-by-jicagou&catid=43:on-going-projects |publisher=[[Uganda National Roads Authority]] (UNRA) |access-date=2026-09-18 |archive-date=2024-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241215153648/https://www.unra.go.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=341:atiak-nimule-funded-by-jicagou&catid=43:on-going-projects |url-status=dead }}</ref> Wano wali kiromita nga 407 (mayiro 253), mu bukiikakkono bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda era ekibuga ekisinga obunene.<ref>{{cite web |last=GFC |date=23 July 2015 |title=Road Distance Between Kampala And Gulu With Map |url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&toplace=Atiak%2C%20Northern%20Region%2C%20Uganda%2C&dt1=ChIJm7N0nQ-8fRcR7G9r2T2QOEU&dt2=ChIJHYMREEEkchcRCq2NtYPAJCk |accessdate=23 July 2015 |publisher=Globefeed.com (GFC)}}</ref> Ensengeka z'ekibuga kino ziri 3°15'33.0"N, 32°07'23.0"E (Latitude:3.259167; Longitude:32.123056).<ref>{{google maps|url=https://www.google.co.ug/maps/place/3%C2%B015'33.0%22N+32%C2%B007'23.0%22E/@3.2590372,32.122793,16.72z/data=!4m2!3m1!1s0x0:0x0|title=Location of Atiak at Google Maps|accessdate=23 July 2015}}</ref>
== Ebyafaayo ==
Atiak we waali ettemu eryakolebwa mu Atiak mu Gwokunna, 20 1995 eggye lya Lord's Resistance Army mwe lyatta abasajja baabulijjo ababalirirwamu 300 n'okuwamba abaana abato.<ref>{{cite web |last=LIGI-UBC |date=4 April 2007 |title=The Justice And Reconciliation Project: Field Notes - Remembering The Atiak Massacre of April 20th 1995 |url=http://www.ligi.ubc.ca/sites/liu/files/Publications/JRP/JRP-FN4-2007.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303214220/http://www.ligi.ubc.ca/sites/liu/files/Publications/JRP/JRP-FN4-2007.pdf |archivedate=3 March 2016 |accessdate=23 July 2015 |publisher=Liu Institute for Global Issues at University of British Columbia (LIGI-UBC) |format=PDF}}</ref>
== Ebintu ebikwata ku nsonga eno ==
Ebifo ebirala bino wammanga eby’enjawulo biri mu kibuga kino oba okumpi n’ensalo zaakyo:
* ofiisi za Atiak Town Council
* Akatale ka wakati mu Atiak
* Oluguudo lwa Gulu–Nimule, oluyita mu makkati g’ekibuga mu ludda olw’obukiikakkono/ obukiikadyo okutwalira awamu.<ref>{{cite web |last=Vision Reporter |date=10 May 2012 |title=Museveni Launches Gulu-Juba Road Works, to Cost USh89 Billion |url=http://www.newvision.co.ug/news/630948-Museveni-launches-Gulu-Juba-road-works--to-cost-sh89b.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140707142027/http://www.newvision.co.ug/news/630948-Museveni-launches-Gulu-Juba-road-works--to-cost-sh89b.html |archivedate=7 July 2014 |accessdate=23 July 2015 |newspaper=[[New Vision]] |location=Kampala}}</ref>
* Oluguudo lwa Atiak–Adjumani–Moyo–Afoji lwegatta ku luguudo lwa Gulu–Nimule wakati mu kibuga.
* Ekitebe ky'Obwakabaka bwa Atyak (Ker Kwaro Atyak)
* Omuti gwa Tamarind ogwasimbibwa Rwot Olya (1885 okutuuka mu 1923)
== Laba ne ==
* [[Olukalala lw'ebibuga n'obubuga mu Uganda]]
* [[Olukalala lw'enguudo mu Uganda]]
== Ebijuliziddwa ==
[[Category:Ebitundu bya Uganda eby'enjawulo]]
<references />{{stub}}
dm1p6hqb0wufo7pmecp1qg4yd91piid
Tito Okello
0
7697
74941
73692
2026-09-19T10:40:47Z
Berniter
10779
74941
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tito Lutwa Okello''' ( 15 Ogwekkumi 1914 – 3 Ogwomukaaga1996) yali MunnaUganda , munnamagye, era munnabyabufuzi. Yali [[Abakulembeze ba Uganda|Pulezidenti wa Uganda]] okuva 27 Ogwomusanvu 1985 okutuuuka nga 26 Ogwoluberyeberye1986.<ref name="President">{{Cite web |title=President Tito Okello Lutwa (General) {{!}} State House Uganda |url=https://statehouse.go.ug/past-presidents/president-tito-okello-lutwa-general |archive-url=http://web.archive.org/web/20230924024512/https://statehouse.go.ug/past-presidents/president-tito-okello-lutwa-general |archive-date=2023-09-24 |access-date=2026-09-19 |website=www.statehouse.go.ug |language=en}}</ref>
== Obuvo bwe ==
Tito Okello yazaalibwa mu ggwanga lya Acholi famire mu circa 1914 mu Namokora,<ref>{{Cite web |title=President Tito Okello Lutwa (General) |url=https://statehouse.go.ug/the-state-house/past-presidents/president-tito-okello-lutwa-general/ |access-date=2024-06-04 |website=State House Uganda |language=en-US}}</ref> [[Kitgum (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kitgum]].<ref name="Toes">{{Cite web |title=Tito Okello: The President who was kept on his toes |url=http://www.newvision.co.ug/news/628581-tito-okello--the-president-who-was-kept-on-his-toes.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216223129/http://www.newvision.co.ug/news/628581-tito-okello--the-president-who-was-kept-on-his-toes.html |archive-date=2015-02-16 |access-date=2026-09-19 |website=www.newvision.co.ug}}</ref>
Yeegatta ku ggye lya Kabaka elya (King's African Rifles)mu 1940 era n'aweereza mu kampeyini ya ssematalo ow'okubiri owa East African Campaign .Ng'omukungu w'amagye omukugu, yalina emirimu egy'enjawulo.
Ng'omugoberezi wa Pulezidenti [[Milton Obote]], Okello yagenda mu buwaŋŋanguse oluvannyuma lw'okulwanyisa gavumenti mu 1971 ekyaviirako [[Idi Amin]] okufuuka omufuzi wa Uganda omupya. Mu 1972, abayeekera baalumba Uganda okuzzaawo Obote. Okello yali omu ku bakulembeze b'ekibinja ky'abayeekera ekyalumba Masaka. Obulumbaganyi bwawangulwa amagye ga Uganda agalimu abajaasi ba abeesigwa.
Okello yeetaba mu lutalo lwa Uganda–Tanzania.Yali omu ku baduumizi mu mukago wakati w’Eggye lya Tanzania ery’Obukuumi bw’Abantu (TPDF)ne n’Eggye ly’Okununula Uganda (UNLA) elyaggya Amin mu buyinza mu 1979. Mu 1980, Obote yazzibwa mu ntebe y'obwa pulezidenti. Okello yalondebwa okubeera omuduumizi wa UNLA okuva mu 1980 okutuuka mu 1985.
== Okuwamba gavumenti ==
Mu Gwomusanvu 1985, awamu ne Bazilio Olara-Okello, Tito Lutwa Okello baakola obulumbaganyi obwaggyako Pulezidenti Obote.Okello yafuga nga pulezidenti okumala emyezi mukaaga okutuusa lwe yawaayo obuyinza eri National Resistance Army (NRA) eyali ekulemberwa pulezidenti aliwo kati, Yoweri Museveni.Yaddukira mu buwaŋŋanguse e Kenya oluvannyuma lwa Museveni okozesa amaanyi namuggyako obuyinza.
== Amaka ==
Mutabani wa Tito Okello, Henry Oryem Okello ye minisita w'ensonga z'ebweru avunaanyizibwa ku nsonga z'ensi yonna.Mu 2002, Erisanweri Opira, omuto wa Tito Okello, yawambibwa okuva mu maka ge mu Disitulikiti y'e Kitgum ekibinja ky'abayeekera ekya Lord's Resistance Army.Okuwambibwa kwe kwatwalibwa ng'Okutali kwa bulijjo kubanga LRA yateranga okuwamba bavubuka nabato okubakozesa ng'abajaasi oba abaddu mu nsonga zokwegatta.Opira yali mu myaka nsanvu we baamuwambira.<ref name="Rebels">{{cite web |last=Ross |first=Will |date=24 July 2002 |title=Uganda Rebels Grab Ex-President's Brother |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2149675.stm |access-date=16 February 2015 |publisher=[[BBC|BBC News]] (London)}}</ref>
== Emyaka gye egy’oluvannyuma ==
Okello yasigala mu buwaŋŋanguse okutuusa mu 1993, Pulezidenti Museveni bweyamusonyiwa nakomawo e Kampala.Yafa oluvannyuma lw'emyaka esatu nga 3 Ogwomukaaga 1996, ku myaka 81.Yaziikibwa mu maka ga bajjajjaabe mu Disitulikiti y'e Kitgum, mu ggombolola y'e Namokora.<ref name="NYTimes">{{cite web |date=10 June 1996 |title=General Tito Okello, Ex-Ugandan Leader, 82 |url=https://www.nytimes.com/1996/06/10/world/gen-tito-okello-ex-ugandan-leader-82.html |access-date=16 February 2015 |agency=[[Associated Press]] |newspaper=[[New York Times]]}}</ref>
== Omukululo n'ebitiibwa ==
Mu Gwoluberyeberye 2010, Okello yaweebwa ekirabo kya Kagera National Medal of Honour olw'okulwanyisa obwannakyemalira bwa Idi Amin mu myaka gya 1970.<ref>{{cite web |last=Milton Olupot |first=and Daniel Edyegu |date=26 January 2010 |title=Museveni, Janet, Moi Get National Medals |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/708184 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130112540/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/708184 |archive-date=30 January 2010 |access-date=16 February 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
== Laba ne ==
* Uganda okuva mu 1979, kitundu kya byafaayo bya Uganda .
* [[President of Uganda|Pulezidenti wa Uganda]]
* Ebyobufuzi bya Uganda
* [[Henry Oryem Okello|Okello Oryem]]
* [[Rose Nakasi]]
* [[Grace Ndeezi]]
* [[Stella Nyanzi]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Okwekenneenya Obutabanguko bw'Ebyobufuzi n'Ebyamagye mu Uganda mu Myaka gya 1970 ne
*
{| class="wikitable"
| colspan="3" valign="top" |Woofisi z'ebyobufuzi
|-
| valign="top" |Gweyaddira mubigere
Bazilio Olala Okello
| valign="top" |Pulezidenti wa Uganda
29 Ogwomusanvu 1985-26 Ogwoluberyeberye 1986
| valign="top" |Eyamuddira mu bigere
Yoweri Museveni
|}
*
[[Category:Abazaalibwa mu 1914]]
[[Category:Abaafa mu 1996]]
[[Category:Abantu b'omu Acholi]]
[[Category:BannaUganda abanoonyi b'obubudamu]]
[[Category:Bagenero ba Uganda]]
[[Category:Bapulezidenti ba Uganda]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti ye Kitgum]]
ksdza64bcmwvo1k7itsl4x2zami0557
74942
74941
2026-09-19T10:45:32Z
Berniter
10779
74942
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tito Lutwa Okello''' ( 15 Ogwekkumi 1914 – 3 Ogwomukaaga1996) yali MunnaUganda , munnamagye, era munnabyabufuzi. Yali [[Abakulembeze ba Uganda|Pulezidenti wa Uganda]] okuva 27 Ogwomusanvu 1985 okutuuuka nga 26 Ogwoluberyeberye1986.<ref name="President">{{Cite web |title=President Tito Okello Lutwa (General) {{!}} State House Uganda |url=https://statehouse.go.ug/past-presidents/president-tito-okello-lutwa-general |archive-url=http://web.archive.org/web/20230924024512/https://statehouse.go.ug/past-presidents/president-tito-okello-lutwa-general |archive-date=2023-09-24 |access-date=2026-09-19 |website=www.statehouse.go.ug |language=en}}</ref>
== Obuvo bwe ==
Tito Okello yazaalibwa mu ggwanga lya Acholi famire mu circa 1914 mu Namokora,<ref>{{Cite web |title=President Tito Okello Lutwa (General) |url=https://statehouse.go.ug/the-state-house/past-presidents/president-tito-okello-lutwa-general/ |access-date=2024-06-04 |website=State House Uganda |language=en-US}}</ref> [[Kitgum (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kitgum]].<ref name="Toes">{{Cite web |title=Tito Okello: The President who was kept on his toes |url=http://www.newvision.co.ug/news/628581-tito-okello--the-president-who-was-kept-on-his-toes.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216223129/http://www.newvision.co.ug/news/628581-tito-okello--the-president-who-was-kept-on-his-toes.html |archive-date=2015-02-16 |access-date=2026-09-19 |website=www.newvision.co.ug}}</ref>
Yeegatta ku ggye lya Kabaka elya (King's African Rifles)mu 1940 era n'aweereza mu kampeyini ya ssematalo ow'okubiri owa East African Campaign .Ng'omukungu w'amagye omukugu, yalina emirimu egy'enjawulo.
Ng'omugoberezi wa Pulezidenti [[Milton Obote]], Okello yagenda mu buwaŋŋanguse oluvannyuma lw'okulwanyisa gavumenti mu 1971 ekyaviirako [[Idi Amin]] okufuuka omufuzi wa Uganda omupya. Mu 1972, abayeekera baalumba Uganda okuzzaawo [[Milton Obote|Obote]]. Okello yali omu ku bakulembeze b'ekibinja ky'abayeekera ekyalumba Masaka. Obulumbaganyi bwawangulwa amagye ga Uganda agalimu abajaasi ba abeesigwa.
Okello yeetaba mu lutalo lwa Uganda–Tanzania.Yali omu ku baduumizi mu mukago wakati w’Eggye lya Tanzania ery’Obukuumi bw’Abantu (TPDF)ne n’Eggye ly’Okununula Uganda (UNLA) elyaggya Amin mu buyinza mu 1979. Mu 1980, Obote yazzibwa mu ntebe y'obwa pulezidenti. Okello yalondebwa okubeera omuduumizi wa UNLA okuva mu 1980 okutuuka mu 1985.
== Okuwamba gavumenti ==
Mu Gwomusanvu 1985, awamu ne Bazilio Olara-Okello, Tito Lutwa Okello baakola obulumbaganyi obwaggyako Pulezidenti Obote.Okello yafuga nga pulezidenti okumala emyezi mukaaga okutuusa lwe yawaayo obuyinza eri National Resistance Army (NRA) eyali ekulemberwa pulezidenti aliwo kati, Yoweri Museveni.Yaddukira mu buwaŋŋanguse e Kenya oluvannyuma lwa Museveni okozesa amaanyi namuggyako obuyinza.
== Amaka ==
Mutabani wa Tito Okello, Henry Oryem Okello ye minisita w'ensonga z'ebweru avunaanyizibwa ku nsonga z'ensi yonna.Mu 2002, Erisanweri Opira, omuto wa Tito Okello, yawambibwa okuva mu maka ge mu Disitulikiti y'e Kitgum ekibinja ky'abayeekera ekya Lord's Resistance Army.Okuwambibwa kwe kwatwalibwa ng'Okutali kwa bulijjo kubanga LRA yateranga okuwamba bavubuka nabato okubakozesa ng'abajaasi oba abaddu mu nsonga zokwegatta.Opira yali mu myaka nsanvu we baamuwambira.<ref name="Rebels">{{cite web |last=Ross |first=Will |date=24 July 2002 |title=Uganda Rebels Grab Ex-President's Brother |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2149675.stm |access-date=16 February 2015 |publisher=[[BBC|BBC News]] (London)}}</ref>
== Emyaka gye egy’oluvannyuma ==
Okello yasigala mu buwaŋŋanguse okutuusa mu 1993, Pulezidenti Museveni bweyamusonyiwa nakomawo e Kampala.Yafa oluvannyuma lw'emyaka esatu nga 3 Ogwomukaaga 1996, ku myaka 81.Yaziikibwa mu maka ga bajjajjaabe mu Disitulikiti y'e Kitgum, mu ggombolola y'e Namokora.<ref name="NYTimes">{{cite web |date=10 June 1996 |title=General Tito Okello, Ex-Ugandan Leader, 82 |url=https://www.nytimes.com/1996/06/10/world/gen-tito-okello-ex-ugandan-leader-82.html |access-date=16 February 2015 |agency=[[Associated Press]] |newspaper=[[New York Times]]}}</ref>
== Omukululo n'ebitiibwa ==
Mu Gwoluberyeberye 2010, Okello yaweebwa ekirabo kya Kagera National Medal of Honour olw'okulwanyisa obwannakyemalira bwa Idi Amin mu myaka gya 1970.<ref>{{cite web |last=Milton Olupot |first=and Daniel Edyegu |date=26 January 2010 |title=Museveni, Janet, Moi Get National Medals |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/708184 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130112540/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/708184 |archive-date=30 January 2010 |access-date=16 February 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
== Laba ne ==
* Uganda okuva mu 1979, kitundu kya byafaayo bya Uganda .
* [[President of Uganda|Pulezidenti wa Uganda]]
* Ebyobufuzi bya Uganda
* [[Henry Oryem Okello|Okello Oryem]]
* [[Rose Nakasi]]
* [[Grace Ndeezi]]
* [[Stella Nyanzi]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Okwekenneenya Obutabanguko bw'Ebyobufuzi n'Ebyamagye mu Uganda mu Myaka gya 1970 ne
*
{| class="wikitable"
| colspan="3" valign="top" |Woofisi z'ebyobufuzi
|-
| valign="top" |Gweyaddira mubigere
Bazilio Olala Okello
| valign="top" |Pulezidenti wa Uganda
29 Ogwomusanvu 1985-26 Ogwoluberyeberye 1986
| valign="top" |Eyamuddira mu bigere
Yoweri Museveni
|}
*
[[Category:Abazaalibwa mu 1914]]
[[Category:Abaafa mu 1996]]
[[Category:Abantu b'omu Acholi]]
[[Category:BannaUganda abanoonyi b'obubudamu]]
[[Category:Bagenero ba Uganda]]
[[Category:Bapulezidenti ba Uganda]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti ye Kitgum]]
r3ptvk818zpwxoetwqya0job2r4wma4
74943
74942
2026-09-19T10:48:08Z
Berniter
10779
74943
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tito Lutwa Okello''' ( 15 Ogwekkumi 1914 – 3 Ogwomukaaga1996) yali MunnaUganda , munnamagye, era munnabyabufuzi. Yali [[Abakulembeze ba Uganda|Pulezidenti wa Uganda]] okuva 27 Ogwomusanvu 1985 okutuuuka nga 26 Ogwoluberyeberye1986.<ref name="President">{{Cite web |title=President Tito Okello Lutwa (General) {{!}} State House Uganda |url=https://statehouse.go.ug/past-presidents/president-tito-okello-lutwa-general |archive-url=http://web.archive.org/web/20230924024512/https://statehouse.go.ug/past-presidents/president-tito-okello-lutwa-general |archive-date=2023-09-24 |access-date=2026-09-19 |website=www.statehouse.go.ug |language=en}}</ref>
== Obuvo bwe ==
Tito Okello yazaalibwa mu ggwanga lya Acholi famire mu circa 1914 mu Namokora,<ref>{{Cite web |title=President Tito Okello Lutwa (General) |url=https://statehouse.go.ug/the-state-house/past-presidents/president-tito-okello-lutwa-general/ |access-date=2024-06-04 |website=State House Uganda |language=en-US}}</ref> [[Kitgum (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kitgum]].<ref name="Toes">{{Cite web |title=Tito Okello: The President who was kept on his toes |url=http://www.newvision.co.ug/news/628581-tito-okello--the-president-who-was-kept-on-his-toes.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216223129/http://www.newvision.co.ug/news/628581-tito-okello--the-president-who-was-kept-on-his-toes.html |archive-date=2015-02-16 |access-date=2026-09-19 |website=www.newvision.co.ug}}</ref>
Yeegatta ku ggye lya Kabaka elya (King's African Rifles)mu 1940 era n'aweereza mu kampeyini ya ssematalo ow'okubiri owa East African Campaign .Ng'omukungu w'amagye omukugu, yalina emirimu egy'enjawulo.
Ng'omugoberezi wa Pulezidenti [[Milton Obote]], Okello yagenda mu buwaŋŋanguse oluvannyuma lw'okulwanyisa gavumenti mu 1971 ekyaviirako [[Idi Amin]] okufuuka omufuzi wa Uganda omupya. Mu 1972, abayeekera baalumba Uganda okuzzaawo [[Milton Obote|Obote]]. Okello yali omu ku bakulembeze b'ekibinja ky'abayeekera ekyalumba Masaka. Obulumbaganyi bwawangulwa amagye ga Uganda agalimu abajaasi ba abeesigwa.
Okello yeetaba mu lutalo lwa Uganda–Tanzania.Yali omu ku baduumizi mu mukago wakati w’Eggye lya Tanzania ery’Obukuumi bw’Abantu (TPDF)ne n’Eggye ly’Okununula Uganda (UNLA) elyaggya [[Idi Amin|Amin]] mu buyinza mu 1979. Mu 1980, Obote yazzibwa mu ntebe y'obwa pulezidenti. Okello yalondebwa okubeera omuduumizi wa UNLA okuva mu 1980 okutuuka mu 1985.
== Okuwamba gavumenti ==
Mu Gwomusanvu 1985, awamu ne Bazilio Olara-Okello, Tito Lutwa Okello baakola obulumbaganyi obwaggyako Pulezidenti Obote.Okello yafuga nga pulezidenti okumala emyezi mukaaga okutuusa lwe yawaayo obuyinza eri National Resistance Army (NRA) eyali ekulemberwa pulezidenti aliwo kati, Yoweri Museveni.Yaddukira mu buwaŋŋanguse e Kenya oluvannyuma lwa Museveni okozesa amaanyi namuggyako obuyinza.
== Amaka ==
Mutabani wa Tito Okello, Henry Oryem Okello ye minisita w'ensonga z'ebweru avunaanyizibwa ku nsonga z'ensi yonna.Mu 2002, Erisanweri Opira, omuto wa Tito Okello, yawambibwa okuva mu maka ge mu Disitulikiti y'e Kitgum ekibinja ky'abayeekera ekya Lord's Resistance Army.Okuwambibwa kwe kwatwalibwa ng'Okutali kwa bulijjo kubanga LRA yateranga okuwamba bavubuka nabato okubakozesa ng'abajaasi oba abaddu mu nsonga zokwegatta.Opira yali mu myaka nsanvu we baamuwambira.<ref name="Rebels">{{cite web |last=Ross |first=Will |date=24 July 2002 |title=Uganda Rebels Grab Ex-President's Brother |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2149675.stm |access-date=16 February 2015 |publisher=[[BBC|BBC News]] (London)}}</ref>
== Emyaka gye egy’oluvannyuma ==
Okello yasigala mu buwaŋŋanguse okutuusa mu 1993, Pulezidenti Museveni bweyamusonyiwa nakomawo e Kampala.Yafa oluvannyuma lw'emyaka esatu nga 3 Ogwomukaaga 1996, ku myaka 81.Yaziikibwa mu maka ga bajjajjaabe mu Disitulikiti y'e Kitgum, mu ggombolola y'e Namokora.<ref name="NYTimes">{{cite web |date=10 June 1996 |title=General Tito Okello, Ex-Ugandan Leader, 82 |url=https://www.nytimes.com/1996/06/10/world/gen-tito-okello-ex-ugandan-leader-82.html |access-date=16 February 2015 |agency=[[Associated Press]] |newspaper=[[New York Times]]}}</ref>
== Omukululo n'ebitiibwa ==
Mu Gwoluberyeberye 2010, Okello yaweebwa ekirabo kya Kagera National Medal of Honour olw'okulwanyisa obwannakyemalira bwa Idi Amin mu myaka gya 1970.<ref>{{cite web |last=Milton Olupot |first=and Daniel Edyegu |date=26 January 2010 |title=Museveni, Janet, Moi Get National Medals |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/708184 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130112540/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/708184 |archive-date=30 January 2010 |access-date=16 February 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
== Laba ne ==
* Uganda okuva mu 1979, kitundu kya byafaayo bya Uganda .
* [[President of Uganda|Pulezidenti wa Uganda]]
* Ebyobufuzi bya Uganda
* [[Henry Oryem Okello|Okello Oryem]]
* [[Rose Nakasi]]
* [[Grace Ndeezi]]
* [[Stella Nyanzi]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Okwekenneenya Obutabanguko bw'Ebyobufuzi n'Ebyamagye mu Uganda mu Myaka gya 1970 ne
*
{| class="wikitable"
| colspan="3" valign="top" |Woofisi z'ebyobufuzi
|-
| valign="top" |Gweyaddira mubigere
Bazilio Olala Okello
| valign="top" |Pulezidenti wa Uganda
29 Ogwomusanvu 1985-26 Ogwoluberyeberye 1986
| valign="top" |Eyamuddira mu bigere
Yoweri Museveni
|}
*
[[Category:Abazaalibwa mu 1914]]
[[Category:Abaafa mu 1996]]
[[Category:Abantu b'omu Acholi]]
[[Category:BannaUganda abanoonyi b'obubudamu]]
[[Category:Bagenero ba Uganda]]
[[Category:Bapulezidenti ba Uganda]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti ye Kitgum]]
6tmhjlonarqvw2ezialljzqwtzecx7y
74944
74943
2026-09-19T10:49:05Z
Berniter
10779
74944
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tito Lutwa Okello''' ( 15 Ogwekkumi 1914 – 3 Ogwomukaaga1996) yali MunnaUganda , munnamagye, era munnabyabufuzi. Yali [[Abakulembeze ba Uganda|Pulezidenti wa Uganda]] okuva 27 Ogwomusanvu 1985 okutuuuka nga 26 Ogwoluberyeberye1986.<ref name="President">{{Cite web |title=President Tito Okello Lutwa (General) {{!}} State House Uganda |url=https://statehouse.go.ug/past-presidents/president-tito-okello-lutwa-general |archive-url=http://web.archive.org/web/20230924024512/https://statehouse.go.ug/past-presidents/president-tito-okello-lutwa-general |archive-date=2023-09-24 |access-date=2026-09-19 |website=www.statehouse.go.ug |language=en}}</ref>
== Obuvo bwe ==
Tito Okello yazaalibwa mu ggwanga lya Acholi famire mu circa 1914 mu Namokora,<ref>{{Cite web |title=President Tito Okello Lutwa (General) |url=https://statehouse.go.ug/the-state-house/past-presidents/president-tito-okello-lutwa-general/ |access-date=2024-06-04 |website=State House Uganda |language=en-US}}</ref> [[Kitgum (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kitgum]].<ref name="Toes">{{Cite web |title=Tito Okello: The President who was kept on his toes |url=http://www.newvision.co.ug/news/628581-tito-okello--the-president-who-was-kept-on-his-toes.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216223129/http://www.newvision.co.ug/news/628581-tito-okello--the-president-who-was-kept-on-his-toes.html |archive-date=2015-02-16 |access-date=2026-09-19 |website=www.newvision.co.ug}}</ref>
Yeegatta ku ggye lya Kabaka elya (King's African Rifles)mu 1940 era n'aweereza mu kampeyini ya ssematalo ow'okubiri owa East African Campaign .Ng'omukungu w'amagye omukugu, yalina emirimu egy'enjawulo.
Ng'omugoberezi wa Pulezidenti [[Milton Obote]], Okello yagenda mu buwaŋŋanguse oluvannyuma lw'okulwanyisa gavumenti mu 1971 ekyaviirako [[Idi Amin]] okufuuka omufuzi wa Uganda omupya. Mu 1972, abayeekera baalumba Uganda okuzzaawo [[Milton Obote|Obote]]. Okello yali omu ku bakulembeze b'ekibinja ky'abayeekera ekyalumba Masaka. Obulumbaganyi bwawangulwa amagye ga Uganda agalimu abajaasi ba abeesigwa.
Okello yeetaba mu lutalo lwa Uganda–Tanzania.Yali omu ku baduumizi mu mukago wakati w’Eggye lya Tanzania ery’Obukuumi bw’Abantu (TPDF)ne n’Eggye ly’Okununula Uganda (UNLA) elyaggya [[Idi Amin|Amin]] mu buyinza mu 1979. Mu 1980, Obote yazzibwa mu ntebe y'obwa pulezidenti. Okello yalondebwa okubeera omuduumizi wa UNLA okuva mu 1980 okutuuka mu 1985.
== Okuwamba gavumenti ==
Mu Gwomusanvu 1985, awamu ne Bazilio Olara-Okello, Tito Lutwa Okello baakola obulumbaganyi obwaggyako Pulezidenti Obote.Okello yafuga nga pulezidenti okumala emyezi mukaaga okutuusa lwe yawaayo obuyinza eri National Resistance Army (NRA) eyali ekulemberwa pulezidenti aliwo kati, Yoweri Museveni.Yaddukira mu buwaŋŋanguse e Kenya oluvannyuma lwa Museveni okozesa amaanyi namuggyako obuyinza.
== Amaka ==
Mutabani wa Tito Okello, [[Henry Oryem Okello]] ye minisita w'ensonga z'ebweru avunaanyizibwa ku nsonga z'ensi yonna.Mu 2002, Erisanweri Opira, omuto wa Tito Okello, yawambibwa okuva mu maka ge mu Disitulikiti y'e Kitgum ekibinja ky'abayeekera ekya Lord's Resistance Army.Okuwambibwa kwe kwatwalibwa ng'Okutali kwa bulijjo kubanga LRA yateranga okuwamba bavubuka nabato okubakozesa ng'abajaasi oba abaddu mu nsonga zokwegatta.Opira yali mu myaka nsanvu we baamuwambira.<ref name="Rebels">{{cite web |last=Ross |first=Will |date=24 July 2002 |title=Uganda Rebels Grab Ex-President's Brother |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2149675.stm |access-date=16 February 2015 |publisher=[[BBC|BBC News]] (London)}}</ref>
== Emyaka gye egy’oluvannyuma ==
Okello yasigala mu buwaŋŋanguse okutuusa mu 1993, Pulezidenti Museveni bweyamusonyiwa nakomawo e Kampala.Yafa oluvannyuma lw'emyaka esatu nga 3 Ogwomukaaga 1996, ku myaka 81.Yaziikibwa mu maka ga bajjajjaabe mu Disitulikiti y'e Kitgum, mu ggombolola y'e Namokora.<ref name="NYTimes">{{cite web |date=10 June 1996 |title=General Tito Okello, Ex-Ugandan Leader, 82 |url=https://www.nytimes.com/1996/06/10/world/gen-tito-okello-ex-ugandan-leader-82.html |access-date=16 February 2015 |agency=[[Associated Press]] |newspaper=[[New York Times]]}}</ref>
== Omukululo n'ebitiibwa ==
Mu Gwoluberyeberye 2010, Okello yaweebwa ekirabo kya Kagera National Medal of Honour olw'okulwanyisa obwannakyemalira bwa Idi Amin mu myaka gya 1970.<ref>{{cite web |last=Milton Olupot |first=and Daniel Edyegu |date=26 January 2010 |title=Museveni, Janet, Moi Get National Medals |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/708184 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130112540/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/708184 |archive-date=30 January 2010 |access-date=16 February 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
== Laba ne ==
* Uganda okuva mu 1979, kitundu kya byafaayo bya Uganda .
* [[President of Uganda|Pulezidenti wa Uganda]]
* Ebyobufuzi bya Uganda
* [[Henry Oryem Okello|Okello Oryem]]
* [[Rose Nakasi]]
* [[Grace Ndeezi]]
* [[Stella Nyanzi]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Okwekenneenya Obutabanguko bw'Ebyobufuzi n'Ebyamagye mu Uganda mu Myaka gya 1970 ne
*
{| class="wikitable"
| colspan="3" valign="top" |Woofisi z'ebyobufuzi
|-
| valign="top" |Gweyaddira mubigere
Bazilio Olala Okello
| valign="top" |Pulezidenti wa Uganda
29 Ogwomusanvu 1985-26 Ogwoluberyeberye 1986
| valign="top" |Eyamuddira mu bigere
Yoweri Museveni
|}
*
[[Category:Abazaalibwa mu 1914]]
[[Category:Abaafa mu 1996]]
[[Category:Abantu b'omu Acholi]]
[[Category:BannaUganda abanoonyi b'obubudamu]]
[[Category:Bagenero ba Uganda]]
[[Category:Bapulezidenti ba Uganda]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti ye Kitgum]]
g2k1ncjt2lhmq1qejz4b6y38a505k4x
74945
74944
2026-09-19T10:55:00Z
Berniter
10779
74945
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tito Lutwa Okello''' ( 15 Ogwekkumi 1914 – 3 Ogwomukaaga1996) yali MunnaUganda , munnamagye, era munnabyabufuzi. Yali [[Abakulembeze ba Uganda|Pulezidenti wa Uganda]] okuva 27 Ogwomusanvu 1985 okutuuuka nga 26 Ogwoluberyeberye1986.<ref name="President">{{Cite web |title=President Tito Okello Lutwa (General) {{!}} State House Uganda |url=https://statehouse.go.ug/past-presidents/president-tito-okello-lutwa-general |archive-url=http://web.archive.org/web/20230924024512/https://statehouse.go.ug/past-presidents/president-tito-okello-lutwa-general |archive-date=2023-09-24 |access-date=2026-09-19 |website=www.statehouse.go.ug |language=en}}</ref>
== Obuvo bwe ==
Tito Okello yazaalibwa mu ggwanga lya Acholi famire mu circa 1914 mu Namokora,<ref>{{Cite web |title=President Tito Okello Lutwa (General) |url=https://statehouse.go.ug/the-state-house/past-presidents/president-tito-okello-lutwa-general/ |access-date=2024-06-04 |website=State House Uganda |language=en-US}}</ref> [[Kitgum (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kitgum]].<ref name="Toes">{{Cite web |title=Tito Okello: The President who was kept on his toes |url=http://www.newvision.co.ug/news/628581-tito-okello--the-president-who-was-kept-on-his-toes.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216223129/http://www.newvision.co.ug/news/628581-tito-okello--the-president-who-was-kept-on-his-toes.html |archive-date=2015-02-16 |access-date=2026-09-19 |website=www.newvision.co.ug}}</ref>
Yeegatta ku ggye lya Kabaka elya (King's African Rifles)mu 1940 era n'aweereza mu kampeyini ya ssematalo ow'okubiri owa East African Campaign .Ng'omukungu w'amagye omukugu, yalina emirimu egy'enjawulo.
Ng'omugoberezi wa Pulezidenti [[Milton Obote]], Okello yagenda mu buwaŋŋanguse oluvannyuma lw'okulwanyisa gavumenti mu 1971 ekyaviirako [[Idi Amin]] okufuuka omufuzi wa Uganda omupya. Mu 1972, abayeekera baalumba Uganda okuzzaawo [[Milton Obote|Obote]]. Okello yali omu ku bakulembeze b'ekibinja ky'abayeekera ekyalumba Masaka. Obulumbaganyi bwawangulwa amagye ga Uganda agalimu abajaasi ba abeesigwa.
Okello yeetaba mu lutalo lwa Uganda–Tanzania.Yali omu ku baduumizi mu mukago wakati w’Eggye lya Tanzania ery’Obukuumi bw’Abantu (TPDF)ne n’Eggye ly’Okununula Uganda (UNLA) elyaggya [[Idi Amin|Amin]] mu buyinza mu 1979. Mu 1980, Obote yazzibwa mu ntebe y'obwa pulezidenti. Okello yalondebwa okubeera omuduumizi wa UNLA okuva mu 1980 okutuuka mu 1985.
== Okuwamba gavumenti ==
Mu Gwomusanvu 1985, awamu ne [[Bazilio Olara-Okello]], Tito Lutwa Okello baakola obulumbaganyi obwaggyako Pulezidenti Obote.Okello yafuga nga pulezidenti okumala emyezi mukaaga okutuusa lwe yawaayo obuyinza eri National Resistance Army (NRA) eyali ekulemberwa pulezidenti aliwo kati, Yoweri Museveni.Yaddukira mu buwaŋŋanguse e Kenya oluvannyuma lwa Museveni okozesa amaanyi namuggyako obuyinza.
== Amaka ==
Mutabani wa Tito Okello, [[Henry Oryem Okello]] ye minisita w'ensonga z'ebweru avunaanyizibwa ku nsonga z'ensi yonna.Mu 2002, Erisanweri Opira, omuto wa Tito Okello, yawambibwa okuva mu maka ge mu Disitulikiti y'e Kitgum ekibinja ky'abayeekera ekya Lord's Resistance Army.Okuwambibwa kwe kwatwalibwa ng'Okutali kwa bulijjo kubanga LRA yateranga okuwamba bavubuka nabato okubakozesa ng'abajaasi oba abaddu mu nsonga zokwegatta.Opira yali mu myaka nsanvu we baamuwambira.<ref name="Rebels">{{cite web |last=Ross |first=Will |date=24 July 2002 |title=Uganda Rebels Grab Ex-President's Brother |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2149675.stm |access-date=16 February 2015 |publisher=[[BBC|BBC News]] (London)}}</ref>
== Emyaka gye egy’oluvannyuma ==
Okello yasigala mu buwaŋŋanguse okutuusa mu 1993, Pulezidenti Museveni bweyamusonyiwa nakomawo e Kampala.Yafa oluvannyuma lw'emyaka esatu nga 3 Ogwomukaaga 1996, ku myaka 81.Yaziikibwa mu maka ga bajjajjaabe mu Disitulikiti y'e Kitgum, mu ggombolola y'e Namokora.<ref name="NYTimes">{{cite web |date=10 June 1996 |title=General Tito Okello, Ex-Ugandan Leader, 82 |url=https://www.nytimes.com/1996/06/10/world/gen-tito-okello-ex-ugandan-leader-82.html |access-date=16 February 2015 |agency=[[Associated Press]] |newspaper=[[New York Times]]}}</ref>
== Omukululo n'ebitiibwa ==
Mu Gwoluberyeberye 2010, Okello yaweebwa ekirabo kya Kagera National Medal of Honour olw'okulwanyisa obwannakyemalira bwa Idi Amin mu myaka gya 1970.<ref>{{cite web |last=Milton Olupot |first=and Daniel Edyegu |date=26 January 2010 |title=Museveni, Janet, Moi Get National Medals |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/708184 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130112540/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/708184 |archive-date=30 January 2010 |access-date=16 February 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
== Laba ne ==
* Uganda okuva mu 1979, kitundu kya byafaayo bya Uganda .
* [[President of Uganda|Pulezidenti wa Uganda]]
* Ebyobufuzi bya Uganda
* [[Henry Oryem Okello|Okello Oryem]]
* [[Rose Nakasi]]
* [[Grace Ndeezi]]
* [[Stella Nyanzi]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Okwekenneenya Obutabanguko bw'Ebyobufuzi n'Ebyamagye mu Uganda mu Myaka gya 1970 ne
*
{| class="wikitable"
| colspan="3" valign="top" |Woofisi z'ebyobufuzi
|-
| valign="top" |Gweyaddira mubigere
Bazilio Olala Okello
| valign="top" |Pulezidenti wa Uganda
29 Ogwomusanvu 1985-26 Ogwoluberyeberye 1986
| valign="top" |Eyamuddira mu bigere
Yoweri Museveni
|}
*
[[Category:Abazaalibwa mu 1914]]
[[Category:Abaafa mu 1996]]
[[Category:Abantu b'omu Acholi]]
[[Category:BannaUganda abanoonyi b'obubudamu]]
[[Category:Bagenero ba Uganda]]
[[Category:Bapulezidenti ba Uganda]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti ye Kitgum]]
j7j8ex9d45ngjg6d8ad22mev35p0137
Jesca Ababiku
0
7925
74903
69034
2026-09-18T13:26:13Z
CommonsDelinker
82
Removing [[:c:File:Ababiku_Jesca.jpg|Ababiku_Jesca.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Wdwd|Wdwd]] because: Copyright violation, see [[:c:Commons:Licensing|]].
74903
wikitext
text/x-wiki
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Ababiku yazaalibwa nga 17 Ogwomusanvu mu 1975. Yakulira mu [[:en:Adjumani_District|Disitulikiti]] ya [[:en:Adjumani|Adjumani]]. Yasomera ku Adjumani Girls Primary School, [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|gye yamaliriza P7]] mu 1990. Mu 1994 yatuula S4 ku Metu Secondary School, mu 1997 [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|yamaliriza S6]] okuva mu Moyo Secondary School mu t[[:en:Moyo_Town|awuni ya Moyo]], ate mu 1999 yatukirwa okuva kutendekero lya [[:en:Muni_University|Muni National Teachers College]] ne dipulooma mu by'enjigiriza. Mu 2006,yafuna diguli mu by'obusomesa okuva ku [[:en:Makerere_University|Yunivasite y'e Makerere]],ate oluvannyua n'atikirwa ne diguli ey'okubiri mu busomesa okuva ku [[:en:Gulu_University|Yunivasite y'e Gulu]].<ref name=":0" />
== Obumannyirivu mu kukola ==
Ababiku yafuuka omusomesa oluvannyua lw'okutikirwa okuva kutendekero lya Muni National Teachers College. Mu 2000, yatandika okusomesa ku Alere Secondary School,<ref name=":0" /> esomero erirabirirwa gavumenti nga lisangibwa mu bitundu bya Adropi mu [[:en:Adjumani_District|Disitulikiti ya Adjumani]]<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://ugandaschools.guide/view/27532/alere-secondary-school |access-date=2024-03-23 |archive-date=2024-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127232701/https://ugandaschools.guide/view/27532/alere-secondary-school |url-status=dead }}</ref> nga lyatandikibwawo mu 1991 nga lyakisulo okuyamba ku baana [[:en:Refugee|abanoonyi boobubuddamu]] okusingira ddala abasibuka mu [[:en:South_Sudan|South Sudan]].<ref>{{Cite web |url=https://www.ug.emb-japan.go.jp/02en/e04develop/ggp/ggp2010/12adjumani.html |title=Archive copy |access-date=2024-03-23 |archive-date=2022-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018104151/https://www.ug.emb-japan.go.jp/02en/e04develop/ggp/ggp2010/12adjumani.html |url-status=dead }}</ref>
Mu 2002, yafuuka omukiise w'abasomesa ku kakiiko akakulu akadukanya esomero lya Alere Secondary School, ekifo kyeyaliko okutuusa mu 2004, era nga y'akulira ekibiina ng'omusomero n'ekitongole ekidukanya emisomo gy'ebyafaayo okuva 2004 okutuuka mu 2006. Yayongerako ekifo ky'okubeera Kansala wa Disitulikiti mu gavumenti z'ebitundu mu Disitulikiti ya Adjumani okuva mu 2002 okutuusa mu 2010, ng'ra yali ku kakiiko ka Yunivasite y'e Kyambogo okuva mu 2004 okutuusa mu 2010. Yeeyali omuwandiisi wa Disitulikiti ya Adjumani eyali avunaanyizibwa ku byali bifulumizibwa mu gavumenti z'ebitundu mu Disitulikiti ya Adjumani okuva mu 2004 okutuuka mu 2006, and from 2006 to 2010. Yali omu kubaali ku kakiiko k'ekibiina ekigata abantu abalina obulemu mu Uganda.Mu kusooka mu 2002, yali afuliddwa ssentebe w'ekibiina ekigatta abantu abalina obulemu mu Adjumani ekifo kyeyaliko okutuusa mu.<ref name=":0" />
== Emirimu gye mu byobufuzi ==
Mu 2010, yawuula eby'okubeera omusomesa, okubeera Kansala wa Disitulikiti mu gavumenti z'ebitundu mu Disitulikiti ya Adjumani, n'emirimu gye egy'okubeera ku kibiina ekigatta abalina obulemu ku ibiri mu Uganda wamu n'ekigatta abalina obulemu ku mibiri ekisinganibwa mu Adjumani okusobola okwesimbawo ku k'omubaka wa Paalamenti ya Uganda.<ref name=":0" /> Yeesimbawo nga talina kibiina kya byabufuzi kyagiddemu, nga wadde oluvannyuma yafuuka omu ku ba memba ba [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] ku ky'omubaka akiikirira abakyala mu Disitulikiti ya Adjumani era n'awangula. Yafuna obululu 17,037 okuwangula ekifo ekyali kyesimbyeko abantu bana.<ref name=":1">https://www.ec.or.ug/pub/General%20election%20Report%202010-2011.pdf</ref>
{| class="wikitable"
|+Okulonda kwa 2011
! colspan="4" |Okulonda kwa bonna okwa 2011:Omukyala anaakiikirira Disitulikiti ya Adjumani
|-
!Ekibiina
!Eyesimbyewo
!Obululu
!Obutundutundu ku 100
|-
|Talina kibiina
|Jesca Ababiku
|17,037
|51.38
|-
|[[National Resistance Movement]]
|[[Jessica Eriyo|Jesca Osuna Eriya]]
|14,231
|42.92
|-
|[[Olukiiko olw'Enkyukakyuka mu Bufuzi bwa demokulasiya|Forum for Democratic Change]]
|Hellen Achan
|1,145
|3.45
|-
|Talina kibiina
|Mamawi Josephine Ujjeo
|732
|2.21
|}
Mu Paalamenti, Ababiku y'ou kubali ku kakiiko k'abavunaanyizibwa ku by'embalirira y'abantu, wamu n'akavunaanyizibwa ku by'ensonga za Pulezidenti.<ref name=":0" /><ref>https://nilepost.co.ug/2020/06/21/parliamentary-committee-asks-wetland-encroachers-to-vacate-government-land-without-compensation/</ref> Y'omu kubali ku kibiina ekigatta abakyala mu Paalamenti ekya Uganda Women Parliamentary Association (UWOPA),<ref>{{Cite web |url=http://uwopa.or.ug/ |title=Archive copy |access-date=2024-03-23 |archive-date=2024-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240417171419/http://uwopa.or.ug/ |url-status=dead }}</ref> ng'era y'omu ku ba memba b'akakiiko k'ebyemirimu oba akakubiriza eby'enfuna akadukanyizibwa [[:en:Agnes_Kunihira|Agnes Kunihira]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://uwopa.or.ug/page/uwopa-round-table-committees |access-date=2024-03-23 |archive-date=2021-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020754/http://uwopa.or.ug/page/uwopa-round-table-committees |url-status=dead }}</ref>
== Obulamu bwe ==
Jesca Ababiku simufumbo.<ref name=":0" /> Asinga kwagala kuwuliriza muziki wamu n'okusoma.<ref name=":0" />
== Laba nebino ==
* [[:en:List_of_members_of_the_eleventh_Parliament_of_Uganda|Olukalala lw'abali mu Paalamenti ya Uganda]]
* [[:en:Moses_Ali|Moses Ali]]
* [[Adjumani District|Disitulikiti ya Adjumani]]
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://www.parliament.go.ug/ Website of the Parliament of Uganda].
== Ebijuliriziddwamu ==
{{Reflist}}
[[Category:Bannabyabufuzi]]
[[Category:Abaasomera ku Makerere University]]
[[Category:Abaasomera ku Kyambogo University]]
q1cavll73qnil448u023ql3ejsd5djo
Abdu Katuntu
0
7929
74919
72993
2026-09-18T22:52:11Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74919
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''<big>Abdu Katuntu</big>''' (yazaalibwa nga 12 Ogwekkumineebiri 1965)<ref name=":0">[https://flashugnews.com/abdu-katuntu-biography-age-education-family-and-wife/ "Abdu Katuntu: Biography, Age, Education, Family and Wife"]. ''Flash Uganda Media''. 2022-11-28. Retrieved 2023-02-03.</ref> munnabyabufuzi, munnamateeka era [[Munnayuganda]]. Yawereeza ng'Omubaka wa Paalamenti yaUganda nga akiikirira Essaza ly'e [[Bugweri District|Bugweri]]<ref name=":0" /><ref name=":3">[https://www.independent.co.ug/bou-scandals-linked-to-mutebile-succession-katuntu/ "BoU scandals linked to Mutebile succession-Katuntu"]. ''The Independent Uganda''. 2019-06-26. Retrieved 2023-02-03.</ref><ref>[https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/katuntu-abdu-6950/ "Katuntu Abdu – 2021 General Election – Visible Polls".] ''visiblepolls.org''. Retrieved 2023-02-03.</ref><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/opponent-explains-why-katuntu-lost-bugweri-mp-seat-5334040 "Opponent explains why Katuntu lost Bugweri MP seat".] ''Monitor''. 2026-01-21. Retrieved 2026-06-29.</ref> mu Disitulukiti y'e Bugweri.<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20150809022734/http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=109.000000&const=Bugweri++County&dist_id=18.000000&distname=Iganga "Mr. Katantu Abdu".] ''Parliament of Uganda''. Archived from [http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=109.000000&const=Bugweri++County&dist_id=18.000000&distname=Iganga the original] on August 9, 2015. Retrieved 2016-03-19</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Katuntu yazaaalibwa era nakulira mu Disitulikiti y'e Bugweri.Yatandikiraemisomo gye ku somero lya Buyanga Church of Uganda, Iganga Town Council Primary School, Kiira College Butiki ne Busoga College Mwiri.<ref>Reporter, Vision. [https://www.newvision.co.ugnull/ "Katuntu gunning for bigger things]". ''New Vision''. Retrieved 2026-07-22.</ref> yafuna Ddiguli y'esooka mu mateeka okuva ku [[Makerere University, Uganda|Yunivasite y'e Makerere]] ne Dipulooma mu mateeka okuva ku [[Law Development Centre|Ttendekero ly'ebyenjigiriza erisomera emisomo gy'Amateeka mu Uganda]] (Law Development Center).<ref name=":1" />
== Obumanyirivu bwe n'ebyobufuzi ==
Katuntu yaliko Omubaka akyikirira [[Uganda]] mu [[Ekibiina ky'amawanga amagatte|Paalamenti y'ekibiina ky'amawanga amagatte]]<ref>[https://web.archive.org/web/20060220032009/http://www.africa-union.org/organs/pan%20african%20parliament/List%20of%20Members%20pap.pdf Pan-African Parliament members as of 15 March 2004] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518171107/http://www.africa-union.org/organs/pan%20african%20parliament/List%20of%20Members%20pap.pdfunion.org/organs/pan%20african%20parliament/List%20of%20Members%20pap.pdf|date=18 May 2011}}</ref> era n'alondebwa ng'omuwandiisi ku [[Kakiiko k'Eddembe ly'obuntu]].<ref name=":0" />
Katuntu yakolerako ekitongole ky'ebyamateeka ya Kadaaga and company advocates eyali eddukannyizibwa, [[Rebecca Kadaga|Rebecca Kadaaga]].<ref name=":0" />
Yaliko omubaka w'[[Forum for Democratic Change (FDC)|ekibiina ky'eby'obufuzi ekya Forum for Democratic Change]] okutuuka mu 2021.<ref name=":0" /><ref name=":2">Katungulu, Amon (2022-04-01). [https://nilepost.co.ug/2022/04/01/museveni-appoints-abdu-katuntu-minister-of-justice-and-constitutional-affairs/ "Museveni appoints Abdu Katuntu minister of Justice and Constitutional Affairs"]. ''Nile Post''. Retrieved 2023-02-03.</ref> Yaweerezaako nga Ssaabawolereza wa gavumenti ey'ekisiikirize mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] okutuuka 2018,<ref>[https://www.monitor.co.ug/News/National/Opposition-names-new-shadow-cabinet-/688334-2203736-lyomyqz/index.html "Opposition names new shadow cabinet: Alice Alaso to PAC"]. ''Daily Monitor''. Retrieved 2020-05-30.</ref> oluvannyuma n'asikizibwa Wilfred Niwagaba.<ref>child (2018-03-07). [https://www.parliament.go.ug/page/shadow-cabinet "Shadow Cabinet"]. ''www.parliament.go.ug''. Retrieved 2020-05-30.</ref>
Katuntu yalondebwa nga omubaka wa Paalamenti ya Uganda omulundi gwe ogusooka mu 2001.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" />
Mu [[kulonda kwa bonna okwa 2006,]] Katuntu yawangulwa [[Kirunda Kivejinja]] ku kifo ky'obubaka bwa Paalamenti wabula n'awakanya ebyava mu kulonda ng'agamba okulonda kwalimu emivuyo mingi.<ref>[https://ugandaradionetwork.net/story/anti-katuntu-demonstrations-held-in-bugweri-county "Anti-Katuntu Demonstrations Held in Bugweri County"]. ''Uganda Radionetwork''. Retrieved 2020-05-30.</ref> Kkooti yakizuula nti mu kiseera kkampeyini ne ku lunaku lw'okulonda waaliwo okutiisatiisa n'okutulugunya abantu mu kitundu ky'e Bugweri ewalondebwa ababaka ba Paalamenti, ekyaviirako Kirunda Kivijinja okuwangula.<ref name=":0" /><ref>{{Cite court|litigants=Katuntu Abdu v Kirunda Kivejinja Ali and Another (Election Petition No. 7 of 2006)|court=UGHC|date=31 December 2006|url=http://old.ulii.org/ug/judgment/high-court/2007/3|accessdate=2016-03-19}}[https://web.archive.org/web/20160330151109/http://old.ulii.org/ug/judgment/high-court/2007/3]</ref> Oluvannyuma okulonda kwaddibwamu era Katuntu n'akuwangula.<ref name=":0" /><ref>[http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1213362/katuntu-wins-hotly-contested-bugweri-byelection "Katuntu wins hotly contested Bugweri byelection"]. ''www.newvision.co.ug''. Retrieved 2020-05-30.</ref>
Katuntu yaddamu okulondebwa mu [[kulonda kwa bonna okwa 2011]] ku kifo mu Paalamenti.
Katuntu yaweerezaako nga [[ssentebe]] w'akakiiko ka Paalamenti ak'amateeka n'empisa.<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-mp-stage-managed-return-of-shs40m-bribe--3942556 "How MP stage-managed return of Shs40m 'bribe<nowiki>''</nowiki>]. ''Monitor''. 2022-09-09. Retrieved 2023-02-03.</ref> Akakiiko kano kaasingisa [[Francis Zaake]] omusango gw'okuyisa amaaso mu [[Anita Among]], ekyamuviirako okuggyibwa ku kakiiko akakwasisa obw'enkannya n'ensaasaanya y'Eggwanga mu Paalamenti.<ref name=":2" /><ref>[https://web.archive.org/web/20231201031439/https://www.kampalasun.co.ug/zaake-protests-police-raid-at-his-home-after-retrieving-govt-car/ "Zaake protests police raid at his home after retrieving govt car – Kampala Sun"]. Retrieved 2023-02-03.</ref><ref>[https://www.independent.co.ug/zaake-petitions-constitutional-court-to-block-impeachment/ "Zaake petitions Constitutional court to block impeachment"]. ''The Independent Uganda''. 2022-03-17. Retrieved 2023-02-03.</ref><ref>[https://www.independent.co.ug/mp-zaake-loses-parliamentary-commission-seat/ "MP Zaake loses Parliamentary Commission seat"]. ''The Independent Uganda''. 2022-03-11. Retrieved 2023-02-03.</ref>
Katuntu yaliko ssentebe w'akakiiko ka Paalamenti akatunuulira ensaasaanya y'ebitongole bya gavumenti (COSASE). Mu 2019, yasikizibwa Mubarak Munyagwa.<ref name=":3" /><ref>[https://www.independent.co.ug/mp-mawanda-secures-leave-to-introduce-bou-amendment-bill/ "MP Mawanda secures leave to introduce BoU Amendment Bill"]. ''The Independent Uganda''. 2019-08-28. Retrieved 2023-02-03.</ref><ref>[https://www.independent.co.ug/munyagwa-takes-over-cosase-leadership/ "Munyagwa takes over COSASE leadership"]. ''The Independent Uganda''. 2019-02-25. Retrieved 2023-02-03.</ref><ref>[[Abdu Katuntu#cite note-19|"MPs grill private hospitals for retaining dead bodies, exorbitant fees"]]. ''The Independent Uganda''. 2021-07-07. Retrieved 2023-02-03.</ref>
Katuntu amanyiddwa mu kukomyawo obuwumbi bwa Uganda 47 obwa ssente okuva mu kkampuni yaba China enkozi y'enguudo eya Rogue (Chinese road construction) mu 2016.<ref>[https://www.independent.co.ug/parliament-sets-up-taskforce-to-oversee-covid-19-interventions/ "Parliament sets up taskforce to oversee Covid-19 interventions"]. ''The Independent Uganda''. 2021-06-30. Retrieved 2023-02-03.</ref><ref>[https://www.independent.co.ug/mps-furious-as-minister-fails-to-announce-covid-19-vaccine-delivery-date/ "MPs furious as minister fails to announce Covid-19 vaccine delivery date"]. ''The Independent Uganda''. 2021-07-08. Retrieved 2023-02-03.</ref><ref>[https://www.independent.co.ug/auditor-general-tasked-to-carry-out-forensic-audit-into-covid-19-expenditures/ "Auditor General tasked to carry out forensic audit into Covid-19 expenditures"]. ''The Independent Uganda''. 2021-09-02. Retrieved 2023-02-03.</ref>
Katuntu yakulemberamu akakiiko mu Paalamenti ya Uganda akadduukirira ku kirwadde kya Covid-19, ng'ayambibwako ababaka abalala bataano. Ababaka baaweebwa obuvunaanyizibwa bw'okwekenneenya omulimu gw'amalwaliro g'obwannannyini mu kulwanyisa Covid-19.
Mu 2024, Abdu Katuntu yeegatta ku kibiina kya NRM.<ref>Kakembo, Muhammad (2024-09-11). [https://observer.ug/news/it-s-official-katuntu-mapenduzi-join-nrm/ "It's official: Katuntu, Mapenduzi join NRM"]. ''The Observer''. Retrieved 2026-04-11.</ref> oluvannyuma lw'okuwangulwa Sarah Wandera Stella eyavuganya ku bwannamunigina ku kifo ky'Omubaka wa Paalamenti.<ref>[https://www.galaxyfm.co.ug/2026/01/19/long-serving-mps-and-ministers-lose-in-ugandas-2026-polls/ "Long-Serving MPs and Ministers Lose in Uganda's 2026 Polls"]. ''Galaxy fm''. Retrieved 2026-01-19.</ref>
== Emivuyo mw'alabikidde ==
[[Yoweri Museveni]] bwe yali ayogerako eri abantu ku laale e Busesa, Bugweri County, yayogera ku Katuntu nga "akatiko ak'obutwa" olw'okulemesa emirimu gya gavumenti.<ref>[https://www.newvision.co.ug/articledetails/1132391 "Museveni calls MP Abdu Katuntu 'poisonous mushroom'"]. ''New Vision''. Retrieved 2023-02-03.</ref>
Mu [[kulonda kwa bonna]] okwa 2021, Julius Galisonga, ow'ekibiina kya Forum for Democratic Change yatwala okwemulugunya kwe mu kkooti ensukkulumu e Jinja ku Katuntu olw'okwekobaana n[[Akakiiko k'ebyokulonda mu Uganda|'Akakiiko akakuliira ebyokulonda mu Uganda]] ne batyoboola amateeka g'ebyokulonda.<ref>[https://www.independent.co.ug/court-rejects-abdul-katuntus-witnesses-over-inconsistencies/ "Court rejects Abdul Katuntu's witnesses over inconsistencies"]. ''The Independent Uganda''. 2021-09-10. Retrieved 2023-02-03.</ref><ref>[https://www.independent.co.ug/court-of-appeal-upholds-abdu-katuntus-victory/ "Court of Appeal upholds Abdu Katuntu's victory"]. ''The Independent Uganda''. 2022-06-02. Retrieved 2023-02-03.</ref> Katuntu yawangula n'obululu 17,813 ate Galisonga n'afuna obululu 9,074.<ref>[https://www.independent.co.ug/galisonga-appeals-against-election-petition-ruling/ "Galisonga appeals against election petition ruling"]. ''The Independent Uganda''. 2021-10-29. Retrieved 2023-02-03.</ref>
== Labe ne ==
* [[Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda eyomwenda]]
* [[Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda eyekkumi]]
* [[National Resistance Movement|Ekibiina kya NRM]]
== Ebijuliziddwa ==
<references />
[[Category:Abaazaalibwa mu 1965]]
[[Category:Abaasomerako ku Law development Centre]]
[[Category:Abaasomerako ku Yunivasite y'e Makerere]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda eyoomwenda]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]]
[[Category:Abaasomera ku Kiira College Butiki]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu]]
[[Category:Bannabyabufuzi ab'ekibiina kya Forum for Democratic Change]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Bannayuganda bannabyabufuzi]]
[[Category:Abaasomera ku Makerere University]]
[[Category:Bannamateeka ba Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
kcggcvyv56cfxtpmx77wolnp6uqc4ta
Derrick Nyeko
0
8106
74948
74660
2026-09-19T11:13:21Z
Berniter
10779
/* Obuvo n'okusoma */
74948
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu asatu mwetaano.
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde Abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.
== Ebijuliriziddwamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
ft0v89rnnssk9wmwrpsbdapk99i3n3u
74949
74948
2026-09-19T11:20:28Z
Berniter
10779
/* Obuvo n'okusoma */
74949
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu asatu mwetaano.
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde Abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.
== Ebijuliriziddwamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
9gbaeee09eek2upqz9cm5jrbljzdek8
74950
74949
2026-09-19T11:21:57Z
Berniter
10779
/* Obuvo n'okusoma */
74950
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu asatu mwetaano.
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde Abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Ebijuliriziddwamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
1qii0wvusl5h9rlv84piqdp7o8q58fa
74951
74950
2026-09-19T11:24:05Z
Berniter
10779
/* Obuvo n'okusoma */
74951
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu asatu mwetaano.
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Naba ne ==
== Ebijuliriziddwamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
7z5o6hubhuas9zwjodsa4bzzuxlasy9
74952
74951
2026-09-19T11:26:59Z
Berniter
10779
/* Naba ne */
74952
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu asatu mwetaano.
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
1n4vqiw1zqmskmp1jrdn6o5kspil57b
74953
74952
2026-09-19T11:27:33Z
Berniter
10779
/* Ebijuliriziddwamu */
74953
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu asatu mwetaano.
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
0h3a4w4gojookppz7b3qmspxd5d3zgp
74954
74953
2026-09-19T11:40:51Z
Berniter
10779
74954
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.<ref>{{cite web |title=Nyeko Derrick - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nyeko-derrick-7482/ |access-date=2023-02-09 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref>Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu asatu mwetaano.
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
c2r40l5i73d5z6w6v5bo7pspynfax66
74955
74954
2026-09-19T11:41:17Z
Berniter
10779
74955
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.<ref>{{cite web |title=Nyeko Derrick - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nyeko-derrick-7482/ |access-date=2023-02-09 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2025-09-02 |title=Makindye MP Nyeko Says He Will Not Seek Re-election |url=https://chimpreports.com/makindye-mp-nyeko-says-he-will-not-seek-re-election/ |access-date=2026-07-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu asatu mwetaano.
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
f64zwemvymvwdmt40e9v0ztg6g881u3
74956
74955
2026-09-19T11:42:14Z
Berniter
10779
74956
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.<ref>{{cite web |title=Nyeko Derrick - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nyeko-derrick-7482/ |access-date=2023-02-09 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2025-09-02 |title=Makindye MP Nyeko Says He Will Not Seek Re-election |url=https://chimpreports.com/makindye-mp-nyeko-says-he-will-not-seek-re-election/ |access-date=2026-07-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.<ref>{{cite web |date=7 March 2018 |title=Shadow Cabinet as at 25 June 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/shadow-cabinet-25-june-2021 |access-date=21 August 2021 |work=Parliament of Uganda}}</ref>Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu asatu mwetaano.
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
6qqfpggxttbccs0bloafxwgqi4iz7ja
74957
74956
2026-09-19T11:42:32Z
Berniter
10779
74957
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.<ref>{{cite web |title=Nyeko Derrick - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nyeko-derrick-7482/ |access-date=2023-02-09 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2025-09-02 |title=Makindye MP Nyeko Says He Will Not Seek Re-election |url=https://chimpreports.com/makindye-mp-nyeko-says-he-will-not-seek-re-election/ |access-date=2026-07-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.<ref>{{cite web |date=7 March 2018 |title=Shadow Cabinet as at 25 June 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/shadow-cabinet-25-june-2021 |access-date=21 August 2021 |work=Parliament of Uganda}}</ref><ref>{{cite web |author=Matooke Republic |date=28 December 2022 |title=Photos: NUP MP Derrick Nyeko Proposes To Girlfriend |url=https://www.matookerepublic.com/2022/12/28/photos-nup-mp-derrick-nyeko-proposes-to-girlfriend/ |access-date=9 February 2023 |work=MatookeRepublic.com |location=Kampala, Uganda}}</ref>Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu asatu mwetaano.
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
8o6oheosq1uiv9ak6tf04vvawvc7nhz
74958
74957
2026-09-19T11:42:52Z
Berniter
10779
74958
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.<ref>{{cite web |title=Nyeko Derrick - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nyeko-derrick-7482/ |access-date=2023-02-09 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2025-09-02 |title=Makindye MP Nyeko Says He Will Not Seek Re-election |url=https://chimpreports.com/makindye-mp-nyeko-says-he-will-not-seek-re-election/ |access-date=2026-07-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.<ref>{{cite web |date=7 March 2018 |title=Shadow Cabinet as at 25 June 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/shadow-cabinet-25-june-2021 |access-date=21 August 2021 |work=Parliament of Uganda}}</ref><ref>{{cite web |author=Matooke Republic |date=28 December 2022 |title=Photos: NUP MP Derrick Nyeko Proposes To Girlfriend |url=https://www.matookerepublic.com/2022/12/28/photos-nup-mp-derrick-nyeko-proposes-to-girlfriend/ |access-date=9 February 2023 |work=MatookeRepublic.com |location=Kampala, Uganda}}</ref><ref>{{cite web |date=17 December 2022 |title=Makindye East MP Proposes To Girlfriend |url=https://www.kfm.co.ug/lifestyle/makindye-east-mp-proposes-to-girlfriend.html |access-date=9 February 2023 |work=93.3 KFM |location=Kampala, Uganda}}</ref>Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu asatu mwetaano.
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
s4ra62k8c22r948xf6grbk9usd0ny9i
74959
74958
2026-09-19T11:43:30Z
Berniter
10779
74959
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.<ref>{{cite web |title=Nyeko Derrick - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nyeko-derrick-7482/ |access-date=2023-02-09 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2025-09-02 |title=Makindye MP Nyeko Says He Will Not Seek Re-election |url=https://chimpreports.com/makindye-mp-nyeko-says-he-will-not-seek-re-election/ |access-date=2026-07-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.<ref>{{cite web |date=7 March 2018 |title=Shadow Cabinet as at 25 June 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/shadow-cabinet-25-june-2021 |access-date=21 August 2021 |work=Parliament of Uganda}}</ref><ref>{{cite web |author=Matooke Republic |date=28 December 2022 |title=Photos: NUP MP Derrick Nyeko Proposes To Girlfriend |url=https://www.matookerepublic.com/2022/12/28/photos-nup-mp-derrick-nyeko-proposes-to-girlfriend/ |access-date=9 February 2023 |work=MatookeRepublic.com |location=Kampala, Uganda}}</ref><ref>{{cite web |date=17 December 2022 |title=Makindye East MP Proposes To Girlfriend |url=https://www.kfm.co.ug/lifestyle/makindye-east-mp-proposes-to-girlfriend.html |access-date=9 February 2023 |work=93.3 KFM |location=Kampala, Uganda}}</ref>Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).<ref>{{cite news |title=Nyeko Derrick swears in as MP Makindye East Division |url=https://www.youtube.com/watch?v=lY4r_SkBLjU |access-date=21 August 2021 |publisher=Discover Uganda |agency=Youtube}}</ref>
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu asatu mwetaano.
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
9zcx12s3usatxs3kek0wfsklia90a11
74960
74959
2026-09-19T11:43:50Z
Berniter
10779
74960
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.<ref>{{cite web |title=Nyeko Derrick - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nyeko-derrick-7482/ |access-date=2023-02-09 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2025-09-02 |title=Makindye MP Nyeko Says He Will Not Seek Re-election |url=https://chimpreports.com/makindye-mp-nyeko-says-he-will-not-seek-re-election/ |access-date=2026-07-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.<ref>{{cite web |date=7 March 2018 |title=Shadow Cabinet as at 25 June 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/shadow-cabinet-25-june-2021 |access-date=21 August 2021 |work=Parliament of Uganda}}</ref><ref>{{cite web |author=Matooke Republic |date=28 December 2022 |title=Photos: NUP MP Derrick Nyeko Proposes To Girlfriend |url=https://www.matookerepublic.com/2022/12/28/photos-nup-mp-derrick-nyeko-proposes-to-girlfriend/ |access-date=9 February 2023 |work=MatookeRepublic.com |location=Kampala, Uganda}}</ref><ref>{{cite web |date=17 December 2022 |title=Makindye East MP Proposes To Girlfriend |url=https://www.kfm.co.ug/lifestyle/makindye-east-mp-proposes-to-girlfriend.html |access-date=9 February 2023 |work=93.3 KFM |location=Kampala, Uganda}}</ref>Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).<ref>{{cite news |title=Nyeko Derrick swears in as MP Makindye East Division |url=https://www.youtube.com/watch?v=lY4r_SkBLjU |access-date=21 August 2021 |publisher=Discover Uganda |agency=Youtube}}</ref><ref>{{cite news |author=Derrick Wandera |date=25 July 2021 |title=How NUP MPs Plan To Spend Shs200 Million Car Cash |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-nup-mps-plan-to-spend-shs200m-car-cash-3485838 |access-date=21 August 2021 |work=[[Daily Monitor]] |location=Kampala, Uganda}}</ref>
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu asatu mwetaano.
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
41rk58afkuc2vehv0l6vozkldahx6n3
74961
74960
2026-09-19T11:46:00Z
Berniter
10779
/* Omulimu */
74961
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.<ref>{{cite web |title=Nyeko Derrick - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nyeko-derrick-7482/ |access-date=2023-02-09 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2025-09-02 |title=Makindye MP Nyeko Says He Will Not Seek Re-election |url=https://chimpreports.com/makindye-mp-nyeko-says-he-will-not-seek-re-election/ |access-date=2026-07-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.<ref>{{cite web |date=7 March 2018 |title=Shadow Cabinet as at 25 June 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/shadow-cabinet-25-june-2021 |access-date=21 August 2021 |work=Parliament of Uganda}}</ref><ref>{{cite web |author=Matooke Republic |date=28 December 2022 |title=Photos: NUP MP Derrick Nyeko Proposes To Girlfriend |url=https://www.matookerepublic.com/2022/12/28/photos-nup-mp-derrick-nyeko-proposes-to-girlfriend/ |access-date=9 February 2023 |work=MatookeRepublic.com |location=Kampala, Uganda}}</ref><ref>{{cite web |date=17 December 2022 |title=Makindye East MP Proposes To Girlfriend |url=https://www.kfm.co.ug/lifestyle/makindye-east-mp-proposes-to-girlfriend.html |access-date=9 February 2023 |work=93.3 KFM |location=Kampala, Uganda}}</ref>Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).<ref>{{cite news |title=Nyeko Derrick swears in as MP Makindye East Division |url=https://www.youtube.com/watch?v=lY4r_SkBLjU |access-date=21 August 2021 |publisher=Discover Uganda |agency=Youtube}}</ref><ref>{{cite news |author=Derrick Wandera |date=25 July 2021 |title=How NUP MPs Plan To Spend Shs200 Million Car Cash |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-nup-mps-plan-to-spend-shs200m-car-cash-3485838 |access-date=21 August 2021 |work=[[Daily Monitor]] |location=Kampala, Uganda}}</ref>
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
elbor8bjlhl9mq0osk6ogzifzr4ui8s
74962
74961
2026-09-19T11:51:10Z
Berniter
10779
/* Omulimu */
74962
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.<ref>{{cite web |title=Nyeko Derrick - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nyeko-derrick-7482/ |access-date=2023-02-09 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2025-09-02 |title=Makindye MP Nyeko Says He Will Not Seek Re-election |url=https://chimpreports.com/makindye-mp-nyeko-says-he-will-not-seek-re-election/ |access-date=2026-07-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.<ref>{{cite web |date=7 March 2018 |title=Shadow Cabinet as at 25 June 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/shadow-cabinet-25-june-2021 |access-date=21 August 2021 |work=Parliament of Uganda}}</ref><ref>{{cite web |author=Matooke Republic |date=28 December 2022 |title=Photos: NUP MP Derrick Nyeko Proposes To Girlfriend |url=https://www.matookerepublic.com/2022/12/28/photos-nup-mp-derrick-nyeko-proposes-to-girlfriend/ |access-date=9 February 2023 |work=MatookeRepublic.com |location=Kampala, Uganda}}</ref><ref>{{cite web |date=17 December 2022 |title=Makindye East MP Proposes To Girlfriend |url=https://www.kfm.co.ug/lifestyle/makindye-east-mp-proposes-to-girlfriend.html |access-date=9 February 2023 |work=93.3 KFM |location=Kampala, Uganda}}</ref>Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).<ref>{{cite news |title=Nyeko Derrick swears in as MP Makindye East Division |url=https://www.youtube.com/watch?v=lY4r_SkBLjU |access-date=21 August 2021 |publisher=Discover Uganda |agency=Youtube}}</ref><ref>{{cite news |author=Derrick Wandera |date=25 July 2021 |title=How NUP MPs Plan To Spend Shs200 Million Car Cash |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-nup-mps-plan-to-spend-shs200m-car-cash-3485838 |access-date=21 August 2021 |work=[[Daily Monitor]] |location=Kampala, Uganda}}</ref>
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.<ref>{{cite news |title=NUP unmoved by Derrick Nyeko's current position in NRM |url=https://www.independent.co.ug/nup-unmoved-by-derrick-nyekos-current-position-in-nrm/ |access-date=21 August 2021 |agency=The Independent}}</ref>
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
g1dps6wo8xttxvyb5huydwa2ohtck12
74963
74962
2026-09-19T11:52:00Z
Berniter
10779
/* Omulimu */
74963
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.<ref>{{cite web |title=Nyeko Derrick - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nyeko-derrick-7482/ |access-date=2023-02-09 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2025-09-02 |title=Makindye MP Nyeko Says He Will Not Seek Re-election |url=https://chimpreports.com/makindye-mp-nyeko-says-he-will-not-seek-re-election/ |access-date=2026-07-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.<ref>{{cite web |date=7 March 2018 |title=Shadow Cabinet as at 25 June 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/shadow-cabinet-25-june-2021 |access-date=21 August 2021 |work=Parliament of Uganda}}</ref><ref>{{cite web |author=Matooke Republic |date=28 December 2022 |title=Photos: NUP MP Derrick Nyeko Proposes To Girlfriend |url=https://www.matookerepublic.com/2022/12/28/photos-nup-mp-derrick-nyeko-proposes-to-girlfriend/ |access-date=9 February 2023 |work=MatookeRepublic.com |location=Kampala, Uganda}}</ref><ref>{{cite web |date=17 December 2022 |title=Makindye East MP Proposes To Girlfriend |url=https://www.kfm.co.ug/lifestyle/makindye-east-mp-proposes-to-girlfriend.html |access-date=9 February 2023 |work=93.3 KFM |location=Kampala, Uganda}}</ref>Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).<ref>{{cite news |title=Nyeko Derrick swears in as MP Makindye East Division |url=https://www.youtube.com/watch?v=lY4r_SkBLjU |access-date=21 August 2021 |publisher=Discover Uganda |agency=Youtube}}</ref><ref>{{cite news |author=Derrick Wandera |date=25 July 2021 |title=How NUP MPs Plan To Spend Shs200 Million Car Cash |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-nup-mps-plan-to-spend-shs200m-car-cash-3485838 |access-date=21 August 2021 |work=[[Daily Monitor]] |location=Kampala, Uganda}}</ref>
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.<ref>{{cite news |title=NUP unmoved by Derrick Nyeko's current position in NRM |url=https://www.independent.co.ug/nup-unmoved-by-derrick-nyekos-current-position-in-nrm/ |access-date=21 August 2021 |agency=The Independent}}</ref>
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.<ref>{{cite news |title=Derrick Nyeko: Know your Member of Parliament - New Vision |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/105290 |access-date=21 August 2021 |agency=New Vision}}</ref>Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
7xej34rnhr2okgc4cy7q4scqsah4sn6
74964
74963
2026-09-19T11:53:36Z
Berniter
10779
/* Omulimu */
74964
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.<ref>{{cite web |title=Nyeko Derrick - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nyeko-derrick-7482/ |access-date=2023-02-09 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2025-09-02 |title=Makindye MP Nyeko Says He Will Not Seek Re-election |url=https://chimpreports.com/makindye-mp-nyeko-says-he-will-not-seek-re-election/ |access-date=2026-07-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.<ref>{{cite web |date=7 March 2018 |title=Shadow Cabinet as at 25 June 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/shadow-cabinet-25-june-2021 |access-date=21 August 2021 |work=Parliament of Uganda}}</ref><ref>{{cite web |author=Matooke Republic |date=28 December 2022 |title=Photos: NUP MP Derrick Nyeko Proposes To Girlfriend |url=https://www.matookerepublic.com/2022/12/28/photos-nup-mp-derrick-nyeko-proposes-to-girlfriend/ |access-date=9 February 2023 |work=MatookeRepublic.com |location=Kampala, Uganda}}</ref><ref>{{cite web |date=17 December 2022 |title=Makindye East MP Proposes To Girlfriend |url=https://www.kfm.co.ug/lifestyle/makindye-east-mp-proposes-to-girlfriend.html |access-date=9 February 2023 |work=93.3 KFM |location=Kampala, Uganda}}</ref>Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).<ref>{{cite news |title=Nyeko Derrick swears in as MP Makindye East Division |url=https://www.youtube.com/watch?v=lY4r_SkBLjU |access-date=21 August 2021 |publisher=Discover Uganda |agency=Youtube}}</ref><ref>{{cite news |author=Derrick Wandera |date=25 July 2021 |title=How NUP MPs Plan To Spend Shs200 Million Car Cash |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-nup-mps-plan-to-spend-shs200m-car-cash-3485838 |access-date=21 August 2021 |work=[[Daily Monitor]] |location=Kampala, Uganda}}</ref>
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.<ref>{{cite news |title=NUP unmoved by Derrick Nyeko's current position in NRM |url=https://www.independent.co.ug/nup-unmoved-by-derrick-nyekos-current-position-in-nrm/ |access-date=21 August 2021 |agency=The Independent}}</ref>
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.<ref>{{cite news |title=Derrick Nyeko: Know your Member of Parliament - New Vision |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/105290 |access-date=21 August 2021 |agency=New Vision}}</ref>Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.<ref>{{cite news |title=SHADOW CABINET: Niwagaba, Nyeko and Bwanika picked |url=https://www.independent.co.ug/shadow-cabinet-niwagaba-nyeko-and-bwanika-picked/ |access-date=21 August 2021 |agency=The Independent}}</ref>
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
oyk5ys5iecfrox0hcycqzh2ooupshev
74965
74964
2026-09-19T11:54:14Z
Berniter
10779
/* Omulimu */
74965
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.<ref>{{cite web |title=Nyeko Derrick - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nyeko-derrick-7482/ |access-date=2023-02-09 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2025-09-02 |title=Makindye MP Nyeko Says He Will Not Seek Re-election |url=https://chimpreports.com/makindye-mp-nyeko-says-he-will-not-seek-re-election/ |access-date=2026-07-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.<ref>{{cite web |date=7 March 2018 |title=Shadow Cabinet as at 25 June 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/shadow-cabinet-25-june-2021 |access-date=21 August 2021 |work=Parliament of Uganda}}</ref><ref>{{cite web |author=Matooke Republic |date=28 December 2022 |title=Photos: NUP MP Derrick Nyeko Proposes To Girlfriend |url=https://www.matookerepublic.com/2022/12/28/photos-nup-mp-derrick-nyeko-proposes-to-girlfriend/ |access-date=9 February 2023 |work=MatookeRepublic.com |location=Kampala, Uganda}}</ref><ref>{{cite web |date=17 December 2022 |title=Makindye East MP Proposes To Girlfriend |url=https://www.kfm.co.ug/lifestyle/makindye-east-mp-proposes-to-girlfriend.html |access-date=9 February 2023 |work=93.3 KFM |location=Kampala, Uganda}}</ref>Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).<ref>{{cite news |title=Nyeko Derrick swears in as MP Makindye East Division |url=https://www.youtube.com/watch?v=lY4r_SkBLjU |access-date=21 August 2021 |publisher=Discover Uganda |agency=Youtube}}</ref><ref>{{cite news |author=Derrick Wandera |date=25 July 2021 |title=How NUP MPs Plan To Spend Shs200 Million Car Cash |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-nup-mps-plan-to-spend-shs200m-car-cash-3485838 |access-date=21 August 2021 |work=[[Daily Monitor]] |location=Kampala, Uganda}}</ref>
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.<ref>{{cite news |title=NUP unmoved by Derrick Nyeko's current position in NRM |url=https://www.independent.co.ug/nup-unmoved-by-derrick-nyekos-current-position-in-nrm/ |access-date=21 August 2021 |agency=The Independent}}</ref>
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.<ref>{{cite news |title=Derrick Nyeko: Know your Member of Parliament - New Vision |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/105290 |access-date=21 August 2021 |agency=New Vision}}</ref>Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.<ref>{{cite news |title=SHADOW CABINET: Niwagaba, Nyeko and Bwanika picked |url=https://www.independent.co.ug/shadow-cabinet-niwagaba-nyeko-and-bwanika-picked/ |access-date=21 August 2021 |agency=The Independent}}</ref>
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP.<ref>{{Cite web |last=Nuwagaba |first=Isaac |date=2025-09-03 |title=Politics: Makindye East MP Nyeko exits 2026 race amid NUP ticket battles |url=https://www.newvision.co.ug/category/politics/makindye-east-mp-nyeko-exits-2026-race-amid-n-NV_217763_062026 |access-date=2026-07-22 |website=New Vision}}</ref>
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
0rgo6f4bbmer1ygzc420z02hurbrdil
74966
74965
2026-09-19T11:55:03Z
Berniter
10779
/* Okukwatibwa */
74966
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.<ref>{{cite web |title=Nyeko Derrick - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nyeko-derrick-7482/ |access-date=2023-02-09 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2025-09-02 |title=Makindye MP Nyeko Says He Will Not Seek Re-election |url=https://chimpreports.com/makindye-mp-nyeko-says-he-will-not-seek-re-election/ |access-date=2026-07-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.<ref>{{cite web |date=7 March 2018 |title=Shadow Cabinet as at 25 June 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/shadow-cabinet-25-june-2021 |access-date=21 August 2021 |work=Parliament of Uganda}}</ref><ref>{{cite web |author=Matooke Republic |date=28 December 2022 |title=Photos: NUP MP Derrick Nyeko Proposes To Girlfriend |url=https://www.matookerepublic.com/2022/12/28/photos-nup-mp-derrick-nyeko-proposes-to-girlfriend/ |access-date=9 February 2023 |work=MatookeRepublic.com |location=Kampala, Uganda}}</ref><ref>{{cite web |date=17 December 2022 |title=Makindye East MP Proposes To Girlfriend |url=https://www.kfm.co.ug/lifestyle/makindye-east-mp-proposes-to-girlfriend.html |access-date=9 February 2023 |work=93.3 KFM |location=Kampala, Uganda}}</ref>Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).<ref>{{cite news |title=Nyeko Derrick swears in as MP Makindye East Division |url=https://www.youtube.com/watch?v=lY4r_SkBLjU |access-date=21 August 2021 |publisher=Discover Uganda |agency=Youtube}}</ref><ref>{{cite news |author=Derrick Wandera |date=25 July 2021 |title=How NUP MPs Plan To Spend Shs200 Million Car Cash |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-nup-mps-plan-to-spend-shs200m-car-cash-3485838 |access-date=21 August 2021 |work=[[Daily Monitor]] |location=Kampala, Uganda}}</ref>
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.<ref>{{cite news |title=NUP unmoved by Derrick Nyeko's current position in NRM |url=https://www.independent.co.ug/nup-unmoved-by-derrick-nyekos-current-position-in-nrm/ |access-date=21 August 2021 |agency=The Independent}}</ref>
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.<ref>{{cite news |title=Derrick Nyeko: Know your Member of Parliament - New Vision |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/105290 |access-date=21 August 2021 |agency=New Vision}}</ref>Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.<ref>{{cite news |title=SHADOW CABINET: Niwagaba, Nyeko and Bwanika picked |url=https://www.independent.co.ug/shadow-cabinet-niwagaba-nyeko-and-bwanika-picked/ |access-date=21 August 2021 |agency=The Independent}}</ref>
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP.<ref>{{Cite web |last=Nuwagaba |first=Isaac |date=2025-09-03 |title=Politics: Makindye East MP Nyeko exits 2026 race amid NUP ticket battles |url=https://www.newvision.co.ug/category/politics/makindye-east-mp-nyeko-exits-2026-race-amid-n-NV_217763_062026 |access-date=2026-07-22 |website=New Vision}}</ref>
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.<ref>{{cite web |last1=Kasirye |first1=Ashraf |title=Makindye East NUP- MP aspirant Derrick Nyeko during his arrest at Kabalagala polling station |url=https://ugandaradionetwork.net/a/file.php?fileId=222189 |access-date=21 August 2021 |website=Uganda Radio Network}}</ref>
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
tgenbdorikg6r3xkdes973pet02i0yy
74967
74966
2026-09-19T11:55:28Z
Berniter
10779
/* Obuvo n'okusoma */
74967
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.<ref>{{cite web |title=Nyeko Derrick - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nyeko-derrick-7482/ |access-date=2023-02-09 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2025-09-02 |title=Makindye MP Nyeko Says He Will Not Seek Re-election |url=https://chimpreports.com/makindye-mp-nyeko-says-he-will-not-seek-re-election/ |access-date=2026-07-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.<ref>{{cite web |date=7 March 2018 |title=Shadow Cabinet as at 25 June 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/shadow-cabinet-25-june-2021 |access-date=21 August 2021 |work=Parliament of Uganda}}</ref><ref>{{cite web |author=Matooke Republic |date=28 December 2022 |title=Photos: NUP MP Derrick Nyeko Proposes To Girlfriend |url=https://www.matookerepublic.com/2022/12/28/photos-nup-mp-derrick-nyeko-proposes-to-girlfriend/ |access-date=9 February 2023 |work=MatookeRepublic.com |location=Kampala, Uganda}}</ref><ref>{{cite web |date=17 December 2022 |title=Makindye East MP Proposes To Girlfriend |url=https://www.kfm.co.ug/lifestyle/makindye-east-mp-proposes-to-girlfriend.html |access-date=9 February 2023 |work=93.3 KFM |location=Kampala, Uganda}}</ref>Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).<ref>{{cite news |title=Nyeko Derrick swears in as MP Makindye East Division |url=https://www.youtube.com/watch?v=lY4r_SkBLjU |access-date=21 August 2021 |publisher=Discover Uganda |agency=Youtube}}</ref><ref>{{cite news |author=Derrick Wandera |date=25 July 2021 |title=How NUP MPs Plan To Spend Shs200 Million Car Cash |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-nup-mps-plan-to-spend-shs200m-car-cash-3485838 |access-date=21 August 2021 |work=[[Daily Monitor]] |location=Kampala, Uganda}}</ref>
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.<ref>{{cite news |title=NUP unmoved by Derrick Nyeko's current position in NRM |url=https://www.independent.co.ug/nup-unmoved-by-derrick-nyekos-current-position-in-nrm/ |access-date=21 August 2021 |agency=The Independent}}</ref>
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.<ref>{{cite news |title=Derrick Nyeko: Know your Member of Parliament - New Vision |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/105290 |access-date=21 August 2021 |agency=New Vision}}</ref>Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.<ref>{{cite news |title=SHADOW CABINET: Niwagaba, Nyeko and Bwanika picked |url=https://www.independent.co.ug/shadow-cabinet-niwagaba-nyeko-and-bwanika-picked/ |access-date=21 August 2021 |agency=The Independent}}</ref>
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP.<ref>{{Cite web |last=Nuwagaba |first=Isaac |date=2025-09-03 |title=Politics: Makindye East MP Nyeko exits 2026 race amid NUP ticket battles |url=https://www.newvision.co.ug/category/politics/makindye-east-mp-nyeko-exits-2026-race-amid-n-NV_217763_062026 |access-date=2026-07-22 |website=New Vision}}</ref>
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.<ref>{{cite web |last1=Kasirye |first1=Ashraf |title=Makindye East NUP- MP aspirant Derrick Nyeko during his arrest at Kabalagala polling station |url=https://ugandaradionetwork.net/a/file.php?fileId=222189 |access-date=21 August 2021 |website=Uganda Radio Network}}</ref>
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.<ref>{{cite news |last1=Batte |first1=Baker |title=I'm a Muganda – Derrick Nyeko |url=https://observer.ug/lifestyle/68438-i-m-a-muganda-derrick-nyeko |access-date=21 August 2021 |agency=The Observer}}</ref>
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
hekusq80t2pxv3k02rr6zt9abtoyi0b
74968
74967
2026-09-19T11:55:49Z
Berniter
10779
/* Obuvo n'okusoma */
74968
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.<ref>{{cite web |title=Nyeko Derrick - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nyeko-derrick-7482/ |access-date=2023-02-09 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2025-09-02 |title=Makindye MP Nyeko Says He Will Not Seek Re-election |url=https://chimpreports.com/makindye-mp-nyeko-says-he-will-not-seek-re-election/ |access-date=2026-07-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.<ref>{{cite web |date=7 March 2018 |title=Shadow Cabinet as at 25 June 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/shadow-cabinet-25-june-2021 |access-date=21 August 2021 |work=Parliament of Uganda}}</ref><ref>{{cite web |author=Matooke Republic |date=28 December 2022 |title=Photos: NUP MP Derrick Nyeko Proposes To Girlfriend |url=https://www.matookerepublic.com/2022/12/28/photos-nup-mp-derrick-nyeko-proposes-to-girlfriend/ |access-date=9 February 2023 |work=MatookeRepublic.com |location=Kampala, Uganda}}</ref><ref>{{cite web |date=17 December 2022 |title=Makindye East MP Proposes To Girlfriend |url=https://www.kfm.co.ug/lifestyle/makindye-east-mp-proposes-to-girlfriend.html |access-date=9 February 2023 |work=93.3 KFM |location=Kampala, Uganda}}</ref>Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).<ref>{{cite news |title=Nyeko Derrick swears in as MP Makindye East Division |url=https://www.youtube.com/watch?v=lY4r_SkBLjU |access-date=21 August 2021 |publisher=Discover Uganda |agency=Youtube}}</ref><ref>{{cite news |author=Derrick Wandera |date=25 July 2021 |title=How NUP MPs Plan To Spend Shs200 Million Car Cash |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-nup-mps-plan-to-spend-shs200m-car-cash-3485838 |access-date=21 August 2021 |work=[[Daily Monitor]] |location=Kampala, Uganda}}</ref>
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.<ref>{{cite news |title=NUP unmoved by Derrick Nyeko's current position in NRM |url=https://www.independent.co.ug/nup-unmoved-by-derrick-nyekos-current-position-in-nrm/ |access-date=21 August 2021 |agency=The Independent}}</ref>
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.<ref>{{cite news |title=Derrick Nyeko: Know your Member of Parliament - New Vision |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/105290 |access-date=21 August 2021 |agency=New Vision}}</ref>Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.<ref>{{cite news |title=SHADOW CABINET: Niwagaba, Nyeko and Bwanika picked |url=https://www.independent.co.ug/shadow-cabinet-niwagaba-nyeko-and-bwanika-picked/ |access-date=21 August 2021 |agency=The Independent}}</ref>
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP.<ref>{{Cite web |last=Nuwagaba |first=Isaac |date=2025-09-03 |title=Politics: Makindye East MP Nyeko exits 2026 race amid NUP ticket battles |url=https://www.newvision.co.ug/category/politics/makindye-east-mp-nyeko-exits-2026-race-amid-n-NV_217763_062026 |access-date=2026-07-22 |website=New Vision}}</ref>
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.<ref>{{cite web |last1=Kasirye |first1=Ashraf |title=Makindye East NUP- MP aspirant Derrick Nyeko during his arrest at Kabalagala polling station |url=https://ugandaradionetwork.net/a/file.php?fileId=222189 |access-date=21 August 2021 |website=Uganda Radio Network}}</ref>
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.<ref>{{cite news |last1=Batte |first1=Baker |title=I'm a Muganda – Derrick Nyeko |url=https://observer.ug/lifestyle/68438-i-m-a-muganda-derrick-nyeko |access-date=21 August 2021 |agency=The Observer}}</ref><ref>{{cite web |title=Omubaka wo : Olugendo Lwa Munna NUP Derrick Nyeko omubaka wa Makindye East mu Kampala |url=https://www.youtube.com/watch?v=BBXpbRoK8es |access-date=21 August 2021 |website=Youtube |publisher=BBS TV}}</ref>
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'osobola okubigya ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
niqs3eplmq9urr6t5qcq6kobmbhqjue
74969
74968
2026-09-19T11:56:52Z
Berniter
10779
/* Ebijuliriziddwa */
74969
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Derrick Nyeko Keko''' (yazaalibwa 1992),Munnayuganda Munnabyabufuzi, omulimi era yaliko omubaka wa paalamenti mu paalamenti ya Uganda ey'ekkumi nemu (2021-2026)akiikirira Buvanjuba bwa Makindye.<ref>{{cite web |title=Nyeko Derrick - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nyeko-derrick-7482/ |access-date=2023-02-09 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2025-09-02 |title=Makindye MP Nyeko Says He Will Not Seek Re-election |url=https://chimpreports.com/makindye-mp-nyeko-says-he-will-not-seek-re-election/ |access-date=2026-07-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>Minisita ow'ekisiikirize ow'ensonga z'obwapulezidenti n'ebyokerinda (2021-2024) era yaliko Minisita w'ekisiikirize ow'ebyokwerinda n'ensonga z'abaazirwanako (2024-2026).Mufumbo ne Ruth Kirabo Nyeko.<ref>{{cite web |date=7 March 2018 |title=Shadow Cabinet as at 25 June 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/shadow-cabinet-25-june-2021 |access-date=21 August 2021 |work=Parliament of Uganda}}</ref><ref>{{cite web |author=Matooke Republic |date=28 December 2022 |title=Photos: NUP MP Derrick Nyeko Proposes To Girlfriend |url=https://www.matookerepublic.com/2022/12/28/photos-nup-mp-derrick-nyeko-proposes-to-girlfriend/ |access-date=9 February 2023 |work=MatookeRepublic.com |location=Kampala, Uganda}}</ref><ref>{{cite web |date=17 December 2022 |title=Makindye East MP Proposes To Girlfriend |url=https://www.kfm.co.ug/lifestyle/makindye-east-mp-proposes-to-girlfriend.html |access-date=9 February 2023 |work=93.3 KFM |location=Kampala, Uganda}}</ref>Mmemba w'ekiibina ekivuganya gavumenti ekya National Unity Platform(NUP)era nga muwagizi wa people power,Our power Movement.Gyebuvuddeko yali akolagana n’ekibiina ekiri mubuyinza ekya National Resistance Movement (NRM).<ref>{{cite news |title=Nyeko Derrick swears in as MP Makindye East Division |url=https://www.youtube.com/watch?v=lY4r_SkBLjU |access-date=21 August 2021 |publisher=Discover Uganda |agency=Youtube}}</ref><ref>{{cite news |author=Derrick Wandera |date=25 July 2021 |title=How NUP MPs Plan To Spend Shs200 Million Car Cash |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-nup-mps-plan-to-spend-shs200m-car-cash-3485838 |access-date=21 August 2021 |work=[[Daily Monitor]] |location=Kampala, Uganda}}</ref>
== Omulimu ==
Nyeko yaweerezako nga Ssaabawandiisi w'ensonga z'abayizi mu Kakiiko k’abuvubuka aka Youth for market zone 2011.Oluvannyuma mu mwaka gwe gumu yalondebwa nga Ssabawandiisi w'ekibiina kya Buganda youth Council ku parish level nga Omuwandiisi w’Okumanyisa abantu.Era yaweerezaako nga kansala w’Abavubuka mu Makindye Urban Council era ng'Omuwandiisi wa NRM Youth Council mu Kampala, ekifo kino kyaleetawo obutakkaanya kubanga , kubanga yalabikanga ng’ali mu bibiina by’obufuzi bibiri,NRM ekibiina ekiri mu buyinza n'ekya National Unity Platform (NUP) ekiri ku ludda oluvuganya.<ref>{{cite news |title=NUP unmoved by Derrick Nyeko's current position in NRM |url=https://www.independent.co.ug/nup-unmoved-by-derrick-nyekos-current-position-in-nrm/ |access-date=21 August 2021 |agency=The Independent}}</ref>
Nyeko yava mu National Resistance Movement (NRM) n'agenda mu National Unity Platform (NUP) ng'awakanya okuggyawo ekkomo ku myaka gya pulezidenti ekyandireetedde Museveni okusigala mu buyinza okumala emyaka egisukka mu 35.Oluvannyuma yeesimbawo ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'Amambuka Makindye era n'awangula eyali mu kifo ekyo Hon. Ibrahim Kasozi owa FDC, ekibiina ekirala ekiri ku ludda oluvuganya Gavumenti.<ref>{{cite news |title=Derrick Nyeko: Know your Member of Parliament - New Vision |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/105290 |access-date=21 August 2021 |agency=New Vision}}</ref>Oluvannyuma yalondebwa nga Ssaabaminisita ow'ekisiikirize era ow'eby'okwerinda mu kabineti ey'ekisiikirize nga yalondebwa omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Hon. Mathias Mpuuga.<ref>{{cite news |title=SHADOW CABINET: Niwagaba, Nyeko and Bwanika picked |url=https://www.independent.co.ug/shadow-cabinet-niwagaba-nyeko-and-bwanika-picked/ |access-date=21 August 2021 |agency=The Independent}}</ref>
Yava mu lwokaano lwa 2026 wakati mu ntalo za NUP.<ref>{{Cite web |last=Nuwagaba |first=Isaac |date=2025-09-03 |title=Politics: Makindye East MP Nyeko exits 2026 race amid NUP ticket battles |url=https://www.newvision.co.ug/category/politics/makindye-east-mp-nyeko-exits-2026-race-amid-n-NV_217763_062026 |access-date=2026-07-22 |website=New Vision}}</ref>
[[File:Nyeko Derrick.jpg|left|thumb|Nyeko Derrick.jpg]]
== Okukwatibwa ==
Nyeko yakwatibwa era n'ateebwa emirundi egiwerako mu kunoonya akalulu k'omubaka wa Paalamenti,wamu n’omukulembeze wa NUP Bobi Wine mu kunoonya akalulu k'obwa pulezidenti ne mu kwekalakaasa olw'abawagizi b'oludda oluvuganya gavumenti ababula.<ref>{{cite web |last1=Kasirye |first1=Ashraf |title=Makindye East NUP- MP aspirant Derrick Nyeko during his arrest at Kabalagala polling station |url=https://ugandaradionetwork.net/a/file.php?fileId=222189 |access-date=21 August 2021 |website=Uganda Radio Network}}</ref>
== Obuvo n'okusoma ==
Nyeko yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nsambya mu Kampala 1992 eri abazadde abajapadhola, omwami. Paineto Ofumbi n'Omukyala we Florence Ofumbi.Yakulira Wabigalo, Namuwongo mu Disitulikiti y'e Kampala mu famire y'abantu mukaaga.Yasomera Ebenezer Primary School e Wabigalo, St. Peter's Secondary School e Nsambya kumutendera ogwa siniya eyokuna ne St. Mary's College Lugazi kumudendera gwa siniya eyomukaaga.Oluvannyuma, yasomera ku Kampala Film School, n’afuna Dipulooma mu by’okukola firimu.<ref>{{cite news |last1=Batte |first1=Baker |title=I'm a Muganda – Derrick Nyeko |url=https://observer.ug/lifestyle/68438-i-m-a-muganda-derrick-nyeko |access-date=21 August 2021 |agency=The Observer}}</ref><ref>{{cite web |title=Omubaka wo : Olugendo Lwa Munna NUP Derrick Nyeko omubaka wa Makindye East mu Kampala |url=https://www.youtube.com/watch?v=BBXpbRoK8es |access-date=21 August 2021 |website=Youtube |publisher=BBS TV}}</ref>
== Naba ne ==
Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu
== Ebijuliriziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebujuliziddwa wabweruwa wikipedia ==
* MorningXpress - Annatalia Oze as she hosts Hon.Derrick Nyeko to tell us his journey into leadership
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
cjo6lhzb3kkkkvg50v8mfd8rwi3jp3t
Bright Anukani
0
8429
74922
74887
2026-09-19T00:48:56Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74922
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Bright Anukani yazaalibwa nga''' 26, Ogwomukaaga mu 2000, nga Munayuganda azannya omupiira ng'omuwuwuttanyi mu kiraabu ya [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA]] mu kibinja ya Uganda ekyababinywera, ne ttiimu y'eggwanga eya Uganda.<ref>{{Cite web |last=Strack-Zimmermann |first=Benjamin |title=Bright Anukani (Player) |url=https://www.national-football-teams.com/player/74452/Bright_Anukani.html |access-date=2026-09-17 |website=www.national-football-teams.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Strack-Zimmermann |first=Benjamin |title=Bright Anukani (Player) |url=https://www.national-football-teams.com/player/74452/Bright_Anukani.html |access-date=2026-09-17 |website=www.national-football-teams.com |language=en}}</ref>
== Kiraabu z'azannyiddemu ==
Yeegata ku kiraabu ya [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA]] mu kyeeya kya 2020.<ref>{{Cite news |title=Anukani: KCCA FC seal signing of midfielder from Proline FC {{!}} Goal.com Uganda |url=https://www.goal.com/en-ug/news/anukani-kcca-fc-seal-signing-of-midfielder-from-proline-fc/ewrf8po1tora1er7ln8zbucja |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207181944/https://www.goal.com/en-ug/news/anukani-kcca-fc-seal-signing-of-midfielder-from-proline-fc/ewrf8po1tora1er7ln8zbucja |archive-date=2022-12-07 |access-date=2026-09-17 |language=en-UG |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=2020-07-20 |title=KCCA officially unveils creative midfielder Bright Anukani |url=https://kawowo.com/2020/07/20/kcca-officially-unveils-creative-midfielder-bright-anukani/ |access-date=2026-09-17 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Arafat Kiza Usama]]
* [[Kampala Capital City Authority FC]]
* [[Allan Okello]]
* [[Uganda Cranes]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
[[Category:Abasambi b'omupiira okuva mu Kampala]]
[[Category:Bannayuganda abasajja abasambi b'omupiira]]
[[Category:Bannabyamizannyo abasajja ab'ekyasa kya 21]]
[[Category:Abasambi ba kiraabu ya Proline FC]]
[[Category:Abasajja abasamba omupiira wansi w'ekibiinja ekigudukanya mu ggwanga]]
[[Category:Bannayuganda abasajja abasambira ku mutendera gw'ensi yonna]]
[[Category:Bannayuganda abasambira ku mutendera gw'ensi yonna ku mutendera ogusooka]]
[[Category:Abagucangira ewaka abeetaba mu mpaka za CHAN wa 2022]]
[[Category:Abasambi ba kiraabu ya Kampala Capital City Authority FC]]
[[Category:Abasambira ewaka abaali mu mpaka za CHAN wa 2022]]
[[Category:Ebitonotono ebikwata ku bannayuganda abasambi b'omupiira]]
biodok8v1w45oag9768k5yd5juw6ghr
Jessica Eriyo
0
10130
74926
74866
2026-09-19T04:04:06Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74926
wikitext
text/x-wiki
'''Jessica Eriyo''' (26 Ogwomunaana 1969 – 12 Ogwomunaana 2022) [[Munnayuganda]], musomesa, munnabyabufuzi era akiikirira eggwanga mu ggwanga eddala. Yaweereza nga omumyuka w'omukulembeze w'akakiiko ka [[:en:East_African_Community|East African Community]], (EAC), avunaanyizibwa kulinyisa sekita y'ebyenjigiriza. Yalondebwa mu kifo ekyo nga 30 Ogwokuna 2012.
== Obuto bwe n'emisomo gye ==
Eriyo yazaalibwa mu [[:en:Adjumani_District|Disitulikiti y'e Adjumani]] nga 26 Ogwomunaana 1969. Yafuna Diguli esooka eya Bachelor of Arts in [[:en:Social_science|social science]] ne Dipuloma mu busomesa. Era yalina Satifikeeti bbiri; eya project planning and management ne satifiketi mu byuma bikalimagezi eya certificate in [[:en:Computer_science|computer science]]. Yaweebwa Diguli ey'okubiri mu By'enkulakulana eya Master of Arts degree mu [[:en:Development_studies|development studies]] okuva ku [[:en:Makerere_University|Ssentendekero wa Makerere]].<ref name="Arusha">{{Cite web |url=http://www.eac.int/sg/index.php?option=com_content&view=article&id=72%3Adsg-productive-and-social-sectors&catid=30%3Adeputy-sgs&Itemid=76 |title=Archive copy |access-date=2023-03-29 |archive-date=2015-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217185949/http://www.eac.int/sg/index.php?option=com_content&view=article&id=72%3Adsg-productive-and-social-sectors&catid=30%3Adeputy-sgs&Itemid=76 |url-status=dead }}</ref><ref>http://allafrica.com/stories/200607030604.html</ref>
== Emirimu gye egy'asooka ==
Mu 1994, Eriyo yakola ng'omusomesa wa sekendule ku [[:en:Kololo_Senior_Secondary_School|Kololo Senior Secondary School]]
[[File:Administration Block at Kololo Senior Secondary School, Kampala.jpg|thumb|'''Administration Block at Kololo Senior Secondary School, Kampala''']]
mu [[:en:Kololo|Kololo]], ekisangibwa mu [[Kampala]], ekibuga kya Uganda era ekisinga obunene mu Ggwanga.<ref name="MPs">http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1148030/nominees-await-mps-eur-approval-taking-offices</ref> Wakati wa 1998 ne 1999, yali musomesa ku Our Lady Consolata Senior Secondary School. Yaweereza nga akwasaganya emiwndo gy'abantu mu [[:en:Adjumani_District|Disitulikiti y'e Adjumani]], okuva mu 1999 okutuusa mu 2001.
== Emirimu gye egy'ebyobufuzi ==
Yayingira mu by'obufuzi mu 2001, okuvuganya ku [[:en:Parliament_of_Uganda|kifo ky'omubaka wa Paalamenti]] omukazi owa Disitulikiti y'e Adjumani. Yawangula era n'addamu nalondebwa mu 2006 ku kaadi yekibiina kya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]], era yaweereza mu Paalamenti okutuusa 2011. Mu [[:en:2011_Ugandan_general_election|kalulu k'eggwanga aka 2011]], Yafiirwa ekifo kye eri [[:en:Jesca_Ababiku|Jesca Ababiku]], ey'esimbawo ng'atalina kibiina.<ref name="Lost">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Elections/-/859108/1120380/-/k3lbft/-/index.html |access-date=2023-03-29 |archive-date=2019-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190306190322/https://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Elections/-/859108/1120380/-/k3lbft/-/index.html |url-status=dead }}</ref>
{| class="wikitable"
|+Okulonda kwa 2011
! colspan="4" |[[:en:2011_Ugandan_general_election|Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2011]]: Omubaka omukazi akiikirira [[:en:Adjumani_District|Disitulikiti y'e Adjumani]]
|-
!Ekibiina
!Abeesimbyewo
!Obululu
!%
|-
|Talina kibiina
|Jesca Ababiku
|17,037
|51.38
|-
|[[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]]
|Jesca Osuna Eriyo
|14,231
|42.92
|-
|[[:en:Forum_for_Democratic_Change|Forum for Democratic Change]]
|Hellen Achan
|1,145
|3.45
|-
|Talina kibiina
|Mamawi Josephine Ujjeo
|732
|2.21
|}
Eriyo yaweereza nga [[:en:Ministry_of_Water_and_Environment_(Uganda)|Minisita omubeezi ow'abutonde]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabinenti ya Uganda]], okuva mu 2006 okutuusa 2011. Mu kukyusibwa ka Kabinenti nga 27 Ogwokutaano 2011,<ref name="List">{{Cite web |title=Đăng nhập hoặc đăng ký để xem |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729080638/https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |archive-date=2024-07-29 |access-date=2026-09-16 |website=www.facebook.com |language=vi |url-status=live }}</ref> yawandulwa nasikizibwa [[:en:Flavia_Munaaba|Flavia Munaaba]].<ref name="List" />
Mu Gwokuna 2012, Eriyo yalondebwa ku ky'omumyuka w'aomukulembeze w'ebyenkulakulana mu sekita y'ebyenjigiriza mu [[:en:East_African_Community|East African Community]]. Yadda mu bigere bya Beatrice Kiraso, Munnayuganda omulala eyaweereza mu kifo ekyo wakati w'oGwokuna 2006 n'Ogwokuna 2012.<ref name="Arusha" />
== Ebimukwatako eby'omunda ==
Eriyo yafiira mu Ddwaliro lya Kkookolo erya [[:en:MD_Anderson_Cancer_Center|MD Anderson Cancer Center]] mu [[:en:Houston|Houston]], United States, gye yali afunira obujjanjabi bw'ekirwadde kya Kkookolo nga 12 Ogwomunaana 2022, ku myaka 52.<ref>{{Cite web |date=2022-08-13 |title=Former environment minister Jesca Eriyo is dead |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/former-environment-minister-jesca-eriyo-is-dead-3913078 |access-date=2026-09-16 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Laba ne ==
== Ebikulu ==
<references group="lower-alpha" responsive="1"></references>
== Ebijuliziddwa ==
<references responsive="1"></references>
== External links ==
* [http://www.parliament.go.ug Website of the Parliament of Uganda]
* [https://web.archive.org/web/20140705202327/http://www.eac.int/ Website of the East African Community]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Opio Full Ministerial Cabinet List, June 2006]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/671730/Opio Full Ministerial Cabinet List, February 2009]
* [https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments Full Ministerial Cabinet List, May 2011.]
[[Category:Bannayuganda abasomesa]]
[[Category:Abasomesa]]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Baminisita ba Uganda]]
qsol24o6vafzx07iwiccqjvnd9zxtoe
Joe Oloka-Onyango
0
10201
74927
74891
2026-09-19T04:09:11Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74927
wikitext
text/x-wiki
'''<nowiki>{{Databox}}</nowiki>'''
'''Joe Oloka-Onyango''' Munnayuganda [[:en:Lawyer|Munnamateeka]] era [[:en:Academic|musomesa]].<ref>{{Cite web |title=Structure - About AfA - Alliances for Africa website |url=http://www.alliancesforafrica.org/editorial.asp?page_id=29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726185408/http://www.alliancesforafrica.org/editorial.asp?page_id=29 |archive-date=2011-07-26 |access-date=2026-09-17 |website=www.alliancesforafrica.org |language=en}}</ref> Pulofeesa wa mateeka mu [[:en:Makerere_University|Ssettendekero wa Makerere]] mu ssomero elisomesa amateeka gy'eyali [[:en:Dean_(education)|omukwasi w'empisa]] era Dayilekita w'ekitongole ky'eddembe ly'obuntu ekya Human Rights and Peace Centre (HURIPEC).<ref name="onyango1">Onyango, Joe Oloka (2016-01-12).</ref>
Mufumbo eri [[:en:Sylvia_Tamale|Prof Sylvia Tamale]], era [[:en:Lawyer|munnamteeka]], [[:en:Academic|musomesa]] era mulwanirizi w'eddembe ly'abantu. Balina abaana ab'obulenzi babiri; Kwame Sobukwe Ayepa ne Samora Okech Sanga.
[[Category:Articles with hCards]]
[[Category:Bannayuganda abasomesa]]
[[Category:Abasomesa]]
[[Category:Abaasomera ku Makerere University]]
[[Category:Bannamateeka ba Uganda]]
[[Category:Buganda]]
== Obuto bwe ==
Oloka-Onyango yasoma eby'[[:en:Bachelor_of_Laws|amateeka]] ku [[:en:Makerere_University|Ssettendekero wa Makerere]] ne Dipuloma ey'enyongereza mu kutaputa amateeka eya [[:en:Diploma_in_Legal_Practice|Diploma in Legal Practice]] okuva mu ssomero ly'amateeka erya [[:en:Law_Development_Center|Law Development Center]] mu Kampala, nga tannafuna Diguli ey'okubiri mu mateeka eya [[:en:Master_of_Laws|Master of Laws]] ne Diguli ya okuva ku [[:en:Harvard_Law_School|Harvard Law School]].<ref name="autogenerated1">{{Cite web |title=Prof. Joe Oloka Onyango {{!}} The Public Interest Law Clinic |url=http://pilac.mak.ac.ug/node/102 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620024909/http://pilac.mak.ac.ug/node/102 |archive-date=2016-06-20 |access-date=2026-09-17 |website=pilac.mak.ac.ug |language=en}}</ref> Mukenkufu mu [[:en:Constitutionalism|nkola egoberera Ssemateeka]] n'[[:en:Human_rights|eddembe ly'obuntu]] mu nkola ya [[:en:Africa|Africa]].<ref name="autogenerated1" />
== Emirimu gye ==
Prof Oloka-Onyango yaweerezaako nga mmemba mu kakiiko k'amawanga amagatte akakubiriza n'okutumbula eddembe ly'obuntu aka [[:en:United_Nations|UN]] [[:en:Sub-Commission_on_the_Promotion_and_Protection_of_Human_Rights|Sub-Commission on the Promotion and Protection of Human Rights]], nga alipoota ekulira eby'okunonyereza ddembe ly'obuntu okwetoloola ensi yonna eya [[:en:UN_Special_Rapporteur|UN Special Rapporteur]], era ng'omuwabuzi ey'ebuzibwako pulogulaamu ez'enjawulo nga [[:en:United_Nations_Development_Programme|United Nations Development Programme]], Akakiiko k'amawanga amagatte akakwasaganya ensonga z'abanoonyi b'obubudamu aka [[:en:United_Nations_High_Commissioner_for_Refugees|United Nations High Commissioner for Refugees]] n'ekitongole ky'ebyobulamu ekya [[:en:World_Health_Organization|World Health Organization]]. Era aweereza ku kakiiko akawabuzi akakulembera ebitongole ebirwanirizi by'eddembe ly'obuntu ebitakola magoba mu [[:en:North_America|North America]], [[:en:Europe|Europe]] ne [[:en:Africa|Africa]].
Akyaddeko ku Yunivasite ez'enjawulo okwetoloola ensi yonna nga Pulofeesa omuli [[:en:University_of_Oxford|Oxford]], [[:en:University_of_Cape_Town|Cape Town]] ne [[:en:United_Nations_University|United Nations University]] mu [[:en:Tokyo|Tokyo]]. Mu 2014–2015, akaseera ke ak'okuwummulamu yakamalira mu kusoma ng'ali ku sikaala ku Yunivasite ya [[:en:George_Washington_University|George Washington University]] (GWU) mu USA wamu ne Stellenbosch Institute of Advanced Studies (STIAS) mu South Africa.
Essomo lya Prof Oloka-Onyango nga [[:en:Professor|Pulofeesa]] ly'eyatuuma Ghosts & the Law, mwalimu okunoonyereza okuva mu nsonda ez'enjawulo, ng'ebitategerekeka [[:en:Political_question|ku nsonga ez'etobeseemu eby'obufuzi]] mu Uganda era kyalina akakwate ku [[:en:Public_interest_law|kulwanirira eddembe ly'obuntu]] era wamu n'omulimu gwe gyakola ku [[:en:Constitutionalism|nkola egoberera Ssemateeka]], [[:en:Separation_of_Powers|enkola y'okugabanya obuyinza]], okussa mu nkola ebikolwa eby'okulwanirira [[:en:Human_rights|eddembe ly'obuntu]], obwetwaze bw'essiga eddamuzi, engombo y'enkola ey'obukulembeze bwa "Pulezidenti" n'engeri endala ez'enkola engunjufu. Mu ssomo lino, yekennenya ensonga ez'enjawulo ezikwata ku [[:en:Uganda_v_Commissioner_of_Prisons,_Ex_Parte_Matovu|Uganda v Commissioner of Prisons, Ex Parte Matovu]] n'obulabe bw'ebyateeka ku kutaputa amateeka mu Uganda okutuusa n'ekaakano.<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=Prof Oloka-Onyango talks on ‘ghosts’ and the law |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/prof-oloka-onyango-talks-on-ghosts-and-the-law-1631030 |access-date=2026-09-17 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://news.mak.ac.ug/2015/11/professor-oloka-onyango-delivers-inaugural-lecture-ghosts-and-law |title=Archive copy |access-date=2023-05-19 |archive-date=2017-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808074016/https://news.mak.ac.ug/2015/11/professor-oloka-onyango-delivers-inaugural-lecture-ghosts-and-law |url-status=dead }}</ref>
nga 5 Gwokutaano, 2016, yatandiika essomo lye mu ssomero ly'amateeka ku [[:en:Makerere_University|Ssetendekero wa Makerere]], nga yayanjula olupapula olw'atuumibwa "Enter the Dragon, Exit a Myth: The Contested Candidacy of [[:en:Amama_Mbabazi|John Patrick Amama Mbabazi]]".<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.law.mak.ac.ug/news/professor-joe-oloka-onyango-presents-inaugural-school-law-staff-seminary |access-date=2023-05-19 |archive-date=2017-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808033655/http://www.law.mak.ac.ug/news/professor-joe-oloka-onyango-presents-inaugural-school-law-staff-seminary |url-status=dead }}</ref>
Ogwokutaano nga 9, 2016, Prof Oloka-Onyango ne banne abalala 8 okuva ku ssomero ly'amateeka ku [[:en:Makerere_University|Makerere University]] bawaayo okusaba kw'abwe mu [[:en:Supreme_Court_of_Uganda|Kkooti ya Uganda ensukkulumu]] okuweebwa akaseera okwetaba mu musango ogw'ali gwawabirwa ku nsonga z'akalulu k'obwa pulezidenti mu 2017 agwali wakati wa, ''[[:en:Amama_Mbabazi|Amama Mbabazi]] v. [[:en:Yoweri_Museveni|Yoweri Museveni]] n'akakiiko k'ebyokulonda, nga [[:en:Amicus_curiae|Amici Curiae]]. Guno gwafuuka omulundi ogusooka mu byafaayo by'okulonda mu Uganda [[:en:Supreme_Court_of_Uganda|Kkooti ensukkulumu]] okuwulira n'okukkiriza okusaba okwengeri eyo. Bannamateeka bano omwenda mwalimu; Oloka-Onyango, [[:en:Sylvia_Tamale|Sylvia Tamale]], Christopher Mbazira, Ronald Naluwairo, Rose Nakayi, [[:en:Busingye_Kabumba|Busingye Kabumba]], Daniel Ruhwheza, Kakungulu Mayambala ne Daniel Ngabirano. Ng'ekitundu ku by'ebawaayo, bawabula [[:en:Supreme_Court_of_Uganda|Kkooti]] okuyisa ebiragiro ebikugulira ng'engeri y'okukwasaganyamu ebyo eby'ali biweeredwayo akakiiko k'eby'okulonda n'Eggwanga ku nsonga z'okulonda. ''
Mu nsalawo eno, [[:en:Supreme_Court_of_Uganda|Kkooti]] yakawangamula nti;
''"Tuli bamativu nti abasabye bakakasizza likodi mu kulwanirira eddembe ly'obuntu, enkola egoberera Ssemateeka n'obukulembeze obulungi. Balina obukugu bw'akika ky'awanggulu nnyo era bakoze okunoonyereza ku nsonga ezifaanagana nga zino nga bwe bijuliziddwa mu biwandiiko by'abwe."''
== Emisango gye yakolako ==
Prof Oloka-Onyango munnamateeka era y'etabye mu misango egy'enjawulo egy'assemateeka ne mu kisaawe ky'okulwanirira eddembe ly'obuntu. Ye yakulemberamu mu kuwaaba omusango gwa Constitutional Petition No. 8 ogwa 2014, ''"Oloka-Onyango & n'abalala 9 v. Ssabawaabi wa Gavumenti"'',<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://ulii.org/ug/judgment/constitutional-court/2014/14/ |access-date=2023-05-19 |archive-date=2018-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004064640/https://ulii.org/ug/judgment/constitutional-court/2014/14/ |url-status=dead }}</ref> Mu kkooti etaputa Ssemateeka, yali awakanya akawayiro ku nsonga z'okulya abisiyaga aka Anti Homosexuality Act of 2014. Era yali omu ku bawaabi mu musango gwa No. 2 of 2003, ''"ekibiina ky'abakazi bannamateeka mu Uganda n'abalala 5 v. sabawaabi wa Gavumenti"'' eky'asomooza ku buwaayiro obuwerako obw'ali bukwata ku nsonga z'okwawukana nga bukontana n'eddembe eliri mu Ssemateka ku mwenkanonkano mu bantu bonna awatali kusosola wadde okwawula mu kikula ky'abantu n'eddembe ly'abakazi.<ref>see Articles 21, 31 and 33 of Uganda's 1995 Constitution.</ref>
== Emirimu gye ==
Egimu ku mirimu gya Prof Oloka-Onyango mulimu:
* ''Eby'obufuzi, enkola y'obwa Demokulasiya n'obusomesa mu Uganda: Omusango gwa Ssettendekero wa Makerere'' (Daraja Press, 2021)<ref>{{Cite web |last=Oloka-Onyango |first=Joe |title=Politics, Democratization and Academia in Uganda: The Case of Makerere University – DarajaPress |url=https://darajapress.com/publication/politics-democratization-uganda/ |access-date=2026-09-17 |language=en-US}}</ref>
* Okwonger okwekennenya ku nsonga z'amateeka mu Uganda<ref>Oloka-Onyango, J. (2020-06-02).</ref>
* The National Resistance Movement,“Grassroots Democracy”, n'enkola ey'effugga bbi mu Uganda<ref>{{Cite journal |date=2019-03-07 |title=The National Resistance Movement, “Grassroots Democracy”, and Dictatorship in Uganda |url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9780429045660-7/national-resistance-movement-grassroots-democracy-dictatorship-uganda-oloka-onyango |journal=Taylor & Francis |language=en |doi=10.4324/9780429045660-7/national-resistance-movement-grassroots-democracy-dictatorship-uganda-oloka-onyango |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226060655/https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9780429045660-7/national-resistance-movement-grassroots-democracy-dictatorship-uganda-oloka-onyango |archive-date=2024-12-26 |access-date=2023-05-19 |url-status=live }}</ref>
* ''Controlling Consent: Okulonda kwa Uganda mu 2016'' – by'asunsulwa J. Oloka-Onyango ne Josephine Ahikire (2016)<ref>{{Cite web |title=CONTROLLING CONSENT: Uganda's 2016 Election, Edited by J. Oloka-Onyango and Josephine Ahikire |url=https://africaworldpressbooks.com/controlling-consent-ugandas-2016-election-edited-by-j-oloka-onyango-and-josephine-ahikire/ |access-date=2026-09-17 |website=Africa World Press & The Red Sea Press |language=en}}</ref>
* "When Courts Do Politics" (Cornell University, 2016)
* "Enter the Dragon, Exit a Myth: The Contested Candidacy of [[:en:Amama_Mbabazi|John Patrick Amama Mbabazi]]" (2016)<ref>Oloka-Onyango, J. (2016).</ref>
* "From Expulsion to Exclusion" (2016)
* "Befriending the Judiciary: Behind and Beyond the 2016 Supreme Court Amicus Curiae Rulings in Uganda" – J Oloka-Onyango and Christopher Mbazira (2016)<ref>Oloka, -Onyango J.; Mbazira, Christopher (2016-03-15).</ref>
* "Battling over Human Rights: Twenty Essays on Law, Politics and Governance" (Langaa Publishing, 2015)<ref>Oloka-Onyango, J. (2015).</ref>
* "Debating Love, Politics and Identity in East Africa: The Case of Kenya and Uganda" in the African Journal of Human Rights (2015)<ref>Oloka-Onyango, J. (2015).</ref>
* "Human Rights and Public Interest Litigation in East Africa: A Bird's Eye View" in the George Washington University International Law Review (2015)<ref>Oloka-Onyango, J. (2015).</ref>
* "Unpacking the African Backlash to The International Criminal Court (ICC): The Case of Uganda and Kenya" (2015)<ref>Oloka-Onyango, Joe (2020)</ref>
* "Police Powers, Politics and Democratic Governance in Post-Movement Uganda (2011)
* Okusukkuluma ku bigambo ebisendasenda: okuzaamu amaanyi mu kulwanirira eby'enfuna n'eddembe ly'obuntu mu Africa<ref>Oloka-Onyango, J. (1995–1996).</ref>
* okwekubamu tooki ku kumalirira: Ebizibu mu biseera by'omumaaso ku nsonga za Demokulasiya mu ky'asa ekipya<ref>Oloka-Onyango, J. (1999–2000).</ref>
* Embeera y'amateeka n'ebyensimbi mu by'obufuzi okuva kukuvujirirwa kw'ebulaaya mu Uganda<ref>Oloka‐Onyango, J.; Barya, J.J. (1997-06-01)</ref>
* Ekibuuzo ku Buganda mu By'obufuzi bya Uganda<ref>Oloka‐Onyango, J. (1997).</ref>
* Embeera embi: Eddembe ly'obuntu, okutulugunyizibwa n'embeera y'abanoonyi b'obubudamo n'abakyala ab'enjawulo mu Africa<ref>Oloka-Onyango, J. (1995–1996)</ref>
* Human rights, the OAU Convention and the refugee crisis in Africa: Forty years after Geneva<ref>Oloka-Onyango, Joe (1991).</ref>
* Constitutional transition in Museveni's Uganda: new horizons or another false start?<ref>Oloka-Onyango, J. (1995).</ref>
* Bitches at the academy: Gender and academic freedom at the African university<ref>Tamale, Sylvia; Oloka-Onyango, J. (1997).</ref>
* Uganda's 'Benevolent'Dictatorship<ref>Oloka-Onyango, J. (1998-08-30).</ref>
* Police Powers, Human Rights and the State in Kenya and Uganda: A Comparatice Analysis<ref>Oloka-Onyango, J. (1990).</ref>
* The place and role of the OAU Bureau for refugees in the African refugee crisis
* The Dynamics of Corruption Control and Human Rights Enforcement in Uganda: The Case of the Inspector General of Government<ref>https://academic.oup.com/crawlprevention/governor?content=%2fijrl%2farticle-abstract%2f6%2f1%2f34%2f1547965</ref>
* Uganda: studies in living conditions, popular movements, and constitutionalism<ref>Mamdani, Mahmood; Oloka-Onyango, Joe (1994).</ref>
* Decentralization without human rights?: local governance and access to justice in post-movement Uganda.<ref name="escholarship137">{{Cite journal|issue=137–155}}</ref>
* Who's watching'Big Brother'? Globalisation and the protection of cultural rights in present-day Africa<ref>Oloka, -Onyango Joe (2005-01-01).</ref>
* Governance, Democracy and Development in Uganda Today: A socio-legal Examination<ref>{{Cite web |title=Download Limit Exceeded |url=https://citeseerx.ist.psu.edu/messages/downloadsexceeded.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013122605/https://citeseerx.ist.psu.edu/messages/downloadsexceeded.html |archive-date=2022-10-13 |access-date=2026-09-17 |website=citeseerx.ist.psu.edu |url-status=live }}</ref>
* Poverty, human rights and the quest for sustainable human development in structurally-adjusted Uganda<ref>Oloka-Onyango, J. (2000).</ref>
* Forced Displacement and the Situation of Refugee and Internally Displaced Women in Africa<ref>Oloka-Onyango, Joe (1998).</ref>
* Movement-Related Rights in the Context of Internal Displacement<ref>Oloka-Onyango, J. (2010).</ref>
* 'Taming'the President: Some Critical Reflections on the Executive and the Separation of Powers in Uganda<ref>Oloka-Onyango, Joe (1995).</ref>
* Development Financing: The Case of the Uganda Development Bank.<ref name="escholarship137" />
* Age-based discrimination and the rights of the elderly in Uganda: conference paper<ref>Oloka, -Onyango Joe (2009-03-01).</ref>
* Obote: A Political Biography
* The personal is political, or why women's rights are indeed human rights: An African perspective on international feminism<ref>Oloka-Onyango, J.; Tamale, Sylvia (1995).</ref>
* Liberalization Without Liberation: Understanding the Paradoxes of Opening the Political Spaces in Uganda<ref>Oloka-Onyango, J. (2005).</ref>
* Pastoralism, crisis and transformation in Karamoja.<ref>Oloka-Onyango, Joe; Gariyo, Zie; Muhereza, Frank (1993).</ref>
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya ==
* [ ]
bsai13kc6im8jtlvjfys7n2qxdx5sjp
Adonia Katungisa
0
10300
74920
73524
2026-09-18T22:58:13Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74920
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Adonia Katungisa''' [[Yuganda|munnayuganda]] omutendeke mu kulabirira n'okukuuma amatterekero g'ebitaboamanyiddwa olw'obuyambi mu mulimu gw'amaterekero g'ebitabo n'okugaddukanya . Abadde dayirekita wa [[National Library of Uganda]] okuva mu 2018, era abadde n'omulimu omukulu mu kuteekateeka ebifo ebikuumirwamu ebitabo mu Ggwanga.<ref>{{Cite web|date=2023-07-31|title=Uganda hosts a seminar on Preventive Conservation and Disaster Reduction of Documentary Heritage in Africa – Uganda National Commission for UNESCO|url=https://unesco-uganda.ug/uganda-hosts-a-seminar-on-preventive-conservation-and-disaster-reduction-of-documentary-heritage-in-africa/|access-date=2023-11-21|language=en-US|archive-date=2023-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20231121153727/https://unesco-uganda.ug/uganda-hosts-a-seminar-on-preventive-conservation-and-disaster-reduction-of-documentary-heritage-in-africa/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Over 1,000 new books were registered during the COVID period|url=https://www.bukedde.co.ug/articledetails/NV_132051|access-date=2023-11-21|website=Bukedde|language=en|archive-date=2023-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20231121154924/https://www.bukedde.co.ug/articledetails/NV_132051|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2023-04-27|title=Uganda authors call for a law on Artificial Intelligence|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/uganda-authors-call-for-a-law-on-artificial-intelligence--4213788|access-date=2023-11-21|website=Monitor|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Caroline|first=Ritta|date=2023-05-18|title=NITA-UGANDA LAUNCHES A NATIONAL LIBRARY MANAGEMENT INFORMATION SYSTEM (MIS)|url=https://nexusmedia.ug/nita-uganda-launches-a-national-library-management-information-system-mis/|access-date=2023-11-21|website=Nexus Media|language=en-US}}</ref> Katungisa yaliko mu omumyuka wa dayirekita mukitongole kye kimu ekyo. Ayamba mu by'enjigiriza ng'akola ng'omusomesa ow'ekiseera (part-time lecturer) mu Ssomo lya [[Library and Information Science]] ku [[Yunivasite y'e Kyambogo]].<ref>{{Cite web|date=2019-01-24|title=Mobile book-box. Books anywhere|url=https://web.aflia.net/mobile-book-box-books-anywhere-adonia-katungisa/|access-date=2023-11-21|website=African Library & Information Associations & Institutions|language=en-US|archive-date=2023-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20231121153728/https://web.aflia.net/mobile-book-box-books-anywhere-adonia-katungisa/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2021-07-28|title=Webinar - AfLIA membership: What’s in it for me and my library?|url=https://web.aflia.net/webinar-aflia-membership-whats-in-it-for-me-and-my-library/|access-date=2023-11-21|website=African Library & Information Associations & Institutions|language=en-US|archive-date=2023-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20231121153729/https://web.aflia.net/webinar-aflia-membership-whats-in-it-for-me-and-my-library/|url-status=dead}}</ref>Abadde yeetaba mu nteekateeka z'okugatta enjawulo ya digito mu Uganda, ng'ateeka mu nkola enteekateeka ez'okutendeka abantu ku nkozesa ya tekinologiya wa digito, okusobozesa abantu bomubitundu okufuna n'okukozesa kompuyuta.<ref>{{Cite web|title=New project to close the digital divide in Uganda {{!}} EIFL|url=https://www.eifl.net/news/new-project-close-digital-divide-uganda|access-date=2023-11-21|website=www.eifl.net}}</ref>
== Obuvo bwe n'okusoma kwe ==
Alina Ddiguli eyokubiri mu Science in Information Science okuva mu mu [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|yunivasite y’e Makerere]] gye yafuna mu 2005, Dipulooma eddirira Ddiguli esooka (Post graduate diploma) mu Computer Science mu 2001, ne Ddiguli ya esooka mu [[Library and Information science]] okuva mu Yunivasite y’emu mu 1997. Adonia era yali muyizi wa [[African Leadership Academy]] , enteekateeka y’okutendeka abaddukanya amaterekero g’ebitabo mu African Middle Library etegekebwa era eddukanyizibwa AfLIA. <ref>{{Cite web|date=2021-07-28|title=Webinar - AfLIA membership: What’s in it for me and my library?|url=https://web.aflia.net/webinar-aflia-membership-whats-in-it-for-me-and-my-library/|access-date=2023-11-21|website=African Library & Information Associations & Institutions|language=en-US|archive-date=2023-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20231121153729/https://web.aflia.net/webinar-aflia-membership-whats-in-it-for-me-and-my-library/|url-status=dead}}</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tanafuuka Dayirekita wa [[National Library of Uganda]] , Adonia yali mumyuka wa Dayirekita ow'ekitongole kye kimu okuva mu 2010 nga [[Gertrude Kayaga Mulindwa]] ye Dayirekita. <ref>{{Cite web|last=OGWANG|first=DANIEL|date=2012-09-23|title=50 years of no reading culture|url=https://www.observer.ug/business/85-education/education/21108-50-years-of-no-reading-culture|access-date=2023-11-21|website=The Observer - Uganda|language=en-gb|archive-date=2023-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230907142942/https://www.observer.ug/business/85-education/education/21108-50-years-of-no-reading-culture|url-status=dead}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
<references />{{DEFAULTSORT:Abayivu okuva mu Kampala}}
[[Category:Abaasomerako ku Yunivasite y'e Makerere]]
[[Category:Abayivu okuva mu Kampala]]
[[Category:Abaasomera ku Yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Bannayuganda abakugu mu kuddukanya amaterekero g'ebitabo]]
6bsf3l9m59l50xa42nqx84yyb32hijl
Lucy Akello
0
10441
74947
74376
2026-09-19T11:11:44Z
Malcolm256
11800
removed external links
74947
wikitext
text/x-wiki
[[File:Akello Lucy.jpg|thumb|Lucy Akello]]
'''Lucy Akello''' Munayuganda alwanirira obwenkanya bw'abantu n'okulaba nga babeera mu mbeera nungi nga kuno kw'ateeka okubeera munabyabufuzi, awereza [[:en:Parliament_of_Uganda|ng'omubaka wa Paalamenti]] mu [[:en:Amuru_District|konsitituweensi y'abakyala mu Disitulikiti ya Amuru]] mu Paalamenti eyekumu okuva mu 20216 okutuuka mu 2021.<ref name="Data">{{Cite web |title=Parliament OF Uganda |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=130 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112021046/http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=130 |archive-date=2017-11-12 |access-date=2026-09-08 |website=www.parliament.go.ug}}</ref><ref name="Two">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://kfm.co.ug/news/lucy-akello-to-be-sworn-in-as-new-amuru-woman-mp-on-tuesday.html |access-date=2024-03-23 |archive-date=2017-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044252/http://kfm.co.ug/news/lucy-akello-to-be-sworn-in-as-new-amuru-woman-mp-on-tuesday.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-18 |title=Amuru Woman MP sued over election |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/amuru-woman-mp-sued-over-election-1595692 |access-date=2026-09-08 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yalondebwa emirundi ebbiri egy'omudiringanwa mu Paalamenti eyekumineemu okukiikirira Disitulikiti ya Amuru District ng'ali wansi w'ekibiina kyobufuzi ekya FDC.<ref>{{Cite web |title=Lucy Akello |url=https://theyworkforyou.github.io/uganda-parliament-watch/mp/5b74a303-fe48-4b2b-832c-1e8f05220b99/ |access-date=2026-09-08 |website=theyworkforyou.github.io}}</ref><ref>{{Cite web |last=NTVUganda |date=2014-11-21 |title=FDC's Lucy Akello wins Amuru by-elections |url=https://www.youtube.com/watch?v=75waAUjjiko |access-date=2026-09-08}}</ref> Y'omu kubali mu kibiina kya [[:en:Forum_for_Democratic_Change|Forum for Democratic Change]] (FDC) ekivuganya gavumenti, ng'awereza nga minisita ow'ekisikirize ow'ebyemirimu ekikula ky'abantu n'enkulaakulana y'ebitundu.<ref name="Three">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://capitalradio.co.ug/fdc-shadow-cabinet-list/ |access-date=2024-03-23 |archive-date=2017-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033257/http://capitalradio.co.ug/fdc-shadow-cabinet-list/ |url-status=dead }}</ref>
== Obulamu n'okusoma kwe ==
Akello yazaalibwa nga 9 Ogwekumi mu 1980, ku kyalo kya Lamogi, mu [[:en:Amuru_District|Disitulikiti ya Amuru]], mu [[:en:Northern_Region,_Uganda|bitundu bya Bukiika ddyo]] bwa Uganda. Taata we ye John Obina, omusomesa ku [[:en:Kyambogo_University|Yunivasite y'e Kyambogo]].<ref name="Four">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://observer.ug/component/content/article?id=35454:new-amuru-broom-speaks-out |access-date=2024-03-23 |archive-date=2017-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044340/http://observer.ug/component/content/article?id=35454:new-amuru-broom-speaks-out |url-status=dead }}</ref>
Akello yasomera ku Olwal Ocaja Primary School,oluvannyuma n'agenda ku Lacor Primary School, Mary Immaculate Primary School e Gulu ne Kyambogo Primary School gyeyatuulira P7. Oluvannyuma yagenda ku Iganga Secondary School gyeyamalira S4, ate S6 n'agituulira ku [[:en:Uganda_Martyrs'_Secondary_School_Namugongo|Uganda Martyrs' Secondary School e Namugongo]]. Yagenda ku [[:en:Makerere_University|Yunivasite y'e Makerere]], mu Kampala, gyeyatikirwa mu 2004, ne Diguli mu [[:en:Social_Science|by'ensonga z'abantu mu bitundu]]. Oluvannyuma mu 2011, yafuna Diguli eyookubiri mu [[:en:Development_studies|byokulakulanya ebitundu]], okuva ku [[:en:Uganda_Martyrs_University|Uganda Martyrs University]] esinganibwa e [[:en:Nkozi|Nkozi]], mu [[:en:Wakiso_District|Disitulikiti y'e Wakiso.]]<ref name="Data" /><ref name="Four" /><ref>{{Cite web |date=2021-01-18 |title=Amuru Woman MP sued over election |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/amuru-woman-mp-sued-over-election-1595692 |access-date=2026-09-08 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Obumannyirivu bw'alina mu bye mirimu ==
Mu 2005, yaweebwa ab'ekibiina kya Justice & Peace Commission (JPC), [[:en:Non-government_organization|ekitadukanyizibwa gavumenti]], nga kiri mu Klezia y'abakatulikiokulakulanya emirembe n'enkolagana mu bifo ebyatataganyizibwa entalo mu Bukiika Ddyo bwa Uganda. Yakolera okumala emyaka 10, nga y'avunaanyizibwa ku bya pulogulaamu ezigenda mu maaso, oluvannyuma nga yakulira abadukanya pulogulaamu, ate okuva 2006 okutuuka mu 2014, nga y'akulira. Esira yasinga kuliteeka ku ddembe ly'abantu, [[:en:Land_rights|obuyinza ku ttaka]], [[:en:Women_rights|eddembe ly'abakyala]] n[[:en:Children's_rights|'eddembe ly'abaana]].<ref name="Data" /><ref name="Four" />
== Emirimu gye mu byobufuzi ==
Mu Gwekumi 2014, [[:en:Betty_Bigombe|Betty Bigombe,]] eyali Omubaka w'Abakyala mu Paalamenti owa Disitulikiti ya Amuru yeewandiisa okugenda okufuna omulimu mu [[:en:World_Bank|Baanka y'Ensi yonna]] mu kibuga Washington, DC.<ref>{{Cite web |last=Masereka |first=Alex |title=Bigombe Resigns As Amuru MP {{!}} Red Pepper Uganda |url=http://www.redpepper.co.ug/bigombe-resigns-as-amuru-mp/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017091959/http://www.redpepper.co.ug/bigombe-resigns-as-amuru-mp/ |archive-date=2015-10-17 |access-date=2026-09-08 |website=www.redpepper.co.ug |language=en-US}}</ref> Okulonda okwenjawulo kwategekebwa okujuza ekifo kino mu Gwekumineebiri mu 2014. Akello, nga yeesimbyewo ku ludda oluvuganya ng'ali ku tiketi y'ekibiina kya FDC ekyebyobufuzi yawangula abalala musanvu abaali beesimbyewo.<ref>{{Cite web |date=2021-01-18 |title=Amuru Woman MP sued over election |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/amuru-woman-mp-sued-over-election-1595692 |access-date=2026-09-08 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://ntv.co.ug/news/politics/22/nov/2014/fdcs-lucy-akello-wins-amuru-woman-mp-election#sthash.uTi2rBw7.dpbs |access-date=2024-03-23 |archive-date=2017-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201042105/http://ntv.co.ug/news/politics/22/nov/2014/fdcs-lucy-akello-wins-amuru-woman-mp-election#sthash.uTi2rBw7.dpbs |url-status=dead }}</ref> Mu biseera by'okulonda kwa Paalameenti okwa 2016, yaddamu ne yeesimbawo era ng'ali ku tikiti ya FDC.<ref>{{Cite news |last=Otto |first=Alex |title=TDA Withdraws Support From Amuru Woman MP |url=https://ugandaradionetwork.com/story/tda-drops-akello-lucy-as-its-candidate-for-amuru-mp-race- |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018011700/https://ugandaradionetwork.com/story/tda-drops-akello-lucy-as-its-candidate-for-amuru-mp-race- |archive-date=2022-10-18 |access-date=2026-09-08 |work=Uganda Radio Network |language=en |url-status=live }}</ref> Yayogera eirundi 30 mu mwaka gwe ogusooka mu Paalamenti eyekumi.<ref>{{Cite news |last=Tech |first=Awa |date=2017-07-17 |title=Most Silent, Active MPs Named |url=https://uganda7.com/info/most-silent-active-mps-named/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033912/https://uganda7.com/info/most-silent-active-mps-named/ |archive-date=2017-12-01 |access-date=2026-09-08 |work=Uganda 7 |language=en-US}}</ref>
=== Etteeka erirwanyisa obuli bwebisiyaga ===
Akello yali omu ku [[:en:Member_of_parliament|Babaka]] eyali ayagala [[:en:Anti-Homosexuality_Act,_2014|Eteeka erivumirira obuli bw'ebisiyaga]] okuddizibwa obugya.<ref>{{Cite news |last=Dahir |first=Abdi Latif |date=2023-03-22 |title=Uganda Passes Strict Anti-Gay Bill That Imposes Death Penalty for Some |url=https://www.nytimes.com/2023/03/22/world/africa/uganda-lgtbq-anti-gay-law.html |access-date=2026-09-08 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Etteeka lino, lyali likugira [[:en:Freedom_of_speech|eddembe ly'okwogera]] ku bali [[:en:LGBT_civil_rights|be bisiyaga n'ensonga zonna ezibyekuusa]] ku buli bwebisiyaga okubeera nga za musango wabula nga [[:en:Constitutional_Court_of_Uganda|Ekkooti Etaputa Semateeka wa Uganda]] yategeeza nga bwelyali lyagwawo 2014. Yamala n'awangula ku kyeyali aluubirirwa [[:en:Anti-Homosexuality_Act,_2023|Eteeka Erivumirira obuli bw'ebisiyaga]] weryayisibwa mu Gwokutaano mu 2023. Eteeka lino liwakanya [[:en:Universal_Declaration_of_Human_Rights|Eddembe ly'Abantu]] munsi yonna omuli [[:en:International_Covenant_on_Civil_and_Political_Rights|okwenyigira munsonga z'Abantu, Ebyobufuzi]] eryayisibwa olukiiko [[:en:United_Nations_General_Assembly|lw'Ekitongole Ekigatta Amawanga G'ens]]<nowiki/>i nga kiwakanya emirembe gy'okwogera era nga kikuvirako [[:en:Death-penalty|okuteekebwa ku kalaba]].
Yayogerako ng'awakanya eddembe ly'abantu ekikula kino bweyali nga ku mikolo ky'ensi yonna, gamba nga kumikola ng'egyali mu Yitale nga gitegekeddwa aba [[:en:World_Congress_of_Families|World Congress of Families]] mu 2019 .<ref>{{Cite web |date=2019-04-01 |title=Italy’s city of love becomes a battlefield |url=https://www.politico.eu/article/verona-italy-world-congress-of-families-lgbt-protests/ |access-date=2026-09-08 |website=POLITICO |language=en-GB}}</ref>
== Famire ==
Akello mukyala mufumbo alina n'abaana.<ref name="Four" />
== Laba ne bino ==
* [[:en:Angelline_Osegge|Angelline Osegge]]
* [[:en:Winnie_Kiiza|Winnie Kiiza]]
* [[:en:Joy_Atim|Joy Atim]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* Website of the Parliament of Uganda
* New Amuru MP joins Parliament
* Justice and Peace Commission
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Abaasomera ku Makerere University]]
[[Category:Abaasomera ku Kyambogo University]]
[[Category:Bannayuganda bannabyabufuzi abakyala]]
59sldgi8xfcb7hv0vabukmbgs5huqki
Robert Mwesigwa
0
11905
74931
68442
2026-09-19T07:54:42Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74931
wikitext
text/x-wiki
'''Robert Mwesigwa Rukaari''' [[:en:Ugandan|Munnayuganda]],[[:en:Politician|munabyabufuzi]] era [[:en:Legislator|mubaka mu Paalamenti]] akiikirira Mbarara ey'Obukiikakkono, mu [[:en:Mbarara_City|kibuga ky'e Mbarara]] . <ref>{{Cite web |url=https://pearltimes.co.ug/in-hot-soup-again-musevenis-nrm-cec-member-rukaari-in-another-shs10bn-land-scandal/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-20 |archive-date=2025-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814165049/https://www.pearltimes.co.ug/in-hot-soup-again-musevenis-nrm-cec-member-rukaari-in-another-shs10bn-land-scandal/ |url-status=dead }}</ref> Ye Ssentebe wa Kkampuni ya East African Procurement News Company Limited, kampuni ekolera awamu ne AMPROC INC efulumya magazini buli mwezi eyeekenneenya omulimu gw'okugula ebintu mu [[:en:East_African_Community|kitundu kya East Africa]] era abadde ambasada wa [[:en:Republic_of_Malawi|Republic of Malawi]] mu [[:en:Uganda|Uganda]] . <ref name="showbizuganda.com">https://www.showbizuganda.com/nrmprimaries-what-you-need-to-know-about-dr-robert-mwesigwa-rukaari/</ref> Era yali Ambasada wa [[:en:Kingdom_of_Morocco|Kingdom of Morocco]] . <ref name=":0">https://croozefm.com/dr-mwesigwa-rukaari-cited-in-mbarara-fake-mask-production-centre-scandal/</ref>
Era akola nga mmemba ku kakiiko akafuzi aka Central Executive Committee aka [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]], ekibiina ekiri mu buyinza mu Uganda. <ref name="showbizuganda.com"/>
== Emisomo gye ==
* [[:en:Makerere_University|Yunivasite y’e Makerere]] – BA Sayansi w’Ebyobufuzi n’Olufaransa
* Ssettendekero wa Makerere – Diguli ey'okubiri mu by’okuddukanya emirimu gya Gavumenti
* [[:en:Nkumba_University|Yunivasite y’e Nkumba]] <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://nuir.nkumbauniversity.ac.ug/bitstream/handle/20.500.12383/556/Robert%20Mwesigwa-SOSS.pdf?sequence=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220106091342/http://nuir.nkumbauniversity.ac.ug/bitstream/handle/20.500.12383/556/Robert%20Mwesigwa-SOSS.pdf?sequence=1 |archive-date=2022-01-06 |access-date=2022-01-06}}</ref> – Diguli ey'okubiri mu by’okwerinda n’enteekateeka
* Yunivasite y’e Nkumba – Dipuloma mu Enkolagana n’abantu
* Nkumba University – Dipuloma mu by’obusuubuzi n’okuddukanya emirimu
== Emirimu gye egy'ebyobufuzi ==
[[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] – Ssentebe w’eggwanga, Entrepreneurship League era mmemba ku kakiiko akafuzi ak'ekibiina kya National Resistance Movement (CEC) okuva mu Gwekkuminogumu 2015 – okutuusa kati. <ref name="pmldaily.com">https://www.pmldaily.com/news/2020/08/nrm-boss-rukaari-nominated-to-unseat-former-protege-vows-to-spread-wealth-creation-in-mbarara.html</ref>
Mu 2019, yalondebwa okuba omukulembeze w’olukiiko okuweereza ku lukiiko olukulu olw’ekibiina ekigatta abasuubuzi mu nsi yonna ekya [[:en:International_Chamber_of_Commerce|International Chamber of Commerce]] (ICC) World Chambers Federation (WCF) General Council okuva mu 2020 okutuuka mu 2022 mu kibuga Paris ekya Bufalansa, ekibiina ekigatta abasuubuzi mu nsi yonna, ekisobozesa abasuubuzi b’ensi yonna okufuna obugagga n’emikisa eri abantu bonna mu nsi. <ref>{{Cite web |url=https://shiftmedianews.com/dr-mwesigwa-rukaari-appointed-chamber-leader-at-the-wcf-general-council-in-france-nce/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-20 |archive-date=2023-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230523030245/https://www.shiftmedianews.com/dr-mwesigwa-rukaari-appointed-chamber-leader-at-the-wcf-general-council-in-france-nce/ |url-status=dead }}</ref> Yali ssentebe, Board of Africa Strategic Leadership Centre, enteekateeka ey’okukolagana n’abakulembeze okuva mu bitongole bya gavumenti n’eby’obwannannyini, abeewaddeyo okukulaakulanya Afrika, nga bateekawo emikisa gy’okukulaakulana n’okussa ssente mu kapito w’abantu ku ssemazinga. <ref>https://web.archive.org/web/20210615135139/https://www.news.mak.ac.ug/2018/08/mak-aslc-to-use-research-based-policies-to-enhance-africas-socio-economic-development/</ref>
Mu 2021, ababaka mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ku kakiiko ka (COSASE) baamukunya okulaga engeri gye yafunamu poloti ssatu ezaali eza kampuni y'egaali y'omukka URC e Port Bell ne Mulago ku bukadde bwa Shs 357 mu 2009, <ref>{{Cite web |url=https://newslexpoint.com/mp-squeezed-by-cosase-over-purchase-of-uganda-railways-land/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-20 |archive-date=2025-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422070910/https://newslexpoint.com/mp-squeezed-by-cosase-over-purchase-of-uganda-railways-land/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://parliamentwatch.ug/news-amp-updates/mp-rukaari-on-spot-over-the-purchase-of-nsambya-railway-land/</ref> <ref>https://mulengeranews.com/kamya-risks-to-investigate-top-nrm-cec-member-accused-of-grabbing-railways-land-in-kla/</ref> kye yalemererwa okwanukula. <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mp-rukaari-fails-to-defend-purchase-of-railway-land-3637558?view=htmlamp</ref>
Mu kulonda kw'ekibiina kya NRM, yeesimbawo ne munne Tusiime Michael gwe yali gwe yali awagira mu kulonda okwasooka. <ref name="pmldaily.com"/>
== Obutakkanya ==
Mu Gwekkuminebiri 2021, famire emu mu Disitulikiti y’e Isingiro yasaba gavumenti oluvannyuma lw'okufiirwa obuse obusoba mu kkumi eri Robert Mwesigwa Rukaari oluvannyuma lw’ettaka lyabwe mu [[:en:Isingiro_District|Disitulikiti y’e Isingiro]] okutwalibwa ababundabunda naye gavumenti bwe yabaliyirira n’agaana okusasula ssente zaabwe oluvannyuma lw'okubamatiza okuziyisa ssente ezo ku akawunti ya kkampuni ye. <ref>https://observer.ug/news/headlines/72065-mp-rukaari-accused-of-swindling-shs-10b-in-another-dubious-land-deal</ref>
Mu kiseera kya COVID-19, yavunaanibwa okukola obukookolo obutatukagana n'amulembe era nga bw'ali tebukkiriziddwa kitongole kya [[:en:Uganda_National_Bureau_of_Standards|Uganda National Bureau of Standards]], nga yali agguddewo n'ekkolero ly'abwo e Mbarara. <ref name=":0"/>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Abaasomera ku Makerere University]]
92lpyv031zt3go8kgftr5bvuudm6es1
Ibrahim Kasule
0
12045
74925
72592
2026-09-19T03:23:08Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74925
wikitext
text/x-wiki
{{updated|match played 5 June 2025}}<ref name="soccerway">{{Soccerway|ibrahim-kasule/887341}}</ref>'''Ibrahim Owen Kasule''' (yazaalibwa 17 Ogwokubiri, 2004) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] gw'abigere mu Uganda omukugu era nga [[:en:Midfielder|azannya kifo ky'amakkati]] mu kiraabu [[:en:MLS_Next_Pro|ya MLS Next Pro eya]] [[:en:New_York_Red_Bulls_II|New York Red Bulls II]].
== Omulimu gwa kiraabu ==
=== Omulimu gwe yasooka okukola ===
Yazaalibwa [[:en:Buikwe|Buikwe]], [[:en:Uganda|Uganda]], Kasule yatandikira mu kiraabu za liigi eza wansi omwali Stars Mbiko, Mbiko United, Athletico Club – Ntinda, Nansana United ne Kampala Junior Team (KJT). <ref>https://swiftsportsug.com/blog/wakiso-giants-sign-midfielder-kasule/</ref>
=== Wakiso Giants ===
Mu 2020, yakola endagaano ne kiraabu ya [[:en:Uganda_Premier_League|Uganda Premier League]] eya [[:en:Wakiso_Giants_FC|Wakiso Giants FC]] . <ref>https://www.newyorkredbulls.com/2/news/new-york-red-bulls-ii-sign-ugandan-midfielder-ibrahim-kasule-to-mls-next-pro-con</ref> Nga 8 December 2020, Kasule yateeba ggoolo ye esooka mu Wakiso mu mupiira ogwali amaliri ne [[:en:Kyetume_FC|Kyetume FC]] ggoolo 2-2 . <ref>https://chimpreports.com/wakiso-giants-kyetume-share-spoils-in-four-goal-thriller/</ref>
Kasule yaweebwa essaati eriko nnamba 10 mu sizoni ya 2022–23, era y’omu ku bazannyi abaasinga mu Uganda okuteeba bwe yateeba ggoolo ttaano n’okuyambako emirundi mukaaga mu kitundu kya sizoni ekyasooka. <ref>https://kawowo.com/2023/03/31/new-york-red-bulls-ii-announce-the-signing-of-ibrahim-kasule/</ref>
Mu Gwolubereberye gwa 2023, Kasule yeegatta ku ttiimu ya Turkey eya [[:en:Ankara_Keçiörengücü|Ankara Keçiörengücü]], ng’azannyira ttiimu ya kiraabu eno eya U19. Okugenda kuno kwamala omwezi gumu gwokka kuba emabegako yali yakola endagaano ne [[:en:New_York_Red_Bulls|New York Red Bulls]] nga tannatuuka. <ref>{{Cite web |url=https://www.pulsesports.ng/football/story/ibrahim-kasule-ankara-new-york-red-bulls-on-legal-collision-course-2023021413335961002 |title=Archive copy |access-date=2025-09-27 |archive-date=2025-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808153122/https://www.pulsesports.ng/football/story/ibrahim-kasule-ankara-new-york-red-bulls-on-legal-collision-course-2023021413335961002 |url-status=dead }}</ref>
=== New York Red Bulls y’empaka zino ===
Nga 30 Ogwokusatu 2023, Kasule okugenda e New York kwamalirizibwa, bwe yakola endagaano ne ttiimu ya [[:en:MLS_Next_Pro|MLS Next Pro]] eya [[:en:New_York_Red_Bulls_II|New York Red Bulls II]] . <ref>https://www.newyorkredbulls.com/2/news/new-york-red-bulls-ii-sign-ugandan-midfielder-ibrahim-kasule-to-mls-next-pro-con</ref> Nga 26 Ogwokutaano 2023, Kasule yateeba ggoolo ye eyasooka mu kiraabu eno, n'aleeta peneti mu buwanguzi bwe yawangula [[:en:Huntsville_City_FC|Huntsville City FC]] ggoolo 2-1. <ref>https://www.newyorkredbulls.com/2/news/match-recap-new-york-red-bulls-ii-win-third-match-in-a-row-defeat-huntsville-cit</ref> Kasule yagenda mu maaso mu ffoomu ennungi, era mu Gwomusanvu 2023 yaweebwa engule y'omuzannyi w'omwezi mu [[:en:MLS_Next_Pro|MLS Next Pro]] . Mu mwezi ogwo, yateeba ggoolo ttaano n’ayambako omulundi gumu mu mipiira etaano. <ref>{{Cite web |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/watch-how-kasule-found-out-he-was-the-player-of-the-month-2023080508102903849 |title=Archive copy |access-date=2025-09-27 |archive-date=2025-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808153058/https://www.pulsesports.ug/football/story/watch-how-kasule-found-out-he-was-the-player-of-the-month-2023080508102903849 |url-status=dead }}</ref> Ku nkomerero ya sizoni ye eyasooka ngali mu New York, yatuumibwa “Best XI” owa liigi eyo mu sizoni ya 2023.
Nga 30 Ogwomunaana 2023, Kasule yakola ttiimu ye eyasooka ne [[:en:Major_League_Soccer|MLS]] eyasooka mu [[:en:New_York_Red_Bulls|New York Red Bulls]], najja ku [[:en:Dru_Yearwood|Dru Yearwood]] mu ddakiika ya 63 mu kukubwa [[:en:New_England_Revolution|New England Revolution]] ggoolo 0-1. <ref>https://kawowo.com/2023/08/31/delight-for-kasule-as-he-makes-mls-debut/</ref>
Nga 20 Ogwokusatu 2024, Kasule yateeba ggoolo ye esooka mu sizoni eyo mu New York Red Bulls II bwe yawangula Hudson Valley Hammers ggoolo 5-1 mu lawundi esooka mu mpaka za [[:en:U.S._Open_Cup|US Open Cup]] . <ref>https://www.espn.com/soccer/commentary/_/gameId/699749</ref> Nga 6 Ogwokuna 2025, Kasule yateeba ggoolo ye esooka mu sizoni eno bwe yawangula [[:en:Chicago_Fire_FC_II|Chicago Fire FC II]] ggoolo 3-2. <ref>https://www.newyorkredbulls.com/2/news/match-recap-new-york-red-bulls-ii-defeat-chicago-fire-fc-ii-3-2-at-msu-soccer-park</ref> Nga 4 Ogwomukaaga 2025, yateeba ggoolo ssatu ez'obuwanguzi bwe yawangula [[:en:Crown_Legacy_FC|Crown Legacy FC]] ku ggoolo 5-2. <ref>https://www.newyorkredbulls.com/2/news/match-recap-new-york-red-bulls-ii-earn-5-2-win-over-crown-legacy-fc-on-june-4-at-mecklenburg-county-sportsplex</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Mu Gwomwenda gwa 2023, Kasule yayitibwa omulundi ogwasooka ku [[:en:Uganda_national_football_team|ttiimu ya Uganda]] mu mupiira gw’okusunsulamu [[:en:2023_Africa_Cup_of_Nations|abalizannya ekikopo kya Afrika ekya 2023]] ne [[:en:Niger_national_football_team|Niger]] nga 7 Ogwomwenda. Kyokka teyasamba mu mupiira guno. <ref>https://www.newyorkredbulls.com/2/news/ibrahim-kasule-called-in-to-ugandan-national-team-ahead-of-international-friendl</ref>
== Ebibalo by’emirimu ==
<nowiki>.mw-parser-output .reflist{margin-bottom:0.5em;list-style-type:decimal}@media screen{.mw-parser-output .reflist{font-size:90%}}.mw-parser-output .reflist .references{font-size:100%;margin-bottom:0;list-style-type:inherit}.mw-parser-output .reflist-columns-2{column-width:30em}.mw-parser-output .reflist-columns-3{column-width:25em}.mw-parser-output .reflist-columns{margin-top:0.3em}.mw-parser-output .reflist-columns ol{margin-top:0}.mw-parser-output .reflist-columns li{page-break-inside:avoid;break-inside:avoid-column}.mw-parser-output .reflist-upper-alpha{list-style-type:upper-alpha}.mw-parser-output .reflist-upper-roman{list-style-type:upper-roman}.mw-parser-output .reflist-lower-alpha{list-style-type:lower-alpha}.mw-parser-output .reflist-lower-greek{list-style-type:lower-greek}.mw-parser-output .reflist-lower-roman{list-style-type:lower-roman}</nowiki>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Endabika ne ggoolo okusinziira ku kiraabu, sizoni n’empaka
! rowspan="2" | Kiraabu
! rowspan="2" | Ebiro
! colspan="3" | Liigi
! colspan="2" | Ekikopo ky'eggwanga [ a ].
! colspan="2" | Ssemazinga wa ssemazinga
! colspan="2" | Lala
! colspan="2" | Okugatta
|-
! Okugabanya
! Apps
! Goolo
! Apps
! Goolo
! Apps
! Goolo
! Apps
! Goolo
! Apps
! Goolo
|-
| rowspan="4" | [[:en:Wakiso_Giants_FC|Wakiso Giants FC]]
| [[:en:Uganda_Premier_League|2020–21]]
| [[:en:Uganda_Premier_League|Uganda Premier League]]
| 21.
| 2. 2.
| 0.
| 0.
| colspan="2" | —
| 0.
| 0.
| 21.
| 2. 2.
|-
| [[:en:Uganda_Premier_League|2021–22]]
| Uganda Premier League
| 22.
| 0.
| 0.
| 0.
| colspan="2" | —
| 0.
| 0.
| 22.
| 0.
|-
| [[:en:Uganda_Premier_League|2022–23]]
| Uganda Premier League
| 14.
| 5. 5.
| 0.
| 0.
| 0.
| 0.
| 0.
| 0.
| 14.
| 5. 5.
|-
! colspan="2" | Okugatta
! 57
! 7. 7.
! 0.
! 0.
! 0.
! 0.
! 0.
! 0.
! 57
! 7. 7.
|-
| rowspan="4" | [[:en:New_York_Red_Bulls_II|New York Red Bulls II]]
| [[:en:2023_MLS_Next_Pro_season|2023. 2023]]
| [[:en:MLS_Next_Pro|MLS Next Pro]]
| 25.
| 15.
| 0.
| 0.
| colspan="2" | —
| 2 [ b ] .
| 2. 2.
| 27.
| 17.
|-
| [[:en:2024_MLS_Next_Pro_season|2024]]
| MLS Next Pro
| 23.
| 7. 7.
| 1. 1.
| 1. 1.
| colspan="2" | —
| 0.
| 0.
| 24.
| 8.
|-
| [[:en:2025_MLS_Next_Pro_season|2025]]
| MLS Next Pro
| 12.
| 5. 5.
| 0.
| 0.
| colspan="2" | —
| 0.
| 0.
| 12.
| 5. 5.
|-
! colspan="2" | Omugatte
! 60.
! 27.
! 1
! 1. 1.
! colspan="2" | —
! 2. 2.
! 2. 2.
! 63. Ebikwata ku nsonga eno
! 30.
|-
| rowspan="1" | [[:en:New_York_Red_Bulls|New York Red Bulls]]
| [[:en:2023_New_York_Red_Bulls_season|2023.]]
| [[:en:Major_League_Soccer|Omupiira gwa Major League]]
| 1. 1.
| 0.
| 0.
| 0.
| colspan="2" | —
| 0.
| 0.
| 1. 1.
| 0.
|-
! colspan="3" | Omugatte gw’emirimu
! 118. Ebiragiro
! 34.
! 1
! 1. 1.
! 0.
! 0.
! 2. 2.
! 2. 2.
! 121. Ebiragiro
! 37.
|}
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijulizidwa wabweru wa wikipedia ==
* Ibrahim Kasule at Soccerway
* Ibrahim Kasule at BeSoccer
* [https://upl.co.ug/player/ibrahim-kasule/ upl.co.ug player profile]
* Ibrahim Kasule at National-Football-Teams.com
[[Category:Omupiira mu Uganda]]
42v2nrxuwh2i9to8q86bnw9o034lw5v
Charles Olweny
0
12239
74897
68409
2026-09-18T12:02:32Z
Kisakye Jane
9195
Nterezeeza mu ndabika y′ekiwandiiko.
74897
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Charles Mark Lwanga Olweny''' Munnayuganda [[:en:Physician|omusawo]], [[:en:Oncologist|omukugu mu bya kookolo]], [[:en:Academic_staff|munnabyanjigiriza]] era [[:en:Medical_researcher|omunoonyereza ku by'eddagala]]. Mu kiseera kino ye [[:en:Professor|pulofeesa w'obusawo]] era [[:en:Chancellor|vice-chancellor]] eyaakavaako mu [[:en:Uganda_Martyrs_University|Uganda Martyrs University]], ng'asinziira e [[:en:Nkozi|Nkozi]] mu [[:en:Mpigi_District|Disitulikiti y'e Mpigi]], mu [[:en:Central_Region,_Uganda|Masekkati ga Uganda]].<ref>{{Cite news |title=The University Executive |url=http://www.umu.ac.ug/node/117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025165617/http://www.umu.ac.ug/node/117 |archive-date=2014-10-25 |access-date=2026-09-18 |work=UMU Official Website |language=en}}</ref>
== Obuvo bwe ==
Yazaalibwa mu 1940 mu [[:en:Tororo_District|Disitulikiti y’e Tororo]], mu [[:en:Eastern_Region,_Uganda|Buvanjuba bwa Uganda]].<ref>http://allafrica.com/stories/200606121232.html</ref>
== Okusoma kwe ==
Professor Olweny yasomerako mu [[:en:St._Peter's_College_Tororo|St. Peter’s College Tororo]], era gyeyatandikira siniya esooka okutuuka ku y'okuna (S1-S4). <ref>https://web.archive.org/web/20140416182653/http://www.newvision.co.ug/D/9/35/576024</ref> Yasomerako ne mu [[:en:St._Mary's_College_Kisubi|St. Mary's College Kisubi]] mu bibiina bye eby'awaggulu (S5-S6). <ref>http://www.observer.ug/index.php/index.php?option=com_content&view=article&id=250:richard-m-kavuma&catid=43:sizzling&Itemid=71</ref> Mu 1961, Olweny yayingira [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]], essomero ly’obusawo erisinga obukadde mu Uganda ne East Africa, eryatandikibwawo mu 1924. <ref>http://www.observer.ug/index.php?%20option=com_content&view=article&id=27371:meet-the-pioneer-of-medical-studies-at-makerere-university&catid=85:education</ref> Yatikkirwa diguli esooka eya [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|Bachelor of Medicine ne Bachelor of Surgery]] ( [[:en:MBChB|MBChB]] ), mu 1966. Oluvannyuma, yafuna diguli eyookubiri eya [[:en:Master_of_Medicine|Master of Medicine mu Internal Medicine]] ( [[:en:MMed|MMed]] ). Eyo yagigobereza diguli eyookusatu eya [[:en:Doctor_of_Medicine|Doctor of Medicine]] (MD), nga zonna yaziggya mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]] . Olweny essira yalissa ku kusoma [[:en:Medical_oncology|essomo erikwata ku by'obujjanabi bwa kookolo]]. <ref name="BioR">https://www.must.ac.ug/about-us/governance/the-chancellor/</ref>
== Omulimu gwe ==
Charles Olweny yaweereza nga dayirekita w’ekitongole [[:en:Uganda_Cancer_Institute|kya Uganda Cancer Institute]], okuva mu 1972 okutuuka mu 1982. Mu buweereza bwe, ttiimu y’abanoonyereza ku by’obusawo mu Uganda be yakulembera be baali ekibinja ekyasooka okulaga nti [[:en:Liver_cancer|kookolo w’ekibumba]] asobola okujjanjabibwa obulungi n’eddagala ly’ekibumba nga bakozesa chemotherapy nga bakozesa eddagala lya [[:en:Doxorubicin|doxorubicin]], nga lino lye likyasinze okujjanjaba kookolo w’ekibumba n’okutuusa kati. Era baasobola okukakasa nti [[:en:Burkitt_lymphoma|obulwadde bwa Burkitt lymphoma]] busobola okuwona nga bakozesa eddagala ekipimo kya Chemotherapy ekingi era ne balaga nti bwe kityo bwe kiri ne ku [[:en:Hodgkin_disease|bulwadde bwa Hodgkin]] obw'abaana . Baawandiika ku bulwadde bwa [[:en:Kaposi_sarcoma|Kaposi sarcoma]] obusangibwa mu baana era ne bakola okugezesa ku ngeri y’okubujjanjaba. <ref>https://doi.org/10.1093%2Fjnci%2Fdjm099</ref>
Mu kiseera kye kimu, Olweny yaweereza – okusooka ng’omusomesa, oluvannyuma omusomesa omukulu n’oluvannyuma nga pulofeesa w’obusawo – mu kitongole ky’obusawo obw’omunda, mu [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]], ng’aweereza ng’akulira ekitongole, okuva mu 1979 okutuuka mu 1982. <ref name="BioR">https://www.must.ac.ug/about-us/governance/the-chancellor/</ref> Bwe yali mu Australia, mu myaka gya 1980, yaweereza nga clinical professor mu kitongole ky’eddagala n'okulongosa oba Department of Medicine & Surgery,mu [[:en:University_of_Adelaide|University of Adelaide]], esangibwa e Adelaide mu Bukiikaddyo bwa Australia. Era yaweereza nga dayirekita omukulu mu By'obujjanjabi bwa kookolo, mu pulogulaamu y'okutangira kookolo mu ddwaliro lya [[:en:Royal_Adelaide_Hospital|Royal Adelaide Hospital]] . <ref name="BioR" />
Mu myaka gya 1990, Olweny yasenguka n’agenda e Winnipeg, Manitoba, Canada, okugenda okulondebwa ng’omusawo [[:en:Oncology|w’obulwadde bwa kkansa]] mu [[:en:St._Boniface_General_Hospital_(Winnipeg)|ddwaaliro ekkulu erya St. Boniface General Hospital]], mu Winnipeg. Era yaweereza ng’omukwanaganya, wa Section of [[:en:Hematology|Hematology]] & [[:en:Oncology|Oncology]] mu CancerCare Manitoba, <ref>https://web.archive.org/web/20140416093955/http://www.cancercare.mb.ca/home/about_us/</ref> era ng’omukozi omuyambi mu [[:en:Health_Sciences_Centre_(Winnipeg)|Health Sciences Center]] e Winnipeg. Yalondebwa ku bwa Vice Chancellor wa Uganda Martyrs University mu 2006 n’ayingira ofiisi mu Gwomwenda gw’omwaka ogwo. <ref>http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739</ref> <ref>http://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Dr-Olweny-went-on-leave-but-never-returned-to-office/-/689844/2019912/-/6x35nw/-/index.html</ref> Professor Charles Olweny awandiise ebitabo ebisukka mu 20 n'ebiwandiiko eby'ekikugu ebisukka mu 120. <ref>https://web.archive.org/web/20120326060515/http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny</ref> Nga 1 Ogwolubereberye 2015, Professor Olweny yawummula okuva mu kifo ky’omumyuka wa Chancellor wa Uganda Martyrs University, n’akwasa [[:en:John_Maviiri|Prof. Dr. John Chrysostom Maviiri]], eyali omumyuka wa Chancellor wa [[:en:Catholic_University_of_Eastern_Africa|Catholic University of Eastern Africa]] e Nairobi. <ref>http://www.newvision.co.ug/news/662192-outgoing-umu-vc-launches-autobiography.html</ref>
Olweny yatuuzibwa ku bwa Chancellor wa [[:en:Mbarara_University_of_Science_and_Technology|Mbarara University of Science and Technology]] nga 28 Ogwekkumi, 2017. <ref>https://www.independent.co.ug/prof-olweny-new-mbarara-university-chancellor/</ref>
== Ebikwata ku bulamu bwe obw'obuntu ==
Olweny mufumbo, era alina abaana bataano abakulu. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2024)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Laba ne ==
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [http://www.newvision.co.ug/news/664746-a-rolling-stone-an-autobiography-of-prof-olweny.html A Rolling Stone: Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Olweny]
* [http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739 Ebikwata ku Charles Mark Lwanga Olweny]
* [https://web.archive.org/web/20110720164900/http://www.fiuc.org/umu/ Omukutu gwa Yunivasite y'Abajulizi ba Uganda]
* [http://www.monitor.co.ug/Magazines/ThoughtIdeas/Dr-Olweny-went-on-leave-but-never-returned-to-office/-/689844/2019912/-/pyuv2v/-/index.html Ennyonnyola Embeera Eziviirako Okuwalirizibwa Okuwang’angusibwa]
* [https://web.archive.org/web/20120326060515/http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Charles Olweny mu bufunze]
* [https://www.newvision.co.ug/news/1320663/rolling-stone-autobiography-prof-olweny/ Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Charles Lwanga Olweny]
[[Category:Abaasomera ku Makerere University]]
g0ukeqmpodj0kw8dyuwlti4uguyphrc
74898
74897
2026-09-18T12:05:17Z
Kisakye Jane
9195
Nterezeeza mu ndabika y′ekiwandiiko.
74898
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Charles Mark Lwanga Olweny''' Munnayuganda [[:en:Physician|omusawo]], [[:en:Oncologist|omukugu mu bya kookolo]], [[:en:Academic_staff|munnabyanjigiriza]] era [[:en:Medical_researcher|omunoonyereza ku by'eddagala]]. Mu kiseera kino ye [[:en:Professor|pulofeesa w'obusawo]] era [[:en:Chancellor|vice-chancellor]] eyaakavaako mu [[:en:Uganda_Martyrs_University|Uganda Martyrs University]], ng'asinziira e [[:en:Nkozi|Nkozi]] mu [[:en:Mpigi_District|Disitulikiti y'e Mpigi]], mu [[:en:Central_Region,_Uganda|Masekkati ga Uganda]].<ref>{{Cite news |title=The University Executive |url=http://www.umu.ac.ug/node/117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025165617/http://www.umu.ac.ug/node/117 |archive-date=2014-10-25 |access-date=2026-09-18 |work=UMU Official Website |language=en}}</ref>
== Obuvo bwe ==
Yazaalibwa mu 1940 mu [[:en:Tororo_District|Disitulikiti y’e Tororo]], mu [[:en:Eastern_Region,_Uganda|Buvanjuba bwa Uganda]].<ref>http://allafrica.com/stories/200606121232.html</ref>
== Okusoma kwe ==
Professor Olweny yasomerako mu [[:en:St._Peter's_College_Tororo|St. Peter’s College Tororo]], era gyeyatandikira siniya esooka okutuuka ku y'okuna (S1-S4).<ref>https://web.archive.org/web/20140416182653/http://www.newvision.co.ug/D/9/35/576024</ref> Yasomerako ne mu [[:en:St._Mary's_College_Kisubi|St. Mary's College Kisubi]] mu bibiina bye eby'awaggulu (S5-S6).<ref>http://www.observer.ug/index.php/index.php?option=com_content&view=article&id=250:richard-m-kavuma&catid=43:sizzling&Itemid=71</ref> Mu 1961, Olweny yayingira [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]], essomero ly’obusawo erisinga obukadde mu Uganda ne East Africa, eryatandikibwawo mu 1924.<ref>http://www.observer.ug/index.php?%20option=com_content&view=article&id=27371:meet-the-pioneer-of-medical-studies-at-makerere-university&catid=85:education</ref> Yatikkirwa diguli esooka eya [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|Bachelor of Medicine ne Bachelor of Surgery]] ( [[:en:MBChB|MBChB]] ), mu 1966. Oluvannyuma, yafuna diguli eyookubiri eya [[:en:Master_of_Medicine|Master of Medicine mu Internal Medicine]] ( [[:en:MMed|MMed]] ). Eyo yagigobereza diguli eyookusatu eya [[:en:Doctor_of_Medicine|Doctor of Medicine]] (MD), nga zonna yaziggya mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]] . Olweny essira yalissa ku kusoma [[:en:Medical_oncology|essomo erikwata ku by'obujjanabi bwa kookolo]].<ref name="BioR">https://www.must.ac.ug/about-us/governance/the-chancellor/</ref>
== Omulimu gwe ==
Charles Olweny yaweereza nga dayirekita w’ekitongole [[:en:Uganda_Cancer_Institute|kya Uganda Cancer Institute]], okuva mu 1972 okutuuka mu 1982. Mu buweereza bwe, ttiimu y’abanoonyereza ku by’obusawo mu Uganda be yakulembera be baali ekibinja ekyasooka okulaga nti [[:en:Liver_cancer|kookolo w’ekibumba]] asobola okujjanjabibwa obulungi n’eddagala ly’ekibumba nga bakozesa chemotherapy nga bakozesa eddagala lya [[:en:Doxorubicin|doxorubicin]], nga lino lye likyasinze okujjanjaba kookolo w’ekibumba n’okutuusa kati. Era baasobola okukakasa nti [[:en:Burkitt_lymphoma|obulwadde bwa Burkitt lymphoma]] busobola okuwona nga bakozesa eddagala ekipimo kya Chemotherapy ekingi era ne balaga nti bwe kityo bwe kiri ne ku [[:en:Hodgkin_disease|bulwadde bwa Hodgkin]] obw'abaana . Baawandiika ku bulwadde bwa [[:en:Kaposi_sarcoma|Kaposi sarcoma]] obusangibwa mu baana era ne bakola okugezesa ku ngeri y’okubujjanjaba. <ref>https://doi.org/10.1093%2Fjnci%2Fdjm099</ref>
Mu kiseera kye kimu, Olweny yaweereza – okusooka ng’omusomesa, oluvannyuma omusomesa omukulu n’oluvannyuma nga pulofeesa w’obusawo – mu kitongole ky’obusawo obw’omunda, mu [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]], ng’aweereza ng’akulira ekitongole, okuva mu 1979 okutuuka mu 1982. <ref name="BioR">https://www.must.ac.ug/about-us/governance/the-chancellor/</ref> Bwe yali mu Australia, mu myaka gya 1980, yaweereza nga clinical professor mu kitongole ky’eddagala n'okulongosa oba Department of Medicine & Surgery,mu [[:en:University_of_Adelaide|University of Adelaide]], esangibwa e Adelaide mu Bukiikaddyo bwa Australia. Era yaweereza nga dayirekita omukulu mu By'obujjanjabi bwa kookolo, mu pulogulaamu y'okutangira kookolo mu ddwaliro lya [[:en:Royal_Adelaide_Hospital|Royal Adelaide Hospital]] . <ref name="BioR" />
Mu myaka gya 1990, Olweny yasenguka n’agenda e Winnipeg, Manitoba, Canada, okugenda okulondebwa ng’omusawo [[:en:Oncology|w’obulwadde bwa kkansa]] mu [[:en:St._Boniface_General_Hospital_(Winnipeg)|ddwaaliro ekkulu erya St. Boniface General Hospital]], mu Winnipeg. Era yaweereza ng’omukwanaganya, wa Section of [[:en:Hematology|Hematology]] & [[:en:Oncology|Oncology]] mu CancerCare Manitoba, <ref>https://web.archive.org/web/20140416093955/http://www.cancercare.mb.ca/home/about_us/</ref> era ng’omukozi omuyambi mu [[:en:Health_Sciences_Centre_(Winnipeg)|Health Sciences Center]] e Winnipeg. Yalondebwa ku bwa Vice Chancellor wa Uganda Martyrs University mu 2006 n’ayingira ofiisi mu Gwomwenda gw’omwaka ogwo. <ref>http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739</ref> <ref>http://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Dr-Olweny-went-on-leave-but-never-returned-to-office/-/689844/2019912/-/6x35nw/-/index.html</ref> Professor Charles Olweny awandiise ebitabo ebisukka mu 20 n'ebiwandiiko eby'ekikugu ebisukka mu 120. <ref>https://web.archive.org/web/20120326060515/http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny</ref> Nga 1 Ogwolubereberye 2015, Professor Olweny yawummula okuva mu kifo ky’omumyuka wa Chancellor wa Uganda Martyrs University, n’akwasa [[:en:John_Maviiri|Prof. Dr. John Chrysostom Maviiri]], eyali omumyuka wa Chancellor wa [[:en:Catholic_University_of_Eastern_Africa|Catholic University of Eastern Africa]] e Nairobi. <ref>http://www.newvision.co.ug/news/662192-outgoing-umu-vc-launches-autobiography.html</ref>
Olweny yatuuzibwa ku bwa Chancellor wa [[:en:Mbarara_University_of_Science_and_Technology|Mbarara University of Science and Technology]] nga 28 Ogwekkumi, 2017. <ref>https://www.independent.co.ug/prof-olweny-new-mbarara-university-chancellor/</ref>
== Ebikwata ku bulamu bwe obw'obuntu ==
Olweny mufumbo, era alina abaana bataano abakulu. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2024)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Laba ne ==
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [http://www.newvision.co.ug/news/664746-a-rolling-stone-an-autobiography-of-prof-olweny.html A Rolling Stone: Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Olweny]
* [http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739 Ebikwata ku Charles Mark Lwanga Olweny]
* [https://web.archive.org/web/20110720164900/http://www.fiuc.org/umu/ Omukutu gwa Yunivasite y'Abajulizi ba Uganda]
* [http://www.monitor.co.ug/Magazines/ThoughtIdeas/Dr-Olweny-went-on-leave-but-never-returned-to-office/-/689844/2019912/-/pyuv2v/-/index.html Ennyonnyola Embeera Eziviirako Okuwalirizibwa Okuwang’angusibwa]
* [https://web.archive.org/web/20120326060515/http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Charles Olweny mu bufunze]
* [https://www.newvision.co.ug/news/1320663/rolling-stone-autobiography-prof-olweny/ Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Charles Lwanga Olweny]
[[Category:Abaasomera ku Makerere University]]
bhzhtuxphteqjvt3p6hotgv8m2yxuk9
74899
74898
2026-09-18T12:07:45Z
Kisakye Jane
9195
Nterezeezamu mu mpadiika.
74899
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Charles Mark Lwanga Olweny''' Munnayuganda [[:en:Physician|omusawo]], [[:en:Oncologist|omukugu mu bya kookolo]], [[:en:Academic_staff|munnabyanjigiriza]] era [[:en:Medical_researcher|omunoonyereza ku by'eddagala]]. Mu kiseera kino ye [[:en:Professor|pulofeesa w'obusawo]] era [[:en:Chancellor|vice-chancellor]] eyaakavaako mu [[:en:Uganda_Martyrs_University|Uganda Martyrs University]], ng'asinziira e [[:en:Nkozi|Nkozi]] mu [[:en:Mpigi_District|Disitulikiti y'e Mpigi]], mu [[:en:Central_Region,_Uganda|Masekkati ga Uganda]].<ref>{{Cite news |title=The University Executive |url=http://www.umu.ac.ug/node/117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025165617/http://www.umu.ac.ug/node/117 |archive-date=2014-10-25 |access-date=2026-09-18 |work=UMU Official Website |language=en}}</ref>
== Obuvo bwe ==
Yazaalibwa mu 1940 mu [[:en:Tororo_District|Disitulikiti y’e Tororo]], mu [[:en:Eastern_Region,_Uganda|Buvanjuba bwa Uganda]].<ref>http://allafrica.com/stories/200606121232.html</ref>
== Okusoma kwe ==
Professor Olweny yasomerako mu [[:en:St._Peter's_College_Tororo|St. Peter’s College Tororo]], era gyeyatandikira siniya esooka okutuuka ku y'okuna (S1-S4).<ref>{{Cite web |title=St Peter’s College Tororo gets new lab |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/35/576024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416182653/http://www.newvision.co.ug/D/9/35/576024 |archive-date=2014-04-16 |access-date=2026-09-18 |website=www.newvision.co.ug}}</ref> Yasomerako ne mu [[:en:St._Mary's_College_Kisubi|St. Mary's College Kisubi]] mu bibiina bye eby'awaggulu (S5-S6).<ref>{{Cite web |date=2026-09-16 |title=Uganda Observer - News, comment, sports, business, lifestyle and entertainment from Uganda |url=https://observer.ug/ |access-date=2026-09-18 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref> Mu 1961, Olweny yayingira [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]], essomero ly’obusawo erisinga obukadde mu Uganda ne East Africa, eryatandikibwawo mu 1924.<ref>{{Cite web |date=2026-09-16 |title=Uganda Observer - News, comment, sports, business, lifestyle and entertainment from Uganda |url=https://observer.ug/ |access-date=2026-09-18 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref> Yatikkirwa diguli esooka eya [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|Bachelor of Medicine ne Bachelor of Surgery]] ( [[:en:MBChB|MBChB]] ), mu 1966. Oluvannyuma, yafuna diguli eyookubiri eya [[:en:Master_of_Medicine|Master of Medicine mu Internal Medicine]] ( [[:en:MMed|MMed]] ). Eyo yagigobereza diguli eyookusatu eya [[:en:Doctor_of_Medicine|Doctor of Medicine]] (MD), nga zonna yaziggya mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]] . Olweny essira yalissa ku kusoma [[:en:Medical_oncology|essomo erikwata ku by'obujjanabi bwa kookolo]].<ref name="BioR">{{Cite web |title=The Chancellor |url=https://www.must.ac.ug/about-us/governance/the-chancellor/ |access-date=2026-09-18 |website=Mbarara University of Science and Technology |language=en-US}}</ref>
== Omulimu gwe ==
Charles Olweny yaweereza nga dayirekita w’ekitongole [[:en:Uganda_Cancer_Institute|kya Uganda Cancer Institute]], okuva mu 1972 okutuuka mu 1982. Mu buweereza bwe, ttiimu y’abanoonyereza ku by’obusawo mu Uganda be yakulembera be baali ekibinja ekyasooka okulaga nti [[:en:Liver_cancer|kookolo w’ekibumba]] asobola okujjanjabibwa obulungi n’eddagala ly’ekibumba nga bakozesa chemotherapy nga bakozesa eddagala lya [[:en:Doxorubicin|doxorubicin]], nga lino lye likyasinze okujjanjaba kookolo w’ekibumba n’okutuusa kati. Era baasobola okukakasa nti [[:en:Burkitt_lymphoma|obulwadde bwa Burkitt lymphoma]] busobola okuwona nga bakozesa eddagala ekipimo kya Chemotherapy ekingi era ne balaga nti bwe kityo bwe kiri ne ku [[:en:Hodgkin_disease|bulwadde bwa Hodgkin]] obw'abaana . Baawandiika ku bulwadde bwa [[:en:Kaposi_sarcoma|Kaposi sarcoma]] obusangibwa mu baana era ne bakola okugezesa ku ngeri y’okubujjanjaba. <ref>https://doi.org/10.1093%2Fjnci%2Fdjm099</ref>
Mu kiseera kye kimu, Olweny yaweereza – okusooka ng’omusomesa, oluvannyuma omusomesa omukulu n’oluvannyuma nga pulofeesa w’obusawo – mu kitongole ky’obusawo obw’omunda, mu [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]], ng’aweereza ng’akulira ekitongole, okuva mu 1979 okutuuka mu 1982. <ref name="BioR">https://www.must.ac.ug/about-us/governance/the-chancellor/</ref> Bwe yali mu Australia, mu myaka gya 1980, yaweereza nga clinical professor mu kitongole ky’eddagala n'okulongosa oba Department of Medicine & Surgery,mu [[:en:University_of_Adelaide|University of Adelaide]], esangibwa e Adelaide mu Bukiikaddyo bwa Australia. Era yaweereza nga dayirekita omukulu mu By'obujjanjabi bwa kookolo, mu pulogulaamu y'okutangira kookolo mu ddwaliro lya [[:en:Royal_Adelaide_Hospital|Royal Adelaide Hospital]] . <ref name="BioR" />
Mu myaka gya 1990, Olweny yasenguka n’agenda e Winnipeg, Manitoba, Canada, okugenda okulondebwa ng’omusawo [[:en:Oncology|w’obulwadde bwa kkansa]] mu [[:en:St._Boniface_General_Hospital_(Winnipeg)|ddwaaliro ekkulu erya St. Boniface General Hospital]], mu Winnipeg. Era yaweereza ng’omukwanaganya, wa Section of [[:en:Hematology|Hematology]] & [[:en:Oncology|Oncology]] mu CancerCare Manitoba, <ref>https://web.archive.org/web/20140416093955/http://www.cancercare.mb.ca/home/about_us/</ref> era ng’omukozi omuyambi mu [[:en:Health_Sciences_Centre_(Winnipeg)|Health Sciences Center]] e Winnipeg. Yalondebwa ku bwa Vice Chancellor wa Uganda Martyrs University mu 2006 n’ayingira ofiisi mu Gwomwenda gw’omwaka ogwo. <ref>http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739</ref> <ref>http://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Dr-Olweny-went-on-leave-but-never-returned-to-office/-/689844/2019912/-/6x35nw/-/index.html</ref> Professor Charles Olweny awandiise ebitabo ebisukka mu 20 n'ebiwandiiko eby'ekikugu ebisukka mu 120. <ref>https://web.archive.org/web/20120326060515/http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny</ref> Nga 1 Ogwolubereberye 2015, Professor Olweny yawummula okuva mu kifo ky’omumyuka wa Chancellor wa Uganda Martyrs University, n’akwasa [[:en:John_Maviiri|Prof. Dr. John Chrysostom Maviiri]], eyali omumyuka wa Chancellor wa [[:en:Catholic_University_of_Eastern_Africa|Catholic University of Eastern Africa]] e Nairobi. <ref>http://www.newvision.co.ug/news/662192-outgoing-umu-vc-launches-autobiography.html</ref>
Olweny yatuuzibwa ku bwa Chancellor wa [[:en:Mbarara_University_of_Science_and_Technology|Mbarara University of Science and Technology]] nga 28 Ogwekkumi, 2017. <ref>https://www.independent.co.ug/prof-olweny-new-mbarara-university-chancellor/</ref>
== Ebikwata ku bulamu bwe obw'obuntu ==
Olweny mufumbo, era alina abaana bataano abakulu. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2024)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Laba ne ==
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [http://www.newvision.co.ug/news/664746-a-rolling-stone-an-autobiography-of-prof-olweny.html A Rolling Stone: Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Olweny]
* [http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739 Ebikwata ku Charles Mark Lwanga Olweny]
* [https://web.archive.org/web/20110720164900/http://www.fiuc.org/umu/ Omukutu gwa Yunivasite y'Abajulizi ba Uganda]
* [http://www.monitor.co.ug/Magazines/ThoughtIdeas/Dr-Olweny-went-on-leave-but-never-returned-to-office/-/689844/2019912/-/pyuv2v/-/index.html Ennyonnyola Embeera Eziviirako Okuwalirizibwa Okuwang’angusibwa]
* [https://web.archive.org/web/20120326060515/http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Charles Olweny mu bufunze]
* [https://www.newvision.co.ug/news/1320663/rolling-stone-autobiography-prof-olweny/ Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Charles Lwanga Olweny]
[[Category:Abaasomera ku Makerere University]]
ltutr3urb863gu54oqmvtzzbpg7zbkd
74900
74899
2026-09-18T12:11:35Z
Kisakye Jane
9195
Nterezeeza mu ndabika y′ekiwandiiko.
74900
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Charles Mark Lwanga Olweny''' Munnayuganda [[:en:Physician|omusawo]], [[:en:Oncologist|omukugu mu bya kookolo]], [[:en:Academic_staff|munnabyanjigiriza]] era [[:en:Medical_researcher|omunoonyereza ku by'eddagala]]. Mu kiseera kino ye [[:en:Professor|pulofeesa w'obusawo]] era [[:en:Chancellor|vice-chancellor]] eyaakavaako mu [[:en:Uganda_Martyrs_University|Uganda Martyrs University]], ng'asinziira e [[:en:Nkozi|Nkozi]] mu [[:en:Mpigi_District|Disitulikiti y'e Mpigi]], mu [[:en:Central_Region,_Uganda|Masekkati ga Uganda]].<ref>{{Cite news |title=The University Executive |url=http://www.umu.ac.ug/node/117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025165617/http://www.umu.ac.ug/node/117 |archive-date=2014-10-25 |access-date=2026-09-18 |work=UMU Official Website |language=en}}</ref>
== Obuvo bwe ==
Yazaalibwa mu 1940 mu [[:en:Tororo_District|Disitulikiti y’e Tororo]], mu [[:en:Eastern_Region,_Uganda|Buvanjuba bwa Uganda]].<ref>http://allafrica.com/stories/200606121232.html</ref>
== Okusoma kwe ==
Professor Olweny yasomerako mu [[:en:St._Peter's_College_Tororo|St. Peter’s College Tororo]], era gyeyatandikira siniya esooka okutuuka ku y'okuna (S1-S4).<ref>{{Cite web |title=St Peter’s College Tororo gets new lab |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/35/576024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416182653/http://www.newvision.co.ug/D/9/35/576024 |archive-date=2014-04-16 |access-date=2026-09-18 |website=www.newvision.co.ug}}</ref> Yasomerako ne mu [[:en:St._Mary's_College_Kisubi|St. Mary's College Kisubi]] mu bibiina bye eby'awaggulu (S5-S6).<ref>{{Cite web |date=2026-09-16 |title=Uganda Observer - News, comment, sports, business, lifestyle and entertainment from Uganda |url=https://observer.ug/ |access-date=2026-09-18 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref> Mu 1961, Olweny yayingira [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]], essomero ly’obusawo erisinga obukadde mu Uganda ne East Africa, eryatandikibwawo mu 1924.<ref>{{Cite web |date=2026-09-16 |title=Uganda Observer - News, comment, sports, business, lifestyle and entertainment from Uganda |url=https://observer.ug/ |access-date=2026-09-18 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref> Yatikkirwa diguli esooka eya [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|Bachelor of Medicine ne Bachelor of Surgery]] ( [[:en:MBChB|MBChB]] ), mu 1966. Oluvannyuma, yafuna diguli eyookubiri eya [[:en:Master_of_Medicine|Master of Medicine mu Internal Medicine]] ( [[:en:MMed|MMed]] ). Eyo yagigobereza diguli eyookusatu eya [[:en:Doctor_of_Medicine|Doctor of Medicine]] (MD), nga zonna yaziggya mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]] . Olweny essira yalissa ku kusoma [[:en:Medical_oncology|essomo erikwata ku by'obujjanabi bwa kookolo]].<ref name="BioR">{{Cite web |title=The Chancellor |url=https://www.must.ac.ug/about-us/governance/the-chancellor/ |access-date=2026-09-18 |website=Mbarara University of Science and Technology |language=en-US}}</ref>
== Omulimu gwe ==
Charles Olweny yaweereza nga dayirekita w’ekitongole [[:en:Uganda_Cancer_Institute|kya Uganda Cancer Institute]], okuva mu 1972 okutuuka mu 1982. Mu buweereza bwe, ttiimu y’abanoonyereza ku by’obusawo mu Uganda be yakulembera be baali ekibinja ekyasooka okulaga nti [[:en:Liver_cancer|kookolo w’ekibumba]] asobola okujjanjabibwa obulungi n’eddagala ly’ekibumba nga bakozesa chemotherapy nga bakozesa eddagala lya [[:en:Doxorubicin|doxorubicin]], nga lino lye likyasinze okujjanjaba kookolo w’ekibumba n’okutuusa kati. Era baasobola okukakasa nti [[:en:Burkitt_lymphoma|obulwadde bwa Burkitt lymphoma]] busobola okuwona nga bakozesa eddagala ekipimo kya Chemotherapy ekingi era ne balaga nti bwe kityo bwe kiri ne ku [[:en:Hodgkin_disease|bulwadde bwa Hodgkin]] obw'abaana . Baawandiika ku bulwadde bwa [[:en:Kaposi_sarcoma|Kaposi sarcoma]] obusangibwa mu baana era ne bakola okugezesa ku ngeri y’okubujjanjaba.<ref>{{Cite journal |last=Savage |first=Liz |date=2007-08-01 |title=Former African Cancer Research Powerhouse Makes Plans for a Return to Greatness |url=https://doi.org/10.1093/jnci/djm099 |journal=JNCI: Journal of the National Cancer Institute |volume=99 |issue=15 |pages=1144–1151 |doi=10.1093/jnci/djm099 |issn=0027-8874}}</ref>
Mu kiseera kye kimu, Olweny yaweereza – okusooka ng’omusomesa, oluvannyuma omusomesa omukulu n’oluvannyuma nga pulofeesa w’obusawo – mu kitongole ky’obusawo obw’omunda, mu [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]], ng’aweereza ng’akulira ekitongole, okuva mu 1979 okutuuka mu 1982.<ref name="BioR">https://www.must.ac.ug/about-us/governance/the-chancellor/</ref> Bwe yali mu Australia, mu myaka gya 1980, yaweereza nga clinical professor mu kitongole ky’eddagala n'okulongosa oba Department of Medicine & Surgery,mu [[:en:University_of_Adelaide|University of Adelaide]], esangibwa e Adelaide mu Bukiikaddyo bwa Australia. Era yaweereza nga dayirekita omukulu mu By'obujjanjabi bwa kookolo, mu pulogulaamu y'okutangira kookolo mu ddwaliro lya [[:en:Royal_Adelaide_Hospital|Royal Adelaide Hospital]].<ref name="BioR" />
Mu myaka gya 1990, Olweny yasenguka n’agenda e Winnipeg, Manitoba, Canada, okugenda okulondebwa ng’omusawo [[:en:Oncology|w’obulwadde bwa kkansa]] mu [[:en:St._Boniface_General_Hospital_(Winnipeg)|ddwaaliro ekkulu erya St. Boniface General Hospital]], mu Winnipeg. Era yaweereza ng’omukwanaganya, wa Section of [[:en:Hematology|Hematology]] & [[:en:Oncology|Oncology]] mu CancerCare Manitoba,<ref>https://web.archive.org/web/20140416093955/http://www.cancercare.mb.ca/home/about_us/</ref> era ng’omukozi omuyambi mu [[:en:Health_Sciences_Centre_(Winnipeg)|Health Sciences Center]] e Winnipeg. Yalondebwa ku bwa Vice Chancellor wa Uganda Martyrs University mu 2006 n’ayingira ofiisi mu Gwomwenda gw’omwaka ogwo.<ref>http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739</ref><ref>http://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Dr-Olweny-went-on-leave-but-never-returned-to-office/-/689844/2019912/-/6x35nw/-/index.html</ref> Professor Charles Olweny awandiise ebitabo ebisukka mu 20 n'ebiwandiiko eby'ekikugu ebisukka mu 120.<ref>https://web.archive.org/web/20120326060515/http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny</ref> Nga 1 Ogwolubereberye 2015, Professor Olweny yawummula okuva mu kifo ky’omumyuka wa Chancellor wa Uganda Martyrs University, n’akwasa [[:en:John_Maviiri|Prof. Dr. John Chrysostom Maviiri]], eyali omumyuka wa Chancellor wa [[:en:Catholic_University_of_Eastern_Africa|Catholic University of Eastern Africa]] e Nairobi.<ref>http://www.newvision.co.ug/news/662192-outgoing-umu-vc-launches-autobiography.html</ref>
Olweny yatuuzibwa ku bwa Chancellor wa [[:en:Mbarara_University_of_Science_and_Technology|Mbarara University of Science and Technology]] nga 28 Ogwekkumi, 2017.<ref>https://www.independent.co.ug/prof-olweny-new-mbarara-university-chancellor/</ref>
== Ebikwata ku bulamu bwe obw'obuntu ==
Olweny mufumbo, era alina abaana bataano abakulu. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2024)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Laba ne ==
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [http://www.newvision.co.ug/news/664746-a-rolling-stone-an-autobiography-of-prof-olweny.html A Rolling Stone: Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Olweny]
* [http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739 Ebikwata ku Charles Mark Lwanga Olweny]
* [https://web.archive.org/web/20110720164900/http://www.fiuc.org/umu/ Omukutu gwa Yunivasite y'Abajulizi ba Uganda]
* [http://www.monitor.co.ug/Magazines/ThoughtIdeas/Dr-Olweny-went-on-leave-but-never-returned-to-office/-/689844/2019912/-/pyuv2v/-/index.html Ennyonnyola Embeera Eziviirako Okuwalirizibwa Okuwang’angusibwa]
* [https://web.archive.org/web/20120326060515/http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Charles Olweny mu bufunze]
* [https://www.newvision.co.ug/news/1320663/rolling-stone-autobiography-prof-olweny/ Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Charles Lwanga Olweny]
[[Category:Abaasomera ku Makerere University]]
r319teb7pe9xic0osppw6m8llfxbzdb
74901
74900
2026-09-18T12:16:44Z
Kisakye Jane
9195
Ntaddemu ebijuliziddwa.
74901
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Charles Mark Lwanga Olweny''' Munnayuganda [[:en:Physician|omusawo]], [[:en:Oncologist|omukugu mu bya kookolo]], [[:en:Academic_staff|munnabyanjigiriza]] era [[:en:Medical_researcher|omunoonyereza ku by'eddagala]]. Mu kiseera kino ye [[:en:Professor|pulofeesa w'obusawo]] era [[:en:Chancellor|vice-chancellor]] eyaakavaako mu [[:en:Uganda_Martyrs_University|Uganda Martyrs University]], ng'asinziira e [[:en:Nkozi|Nkozi]] mu [[:en:Mpigi_District|Disitulikiti y'e Mpigi]], mu [[:en:Central_Region,_Uganda|Masekkati ga Uganda]].<ref>{{Cite news |title=The University Executive |url=http://www.umu.ac.ug/node/117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025165617/http://www.umu.ac.ug/node/117 |archive-date=2014-10-25 |access-date=2026-09-18 |work=UMU Official Website |language=en}}</ref>
== Obuvo bwe ==
Yazaalibwa mu 1940 mu [[:en:Tororo_District|Disitulikiti y’e Tororo]], mu [[:en:Eastern_Region,_Uganda|Buvanjuba bwa Uganda]].<ref>http://allafrica.com/stories/200606121232.html</ref>
== Okusoma kwe ==
Professor Olweny yasomerako mu [[:en:St._Peter's_College_Tororo|St. Peter’s College Tororo]], era gyeyatandikira siniya esooka okutuuka ku y'okuna (S1-S4).<ref>{{Cite web |title=St Peter’s College Tororo gets new lab |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/35/576024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416182653/http://www.newvision.co.ug/D/9/35/576024 |archive-date=2014-04-16 |access-date=2026-09-18 |website=www.newvision.co.ug}}</ref> Yasomerako ne mu [[:en:St._Mary's_College_Kisubi|St. Mary's College Kisubi]] mu bibiina bye eby'awaggulu (S5-S6).<ref>{{Cite web |date=2026-09-16 |title=Uganda Observer - News, comment, sports, business, lifestyle and entertainment from Uganda |url=https://observer.ug/ |access-date=2026-09-18 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref> Mu 1961, Olweny yayingira [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]], essomero ly’obusawo erisinga obukadde mu Uganda ne East Africa, eryatandikibwawo mu 1924.<ref>{{Cite web |date=2026-09-16 |title=Uganda Observer - News, comment, sports, business, lifestyle and entertainment from Uganda |url=https://observer.ug/ |access-date=2026-09-18 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref> Yatikkirwa diguli esooka eya [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|Bachelor of Medicine ne Bachelor of Surgery]] ( [[:en:MBChB|MBChB]] ), mu 1966. Oluvannyuma, yafuna diguli eyookubiri eya [[:en:Master_of_Medicine|Master of Medicine mu Internal Medicine]] ( [[:en:MMed|MMed]] ). Eyo yagigobereza diguli eyookusatu eya [[:en:Doctor_of_Medicine|Doctor of Medicine]] (MD), nga zonna yaziggya mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]] . Olweny essira yalissa ku kusoma [[:en:Medical_oncology|essomo erikwata ku by'obujjanabi bwa kookolo]].<ref name="BioR">{{Cite web |title=The Chancellor |url=https://www.must.ac.ug/about-us/governance/the-chancellor/ |access-date=2026-09-18 |website=Mbarara University of Science and Technology |language=en-US}}</ref>
== Omulimu gwe ==
Charles Olweny yaweereza nga dayirekita w’ekitongole [[:en:Uganda_Cancer_Institute|kya Uganda Cancer Institute]], okuva mu 1972 okutuuka mu 1982. Mu buweereza bwe, ttiimu y’abanoonyereza ku by’obusawo mu Uganda be yakulembera be baali ekibinja ekyasooka okulaga nti [[:en:Liver_cancer|kookolo w’ekibumba]] asobola okujjanjabibwa obulungi n’eddagala ly’ekibumba nga bakozesa chemotherapy nga bakozesa eddagala lya [[:en:Doxorubicin|doxorubicin]], nga lino lye likyasinze okujjanjaba kookolo w’ekibumba n’okutuusa kati. Era baasobola okukakasa nti [[:en:Burkitt_lymphoma|obulwadde bwa Burkitt lymphoma]] busobola okuwona nga bakozesa eddagala ekipimo kya Chemotherapy ekingi era ne balaga nti bwe kityo bwe kiri ne ku [[:en:Hodgkin_disease|bulwadde bwa Hodgkin]] obw'abaana . Baawandiika ku bulwadde bwa [[:en:Kaposi_sarcoma|Kaposi sarcoma]] obusangibwa mu baana era ne bakola okugezesa ku ngeri y’okubujjanjaba.<ref>{{Cite journal |last=Savage |first=Liz |date=2007-08-01 |title=Former African Cancer Research Powerhouse Makes Plans for a Return to Greatness |url=https://doi.org/10.1093/jnci/djm099 |journal=JNCI: Journal of the National Cancer Institute |volume=99 |issue=15 |pages=1144–1151 |doi=10.1093/jnci/djm099 |issn=0027-8874}}</ref>
Mu kiseera kye kimu, Olweny yaweereza – okusooka ng’omusomesa, oluvannyuma omusomesa omukulu n’oluvannyuma nga pulofeesa w’obusawo – mu kitongole ky’obusawo obw’omunda, mu [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]], ng’aweereza ng’akulira ekitongole, okuva mu 1979 okutuuka mu 1982.<ref name="BioR">https://www.must.ac.ug/about-us/governance/the-chancellor/</ref> Bwe yali mu Australia, mu myaka gya 1980, yaweereza nga clinical professor mu kitongole ky’eddagala n'okulongosa oba Department of Medicine & Surgery,mu [[:en:University_of_Adelaide|University of Adelaide]], esangibwa e Adelaide mu Bukiikaddyo bwa Australia. Era yaweereza nga dayirekita omukulu mu By'obujjanjabi bwa kookolo, mu pulogulaamu y'okutangira kookolo mu ddwaliro lya [[:en:Royal_Adelaide_Hospital|Royal Adelaide Hospital]].<ref name="BioR" />
Mu myaka gya 1990, Olweny yasenguka n’agenda e Winnipeg, Manitoba, Canada, okugenda okulondebwa ng’omusawo [[:en:Oncology|w’obulwadde bwa kkansa]] mu [[:en:St._Boniface_General_Hospital_(Winnipeg)|ddwaaliro ekkulu erya St. Boniface General Hospital]], mu Winnipeg. Era yaweereza ng’omukwanaganya, wa Section of [[:en:Hematology|Hematology]] & [[:en:Oncology|Oncology]] mu CancerCare Manitoba,<ref>{{Cite web |title=About Us |url=http://www.cancercare.mb.ca/home/about_us/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416093955/http://www.cancercare.mb.ca/home/about_us/ |archive-date=2014-04-16 |access-date=2026-09-18 |website=www.cancercare.mb.ca}}</ref> era ng’omukozi omuyambi mu [[:en:Health_Sciences_Centre_(Winnipeg)|Health Sciences Center]] e Winnipeg. Yalondebwa ku bwa Vice Chancellor wa Uganda Martyrs University mu 2006 n’ayingira ofiisi mu Gwomwenda gw’omwaka ogwo.<ref>{{Cite web |title=Academic oncologist brings altruistic dynamism to Catholic university - University World News |url=http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739 |archive-url=http://web.archive.org/web/20170701064513/http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739 |archive-date=2017-07-01 |access-date=2026-09-18 |website=www.universityworldnews.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-09 |title=Dr Olweny went on leave but never returned to office |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/people-power/dr-olweny-went-on-leave-but-never-returned-to-office-1554790 |access-date=2026-09-18 |website=Monitor |language=en}}</ref> Professor Charles Olweny awandiise ebitabo ebisukka mu 20 n'ebiwandiiko eby'ekikugu ebisukka mu 120.<ref>{{Cite web |title=East Africa ICT & Higher Education Symposium 2010 |url=http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny |archive-url=https://web.archive.org/web/20120326060515/http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny |archive-date=2012-03-26 |access-date=2026-09-18 |website=eastafricasymposium.org}}</ref> Nga 1 Ogwolubereberye 2015, Professor Olweny yawummula okuva mu kifo ky’omumyuka wa Chancellor wa Uganda Martyrs University, n’akwasa [[:en:John_Maviiri|Prof. Dr. John Chrysostom Maviiri]], eyali omumyuka wa Chancellor wa [[:en:Catholic_University_of_Eastern_Africa|Catholic University of Eastern Africa]] e Nairobi.<ref>http://www.newvision.co.ug/news/662192-outgoing-umu-vc-launches-autobiography.html</ref>
Olweny yatuuzibwa ku bwa Chancellor wa [[:en:Mbarara_University_of_Science_and_Technology|Mbarara University of Science and Technology]] nga 28 Ogwekkumi, 2017.<ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2017-10-29 |title=Prof Olweny is new Mbarara University Chancellor |url=https://www.independent.co.ug/prof-olweny-new-mbarara-university-chancellor/ |access-date=2026-09-18 |website=The Independent Uganda: |language=en-US}}</ref>
== Ebikwata ku bulamu bwe obw'obuntu ==
Olweny mufumbo, era alina abaana bataano abakulu. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2024)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Laba ne ==
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [http://www.newvision.co.ug/news/664746-a-rolling-stone-an-autobiography-of-prof-olweny.html A Rolling Stone: Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Olweny]
* [http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739 Ebikwata ku Charles Mark Lwanga Olweny]
* [https://web.archive.org/web/20110720164900/http://www.fiuc.org/umu/ Omukutu gwa Yunivasite y'Abajulizi ba Uganda]
* [http://www.monitor.co.ug/Magazines/ThoughtIdeas/Dr-Olweny-went-on-leave-but-never-returned-to-office/-/689844/2019912/-/pyuv2v/-/index.html Ennyonnyola Embeera Eziviirako Okuwalirizibwa Okuwang’angusibwa]
* [https://web.archive.org/web/20120326060515/http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Charles Olweny mu bufunze]
* [https://www.newvision.co.ug/news/1320663/rolling-stone-autobiography-prof-olweny/ Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Charles Lwanga Olweny]
[[Category:Abaasomera ku Makerere University]]
3vxj4mawp62mf3hhyeeqq98f7bauhcr
74902
74901
2026-09-18T12:18:16Z
Kisakye Jane
9195
Ntaddemu ettuluba.
74902
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Charles Mark Lwanga Olweny''' Munnayuganda [[:en:Physician|omusawo]], [[:en:Oncologist|omukugu mu bya kookolo]], [[:en:Academic_staff|munnabyanjigiriza]] era [[:en:Medical_researcher|omunoonyereza ku by'eddagala]]. Mu kiseera kino ye [[:en:Professor|pulofeesa w'obusawo]] era [[:en:Chancellor|vice-chancellor]] eyaakavaako mu [[:en:Uganda_Martyrs_University|Uganda Martyrs University]], ng'asinziira e [[:en:Nkozi|Nkozi]] mu [[:en:Mpigi_District|Disitulikiti y'e Mpigi]], mu [[:en:Central_Region,_Uganda|Masekkati ga Uganda]].<ref>{{Cite news |title=The University Executive |url=http://www.umu.ac.ug/node/117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025165617/http://www.umu.ac.ug/node/117 |archive-date=2014-10-25 |access-date=2026-09-18 |work=UMU Official Website |language=en}}</ref>
== Obuvo bwe ==
Yazaalibwa mu 1940 mu [[:en:Tororo_District|Disitulikiti y’e Tororo]], mu [[:en:Eastern_Region,_Uganda|Buvanjuba bwa Uganda]].<ref>http://allafrica.com/stories/200606121232.html</ref>
== Okusoma kwe ==
Professor Olweny yasomerako mu [[:en:St._Peter's_College_Tororo|St. Peter’s College Tororo]], era gyeyatandikira siniya esooka okutuuka ku y'okuna (S1-S4).<ref>{{Cite web |title=St Peter’s College Tororo gets new lab |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/35/576024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416182653/http://www.newvision.co.ug/D/9/35/576024 |archive-date=2014-04-16 |access-date=2026-09-18 |website=www.newvision.co.ug}}</ref> Yasomerako ne mu [[:en:St._Mary's_College_Kisubi|St. Mary's College Kisubi]] mu bibiina bye eby'awaggulu (S5-S6).<ref>{{Cite web |date=2026-09-16 |title=Uganda Observer - News, comment, sports, business, lifestyle and entertainment from Uganda |url=https://observer.ug/ |access-date=2026-09-18 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref> Mu 1961, Olweny yayingira [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]], essomero ly’obusawo erisinga obukadde mu Uganda ne East Africa, eryatandikibwawo mu 1924.<ref>{{Cite web |date=2026-09-16 |title=Uganda Observer - News, comment, sports, business, lifestyle and entertainment from Uganda |url=https://observer.ug/ |access-date=2026-09-18 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref> Yatikkirwa diguli esooka eya [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|Bachelor of Medicine ne Bachelor of Surgery]] ( [[:en:MBChB|MBChB]] ), mu 1966. Oluvannyuma, yafuna diguli eyookubiri eya [[:en:Master_of_Medicine|Master of Medicine mu Internal Medicine]] ( [[:en:MMed|MMed]] ). Eyo yagigobereza diguli eyookusatu eya [[:en:Doctor_of_Medicine|Doctor of Medicine]] (MD), nga zonna yaziggya mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]] . Olweny essira yalissa ku kusoma [[:en:Medical_oncology|essomo erikwata ku by'obujjanabi bwa kookolo]].<ref name="BioR">{{Cite web |title=The Chancellor |url=https://www.must.ac.ug/about-us/governance/the-chancellor/ |access-date=2026-09-18 |website=Mbarara University of Science and Technology |language=en-US}}</ref>
== Omulimu gwe ==
Charles Olweny yaweereza nga dayirekita w’ekitongole [[:en:Uganda_Cancer_Institute|kya Uganda Cancer Institute]], okuva mu 1972 okutuuka mu 1982. Mu buweereza bwe, ttiimu y’abanoonyereza ku by’obusawo mu Uganda be yakulembera be baali ekibinja ekyasooka okulaga nti [[:en:Liver_cancer|kookolo w’ekibumba]] asobola okujjanjabibwa obulungi n’eddagala ly’ekibumba nga bakozesa chemotherapy nga bakozesa eddagala lya [[:en:Doxorubicin|doxorubicin]], nga lino lye likyasinze okujjanjaba kookolo w’ekibumba n’okutuusa kati. Era baasobola okukakasa nti [[:en:Burkitt_lymphoma|obulwadde bwa Burkitt lymphoma]] busobola okuwona nga bakozesa eddagala ekipimo kya Chemotherapy ekingi era ne balaga nti bwe kityo bwe kiri ne ku [[:en:Hodgkin_disease|bulwadde bwa Hodgkin]] obw'abaana . Baawandiika ku bulwadde bwa [[:en:Kaposi_sarcoma|Kaposi sarcoma]] obusangibwa mu baana era ne bakola okugezesa ku ngeri y’okubujjanjaba.<ref>{{Cite journal |last=Savage |first=Liz |date=2007-08-01 |title=Former African Cancer Research Powerhouse Makes Plans for a Return to Greatness |url=https://doi.org/10.1093/jnci/djm099 |journal=JNCI: Journal of the National Cancer Institute |volume=99 |issue=15 |pages=1144–1151 |doi=10.1093/jnci/djm099 |issn=0027-8874}}</ref>
Mu kiseera kye kimu, Olweny yaweereza – okusooka ng’omusomesa, oluvannyuma omusomesa omukulu n’oluvannyuma nga pulofeesa w’obusawo – mu kitongole ky’obusawo obw’omunda, mu [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]], ng’aweereza ng’akulira ekitongole, okuva mu 1979 okutuuka mu 1982.<ref name="BioR">https://www.must.ac.ug/about-us/governance/the-chancellor/</ref> Bwe yali mu Australia, mu myaka gya 1980, yaweereza nga clinical professor mu kitongole ky’eddagala n'okulongosa oba Department of Medicine & Surgery,mu [[:en:University_of_Adelaide|University of Adelaide]], esangibwa e Adelaide mu Bukiikaddyo bwa Australia. Era yaweereza nga dayirekita omukulu mu By'obujjanjabi bwa kookolo, mu pulogulaamu y'okutangira kookolo mu ddwaliro lya [[:en:Royal_Adelaide_Hospital|Royal Adelaide Hospital]].<ref name="BioR" />
Mu myaka gya 1990, Olweny yasenguka n’agenda e Winnipeg, Manitoba, Canada, okugenda okulondebwa ng’omusawo [[:en:Oncology|w’obulwadde bwa kkansa]] mu [[:en:St._Boniface_General_Hospital_(Winnipeg)|ddwaaliro ekkulu erya St. Boniface General Hospital]], mu Winnipeg. Era yaweereza ng’omukwanaganya, wa Section of [[:en:Hematology|Hematology]] & [[:en:Oncology|Oncology]] mu CancerCare Manitoba,<ref>{{Cite web |title=About Us |url=http://www.cancercare.mb.ca/home/about_us/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416093955/http://www.cancercare.mb.ca/home/about_us/ |archive-date=2014-04-16 |access-date=2026-09-18 |website=www.cancercare.mb.ca}}</ref> era ng’omukozi omuyambi mu [[:en:Health_Sciences_Centre_(Winnipeg)|Health Sciences Center]] e Winnipeg. Yalondebwa ku bwa Vice Chancellor wa Uganda Martyrs University mu 2006 n’ayingira ofiisi mu Gwomwenda gw’omwaka ogwo.<ref>{{Cite web |title=Academic oncologist brings altruistic dynamism to Catholic university - University World News |url=http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739 |archive-url=http://web.archive.org/web/20170701064513/http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739 |archive-date=2017-07-01 |access-date=2026-09-18 |website=www.universityworldnews.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-09 |title=Dr Olweny went on leave but never returned to office |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/people-power/dr-olweny-went-on-leave-but-never-returned-to-office-1554790 |access-date=2026-09-18 |website=Monitor |language=en}}</ref> Professor Charles Olweny awandiise ebitabo ebisukka mu 20 n'ebiwandiiko eby'ekikugu ebisukka mu 120.<ref>{{Cite web |title=East Africa ICT & Higher Education Symposium 2010 |url=http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny |archive-url=https://web.archive.org/web/20120326060515/http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny |archive-date=2012-03-26 |access-date=2026-09-18 |website=eastafricasymposium.org}}</ref> Nga 1 Ogwolubereberye 2015, Professor Olweny yawummula okuva mu kifo ky’omumyuka wa Chancellor wa Uganda Martyrs University, n’akwasa [[:en:John_Maviiri|Prof. Dr. John Chrysostom Maviiri]], eyali omumyuka wa Chancellor wa [[:en:Catholic_University_of_Eastern_Africa|Catholic University of Eastern Africa]] e Nairobi.<ref>http://www.newvision.co.ug/news/662192-outgoing-umu-vc-launches-autobiography.html</ref>
Olweny yatuuzibwa ku bwa Chancellor wa [[:en:Mbarara_University_of_Science_and_Technology|Mbarara University of Science and Technology]] nga 28 Ogwekkumi, 2017.<ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2017-10-29 |title=Prof Olweny is new Mbarara University Chancellor |url=https://www.independent.co.ug/prof-olweny-new-mbarara-university-chancellor/ |access-date=2026-09-18 |website=The Independent Uganda: |language=en-US}}</ref>
== Ebikwata ku bulamu bwe obw'obuntu ==
Olweny mufumbo, era alina abaana bataano abakulu. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2024)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Laba ne ==
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [http://www.newvision.co.ug/news/664746-a-rolling-stone-an-autobiography-of-prof-olweny.html A Rolling Stone: Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Olweny]
* [http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739 Ebikwata ku Charles Mark Lwanga Olweny]
* [https://web.archive.org/web/20110720164900/http://www.fiuc.org/umu/ Omukutu gwa Yunivasite y'Abajulizi ba Uganda]
* [http://www.monitor.co.ug/Magazines/ThoughtIdeas/Dr-Olweny-went-on-leave-but-never-returned-to-office/-/689844/2019912/-/pyuv2v/-/index.html Ennyonnyola Embeera Eziviirako Okuwalirizibwa Okuwang’angusibwa]
* [https://web.archive.org/web/20120326060515/http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Charles Olweny mu bufunze]
* [https://www.newvision.co.ug/news/1320663/rolling-stone-autobiography-prof-olweny/ Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Charles Lwanga Olweny]
[[Category:Abaasomera ku Makerere University]]
<references />
[[Category:Bannayuganda abayivu abasajja.]]
dyiuanr3hazh461cnkf23loukelv2d5
74923
74902
2026-09-19T01:03:54Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74923
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Charles Mark Lwanga Olweny''' Munnayuganda [[:en:Physician|omusawo]], [[:en:Oncologist|omukugu mu bya kookolo]], [[:en:Academic_staff|munnabyanjigiriza]] era [[:en:Medical_researcher|omunoonyereza ku by'eddagala]]. Mu kiseera kino ye [[:en:Professor|pulofeesa w'obusawo]] era [[:en:Chancellor|vice-chancellor]] eyaakavaako mu [[:en:Uganda_Martyrs_University|Uganda Martyrs University]], ng'asinziira e [[:en:Nkozi|Nkozi]] mu [[:en:Mpigi_District|Disitulikiti y'e Mpigi]], mu [[:en:Central_Region,_Uganda|Masekkati ga Uganda]].<ref>{{Cite news |title=The University Executive |url=http://www.umu.ac.ug/node/117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025165617/http://www.umu.ac.ug/node/117 |archive-date=2014-10-25 |access-date=2026-09-18 |work=UMU Official Website |language=en}}</ref>
== Obuvo bwe ==
Yazaalibwa mu 1940 mu [[:en:Tororo_District|Disitulikiti y’e Tororo]], mu [[:en:Eastern_Region,_Uganda|Buvanjuba bwa Uganda]].<ref>http://allafrica.com/stories/200606121232.html</ref>
== Okusoma kwe ==
Professor Olweny yasomerako mu [[:en:St._Peter's_College_Tororo|St. Peter’s College Tororo]], era gyeyatandikira siniya esooka okutuuka ku y'okuna (S1-S4).<ref>{{Cite web |title=St Peter’s College Tororo gets new lab |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/35/576024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416182653/http://www.newvision.co.ug/D/9/35/576024 |archive-date=2014-04-16 |access-date=2026-09-18 |website=www.newvision.co.ug}}</ref> Yasomerako ne mu [[:en:St._Mary's_College_Kisubi|St. Mary's College Kisubi]] mu bibiina bye eby'awaggulu (S5-S6).<ref>{{Cite web |date=2026-09-16 |title=Uganda Observer - News, comment, sports, business, lifestyle and entertainment from Uganda |url=https://observer.ug/ |access-date=2026-09-18 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref> Mu 1961, Olweny yayingira [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]], essomero ly’obusawo erisinga obukadde mu Uganda ne East Africa, eryatandikibwawo mu 1924.<ref>{{Cite web |date=2026-09-16 |title=Uganda Observer - News, comment, sports, business, lifestyle and entertainment from Uganda |url=https://observer.ug/ |access-date=2026-09-18 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref> Yatikkirwa diguli esooka eya [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|Bachelor of Medicine ne Bachelor of Surgery]] ( [[:en:MBChB|MBChB]] ), mu 1966. Oluvannyuma, yafuna diguli eyookubiri eya [[:en:Master_of_Medicine|Master of Medicine mu Internal Medicine]] ( [[:en:MMed|MMed]] ). Eyo yagigobereza diguli eyookusatu eya [[:en:Doctor_of_Medicine|Doctor of Medicine]] (MD), nga zonna yaziggya mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]] . Olweny essira yalissa ku kusoma [[:en:Medical_oncology|essomo erikwata ku by'obujjanabi bwa kookolo]].<ref name="BioR">{{Cite web |title=The Chancellor |url=https://www.must.ac.ug/about-us/governance/the-chancellor/ |access-date=2026-09-18 |website=Mbarara University of Science and Technology |language=en-US}}</ref>
== Omulimu gwe ==
Charles Olweny yaweereza nga dayirekita w’ekitongole [[:en:Uganda_Cancer_Institute|kya Uganda Cancer Institute]], okuva mu 1972 okutuuka mu 1982. Mu buweereza bwe, ttiimu y’abanoonyereza ku by’obusawo mu Uganda be yakulembera be baali ekibinja ekyasooka okulaga nti [[:en:Liver_cancer|kookolo w’ekibumba]] asobola okujjanjabibwa obulungi n’eddagala ly’ekibumba nga bakozesa chemotherapy nga bakozesa eddagala lya [[:en:Doxorubicin|doxorubicin]], nga lino lye likyasinze okujjanjaba kookolo w’ekibumba n’okutuusa kati. Era baasobola okukakasa nti [[:en:Burkitt_lymphoma|obulwadde bwa Burkitt lymphoma]] busobola okuwona nga bakozesa eddagala ekipimo kya Chemotherapy ekingi era ne balaga nti bwe kityo bwe kiri ne ku [[:en:Hodgkin_disease|bulwadde bwa Hodgkin]] obw'abaana . Baawandiika ku bulwadde bwa [[:en:Kaposi_sarcoma|Kaposi sarcoma]] obusangibwa mu baana era ne bakola okugezesa ku ngeri y’okubujjanjaba.<ref>{{Cite journal |last=Savage |first=Liz |date=2007-08-01 |title=Former African Cancer Research Powerhouse Makes Plans for a Return to Greatness |url=https://doi.org/10.1093/jnci/djm099 |journal=JNCI: Journal of the National Cancer Institute |volume=99 |issue=15 |pages=1144–1151 |doi=10.1093/jnci/djm099 |issn=0027-8874}}</ref>
Mu kiseera kye kimu, Olweny yaweereza – okusooka ng’omusomesa, oluvannyuma omusomesa omukulu n’oluvannyuma nga pulofeesa w’obusawo – mu kitongole ky’obusawo obw’omunda, mu [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]], ng’aweereza ng’akulira ekitongole, okuva mu 1979 okutuuka mu 1982.<ref name="BioR"/> Bwe yali mu Australia, mu myaka gya 1980, yaweereza nga clinical professor mu kitongole ky’eddagala n'okulongosa oba Department of Medicine & Surgery,mu [[:en:University_of_Adelaide|University of Adelaide]], esangibwa e Adelaide mu Bukiikaddyo bwa Australia. Era yaweereza nga dayirekita omukulu mu By'obujjanjabi bwa kookolo, mu pulogulaamu y'okutangira kookolo mu ddwaliro lya [[:en:Royal_Adelaide_Hospital|Royal Adelaide Hospital]].<ref name="BioR" />
Mu myaka gya 1990, Olweny yasenguka n’agenda e Winnipeg, Manitoba, Canada, okugenda okulondebwa ng’omusawo [[:en:Oncology|w’obulwadde bwa kkansa]] mu [[:en:St._Boniface_General_Hospital_(Winnipeg)|ddwaaliro ekkulu erya St. Boniface General Hospital]], mu Winnipeg. Era yaweereza ng’omukwanaganya, wa Section of [[:en:Hematology|Hematology]] & [[:en:Oncology|Oncology]] mu CancerCare Manitoba,<ref>{{Cite web |title=About Us |url=http://www.cancercare.mb.ca/home/about_us/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416093955/http://www.cancercare.mb.ca/home/about_us/ |archive-date=2014-04-16 |access-date=2026-09-18 |website=www.cancercare.mb.ca}}</ref> era ng’omukozi omuyambi mu [[:en:Health_Sciences_Centre_(Winnipeg)|Health Sciences Center]] e Winnipeg. Yalondebwa ku bwa Vice Chancellor wa Uganda Martyrs University mu 2006 n’ayingira ofiisi mu Gwomwenda gw’omwaka ogwo.<ref>{{Cite web |title=Academic oncologist brings altruistic dynamism to Catholic university - University World News |url=http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170701064513/http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739 |archive-date=2017-07-01 |access-date=2026-09-18 |website=www.universityworldnews.com |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-09 |title=Dr Olweny went on leave but never returned to office |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/people-power/dr-olweny-went-on-leave-but-never-returned-to-office-1554790 |access-date=2026-09-18 |website=Monitor |language=en}}</ref> Professor Charles Olweny awandiise ebitabo ebisukka mu 20 n'ebiwandiiko eby'ekikugu ebisukka mu 120.<ref>{{Cite web |title=East Africa ICT & Higher Education Symposium 2010 |url=http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny |archive-url=https://web.archive.org/web/20120326060515/http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny |archive-date=2012-03-26 |access-date=2026-09-18 |website=eastafricasymposium.org}}</ref> Nga 1 Ogwolubereberye 2015, Professor Olweny yawummula okuva mu kifo ky’omumyuka wa Chancellor wa Uganda Martyrs University, n’akwasa [[:en:John_Maviiri|Prof. Dr. John Chrysostom Maviiri]], eyali omumyuka wa Chancellor wa [[:en:Catholic_University_of_Eastern_Africa|Catholic University of Eastern Africa]] e Nairobi.<ref>http://www.newvision.co.ug/news/662192-outgoing-umu-vc-launches-autobiography.html</ref>
Olweny yatuuzibwa ku bwa Chancellor wa [[:en:Mbarara_University_of_Science_and_Technology|Mbarara University of Science and Technology]] nga 28 Ogwekkumi, 2017.<ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2017-10-29 |title=Prof Olweny is new Mbarara University Chancellor |url=https://www.independent.co.ug/prof-olweny-new-mbarara-university-chancellor/ |access-date=2026-09-18 |website=The Independent Uganda: |language=en-US}}</ref>
== Ebikwata ku bulamu bwe obw'obuntu ==
Olweny mufumbo, era alina abaana bataano abakulu. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2024)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
== Laba ne ==
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [http://www.newvision.co.ug/news/664746-a-rolling-stone-an-autobiography-of-prof-olweny.html A Rolling Stone: Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Olweny]
* [http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739 Ebikwata ku Charles Mark Lwanga Olweny]
* [https://web.archive.org/web/20110720164900/http://www.fiuc.org/umu/ Omukutu gwa Yunivasite y'Abajulizi ba Uganda]
* [http://www.monitor.co.ug/Magazines/ThoughtIdeas/Dr-Olweny-went-on-leave-but-never-returned-to-office/-/689844/2019912/-/pyuv2v/-/index.html Ennyonnyola Embeera Eziviirako Okuwalirizibwa Okuwang’angusibwa]
* [https://web.archive.org/web/20120326060515/http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Charles Olweny mu bufunze]
* [https://www.newvision.co.ug/news/1320663/rolling-stone-autobiography-prof-olweny/ Ebikwata ku bulamu bwa Pulofeesa Charles Lwanga Olweny]
[[Category:Abaasomera ku Makerere University]]
<references />
[[Category:Bannayuganda abayivu abasajja.]]
fcwdw8mljlfx2odr6e9amds5piuf31h
Patrick Ogwang
0
13012
74929
68390
2026-09-19T07:10:22Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74929
wikitext
text/x-wiki
'''Patrick Engeu Ogwang''' (yazaalibwa nga 1 gwaluberyeberye 1973) munnayuganda [[:en:Pharmacist|musawo w'eddagala]], [[:en:Pharmacologist|mukugu mu by'eddagala]], [[:en:Ethnobotanist|mukugu mu bimera]], mukugu mu by'obujjanjabi era musuubuzi, akola nga pulofeesa omuyambi era akulira ekitongole ky'eddagala ku [[:en:Mbarara_University|yunivasite y'e Mbarara]] mu [[:en:Uganda|Uganda]] . Mu kiseera kye kimu akola nga [[:en:Executive_chairman|ssentebe]] wa Jena Herbals Uganda Limited, <ref>{{Cite web |title=Jena Herbals Uganda Limited |url=https://www.jenaherbals.com/ |access-date=2021-12-24 |website=jenaherbals |language=en |archive-date=2021-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211224221210/https://www.jenaherbals.com/ |url-status=dead }}</ref> kkampuni ey’obwannannyini gye yatandikawo ekola Covidex, ekirungo ky’omuddo ekiva mu bimera bisatu mu Uganda, eraga nti kikola ku buwuka obuwerako omuli [[:en:COVID-19|COVID-19]] . <ref name="1R"/> <ref name="2R"/>
== Gyenvuddewe n’obuyigirize bwe ==
Ogwang ateberezebwa okuzaalibwa nga mu 1973, ku kyalo Otuboi, mu [[:en:Kaberamaido_District|Disitulikiti y'e Kaberamaido]], mu [[:en:Eastern_Region,_Uganda|buvanjuba bwa Yuganda]] . Kitaawe yali [[:en:Itesot|Muteeso]] ate nnyina mu [[:en:Langi_people|Lango]] . Taata we ye yasooka okufa, n’oluvannyuma nnyina naye n’afa. Era Ogwang yakuzibwa kojja we. <ref name="1R"/> <ref name="2R"/>
Ogwang bwe yali akula, yalaba nga engeri nnyina gy’agenda okunogga eddagala ery’enjawulo n’alitegeka okuliwa abaana be nga balwadde obulwadde obutali bwa manyi nnyo ng’omusujja, okulumwa olubuto n’obulwadde bw’okussa. Oluvannyuma yasikirizibwa nnyo ebimera bino, omuli n’okubyekenneenya mu laboratory. <ref name="1R"/> <ref name="2R">{{Cite web |last=Simon Kasyate |date=7 July 2021 |title=Prof Ogwang tells journey of Covidex |url=https://observer.ug/news/headlines/70438-prof-ogwang-tells-journey-of-covidex |access-date=8 July 2021 |website=[[The Observer (Uganda)]]}}</ref>
Ng'amaze okusoma pulayimale mu kyaalo, yagenda n'asomera ku [[:en:St._Mary's_College_Kisubi|St. Mary’s College Kisubi]], mu [[:en:Wakiso_District|Disitulikiti y’e Wakiso]], gye yafunira [[:en:High_school_diploma|dipulooma ye eya siniya]] mu makkati g’emyaka gya 1990. Yafuna ekifo okusomera ku [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]], gye yatikkirwa [[:en:Bachelor_of_Pharmacy|ddiguli mu kutunda eddagala (Pharmacy)]] . Oluvanyuma yeyongerayo nafuna [[:en:Master_of_Pharmacology|diguli eyookubiri mu by’eddagala]], era okuva ku yunivasite y’e Makerere . Diguli ye eyokusatu ye ya [[:en:Doctor_of_Philosophy|Doctor of Philosophy]] mu [[:en:Pharmacology|Pharmacology]] okuva mu yunivasite y’emu. <ref name="1R"/> <ref name="2R"/>
== Okunoonyereza ==
Awo nga kutandikwa ya 2004, Ogwang yatandika okunoonyereza ennyo ku birungo by’eddagala bye yasanga mu kasawo ka Maama we keyali aterekamu eddagala ry'obujanjabi obusokerwako obwamangu(first aid kit). Yatandika okwetiginya, okutabula okw’enjawulo awamu n’ebirungo n’okufuukuula eby’enjawulo. Yavaayo nazuula ekirungo ekiyambye omu ku ba famire ye [[:en:Sickle_cell_crisis|obutatawanyizibwa kirwadde Kya nnalubiri (sickle cells)]] okumala emyaka kumpi amakumi abiri. Ekirungo ekirala bwe kimiribwa omwaka gwonna, kiyamba omuntu obutakwatibwa [[:en:Malaria|musujja]] .
Ogwang era yawaayo obudde n’akola nga nnakyewa mu kitongole kya National Chemotherapeutic Research Institute (NCRI), e [[:en:Wandegeya|Wandegeya]], wansi wa Dr. [[:en:Grace_Nambatya_Kyeyune|Grace Nambatya Kyeyune]] . <ref name="1R"/> <ref name="2R"/>
== Covidex ==
Mu 2020, pulofeesa Omumerika eyali akyadde mu Yuganda bwe yafuna ekirwadde kya COVID-19, Ogwang yakyusa mu ddagala lye yali akola okujjanjaba amabwa g’omu kamwa agava ku kawuka. Yaliwa Omumerika ono okutonyeza mu nnyindo emirundi egiwerako olunaku. Okunoonyereza okwasooka kwali kwalaga nti eddagala lino lina litta akawuka. Omugenyi yawonera mu mu bbanga ttono. Munne wa pulofees eyali atambudde naye mu Uganda naye yalwala ekirwadde kya COVID-19 era naye n’ayambibwa, nga teyetaaga nakutwalubwa mu ddwaliro. <ref name="1R"/> <ref name="2R"/>
Mu gwokutaano n'ogwomukaaga mu 2021, ekika kya COVID-19 ekya delta variant bwe kyayingira mu Uganda, Ogwang yagabana amatondo ge agalwanyisa COVID-19 mu nnyindo n’abamu ku ba famire n’emikwano egy’oku lusegere era bonna ne batereera. Olwo Ogwang yennyini n'akwatibwa COVID-19. Yakozesa eddagala lye ryayita Covidex okwewonya. Oluvannyuma lw’okufuna ebyokolako nga 10 ebyawandiikibwa, yatuukirira [[:en:National_Drug_Authority|ekitongole ekivunaanyizibwa ku ddagala mu ggwanga]] n’aweebwa layisinsi ey’amangu ey’ekiseera nga bw’ategeka okugezesebwa mu bujjuvu. Abasawo bayinza okukozesa Covidex wamu n’enkola endala ez’obujjanjabi, okuva Covidex bwe kimanyiddwa nti alina eddagala eriziyiza akawuka. <ref name="1R">{{Cite web |last=Gerald Tenywa |date=2 July 2021 |title=Who is Ogwang, the brains behind Covidex? |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/107666 |access-date=8 July 2021 |website=[[New Vision]]}}</ref> <ref name="2R"/> <ref name="3R">{{Cite web |last=Halima Athumani |date=30 June 2021 |title=Uganda Approves Herbal Treatment for COVID-19 |url=https://www.voanews.com/a/covid-19-pandemic_uganda-approves-herbal-treatment-covid-19/6207668.html |access-date=8 July 2021 |website=[[Voice of America]]}}</ref>
== Engule n'ebitiibwa ==
Mu Ggwokuna 2024, Ogwang yasiimibwa nga "omuntu asinze mu Complementary Medicine" mu mpaka za Africa ez'abakugu abakyasinze (Outstanding Professional Awards) ez'omulundi ogw'okusatu ezitegekebwabuli mwaka ku mukolo ogwategekebwa kuluno ku [[:en:Serena_Hotels|wooteeri ya Dar es Salaam Serena]] nga 23 oggwokuna mu 2024.
Ebiwandiiko ebikozeseddwa
[[Category:Abaasomera ku Makerere University]]
8ay3r2qt4q9qma8a3v1sgtd1b8t9gxk
Stephen Sserubula
0
13194
74932
69549
2026-09-19T08:45:26Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74932
wikitext
text/x-wiki
'''Stephen Sserubula''' (yazaalibwa nga 9 Ogwokubiri 1981) [[Yuganda|Munnayuganda]], munnabyabufuzi era akola nga omubaka wa paalament mu [[Parliament of Uganda|Uganda]].<ref>{{Cite web |title=Members of Parliament {{!}} Parliament |url=https://mpsdb.parliament.go.ug/home/mp/eyJpdiI6ImNsNTFKdXM2VE10YWhpWGtWZVJnNXc9PSIsInZhbHVlIjoiNFFrVGxqQW1ReGdOdCtyRDIrVjNsZz09IiwibWFjIjoiNTk5MTI5MjEzNDkwY2I2ZjA2NmM0MzBmMDkyMTQ2NTk2NWZiNTc4MzEzMWU1NzNmMThlNzQ1NTlhMjExOTc4YSIsInRhZyI6IiJ9 |access-date=2025-02-06 |website=mpsdb.parliament.go.ug}}</ref>
== Ebyafaayo byokulonda kwe ==
Sserubula yeesimbawo mu Paalamenti nga mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party]] mu kalulu ka bonna mu Uganda aka 2016, n'awangulwa Isaac Mulindwa. Yawangula Mulindwa mu kalulu ka bonna mu Uganda aka 2021, era mmemba mu palaamenti ey'ekkumi n'emu nga mmemba wa [[National Unity Platform]] . <ref>{{Cite web |title=SSERUBULA STEPHEN - UGLEADER |url=https://ugleader.com/leader/1160/sserubula-stephen?page=1 |access-date=2025-02-04 |website=ugleader.com}}</ref>
== Omulimu ==
Sserubula nga tannayingira byabufuzi, yali musomesa. Sserubula avumiridde enkola ya [[Parish Model]], enteekateeka empya ey’enkulaakulana egaba ensimbi mu bantu b’omu kitundu (parishes), n’agamba nti eyinza okuleta enguzi. <ref>{{Cite web |title=MPs warn against corruption in Parish Model implementation |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/mps-warn-against-corruption-in-parish-model-i-NV_106635 |access-date=2025-02-06 |website=New Vision |language=en}}</ref>Era avumiridde n’ebiva ku makolero ebikyamu eri obutonde bw’ensi mu Disitulikiti ye, ng’agamba nti: '‘Newankubadde nga gawa abantu baffe emirimu, amakolero galina okufaayo ku bulamu bw’abantu baffe<nowiki>''</nowiki>. <ref>{{Cite web |date=2022-01-20 |title=CHOCKING: Buikwe Residents Cry Foul As Toxic Industrial Discharge Renders Water Consumption Harmful - Shift Media News |url=https://www.shiftmedianews.com/chocking-buikwe-residents-cry-foul-as-toxic-industrial-discharge-renders-water-consumption-harmful/ |access-date=2025-02-06 |language=en-US |archive-date=2025-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317151650/https://www.shiftmedianews.com/chocking-buikwe-residents-cry-foul-as-toxic-industrial-discharge-renders-water-consumption-harmful/ |url-status=dead }}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
[[Category:Bannayuganda abasomesa]]
[[Category:Abasomesa]]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'emu]]
h4qs7mg3dmaeny8scpuo7vqkwacrvgb
Phillip Omondi
0
13333
74946
72628
2026-09-19T11:09:17Z
Malcolm256
11800
added a citation
74946
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Omondi''' (1957 – 21 Ogwokuna 1999) yali muzannyi era maneja wa [[:en:Association_football|mupiira]] omunnayuganda.<ref>{{Cite web |date=2020-09-14 |title=Phillip Omondi is arguably the finest ever Ugandan footballer |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/phillip-omondi-is-arguably-the-finest-ever-ugandan-footballer-1513800 |access-date=2026-09-19 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Obudde bwe ng'omuzannyi ==
[[:en:Uganda_national_football_team|Omuteebi]], Omondi yazannyira ttiimu ya [[:en:Kampala_City_Council_FC|Kampala City Council FC]] okuva mu 1973 okutuuka mu 1979, awo nagenda mu United Arab Emirates okwegatta ku [[:en:Al-Sharjah_Sports_Club|Sharjah]] . <ref name="Soccer265">{{Cite web |title=PHILLIP OMONDI (RIP) |url=http://soccer256.com/Phillip%20omondi.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716100940/http://soccer256.com/Phillip%20omondi.html |archive-date=16 July 2011 |access-date=11 February 2010 |publisher=Soccer265 Magazine }}</ref>
Omondi yazannyira [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y’eggwanga Uganda]] mu [[:en:1978_African_Cup_of_Nations|mpaka z’Afrika eza]] [[:en:1974_African_Cup_of_Nations|1974]], [[:en:1976_African_Cup_of_Nations|1976]] ne [[:en:1978_African_Cup_of_Nations|1978]], gye yali akulembeddemu abateebi nga Uganda emalira mu kyokubiri. <ref>{{Cite web |last=Boesenberg, Eric |last2=Stokkermans, Karel |last3=Mazet, François |name-list-style=amp |date=14 February 2008 |title=African Nations Cup 1978 |url=https://www.rsssf.org/tables/78a.html |website=[[RSSSF]]}}</ref> Era yayamba ttiimu eno okuwangula [[:en:CECAFA_Cup|ekikopo kya CECAFA]] mu 1973 ne 1977. <ref>{{Cite web |last=Zziwa, Hassan Badru |date=6 December 2009 |title=Omondi, Kirunda head Cranes all-time best 11 |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&task=view&id=6316&Itemid=80 |publisher=[[The Weekly Observer]]}}</ref>
== Omulimu nga maneja ==
Oluvannyuma lw'okuzannya, Omondi yafuuka maneja wa Bank of Uganda FC ne KCC nga tannawummula mu 1992. <ref name="Soccer265"/>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
[[Category:Omupiira mu Uganda]]
f0854t98nvy6vl2mjtmofifise3vgrx
Reagan Mpande
0
13800
74930
72564
2026-09-19T07:43:16Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74930
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Reagan Mpande''' (yazaalibwa nga 7 Ogwokutaano 2000) Munnayuganda omuzannyi w'omupiira ogw'ekikugu era azannya ng'omuteebi mu kiraabu ya [[FUFA League enkulu|liigi ya Uganda]] eyababinywera emannyikiddwa nga [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]].<ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Mpande: Believe the hype, a new star is born |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/mpande-believe-the-hype-a-new-star-is-born-5150224 |access-date=2025-08-15 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abdusalam |first=Kigozi |date=2025-06-27 |title=I’m Ready to Help My Country Achieve More—Mpande Vows Ahead of CHAN 2024 |url=https://chimpreports.com/im-ready-to-help-my-country-achieve-more-mpande-vows-ahead-of-chan-2024/ |access-date=2025-08-15 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reagan Mpande - Profile |url=https://www.ugandafootball.com/player.php?t=ufp0004388 |access-date=2025-08-14 |website=www.ugandafootball.com |language=en}}</ref>
== Okuzannyira kiraabu ==
=== Gy'eyasooka okuzannyira ===
Mpande yatandika okuzannya omupiira mu liigi ya FUFA Juniors League ne [[Tooro United FC|ttiimu ya Soana]] eyagenda mu maaso okuwangula ekikopo kino mu sizoni ya 2016-2017.<ref name=":0">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Mpande: Believe the hype, a new star is born |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/mpande-believe-the-hype-a-new-star-is-born-5150224 |access-date=2025-08-14 |website=Monitor |language=en}}</ref> Era yali mukulembeze w'eby'emizannyo ku Bishops SS esangibwa mu disitulikiti y’e [[Mukono (disitulikit)|Mukono]] mu 2017-2018.<ref name=":0" />
=== Arua Hills ===
Omupiira gwe ogw’ekikugu yagutandikira mu Arua Hills gyeyazannyira emipiira 29, n’ateeba ggoolo 10.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=2022-11-27 |title=Arua Hill beat Ondu to end four-match losing streak |url=https://kawowo.com/2022/11/27/arua-hill-beat-ondu-to-end-four-match-losing-streak/ |access-date=2025-08-14 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
=== SC Villa ===
Mu 2024, Mpande y'egatta ku SC Villa ezannyira mu [[FUFA League enkulu|liigi ya Uganda Premier]] n'azannyira ttiimu eno emipiira 28 n’ateeba ggoolo ssatu.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Reagan Mpande (Villa) Stats - Flashscore.com |url=https://www.flashscore.com/player/mpande-reagan/pSGqHAR5/ |access-date=2025-08-14 |website=www.flashscore.com |language=en}}</ref>
== Emipiira gy'Ebika by'Abaganda ==
Mu 2025, Mpande yateeba ggoolo 2 webaali ku fayinolo y'emipiira gy'Ebika by'Abaganda, ekika ky'Endiga bwekyali kiremagana n'ky'Engabi Ensamba 2-2 mu mupiira ogwali ku kisaawe kya Muteesa II Stadium, abasinga kyebamannyi nga eky'e Wankulukuku.<ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=2025-06-07 |title=Ngabi Nsamba edge Ndiga in shoot out to defend Bika Bya Baganda Football Shield |url=https://kawowo.com/2025/06/07/ngabi-nsamba-out-shoots-ndiga-for-successful-shield-defence-2025-bika-bya-baganda-football/ |access-date=2026-08-06 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
Wabula Engabi yawangula engabo ey'empaka z'omulundi oluvannyuma lw'okukuba Endiga 6-5 mu kakodyo k'okusimulegana peneti naye nga Mpande yaweebwa ekirabo ky'omuzannyi eyasukuluma ku bane mu mpaka zino.<ref>{{Cite web |title=TikTok - Make Your Day |url=https://www.tiktok.com/@kasente_sc/video/7513500550239964421 |access-date=2026-08-06 |website=www.tiktok.com}}</ref>
== Okuzannyira ttiimu y'eggwanga ==
Mpande akiikiridde [[Uganda Cranes|ttiimu y'eggwanga ey'omupiira eya Uganda]] mu mpaka z'abasambi abagucangira ewaka eza 2024 mu mupiira ogwaggulawo ne [[Algeria]], yateeba mu mupiira gwe ogwokubiri ne [[Guinea]] mu ddakiika ya 31 ng'eno ye ggoolo ye eyasooka ng'ali ku Uganda cranes.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Mabuka |first=Dennis |date=2025-06-21 |title=CHAN 2024: Uganda Cranes Squad released, starts training on Monday - Africa Top Sports |url=https://en.africatopsports.com/2025/06/21/chan-2024-uganda-cranes-squad-released-starts-training-on-monday/ |access-date=2025-08-14 |language=en-US |archive-date=2026-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052210/https://en.africatopsports.com/2025/06/21/chan-2024-uganda-cranes-squad-released-starts-training-on-monday/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=After seeing off Guinea, Uganda preps for Niger |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/after-seeing-off-guinea-uganda-preps-for-niger-5149412 |access-date=2025-08-14 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kule |first=Edwin Kyle |date=2025-08-08 |title=CHAN 2024: Uganda Cranes thump Guinea in dominant victory |url=https://kawowo.com/2025/08/08/chan-2024-uganda-cranes-thump-guinea-in-dominant-victory/ |access-date=2025-08-14 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nsimbe |first=John Vianney |date=2025-08-14 |title=CHAN destiny in Cranes' hands |url=https://observer.ug/sports/chan-destiny-in-cranes-hands/ |access-date=2025-08-14 |website=The Observer |language=en-US}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Jude Ssemugabi]]
* [[Allan Okello]]
* [[Rogers Mato]]
* [[Rogers Torach]]
* [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]]
== By'awangudde ==
* [[FUFA League enkulu|Liigi ya Uganda eyababinywera]]: SC Villa 2023-24
=== Ng'omuntu ===
Omuzannyi eyasukuluma kubane mu mpaka z'emipiira gy'Ebika by'Abaganda eza 2025 n'Ekika ky'Endiga
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20260106055457/https://upl.ug/player/reagan-mpande-arua-hill-sc-7/ Uganda Premier League]
[[Category:Bazannyi b'omupiira Abannayuganda]]
[[Category:Bannayuganda abasajja abasambi b'omupiira]]
[[Category:Bannayuganda bannabyamizannyo ab'ekyasa kya 21]]
[[Category:Abaazaalibwa mu 2000]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abazannyi ba SC Villa]]
[[Category:Abazannyi ba Liigi ya Uganda eyababinywera]]
[[Category:Abateebi abasajja abasamba omupiira mu ggwanga]]
[[Category:Bannayuganda abasajja abasamba omupiira ku ttiimu y'eggwanga]]
[[Category:Abazannyi abeetaba mu mpaka za 2025 ez'ekikopo eziwakanirwa amawanga g'okulukalu lwa Afrika]]
[[Category:Omupiira mu Uganda]]
m1agzj0vll695rq3oixnhonpw71s2qm
David Owori
0
13838
74924
72822
2026-09-19T01:30:14Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74924
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Reflist}}'''<big>David Owori</big>''' (yazaalibwa nga 23 Ogwomwenda mu1998 n'afa nga 5 Ogwomunaana 2026) nga yali munnayuganda omuzannyi w'omupiira eyasambira nga [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] mu Liigi ya Uganda eyababinywera ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga eya Uganda]] ng'omuwuwuttanyi.<ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=2020-11-14 |title=Midfielder Owori replaces suspended Ochaya as Uganda Cranes depart for Nairobi |url=https://kawowo.com/2020/11/14/midfielder-owori-replaces-suspended-ochaya-as-uganda-cranes-depart-for-nairobi/ |access-date=2025-08-22 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=David-Owori-passes-the-ball |url=https://www.fufa.co.ug/uganda-cranes-contingent-safely-arrive-in-nairobi-set-for-south-sudan-duel/david-owori-passes-the-ball/ |access-date=2025-08-22 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=2025-02-04 |title=David Owori signs SC Villa new contract |url=https://upl.co.ug/david-owori-signs-sc-villa-new-contract/ |access-date=2025-08-22 |website=Uganda Premier League - Official Website |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nsimbe |first=John Vianney |date=2024-03-23 |title=Put's Cranes |url=https://observer.ug/sports/put-s-cranes/ |access-date=2025-08-22 |website=The Observer |language=en-US}}</ref>
== Obuto bwe n’okusoma kwe ==
Owori yazaalibwa mu [[Tororo]] e [[:en:Uganda|Uganda]], bazadde bbe y'omwami Eriasaf Osinde n'omukyala Bena Nyadio. Yasomera ku Christ the King Primary School e Nsambya, Mackey Memorial Nateete, Masaka Town College, Star SS Jeza, East High School Ntinda, ne Lubiri SS nga tannaba kwegatta ku yunivasite ya St. Lawrence.<ref name="kawowo-profile">{{cite web |date=29 June 2020 |title=David Owori: SC Villa midfielder reveals life on and off the pitch |url=https://kawowo.com/2020/06/29/david-owori-life-on-and-off-the-pitch/ |access-date=19 August 2025 |website=Kawowo Sports}}</ref><ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=2020-06-29 |title=David Owori: My father inspired me to play football |url=https://kawowo.com/2020/06/29/david-owori-my-father-inspired-me-to-play-football/ |access-date=2025-08-22 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye mu kiraabu ==
=== Omulimu gwe yasooka (2014-2016) ===
Owori Yyatandika olugendo lw’omupiira mu Nsambya Young Stars Academy nga taneegata ku Wembley Soccer Academy ate oluvannyuma Lukuli United, ttiimu y’ekitundu esangibwa mu Kampala.<ref name="kawowo-profile" />
=== Vipers SC (2016-2018) ===
Yakaansibwa [[Kiraabu ya Vipers SC|Vipers SC]] mu 2018, gye yazannyira mu ttiimu z’abato n’abakulu, nga tanaba kwegata ku kiraabu ya [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] mu 2018.<ref name="globalsports">{{cite web |title=David Owori |url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/david-owori/434050/ |access-date=19 August 2025 |website=Global Sports Archive}}</ref>
=== SC Villa (2018-2021) ===
Owori yeegatta ku [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] mu 2018 ne yeenyweza ng’omuzannyi asobola okukola ebintu eby'enjawulo ng'ali ne ttiimu etandika ku kisaawe, asobola okuzannya amakkati gonna nga kw'oteeka n'okuzibira.
=== Okugenda e Bulaaya (2021-2023) ===
Mu 2021, Owori yateeka omukono kundagaano ne ttiimu y'e Spain eyitibwa Vélez CF.<ref>{{Cite web |last=Abdusalam |first=Kigozi |date=2021-03-23 |title=Midfielder David Owori Joins Spanish Entity Vélez |url=https://chimpreports.com/midfielder-david-owori-joins-spanish-entity-velez/ |access-date=2025-08-22 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=David Owori Biography - - ESPN (SG) |url=https://www.espn.com.sg/football/player/bio/_/id/310569/david-owori |access-date=2025-08-22 |website=- ESPN |language=en}}</ref> Omwaka ogwaddako, yagenda e Sweden okwegatta ku Utsiktens BK ttiimu y'ekibinja ky'eggwanga eryo eky'okubiri ekimannyikiddwa nga Superettan, gyeyabazannyira omupiira gumu gwokka ogwa liigi.<ref name="espn">{{cite web |title=David Owori Bio |url=https://www.espn.com.sg/football/player/bio/_/id/310569/david-owori |access-date=19 August 2025 |website=ESPN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-04-07 |title=Villa title surge healing Owori's Spanish nightmare |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/score/villa-title-surge-healing-owori-s-spanish-nightmare--4192010 |access-date=2025-08-22 |website=Monitor |language=en}}</ref>
=== Okudda mu SC Villa (2023-2026) ===
Owori yaddamu okwegatta [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] mu Ogwokubiri mu 2023. Mu Gwokubiri gwa 2025, yayongezaayo endagaano ye n'emyaka ebiri okutuusa Ogwolubereberye gwa 2027. Yayamba nnyo kiraabu eno okuwangula ekikopo kya liigi ya Uganda eyababinywera kyebawangudde omulundi ogusooka oluvannyuma lw'emyaka 20.<ref name="upl-contract">{{cite web |date=4 February 2025 |title=David Owori signs new SC Villa contract |url=https://upl.co.ug/david-owori-signs-sc-villa-new-contract/ |access-date=19 August 2025 |website=Uganda Premier League}}</ref><ref name="kawowo-contract">{{cite web |date=4 February 2025 |title=Why David Owori's contract extension is important for SC Villa |url=https://kawowo.com/2025/02/04/why-david-owori-contract-extension-important-for-sc-villa/ |access-date=19 August 2025 |website=Kawowo Sports}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mabuka |first=Dennis |date=2025-02-09 |title=Ugandan Premier League: David Owori signs SC Villa new contract - Africa Top Sports |url=https://en.africatopsports.com/2025/02/09/ugandan-premier-league-david-owori-signs-sc-villa-new-contract/ |access-date=2025-08-22 |language=en-US |archive-date=2026-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106055903/https://en.africatopsports.com/2025/02/09/ugandan-premier-league-david-owori-signs-sc-villa-new-contract/ |url-status=dead }}</ref>
== Emirimu gye mu mawanga g'ensi ==
Owori yakiikirirako Uganda ku mutendera gw'abato kyokka naye nga teyazannyira ku [[Uganda Cranes|ttiimu y'eggwanga ey'abakulu]].<ref>{{Cite web |last=Mabuka |first=Dennis |date=2025-06-21 |title=CHAN 2024: Uganda Cranes Squad released, starts training on Monday - Africa Top Sports |url=https://en.africatopsports.com/2025/06/21/chan-2024-uganda-cranes-squad-released-starts-training-on-monday/ |access-date=2025-08-22 |language=en-US |archive-date=2026-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052210/https://en.africatopsports.com/2025/06/21/chan-2024-uganda-cranes-squad-released-starts-training-on-monday/ |url-status=dead }}</ref>
== Engeri gyeyali azannyamu ==
Owori mu kusooka yali muwuwuttanyi azannya wakati w'ekisaawe, naye ng'asobola okusamba ng’omuzibizi w'oludda lwa ddyo oba amalayo amakkati gonna. Yali amannyikiddwa nnyo olw’omutindo gw’emirimu gy’akola, empisa z'okukisaawe ng'azannya n'obukodyo obw'enjawulo n’okukola ebintu eby'enjawulo ku kisaawe ng'azannya. <ref name="globalsports" />
== Ebibalo by’emirimu gye ==
; Kiraabu
Gyebisinganibwa:<ref name="globalsports" />
* '''SC Villa (2024–25):''' Emipiira 27, ggoolo 2
* '''CAF Champions League:'''Yazannya emipiira 2
* '''Utsiktens BK (Superettan, 2022):''' Yabazannyira omupiira 1
== Okufa kwe ==
Nga 5 Ogwomunaana 2026, Owori yafiira mu Case Hospital gyeyatwalibwa oluvannyuma lw'okugwa mu mu batemu abamusingaana mu Dubai II Zooni e Makindye nebamukuba, bweyali adda ewuwe ng'ava okutendekebwa.<ref>{{Cite web |date=2026-08-05 |title=Tragedy as SC Villa captain David Owori dies following violent gang attack |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/tragedy-as-sc-villa-captain-david-owori-dies-following-violent-gang-attack-5547606 |access-date=2026-08-05 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=2026-08-05 |title=Great Sadness – Tributes flow in for David Owori as SC Villa confirm captain has passed away |url=https://kawowo.com/2026/08/05/great-sadness-tributes-flow-in-for-david-owori-as-sc-villa-confirm-captain-has-passed-away/ |access-date=2026-08-05 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Reagan Mpande]]
* [[Allan Okello, Muzannyi wa Mupiira|Allan Okello]]
* [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]]
* [[Kiraabu ya Vipers SC|Vipers SC]]
* [[Ekitongole kya Federation of Uganda Football Associations|FUFA]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* David Owori at Global Sports Archive
[[Category:Abaazalibwa mu 1998]]
[[Category:Abaafa mu 2026]]
[[Category:Bannabyamizannyo abannayuganda ab'ekyasa kya 21]]
[[Category:Abafudde oluvannyuma lw'okukubwa]]
[[Category:Abasajja abazibizi mu mupiira gwa Uganda]]
[[Category:Abantu abava e Tororo]]
[[Category:Abantu abatemuddwa mu Uganda]]
[[Category:Abazannyi ba SC Villa]]
[[Category:Bannayuganda abasajja abali ku ttiimu y'eggwanga]]
[[Category:Bannayuganda abasambira mu liigi ya Uganda eyababinywera]]
[[Category:Bannayuganda abasajja abasamba omupiira]]
[[Category:Bannayuganda bafudde olw'okutemulwa]]
[[Category:Omupiira mu Uganda]]
mbst9vggeh60tq21ib8b01c6jorgxq3
Sudi Nangoli
0
15555
74933
70707
2026-09-19T08:50:04Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74933
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Sudi Nangoli''' [[Munnayuganda]] omukugu mu by’ensoma, enzirukanya y’emirimu era aweereza nga dayirekita w’ekitongole kya Uganda Printing and Publishing Corporation (UPPC).<ref name=":02">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=Prof Nangoli appointed new UPPC managing director |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/prof-nangoli-appointed-new-uppc-managing-director-4299210 |access-date=2026-08-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-02-27 |title=Importance of eco-friendly printing practices |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/oped/commentary/importance-of-eco-friendly-printing-practices-4944084 |access-date=2026-08-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-07-07 |title=Blogs: Uganda can save millions in foreign exchange and become a printing hub by leveraging local capacity |url=https://www.newvision.co.ug/category/blogs/uganda-can-save-millions-in-foreign-exchange-NV_191719_082026 |access-date=2026-08-18 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kisakye |first=Frank |date=2024-07-17 |title=Govt launches UPPC Service Portal for all your printing, publishing, and gazetting needs |url=https://observer.ug/news/govt-launches-uppc-service-portal-for-all-your-printing-publishing-and-gazetting-needs/ |access-date=2026-08-18 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref>
== Ebyenjigiriza bye ==
Nangoli alina diguli eyokusatu mu by’okuddukanya bizinensi okuva ku yunivasite ya Moi e [[Kenya]] ne diguli eyokubiri mu bya bizinensi (MBA) mu by’okuddukanya pulojekiti.<ref name=":12">{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2023-07-16 |title=Prof. Nangoli named UPPC Managing Director |url=https://www.independent.co.ug/prof-nangoli-named-uppc-managing-director/ |access-date=2026-08-19 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aine |first=Kim |date=2023-07-10 |title=Prof. Nangoli Succeeds Oluka as UPPC MD |url=https://chimpreports.com/prof-nangoli-succeeds-oluka-as-uppc-md/ |access-date=2026-08-19 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Nangoli omulimu gwe yagutandika ng'omusomesa omukulu era mmemba ku kakiiko akaddukanya emirimu ku MUBS era yaliko n'omumyuka w'omukulu ow'ekitongole ekikola ku by'obusuubuzi nga tannaweereza nga Dean era Program Controller owa Faculty of Management Science okuva ku[[Busitema University|yunivasite y'e Busitema]].<ref>https://pmldaily.com/news/2023/09/new-uppc-md-prof-nangoli-outs-robust-plan-to-transform-govt-printer.html</ref><ref name=":12" />
Oluvannyuma yakola nga Dean owa Faculty of Managemnet Science ku yunivasite y’e Busitema era nga yali mmemba ku lukiiko olufuzi mu kkampuni ya Busitema University Fund. Mu Gwomusanvu 2023, Nangoli yalondebwa okubeera dayirekita w’ekitongole kya Uganda Printing and Publishing Corporation, n’adda mu bigere bya Kenneth Oluka, eyali aweereza mu kifo ekyo.<ref>{{Cite web |last=URN |date=2023-12-08 |title=Uganda Gazette digitized to increase accessibility |url=https://observer.ug/news/uganda-gazette-digitized-to-increase-accessibility/ |access-date=2026-08-18 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref><ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=URN |date=2023-12-08 |title=Uganda Gazette digitized to increase accessibility |url=https://observer.ug/news/uganda-gazette-digitized-to-increase-accessibility/ |access-date=2026-08-18 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref><ref name=":12" /><ref>{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2023-07-11 |title=UPPC appoints Prof. Sudi Nangoli as new Managing Director |url=https://dailyexpress.co.ug/2023/07/11/uppc-appoints-prof-sudi-nangoli-as-new-managing-director/ |access-date=2026-08-19 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref>
== Awaadi ==
Mu Gwokutaano 2025, Nangoli yafuna awaadi y'obwa Pulezidenti mu kujaguza olunaku lw’abakozi mu nsi yonna mu Uganda.<ref>{{Cite web |title=UPPC's Prof. Sudi Nangoli Honoured with Presidential Award on International Labour Day {{!}} Uganda Printing and Publishing Corporation (UPPC) |url=https://uppc.go.ug/news/uppcs-prof-sudi-nangoli-honoured-presidential-award-international-labour-day |access-date=2026-08-19 |website=uppc.go.ug |archive-date=2026-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825022140/https://uppc.go.ug/news/uppcs-prof-sudi-nangoli-honoured-presidential-award-international-labour-day |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[Emmanuel lyamulemye|Emmanuel Iyamulemye]]
* Joachim Buwembo
* Christopher Kasozi
* [[Patrick Ayota]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
[[Category:Bannayuganda abasuubuzi]]
[[Category:Abantu Abalamu]]
[[Category:Abantu abaasomeraku ku ttendekero lya Moi]]
tipmfz39ny7p85dzs7vz6lcqiglv2m5
Fidelis Ndyabagye
0
15909
74914
2026-09-18T17:11:48Z
Judithamos
10087
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1364200769|Fidelis Ndyabagye]]"
74914
wikitext
text/x-wiki
'''Fidelis Ndyabagye''' (yazaalibwa nga 24 Ogwokubiri 1950) Munnayuganda omuddusi. Yakiikirira Uganda mu [[Olympics eza 1980 mu kubuuka]]. Era yavuganya ne mu [[mizannyo gya Africa yonna mu 1978]] gye yawangula omudaali gwa ffeeza mu kubuuka era n'ateekawo [[likodi y'eggwanga lya Uganda]] ekyaliwo kati ku mmita 7.75.<ref>{{Cite web |title=Uganda Athletics Federation |url=http://www.athleticsuganda.co.ug/records/index/page/2 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140728084156/http://www.athleticsuganda.co.ug/records/index/page/2 |archive-date=2014-07-28 |access-date=2014-07-19}}</ref>
Oluvannyuma lwa Olympics yagenda mu [[Yunivaasite y'e New Mexico]]. Yawangula empaka za [[Western Athletic Conference]] 1982, 1984 ne 1985 ez'omunda<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.wacsports.com/fls/10100/docs/pdfs/IndoorTrackRecordsM11.pdf?DB_OEM_ID=10100 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140727015340/http://www.wacsports.com/fls/10100/docs/pdfs/IndoorTrackRecordsM11.pdf?DB_OEM_ID=10100 |archive-date=2014-07-27 |access-date=2014-07-19}}</ref> ne mu 1985 ez'ebweru.<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.golobos.com/fls/26000/old_site/pdf/c-track/nm-track-mg05-5.pdf?DB_OEM_ID=26000 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730022134/http://www.golobos.com/fls/26000/old_site/pdf/c-track/nm-track-mg05-5.pdf?DB_OEM_ID=26000 |archive-date=2014-07-30 |access-date=2014-07-19}}</ref> We yatuukira ku kyampiyoni mu 1985, yalina emyaka 35 egy’obukulu. Engeri gye yasobola okuyita mu [[bisaanyizo ebikkakali ebya NCAA]] ku myaka egyo tennyonnyoddwa. Okubuuka kwe okw’obuwanguzi okwa 7.97 m (26ft 1+3/4)
== Ebijuliziddwa ==
[[Category:Abantu Abalamu]]
amsj52uq7eus0blbno2kclidu320k4i
74915
74914
2026-09-18T17:40:20Z
Judithamos
10087
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1364200769|Fidelis Ndyabagye]]"
74915
wikitext
text/x-wiki
'''Fidelis Ndyabagye''' (yazaalibwa nga 24 Ogwokubiri 1950) Munnayuganda omuddusi. Yakiikirira Uganda mu [[Olympics eza 1980 mu kubuuka]]. Era yavuganya ne mu [[Mizannyo gya Africa yonna mu 1978|mizannyo gya Afirika yonna mu 1978]] gye yawangula omudaali gwa ffeeza mu kubuuka era n'ateekawo [[likodi y'eggwanga lya Uganda]] ekyaliwo kati ku mmita 7.75.<ref>{{Cite web |title=Uganda Athletics Federation |url=http://www.athleticsuganda.co.ug/records/index/page/2 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140728084156/http://www.athleticsuganda.co.ug/records/index/page/2 |archive-date=2014-07-28 |access-date=2014-07-19}}</ref>
Oluvannyuma lwa Olympics yagenda mu [[Yunivaasite y'e New Mexico]]. Yawangula empaka za [[Western Athletic Conference]] 1982, 1984 ne 1985 ez'omunda<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.wacsports.com/fls/10100/docs/pdfs/IndoorTrackRecordsM11.pdf?DB_OEM_ID=10100 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140727015340/http://www.wacsports.com/fls/10100/docs/pdfs/IndoorTrackRecordsM11.pdf?DB_OEM_ID=10100 |archive-date=2014-07-27 |access-date=2014-07-19}}</ref> ne mu 1985 ez'ebweru.<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.golobos.com/fls/26000/old_site/pdf/c-track/nm-track-mg05-5.pdf?DB_OEM_ID=26000 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730022134/http://www.golobos.com/fls/26000/old_site/pdf/c-track/nm-track-mg05-5.pdf?DB_OEM_ID=26000 |archive-date=2014-07-30 |access-date=2014-07-19}}</ref> We yatuukira ku kyampiyoni mu 1985, yalina emyaka 35 egy’obukulu. Engeri gye yasobola okuyita mu [[bisaanyizo ebikkakali ebya NCAA]] ku myaka egyo tennyonnyoddwa. Okubuuka kwe okw’obuwanguzi okwa 7.97 m (26ft 1+3/4) ku kisaawe ky'ewaka mu Albuquerque teyandibadde likodi ey'ensi yonna kyoka, naye [[likodi ey'ensi yonna mu masita M35.]]
== Ebijuliziddwa ==
[[Category:Abantu Abalamu]]
8uk8d43raa6gunfa7shsjymtcg4dp3v
Kabubi Herman
0
15910
74916
2026-09-18T19:19:58Z
Judithamos
10087
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1371898863|Kabubi Herman]]"
74916
wikitext
text/x-wiki
'''Kabubi Herman''' Munnayuganda omuwandiisi era omuyimbi. Akozesa "Slim Emcee" ku siteegi. Musomesa wa bitontome, nga kw’otadde n’okuyimba ebitontome. Yetaba mu spoken word project Kampala Uganda, mu 2013.
Kabubi yazaalibwa [[Kampala]] mu [[Uganda]]. Yatandika okuwandiika ebitontome, okuyimba n’okuzina ng’akyali muto. Abadde ayolesa mu kivvulu ky’abavubuka mu nsi yonna, Laba Street Art Festival, Bayimba International Festival, Lyricist Lounge Dar es Salaam, 53rd Edition of Blankets ne Wine Nairobi n’okuddukanya omusomo gw’okuyimba ku HOLD n’ebirala. Ye mukwanaganya w’akatale ka EA Performing Arts aka DOADOA. Ekitontome kye ekyasooka, “Val for Val” kyaggulawo ekkubo eri omulimu gwe ogw’okuwandiika nga kw’otadde n’okufuuka omu ku batandisi b’ebitontome eby’okuyimba mu Uganda, ng’awagira buli kiro ky’ebitontome mu Kampala.
== Ebijuliziddwa ==
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/KWIVUGA-POETRY-GETS-COMIC/-/691232/2227792/-/crg0umz/-/index.html "EBINTU EBYA KWIVUGA BIFUNA COMIC".]
* [http://walkingdiplomat.blogspot.com/2013_07_01_archive.html "Ekirabo ky'ebitontome ekya Babishai Niwe mu bigambo n'ebifaananyi "]
* [http://bavubukacommunity.blogspot.com/2011_12_01_archive.html "OLUVANNYUMA LW'OLUVANNYUMA LW'OMUKULU OLW'OMUKULU OLW'OMWAKA OLW'OMWAKA OLW'OMWAKA OLW'OMWAKA OLW'OMWAKA.]
[[Category:Abantu Abalamu]]
8ontdfv9axeq7d7xy4so6qi45gm9z89
74917
74916
2026-09-18T19:25:22Z
Judithamos
10087
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1371898863|Kabubi Herman]]"
74917
wikitext
text/x-wiki
'''Kabubi Herman''' Munnayuganda omuwandiisi era omuyimbi. Akozesa "Slim Emcee" ku siteegi. Musomesa wa bitontome, nga kw’otadde n’okuyimba ebitontome. Yetaba mu spoken word project Kampala Uganda, mu 2013.
Kabubi yazaalibwa [[Kampala]] mu [[Uganda]]. Yatandika okuwandiika ebitontome, okuyimba n’okuzina ng’akyali muto. Abadde ayolesa mu kivvulu ky’abavubuka mu nsi yonna, Laba Street Art Festival, Bayimba International Festival, Lyricist Lounge Dar es Salaam, 53rd Edition of Blankets ne Wine Nairobi n’okuddukanya omusomo gw’okuyimba ku HOLD n’ebirala. Ye mukwanaganya w’akatale ka EA Performing Arts aka DOADOA. Ekitontome kye ekyasooka, “Val for Val” kyaggulawo ekkubo eri omulimu gwe ogw’okuwandiika nga kw’otadde n’okufuuka omu ku batandisi b’ebitontome eby’okuyimba mu Uganda, ng’awagira buli kiro ky’ebitontome mu Kampala.
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipedia ==
* [http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/KWIVUGA-POETRY-GETS-COMIC/-/691232/2227792/-/crg0umz/-/index.html "KWIVUGA POETRY GETS COMIC"]
* [http://walkingdiplomat.blogspot.com/2013_07_01_archive.html "Babishai Niwe Poetry Award 2013 in words and pictures"]
* [http://bavubukacommunity.blogspot.com/2011_12_01_archive.html "AFTERMATH OF THE OFFICIAL UNDISPUTED, 9TH ANNUAL HIP HOP SUMMIT FOR THE HEAVY WEIGHT HIP HOP CHAMPIONS OF THE YEAR."]
[[Category:Abantu Abalamu]]
els53p15jfughwzr0vepyava5fs44xw
74918
74917
2026-09-18T19:32:30Z
Judithamos
10087
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1371898863|Kabubi Herman]]"
74918
wikitext
text/x-wiki
'''Kabubi Herman''' Munnayuganda omuwandiisi era omuyimbi. Akozesa "Slim Emcee" ku siteegi. Musomesa wa bitontome, nga kw’otadde n’okuyimba ebitontome. Yetaba mu spoken word project Kampala Uganda, mu 2013.
Kabubi yazaalibwa [[Kampala]] mu [[Uganda]]. Yatandika okuwandiika ebitontome, okuyimba n’okuzina ng’akyali muto. Abadde ayolesa mu kivvulu ky’abavubuka mu nsi yonna, Laba Street Art Festival, Bayimba International Festival, Lyricist Lounge Dar es Salaam, 53rd Edition of Blankets ne Wine Nairobi n’okuddukanya omusomo gw’okuyimba ku H.O.L.D n’ebirala. Ye mukwanaganya w’akatale ka EA Performing Arts aka DOADOA. Ekitontome kye ekyasooka, “Val for Val” kyaggulawo ekkubo eri omulimu gwe ogw’okuwandiika nga kw’otadde n’okufuuka omu ku batandisi b’ebitontome eby’okuyimba mu Uganda, ng’awagira buli lunaku lw’ebitontome mu Kampala.
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipedia ==
* [http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/KWIVUGA-POETRY-GETS-COMIC/-/691232/2227792/-/crg0umz/-/index.html "KWIVUGA POETRY GETS COMIC"]
* [http://walkingdiplomat.blogspot.com/2013_07_01_archive.html "Babishai Niwe Poetry Award 2013 in words and pictures"]
* [http://bavubukacommunity.blogspot.com/2011_12_01_archive.html "AFTERMATH OF THE OFFICIAL UNDISPUTED, 9TH ANNUAL HIP HOP SUMMIT FOR THE HEAVY WEIGHT HIP HOP CHAMPIONS OF THE YEAR."]
[[Category:Abantu Abalamu]]
0kks814wzqvnif5oz7jnlepinnee980
Cornelius Boza-Edwards
0
15911
74928
2026-09-19T04:15:06Z
Brenda Namulinda
9846
Created page with "Cornelius Boza-Edwards (eyazaalibwa nga Cornelius Bbosa; 27 May 1956) yali omuzannyi w’ebikonde omukugu era yali WBC Super Featherweight champion w’ensi yonna. Yazaalibwa mu Kampala, Uganda, era yazannyira mu super-featherweight ne lightweight divisions. Yava mu Uganda n’agenda mu Bungereza, gy’abeera okumala ekiseera kiwanvu. Kati abeera mu United States, gy’atendeka abazannyi abalala."
74928
wikitext
text/x-wiki
Cornelius Boza-Edwards (eyazaalibwa nga Cornelius Bbosa; 27 May 1956) yali omuzannyi w’ebikonde omukugu era yali WBC Super Featherweight champion w’ensi yonna. Yazaalibwa mu Kampala, Uganda, era yazannyira mu super-featherweight ne lightweight divisions. Yava mu Uganda n’agenda mu Bungereza, gy’abeera okumala ekiseera kiwanvu. Kati abeera mu United States, gy’atendeka abazannyi abalala.
lbhncn7jwpi6k35fs96v5suz7ydz21k
James Kabuye
0
15912
74934
2026-09-19T09:28:02Z
Lillylove256
10862
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375617568|James Kabuye]]"
74934
wikitext
text/x-wiki
'''James Kabuye''' (14 Ogwolubereberye1934 – 16 Ogwomwenda 2026) [[Munnayuganda]] eyali Faaza w'Eklezia Katolika, omuwandiisi era omusomesa w'omuziki.<ref name=":1">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabuye's music speaks volumes of him |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabuye's music speaks volumes of him |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Luwedde |first=Brenda |date=2026-09-16 |title=Fr James Kabuye afudde, ayiyizza ennyimba eziwerako mu ekereziya |url=https://ntv.co.ug/news/ntv-akawungeezi/fr-james-kabuye-afudde-ayiyizza-ennyimba-eziwerako-mu-ekereziya |access-date=2026-09-17 |website=NTV Uganda |language=en-US}}</ref><ref name=":32">{{Cite web |last=Luwedde |first=Brenda |date=2026-09-16 |title=Fr James Kabuye afudde, ayiyizza ennyimba eziwerako mu ekereziya |url=https://ntv.co.ug/news/ntv-akawungeezi/fr-james-kabuye-afudde-ayiyizza-ennyimba-eziwerako-mu-ekereziya |access-date=2026-09-17 |website=NTV Uganda |language=en-US}}</ref><ref name=":33">{{Cite web |last=Luwedde |first=Brenda |date=2026-09-16 |title=Fr James Kabuye afudde, ayiyizza ennyimba eziwerako mu ekereziya |url=https://ntv.co.ug/news/ntv-akawungeezi/fr-james-kabuye-afudde-ayiyizza-ennyimba-eziwerako-mu-ekereziya |access-date=2026-09-17 |website=NTV Uganda |language=en-US}}</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Kabuye yazaalibwa nga 14 Ogwolubereberye 1934 mu maka ga Yakobo Bazi nga musemesa wa ddiini ne Pia Alibayagadde, mu Disitulikiti y’e Mityana ku kyaalo Ttanda mu Uganda. Okusoma yakutandikira ku Naluggi Primary School nga tannayingira Bukalasa Minor Seminary. Oluvannyuma yasoma obufirosoofo n'eby'eddiini ku Katigondo National Major Seminary. Bwe yali mu seminaliyo, yafuna obwagazi eri ennyimba era n’atandika okuyiiya ennyimba z’eddiini.<ref name=":1" /><ref name=":4">{{Cite web |last=Mazinga |first=Mathias |date=2026-09-16 |title=Celebrating Life: Catholics pay tribute to Fr. Kabuye, composer of over 5,000 church songs |url=https://www.newvision.co.ug/category/celebrating-life/catholics-pay-tribute-to-fr-kabuye-composer-o-NV_240731_092026 |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref>
Okuva mu 1986 okutuuka mu 1988, yasomera ku Marian College e Indianapolis, Amerika, era n’atendekebwa mu kuyimba e [[Switzerland]].<ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref name=":12" /><ref name=":3" />
== Emirimu gye ==
Kabuye yatuuzibwa okuba Faaza w’Abakatuliki mu [[Lutikko ya Rubaga|Lutikko y’e Rubaga]] mu 1962. Mu 1964, yeetaba mu nteekateeka z’okufuula Abajulizi ba [[Abajulizi ba Uganda|Uganda abatukuvu]]. Yakolera wamu n’omuyimbi Joseph Kyagambiddwa era yali mmemba mu kkwaaya y’Afirika eyayimba mu St. Peter’s Basilica mu [[Vatican|kibuga Vatican]] mu biseera by’okukuza abantu abatukuvu.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=John |first=Mukasa |date=2026-09-16 |title=Celebrated Catholic composer Fr. James Kabuye dies at 92 |url=https://kalisho.info/celebrated-catholic-composer-fr-james-kabuye-dies-at-92/ |access-date=2026-09-17 |website=Kalisho Info |language=en-US}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=2021-01-09 |title=I'm passionate about writing Godly music |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/i-m-passionate-about-writing-godly-music-1554180 |access-date=2026-09-17 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":3" />
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda mu 1967, Kabuye yasindikibwa mu Lutikko e Rubaga gye yeenyigira mu kukyusa ennyimba z’Ekikatoliki ez’okusinza mu nnimi za Uganda n’ennono z’okuyimba. Omulimu gwe gwakulaakulana mu kiseera Eklezia Katolika we yali yeeyongera okuyingiza ennimi z’abantu bonna n’engeri z’obuwangwa bw’omu kitundu mu kusinza oluvannyuma lw’Olukiiko lwa Vatican olw’Okubiri.<ref name=":1" /><ref name=":5" />
Kabuye yasomesa eby’eddiini y’obusumba n’okuyimba mu St. Mary’s National Seminary [[Ggaba]] okuva mu 1972 okutuuka mu 1977 era yaweereza nga Faaza w’ekigo ky’e Nazigo okuva mu 1977 okutuuka mu 1978. Oluvannyuma yaweereza e Kiyinda-Mityana gy’abadde mu bifo by’Omulabirizi wa Zooni y’e Mityana n’Omubaka w’Omulabirizi mu Bulabirizi bw’e Kiyinda-Mityana.<ref name=":4" /><ref name=":5" />
Oluvannyuma yaweereza mu Mubende Minor Seminary ng’omusomesa era omumyuka wa rector nga tannafuuka rector. Era yaweereza nga Faaza w’ekigo ky’Ekigo ky’e Mirembe Maria.<ref name=":4" />
== Enyimba ze ==
Kabuye yayiiya ennyimba z'Ekikatoliki mu [[Luganda]], [[Lungereza|Olungereza]], Olulatini [[Girimane|n'Olugirimaani]] . Enyimba ze yayiiya zaalimu ebintu ebikwata ku nnono z’omuziki gwa Kiganda era nga ziyimbibwa kkwaaya z’Abakatoliki mu Uganda. Mu zimu ku nyimba ze yayimba mulimu "Ye Ggwe Katonda Wa Bajjajjaffe, Ye Ggwe Lwazi" eyayimbibwa mu kukyala kwa Paapa John Paul II mu Uganda mu 1993 mu kiggwa ky'Abajulizi e Namugongo, Alifuga Ensi Yonna, Natendanga Omukama, Tukuwa Mukama, Ayi Mukama Katonda Waffe ne Missa Tukwebaza.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=The faces behind Uganda's Christmas hymns |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2023-05-27 |title=How Uganda's martyrs shaped Catholic hymns |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-uganda-s-martyrs-shaped-catholic-hymns-4247574 |access-date=2026-09-17 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Mulago Choir honours Fr. Kabuye |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-08 |title=Music, work and prayer count for 50 years of priesthood |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/music-work-and-prayer-count-for-50-years-of-priesthood-1737916 |access-date=2026-09-17 |website=Monitor |language=en}}</ref>
Mu 2015, yayiiya "You Will Be My Witnesses", olumu ku nnyimba ezikwatagana n'okukyala kwa Paapa Francis mu Uganda era n'ayiiya "Ekinyegenyege" ku mukolo guno. Enyimba za Kabuye zafulumizibwa mu bitabo by’ennyimba z’Abakatuliki, omuli ne ''Mujje Tutendereze Omukama''. Yawandiika n'ekitabo kye yatuuma ''Kiganda Music''.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |last=Mulindwa |first=Jamila |date=2025-05-09 |title=Catholic Church Mourns Bukalango's Monsignor Expedito Magembe |url=https://nilepost.co.ug/news/257513/catholic-church-mourns-bukalangos-monsignor-expedito-magembe |access-date=2026-09-17 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabuye composes Pope's theme song |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref>
== Okufa ==
Kabuye yafa nga 16 Ogwomwenda 2026 mu ddwaliro lya St. Francis Hospital Nsambya e [[Kampala]] era okufa kwe kwalangirirwa essaza ly’e Kiyinda-Mityana gye yali abeera mu Kiyinda-Mityana Catechetical Centre nga tannafa.<ref name=":12" /><ref name=":3" />
== Ebijuliziddwa ==
fczgbk6bu92qtekok26dkb8hxfzt01q
74935
74934
2026-09-19T09:37:41Z
Lillylove256
10862
Ngasseeko Databox
74935
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q141493351}}
'''James Kabuye''' (14 Ogwolubereberye1934 – 16 Ogwomwenda 2026) [[Munnayuganda]] eyali Faaza w'Eklezia Katolika, omuwandiisi era omusomesa w'omuziki.<ref name=":1">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabuye's music speaks volumes of him |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabuye's music speaks volumes of him |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Luwedde |first=Brenda |date=2026-09-16 |title=Fr James Kabuye afudde, ayiyizza ennyimba eziwerako mu ekereziya |url=https://ntv.co.ug/news/ntv-akawungeezi/fr-james-kabuye-afudde-ayiyizza-ennyimba-eziwerako-mu-ekereziya |access-date=2026-09-17 |website=NTV Uganda |language=en-US}}</ref><ref name=":32">{{Cite web |last=Luwedde |first=Brenda |date=2026-09-16 |title=Fr James Kabuye afudde, ayiyizza ennyimba eziwerako mu ekereziya |url=https://ntv.co.ug/news/ntv-akawungeezi/fr-james-kabuye-afudde-ayiyizza-ennyimba-eziwerako-mu-ekereziya |access-date=2026-09-17 |website=NTV Uganda |language=en-US}}</ref><ref name=":33">{{Cite web |last=Luwedde |first=Brenda |date=2026-09-16 |title=Fr James Kabuye afudde, ayiyizza ennyimba eziwerako mu ekereziya |url=https://ntv.co.ug/news/ntv-akawungeezi/fr-james-kabuye-afudde-ayiyizza-ennyimba-eziwerako-mu-ekereziya |access-date=2026-09-17 |website=NTV Uganda |language=en-US}}</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Kabuye yazaalibwa nga 14 Ogwolubereberye 1934 mu maka ga Yakobo Bazi nga musemesa wa ddiini ne Pia Alibayagadde, mu Disitulikiti y’e Mityana ku kyaalo Ttanda mu Uganda. Okusoma yakutandikira ku Naluggi Primary School nga tannayingira Bukalasa Minor Seminary. Oluvannyuma yasoma obufirosoofo n'eby'eddiini ku Katigondo National Major Seminary. Bwe yali mu seminaliyo, yafuna obwagazi eri ennyimba era n’atandika okuyiiya ennyimba z’eddiini.<ref name=":1" /><ref name=":4">{{Cite web |last=Mazinga |first=Mathias |date=2026-09-16 |title=Celebrating Life: Catholics pay tribute to Fr. Kabuye, composer of over 5,000 church songs |url=https://www.newvision.co.ug/category/celebrating-life/catholics-pay-tribute-to-fr-kabuye-composer-o-NV_240731_092026 |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref>
Okuva mu 1986 okutuuka mu 1988, yasomera ku Marian College e Indianapolis, Amerika, era n’atendekebwa mu kuyimba e [[Switzerland]].<ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref name=":12" /><ref name=":3" />
== Emirimu gye ==
Kabuye yatuuzibwa okuba Faaza w’Abakatuliki mu [[Lutikko ya Rubaga|Lutikko y’e Rubaga]] mu 1962. Mu 1964, yeetaba mu nteekateeka z’okufuula Abajulizi ba [[Abajulizi ba Uganda|Uganda abatukuvu]]. Yakolera wamu n’omuyimbi Joseph Kyagambiddwa era yali mmemba mu kkwaaya y’Afirika eyayimba mu St. Peter’s Basilica mu [[Vatican|kibuga Vatican]] mu biseera by’okukuza abantu abatukuvu.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=John |first=Mukasa |date=2026-09-16 |title=Celebrated Catholic composer Fr. James Kabuye dies at 92 |url=https://kalisho.info/celebrated-catholic-composer-fr-james-kabuye-dies-at-92/ |access-date=2026-09-17 |website=Kalisho Info |language=en-US}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=2021-01-09 |title=I'm passionate about writing Godly music |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/i-m-passionate-about-writing-godly-music-1554180 |access-date=2026-09-17 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":3" />
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda mu 1967, Kabuye yasindikibwa mu Lutikko e Rubaga gye yeenyigira mu kukyusa ennyimba z’Ekikatoliki ez’okusinza mu nnimi za Uganda n’ennono z’okuyimba. Omulimu gwe gwakulaakulana mu kiseera Eklezia Katolika we yali yeeyongera okuyingiza ennimi z’abantu bonna n’engeri z’obuwangwa bw’omu kitundu mu kusinza oluvannyuma lw’Olukiiko lwa Vatican olw’Okubiri.<ref name=":1" /><ref name=":5" />
Kabuye yasomesa eby’eddiini y’obusumba n’okuyimba mu St. Mary’s National Seminary [[Ggaba]] okuva mu 1972 okutuuka mu 1977 era yaweereza nga Faaza w’ekigo ky’e Nazigo okuva mu 1977 okutuuka mu 1978. Oluvannyuma yaweereza e Kiyinda-Mityana gy’abadde mu bifo by’Omulabirizi wa Zooni y’e Mityana n’Omubaka w’Omulabirizi mu Bulabirizi bw’e Kiyinda-Mityana.<ref name=":4" /><ref name=":5" />
Oluvannyuma yaweereza mu Mubende Minor Seminary ng’omusomesa era omumyuka wa rector nga tannafuuka rector. Era yaweereza nga Faaza w’ekigo ky’Ekigo ky’e Mirembe Maria.<ref name=":4" />
== Enyimba ze ==
Kabuye yayiiya ennyimba z'Ekikatoliki mu [[Luganda]], [[Lungereza|Olungereza]], Olulatini [[Girimane|n'Olugirimaani]] . Enyimba ze yayiiya zaalimu ebintu ebikwata ku nnono z’omuziki gwa Kiganda era nga ziyimbibwa kkwaaya z’Abakatoliki mu Uganda. Mu zimu ku nyimba ze yayimba mulimu "Ye Ggwe Katonda Wa Bajjajjaffe, Ye Ggwe Lwazi" eyayimbibwa mu kukyala kwa Paapa John Paul II mu Uganda mu 1993 mu kiggwa ky'Abajulizi e Namugongo, Alifuga Ensi Yonna, Natendanga Omukama, Tukuwa Mukama, Ayi Mukama Katonda Waffe ne Missa Tukwebaza.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=The faces behind Uganda's Christmas hymns |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2023-05-27 |title=How Uganda's martyrs shaped Catholic hymns |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-uganda-s-martyrs-shaped-catholic-hymns-4247574 |access-date=2026-09-17 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Mulago Choir honours Fr. Kabuye |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-08 |title=Music, work and prayer count for 50 years of priesthood |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/music-work-and-prayer-count-for-50-years-of-priesthood-1737916 |access-date=2026-09-17 |website=Monitor |language=en}}</ref>
Mu 2015, yayiiya "You Will Be My Witnesses", olumu ku nnyimba ezikwatagana n'okukyala kwa Paapa Francis mu Uganda era n'ayiiya "Ekinyegenyege" ku mukolo guno. Enyimba za Kabuye zafulumizibwa mu bitabo by’ennyimba z’Abakatuliki, omuli ne ''Mujje Tutendereze Omukama''. Yawandiika n'ekitabo kye yatuuma ''Kiganda Music''.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |last=Mulindwa |first=Jamila |date=2025-05-09 |title=Catholic Church Mourns Bukalango's Monsignor Expedito Magembe |url=https://nilepost.co.ug/news/257513/catholic-church-mourns-bukalangos-monsignor-expedito-magembe |access-date=2026-09-17 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabuye composes Pope's theme song |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref>
== Okufa ==
Kabuye yafa nga 16 Ogwomwenda 2026 mu ddwaliro lya St. Francis Hospital Nsambya e [[Kampala]] era okufa kwe kwalangirirwa essaza ly’e Kiyinda-Mityana gye yali abeera mu Kiyinda-Mityana Catechetical Centre nga tannafa.<ref name=":12" /><ref name=":3" />
== Ebijuliziddwa ==
tvjnhbh9i4z153dqwv0y53frbv5lpl8
74936
74935
2026-09-19T09:38:23Z
Lillylove256
10862
added [[Category:Abantu abaafa mu 2026]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
74936
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q141493351}}
'''James Kabuye''' (14 Ogwolubereberye1934 – 16 Ogwomwenda 2026) [[Munnayuganda]] eyali Faaza w'Eklezia Katolika, omuwandiisi era omusomesa w'omuziki.<ref name=":1">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabuye's music speaks volumes of him |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabuye's music speaks volumes of him |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Luwedde |first=Brenda |date=2026-09-16 |title=Fr James Kabuye afudde, ayiyizza ennyimba eziwerako mu ekereziya |url=https://ntv.co.ug/news/ntv-akawungeezi/fr-james-kabuye-afudde-ayiyizza-ennyimba-eziwerako-mu-ekereziya |access-date=2026-09-17 |website=NTV Uganda |language=en-US}}</ref><ref name=":32">{{Cite web |last=Luwedde |first=Brenda |date=2026-09-16 |title=Fr James Kabuye afudde, ayiyizza ennyimba eziwerako mu ekereziya |url=https://ntv.co.ug/news/ntv-akawungeezi/fr-james-kabuye-afudde-ayiyizza-ennyimba-eziwerako-mu-ekereziya |access-date=2026-09-17 |website=NTV Uganda |language=en-US}}</ref><ref name=":33">{{Cite web |last=Luwedde |first=Brenda |date=2026-09-16 |title=Fr James Kabuye afudde, ayiyizza ennyimba eziwerako mu ekereziya |url=https://ntv.co.ug/news/ntv-akawungeezi/fr-james-kabuye-afudde-ayiyizza-ennyimba-eziwerako-mu-ekereziya |access-date=2026-09-17 |website=NTV Uganda |language=en-US}}</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Kabuye yazaalibwa nga 14 Ogwolubereberye 1934 mu maka ga Yakobo Bazi nga musemesa wa ddiini ne Pia Alibayagadde, mu Disitulikiti y’e Mityana ku kyaalo Ttanda mu Uganda. Okusoma yakutandikira ku Naluggi Primary School nga tannayingira Bukalasa Minor Seminary. Oluvannyuma yasoma obufirosoofo n'eby'eddiini ku Katigondo National Major Seminary. Bwe yali mu seminaliyo, yafuna obwagazi eri ennyimba era n’atandika okuyiiya ennyimba z’eddiini.<ref name=":1" /><ref name=":4">{{Cite web |last=Mazinga |first=Mathias |date=2026-09-16 |title=Celebrating Life: Catholics pay tribute to Fr. Kabuye, composer of over 5,000 church songs |url=https://www.newvision.co.ug/category/celebrating-life/catholics-pay-tribute-to-fr-kabuye-composer-o-NV_240731_092026 |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref>
Okuva mu 1986 okutuuka mu 1988, yasomera ku Marian College e Indianapolis, Amerika, era n’atendekebwa mu kuyimba e [[Switzerland]].<ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref name=":12" /><ref name=":3" />
== Emirimu gye ==
Kabuye yatuuzibwa okuba Faaza w’Abakatuliki mu [[Lutikko ya Rubaga|Lutikko y’e Rubaga]] mu 1962. Mu 1964, yeetaba mu nteekateeka z’okufuula Abajulizi ba [[Abajulizi ba Uganda|Uganda abatukuvu]]. Yakolera wamu n’omuyimbi Joseph Kyagambiddwa era yali mmemba mu kkwaaya y’Afirika eyayimba mu St. Peter’s Basilica mu [[Vatican|kibuga Vatican]] mu biseera by’okukuza abantu abatukuvu.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=John |first=Mukasa |date=2026-09-16 |title=Celebrated Catholic composer Fr. James Kabuye dies at 92 |url=https://kalisho.info/celebrated-catholic-composer-fr-james-kabuye-dies-at-92/ |access-date=2026-09-17 |website=Kalisho Info |language=en-US}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=2021-01-09 |title=I'm passionate about writing Godly music |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/i-m-passionate-about-writing-godly-music-1554180 |access-date=2026-09-17 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":3" />
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda mu 1967, Kabuye yasindikibwa mu Lutikko e Rubaga gye yeenyigira mu kukyusa ennyimba z’Ekikatoliki ez’okusinza mu nnimi za Uganda n’ennono z’okuyimba. Omulimu gwe gwakulaakulana mu kiseera Eklezia Katolika we yali yeeyongera okuyingiza ennimi z’abantu bonna n’engeri z’obuwangwa bw’omu kitundu mu kusinza oluvannyuma lw’Olukiiko lwa Vatican olw’Okubiri.<ref name=":1" /><ref name=":5" />
Kabuye yasomesa eby’eddiini y’obusumba n’okuyimba mu St. Mary’s National Seminary [[Ggaba]] okuva mu 1972 okutuuka mu 1977 era yaweereza nga Faaza w’ekigo ky’e Nazigo okuva mu 1977 okutuuka mu 1978. Oluvannyuma yaweereza e Kiyinda-Mityana gy’abadde mu bifo by’Omulabirizi wa Zooni y’e Mityana n’Omubaka w’Omulabirizi mu Bulabirizi bw’e Kiyinda-Mityana.<ref name=":4" /><ref name=":5" />
Oluvannyuma yaweereza mu Mubende Minor Seminary ng’omusomesa era omumyuka wa rector nga tannafuuka rector. Era yaweereza nga Faaza w’ekigo ky’Ekigo ky’e Mirembe Maria.<ref name=":4" />
== Enyimba ze ==
Kabuye yayiiya ennyimba z'Ekikatoliki mu [[Luganda]], [[Lungereza|Olungereza]], Olulatini [[Girimane|n'Olugirimaani]] . Enyimba ze yayiiya zaalimu ebintu ebikwata ku nnono z’omuziki gwa Kiganda era nga ziyimbibwa kkwaaya z’Abakatoliki mu Uganda. Mu zimu ku nyimba ze yayimba mulimu "Ye Ggwe Katonda Wa Bajjajjaffe, Ye Ggwe Lwazi" eyayimbibwa mu kukyala kwa Paapa John Paul II mu Uganda mu 1993 mu kiggwa ky'Abajulizi e Namugongo, Alifuga Ensi Yonna, Natendanga Omukama, Tukuwa Mukama, Ayi Mukama Katonda Waffe ne Missa Tukwebaza.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=The faces behind Uganda's Christmas hymns |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2023-05-27 |title=How Uganda's martyrs shaped Catholic hymns |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-uganda-s-martyrs-shaped-catholic-hymns-4247574 |access-date=2026-09-17 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Mulago Choir honours Fr. Kabuye |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-08 |title=Music, work and prayer count for 50 years of priesthood |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/music-work-and-prayer-count-for-50-years-of-priesthood-1737916 |access-date=2026-09-17 |website=Monitor |language=en}}</ref>
Mu 2015, yayiiya "You Will Be My Witnesses", olumu ku nnyimba ezikwatagana n'okukyala kwa Paapa Francis mu Uganda era n'ayiiya "Ekinyegenyege" ku mukolo guno. Enyimba za Kabuye zafulumizibwa mu bitabo by’ennyimba z’Abakatuliki, omuli ne ''Mujje Tutendereze Omukama''. Yawandiika n'ekitabo kye yatuuma ''Kiganda Music''.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |last=Mulindwa |first=Jamila |date=2025-05-09 |title=Catholic Church Mourns Bukalango's Monsignor Expedito Magembe |url=https://nilepost.co.ug/news/257513/catholic-church-mourns-bukalangos-monsignor-expedito-magembe |access-date=2026-09-17 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabuye composes Pope's theme song |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref>
== Okufa ==
Kabuye yafa nga 16 Ogwomwenda 2026 mu ddwaliro lya St. Francis Hospital Nsambya e [[Kampala]] era okufa kwe kwalangirirwa essaza ly’e Kiyinda-Mityana gye yali abeera mu Kiyinda-Mityana Catechetical Centre nga tannafa.<ref name=":12" /><ref name=":3" />
== Ebijuliziddwa ==
[[Category:Abantu abaafa mu 2026]]
hbi8zzg2bcjewzlkb58wl41okk8p0yn
74937
74936
2026-09-19T09:38:44Z
Lillylove256
10862
added [[Category:Abantu abazaalibwa mu 1934]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
74937
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q141493351}}
'''James Kabuye''' (14 Ogwolubereberye1934 – 16 Ogwomwenda 2026) [[Munnayuganda]] eyali Faaza w'Eklezia Katolika, omuwandiisi era omusomesa w'omuziki.<ref name=":1">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabuye's music speaks volumes of him |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabuye's music speaks volumes of him |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Luwedde |first=Brenda |date=2026-09-16 |title=Fr James Kabuye afudde, ayiyizza ennyimba eziwerako mu ekereziya |url=https://ntv.co.ug/news/ntv-akawungeezi/fr-james-kabuye-afudde-ayiyizza-ennyimba-eziwerako-mu-ekereziya |access-date=2026-09-17 |website=NTV Uganda |language=en-US}}</ref><ref name=":32">{{Cite web |last=Luwedde |first=Brenda |date=2026-09-16 |title=Fr James Kabuye afudde, ayiyizza ennyimba eziwerako mu ekereziya |url=https://ntv.co.ug/news/ntv-akawungeezi/fr-james-kabuye-afudde-ayiyizza-ennyimba-eziwerako-mu-ekereziya |access-date=2026-09-17 |website=NTV Uganda |language=en-US}}</ref><ref name=":33">{{Cite web |last=Luwedde |first=Brenda |date=2026-09-16 |title=Fr James Kabuye afudde, ayiyizza ennyimba eziwerako mu ekereziya |url=https://ntv.co.ug/news/ntv-akawungeezi/fr-james-kabuye-afudde-ayiyizza-ennyimba-eziwerako-mu-ekereziya |access-date=2026-09-17 |website=NTV Uganda |language=en-US}}</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Kabuye yazaalibwa nga 14 Ogwolubereberye 1934 mu maka ga Yakobo Bazi nga musemesa wa ddiini ne Pia Alibayagadde, mu Disitulikiti y’e Mityana ku kyaalo Ttanda mu Uganda. Okusoma yakutandikira ku Naluggi Primary School nga tannayingira Bukalasa Minor Seminary. Oluvannyuma yasoma obufirosoofo n'eby'eddiini ku Katigondo National Major Seminary. Bwe yali mu seminaliyo, yafuna obwagazi eri ennyimba era n’atandika okuyiiya ennyimba z’eddiini.<ref name=":1" /><ref name=":4">{{Cite web |last=Mazinga |first=Mathias |date=2026-09-16 |title=Celebrating Life: Catholics pay tribute to Fr. Kabuye, composer of over 5,000 church songs |url=https://www.newvision.co.ug/category/celebrating-life/catholics-pay-tribute-to-fr-kabuye-composer-o-NV_240731_092026 |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref>
Okuva mu 1986 okutuuka mu 1988, yasomera ku Marian College e Indianapolis, Amerika, era n’atendekebwa mu kuyimba e [[Switzerland]].<ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref name=":12" /><ref name=":3" />
== Emirimu gye ==
Kabuye yatuuzibwa okuba Faaza w’Abakatuliki mu [[Lutikko ya Rubaga|Lutikko y’e Rubaga]] mu 1962. Mu 1964, yeetaba mu nteekateeka z’okufuula Abajulizi ba [[Abajulizi ba Uganda|Uganda abatukuvu]]. Yakolera wamu n’omuyimbi Joseph Kyagambiddwa era yali mmemba mu kkwaaya y’Afirika eyayimba mu St. Peter’s Basilica mu [[Vatican|kibuga Vatican]] mu biseera by’okukuza abantu abatukuvu.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=John |first=Mukasa |date=2026-09-16 |title=Celebrated Catholic composer Fr. James Kabuye dies at 92 |url=https://kalisho.info/celebrated-catholic-composer-fr-james-kabuye-dies-at-92/ |access-date=2026-09-17 |website=Kalisho Info |language=en-US}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=2021-01-09 |title=I'm passionate about writing Godly music |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/i-m-passionate-about-writing-godly-music-1554180 |access-date=2026-09-17 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":3" />
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda mu 1967, Kabuye yasindikibwa mu Lutikko e Rubaga gye yeenyigira mu kukyusa ennyimba z’Ekikatoliki ez’okusinza mu nnimi za Uganda n’ennono z’okuyimba. Omulimu gwe gwakulaakulana mu kiseera Eklezia Katolika we yali yeeyongera okuyingiza ennimi z’abantu bonna n’engeri z’obuwangwa bw’omu kitundu mu kusinza oluvannyuma lw’Olukiiko lwa Vatican olw’Okubiri.<ref name=":1" /><ref name=":5" />
Kabuye yasomesa eby’eddiini y’obusumba n’okuyimba mu St. Mary’s National Seminary [[Ggaba]] okuva mu 1972 okutuuka mu 1977 era yaweereza nga Faaza w’ekigo ky’e Nazigo okuva mu 1977 okutuuka mu 1978. Oluvannyuma yaweereza e Kiyinda-Mityana gy’abadde mu bifo by’Omulabirizi wa Zooni y’e Mityana n’Omubaka w’Omulabirizi mu Bulabirizi bw’e Kiyinda-Mityana.<ref name=":4" /><ref name=":5" />
Oluvannyuma yaweereza mu Mubende Minor Seminary ng’omusomesa era omumyuka wa rector nga tannafuuka rector. Era yaweereza nga Faaza w’ekigo ky’Ekigo ky’e Mirembe Maria.<ref name=":4" />
== Enyimba ze ==
Kabuye yayiiya ennyimba z'Ekikatoliki mu [[Luganda]], [[Lungereza|Olungereza]], Olulatini [[Girimane|n'Olugirimaani]] . Enyimba ze yayiiya zaalimu ebintu ebikwata ku nnono z’omuziki gwa Kiganda era nga ziyimbibwa kkwaaya z’Abakatoliki mu Uganda. Mu zimu ku nyimba ze yayimba mulimu "Ye Ggwe Katonda Wa Bajjajjaffe, Ye Ggwe Lwazi" eyayimbibwa mu kukyala kwa Paapa John Paul II mu Uganda mu 1993 mu kiggwa ky'Abajulizi e Namugongo, Alifuga Ensi Yonna, Natendanga Omukama, Tukuwa Mukama, Ayi Mukama Katonda Waffe ne Missa Tukwebaza.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=The faces behind Uganda's Christmas hymns |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2023-05-27 |title=How Uganda's martyrs shaped Catholic hymns |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-uganda-s-martyrs-shaped-catholic-hymns-4247574 |access-date=2026-09-17 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Mulago Choir honours Fr. Kabuye |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-08 |title=Music, work and prayer count for 50 years of priesthood |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/music-work-and-prayer-count-for-50-years-of-priesthood-1737916 |access-date=2026-09-17 |website=Monitor |language=en}}</ref>
Mu 2015, yayiiya "You Will Be My Witnesses", olumu ku nnyimba ezikwatagana n'okukyala kwa Paapa Francis mu Uganda era n'ayiiya "Ekinyegenyege" ku mukolo guno. Enyimba za Kabuye zafulumizibwa mu bitabo by’ennyimba z’Abakatuliki, omuli ne ''Mujje Tutendereze Omukama''. Yawandiika n'ekitabo kye yatuuma ''Kiganda Music''.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |last=Mulindwa |first=Jamila |date=2025-05-09 |title=Catholic Church Mourns Bukalango's Monsignor Expedito Magembe |url=https://nilepost.co.ug/news/257513/catholic-church-mourns-bukalangos-monsignor-expedito-magembe |access-date=2026-09-17 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabuye composes Pope's theme song |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref>
== Okufa ==
Kabuye yafa nga 16 Ogwomwenda 2026 mu ddwaliro lya St. Francis Hospital Nsambya e [[Kampala]] era okufa kwe kwalangirirwa essaza ly’e Kiyinda-Mityana gye yali abeera mu Kiyinda-Mityana Catechetical Centre nga tannafa.<ref name=":12" /><ref name=":3" />
== Ebijuliziddwa ==
[[Category:Abantu abaafa mu 2026]]
[[Category:Abantu abazaalibwa mu 1934]]
nomsfe9kknpnkpypilocpgty9o3y2f1
74938
74937
2026-09-19T09:39:06Z
Lillylove256
10862
added [[Category:Bannayuganda abawandiisi b'ennyimba]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
74938
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q141493351}}
'''James Kabuye''' (14 Ogwolubereberye1934 – 16 Ogwomwenda 2026) [[Munnayuganda]] eyali Faaza w'Eklezia Katolika, omuwandiisi era omusomesa w'omuziki.<ref name=":1">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabuye's music speaks volumes of him |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabuye's music speaks volumes of him |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Luwedde |first=Brenda |date=2026-09-16 |title=Fr James Kabuye afudde, ayiyizza ennyimba eziwerako mu ekereziya |url=https://ntv.co.ug/news/ntv-akawungeezi/fr-james-kabuye-afudde-ayiyizza-ennyimba-eziwerako-mu-ekereziya |access-date=2026-09-17 |website=NTV Uganda |language=en-US}}</ref><ref name=":32">{{Cite web |last=Luwedde |first=Brenda |date=2026-09-16 |title=Fr James Kabuye afudde, ayiyizza ennyimba eziwerako mu ekereziya |url=https://ntv.co.ug/news/ntv-akawungeezi/fr-james-kabuye-afudde-ayiyizza-ennyimba-eziwerako-mu-ekereziya |access-date=2026-09-17 |website=NTV Uganda |language=en-US}}</ref><ref name=":33">{{Cite web |last=Luwedde |first=Brenda |date=2026-09-16 |title=Fr James Kabuye afudde, ayiyizza ennyimba eziwerako mu ekereziya |url=https://ntv.co.ug/news/ntv-akawungeezi/fr-james-kabuye-afudde-ayiyizza-ennyimba-eziwerako-mu-ekereziya |access-date=2026-09-17 |website=NTV Uganda |language=en-US}}</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Kabuye yazaalibwa nga 14 Ogwolubereberye 1934 mu maka ga Yakobo Bazi nga musemesa wa ddiini ne Pia Alibayagadde, mu Disitulikiti y’e Mityana ku kyaalo Ttanda mu Uganda. Okusoma yakutandikira ku Naluggi Primary School nga tannayingira Bukalasa Minor Seminary. Oluvannyuma yasoma obufirosoofo n'eby'eddiini ku Katigondo National Major Seminary. Bwe yali mu seminaliyo, yafuna obwagazi eri ennyimba era n’atandika okuyiiya ennyimba z’eddiini.<ref name=":1" /><ref name=":4">{{Cite web |last=Mazinga |first=Mathias |date=2026-09-16 |title=Celebrating Life: Catholics pay tribute to Fr. Kabuye, composer of over 5,000 church songs |url=https://www.newvision.co.ug/category/celebrating-life/catholics-pay-tribute-to-fr-kabuye-composer-o-NV_240731_092026 |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref>
Okuva mu 1986 okutuuka mu 1988, yasomera ku Marian College e Indianapolis, Amerika, era n’atendekebwa mu kuyimba e [[Switzerland]].<ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref name=":12" /><ref name=":3" />
== Emirimu gye ==
Kabuye yatuuzibwa okuba Faaza w’Abakatuliki mu [[Lutikko ya Rubaga|Lutikko y’e Rubaga]] mu 1962. Mu 1964, yeetaba mu nteekateeka z’okufuula Abajulizi ba [[Abajulizi ba Uganda|Uganda abatukuvu]]. Yakolera wamu n’omuyimbi Joseph Kyagambiddwa era yali mmemba mu kkwaaya y’Afirika eyayimba mu St. Peter’s Basilica mu [[Vatican|kibuga Vatican]] mu biseera by’okukuza abantu abatukuvu.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=John |first=Mukasa |date=2026-09-16 |title=Celebrated Catholic composer Fr. James Kabuye dies at 92 |url=https://kalisho.info/celebrated-catholic-composer-fr-james-kabuye-dies-at-92/ |access-date=2026-09-17 |website=Kalisho Info |language=en-US}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=2021-01-09 |title=I'm passionate about writing Godly music |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/i-m-passionate-about-writing-godly-music-1554180 |access-date=2026-09-17 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":3" />
Oluvannyuma lw’okudda mu Uganda mu 1967, Kabuye yasindikibwa mu Lutikko e Rubaga gye yeenyigira mu kukyusa ennyimba z’Ekikatoliki ez’okusinza mu nnimi za Uganda n’ennono z’okuyimba. Omulimu gwe gwakulaakulana mu kiseera Eklezia Katolika we yali yeeyongera okuyingiza ennimi z’abantu bonna n’engeri z’obuwangwa bw’omu kitundu mu kusinza oluvannyuma lw’Olukiiko lwa Vatican olw’Okubiri.<ref name=":1" /><ref name=":5" />
Kabuye yasomesa eby’eddiini y’obusumba n’okuyimba mu St. Mary’s National Seminary [[Ggaba]] okuva mu 1972 okutuuka mu 1977 era yaweereza nga Faaza w’ekigo ky’e Nazigo okuva mu 1977 okutuuka mu 1978. Oluvannyuma yaweereza e Kiyinda-Mityana gy’abadde mu bifo by’Omulabirizi wa Zooni y’e Mityana n’Omubaka w’Omulabirizi mu Bulabirizi bw’e Kiyinda-Mityana.<ref name=":4" /><ref name=":5" />
Oluvannyuma yaweereza mu Mubende Minor Seminary ng’omusomesa era omumyuka wa rector nga tannafuuka rector. Era yaweereza nga Faaza w’ekigo ky’Ekigo ky’e Mirembe Maria.<ref name=":4" />
== Enyimba ze ==
Kabuye yayiiya ennyimba z'Ekikatoliki mu [[Luganda]], [[Lungereza|Olungereza]], Olulatini [[Girimane|n'Olugirimaani]] . Enyimba ze yayiiya zaalimu ebintu ebikwata ku nnono z’omuziki gwa Kiganda era nga ziyimbibwa kkwaaya z’Abakatoliki mu Uganda. Mu zimu ku nyimba ze yayimba mulimu "Ye Ggwe Katonda Wa Bajjajjaffe, Ye Ggwe Lwazi" eyayimbibwa mu kukyala kwa Paapa John Paul II mu Uganda mu 1993 mu kiggwa ky'Abajulizi e Namugongo, Alifuga Ensi Yonna, Natendanga Omukama, Tukuwa Mukama, Ayi Mukama Katonda Waffe ne Missa Tukwebaza.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=The faces behind Uganda's Christmas hymns |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2023-05-27 |title=How Uganda's martyrs shaped Catholic hymns |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-uganda-s-martyrs-shaped-catholic-hymns-4247574 |access-date=2026-09-17 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Mulago Choir honours Fr. Kabuye |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-08 |title=Music, work and prayer count for 50 years of priesthood |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/music-work-and-prayer-count-for-50-years-of-priesthood-1737916 |access-date=2026-09-17 |website=Monitor |language=en}}</ref>
Mu 2015, yayiiya "You Will Be My Witnesses", olumu ku nnyimba ezikwatagana n'okukyala kwa Paapa Francis mu Uganda era n'ayiiya "Ekinyegenyege" ku mukolo guno. Enyimba za Kabuye zafulumizibwa mu bitabo by’ennyimba z’Abakatuliki, omuli ne ''Mujje Tutendereze Omukama''. Yawandiika n'ekitabo kye yatuuma ''Kiganda Music''.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |last=Mulindwa |first=Jamila |date=2025-05-09 |title=Catholic Church Mourns Bukalango's Monsignor Expedito Magembe |url=https://nilepost.co.ug/news/257513/catholic-church-mourns-bukalangos-monsignor-expedito-magembe |access-date=2026-09-17 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabuye composes Pope's theme song |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-17 |website=New Vision}}</ref>
== Okufa ==
Kabuye yafa nga 16 Ogwomwenda 2026 mu ddwaliro lya St. Francis Hospital Nsambya e [[Kampala]] era okufa kwe kwalangirirwa essaza ly’e Kiyinda-Mityana gye yali abeera mu Kiyinda-Mityana Catechetical Centre nga tannafa.<ref name=":12" /><ref name=":3" />
== Ebijuliziddwa ==
[[Category:Abantu abaafa mu 2026]]
[[Category:Abantu abazaalibwa mu 1934]]
[[Category:Bannayuganda abawandiisi b'ennyimba]]
j3szso6wrb3mbl10zlj31r9i1qtogn9
Category:Abantu abaafa mu 2026
14
15913
74939
2026-09-19T09:39:32Z
Lillylove256
10862
Ngasseeko amatuluba
74939
wikitext
text/x-wiki
Bano be bantu abaafa mu 2026
sk15qyvjzu7zol27wqmrol9m5rkyvx2
Category:Abantu abazaalibwa mu 1934
14
15914
74940
2026-09-19T09:39:57Z
Lillylove256
10862
Ngasseeko amatuluba
74940
wikitext
text/x-wiki
Bano be bantu abazaalibwa mu 1934
829fertkuljyuy8j96a986wro713jbt