Wikipedia lgwiki https://lg.wikipedia.org/wiki/Olupapula_Olusooka MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Ettalo(Septic arthritis) 0 6569 75702 72048 2026-09-30T11:18:41Z Little Vannie 11864 I have removed an external link. 75702 wikitext text/x-wiki [[File:SepticArth2011 (cropped).jpg|thumb|Septic arthritis]] Ettalo teriba ddogo wabula nalyo kirwadde ekisobola okutta oba okujjanjabibwa ne kiwona nga kitwaliddwa mangu mu basawo "abazungu". Muwanga Charles ekirwadde kino nakyo yasalawo akivuunulire aboogezi b'olulimi oluganda baleme kulimbibwalimbibwa nti liba ddogo ! Ettalo (Septic arthritis oba Osteomyeritis) y’emu ku ndwadde ezikyatankanibwa naddala mu Buganda ng’abantu abamu bakyalina endowooza nti ettalo liba ddogo olwookuba lisajjuka mangu n’okutuuka ku kutta. Osteomyeritis ye taminologia ya bannasayansi ennyonnyola embeera y’obulwadde obw’ettalo okuba nti kiva ku ggumba munda okulumbibwa obuwuka obuyitibwa bbakitiiria. Okulumbibwa bakitiiria kuyita mu musaayi oba ekinywa ekiriraanyewo okuyingira mu ggumba. Ettalo liyinza n’okutandikira mu ggumba lyokka singa wabaawo obuvune(injury) obuleetera bbakitiria okuyingira mu ggumba naye teriba ddogo. Mu baana ettalo litera okulumba eggumba ekisambi n’emikono so nga ate abakulu basobola okufuna ettalo mu magumba agakola ekikoggo(vertebrae). Abantu abalina sukaali(diabestes) bayinza okufuna ettalo mu bigere byabwe singa ebigere biba ne alusa. Yadde nga abantu banji balowooza nti ettalo liba ddogo, ekituufu kiri nti osteomyeritis liyinza okujjanjabwa obulunji okuyita mu kulongoosa(surgery) okujjamu ebitundu by’amagumba ebifudde , okwo ne bagattako okujanjaba n'eddagala li antibayotiki ezikubwa n’empiso okumala wiiki nga mukaaga. Okutwalira awamu ebimu ku bireeta amagumba munda okulumbibwa obuwuka(germs) ne kivaako endwadde z’ennyingo n’amagumba mulimu okulumbibwa obuwuka obuvaako ebirwadde nga osteomyeritis (ettalo mu Luganda) oba septic astethritis (ennyingo ezizimba nga ziruma). Ettalo erisajjuka( septic arthritis ) lireetebwa bakitiiria staphylococcus oba streptococcus. Ate ettalo ery’olutentezi(chronic septic arthritis (lino teritera kulabika) lireetebwa obuwuka nga Mycobacterium tuberculosis ne Candida albicans. Embeera zino zongera okuleeta obusobozi bw’okukwatibwa ettalo(septic arthritis: • Amagulu oba emikono emipange mu mubiri • Okulumbibwa bbakitiria wonna ku mubiri. • Endwadde ez’olukonvuba (chronic irlness or disease) nga sukaali ( diabetes), ne sikoseero(sickle cerl disease) • Empiso oba okukozesa ebiragallagala • Ebiwundu bye wakafuna • Okulongoosebwa okwakakolebwa mu nnyingo. Obubonero obulaga ettalo mulimu : • Olusujjasujja • Obutatereera naddala mu baana • Obulumi mu kifo awalumbiddwa bakitiria zino • Okuzimba , okwokyerera n’okumyukirira mu kifo ekiba kirumbiddwa . Obubonero bw’ettalo butera okweraga amangu ddala nga bweyolekera mu musujja, okuzimba ennyingo,naddala mu nnyingo emu yokka, omuli obulumi obw’amaanyi mu nnyingo eno obweyongera ng’otambuza ennyingo eyo. Mu bawere oba abaana abato obubonero bw’ettalo bulimu : • Okukaaba nga ennyingo erumbiddwa obulwadde enyeenyezeddwa . • Omusujja • Obutasobola kutambuza kugulu oba omukono ogulumbiddwa obulwadde buno. • Okuva mu mbeera amangu. Obubonero mu baana n’abakulu mulimu: • Obutasobola kujja mu kifo okugulu oba omukono ogulumbiddwa obulwadde • Obulumi obw’amaanyi mu nyingo • Okuzomba mu nnyingo • Okumyukirira mu nnyingo • Olusujjasujja Kyokka olumu ettalo(osteomyeritis ) teriraga bubonero bwonna) bwoyinza kwawula mangu ku birwadde birala. N’olwekyo buli lw’owulira okulumizibwa mu gumba lyonna n’olusujjasujja dduka gya mbwa okulaba omusawo omukugu. Era bw’oba nga obadde wakafuna obuvune(injury) labirawo omusawo. Togenda mu basamize nga oliyita ddogo kuba buli lw’okola kino obulwadde buba bukula ng’ate tebuweeredwa bujjanjabi bwonna butuufu. Torimbibwalimbibwa .Nkuwadde erinnya ly'ekirwadde ky'ettalo mu Lungereza osobole okwongera okukinoonyerezaako ofune ekituufu .Teriba ddogo !!! [[Category:Buganda]] dntn893m0qr8oal6qmwcsjq3smf3w3e Ssekabaka Mutesa II 0 7937 75695 72905 2026-09-30T11:00:27Z Little Vannie 11864 I have converted references and removed an external links. 75695 wikitext text/x-wiki [[File:Mutesa II of Buganda (cropped).jpg|thumb|Mutesa II]] '''Sir Edward Frederick William David Walugembe Mutebi Luwangula Mutesa II''' (Ennukutawaza empya: '''Muteesa''') KBE (19 Museenene 1924 – 21 Museenene 1969) yali [[Kabaka wa Buganda]] mu Uganda okuva nga 22 Museenene (November) wa 1939 okutuusa lwe ''yaggya omukono mu ngabo'' (lwe yafa). Ye yali Kabaka wa Buganda owa 35<ref>"Ba Kabaka ba Buganda". ''www.buganda.com''. Retrieved 13 August 2019.</ref> eya ye [[Pulezidenti wa Uganda]] eyasooka.<ref>https://www.statehouse.go.ug/past-presidents</ref> Amawulire g'ebweru gaali gaamukazaako era '''King Freddie''', naye nga teryakozesebwa nnyo mu Yuganda.<ref>{{Cite web |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,904967,00.html |title=Archive copy |access-date=2021-08-08 |archive-date=2020-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109192734/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,904967,00.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=1999-08-27 |title=Pearly king |url=https://www.theguardian.com/theguardian/1999/aug/27/features11.g28 |access-date=2026-09-30 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> == Obuto bwe == Mutesa yaziiribwa mu nnyumba ya [[:en:Albert_Ruskin_Cook|Albert Ruskin Cook]] e [[:en:Makindye|Makindye]], [[Kampala]], nga 19 Museenene (November) 1924, nga ye mutabani wa [[Ssekabaka Daudi Cwa II]], who eyafuga wakati wa 1897 ne 1939.<ref name=":0">Kasozi, A.B.K. (2013). ''The bitter bread of exile : the financial problems of Sir Edward Mutesa II during his final exile, 1966-1969''. 2013: Progressive Publishing House. p.&nbsp;71. ISBN&nbsp;<bdi>9970464000</bdi>.</ref> Nnyina ye ali Nnaabakyala Irene Drusilla Namaganda, eyeddira Ente. Yasomera ku [[:en:King's_College_Budo|King's College Budo]], essomero ery'abaana b'abakungu mu Uganda. Kitaawe bwe yakisiza omukono (yafa) nga 22 (Museenene) November 1939, Mutesa yalondebwa [[:en:Lukiiko|Olukiiko]] lwa Buganda okufuuka Kabaka nga wa myaka 15 era n'atuuzibwa ku Nnamulondo nga 25 November 1939 mu [[:en:Lubiri|Lubiri]] e [[:en:Mengo,_Uganda|Mengo]] .<ref>Williams, F. Lukyn (April 1940). "The Investiture and Installation of Kabaka Mutesa II". ''Uganda Journal''. '''7''': 178 &#x2013; via University of Florida Digital Collections.</ref> Yafuga ng'ayambibwako olukiiko olw'enjawulo ([[:en:Council_of_Regency|Council of Regents]]) okutuusa lwe yaweza emyaka egy'okwetengerera olwo n'akwasibwa obuyinza bwonna mu bujjuvu.  == Okusoma kwe == Yasomera mu [[:en:King's_College_Budo|King's College Budo]] nga tannagenda Bungereza okumaliriza emisomo gye e [[:en:Magdalene_College,_Cambridge|Magdalene College, Cambridge]], gye yeeyungira mu kutendekebwa mu buserikale ku Yunivasite (University [[:en:Officer_Training_Corps|Officer Training Corps)]] era oluvannyuma yaweebwa ekitiibwa ky'obwa kapiteeni mu maagye ga Kkwini (captain in the [[:en:Grenadier_Guards|Grenadier Guards]].<ref>https://web.archive.org/web/20161107204933/http://africanhistory.about.com/od/biography/a/bio-MutasaII.htm</ref> == Obufuzi bwe == Mutesa II yatuuzibwa nga [[:en:Kabaka|Ka''baka'']] e [[:en:Buddo|Buddo]] nga 19 Museenene (November) 1942, ng'awezezza emyaka 18 ''eg'obuto''. Mu kiseera kino, [[Buganda]] yali ekyali wansi wa [[Gavumenti enkuumi]] ey'Abangereza. Emyaka egyaddirira wakati wa 1945 ne 1950 gyajjula obusambattuko n'obwegugungo eri [[:en:List_of_Governors_of_Uganda|Gavumenti ya Uganda Enkuumi eyali ekulemberwa Gavana]] ate n'eya Kabaka Mutesa II. Mu myaka gy'ataano egyasooka, Gavumenti ya Bungereza yaleeta ekirowoozo ky'okugatta [[:en:British_East_Africa|amatwale agaali wansi wa Bungereza mu Buvanjuba bwa Afirika]] (Yuganda, [[Kenya]] ne [[Tanganyika]]) gabeere wansi wa gavumenti emu ey'awamu. Abafirika bangi baatya nti kino kyali kigendereddwamu okubateeka wansi w'obufuzi bwa Bakyeruppe abaali basenze mu Kenya nga bwe kyakolebwa mu [[:en:Federation_of_Rhodesia_and_Nyasaland|Federation of Rhodesia and Nyasaland]]. Abaganda baatya okufiirwa obwakyetwala bwe Buganda obusaamusaamu waakiri bwe baalina nga bali wansi wa Gavumenti Enkuumi era tebakkaanya na nteekateeka eno. Mutesa mwennyini yawakanya enteekateeka eno era kyamuviirako okukuubagana ne Gavana, [[:en:Andrew_Cohen_(colonial_governor)|Sir Andrew Cohen]], ekyavaako akasambattuko mu Bwakabaka akaatuumibwa [[:en:Kabaka_crisis|Kabaka crisis]].Mu 1953, [[:en:Lukiiko|Ol''ukiiko'']] (Palamenti ya Buganda) yasaba okwetongola ng'eva ku Gavumenti enkuumi [[:en:Uganda_Protectorate|(Uganda Protectorate)]], nga ne Mutesa mwennyini yabanja nti kye kyali ekiseera Buganda okwekutula ku Gavumenti enkuumi eya Uganda olwo Buganda esigale wansi wa Gavumenti ya Kkwini ey'awamu. Gavana Cohen mu kwanukula yasalawo kuwaŋŋangusa ''Kabaka'' nga 30 Museenene (November) ekyavaako obusambattuko bw'okwegugunga mu Baganda.<ref>Gunther, John (1957). ''Inside Africa''. The Reprint Society. p.&nbsp;438.</ref> Okuggyibwa mu ggwanga lye olw'empaka kyafuula Mutesa omuzira eri Abaganda era beekalakaasa okulaga obutali bumativu bwabwe. Mu kiseera kino, Cohen yali takyalina Muganda yenna gwe yali ayinza kukolagana naye okuddukanya Gavumenti ye. Oluvannyuma lw'emyaka ebiri ngAbaganda basuza Cohen ng'akukunadde, yasalawo okuzza '''Kabaka Freddie''<nowiki/>', nga bwe yali ayitibwa Abangereza n'azzibwa e Kampala] nga 17 Ogwekkumi (October) 1955 oluvannyuma lw'okukola endagaano eyafuula Muteesa [[:en:Constitutional_monarch|Kabaka afugira ku konsitityusoni]] ne kiwa n'Abaganda ebbeetu okwerondera abakungu abakiika mu Palamenti ya Buganda (Ol''ukiiko''.) Oluvannyuma lwa Mutesa okuvaayo n'atabukira Cohen kyamwongera ettutumu mu Bwakabaka bwe.<ref>{{Cite web |title=Mutesa II {{!}} Ugandan ruler, Kabaka, Buganda dynasty {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Mutesa-II |access-date=2026-09-30 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Mu 1962, Yuganda yafuna obwetwaze okuva ku Bungereza ng'ekulemberwa [[Milton Obote]]. Mu konsitityusoni eno eyaweebwa Uganda, Obwakabaka bwa Buganda bwaweebwa embeera ey'enjawulo ey'obwetwaze mu Uganda empya. Ssaabaminisita wa Uganda ey'awamu yali Obote, eyali akulira ekibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:en:Uganda_People's_Congress|Uganda People's Congress]] (UPC), abaayingira omukago ogw'okukulemberera awamu n'ekibiina ekyali kisinga amaanyi mu masekkati ga Uganda ekya, [[:en:Kabaka_Yekka|Kabaka Yekka]]. Ekifo kya Gavana wa Uganda [[:en:Governor-General_of_Uganda|(Governor-General of Uganda]]) kyaggyibwawo kubangga Uganda yali efuuse 'Republic' ne kisikizibwa Pulezidenti ataalina nnyo buyinza. Obote ne UPC baatuuka ku nzikiriziganya ne Mutesa okuwagira okulondebwa kwe ku kifo ky'Obwapulezidenti bwa Uganda. Mu lutuula lwa Palamenti nga 4 Ogwekkumi (October) 1963, Mutesa yalondebwa nga Pulezidenti wa Uganda eyasooka okuyita mu kalulu ak'ekyama ng'awagirwa abakiise ebitundu bibiri byakusatu.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Uganda's controversial parliamentary debates |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-30 |website=New Vision}} </ref> Mu 1964, Omukago guno wakati wa Mutesa ne Obote gwagwa butaka olw'okulonda okwateekebwateekebwa Obote nga Mutesa takyagadde ku Masaza abiri agaabula ([[:en:1964_Ugandan_lost_counties_referendum|referendum to decide the fate of two "lost counties")]]. Abatuuze mu masaza gano gombi abasinga obungi bassa kimu nga nkuyege okugazzaayo e [[:en:Bunyoro|Bunyoro]] nga gaggyibwa ku [[Buganda]]. Mu 1966, obukuubagano bwa Mutesa ne Obote bweyongera ne buvaamu Okuwaŋŋangusa Kabaka Mutesa ([[:en:Mengo_Crisis|another crisis)]]. Obulamu bwa Obote bwali mu matigga nga ne bammemba b'ekibiina kye baagezaako okumuggya mu ntebe. Yakwata era n'aggalira banne bana be yali akulembera nabo, n'aggyawo consitityusoni eyaliwo era ne yeerangirira ku [[:en:President_of_Uganda|Bwapulezidenti bwa Uganda]] mu February wa 1966, era n'awaŋŋangusa Mutesa. ''Olukiiko'' lwa Buganda mu May wa 1966 lwayisa ekiteeso nti enkolagana wakati wa Buganda ne Gavumenti ya Uganda yali eweddewo oluvannyuma lw'okuggyawo consitityusoni era ne lulangirira nti Gavumenti ya Uganda eggye ofiisi yaazo mu bitundu bya Buganda. Kino Obote yakyanukuza na [[:en:Battle_of_Mengo_Hill|kusindika magye]] ne galumba [[:en:Kabaka|olubiri lwa Kabaka]], ekyaleetera Mutesa okudduka mu ggwanga n'addukira e [[:en:United_Kingdom|Bungereza]] ng'ayita e [[Burundi]], era mu 1967 konsitityusoni empya yalangirirwa n'ewera Obufuzi obw'ensikirano bwonna omuli n'Obwakabaka bwa Buganda.<ref>{{Cite web |last=Administrator |title=Tracing the life, legacy of Sir Edward Muteesa II |url=http://www.independent.co.ug/features/features/8447-tracing-the-life-legacy-of-sir-edward-muteesa-ii |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009022533/http://www.independent.co.ug/features/features/8447-tracing-the-life-legacy-of-sir-edward-muteesa-ii |archive-date=2014-10-09 |access-date=2026-09-30 |website=www.independent.co.ug}}</ref> == Ekiseera kye ekyasembayo == Mutesa bwe yali mu buwaŋŋanguse yawandiika ekitabo ekimukwatako kye yatuuma, ''The Desecration of My Kingdom''.<ref>The Kabaka Of Buganda ("King Freddie"), [https://www.amazon.co.uk/DESECRATION-KINGDOM-Kabaka-Buganda-Freddie/dp/B000JM8P9C/ref=sr_1_fkmr0_1?ie=UTF8&qid=1506963035&sr=8-1-fkmr0&keywords=kabaka+of+uganda+constable ''The Desecration of My Kingdom''], Constable & Co., 1967.</ref> Mutesa yakisa omukono bwe [[:en:Poison|yaweebwa obutwa]] mu mwenge ku kalina kwe yabeeranga mu kibuga London, No. 28 Orchard House e[[:en:Rotherhithe|Rotherhithe]], mu 1969.<ref name="bio">{{Cite web |title=Oxford Dictionary of National Biography |url=https://www.oxforddnb.com/?articleid=63458 |access-date=2026-09-30 |website=Oxford Dictionary of National Biography |language=en}}</ref> . Okufa kwa muteesa abamu baakuteeka ku batume ba Obote bwe baali akabwa n'engo. Munnamawulire Omungereza [[:en:John_Simpson_(journalist)|John Simpson]] yali yaakamala okuwayaamu ne Mutesa mu ssaawa ntono emabega era yagamba nti Mutesa yali mu mbeera nnungi. Bino Simpson yabibuulira poliisi enkeera kyokka tebaagenda nnyo mu maaso nakyo.  Oluvannyuma lwa [[:en:Desmond_Henley|Desmond Henley]], okutereka enjole ya Mutesa okumala ebbanga <ref name="christopherhenley">"In Memoriam Desmond C. Henley". ''Internet''. Christopher Henley Limited 2008 – 2010. Archived from the original on 14 September 2013. Retrieved 8 March 2014.</ref>, enjole yazzibwa mu Uganda mu 1971 oluvannyuma lwa Amin okuggyako Gavumenti ya Obote n'eterekebwa (n'eziikibwa) e [[:en:Kasubi_Tombs|Kasubi Nabulagala]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.buganda.com/kings.htm |access-date=2021-08-08 |archive-date=2013-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130615070042/http://www.buganda.com/kings.htm |url-status=dead }}</ref> . Idi Amin, pulezidenti omuggya eyalagira okuzza Mutesa aziikibwe okwaboobo ye yali yakulira amagye agaalumba olubiri lwa Mutesa mu 1966. Kigambibwa nti Mutesa we yabeerera mu kibuga London yawangaaliranga mu bwavu.<ref name="bio"/> == Ebimu ku bigambo bye == "Embeera y'obulamu bwaffe ekyuse - etumbuddwa mu bulamu obwa bulijjo olw'okujja kw'Abangereza kyokka bye tukkiririzaamu n'obulamu bwaffe tebikyuse … Era tusigadde tuli Baganda."<ref name="Desecration">{{Cite book |last=Buganda.) |first=Mutesa II (King of |date=1967 |title=Desecration of My Kingdom |url=https://books.google.co.uk/books?id=AdRyAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22despicable%22 |publisher=Constable |isbn=978-0-09-458370-2 |language=en}}</ref> === Ebimu ku bimwogerwako === "Obulamu bwa Mutesa II lugero lwa buntu - Omu ku bavubuka embulakalevu era Kabaka Omufirika one of a young and ambitious African monarch who struggled to defend the heritage of his forefathers and emancipate his people from the clutches of a powerful imperial authority." * Apollo N. Makubuya, ''Reflections on the Triple Heritage of an African King, Knight and President'' (2019) "... many will say that he was ill-advised to put the Illusions of a bygone tribal glory against the claims of a modern African state; but no one can question the devotion with which he spent himself for his people and their well-being." * Rev. John Taylor, speaking at Mutesa II's funeral service in 1969. == Obufumbo bwe == Mutesa yakuba enkanamu (yawasa) Nnaabagereka Damali mu 1948. Kigambibwa nti yamuzaalamu abaana abawera n'azaala ne mu bakyala abalala abali eyo mu 12:  # Nnaabakyala Damali Catherine Nnakawombe, ye yali [[:en:Nnabagereka_of_Buganda|Nnabagereka]], muwala wa Christopher Kisosonkole ow'ekika ky'Enkima. Embaga yaabwe yaliwo nga19 Ogwekkuminoogumu, 1948 ku Lutikko eya [[:en:Namirembe|St. Paul's Cathedral Namirembe]]. # Omukyala Edith Kasozi # Omubiitokati (Princess) Beatrice Kabasweka, [[:en:Toro_Kingdom|Omutoro]] okuva mu Bukama bw'e Toro. # Omukyala Kate Ndagire. Baafumbiriganwa mu 1950. # Nnaabakyala Sarah Nalule, Omuzaana Kabejja, muganda wa [[:en:Nnabagereka_of_Buganda|Nnabagereka]], era muwala wa Christopher Kisosonkole ow'ekika ky'Enkima. Yamuwasa mu 1954. # Omukyala Nalwooga. Yafa mu 2003. # [[:en:Nesta_Rugumayo|Omukyala Nesta M. Rugumayo]], O[[:en:Toro_Kingdom|mutoro]], okuva mu Bukama bw'e Toro. # Omukyala Kaakako Rwanchwende, [[:en:Munyankole|Omumbejja w'e Ankole.]] # Omukyala Winifred Keihangwe, Munyankole. Yasibwa [[Milton Obote]] ng'ali lubuto n'ateebwa nga wabulayo akaseera katono azaale mu 1966. # Omukyala Zibiah Wangari Ngatho, [[:en:Kikuyu_people|Omukikuyu]], okuva e [[Nairobi]], Kenya.<ref name="Lineage">{{Cite web |last=inbox |first=Get the stories shaping East Africa-delivered straight to your |date=2020-07-06 |title=The Kikuyu village girl who became a queen in Buganda |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/the-kikuyu-village-girl-who-became-a-queen-in-buganda--1336494 |access-date=2026-09-30 |website=The EastAfrican |language=en}}</ref> # Omukyala Catherine Karungu, Omumbejja w'e[[:en:Ankole|Ankole]]. # Omukyala Naome Nanyonga, eyeddira Ensenene ng'asibuka Masaka mu Buddu. Nanyonga yali muzaalisa era ye mutandisi w'eddwaliro lya '''Sunga Maternity Hospital'''. Yafa mu 2006. # Margaret Nakato ow'e [[:en:Nkumba|Nkumba]], mu ssaza ly'e Busiro. == Weetegereze == Mutesa agambibwa okuleka abalangira 12 n'abambejja 9:<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.buganda.com/ddaame.htm |access-date=2021-08-08 |archive-date=2021-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808202612/http://www.buganda.com/ddaame.htm |url-status=dead }}</ref> # Omulangira Kiweewa Luswata. Ye mwana omulenzi asooka owa Ssekabaka Muteesa II. Yazaalibwa [[Wakiso Town|Wakiso]]. Yabeeranga era yasomera Bufalansa. Yaseerera (yafa) ng'emyaka gya 1990 gitandika n'aziikibwa mu [[:en:Kasubi_Tombs|Masiro g'e]] [[:en:Kasubi_Tombs|Kasubi, Nabulagala.]] # Omulangira Robert Masamba Kimera, eyazaalibwa Nesta M. Rugumayo. Yazaalibwa mu kibuga [[Kampala]] mu 1950. Yasomera mu [[:en:St._Mary's_College_Kisubi|St. Mary's College Kisubi]] ne mu [[:en:King's_College_Budo|King's College Budo]] oluvannyuma n'asomera e Canada. Yali munnabutonde (geologist) era yakolanga n'ekitongole kya [[Eswatini|Swaziland]] Department of Geology wakati wa 1980 ne 1983. Yali 'lecturer' ku ttendekero lya Nakawa Vocational School okuva mu 1991 okutuuka mu 1992. Mu 1993, yagenda e Canada n'atandika okubeera eyo. # [[:en:Muwenda_Mutebi_II_of_Buganda|Kabaka Ronald Muwenda Mutebi II]], eyazaalibwa Nnaabakyala Sarah Nalule. # Omulangira Ssuuna Frederick Wampamba, eyazaalibwa Edith Kasozi. Yali munnamagye wa Uganda ku ddaala lya [[:en:2nd_lieutenant|2nd lieutenant]]. Yattibwa ku biragiro bya [[:en:Idi_Amin|Idi Amin]] mu nkambi y'amagye e [[Bombo, Yuganda|Bombo]] mu 1972. Yaziikibwa mu Masiro ga bajjajjaabe e Kasubi - Nabulagala. # Omulangira Henry Kalemeera, nga nnyina ye yali Nnaabagereka Damali Nnakawombe. Yasomera ku King's College Budo ne mu [[:en:Addis_Ababa_University|Addis Ababa University -]]Ethiopia. [[:en:Aeronautical_engineer|Akola n'okukanika ennyonyi (aeronautical engineer).]] Abeera mu United States of America. Yakolera/ akola nga [[:en:Flight_engineer|flight engineer]] n'ekitongole ky'ennyonyi ekya [[:en:American_Airlines|American Airlines]]. # Omulangira George Michael Ndawula, nga nnyina ye yali Muzaana Nalwoga. # Omulangira Richard Walugembe Bamweyana, nga nnyina ye yali Sarah Nalule. Yazaalibwa mu 1956, yasomera mu [[:en:Achimota_School|Achimota School]] e [[Ghana]], n'akola mu kisaawe ky'ebyemisono n'okulanga. Yafa mu gy'e 2000. Naye yaziikibwa Kasubi mu Masiro ga bajjajjaabe. # Omulangira Katabaazi Mukarukidi, nga nnyina ye yali Damali Nnakawombe. Yali muvuzi wa nnyinyi e Nigeria. # Omulangira Patrick Nakibinge, nga nnyina ye yali Sarah Nalule. Yafa mu gy'e 2000 n'aziikibwa e Kasubi - Nabulagala mu masiro ga bajjajjaabe. # Omulangira Daudi Golooba. Yasomera mu [[:en:King's_College_Budo|King's College Budo]] ne mu [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|Makerere University]]. Mubazi wa bitabo. Ye mutandisi era ssentebe wa [[:en:Buganda_Heritage_Association|Buganda Heritage Association]] eri mu United Kingdom (UK) ne mu Ireland (kyatandikibwa mu 1998). Abeera mu UK. # Omulangira Herbert Kateregga, eyazaalibwa Kaakako Rwanchwende. Abeera mu UK. # Omulangira [[:en:Daudi_Kintu_Wasajja|Daudi Kintu Wasajja]], nga nnyina ye Winifred Keihangwe. Yazaalibwa mu Kampala mu Gwokutaano 1966, nga kitaawe amaze okuwang'angusibwa n'afuluma Uganda. Yasomera mu [[:en:University_of_Nottingham|University of Nottingham]] e UK, n'akoonolayo Diguli eya Bachelor of Arts. Yakolako nga executive underwriter wa [[:en:Pan_World_Insurance_Company|Pan World Insurance Company]] era nga regional retail manager wa kkampuni y'amasimu eya Celtel (Uganda) Limited (eyeeyubula n'efuuka[[:en:Bharti_Airtel|Airtel Uganda Limited]]). Mmemba ku lukiiko olukulembera ekitongole kya Kabaka eky'ebettaka ekya Buganda Land Board, Kabira Country Club, Hash Harriers Athletic Club, n'ebiralala bingi. Abeera mu Kampala.<ref>https://web.archive.org/web/20141010024003/http://www.newvision.co.ug/D/9/38/499097</ref> # Omumbejja Dorothy Kabonesa Namukaabya Nassolo, nga nnyina yali Damali Nakawombe. Yazaalibwa mu [[:en:Lubiri|Lubiri lw'e]] [[:en:Lubiri|Mengo]] mu 1951. Yasomera era n'atikkirwa Diguli mu [[:en:University_of_Nairobi|University of Nairobi]]. Abeera mu Kampala.<ref name="sis">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Traditional and modern: Meet the Kabaka's sisters |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-30 |website=New Vision}} </ref> # Omumbejja Dina Kigga Mukarukidi, nga nnyina ye Beatrice Kabasweka. Akolera ku kitebe ekikulu eky'[[:en:African_Union|ekibiina ekitaba amawanga ga Afirika ekya]] [[:en:African_Union|African Union]] mu kibuga Addis Ababa ekya Ethiopia.<ref name="sis" /> # Omumbejja Anne Sarah Kagere Nandawula, nga nnyina ye Kate Ndagire. Yazaalibwa e Mengo mu 1951.<ref name="sis" /> # Omumbejja Catherine Agnes Nabaloga, eyazaalibwa Kate Ndagire. Ye yatikkirwa Obwalubuga ku Matikkira ga mwannyina - Kabaka Ronald Muwenda Mutebi II, Kabaka wa Buganda owa 36, akulembedde Obuganda okuva mu 1993. Omumbejja Nabaloga ye muyima wa [[:en:Buganda_Heritage_Association|Buganda Heritage Association]] e Denmark, nga kyatandikibwawo mu 1998. Alina Diguli eyookusatu mu nnimi eya Doctor of Philosophy degree in [[:en:Linguistics|linguistics]].<ref>{{Cite web |title=Traditional and modern: Meet the Kabaka's sisters |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/38/495458 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010024124/http://www.newvision.co.ug/D/9/38/495458 |archive-date=2014-10-10 |access-date=2026-09-30 |website=www.newvision.co.ug}} </ref> # Omumbejja Alice Mpologoma Zaalwango, nga nnyina ye Edith Kasozi. Yazaalibwa mu 1961. Yasomera mu Gayaza Junior School, Kibuli High School, ne ku Makerere University. Yafiira mu kibuga [[:en:Pretoria|Pretoria]], eky'e South Africa. Yafa bulwadde bwa kookolo w'amabeere nga 23 Ogwokusayu, 2005. Yaziikibwa mu masiro e [[:en:Kasubi|Kasubi]].<ref>{{Cite web |title=Farewell to the people’s princess |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/25/428420 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010024014/http://www.newvision.co.ug/D/8/25/428420 |archive-date=2014-10-10 |access-date=2026-09-30 |website=www.newvision.co.ug}}</ref> # Omumbejja Stella Alexandria Sserwamutanda Ndagire. Yazaalibwa mu kibuga Nairobi, Kenya. Nnyina ye yali Zibiah Wangari Ngatho, Omukikuyi.<ref name="Lineage">{{Cite web}}</ref> Yakulira mu Kampala n'e Nairobi. Abeera [[:en:Atlanta,_Georgia|Atlanta, Georgia]], U.S.  # Omumbejja [[:en:Jane_Mpologoma_Nabanakulya|Jane Mpologoma Nabanakulya]]. Yazaalibwa ku kyalo Sunga mu ssaza ly'e Buyaga, [[:en:Bunyoro|Bunyoro-Kitara Kingdom]], nga 12 Ogwokuna, 1964. Omuzaana Naome Nanyonga ye yali nnyina. Mu 2003, yagenda n'atandika okubeera mu kibuga London ekya Bungereza gy'abeera okutuusa kati ne bba David Segawa Mukasa.<ref>https://web.archive.org/web/20111122160722/http://www.assistnews.net/Stories/2011/s11100047.htm</ref> # Omumbejja Gertrude Christine Naabanaakulya Tebattagwabwe. Yazaalibwa mu ddwaliro lya [[:en:Mengo_Hospital|Mengo Hospital]] nga 20 Ogwomunaana, 1964. Nnyina ye Margaret Nakato ow'e Nkumba, mu ssaza ly'e Busiro. Yakulira mu Uganda okutuuka ku myaka 9, lwe yatwalibwa e London mu Bungereza. Yasoma n'afuuka omubazi w'ebitabo. Yakomawo mu Uganda mu Gwokutaano, 2013.<ref>https://web.archive.org/web/20141009102540/http://www.bukedde.co.ug/fullstory.aspx?story_id=76623&catid=10&mid=53</ref> # Diana Balizzamuggale Teyeggala. Ye mwana wa Mutesa asembayo obuto. Yazaalibwa mu Kampala mu Gwekkumi 1966, nga kitaawe awang'angusiddwa. Nnyina ye Catherine Karungu, Omumbejja w'e Ankole. Teyeggala teyalaba ku kitaawe. Abeera mu Kampala.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Traditional and modern: Meet the Kabaka's sisters |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-30 |website=New Vision}}</ref> == Laba na bino == * [[:en:History_of_Uganda|Ebyafaayo bya Uganda]] * [[:en:List_of_unsolved_deaths|Olukalala lw'abantu abaafa mu ngeri eyaleka ebibuuzo]] * [[:en:Political_parties_of_Uganda|Ebibiina by'ebyobufuzi mu Uganda]] * [[:en:Politics_of_Uganda|Ebyobufuzi bya Uganda]] == Ebiwandiiko ebijuliziddwa ==   * Kasozi, A. B. K. (2013). ''The Bitter Bread of Exile. The Financial Problems of Sir Edward Mutesa II during his final exile, 1966-1969: The Financial Problems of Sir Edward Mutesa II during his final exile, 1966-1969''. Progressive Publishing House. * Makubuya, Apollo. (2019). ''Sir Edward Frederick L. Mutesa II: Reflections on the Triple Heritage Of An African King, Knight and President''. New Vision Printing and Publishing. * Mutesa, Sir Edward Frederick. (1967). ''Desecration of my Kingdom''. Constable. == Ebijulizo ebirala == * Olukalala lwa Bakabaka ba Buaganda {{s-start|}} {{s-bef|before=[[Daudi Cwa II of Buganda|Daudi Chwa II]]}} {{s-ttl|title=[[Kabaka of Buganda]]|years=22 November 1939 – 21 November 1969}} {{s-vac|next=[[Muwenda Mutebi II of Buganda|Ronald Muwenda Mutebi II]]}} {{s-bef|before=[[Elizabeth II]]<br /><small>as Queen of Uganda</small>}} {{s-ttl|title=[[President of Uganda]]|years=9 October 1963 – 2 March 1966}} {{s-aft|after=[[Milton Obote]]}} {{s-end}} [[Category:Bannabyabufuzi]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] [[Category:Bassekabaka ba Buganda]] [[Category:Buganda]] [[Category:Bannayuganda bannamagye]] ddaizo6tnpe0kc3r6ofbc8krpows7yb Eleanor Nabwiso 0 8171 75650 75334 2026-09-29T15:02:02Z Berniter 10779 /* Okusoma */ 75650 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Eleanor Vaal Nansibo Nabwiso'''<ref>Eleanor Nabwiso</ref>(yazaalibwa 24 Ogwokubiri 1989) [[:en:Uganda|munayuganda]] omuzannyi wa firimu, mukozi wa  firimu,mutereeza wa firimu era muntu amanyiddwa ennyo ku ttivvi.Amanyiddwa nnyo olw’emirimu gye yakola nga director mu The Hostel, Rain, Beneath the Lies – Series, ne Bed of Thorns.”Alina kampuni ekola firimu eyitibwa Nabwiso Films gye yatandikawo wamu n’omwami we Matthew Nabwiso. [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Eddiini mu Buganda]] == Obuvo nobulamu bwe == Nabwiso yamaliriza emisomo gye egya pulayimale mu Namagunga Girls' Primary School. Oluvannyuma yagenda mu Seeta High School Mukono ku O ne A Levels gye yagenda ne [[:en:Sikkim_Manipal_University|Sikkim Manipal University]] gye yafuna diguli mu bya sayansi mu IT.<ref>Eleanor Nabwiso</ref><ref name=":1">[[Eleanor]] Nabwiso</ref> == Emirimu gye == Olugendo lwe olw'okuzannya firimu n'okufulumya firimu lwatandika ng'akyali mu myaka gye egy'obutiini. Mu luwummula lwe olwa Senior Six yalondebwa okufulumya programu ya wiikendi, K-Files ku WBS TV.<ref name=":1">[[Eleanor]] Nabwiso</ref> Yazannyira mu firimu ya [[:en:The_Hostel_(TV_series)|The Hostel]] eya Uganda eya Sabiiti "MMC" Moses ne Emanuel "BUUBA" Egwel ekwata ku bulamu bw'abayizi ba yunivasite mu bifo byabwe. Yazannyira mu [[:en:Kyaddala|Kyaddala]] omuzannyo gwa ttivvi gwa [[:en:Pan-Africanism|pan-African]] ogwa Emmanuel Ikubese ku Emmanuel Ikubese Films ne [[:en:Reach_a_Hand_Uganda|Reach a Hand Uganda]] nga Bursar, #Family (Hashtag Family) omuzannyo gw'oku ttivvi ogwa Jackie Mpanga, [[:en:Beneath_The_Lies_-_The_Series|Beneath The Lies]] omuzannyo ogw'ekyama ogwa ttivvi wa Uganda ogwa [[:en:Nana_Kagga|Nana Kagga Macpherson]] nga Nancy, Watch Over Me nga Lynnet. [[:en:Bed_of_Thorns|Bed of Thorns]] (#Tosirika) ye firimu y'abakazi eya Uganda eyafulumizibwa mu Nabwiso Films. == Awaadi n'okulondebwa == Yawangula ekirabo kya Best Actress in TV Drama mu [[:en:Uganda_Film_Festival_Awards|Uganda Film Festival Awards]] 2019,<ref>Eleanor Nabwiso</ref> era yalondebwa era n'awangula ekirabo ca London Arthouse Film Festivale Award, Africa Focus Award for Best Feature Film, byombi olw'omuzannyo Bed of Thorns.<ref name=":0">{{Cite web}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.monitor.co.ug/Magazines/Full-Woman/Eleanor-and-Matthew-Nabwiso-s-fairytale/689842-1906064-37mfmk/index.html|title=Eleanor and Matthew Nabwiso's fairytale|website=Daily Monitor|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web}}</ref> == Obulamu bwe == Yafumbirwa omuzannyi wa firimu era omuyimbi [[:en:Matthew_Nabwiso|Matthew Nabwiso]] era balina abaana bana.<ref>Eleanor Nabwiso</ref><ref>Eleanor Nabwiso</ref> == Ebijuliziddwa == <references responsive="1"></references> d4mpuhw853mbzvbrqp4ql0a2bgnghnc 75651 75650 2026-09-29T15:02:29Z Berniter 10779 /* Obuvo nobulamu bwe */ 75651 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Eleanor Vaal Nansibo Nabwiso'''<ref>Eleanor Nabwiso</ref>(yazaalibwa 24 Ogwokubiri 1989) [[:en:Uganda|munayuganda]] omuzannyi wa firimu, mukozi wa  firimu,mutereeza wa firimu era muntu amanyiddwa ennyo ku ttivvi.Amanyiddwa nnyo olw’emirimu gye yakola nga director mu The Hostel, Rain, Beneath the Lies – Series, ne Bed of Thorns.”Alina kampuni ekola firimu eyitibwa Nabwiso Films gye yatandikawo wamu n’omwami we Matthew Nabwiso. [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Eddiini mu Buganda]] == Obuvo nobulamu bwe == == Emirimu gye == Olugendo lwe olw'okuzannya firimu n'okufulumya firimu lwatandika ng'akyali mu myaka gye egy'obutiini. Mu luwummula lwe olwa Senior Six yalondebwa okufulumya programu ya wiikendi, K-Files ku WBS TV.<ref name=":1">[[Eleanor]] Nabwiso</ref> Yazannyira mu firimu ya [[:en:The_Hostel_(TV_series)|The Hostel]] eya Uganda eya Sabiiti "MMC" Moses ne Emanuel "BUUBA" Egwel ekwata ku bulamu bw'abayizi ba yunivasite mu bifo byabwe. Yazannyira mu [[:en:Kyaddala|Kyaddala]] omuzannyo gwa ttivvi gwa [[:en:Pan-Africanism|pan-African]] ogwa Emmanuel Ikubese ku Emmanuel Ikubese Films ne [[:en:Reach_a_Hand_Uganda|Reach a Hand Uganda]] nga Bursar, #Family (Hashtag Family) omuzannyo gw'oku ttivvi ogwa Jackie Mpanga, [[:en:Beneath_The_Lies_-_The_Series|Beneath The Lies]] omuzannyo ogw'ekyama ogwa ttivvi wa Uganda ogwa [[:en:Nana_Kagga|Nana Kagga Macpherson]] nga Nancy, Watch Over Me nga Lynnet. [[:en:Bed_of_Thorns|Bed of Thorns]] (#Tosirika) ye firimu y'abakazi eya Uganda eyafulumizibwa mu Nabwiso Films. == Awaadi n'okulondebwa == Yawangula ekirabo kya Best Actress in TV Drama mu [[:en:Uganda_Film_Festival_Awards|Uganda Film Festival Awards]] 2019,<ref>Eleanor Nabwiso</ref> era yalondebwa era n'awangula ekirabo ca London Arthouse Film Festivale Award, Africa Focus Award for Best Feature Film, byombi olw'omuzannyo Bed of Thorns.<ref name=":0">{{Cite web}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.monitor.co.ug/Magazines/Full-Woman/Eleanor-and-Matthew-Nabwiso-s-fairytale/689842-1906064-37mfmk/index.html|title=Eleanor and Matthew Nabwiso's fairytale|website=Daily Monitor|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web}}</ref> == Obulamu bwe == Yafumbirwa omuzannyi wa firimu era omuyimbi [[:en:Matthew_Nabwiso|Matthew Nabwiso]] era balina abaana bana.<ref>Eleanor Nabwiso</ref><ref>Eleanor Nabwiso</ref> == Ebijuliziddwa == <references responsive="1"></references> msymtaqubv033jr0v3k047g556kkho4 75652 75651 2026-09-29T15:05:48Z Berniter 10779 /* Obuvo nobulamu bwe */ 75652 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Eleanor Vaal Nansibo Nabwiso'''<ref>Eleanor Nabwiso</ref>(yazaalibwa 24 Ogwokubiri 1989) [[:en:Uganda|munayuganda]] omuzannyi wa firimu, mukozi wa  firimu,mutereeza wa firimu era muntu amanyiddwa ennyo ku ttivvi.Amanyiddwa nnyo olw’emirimu gye yakola nga director mu The Hostel, Rain, Beneath the Lies – Series, ne Bed of Thorns.”Alina kampuni ekola firimu eyitibwa Nabwiso Films gye yatandikawo wamu n’omwami we Matthew Nabwiso. [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Eddiini mu Buganda]] == Obuvo nobulamu bwe == Nabwiso yazaalibwa mu ddwaaliro lya Sir Albert Cook Mengo, eri Rev. Dr. Kefa Sempangi, Munabyabufuzi eyamumula ne Jane Frances Nakamya. == Emirimu gye == Olugendo lwe olw'okuzannya firimu n'okufulumya firimu lwatandika ng'akyali mu myaka gye egy'obutiini. Mu luwummula lwe olwa Senior Six yalondebwa okufulumya programu ya wiikendi, K-Files ku WBS TV.<ref name=":1">[[Eleanor]] Nabwiso</ref> Yazannyira mu firimu ya [[:en:The_Hostel_(TV_series)|The Hostel]] eya Uganda eya Sabiiti "MMC" Moses ne Emanuel "BUUBA" Egwel ekwata ku bulamu bw'abayizi ba yunivasite mu bifo byabwe. Yazannyira mu [[:en:Kyaddala|Kyaddala]] omuzannyo gwa ttivvi gwa [[:en:Pan-Africanism|pan-African]] ogwa Emmanuel Ikubese ku Emmanuel Ikubese Films ne [[:en:Reach_a_Hand_Uganda|Reach a Hand Uganda]] nga Bursar, #Family (Hashtag Family) omuzannyo gw'oku ttivvi ogwa Jackie Mpanga, [[:en:Beneath_The_Lies_-_The_Series|Beneath The Lies]] omuzannyo ogw'ekyama ogwa ttivvi wa Uganda ogwa [[:en:Nana_Kagga|Nana Kagga Macpherson]] nga Nancy, Watch Over Me nga Lynnet. [[:en:Bed_of_Thorns|Bed of Thorns]] (#Tosirika) ye firimu y'abakazi eya Uganda eyafulumizibwa mu Nabwiso Films. == Awaadi n'okulondebwa == Yawangula ekirabo kya Best Actress in TV Drama mu [[:en:Uganda_Film_Festival_Awards|Uganda Film Festival Awards]] 2019,<ref>Eleanor Nabwiso</ref> era yalondebwa era n'awangula ekirabo ca London Arthouse Film Festivale Award, Africa Focus Award for Best Feature Film, byombi olw'omuzannyo Bed of Thorns.<ref name=":0">{{Cite web}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.monitor.co.ug/Magazines/Full-Woman/Eleanor-and-Matthew-Nabwiso-s-fairytale/689842-1906064-37mfmk/index.html|title=Eleanor and Matthew Nabwiso's fairytale|website=Daily Monitor|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web}}</ref> == Obulamu bwe == Yafumbirwa omuzannyi wa firimu era omuyimbi [[:en:Matthew_Nabwiso|Matthew Nabwiso]] era balina abaana bana.<ref>Eleanor Nabwiso</ref><ref>Eleanor Nabwiso</ref> == Ebijuliziddwa == <references responsive="1"></references> 48q9fzvsvt52xlow0vj9jp28vf34qrv 75653 75652 2026-09-29T15:07:52Z Berniter 10779 /* Obuvo nobulamu bwe */ 75653 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Eleanor Vaal Nansibo Nabwiso'''<ref>Eleanor Nabwiso</ref>(yazaalibwa 24 Ogwokubiri 1989) [[:en:Uganda|munayuganda]] omuzannyi wa firimu, mukozi wa  firimu,mutereeza wa firimu era muntu amanyiddwa ennyo ku ttivvi.Amanyiddwa nnyo olw’emirimu gye yakola nga director mu The Hostel, Rain, Beneath the Lies – Series, ne Bed of Thorns.”Alina kampuni ekola firimu eyitibwa Nabwiso Films gye yatandikawo wamu n’omwami we Matthew Nabwiso. [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Eddiini mu Buganda]] == Obuvo nobulamu bwe == Nabwiso yazaalibwa mu ddwaaliro lya Sir Albert Cook Mengo, eri Rev. Dr. Kefa Sempangi, Munabyabufuzi eyamumula ne Jane Frances Nakamya.Nabwiso ye mwana ow'okusatu ku baana abataano. Kitaawe ye yatandikawo Ekkanisa ya Presbyterian mu Uganda == Emirimu gye == Olugendo lwe olw'okuzannya firimu n'okufulumya firimu lwatandika ng'akyali mu myaka gye egy'obutiini. Mu luwummula lwe olwa Senior Six yalondebwa okufulumya programu ya wiikendi, K-Files ku WBS TV.<ref name=":1">[[Eleanor]] Nabwiso</ref> Yazannyira mu firimu ya [[:en:The_Hostel_(TV_series)|The Hostel]] eya Uganda eya Sabiiti "MMC" Moses ne Emanuel "BUUBA" Egwel ekwata ku bulamu bw'abayizi ba yunivasite mu bifo byabwe. Yazannyira mu [[:en:Kyaddala|Kyaddala]] omuzannyo gwa ttivvi gwa [[:en:Pan-Africanism|pan-African]] ogwa Emmanuel Ikubese ku Emmanuel Ikubese Films ne [[:en:Reach_a_Hand_Uganda|Reach a Hand Uganda]] nga Bursar, #Family (Hashtag Family) omuzannyo gw'oku ttivvi ogwa Jackie Mpanga, [[:en:Beneath_The_Lies_-_The_Series|Beneath The Lies]] omuzannyo ogw'ekyama ogwa ttivvi wa Uganda ogwa [[:en:Nana_Kagga|Nana Kagga Macpherson]] nga Nancy, Watch Over Me nga Lynnet. [[:en:Bed_of_Thorns|Bed of Thorns]] (#Tosirika) ye firimu y'abakazi eya Uganda eyafulumizibwa mu Nabwiso Films. == Awaadi n'okulondebwa == Yawangula ekirabo kya Best Actress in TV Drama mu [[:en:Uganda_Film_Festival_Awards|Uganda Film Festival Awards]] 2019,<ref>Eleanor Nabwiso</ref> era yalondebwa era n'awangula ekirabo ca London Arthouse Film Festivale Award, Africa Focus Award for Best Feature Film, byombi olw'omuzannyo Bed of Thorns.<ref name=":0">{{Cite web}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.monitor.co.ug/Magazines/Full-Woman/Eleanor-and-Matthew-Nabwiso-s-fairytale/689842-1906064-37mfmk/index.html|title=Eleanor and Matthew Nabwiso's fairytale|website=Daily Monitor|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web}}</ref> == Obulamu bwe == Yafumbirwa omuzannyi wa firimu era omuyimbi [[:en:Matthew_Nabwiso|Matthew Nabwiso]] era balina abaana bana.<ref>Eleanor Nabwiso</ref><ref>Eleanor Nabwiso</ref> == Ebijuliziddwa == <references responsive="1"></references> 2ucscz8pj5qmivsf1qqv302er1bfgzl 75654 75653 2026-09-29T15:08:20Z Berniter 10779 /* Obuvo nobulamu bwe */ 75654 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Eleanor Vaal Nansibo Nabwiso'''<ref>Eleanor Nabwiso</ref>(yazaalibwa 24 Ogwokubiri 1989) [[:en:Uganda|munayuganda]] omuzannyi wa firimu, mukozi wa  firimu,mutereeza wa firimu era muntu amanyiddwa ennyo ku ttivvi.Amanyiddwa nnyo olw’emirimu gye yakola nga director mu The Hostel, Rain, Beneath the Lies – Series, ne Bed of Thorns.”Alina kampuni ekola firimu eyitibwa Nabwiso Films gye yatandikawo wamu n’omwami we Matthew Nabwiso. [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Eddiini mu Buganda]] == Obuvo nobulamu bwe == Nabwiso yazaalibwa mu ddwaaliro lya Sir Albert Cook Mengo, eri Rev. Dr. Kefa Sempangi, Munabyabufuzi eyamumula ne Jane Frances Nakamya.Nabwiso ye mwana ow'okusatu ku baana abataano. Kitaawe ye yatandikawo Ekkanisa ya Presbyterian mu Uganda. == Emirimu gye == Olugendo lwe olw'okuzannya firimu n'okufulumya firimu lwatandika ng'akyali mu myaka gye egy'obutiini. Mu luwummula lwe olwa Senior Six yalondebwa okufulumya programu ya wiikendi, K-Files ku WBS TV.<ref name=":1">[[Eleanor]] Nabwiso</ref> Yazannyira mu firimu ya [[:en:The_Hostel_(TV_series)|The Hostel]] eya Uganda eya Sabiiti "MMC" Moses ne Emanuel "BUUBA" Egwel ekwata ku bulamu bw'abayizi ba yunivasite mu bifo byabwe. Yazannyira mu [[:en:Kyaddala|Kyaddala]] omuzannyo gwa ttivvi gwa [[:en:Pan-Africanism|pan-African]] ogwa Emmanuel Ikubese ku Emmanuel Ikubese Films ne [[:en:Reach_a_Hand_Uganda|Reach a Hand Uganda]] nga Bursar, #Family (Hashtag Family) omuzannyo gw'oku ttivvi ogwa Jackie Mpanga, [[:en:Beneath_The_Lies_-_The_Series|Beneath The Lies]] omuzannyo ogw'ekyama ogwa ttivvi wa Uganda ogwa [[:en:Nana_Kagga|Nana Kagga Macpherson]] nga Nancy, Watch Over Me nga Lynnet. [[:en:Bed_of_Thorns|Bed of Thorns]] (#Tosirika) ye firimu y'abakazi eya Uganda eyafulumizibwa mu Nabwiso Films. == Awaadi n'okulondebwa == Yawangula ekirabo kya Best Actress in TV Drama mu [[:en:Uganda_Film_Festival_Awards|Uganda Film Festival Awards]] 2019,<ref>Eleanor Nabwiso</ref> era yalondebwa era n'awangula ekirabo ca London Arthouse Film Festivale Award, Africa Focus Award for Best Feature Film, byombi olw'omuzannyo Bed of Thorns.<ref name=":0">{{Cite web}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.monitor.co.ug/Magazines/Full-Woman/Eleanor-and-Matthew-Nabwiso-s-fairytale/689842-1906064-37mfmk/index.html|title=Eleanor and Matthew Nabwiso's fairytale|website=Daily Monitor|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web}}</ref> == Obulamu bwe == Yafumbirwa omuzannyi wa firimu era omuyimbi [[:en:Matthew_Nabwiso|Matthew Nabwiso]] era balina abaana bana.<ref>Eleanor Nabwiso</ref><ref>Eleanor Nabwiso</ref> == Ebijuliziddwa == <references responsive="1"></references> 11b0vah9h76ku2f7643arom3rw4qrd2 75655 75654 2026-09-29T15:15:32Z Berniter 10779 /* Obuvo nobulamu bwe */ 75655 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Eleanor Vaal Nansibo Nabwiso'''<ref>Eleanor Nabwiso</ref>(yazaalibwa 24 Ogwokubiri 1989) [[:en:Uganda|munayuganda]] omuzannyi wa firimu, mukozi wa  firimu,mutereeza wa firimu era muntu amanyiddwa ennyo ku ttivvi.Amanyiddwa nnyo olw’emirimu gye yakola nga director mu The Hostel, Rain, Beneath the Lies – Series, ne Bed of Thorns.”Alina kampuni ekola firimu eyitibwa Nabwiso Films gye yatandikawo wamu n’omwami we Matthew Nabwiso. [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Eddiini mu Buganda]] == Obuvo nobulamu bwe == Nabwiso yazaalibwa mu ddwaaliro lya Sir Albert Cook Mengo, eri Rev. Dr. Kefa Sempangi, Munabyabufuzi eyamumula ne Jane Frances Nakamya.Nabwiso ye mwana ow'okusatu ku baana abataano. Kitaawe ye yatandikawo Ekkanisa ya Presbyterian mu Uganda.Yali muntu wa mugaso nnyo mu buweereza bw’okuyamba abaana ababeera ku nguudo mu Uganda 1971, wansi w’omukago gwa The Africa Foundation. == Emirimu gye == Olugendo lwe olw'okuzannya firimu n'okufulumya firimu lwatandika ng'akyali mu myaka gye egy'obutiini. Mu luwummula lwe olwa Senior Six yalondebwa okufulumya programu ya wiikendi, K-Files ku WBS TV.<ref name=":1">[[Eleanor]] Nabwiso</ref> Yazannyira mu firimu ya [[:en:The_Hostel_(TV_series)|The Hostel]] eya Uganda eya Sabiiti "MMC" Moses ne Emanuel "BUUBA" Egwel ekwata ku bulamu bw'abayizi ba yunivasite mu bifo byabwe. Yazannyira mu [[:en:Kyaddala|Kyaddala]] omuzannyo gwa ttivvi gwa [[:en:Pan-Africanism|pan-African]] ogwa Emmanuel Ikubese ku Emmanuel Ikubese Films ne [[:en:Reach_a_Hand_Uganda|Reach a Hand Uganda]] nga Bursar, #Family (Hashtag Family) omuzannyo gw'oku ttivvi ogwa Jackie Mpanga, [[:en:Beneath_The_Lies_-_The_Series|Beneath The Lies]] omuzannyo ogw'ekyama ogwa ttivvi wa Uganda ogwa [[:en:Nana_Kagga|Nana Kagga Macpherson]] nga Nancy, Watch Over Me nga Lynnet. [[:en:Bed_of_Thorns|Bed of Thorns]] (#Tosirika) ye firimu y'abakazi eya Uganda eyafulumizibwa mu Nabwiso Films. == Awaadi n'okulondebwa == Yawangula ekirabo kya Best Actress in TV Drama mu [[:en:Uganda_Film_Festival_Awards|Uganda Film Festival Awards]] 2019,<ref>Eleanor Nabwiso</ref> era yalondebwa era n'awangula ekirabo ca London Arthouse Film Festivale Award, Africa Focus Award for Best Feature Film, byombi olw'omuzannyo Bed of Thorns.<ref name=":0">{{Cite web}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.monitor.co.ug/Magazines/Full-Woman/Eleanor-and-Matthew-Nabwiso-s-fairytale/689842-1906064-37mfmk/index.html|title=Eleanor and Matthew Nabwiso's fairytale|website=Daily Monitor|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web}}</ref> == Obulamu bwe == Yafumbirwa omuzannyi wa firimu era omuyimbi [[:en:Matthew_Nabwiso|Matthew Nabwiso]] era balina abaana bana.<ref>Eleanor Nabwiso</ref><ref>Eleanor Nabwiso</ref> == Ebijuliziddwa == <references responsive="1"></references> d0v29kuqqj7h2v53wharjnqneioc30y 75656 75655 2026-09-29T15:16:13Z Berniter 10779 /* Obuvo nobulamu bwe */ 75656 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Eleanor Vaal Nansibo Nabwiso'''<ref>Eleanor Nabwiso</ref>(yazaalibwa 24 Ogwokubiri 1989) [[:en:Uganda|munayuganda]] omuzannyi wa firimu, mukozi wa  firimu,mutereeza wa firimu era muntu amanyiddwa ennyo ku ttivvi.Amanyiddwa nnyo olw’emirimu gye yakola nga director mu The Hostel, Rain, Beneath the Lies – Series, ne Bed of Thorns.”Alina kampuni ekola firimu eyitibwa Nabwiso Films gye yatandikawo wamu n’omwami we Matthew Nabwiso. [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Eddiini mu Buganda]] == Obuvo nobulamu bwe == Nabwiso yazaalibwa mu ddwaaliro lya Sir Albert Cook Mengo, eri Rev. Dr. Kefa Sempangi, Munabyabufuzi eyamumula ne Jane Frances Nakamya.Nabwiso ye mwana ow'okusatu ku baana abataano. Kitaawe ye yatandikawo Ekkanisa ya Presbyterian mu Uganda.Yali muntu wa mugaso nnyo mu buweereza bw’okuyamba abaana ababeera ku nguudo mu Uganda 1971, wansi w’omukago gwa The Africa Foundation. == Okusoma kwe == Olugendo lwe olw'okuzannya firimu n'okufulumya firimu lwatandika ng'akyali mu myaka gye egy'obutiini. Mu luwummula lwe olwa Senior Six yalondebwa okufulumya programu ya wiikendi, K-Files ku WBS TV.<ref name=":1">[[Eleanor]] Nabwiso</ref> Yazannyira mu firimu ya [[:en:The_Hostel_(TV_series)|The Hostel]] eya Uganda eya Sabiiti "MMC" Moses ne Emanuel "BUUBA" Egwel ekwata ku bulamu bw'abayizi ba yunivasite mu bifo byabwe. Yazannyira mu [[:en:Kyaddala|Kyaddala]] omuzannyo gwa ttivvi gwa [[:en:Pan-Africanism|pan-African]] ogwa Emmanuel Ikubese ku Emmanuel Ikubese Films ne [[:en:Reach_a_Hand_Uganda|Reach a Hand Uganda]] nga Bursar, #Family (Hashtag Family) omuzannyo gw'oku ttivvi ogwa Jackie Mpanga, [[:en:Beneath_The_Lies_-_The_Series|Beneath The Lies]] omuzannyo ogw'ekyama ogwa ttivvi wa Uganda ogwa [[:en:Nana_Kagga|Nana Kagga Macpherson]] nga Nancy, Watch Over Me nga Lynnet. [[:en:Bed_of_Thorns|Bed of Thorns]] (#Tosirika) ye firimu y'abakazi eya Uganda eyafulumizibwa mu Nabwiso Films. == Awaadi n'okulondebwa == Yawangula ekirabo kya Best Actress in TV Drama mu [[:en:Uganda_Film_Festival_Awards|Uganda Film Festival Awards]] 2019,<ref>Eleanor Nabwiso</ref> era yalondebwa era n'awangula ekirabo ca London Arthouse Film Festivale Award, Africa Focus Award for Best Feature Film, byombi olw'omuzannyo Bed of Thorns.<ref name=":0">{{Cite web}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.monitor.co.ug/Magazines/Full-Woman/Eleanor-and-Matthew-Nabwiso-s-fairytale/689842-1906064-37mfmk/index.html|title=Eleanor and Matthew Nabwiso's fairytale|website=Daily Monitor|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web}}</ref> == Obulamu bwe == Yafumbirwa omuzannyi wa firimu era omuyimbi [[:en:Matthew_Nabwiso|Matthew Nabwiso]] era balina abaana bana.<ref>Eleanor Nabwiso</ref><ref>Eleanor Nabwiso</ref> == Ebijuliziddwa == <references responsive="1"></references> r65q0a3tl5hhto11rronfpr8dxxbrxh 75658 75656 2026-09-29T15:34:48Z Berniter 10779 /* Okusoma kwe */ 75658 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Eleanor Vaal Nansibo Nabwiso'''<ref>Eleanor Nabwiso</ref>(yazaalibwa 24 Ogwokubiri 1989) [[:en:Uganda|munayuganda]] omuzannyi wa firimu, mukozi wa  firimu,mutereeza wa firimu era muntu amanyiddwa ennyo ku ttivvi.Amanyiddwa nnyo olw’emirimu gye yakola nga director mu The Hostel, Rain, Beneath the Lies – Series, ne Bed of Thorns.”Alina kampuni ekola firimu eyitibwa Nabwiso Films gye yatandikawo wamu n’omwami we Matthew Nabwiso. [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Eddiini mu Buganda]] == Obuvo nobulamu bwe == Nabwiso yazaalibwa mu ddwaaliro lya Sir Albert Cook Mengo, eri Rev. Dr. Kefa Sempangi, Munabyabufuzi eyamumula ne Jane Frances Nakamya.Nabwiso ye mwana ow'okusatu ku baana abataano. Kitaawe ye yatandikawo Ekkanisa ya Presbyterian mu Uganda.Yali muntu wa mugaso nnyo mu buweereza bw’okuyamba abaana ababeera ku nguudo mu Uganda 1971, wansi w’omukago gwa The Africa Foundation. == Okusoma kwe == Nabwiso yamaliriza emisomo gye egya pulayimale ku ssomero lya Namagunga Girls' Primary School. == Awaadi n'okulondebwa == Yawangula ekirabo kya Best Actress in TV Drama mu [[:en:Uganda_Film_Festival_Awards|Uganda Film Festival Awards]] 2019,<ref>Eleanor Nabwiso</ref> era yalondebwa era n'awangula ekirabo ca London Arthouse Film Festivale Award, Africa Focus Award for Best Feature Film, byombi olw'omuzannyo Bed of Thorns.<ref name=":0">{{Cite web}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.monitor.co.ug/Magazines/Full-Woman/Eleanor-and-Matthew-Nabwiso-s-fairytale/689842-1906064-37mfmk/index.html|title=Eleanor and Matthew Nabwiso's fairytale|website=Daily Monitor|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web}}</ref> == Obulamu bwe == Yafumbirwa omuzannyi wa firimu era omuyimbi [[:en:Matthew_Nabwiso|Matthew Nabwiso]] era balina abaana bana.<ref>Eleanor Nabwiso</ref><ref>Eleanor Nabwiso</ref> == Ebijuliziddwa == <references responsive="1"></references> nl5y44q2qa1mzu2jm5zxuxtpl73d9vu 75659 75658 2026-09-29T15:38:42Z Berniter 10779 /* Okusoma kwe */ 75659 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Eleanor Vaal Nansibo Nabwiso'''<ref>Eleanor Nabwiso</ref>(yazaalibwa 24 Ogwokubiri 1989) [[:en:Uganda|munayuganda]] omuzannyi wa firimu, mukozi wa  firimu,mutereeza wa firimu era muntu amanyiddwa ennyo ku ttivvi.Amanyiddwa nnyo olw’emirimu gye yakola nga director mu The Hostel, Rain, Beneath the Lies – Series, ne Bed of Thorns.”Alina kampuni ekola firimu eyitibwa Nabwiso Films gye yatandikawo wamu n’omwami we Matthew Nabwiso. [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Eddiini mu Buganda]] == Obuvo nobulamu bwe == Nabwiso yazaalibwa mu ddwaaliro lya Sir Albert Cook Mengo, eri Rev. Dr. Kefa Sempangi, Munabyabufuzi eyamumula ne Jane Frances Nakamya.Nabwiso ye mwana ow'okusatu ku baana abataano. Kitaawe ye yatandikawo Ekkanisa ya Presbyterian mu Uganda.Yali muntu wa mugaso nnyo mu buweereza bw’okuyamba abaana ababeera ku nguudo mu Uganda 1971, wansi w’omukago gwa The Africa Foundation. == Okusoma kwe == Nabwiso yamaliriza emisomo gye egya pulayimale ku ssomero lya Namagunga Girls' Primary School.Oluvannyuma, Yegatta ku Seeta High School Mukono, gye yasomera siniya eyokuna ne yomukaaga. == Awaadi n'okulondebwa == Yawangula ekirabo kya Best Actress in TV Drama mu [[:en:Uganda_Film_Festival_Awards|Uganda Film Festival Awards]] 2019,<ref>Eleanor Nabwiso</ref> era yalondebwa era n'awangula ekirabo ca London Arthouse Film Festivale Award, Africa Focus Award for Best Feature Film, byombi olw'omuzannyo Bed of Thorns.<ref name=":0">{{Cite web}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.monitor.co.ug/Magazines/Full-Woman/Eleanor-and-Matthew-Nabwiso-s-fairytale/689842-1906064-37mfmk/index.html|title=Eleanor and Matthew Nabwiso's fairytale|website=Daily Monitor|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web}}</ref> == Obulamu bwe == Yafumbirwa omuzannyi wa firimu era omuyimbi [[:en:Matthew_Nabwiso|Matthew Nabwiso]] era balina abaana bana.<ref>Eleanor Nabwiso</ref><ref>Eleanor Nabwiso</ref> == Ebijuliziddwa == <references responsive="1"></references> qyy586bmytxuajtwmsulq8c4tlm28t7 Sinach 0 8175 75694 42199 2026-09-30T10:51:54Z Little Vannie 11864 I have removed external links and converted references. 75694 wikitext text/x-wiki [[File:Sinach.jpg|thumb|Sinach]]   '''Osinachi Kalu Okoro Egbu''',<ref>"Dove Awards name for KING & COUNTRY top artist"</ref> amanyiddwa nga Sinach , muyimbi , muwandiisi wa nnyimba era nga yakulembera okusinza mu Loveworld okutuusa mu mwaka gwa 2021 mu ggwanga lya Nigeria .<ref name="DailyMedia">"Who is Sinach". ''Daily Media''. DailyMedia Nigeria. 26 May 2016. Retrieved 26 September 2017.</ref><ref name="9999carolsingers bio">"Sinach". 9999CarolSingers. Retrieved 3 June 2014.</ref> Muyimbi era omuwandiisi w'ennyimba eyasooka okulabikirako ku [[:en:Billboard_charts|ntimbe gaggadde]] okumala wiiki 12 eziddiringana .<ref>{{Cite web |date=2020-06-05 |title=Sinach Named Top Christian Songwriter For Twelve Weeks In A Row - TCB - |url=https://www.thechristianbeat.org/sinach-named-top-christian-songwriter-for-twelve-weeks-in-a-row/ |access-date=2026-09-30 |language=en-US}}</ref> Oluyimba lwe olwa "[[:en:Way_Maker|Way Maker]]", lwalondebwa emirundi 3 era neruwangula okuba oluyimba lw'omwaka ku awaadi za GMA Dove ez'omulundi ogwa 51 ekyamufuula [[:en:Nigerians|omunigeria]] eyasooka okuziwangula .<ref>{{Cite web |last=Nwafor |date=2020-11-03 |title=2020 Dove Awards: Sinach's Way Maker emerges song of the Year |url=https://www.vanguardngr.com/2020/11/2020-dove-awards-sinachs-way-maker-emerges-song-of-the-year/ |access-date=2026-09-30 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref> Sinachi era yawangula oluyimba lw'omwaka mu mpaka za BMI , mu 2021 yasiimibwa mu palamenti ya Amerika eya US Congress bweyali alambula eggwanga eryo .<ref>{{Cite web |last=Nwafor |date=2020-11-03 |title=2020 Dove Awards: Sinach's Way Maker emerges song of the Year |url=https://www.vanguardngr.com/2020/11/2020-dove-awards-sinachs-way-maker-emerges-song-of-the-year/ |access-date=2026-09-30 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref> [[Category:Articles with short description]] [[Category:Short description is different from Wikidata]] [[Category:Articles with hCards]] Yaakafulumya alubaamu z'ennyimba 9 wamu n'ennyimba endala nnyingi okuli "I Know Who I Am", "Great Are You Lord", "Rejoice", "He Did It Again", "Precious Jesus", "The Name of Jesus", "This Is My Season", "Awesome God", "For This", "I Stand Amazed", "Simply Devoted" and "Jesus is Alive".<ref name="infogospelsinger">{{Cite web |last=Nwafor |date=2020-11-03 |title=2020 Dove Awards: Sinach's Way Maker emerges song of the Year |url=https://www.vanguardngr.com/2020/11/2020-dove-awards-sinachs-way-maker-emerges-song-of-the-year/ |access-date=2026-09-30 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref><ref name="bio">{{Cite web |last=Nwafor |date=2020-11-03 |title=2020 Dove Awards: Sinach's Way Maker emerges song of the Year |url=https://www.vanguardngr.com/2020/11/2020-dove-awards-sinachs-way-maker-emerges-song-of-the-year/ |access-date=2026-09-30 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref> "Way Maker" lwamumanyisa nnyo wamu n'okufuna engule nnyingi okuva lwe lwafuluma mu 2015. Akatambi ka Way Maker ke kookubiri mu butambi obusinga okwekenneenyezebwa mu Nigeria ku mukutu gwa youtube .<ref>{{Cite web |last=Nwafor |date=2020-11-03 |title=2020 Dove Awards: Sinach's Way Maker emerges song of the Year |url=https://www.vanguardngr.com/2020/11/2020-dove-awards-sinachs-way-maker-emerges-song-of-the-year/ |access-date=2026-09-30 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref> Mu gwookusatu gwa 2019, akatambi k'oluyimba luno kakwata ekifo eky'okusatu mu [[:en:Nigerian|Nigeria]] bwe kaweza abalabi obukadde 100 ku mukutu gwa youtube nga akulembeddwa [[:en:Davido|Fall olwa Davido]] ne Jon<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.konbini.com/ng/music/sinach-reaches-100-million-views-youtube |access-date=2022-09-24 |archive-date=2020-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407203914/https://www.konbini.com/ng/music/sinach-reaches-100-million-views-youtube |url-status=dead }}</ref>ny olwa [[:en:Yemi_Alade|Yemi Alade]].<ref>{{Cite web |title=Sinach Set To Host 1st Edition Of Annual Mega Concert |url=https://www.modernghana.com/nollywood/35690/sinach-set-to-host-1st-edition-of-annual-mega-conc.html |access-date=2026-09-30 |website=Modern Ghana |language=en}}</ref> "Way Maker" luddiddwamu abayimbi abalala 60 okuli Michael W. Smith, [[:en:Darlene_Zschech|Darlene Zschech]], [[:en:Leeland_(band)|Leeland]], [[:en:Bethel_Music|Bethel Music]], and [[Mandisa]] nga luyimbiddwa ne mu nnimi endala nnyingi.<ref>{{Cite web |title=Sinach Set To Host 1st Edition Of Annual Mega Concert |url=https://www.modernghana.com/nollywood/35690/sinach-set-to-host-1st-edition-of-annual-mega-conc.html |access-date=2026-09-30 |website=Modern Ghana |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sinach Set To Host 1st Edition Of Annual Mega Concert |url=https://www.modernghana.com/nollywood/35690/sinach-set-to-host-1st-edition-of-annual-mega-conc.html |access-date=2026-09-30 |website=Modern Ghana |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sinach Set To Host 1st Edition Of Annual Mega Concert |url=https://www.modernghana.com/nollywood/35690/sinach-set-to-host-1st-edition-of-annual-mega-conc.html |access-date=2026-09-30 |website=Modern Ghana |language=en}}</ref> Mu wiiki ezaasooka mu muggalo ogwaleetebwa Corona Virus mu 2020 , oluyimba luno lwakwata akati nga wano obutambi obw'enjawulo bwa kwatibwa mu malwaliro, paaka ,nga bulimu abantu bangi nga bayimba . .<ref>{{Cite web |title=Sinach Set To Host 1st Edition Of Annual Mega Concert |url=https://www.modernghana.com/nollywood/35690/sinach-set-to-host-1st-edition-of-annual-mega-conc.html |access-date=2026-09-30 |website=Modern Ghana |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okubeera oluyimba olwakulembera ennyimba 100 okumala ebbanga mu Christian Copyright Licensing International mu 2020 okuva mu gw'omukaaga okutuuka mu mwezi gw'ekkumi neebiri , ekyalufuula oluyimba olusinze okuzannyibwa mu kkanisa mu mawanga ga Amerika mu 2020 .<ref>{{Cite web |date=2026-08-14 |title=แทงบอล ออนไลน์ ตัดบิลไว พร้อมคู่มือ วิธีการเล่นและราคาบอล 2026 |url=https://midwestbigdatahub.org/ |access-date=2026-09-30 |language=th}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-08-14 |title=แทงบอล ออนไลน์ ตัดบิลไว พร้อมคู่มือ วิธีการเล่นและราคาบอล 2026 |url=https://midwestbigdatahub.org/ |access-date=2026-09-30 |language=th}}</ref> Sinach yafuna satifikeeti y'ekijjukizo eya Bethlehem Hall of Faith bwe yali akyaddeko mu Isirayiri mu gw'ekkumi n'ebiri 2017 .<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://archives.beninwebtv.com/2019/03/voici-tout-ce-quil-faut-connaitre-de-la-figure-de-proue-du-gospel-africain-sinach/ |access-date=2022-09-24 |archive-date=2019-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215000310/https://archives.beninwebtv.com/2019/03/voici-tout-ce-quil-faut-connaitre-de-la-figure-de-proue-du-gospel-africain-sinach/ |url-status=dead }}</ref> Mu gw'omwenda gwa 2019, Sinach yafuuka omuyimbi w'eddiini okuva mu Afrika eyasooka okulambula Buyindi , nga ategese ebivvulu ebyetabibwako enkumi n'enkumi z'abantu.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://archives.beninwebtv.com/2019/03/voici-tout-ce-quil-faut-connaitre-de-la-figure-de-proue-du-gospel-africain-sinach/ |access-date=2022-09-24 |archive-date=2019-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215000310/https://archives.beninwebtv.com/2019/03/voici-tout-ce-quil-faut-connaitre-de-la-figure-de-proue-du-gospel-africain-sinach/ |url-status=dead }}</ref> Mu gw'okutaano gwa 2020, yafuuka omuyimbi eyasooka okuva mu Afrika okukulembera [[:en:Billboard_charts|olutimbe gaggadde]] ng'omuwandiisi w'ennyimba z'eddiini .<ref>Nebianet Usaini (6 May 2020). "Sinach Becomes First African To Top Billboard 'Christian Songwriters' Chart". ''Channels TV''. Retrieved 7 May 2020.</ref> == Ebimukwatako == === Obuto bwe === Sinach ava mu [[:en:Ebonyi_State|Ebonyi State]], mu [[:en:Eastern_Region,_Nigeria|bugwanjuba Nigeria,]] era muwala owookubiri ku baana musanvu .<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://archives.beninwebtv.com/2019/03/voici-tout-ce-quil-faut-connaitre-de-la-figure-de-proue-du-gospel-africain-sinach/ |access-date=2022-09-24 |archive-date=2019-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215000310/https://archives.beninwebtv.com/2019/03/voici-tout-ce-quil-faut-connaitre-de-la-figure-de-proue-du-gospel-africain-sinach/ |url-status=dead }}</ref> Sinach yatandiika okuyimira famire ye ne mikwano gye mu 1989 ng'ekinyumu , bwe yali omukozi era omu ku bayimbi mu kwaya ya Christ Embassy, Ekkanisa y'omusumba Chris Oyakhilome's .<ref>Bonface Nyaga, 'I know who I am' – Sinach, nairobinews.nation.co.ke, Kenya, 4 December 2016</ref> Yasoma physics era natikkirwa mu yunivasite ya Port Harcourt, Rivers State, Nigeria.<ref>Naledi Sande, Nigerian singer Sinach to perform in Harare, herald.co.zw, Zimbabwe, 7 September 2016</ref> Yasooka nayagala okusooka okuvaako mu Nigeria oluvannyuma lw'okutikkirwa , wabula omusumbawe Chris Oyakhilome naamuwabula obutakikola .<ref name="Punch Newspapers">Claudia E. Dianou, Voici tout ce qu'il faut connaitre de la figure de proue du Gospel africain Sinach, beninwebtv.com, Benin, 16 March 2019</ref> === EBIKWATA KU BULAMU BWE === Mu 2014, Sinach yafumbirwa Joseph Egbu mu kkanisa ye eya Christ Embassy. Nga 17 ogw'ekkumi n'ogumu 2019, ku awaadi za LIMA , omusumba Chris Oyakhilome, yalangirira omwana wa Sinach eyasooka Amyoli Mbilase.<ref>Praise, Olowe; Sunday, Akpan (17 November 2019). "Sinach welcomes first child five years after". The nation.</ref> == Okuyimba kwe == Ng'omwana , Sinach yategeeza nti yalinanga ebirooto nga yeeraba ayimbira abantu abayitirivu , wabula teyatwala kuyimba nga ekintu kyagenda okusomerera . okujjako okwegatta ku kwaya ya Christ Embassy wamu n'okukola ng'omukozi mu kkanisa eno . Sinach yali yawandiika ennyimba nnyingi nga tannafulumya alubaamu ye eyasooka mu 2008.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.pulse.ng/gist/good-news-gospel-singer-sinach-set-for-the-altar/wwrttdv |access-date=2022-09-24 |archive-date=2019-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215000303/https://www.pulse.ng/gist/good-news-gospel-singer-sinach-set-for-the-altar/wwrttdv |url-status=dead }}</ref> Oluyimba lwe olwa 'This Is Your Season' lwawungula okubeera oluyimba lw'omwaka mu 2008. Bwetwogera ku linnya lye erya sitaage agamba " neerondera erinnya okuva mu linnya lyange erya Osinachi olw'ensonga nti lyanguwa okusoma era nga likwatika"<ref name="african voice">{{Cite web |last=africanvoice |date=2018-01-05 |title=Sinach set to rock London |url=https://africanvoiceonline.co.uk/sinach-set-rock-london/ |access-date=2026-09-30 |website=African Voice Newspaper |language=en-US}}</ref> Mu 2016, Sinach yeeyasooka okufuna engule y'omuwandiisi w'ennyimba asinze mu myaka kumi eya LIMA Songwriter of the Decade Award, ng'asiimibwa olw'ettoffaali lyagasse ku nnyimba z'eddiini mu myaka 10 egyiyise. Ennyimbaze zaayimbibwanga mu nsi nnyingi , <ref name="KonnectAfrica">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.konnectafrica.net/osinachi-kalu-sinach/ |access-date=2022-09-24 |archive-date=2022-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001051420/https://konnectafrica.net/osinachi-kalu-sinach/ |url-status=dead }}</ref> era zaakyusibwanga mu nnimi nnyingi okwetoolola ensi .<ref name="LoveworldMusicTV">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.loveworldmusictv.com/gospel-artiste-sinach-honored-lima-awards-2016-songwriter-decade/ |access-date=2022-09-24 |archive-date=2020-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324110929/http://www.loveworldmusictv.com/gospel-artiste-sinach-honored-lima-awards-2016-songwriter-decade/ |url-status=dead }}</ref> Mu mwaka gwe gumu , yafuna awaadi ya African Achievers' Award for Global Excellence.<ref name="BuzzNigeria">Groove Awards (12 December 2015). "Groove 2015 Winners". Groove Awards. Retrieved 26 September 2017.</ref> Mu mwaka gwe gumu , omulundi ogw'okubiri oguddiringana ,<ref name="GrooveAwards">Groove Awards (12 December 2015). "Groove 2015 Winners". Groove Awards. Retrieved 26 September 2017.</ref> yawangula omuyimbi asinze mu bugwa njuba bwa Afrika mu Groove Awards mu Kenya,era yasomebwa mu YNaija wamu ne [[:en:Chris_Oyakhilome|Chris Oyakhilome]], Enoch Adeboye ng'omu ku bakkiriza 100 abakyusizza abantu mu Nigeria.<ref name="Ynaija">{{Cite web |last=Tolu |date=2017-05-01 |title=Yemi Osinbajo, Poju Oyemade, Chioma Jesus and more - See list of 100 Most Influential People in Christian Ministry in Nigeria |url=https://ynaija.com/yynaija-com-church-culture-present-100-influential-people-christian-ministry-nigeria/ |access-date=2026-09-30 |website=YNaija |language=en-GB}}</ref> Ng'omuwandiisi w'ennyimba , Sinach awandiise enyimba ezisoba mu 200 era awangudde n'engule eziwera . Oluyimba lwe olwa 'This Is Your Season' lwawangula awaadi y'oluyimba olusinze mu mwaka gwa 2008. Olumu ku nnyimbaze ezisinze okumanyika lwe lwa 'I Know Who I Am'.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://dailymedia.com.ng/biography-of-gospel-award-winning-songwriter-vocalist-singer-sinach/ |access-date=2022-09-24 |archive-date=2017-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227215620/http://dailymedia.com.ng/biography-of-gospel-award-winning-songwriter-vocalist-singer-sinach/ |url-status=dead }}</ref> Sinach ayimbye era nakulembera ebivvulu mu nsi eziwera 50 <ref>"Sinach". ''Spotify''. Retrieved 23 November 2019.</ref> okuli Kenya, [[:en:Dominica|Dominica]], South Africa, United States, Canada, [[:en:Antigua_&_Barbuda|Antigua & Barb]][[:en:Antigua_&_Barbuda|da]], [[:en:Trinidad_and_Tobago|Trinidad and Tobago]], [[:en:Jamaica|Jamaica]], [[:en:Grenada|Grenada]], Uganda, [[:en:Barbados|Barbados]], [[:en:British_Virgin_Islands|British Virgin Islands]], Zambia, Saint Maarten, United Kingdom and India<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://wazobians.com/sinach-hold-live-concert-uganda/ |access-date=2022-09-24 |archive-date=2021-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924173532/https://wazobians.com/sinach-hold-live-concert-uganda/ |url-status=dead }}</ref> Sinach era yayimbira ne mu nsi ye mu kivvulu ekyategekebwa omusumba ow'oku ntikko owa Metropolitan House on the Rock churches ,omusumba Paul Adefarasin, era yayimba ne ku lukungaana lwa Women on the Winning Edge Conference olwa buli mwaka olwakyazibwa Funke Felix-Adejumo.<ref>{{Cite web |last=Nwafor |date=2022-01-08 |title=WINNING EDGE 2022: Funke Felix-Adejumo hosts Nathaniel Bassey, Ebenezer, Sinach, others |url=https://www.vanguardngr.com/2022/01/winning-edge-2022-funke-felix-adejumo-hosts-nathaniel-bassey-ebenezer-sinach-others/ |access-date=2026-09-30 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ayeni |first=Victor |date=2021-11-24 |title=Moen, Sinach, others for The Experience |url=https://punchng.com/moen-sinach-others-for-the-experience/ |access-date=2026-09-30 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref> Bwe yali anyumyamu n'omu ku bannamawulire b'abayimbi , Motolani Alake owa Pulse Nigeria, Sinach yategeeza nga Katonda bweyamusibira mu buweereza bw'enjiri ng'ayita mu mafuta g'omusumba [[Chris Oyakhilome]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://gyonlineng.com/how-god-arrested-me-through-pastor-chris-sinach/ |access-date=2022-09-24 |archive-date=2021-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210221012650/https://gyonlineng.com/how-god-arrested-me-through-pastor-chris-sinach/ |url-status=dead }}</ref> Mu gw'ekkumi neebiri 22, 2020, yawangula engule y'omuyimbi w'eddiini asinga ku [[Third ceremony|mukolo ogw'okusatu]] ogw'empaka za [[African Entertainment Awards USA,]] . Mu gw'okubiri 2021, Sinach yalangirira okufulumya alubaamu ye ey'omulundi ogwe 12 gye yatuuma GREATEST LORD nga erimu abayimbi abeekoledde erinnya mu kuyimba ennyimba z'eddiini ez'enjawulo okuli [[:en:Maranda_Curtis|Maranda Curtis]], [[Darlene Zschech, Nathaniel Bassey, Panam Percy Paul, Micah Stampley, Leeland and Jekalyn Carr.]] {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;font-size: 9pt" |+ !YEAR OF RELEASE !ALBUM !TYPE OF RECORDING |- |2007 |Chapter One |Studio Album |- |2010 |I'm Blessed |Studio Album |- |2011 |From Glory to Glory |Live |- |2012 |Shout it Loud |Live |- |2013 |Sinach at Christmas |Studio Album |- |2014 |The Name of Jesus |Live |- |2016 |Way Maker |Single |- |2018 |There's an Overflow |Live |- |2019 |Great God – Live in London |Live |- |2020 |Acoustics – Volume 1 |Acoustics |- |2020 |Acoustics – Volume 2 |Acoustics |- |2021 |Greatest Lord |Studio |- |2021 |Live At Easter |Live |} i2jnldvwcxn0knl17ojcoxt0zdhq24o Jackie Akello 0 8272 75692 57991 2026-09-30T10:41:57Z Little Vannie 11864 I have converted references and removed an external link. 75692 wikitext text/x-wiki '''Jackie Akello''' Munnayuganda omuyimbi-omuwandiisi w'enyimba era omutandisi w'emirimu ne brand wa kaawa owa coffee brand Village Belle gye yatongoza mu 2017.<ref>{{Cite web |url=http://matookerepublic.com/2017/12/28/singer-jackie-akello-starts-own-coffee-brand/ |title=Archive copy |access-date=2022-11-18 |archive-date=2022-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118083031/https://www.matookerepublic.com/2017/12/28/singer-jackie-akello-starts-own-coffee-brand/ |url-status=dead }}</ref> Ayimba mu Acholi, Luganda, Swahili, n'olungereza.<ref>https://web.archive.org/web/20161002095102/http://bayimba.org/jackie-akello/</ref><ref>{{Cite web |title=Jackie Akello |url=https://musicinafrica.net/directory/jackie-akello/ |access-date=2026-09-30 |language=en-US}}</ref> Amanyikiddwa ku lw'oluyimba lwe olw'omukwaano olw'atutumuka "Amari", n'olweddiini "Samanya" ne [[Levixone]], n'oluyimba olwekwasaganya ku by'entalo olwa "Apwoyo". Akello [[Acholi people|Muchooli]] okuva mu mambuka ga Uganda, era enyimba ze ezisinga, nga "Apwoyo" zoogera ku kubonaabona kw'Abachooli mu biseera by'olutalo ne nga olutalao lwa [[Lord's Resistance Army]] lukomye olwaleka Abachooli wabweeru w'enyumba n'amakaagabwe mu kiseera ekiwanvu ddala.<ref>{{Cite web |last=inbox |first=Get the stories shaping East Africa-delivered straight to your |date=2020-07-06 |title=Akello: From war came music of hope |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/akello-from-war-came-music-of-hope--1365650 |access-date=2026-09-30 |website=The EastAfrican |language=en}}</ref> == Emirimu == === Omuziki === Jackie yegatta ku band eziyimbira ku siteegi nga tanasalawo kuyimirira yekka. Yali mmemba wa [[Janzi]], The Sundowners, era ne band ye eya Amari Band. Yakolako ne Levixone mu luyimba lwaabwe olw'eddiini olwa "Samanya". Yakolako n'abayimbi abalala nga Kaweesa, [[Suzan Kerunen]], Myko Ouma, [[Tshila]], ne Kinobe Herbert. Yakolako nga omuyimbi w'emabaga owa [./<nowiki>Https://en.wikipedia.org/wiki/Lilian_Mbabazi</nowiki> Lilian Mbabazi] mu nyimba omuli "Vitamin". Jackie yatwaala omulimu gw'okuzannya mu vidiyo y'oluyimba lwa [[Maurice Kirya]] "Busaballa" nga Proscovia.<ref>{{Cite web |last=reporter |first=Sunrise |date=2016-08-13 |title=Unveiling Jackie Akello |url=https://sunrise.ug/life-style/201608/unveiling-jackie-akello |access-date=2026-09-30 |website=The Sunrise Newspaper |language=en}}</ref> Yazanyira ku siteegi, omuli [[Fête de la Musique|World Music Day]] 2014 ne 2017 mu Kampala, Blankets and Wine festival,<ref>{{Cite web |title=Songstress Jackie Akello Opens Up Ahead Of Blankets And Wine - Chano8 |url=http://chano8.com/jackie-akello-opens-ahead-bw |archive-url=https://web.archive.org/web/20160712180232/http://chano8.com/jackie-akello-opens-ahead-bw |archive-date=2016-07-12 |access-date=2026-09-30 |website=chano8.com |language=en-US}}</ref> Bayimba festival, n'emikolo gy'abalondemu emirala mingi. Yalumbula ne France. Jackie yakola ku luyimba oluyitibwa "Black Yellow Red", puloojekiti ya batutumufu ne [[Cinderella Sanyu|Cindy]], [[Irene Ntale]], [[Michael Ross Kakooza|Michael Ross]], [[Viboyo]], [[Nick Nola]], n'abalala bangi. Yakolagana ne Mun*G ne T-Bro mu luyimba lwa "Ffena awamu." Yagenda ne mu mawanga ge bweru, neyettaba mu pulojekitti ya Singing wells projects/Abubilla Music esangibwa mu U.K, eyo gye yakolagana n'abayimbi abenjawulo okuva mu East Africa.<ref>{{Cite web |title=INTERVIEW: Meet Jackie Akello, One of the Performers at Blankets & Wine 13th Edition {{!}} ChimpReports |url=http://chimpreports.com/entertainment/interview-meet-jackie-akello-one-of-the-performers-at-blankets-wine-13th-edition/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708125221/http://chimpreports.com/entertainment/interview-meet-jackie-akello-one-of-the-performers-at-blankets-wine-13th-edition/ |archive-date=2016-07-08 |access-date=2026-09-30 |website=chimpreports.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-02-07 |title=Meet our ‘Influences’ artists {{!}} Singing Wells |url=http://www.singingwells.org/meet-our-influences-artists-2/ |access-date=2026-09-30 |language=en-US}}</ref> Omuyimbi yasunyusa abagenyi nga [[Forest Whitaker]] mu bissera bye yakyaaliramu Ugandan okutumbuula ebikolwa by'eddembe n'enkulaakulana nga ayita mu bavubuka.<ref>{{Cite web |date=2017-02-10 |title=Forest Whitaker Dances “Pakachini” in Gulu With singer Jackie Akello {{!}} The Uganda Today |url=https://www.theugandatoday.com/news/forest-whitaker-dances-pakachini-in-gulu/ |access-date=2026-09-30 |language=en-US}}</ref> === Bizinensi y'Emwaanyi === Mu 2017, Jackie yatongoza brand ye ey'emwaanyi eya Village Belle gye yagamba nti yalina mu bilowoozo okumala ebbanga.<ref>{{Cite web |title=Singer Jackie Akello Ventures Into Coffee Making Business - Chano8 |url=http://chano8.com/singer-jackie-akello-ventures-into-coffee-making-business/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180408205848/http://chano8.com/singer-jackie-akello-ventures-into-coffee-making-business/ |archive-date=2018-04-08 |access-date=2026-09-30 |website=chano8.com |language=en-US}}</ref> == Okubuzaabuzibwa n'amufaanana == Akello afaanana Munnakenya era omuwanguzi w'engule ya Oscar [[Lupita Nyong'o]]. Nga bakwaata firimu ya ''[[Queen of Katwe]]'', abantu abasinga ne bannamawulire abaasisinkana oba abalaba ekifaananyi kya Akello baalowooza nti yali Nyong'o kubanga buli omu yamanya nti yalimu mu gwanga nga bakwaata firimu. Akavuyo kaatandika ekifaananyi kya Akello bwe kyafulumizibwa ku Facebook page ya Maurice Kirya okusobola okutumbuula vidiyo y'oluyimba "Busabala" Jackie mwe yali, ekyamuleetera omuyimbi ono okumweetegereza.<ref>{{Cite web |last=BigEyeAdmin |date=2015-04-03 |title=Lupita look-alike Jackie Akello tired of being confused with star. |url=https://bigeye.ug/lupita-nyongo-look-alike-jackie-akello-says-she-is-tired-of-being-confused-with-the-star-photo/ |access-date=2026-09-30 |website=BigEye.UG |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Luggya |first=Jude |date=2015-04-02 |title=Lupita’s look-alike spotted in Uganda - Sqoop - Get Uganda entertainment news, celebrity gossip, videos and photos |url=https://www.sqoop.co.ug/201504/four-one-one/lupitas-look-alike-spotted-in-uganda.html |access-date=2026-09-30 |language=en-US}}</ref> == Eby'enyimba == === Alubaamu === * Omuziki gwa Akello === Enyimba === * Amari * Apwoyo * Samanya * Wan Wilobo * Hallelujah == Okusunsulibwa n'engule == {| class="wikitable" width="60%" ! colspan="5" style="background: #FBFC8A;" |Awards |- style="background:#ccc; text-align:center;" !Year !Award !Category !Song !Result |- |2018 |VIGA Awards<ref>https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfLCpuxjQ4Xs2tEOfB8UIx3r3u2DHfYIUGbhDML6tt8bFE0Dg/viewform?fbzx=2031096158172343300</ref> |Jazz-Soul-Country |Hallelujah |TBA |- |} == Ebijulizidwa == [[Category:Abayimbi]] bqa6bona0rp9wj73r6d0czq83m8acdh Assani Bajope 0 8276 75698 53830 2026-09-30T11:05:18Z Little Vannie 11864 I have converted reference. 75698 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Assan Bajope '''Ebimukwatako''' Ennaku z'omwezi ze yazaalibwako: nga 14.04.1982(40) Ensi gye yazaalibwamu: Uganda Obuwanvu bwe: 1.80 aweza fuuti 5 Ekifo ky'azannya: Ennama gy'azannya: 8 '''Tiimu z'ebweru z'azannyidde''' Omwaka Tiimu 2004-2006 Kampala City Counci FC 2006-2009 Saint-George SA Tiimu za Uganda z.azannyidde 2003-2008 Uganda '''Assani Bajope''' (yazaalibwa ng'ennaku z'omwezi 14 omwezi ogwokuna mu mwaka gwa1982) muzannyi w'omupiira owa Uganda munnayuganda [[omusambi w'omupiira ogw'ebigere.]] == Ebitonotono ebimukwatako nga si by'amaanyi == Badjope ng'akola n'gomuwuwuttanyi owa wakati, yazannyiraka mu Kampala City Council FC olwo nno nga tannazzibwa mu kkiraabu ya Ethiopian Premier liigi eya Saint-George mu mwezi gw'omusanvu mu mwaka gwa 2006 Ng'azannya amakkati ng'omuwuwuttanyi , Bajope yazannyira mu tiimu ya [[Kampala City Council FC]] olwo nga tannaba kukansibwa kutwalibwa mu [[kiraabu ya Ethiopian Premier League]] eya [[Saint-George SA]] mu gwomusanvu gw'omwaka 2006. == Ebweru wa Uganda == Bajope yaliko mmemba wa tiimu ya Uganda eya [[Uganda national football team]] mwe yazannyira okumala emyaka amakumi abiri okuva 2003 okutuuka 2008<ref>{{Cite web |last=Strack-Zimmermann |first=Benjamin |title=Assani Bajope (Player) |url=https://www.national-football-teams.com/player/6912/Assani_Bajope.html |access-date=2026-09-30 |website=www.national-football-teams.com |language=en}}</ref> olwo Uganda n'eweza n'ebikopo ebisukka mu makumi abiri === GGgoola z'ateebedde ebweru wa Uganda. === : ''Olukangagaa olulaga olukalala lwa ggoolo a Uganda ze yakulembererako amawanga amalala.''. {| class="wikitable" style="font-size:85%;" !No !Ennaku z'omwezi !Ekifo !Eggwanga lye yateeba !Ggoolo ze yateeba !Ebyava mu muzannyo !Empaka |- |1. |22 June 2003 |Kumasi Sports Stadium, Kumasi, [[Ghana]] | Ghana | align="center" |'''1'''–0 | align="center" |1–1 |2004 Africa Cup of Nations qualification |- |2. |11 October 2003 |Mandela National Stadium, [[Kampala]], [[Yuganda|Uganda]] | Mauritius | align="center" |'''1'''–0 | align="center" |3–0 |2006 FIFA World Cup qualification |- |3. |11 December 2007 |National Stadium, Dar es Salaam, [[Tanzania]] | Rwanda | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |2–0 |2007 CECAFA Cup |} qd8s6ne8w7vjsk42hyzfdwgdnfm6cqk Sheebah Karungi 0 8376 75701 65149 2026-09-30T11:14:08Z Little Vannie 11864 I have converted references and removed an external links. 75701 wikitext text/x-wiki  {{Reflist}}  '''Sheebah Karungi''' (yazaalibwa 11 November 1989), mu by'ekikugu amanyiddwa nga '''Queen Karma''' ne '''Sheebah''', muyimbi, muzinyi, munnakatemba era omulwanirizi w'abakyala [[:category:Abantu ba Uganda|mu Uganda]] . <ref>{{Cite web |title=The Wayback Machine has not archived that URL. |url=http://mbu.ug/2021/01/09/-sheebah-karungi-states/ |access-date=2023-04-20 |website=MBU |language=en-US}}</ref> Yasooka kuzannya katemba mu firimu ya ''[[Queen of Katwe]]'' nga Shakira. Oluvannyuma lw'okuva mu kibiina ky'amazina ekya Obsessions kye yeegattako mu 2006, yatandika okukola emiziki era oluvannyuma n'amanyibwa bwe yafulumya oluyimba lwe olwa "Ice Cream". Mu 2014, yafulumya pulojekiti ye eyasooka ''Ice Cream'', [[:en:Extended_play|EP]] ey’ennyimba ttaano eyakola obulungi mu by’obusuubuzi era eyamuleetera okuwangula engule za HiPipo Music Awards Best Female Artist mu 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, ne 2024. Era yawangula engule y’omuyimbi w’omwaka emirundi ebiri, mu 2017, 2018, ne 2019 mu mpaka za HiPipo Music Awards. Mu 2024, yalondebwa okuba omumyuka wa pulezidenti w’ekibiina ekigatta abayimbi mu ggwanga ekya Uganda National Musician Federation ng’ayambako [[Eddy Kenzo]] nga ye pulezidenti w’ekibiina kino.<ref>{{cite news|title=Eddy Kenzo unveils 13 leaders of Uganda National Musicians Federation|url=https://www.pulse.ug/entertainment/celebrities/list-eddy-kenzo-unveils-13-leaders-of-uganda-national-musicians-federation/6s70g9r}}</ref> <ref>{{cite news|title=Uganda National Musicians Federation names inaugural leadership|url=https://www.pmldaily.com/features/entertainment/2023/05/uganda-national-musicians-federation-names-inaugural-leadership.html}}</ref> == Obulamu bw'obuto n’okusoma == Sheebah Karungi yazaalibwa nga 11 November 1989 era yakuzibwa maama ali obwannamunigina Edith Kabazungu e [[:en:Kawempe|Kawempe]], ekitundu ekisangibwa mu disitulikiti y’e [[Kampala]].<ref>{{Cite web |date=9 August 2019 |title=My mother carried me for seven months - Sheebah reveals |url=https://mbu.ug/2019/08/09/my-mother-carried-me-for-seven-months-sheebah-reveals/}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |last=Naigino |first=Stella |date=18 August 2022 |title=How singer Sheebah Karungi built her sh800m Queendom |url=https://www.newvision.co.ug/category/world/how-singer-sheebah-karungi-built-her-sh800m-q-141013 |access-date=22 January 2023 |website=New Vision}}</ref> Oluvannyuma lw'okumaliriza emisomo gye egy'omusingi mu Kawempe Muslim Primary School, yava mu ssomero mu siniya ey'okubiri ng'akyali muyizi mu Midland High School, [[:en:Kawempe|Kawempe]].<ref name="chimp">{{cite news|url=http://chimpreports.com/entertainment/interview-sheebas-journey-from-a-karaoke-girl-to-an-international-star/|title=INTERVIEW: Sheeba's journey from a Karaoke girl to an international start|work=Chimp Reports|author=Orville Muhumuza|date=20 February 2015|accessdate=24 August 2016|archive-date=1 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160601080237/http://chimpreports.com/entertainment/interview-sheebas-journey-from-a-karaoke-girl-to-an-international-star/|url-status=dead}}</ref> == Omulimu == Ku myaka 15, Sheebah yatandika okuzina olw'okunoonya ssente oluvannyuma lw'okwegatta ku kibiina ky'amazina ekiyitibwa Stingers nga tannava mu kibiina kino n'agenda mu kibiina kya Obsessions Music Group mu 2006. <ref>Johnson Grace Maganja (24 July 2015)</ref> Ku Obsessions yafuna obwagazi mu muziki, n'akwata ennyimba bbiri nga tannava mu kibiina kino n'agenda mu mulimu gw'okuyimba yekka. <ref>{{cite news|url=http://www.sqoop.co.ug/features-profiles/sheebah-came-from-rock-bottom.html|title=Sheebah came from rock bottom|work=sqoop.co.ug|author=Edgar. R. Batte|date=3 July 2014|accessdate=24 August 2016|archive-date=9 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009080706/http://www.sqoop.co.ug/features-profiles/sheebah-came-from-rock-bottom.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite news|url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1311592/wife-sheeba|title=I have never thought of being a wife - Sheeba|work=New Vision|date=6 October 2014|accessdate=24 August 2016}}</ref> Mu 2010, Sheebah yafulumya "Kunyenyenza", oluyimba lwe olutongole olwasooka, olwafulumizibwa Washington. Yagenda mu maaso n'afulumya oluyimba olulala lwe yatuumye "Bulikyenkola", nga lulimu amaloboozi okuva mu KS Alpha ne Prince Fahim n'oluvannyuma "Baliwa" nga lulimu Coco Finger. Okutuusa lwe yafulumya oluyimba "Automatic", olwawandiikibwa Sizzaman, omulimu gwe ogwa solo negufuna enkyukakyuka ennene. Ku buwanguzi bwa "Automatic", yaddamu okukwatagana ne Sizzaman okufulumya "Ice Cream" okutuuka ku [[Airplay|mpewo]] ennene n'okumunyumiririza okulungi nga tannagenda mu maaso n'okufulumya oluyimba olulala olwakwatayo, "Twesana". <ref>{{Cite web |date=28 July 2015 |title=INTERVIEW: Billion Reasons To Believe, Sheebah Karungi Shares Her Story |url=http://news.ugo.co.ug/interview-billion-reasons-to-believe-sheebah-karungi-shares-her-story/ |access-date=24 August 2016 |publisher=news.ugo.co.ug}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Sheebah Karungi |url=http://ugblizz.com/music/artists/sheebah_karungi/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116000845/http://ugblizz.com/music/artists/sheebah_karungi/ |archive-date=16 November 2018 |access-date=24 August 2016 |publisher=Uganda Blizz}}</ref> Mu 2014, yafulumya pulojekiti ye ey'omuziki eyasooka, ''Ice Cream'', EP ey'ennyimba ttaano nga mulimu ennyimba ezaakwatayo omuli "Ice Cream" ne "Jordan". EP eno yasiimibwa nnyo era n’eyamba okuwangula Best Female Artist mu mpaka za HiPipo Music Awards eza 2014 ne 2015. <ref name="chimp"/> Pulojekiti ya Sheebah eyookubiri yatuumiddwa ''Nkwatako'' . [[File:Sheebah_Karungi.jpg|thumb|Omuyimbi Sheebah Karungi.jpg]] Yakola ekivvulu kya Nkwatako mu 2016 n'omwoyo Concert mu 2018 ku Hotel Africana mu Kampala. Ebivvulu byombi byategekebwa abaddukanya emirimu gye,''Team No Sleep''. Omwoyo Concert [[Cathy Patra]] abadde asengeka era nga alabikira mu vidiyo ze ezisinga obungi. Ku kivvulu kye ekyokubiri ekya Omwoyo, Sheebah yavumirirwa olw’obusobozi bw’okuyimba obutono ng’omuyimbi live. <ref>{{Cite web |title=Translate page - Wikipedia |url=https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&page=Sheebah+Karungi&revision=1345555042&targettitle=Sheebah+Karungi&to=lg |access-date=2026-09-30 |website=lg.wikipedia.org |language=lg}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Translate page - Wikipedia |url=https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&page=Sheebah+Karungi&revision=1345555042&targettitle=Sheebah+Karungi&to=lg |access-date=2026-09-30 |website=lg.wikipedia.org |language=lg}}</ref> Sheebah naye [[:en:Business_woman|mukyala wa bizinensi]] . Mu nteekateeka ye eya Sheebah Investments, agguddewo bizinensi eziwerako okwetoloola [[Kampala]] omuli The Red Bar, Red Events ( [[Cathy Patra]] naye azirinakio obwananyini), bizinensi eyebiviiri eyitibwa ''Sheebah by Natna, Natna Hair Founder Sina Tsegazeab'' n’abalala. <ref>{{Cite web |title=Translate page - Wikipedia |url=https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&page=Sheebah+Karungi&revision=1345555042&targettitle=Sheebah+Karungi&to=lg |access-date=2026-09-30 |website=lg.wikipedia.org |language=lg}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Translate page - Wikipedia |url=https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&page=Sheebah+Karungi&revision=1345555042&targettitle=Sheebah+Karungi&to=lg |access-date=2026-09-30 |website=lg.wikipedia.org |language=lg}}</ref> == Okutulugunyizibwa mu by’okwegatta == Sheebah Karungi yafulumizza akatambi ku mikutu gye egya ‘social media’ mwe yannyonnyodde omusajja eyalina abakuumi abaabadde n’emmundu nga bamukabasanya nga tannaba kuyimba. <ref>{{Cite web |last=Matogo |first=Philip |date=15 May 2022 |title=Sheebah and why politics matters |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/oped/commentary/sheebah-and-why-politics-matters-3815406 |access-date=22 January 2023 |website=Monitor}}</ref> Yategeeza nti yeeyisa mu ngeri etasaana mu maaso ga ttiimu ye nga tannalinnya ku siteegi mu gumu ku muzannyo gwe. <ref>{{Cite web |date=2022-05-09 |title=Sheebah nearly boycotts show after being 'sexually harassed' by a man |url=http://mbu.ug/2022/05/09/sheebah-nearly-boycotts-show-after-being-sexually-harassed-by-a-man/ |access-date=2022-05-24 |website=MBU |language=en-US}}</ref> == Obulamu bw’omuntu ku bubwe == Sheebah yategeezezza nti tagenderera kuwasa wabula ayinza okuzaala abaana. <ref>{{Cite web |date=2022-05-09 |title=I'II have babies but I won't be pressured into it – Sheebah |url=https://mbu.ug/2022/12/07/sheebah-iii-have-babies-but-i-wont-be-pressured-into-it |access-date=2022-05-24 |website=MBU |language=en-US}}</ref> Yalaze olubuto lwe bwe yali ayimba mu kivvulu kye ekya Neyanziza nga October 4, 2024 ku Lugogo Cricket Oval, Kampala. <ref>{{Cite web |date=9 October 2024 |title=📷 Sheeba's pregnant performance at 'Neyanziza' concert in pictures |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/sheebas-pregnant-performance-at-neyanziza-con-NV_197379}}</ref> Yazaala omwana omulenzi omulamu Amir nga November 24, 2024 mu Canada. <ref>{{Cite web |date=25 November 2024 |title=Sheebah confirms birth of son, reveals his name and meaning |url=https://mbu.ug/2024/11/25/sheebah-karungi-gives-birth-to-son/#:~:text=Thank%20you%20all%20for%20your%20prayers.%20My%20little%20bird%20and%20I%20are%20doing%20great%2C%20mwebale%20kunsabira.%20My%20heart%20is%20so%20full%20right%20now.%20Mukama%20mulungi.%20Amir%2C%2024.11.24}}</ref> <ref>{{Cite web |date=16 October 2024 |title=VIDEO: Sheebah Karungi heads to Canada to give birth - Matooke Republic |url=https://www.matookerepublic.com/20241016/video-sheebah-karungi-heads-to-canada-to-give-birth/ |access-date=24 July 2026 |archive-date=27 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127130352/https://www.matookerepublic.com/20241016/video-sheebah-karungi-heads-to-canada-to-give-birth/ |url-status=dead }}</ref> == Abatali bafumbo == * Omulimi (Remix) - Ne Ykee Benda * Ice Cream * Nkwatako * Tunywe * Nakyuka * Kyoyina Omanya * Enyanda * Ekyaama * Nkwatako * John Rambo * Onkutude * Jealousy * Exercise * Mummy yo * mukama yamba * Nkujjukiraa * Somebody * Neyanze == Enkolagana == * [[:en:Orezi|follow]] me ft Harmonize (omuyimbi) * Silwana ft [[Carol nantongo]] * Osobola ft [[Leila Kayondo]] * nkulowozaako ft [[Alvin kizz]] * Leeta ne Ruth Ngendo * Tevunya ft. [[Fik Fameica|Fik Fameica,]] * Weekend ft [[:en:Harmonize_(musician)|Runtown]] * Okuwulira okuwooma ft. Orezi == Discography == === Alubaamu za situdiyo === * Ice Cream - EP * ''Nkwatako'' (2016) Omuwandiisi w'ebitabo. * ''Karma'' (2017) nga . * ''Samali'' (2021) == Okukwata firimu == {| class="wikitable" !Omwaka ! Omutwe ! Omugaso ! Ebiwandiiko |- | 2016 | [[Queen of Katwe|''Nnabagereka Wa Katwe'']] | Shakira | Ng'ali wamu ne Lupita Nyong'o, David Oyelowo ne Madina Nalwanga |} == Engule n’okusunsulwa == {{Reflist}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" /> {| class="wikitable" !Year !Award ceremony !Prize !Recipient/nominated work !Result !Ref |- | |The Uganda Music Awards |Female Artist of The Year |Herself |Won |<ref>{{Cite web |title=Uganda Online - Abryanz Style and Fashion Awards 2017 Winners |url=http://www.ugandaonline.net/20171112_asfas_2017_winners |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804041119/https://www.ugandaonline.net/20171112_asfas_2017_winners |archive-date=4 August 2019 |access-date=2017-12-18 |website=www.ugandaonline.net}}</ref> |- |2018 |Abryanz styles and fashion awards |Fashionable music video of The Year |Herself/Mumy Yo |{{nom}} | |- | rowspan="4" |2017 | rowspan="3" |Zzina Awards |Artist of The Year |Herself |Won | |- |Female Artist of The Year |Herself |Won |<ref name="bigeye1" /> |- |Best Collaboration of The Year |Sheebah & Ykee Benda |Won |<ref name="bigeye1" /> |- | rowspan="2" |[[Abryanz Style and Fashion Awards (ASFAs)|Abryanz Style and Fashion Awards]] |Fashionable Music Video of the Year (Uganda) |"The Way" |{{nom}} | |- | rowspan="14" |2016 |Most Stylish Female Artiste (Uganda) | |{{nom}} | |- |2016 Nigeria Entertainment Awards |Best African Female Artist | rowspan="4" |Herself |{{nom}} |<ref>{{Cite web |last=Howwe |date=17 June 2016 |title=Sheebah Karungi nominated in Nigerian Awards, Best African female artist |url=https://www.howwe.ug/news/music/12484/sheebah-karungi-nominated-for-nigerian-entertainment-awards-2016 |access-date=28 August 2016 |publisher=Howwe.ug}}</ref> |- |Zzina Awards | rowspan="2" |Best Female Artist |{{won}} |<ref>{{Cite web |last=Howwe |date=6 March 2016 |title=SHEEBAH KARUNGI Wins 2016 FEMALE ARTISTE of The Year Zzina Award, Full Winners List |url=https://www.howwe.ug/news/music/16244/zzina-awards-2016-2017-complete-winners-list |access-date=28 August 2016 |publisher=Howwe.ug}}</ref> |- | rowspan="6" |4th HiPipo Music Awards |{{won}} |<ref>{{Cite web |last=Jacky Achan |date=31 January 2016 |title=HiPipo Awards: David Lutalo named artist of the year |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1415974/hipipo-awards-david-lutalo-named-artist |access-date=28 August 2016 |website=Sunday Vision}}</ref> |- |Best Artist |{{nom}} |<ref name="hma">{{Cite web |date=4 December 2015 |title=#HMA2016: Nominations for the 4th HiPipo Music Awards Released. Lucky Fan to win Convertible Peugeot 207. |url=http://hma.hipipo.com/05/12/2015/hma2016-nominations-for-the-4th-hipipo-music-awards-released-lucky-fan-to-win-convertible-peugeot-207/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917063944/http://hma.hipipo.com/05/12/2015/hma2016-nominations-for-the-4th-hipipo-music-awards-released-lucky-fan-to-win-convertible-peugeot-207/ |archive-date=17 September 2016 |access-date=28 August 2016 |website=hma.hipipo.com}}</ref> |- | rowspan="2" |Best Afropop Song |"Nipe Yote" |{{nom}} |<ref name="hma" /> |- |"Otubatisa" |{{nom}} |<ref name="hma" /> |- |East Africa Best Video | rowspan="2" |"Siri Zari" |{{nom}} |<ref name="hma" /> |- |Video of The Year |{{won}} |<ref>{{Cite web |date=31 January 2016 |title=Lutalo, Sheebah win big at the HiPiPo awards |url=http://www.ugandaonline.net/news/view/16638/lutalo__sheebah_win_big_at_the_hipipo_awards |access-date=28 August 2016 |website=Uganda Online |archive-date=20 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920174341/http://www.ugandaonline.net/news/view/16638/lutalo__sheebah_win_big_at_the_hipipo_awards |url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="5" |Uganda Entertainment Awards 2016 |Best Female Artist | rowspan="4" |Herself |{{won}} |<ref name="ug">{{Cite web |last=Nasa Tushabe |date=20 August 2016 |title=Full List of Uganda Entertainment Award Winners 2016 |url=http://ugblizz.com/full-list-uganda-entertainment-award-winners-2016/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827004932/http://ugblizz.com/full-list-uganda-entertainment-award-winners-2016/ |archive-date=27 August 2016 |access-date=28 August 2016 |website=Uganda Online}}</ref> |- |Artist of the Year |{{nom}} |<ref name="ug" /> |- |Best Dance/Live Performance |{{nom}} |<ref name="talk">{{Cite web |date=21 June 2016 |title=UGANDA ENTERTAINMENT AWARDS 2016: HERE'S THE FULL NOMINEES LIST |url=http://talkmediaafrica.com/2016/06/21/uganda-entertainment-awards-2016-heres-full-nominees-list/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160822192211/http://talkmediaafrica.com/2016/06/21/uganda-entertainment-awards-2016-heres-full-nominees-list |archive-date=22 August 2016 |access-date=28 August 2016 |publisher=talkmedia Africa}}</ref> |- |Best Dancehall Artist |{{nom}} |<ref name="talk" /> |- |Video of the Year |"Nkwatako" |{{nom}} |<ref>{{Cite web |date=20 June 2016 |title=Full List of nominees in Uganda Entertainment Awards 2016 |url=http://ugblizz.com/full-list-nominees-uganda-entertainment-awards-2016/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160826214446/http://ugblizz.com/full-list-nominees-uganda-entertainment-awards-2016 |archive-date=26 August 2016 |access-date=28 August 2016 |publisher=ugblizz}}</ref> |- | rowspan="9" |2015 | rowspan="7" |3rd HiPipo Music Awards |Best Female Artist | rowspan="2" |Herself |{{won}} |<ref name="biz">{{Cite web |date=8 February 2015 |title=2014 Female Artist of The Year is SHEEBAH KARUNGI, Of Course. |url=https://www.howwe.ug/news/music/4514/2014-female-artist-of-the-year-is-sheebah-karungi-of-course |access-date=28 August 2016 |publisher=howwe.ug}}</ref> |- |Artist of the Year |{{nom}} |<ref name="hma2015">{{Cite web |date=10 December 2014 |title=Sheebah, Kenzo, Bebe Cool and Radio & Weasel top HiPipo Music Awards 2015 Nomination list. |url=http://hma.hipipo.com/nominees/ |access-date=28 August 2016 |website=HiPipo Awards}}</ref> |- |Best Duo Group Artist |Herself with [[Pallaso]] |{{nom}} |<ref name="hma2015" /> |- |Song of the Year |"Twesana" |{{nom}} |<ref name="hma2015" /> |- |Best Ragga Dancehall Song |"Mundongo" with Pallaso |{{nom}} |<ref name="hma2015" /> |- |Best Afrobeat Song |"Twesana" |{{nom}} |<ref name="hma2015" /> |- |Best Afropop Song |"Go Down Low" with Pallaso |{{won}} |<ref>{{Cite web |date=9 February 2015 |title=Winners of the 3rd HiPipo Music Awards |url=http://hma.hipipo.com/08/02/2015/winners-of-the-3rd-hipipo-music-awards/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150404132229/http://hma.hipipo.com/08/02/2015/winners-of-the-3rd-hipipo-music-awards/ |archive-date=4 April 2015 |access-date=28 August 2016 |website=HiPipo Awards}}</ref> |- | rowspan="2" |Uganda Entertainment Awards 2015 |Best Female Artist | rowspan="2" |Herself |{{won}} |<ref>{{Cite web |date=5 September 2015 |title=Uganda Entertainment Awards 2015: The Full List Of Winners |url=http://www.411ug.com/2015/09/uganda-entertainment-awards-2015-full-list-of-winners.html?m=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160911025751/http://www.411ug.com/2015/09/uganda-entertainment-awards-2015-full-list-of-winners.html?m=1 |archive-date=11 September 2016 |access-date=28 August 2016 |publisher=411ug}}</ref> |- |Best Dancehall Artist |{{nom}} |<ref>{{Cite web |last=Alfred Ochwo |date=7 September 2015 |title=Lutalo, Benon Kibuuka shine at Uganda Entertainment awards |url=http://www.observer.ug/lifestyle/39724-lutalo-benon-kibuuka-shine-at-uganda-entertainment-awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101165705/http://observer.ug/lifestyle/39724-lutalo-benon-kibuuka-shine-at-uganda-entertainment-awards |archive-date=1 January 2016 |access-date=28 August 2016 |website=The Observer}}</ref> |- |} == [[:en:Meddy_(singer)|Ebikolwa]] ebikwatagana nabyo == # Ykee Benda # [[Fik Fameica|Fik Fameica, omuwandiisi w’ebitabo]] # Roden Y Kabako # [[:en:Chance_Nalubega|Omukisa Nalubega]] # [[:en:Runtown|Runtown]] # [[:en:Solidstar|Solidstar]] # Carol Nantongo # [[:en:Meddy_(singer)|Meddy]] # Alvin Kizz, omuwandiisi w’ebitabo # Aba Ben # [[John Blaq|John Blaq, omuwandiisi w’ebitabo]] # Omukungu wa Grenade # [[Irene Ntale]] # Omusunsuzi Jeff # [[:en:Orezi|Orezi]] # Ahdi weezy ke == Laba ne == * [[Olukalala lw'abayimbi Bannayuganda|Olukalala lw'abayimbi ba Uganda]] == Ebiwandiiko ebikozesebwa == <references /> {{Reflist}}{{Authority control}}{{DEFAULTSORT:Karungi, Sheebah}}<templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> [[Category:Abantu Abalamu]] 7301x9g7el94bae5374nkjql4jcgbzl Hellen Lukoma 0 8461 75691 74370 2026-09-30T10:30:34Z Little Vannie 11864 I have converted references. 75691 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Category:Articles with hCards]] '''Hellen Lukoma''' munnaUgandan, muzannyi wa firimu, mwolesi waamisono, w'abyamisono era muyimbi. Amanyiddwa nnyo olwerinnya lya lyeyazannyiramu mu firimu ya [[:en:The_Hostel|The Hostel]],<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.sqoop.co.ug/features-profiles/date-with-a-celeb-hellen-lukoma-meets-fan-robert-kiiza-omuganda.html |access-date=2022-12-10 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104014246/http://www.sqoop.co.ug/features-profiles/date-with-a-celeb-hellen-lukoma-meets-fan-robert-kiiza-omuganda.html |url-status=dead }}</ref> Hellen Mutungi mu [[:en:Beneath_The_Lies|Beneath The Lies]],<ref>https://lockerdome.com/7137799338080833/7137798029457940</ref> ne kyaddala. Yamanyikira mu kibinja ky'abayimbi abawala ekya The Obsessions nga tannayingira bya kwolesa misono, okukola mu by'emisono nookuzannya.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://loudestgist.com/wiki/2016/05/hellen-lukoma-biography/ |access-date=2022-12-10 |archive-date=2019-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190317071127/http://loudestgist.com/wiki/2016/05/hellen-lukoma-biography/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-12-26 |title=DANCER and SINGER in the Former OBSESSIONS HELLEN LUKOMA Launches Clothing Line AT Silk Lounge’s Genesis Nite |url=https://www.howwe.ug/news/business/454/dancer-and-singer-in-the-former-obsessions-hellen-lukoma-launches-clothing-line-at-silk-lounges-genesis-nite |access-date=2026-09-30 |website=www.howwe.ug |language=en}}</ref> == Eby'afaayo bye == Hellen yazaalibwa era naakulira mu [[Kampala]]. Yakulira mu maka omwali [[:en:Sibling|abaana]] mukaaga nga yeeyali omuggalanda.<ref>{{Cite web |url=https://www.howwebiz.ug/HellenLukoma/biography |title=Archive copy |access-date=2022-12-10 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002185648/https://howwebiz.ug/HellenLukoma/biography |url-status=dead }}</ref> == Okusoma kwe == Hellen yasomera ku Shimon Primary School ne ku Lubiri Senior Secondary School. Oluvannyuma yayingira ettendekero lya [[:en:Makerere_University_Business_School|Makerere University Business School]] gyeyafunira Diguli ya [[:en:Bachelor's_degree|Bachelor's degree]] in Internal business.<ref>{{Cite web |last=mybiohub |date=2016-04-22 |title=Hellen Lukoma Biography - Age |url=https://mybiohub.com/hellen-lukoma-biography-age/ |access-date=2026-09-30 |website=MyBioHub |language=en-US}}</ref> == Okuzannya firimu == === Firimu zaazannye === {| class="wikitable" !Omwaka !Firimu !Ekifo !Omulungamya oba abalungamya !No |- |2020 |Prickly Roses |Nankya |Mathew Nabwiso | |- |2015 |''Situka'' |Amanio |Kwezi Kaganda Ruhinda | |- |2011 |''Yogera'' | |Donald Mugisha <br /><br />James Tayler | |- |} {| class="wikitable" !Omwaka !Firimu !Ekifo !Abalungamya !Note |- | | | | | |- |2019 - |''Kyaddala'' | |Emmanuel Ikubese | |- |2016 |''The Honourables'' |Felicia |John Ssegawa |NTV Uganda |- |2014–2016 |''Beneath The Lies'' |Hellen Mutungi |Joseph Kitsha Kyasi <br /><br /> Tosh Gitonga |Yakolebwa Nana Kagga |- |2011 |''The Hostel'' |Patra | |Student |- |} == Obulamu bwe == Mufumbo eri Anwar Kaka era balina abaana babiri<ref>{{Cite web |last=Ruby |first=Josh |date=2022-02-21 |title=It won't end in tears - Hellen Lukoma confident her husband will remain faithful |url=https://mbu.ug/2022/02/21/it-wont-end-in-tears-hellen-lukoma-confident-her-husband-will-remian-faithful/ |access-date=2026-09-30 |website=MBU |language=en-US}}</ref>.<ref>{{Cite web |last=Nantambi |first=Esther |date=2019-05-07 |title=Hellen Lukoma‘s hubby surprises her with a gender reveal party - Sqoop - Get Uganda entertainment news, celebrity gossip, videos and photos |url=https://www.sqoop.co.ug/201905/news/hellen-lukomas-hubby-surprises-her-with-a-gender-reveal-party.html |access-date=2026-09-30 |language=en-US}}</ref> == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Emikutu emirala == * Hellen Lukoma at IMDb ldioq209ejo1xgkl3fr540u64v06gu3 Harriet Ntabazi 0 8480 75687 70467 2026-09-30T07:18:46Z Rodney Rwagi 11008 nkyusiza ekitundu ekisooka okukiza mulwekinaansi kosa no ku kyusa citations 75687 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] '''Harriet Ntabazi''' (yazaalibwa 11 Ntenvu 1974) munnanyuganda omunnabyabufuzi. Yalondebwa nga minisita omubeezi ow'ebyobusuubuzi mu kabinenti ya Uganda nga 6 ogwa Kasambula 2016.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/3235304/data/1345443/-/3o16hn/-/Museveni%2527s+cabinet.pdf |access-date=2022-12-11 |archive-date=2016-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007121926/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/3235304/data/1345443/-/3o16hn/-/Museveni%27s+cabinet.pdf |url-status=dead }}</ref> Wabula, okulondebwa kwe kwagaanibwa akakiiko ka paalamenti akasunsula abantu ababeera balondeddwa Pulezidenti. N'olwensonga eyo, teyasobola kulayila ne baane abakabineti ku lwa 22 Ssebaaseka 2016.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.observer.ug/news-headlines/44933-cabinet-museveni-admits-patronage-played-part-in-selection |access-date=2022-12-11 |archive-date=2016-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160626081313/http://observer.ug/news-headlines/44933-cabinet-museveni-admits-patronage-played-part-in-selection |url-status=dead }}</ref> Masekati ga 2011 ne 2016, Ntabazi yaweleza nga omubaka omukyala owa Bundibugyo mu Palamenti ye Uganda. == Background and education == Ntabazi was born on 11 December 1974 in [[Bundibugyo (disitulikit)|Bundibugyo District]], in the Western Region of Uganda. She attended Bumadu Primary School for her elementary schooling, graduating in 1986. She then attended ''Semuliki High School'' for her O-Level studies. She then studied at ''Bundibugyo Primary Teachers College'', graduating with a Grade II Primary Teachers Certificate, in 2002. In 2004, she graduated from St. Mary's Simbya High School. She then joined [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|Makerere University]] in 2005, graduating in 2008 with a Bachelor of Arts.<ref>{{Cite news |date=2015-02-05 |title=Ms. NTABAZI HARRIET |url=http://parliamentwatch.ug/mp/ms-ntabazi-harriet/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803083035/http://parliamentwatch.ug/mp/ms-ntabazi-harriet/ |archive-date=2016-08-03 |access-date=2026-09-30 |work=Parliament Watch Uganda {{!}} Your Eye on Parliament |language=en-US}}</ref> == Emirimu == Okuva mu mwaka gwa lukumi lwenda kinaana mu mwenda (1989) okutuuka mu mwaka gwa lukumi mu lwenda kyenda mu ebiri (1992), Ntabazi yakolako ng'omubazi w'ebitabo mu woofiisi ya tawuni kkiraaka. Yakolako ng'omukuumi w'ebitabo mu ssomero lya Semuliki High School, okuva mu mwaka gwa lukumi lwenda mu kyenda mu ena (1994) okutuusa mu mwaka gwa lukumi mu lwenda kyenda mu munaana (1998). Yaweerezaako nga kkansala akiikirira abavubuka ku distulikiti wakati w'omwaka gwa lukumi mu lwenda kyenda mu munaana (1998) okutuuka mu mwaka gwa nkumi bbiri (2000). Okuva mu mwaka gwa nkumi bbiri mu gumu (2001) okutuuka mu mwaka gwa nkumi bbiri mu etaano (2005)<ref>{{Cite news |date=2015-02-05 |title=Ms. NTABAZI HARRIET |url=http://parliamentwatch.ug/mp/ms-ntabazi-harriet/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803083035/http://parliamentwatch.ug/mp/ms-ntabazi-harriet/ |archive-date=2016-08-03 |access-date=2026-09-30 |work=Parliament Watch Uganda {{!}} Your Eye on Parliament |language=en-US}}</ref>, yaweerezaako ng'omukiise w'abakyala ku lukiiko olufuzi olwa disitulikiti y'e Bundibugyo.([[Bundibugyo (disitulikit)|Bundibugyo District Local Government Council]].) . Mu kaseera kano akola nga omukunzi omukugu ow'ekibiina ky'ebyobufuzi ekiri nu buyinza ekya [[National Resistance Movement]] (NRM) okuva mu mwaka gwa lukumi mu lwenda mu kyenda mu ena (1994) okutuuka mu mwaka gwa nkumi bbiri mu etaano (2005). Yayingira ebyobufuzi mu mwaka gwa nkumi bbiri mu kkumi (2010) era mu kulonda kwa bonna okw'omwaka gwa nkumi bbiri mu kkumi na gumu, yalondebwa ng'omubaka omukyala akiikirira abantu Bundibugyo mu lukiiko lw'eggwanga olukulu nga yali ku kkaadi y'ekibiina ekiri mu buyinza (NRM<ref>http://www.ec.or.ug/sites/Elec_results/Elected%20MPs%202011%20General%20Elections.pdf</ref>), oluvannyuma lw'okuwangula Jane Alisemera eyali mu kifo kino mu kamyufu ka NRM.<ref>http://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Why-many-incumbents-lost-NRM-primaries-in-western-Uganda/689844-2936944-pjc585/index.html</ref> Mu mwaka gwa nkumi bbiri mu kkumi n'etaano (2015),wabula yawangulwa mu kamyufu ka (NRM) nga yawangulwa [[Josephine Babungi Benona]] era n'ateesimbawo kuvuganya mu kulonda kwa bonna okwa nkumi bbiri mu kkumi na mukaaga (2016). Nga 6 Ogwomukaaga 2016, yalondebwa nga minisita omubeezi ow'amakolero<ref>https://www.scribd.com/doc/314964607/New-Cabinet</ref>, ng'adda mu kifo kya Werikhe Kafabusa, wabula yasuulibwa akakiiko ka paalamenti akasunsula abantu ababeera balondeddwa pulezidenti.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.observer.ug/news-headlines/44933-cabinet-museveni-admits-patronage-played-part-in-selection |access-date=2022-12-11 |archive-date=2016-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160626081313/http://observer.ug/news-headlines/44933-cabinet-museveni-admits-patronage-played-part-in-selection |url-status=dead }}</ref> == Laba ne == * Kaabinenti ya Uganda * Paalamenti ya Uganda == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} 710l70jzs0oromt7v6f3xel66rd3hc3 75688 75687 2026-09-30T07:19:44Z Rodney Rwagi 11008 converted citations 75688 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] '''Harriet Ntabazi''' (yazaalibwa 11 Ntenvu 1974) munnanyuganda omunnabyabufuzi. Yalondebwa nga minisita omubeezi ow'ebyobusuubuzi mu kabinenti ya Uganda nga 6 ogwa Kasambula 2016.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/3235304/data/1345443/-/3o16hn/-/Museveni%2527s+cabinet.pdf |access-date=2022-12-11 |archive-date=2016-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007121926/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/3235304/data/1345443/-/3o16hn/-/Museveni%27s+cabinet.pdf |url-status=dead }}</ref> Wabula, okulondebwa kwe kwagaanibwa akakiiko ka paalamenti akasunsula abantu ababeera balondeddwa Pulezidenti. N'olwensonga eyo, teyasobola kulayila ne baane abakabineti ku lwa 22 Ssebaaseka 2016.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.observer.ug/news-headlines/44933-cabinet-museveni-admits-patronage-played-part-in-selection |access-date=2022-12-11 |archive-date=2016-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160626081313/http://observer.ug/news-headlines/44933-cabinet-museveni-admits-patronage-played-part-in-selection |url-status=dead }}</ref> Masekati ga 2011 ne 2016, Ntabazi yaweleza nga omubaka omukyala owa Bundibugyo mu Palamenti ye Uganda. == Background and education == Ntabazi was born on 11 December 1974 in [[Bundibugyo (disitulikit)|Bundibugyo District]], in the Western Region of Uganda. She attended Bumadu Primary School for her elementary schooling, graduating in 1986. She then attended ''Semuliki High School'' for her O-Level studies. She then studied at ''Bundibugyo Primary Teachers College'', graduating with a Grade II Primary Teachers Certificate, in 2002. In 2004, she graduated from St. Mary's Simbya High School. She then joined [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|Makerere University]] in 2005, graduating in 2008 with a Bachelor of Arts.<ref>{{Cite news |date=2015-02-05 |title=Ms. NTABAZI HARRIET |url=http://parliamentwatch.ug/mp/ms-ntabazi-harriet/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803083035/http://parliamentwatch.ug/mp/ms-ntabazi-harriet/ |archive-date=2016-08-03 |access-date=2026-09-30 |work=Parliament Watch Uganda {{!}} Your Eye on Parliament |language=en-US}}</ref> == Emirimu == Okuva mu mwaka gwa lukumi lwenda kinaana mu mwenda (1989) okutuuka mu mwaka gwa lukumi mu lwenda kyenda mu ebiri (1992), Ntabazi yakolako ng'omubazi w'ebitabo mu woofiisi ya tawuni kkiraaka. Yakolako ng'omukuumi w'ebitabo mu ssomero lya Semuliki High School, okuva mu mwaka gwa lukumi lwenda mu kyenda mu ena (1994) okutuusa mu mwaka gwa lukumi mu lwenda kyenda mu munaana (1998). Yaweerezaako nga kkansala akiikirira abavubuka ku distulikiti wakati w'omwaka gwa lukumi mu lwenda kyenda mu munaana (1998) okutuuka mu mwaka gwa nkumi bbiri (2000). Okuva mu mwaka gwa nkumi bbiri mu gumu (2001) okutuuka mu mwaka gwa nkumi bbiri mu etaano (2005)<ref>{{Cite news |date=2015-02-05 |title=Ms. NTABAZI HARRIET |url=http://parliamentwatch.ug/mp/ms-ntabazi-harriet/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803083035/http://parliamentwatch.ug/mp/ms-ntabazi-harriet/ |archive-date=2016-08-03 |access-date=2026-09-30 |work=Parliament Watch Uganda {{!}} Your Eye on Parliament |language=en-US}}</ref>, yaweerezaako ng'omukiise w'abakyala ku lukiiko olufuzi olwa disitulikiti y'e Bundibugyo.([[Bundibugyo (disitulikit)|Bundibugyo District Local Government Council]].) . Mu kaseera kano akola nga omukunzi omukugu ow'ekibiina ky'ebyobufuzi ekiri nu buyinza ekya [[National Resistance Movement]] (NRM) okuva mu mwaka gwa lukumi mu lwenda mu kyenda mu ena (1994) okutuuka mu mwaka gwa nkumi bbiri mu etaano (2005). Yayingira ebyobufuzi mu mwaka gwa nkumi bbiri mu kkumi (2010) era mu kulonda kwa bonna okw'omwaka gwa nkumi bbiri mu kkumi na gumu, yalondebwa ng'omubaka omukyala akiikirira abantu Bundibugyo mu lukiiko lw'eggwanga olukulu nga yali ku kkaadi y'ekibiina ekiri mu buyinza (NRM<ref>http://www.ec.or.ug/sites/Elec_results/Elected%20MPs%202011%20General%20Elections.pdf</ref>), oluvannyuma lw'okuwangula Jane Alisemera eyali mu kifo kino mu kamyufu ka NRM.<ref>{{Cite web |date=2021-01-09 |title=Why many incumbents lost NRM primaries in western Uganda |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/people-power/why-many-incumbents-lost-nrm-primaries-in-western-uganda-1629228 |access-date=2026-09-30 |website=Monitor |language=en}}</ref> Mu mwaka gwa nkumi bbiri mu kkumi n'etaano (2015),wabula yawangulwa mu kamyufu ka (NRM) nga yawangulwa [[Josephine Babungi Benona]] era n'ateesimbawo kuvuganya mu kulonda kwa bonna okwa nkumi bbiri mu kkumi na mukaaga (2016). Nga 6 Ogwomukaaga 2016, yalondebwa nga minisita omubeezi ow'amakolero<ref>{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/doc/314964607/New-Cabinet |access-date=2026-09-30 |website=www.scribd.com}}</ref>, ng'adda mu kifo kya Werikhe Kafabusa, wabula yasuulibwa akakiiko ka paalamenti akasunsula abantu ababeera balondeddwa pulezidenti.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.observer.ug/news-headlines/44933-cabinet-museveni-admits-patronage-played-part-in-selection |access-date=2022-12-11 |archive-date=2016-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160626081313/http://observer.ug/news-headlines/44933-cabinet-museveni-admits-patronage-played-part-in-selection |url-status=dead }}</ref> == Laba ne == * Kaabinenti ya Uganda * Paalamenti ya Uganda == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} d16rw2jx6p72fb699haamkbmzszdepi Lake Nakuwa Wetland System 0 10760 75665 43521 2026-09-29T16:19:37Z Mukisa Rhona 11804 converted references 75665 wikitext text/x-wiki [[File:Lake Nakuwa Wetland.jpg|thumb|Lake Nakuwa Wetland System ]]   '''Lake Nakuwa Wetland System''' lutobazi olusangibwa mu Bukiikaddyobwobuvanjuba bw'ennyanja Kyoga system nga lutambula mu Disitulikiti nga [[:en:Kamuli_District|Disitulikiti y'e Kamuli]], [[:en:Pallisa_District|Disitulikiti y'e Pallisa]] ne [[:en:Soroti_District|Disitulikiti y'e Soroti]] mu Buvanjuba bwa Uganda. Olutobazi luno lusangibwa Kilomita 25 (16 mi) okuva mu kibuga ky'e Pallisa.<ref name=":0">{{Cite web |title=Lake Nakuwa {{!}} Uganda Birding Safaris |url=https://www.africa-wilderness-safaris.com/uganda/lake-nakuwa/ |access-date=2026-09-29 |website=Africa Safaris {{!}} Shanrod Africa |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=admin |date=2018-10-24 |title=Ramsar Sites In Uganda - Important Bird Areas in Uganda {{!}} Uganda Safaris |url=https://www.junglesafarisuganda.com/attractions/ramsar-sites-in-uganda.html |access-date=2026-09-29 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lake Nakuwa {{!}} Uganda Birding Safaris |url=http://www.africa-wilderness-safaris.com/uganda/lake-nakuwa/ |access-date=2026-09-29 |website=Africa Safaris {{!}} Shanrod Africa |language=en-US}}</ref>luli ku bugazi bwa '''911.5 km².'''<ref>{{Cite web |title=Protected Planet {{!}} Lake Nakuwa Wetland System |url=https://www.protectedplanet.net/902979?locale=en |access-date=2026-09-29 |website=Protected Planet}}</ref> Olutobazi luno luliko enyanja eziwerako n'ekitoogo ekiriko ebiwempe ebikozesebwa mu kuluka emikeeka saako n'ebyenyanja eby'enjawulo.<ref>{{Cite web |title=Ramsar Sites in Uganda – Kagera Safaris |url=https://kagerasafaris.com/ramsar-sites-in-uganda/ |access-date=2026-09-29 |language=en-US}}</ref> Olutobazi luno lukola kinene mu kutangira amataba saako n'okusengejja amazzi wamu n'okukuuma ettaka ng'alirina amazzi agamala.<ref name=":1">https://rsis.ramsar.org/ris/1635</ref> era wakunganirawo n'ebinyonyi eby'enjawulo.<ref>{{Cite web |url=https://www.ugandabirdguides.org/places/ramsar-sites/ |title=Archive copy |access-date=2024-06-29 |archive-date=2023-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531101321/https://www.ugandabirdguides.org/places/ramsar-sites/ |url-status=dead }}</ref> == Endagiriro n'ekula y'alwo == Olutobazi lwa Nakuwa lusangibwa mu Distulikiti omuli Kamuli (Kagulu, Nawaikoke, Bumanya, Gudumire, n'amagombololo ga Namwiwa), Pallisa (Gogonyo, Apopong, Buseta, n'eGgombolola y'e Pallisa), ne Soroti (Pingire n'amasaza ga Kateta) mu Buvanjuba bwa Uganda, mu Buvanjuba bwa Ssemazinga wa Africa. Lli ku bipimo bya [[:en:Latitude|latitude]] 01° 15′ ne [[:en:Longitude|longitude]] 33° 31′.<ref name=":1" /> Lwetoloddwa ennyanja ez'enjawulo nga Budipa, Nawampasa, Murlu ne Nkodokodo.<ref>{{Cite web |title=BirdLife DataZone |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/7065-lake-nakuwa |access-date=2026-09-29 |website=datazone.birdlife.org |language=en}}</ref> == Emirimu egikolebwawo == Olutobazi lwa Nakuwa lumu kw'ezo ezivamu amazzi b'omugga Nile, luwagira eby'obuvubi eri abantu abawangalirawo, lutereka amazzi agetagibwa ettaka era kifo ky'abyabulambuzi.<ref>{{Cite web |title=Lake Nakuwa {{!}} Uganda Birding Safaris |url=http://www.africa-wilderness-safaris.com/uganda/lake-nakuwa/ |access-date=2026-09-29 |website=Africa Safaris {{!}} Shanrod Africa |language=en-US}}</ref> Olutobazi luno era luliko ebitonde nga ebinyonyi naddala Shoebill ''Balaeniceps rex'' ne Papyrus Gonolek ''Laniarius'' ''mufumbiri''.<ref>{{Cite web |title=Lake Nakuwa {{!}} Uganda Birding Safaris |url=http://www.africa-wilderness-safaris.com/uganda/lake-nakuwa/ |access-date=2026-09-29 |website=Africa Safaris {{!}} Shanrod Africa |language=en-US}}</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined</ref> == Enjawulo eluliko == Olutobazi lwa Nakuwa lukiko ekiddo ekyakiragala ekitengejera kungulu kw'alwo era na ekiddo kino kisangibwa ne ku mugga gwa white Nile. Ekiddo kino kilemesa engege okugyamu wabula nga kisobozesa eby'enyanja ebirala n'addala ebiwangalira mu lutobazi okusengamu lutobazi luno.<ref>{{Cite web |last=admin |date=2023-07-01 |title=Ramsar sites in Uganda – Wetland conservation |url=https://www.volcanoesnationalparkrwanda.com/ramsar-sites-in-uganda-wetland-conservation/ |access-date=2026-09-29 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Client |first=U. B. |date=2023-11-28 |title=Ramsar Sites In Uganda : {{!}} Wetland Conservation |url=https://www.ugandabudgetsafaris.com/blog/ramsar-sites-in-uganda/ |access-date=2026-09-29 |website=Budget Uganda Safaris |language=en-US}}</ref> == Laba na bino == * [[:en:Lake_Bisina_Wetland_System|Lake Bisina Wetland System]] * [[:en:Lake_Opeta_Wetland_System|Lake Opeta wetland system]] == Ebijuliziddwamu == <references /> sedcw9zq6e01w5gf0vcpjnlky2rz9jc Svend Bayer 0 11517 75699 40058 2026-09-30T11:06:42Z Little Vannie 11864 I have converted reference. 75699 wikitext text/x-wiki [[File:Svend_Bayer_stoneware_vase,_Walker_Art_Gallery.jpg|right|thumb|200x200px|Vase eyakolebwa Svend Bayer mu 1997. [[:en:Walker_Art_Gallery|Walker Art Gallery]], Liverpool.]] '''Svend Bayer''' (yazaalibwa 2 Ogusooka 1946 <ref>https://web.archive.org/web/20041119204838/http://www.theceramicartist.com/display1.asp?mainid=1&select=14</ref> mu [[:en:Uganda|Uganda]] eri abazadde aba Denmark <ref name="studiopots">{{Cite web |url=http://www.studio-pots.com/svendbayer.htm |title=Archive copy |access-date=2025-08-11 |archive-date=2008-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007014139/http://www.studio-pots.com/svendbayer.htm |url-status=dead }}</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20110715131324/http://puckergallery.com/bayer.html</ref> ) [[:en:British_people|Mungereza]] [[:en:Danes|Omudaaki]]<ref name="bm">{{Cite web |title=Collections Online {{!}} British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/AUTH225577 |access-date=2026-09-30 |website=www.britishmuseum.org}}</ref> [[:en:Studio_potter|mubumbi w'ebintu eby'enajwulo]] eyayogerwako [[:en:Michael_Cardew|Michael Cardew]] nga "omuyizi we asinga." <ref>{{Cite web |url=http://www.davidmellordesign.com/acatalog/Svend_Bayer.html |title=Archive copy |access-date=2025-08-11 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508105142/http://www.davidmellordesign.com/acatalog/Svend_Bayer.html |url-status=dead }}</ref> Bayer yakulira mu [[:en:Tanganyika_Territory|Tanganyika]] era yavumbula eby’okubumba bwa yali aky’asoma ku kunoonyereza ku bifo n'enkolagana wakati w'abantu n'obutonde saako n’ebyenfuna mu [[:en:University_of_Exeter|yunivasite y’e Exeter]] <ref name="bm"/> okuva mu 1965 okutuuka mu 1968. Yatandika okukola ng’omuyizi mu [[:en:Wenford_Bridge_Pottery|Wenford Bridge Pottery]] ne Michael Cardew mu 1969. <ref>{{Cite web |url=http://www.st-ives-ceramics.co.uk/potters.asp?view=Svend%20Bayer |title=Archive copy |access-date=2025-08-11 |archive-date=2013-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130220233048/http://www.st-ives-ceramics.co.uk/potters.asp?view=Svend%20Bayer |url-status=dead }}</ref> <ref name="bm" /> Mu 1972 yeegatta ku kkampuni y'ababumbi eya [[:en:Brannam_Pottery|Brannam Pottery]] e [[:en:Barnstaple|Barnstaple]], gye yakolera nga omukasusi w'ebbumba okumala omwaka mulamba. Ono ayogerwako ng'oboolyawo asinga mu babumbi okukola ku Wenford Bridge, era ensuwa ze ennene zigambibwa okubeera nti "za maanyi nnyo". <ref>Rice, P., ''British Studio Ceramics'', Barrie and Jenkins, London, 1989, p.55</ref> Oluvannyuma lw’okutambula mu Far East, Asia ne Amerika, yatandikawo edduuka lye mu Sheepwash [[:en:Beaworthy|Beaworthy]], [[:en:Devon|Devon]] mu 1975. Akozesa ebbumba ekika kya [[:en:Ball_clay|ball clays]] erya North Devon era n’akuba [[:en:Kiln|eky'okero ky'ebbumba]] kye n’enku. Amanyikiddwa nnyo mu kubumba n'okuwunda ebintu ebiteekebwa mu nyumba n'ensuwa ennene ddala ez'omunnimiro. <ref>Watson Oliver, ''Studio Pottery'' Phaidon 1993, p.152</ref> Bayer eyolesezza nnyo mu Bulaaya, Middle East, North America, Australia ne New Zealand. == Ebijuliziddwa == <references /> {{Authority control}}{{DEFAULTSORT:Bayer, Svend}} rfw33jh3adzg8iiy2pb6ytfu1q51s0o East African Legislative Assembly 0 11751 75696 54809 2026-09-30T11:02:09Z Little Vannie 11864 I have converted reference. 75696 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Olukiiko lw’ababaka oluyitibwa East African Legislative Assembly''' ( '''EALA''' ) kitundu kitono mu mukago omunene ogwa [[:en:East_African_Community|East African Community,]] nga gwe mukono ogw’amateeka ogw'ebitundu. Abakiise balayizibwa ku bisanja bya myaka etaano. <ref name=":0">{{Cite web |title=4th Assembly 2017–2022 – East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/eala-members/category/assembly-2017-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204194614/https://www.eala.org/eala-members/category/assembly-2017-2022 |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}</ref> == Ebikikwatako == Okuva mu biseera by'abafuzi b'amatwaale, ebibiina ebiwerako byafuba okugata ekitundu ky'amawanga G'obuvanjuba bwa Afrika. <ref name=":1">{{Cite web |title=History of the East African Legislative Assembly —East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/assembly/category/history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204210647/https://www.eala.org/assembly/category/history |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}</ref> Mu biseera [[:en:Victorian_era|b'omulembe gwa Victoria,]] enkolagana y’eggaali z’omuka yasibwaawo, era ebitongole ebiwerako nga [[:en:East_African_Currency_Board|East African Currency Board]] ne [[:en:East_African_Court_of_Appeal|East African Court of Appeal]] byatandikibwawo. <ref name=":1" /> Omuyaga omupya ogw’endagaano n’ebitongole byatongozebwa mu makati g’ekyasa eky’amakumi abiri. <ref name=":1" /> [[:en:Treaty_for_East_African_Co-operation|Endagaano y’okukolagana mu buvanjuba bwa Afrika]] yasibwako omukono mu 1967, n’etongoza [[:en:East_African_Community|omukago gwa East African Community]] . <ref name=":1">{{Cite web |title=History of the East African Legislative Assembly —East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/assembly/category/history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204210647/https://www.eala.org/assembly/category/history |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}</ref> Kyokka olw’enjawulo mu by'obufuzi n’okwetabamu okunafu, endagaano eno yasazibwamu mu 1977, n’emalawo omukago gwa East Africa. <ref name=":1" /> Wadde nga kino kyaliwo, okwagala okwongera enkolagana mu bitundu kwagenda mu maaso. <ref name=":1">{{Cite web |title=History of the East African Legislative Assembly —East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/assembly/category/history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204210647/https://www.eala.org/assembly/category/history |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}</ref> Nga 14 Ogwokutaano mu 1984, [[:en:East_African_Community_Mediation_Agreement|endagaano y'okutabaganya omukago gwa East Africa]] yasibwako omukono, eyasuubiza "okunoonyereza n'okuzuula ebitundu eby'okukolagana mu biseera eby'omu maaso n'okukola enteekateeka z'enkolagana ng'eyo". <ref name=":1" /> Nga 26 Ogwekuminoogumu mu 1994, abakiise okuva mu [[Yuganda|Uganda]], [[Kenya]], ne [[Tanzania]] basa omukono ku [[:en:Agreement_for_the_Establishment_of_a_Permanent_Tripartite_Commission|ndagaano y’okutandikawo akakiiko ak’enkalakkalira ak’amawanga asatu]], akaatandikawo akakiiko okwongera enkolagana wakati w’amawanga ago ag'emirundi esatu. <ref name=":1" /> Nga 29 Ogwokuna mu 1999, akakiiko k’enjuyi esatu kaamaliriza okwekenneenya kwako ku bisuubirwa mu nkolagana y’ekitundu, era amawanga asatu ne gasa omukono ku ndagaano y’okutumbuula Endagaano eno okutuuka ku ndagaano ey’omwaka 2000. <ref name=":1" /> === Olukungaana olusooka (2001–2006) === Olukiiko lw’ababaka ba palamenti mu buvanjuba bwa Afrika lwatongozebwa nga 30 Ogwekuminoogumu mu 2001 ng’omukono gw’ababaka ba Palamenti omupya ogwali guduziddwa engulu ogwa East Africa Community. <ref name=":1">{{Cite web |title=History of the East African Legislative Assembly —East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/assembly/category/history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204210647/https://www.eala.org/assembly/category/history |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}</ref> Olukiiko lwatuula mu [[:en:Arusha|kibuga Arusha]] e Tanzania, akakiiko k’enjuyi esatu gye kaalangirira nti kagenda kulongoosa okutuuka ku ndagaano. <ref name=":1" /> [[:en:Abdulrahman_Kinana|Abdulrahman Kinana]], Omubaka Omulonde okuva e Tanzania yalondeddwa awatali kuwakanya ku bwa Sipiika bw’Olukiiko Olusooka. <ref name=":1" /> Olukiiko olusooka lwatuula okutuuka mu 2006. <ref name=":2">{{Cite web |title=Zziwa, Margaret N —East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/eala-members/view/zziwa-margaret-n |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204205324/https://www.eala.org/eala-members/view/zziwa-margaret-n |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}</ref> === Olukiiko olw'okubiri (2007–2012) === Nga 1 Ogwomusanvu mu 2007, [[Burundi]] ne [[Rwanda]] zeegata ku mukago gwa East African Community, era, n’olwekyo, ne East Africa Legislative Assembly neetondebwaawo. <ref name=":1">{{Cite web |title=History of the East African Legislative Assembly —East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/assembly/category/history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204210647/https://www.eala.org/assembly/category/history |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}</ref> [[:en:Abdirahim_Abdi|Abdirahim Abdi]] ow 'e Kenya yaweereza nga Sipiika w'Olukiiko olw'okubiri. <ref name=":3">{{Cite web |title=2nd Assembly 2007–2012 – East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/eala-members/category/assembly-2007-2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204213221/https://www.eala.org/eala-members/category/assembly-2007-2012 |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}</ref> [[File:East_African_Second_Legislative_Assembly_Diagram.svg|thumb|214x214px]] Bammemba abalondedde mu kibiina kya EALA eky'okubiri (2007–12) bamenyamenya okusinziira ku bibiina by’eby'obufuzi bwe bati: <ref name=":3">{{Cite web |title=2nd Assembly 2007–2012 – East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/eala-members/category/assembly-2007-2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204213221/https://www.eala.org/eala-members/category/assembly-2007-2012 |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}</ref> {| class="wikitable" !Ekibiina ky'ebyobufuzi ! Burundi ! Kenya ! Rwanda ! South Sudan ! Tanzania ! Uganda ! OKUGATTA |- | Abetongodde oba abatategeerekese | | 5. 5. | 9. 9. | N/A | | 9. 9. ! 23. |- | Chama Cha Mapinduzi | | | | N/A | 7. 7. | ! 7. 7. |- | CNDD-FDD | 4. 4. | | | N/A | | ! 4. 4. |- | KANU | | 2. 2. | | N/A | | ! 2. 2. |- | CNDD | 1. 1. | | | N/A | | ! 1. 1. |- | FORD Kenya | | 1. 1. | | N/A | | ! 1. 1. |- | Ekibiina ky'abantu ekya FORD | | 1. 1. | | N/A | | ! 1. 1. |- | MRC | 1. 1. | | | N/A | | ! 1. 1. |- | Ekibiina kya United Democratic Party | | | | N/A | 1. 1. | ! 1. 1. |- | UPRONA | 1. 1. | | | N/A | | ! 1. 1. |- | [[Chama cha Umma Demokrati|Chama cha Umma Demokrati, omusajja omulala]] | | | 1. 1. | N/A | 1. 1. | 1. 1. ! 3. 3. |- ! Omugatte gw’ebintu ! 9. 9. ! 9. 9. ! 8. ! N/A ! 9. 9. ! 8. ! 45. Ebikwata ku nsonga eno |} {| class="wikitable" |+Ababaka abalonde ab'olukiiko lwa East African Legislative Assembly<ref name="2nd assembly">{{Cite web |date=2024 |title=EALA Members – 2nd Assembly |url=https://www.eala.org/members/list |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126210718/https://www.eala.org/members/list |archive-date=26 January 2024 |access-date=14 March 2024 |website=EALA |publisher=East African Legislative Assembly}}</ref> !Erinya !Eggwanga !Ekibiina ky'eby'obufuzi |- |[[Abdirahim Haithar Haji Abdi]] |Kenya | |- |Catherine N Kimura |Kenya | |- |Christopher Dove Nakuleu |Kenya | |- |Gervase Mathias Buluma Kafwa Akhaabi |Kenya | |- |Clarkson Otieno Karan |Kenya | |- |Sarah Talaso Bonaya |Kenya | |- |Augustine Loile Chemonges Lotodo |Kenya | |- |Reuben Oyondi Oyondi |Kenya | |- |Safina Kwekwe Tsungu |Kenya | |- |George Francis Nangale |Tanzania | |- |Abdullah Ali Hassan Mwinyi |Tanzania | |- |Kate Sylivia / Magdalena Kamba |Tanzania | |- |Walid Aman Kabourou |Tanzania | |- |Fortunatus Lwanyantika Masha |Tanzania | |- |Didas John Massaburi |Tanzania | |- |Said Gharib Bilal |Tanzania | |- |Sebtuu Mohamed Nassor |Tanzania | |- |Janet Deo Mmari |Tanzania | |- |Mike Sebalu |Uganda | |- |Lydia Wanyoto Wanyoto |Uganda | |- |Dora Kanabahita Byamukama |Uganda | |- |Daniel Fred Kidega |Uganda | |- |Bernard Mulengani |Uganda | |- |Mugisha Oyera Muntu |Uganda | |- |Dan Wandera Ogalo |Uganda | |- |Nusura Tiperu Omar |Uganda | |- | |Uganda | |- |Francois Bizimana |Burundi | |- |Regine Katabarumwe |Burundi | |- |Leonce Ndarubagiye |Burundi | |- |Frederic Ngenzebuhoro |Burundi | |- |Georgette Nibitanga |Burundi | |- |Nzobonimpa Manasse |Burundi | |- | |Burundi | |- | |Burundi | |- | |Burundi | |- |Abdul Karim Harerimana |Rwanda |Rwandan Patriotic Front |- |James Ndahiro |Rwanda |Akiikirira abaliko obulemu |- |Odette Nyiramirimo |Rwanda |akiikirira embeera z'abakozi |- |Pierre Damian Habumuremyi |Rwanda |Rwandan Patriotic Front<ref name="Kimenyi" /> |- |Claire Kayirangwa |Rwanda |Rwandan Patriotic Front<ref name="Kimenyi" /> |- |Patricia Hajabakiga |Rwanda |Rwandan Patriotic Front<ref name="Kimenyi" /> |- |Jacqueline Muhongayire |Rwanda |Social Democratic Party<ref name="Kimenyi" /> |- |Straton Ndikuryayo |Rwanda |Akiikirira abavubuka |- |Valerie Nyirahabineza |Rwanda |Akiikirira abakyala |- |} === Olukiiko olw’okusatu (2012–2017) === [[Margaret Zziwa]] owa [[Yuganda|Uganda]] yaweereza nga sipiika okuva mu 2012 okutuuka mu 2014. <ref name=":2">{{Cite web |title=Zziwa, Margaret N —East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/eala-members/view/zziwa-margaret-n |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204205324/https://www.eala.org/eala-members/view/zziwa-margaret-n |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}</ref> Ye mukyala eyasooka okukulembera olukiiko lw’ekitundu era n’awangula [[Dora Byamukama]] yekka gwe yali avuganya naye n’obululu nga yafuna obululu 27 ku 18 mu lawuundi eyasooka, ate 33 ku 12 mu kalulu ak’okubiri. <ref>{{cite news|title=Uganda's Zziwa Replaces Abdi As EALA Speaker|work=[[Al Bawaba]]|agency=[[AllAfrica]]|date=6 June 2012|location=Amman, Jordan|id={{ProQuest|1019553982}}}}{{subscription required}}</ref> Yadirwa [[:en:Daniel_Kidega|Daniel Kidega]] mu bigere, eyaweereza okuva mu 2014 okutuusa Olukiiko olw'okusatu werwakomekerera mu 2017. <ref>{{Cite web |title=Kidega, Daniel F – East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/eala-members/view/kidega-daniel-f1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204205515/https://www.eala.org/eala-members/view/kidega-daniel-f1 |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}</ref> {| class="wikitable" |+Bamemba abalonde aba East African Legislative Assembly<ref>{{cite news|title=Third EALA Inaugurated at Chamber|work=[[Al Bawaba]]|agency=[[AllAfrica]]|date=7 June 2012|location=Amman, Jordan|id={{ProQuest|1019552705}}}}{{subscription required}}</ref> !Erinya !Eggwanga !Ekibiina Ky'eby'Obufuzi |- |Margaret Zziwa |Uganda | |- |Dora Byamukama |Uganda | |- |Dan Kidega |Uganda | |- |Fred Mbidde Mukasa |Uganda | |- |Bernard Mulengani |Uganda | |- |[[Susan Nakawuki]] |Uganda | |- |Chris Opoka-Okumu |Uganda | |- |Mike Sebalu |Uganda | |- |Nusura Tiperu |Uganda | |- |Nancy Abisai |Kenya | |- |Abubakar Zein Abubakar |Kenya | |- |Sarah Bonaya |Kenya | |- |Peter Mathuki |Kenya | |- |Mumbi Ngaru |Kenya | |- |Saole Ole Nkanae |Kenya | |- |Abubakar Ogle |Kenya | |- |Joseph Kiangoi |Kenya | |- |Judith Pareno |Kenya | |- |Shy-Rose Bhanji |Tanzania | |- |Adam Kimbisa |Tanzania | |- |Angela Kizigha |Tanzania | |- |Bernard Murunya |Tanzania | |- |Abdullah Mwinyi |Tanzania | |- |Perprtua Nderakindo |Tanzania | |- |Makongoro Nyerere |Tanzania | |- |Issa Taslima |Tanzania | |- |Mariam Ussi Yahya |Tanzania | |- |Emerence Bucumi |Burundi | |- |Hafsa Mossi |Burundi | |- |Isabelle Ndahayo |Burundi | |- |Leonce Ndarubagiye |Burundi | |- |Martin Nduwimana |Burundi | |- |Emmanuel Nengo |Burundi | |- |Jeremie Ngendakumana |Burundi | |- |Frederic Ngenzebuhoro |Burundi | |- |Yves Nsabimana |Burundi | |- |Christophe Bazivamo |Rwanda | |- |Patricia Hajabakiga |Rwanda | |- |Abdulkarim Harelimana |Rwanda | |- |Jacqueline Muhongayire |Rwanda | |- |James Ndahiro |Rwanda | |- |Straton Ndikuryayo |Rwanda | |- |Valerie Nyirahabineza |Rwanda | |- |Odette Nyiramilimo |Rwanda | |- |Pierre Celesitin Rwigema |Rwanda | |- |} === Olukiiko olw’okuna (2017–2022) === Olukiiko olw’okuna lulina abakiise abawera 62, nga ku bano buli ggwanga eriri mu mukago liwaayo bammemba 9 abalonde, n’abakiise 8 nga ba memba [[:en:Ex_officio_member|''ba ex-officio'']] . <ref name=":4">{{Cite web |title=Composition of the Assembly – East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/index.php?/assembly/category/composition |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204195514/https://www.eala.org/index.php?/assembly/category/composition |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}</ref> Omwogezi waakyo ye [[:en:Martin_Ngoga|Martin Ngoga]] ow'e Rwanda. <ref name=":0">{{Cite web |title=4th Assembly 2017–2022 – East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/eala-members/category/assembly-2017-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204194614/https://www.eala.org/eala-members/category/assembly-2017-2022 |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}</ref> Ekigoberera lw'erukalala lw'abamemba abalonde ab'olukiiko olw’okuna olw’olukiiko olufuzi olw’amawanga g’obuvanjuba bwa Afrika: {| class="wikitable" |+Bamemba abalonde aba East African Legislative Assembly<ref name=":0">{{Cite web |title=4th Assembly 2017–2022 – East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/eala-members/category/assembly-2017-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204194614/https://www.eala.org/eala-members/category/assembly-2017-2022 |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}</ref> !Erinya !Eggwanga !Ekibiina Ky'eby'obufuzi |- |Mnyaa Habib Mohamed |Tanzania | |- |Nkuhi Fancy Haji |Tanzania | |- |Maryam Ussi Yahya |Tanzania | |- |Kimbisa Adam Omar |Tanzania | |- |Hasnuu Makame Abullah |Tanzania | |- |Lugiko Happyness Elias |Tanzania | |- |Maghembe Ngwaru |Tanzania | |- |Maasay Pamela Simon |Tanzania | |- |Josephine Sebastian Lemoyan |Tanzania | |- |Thoar Gatpan Gideon |South Sudan | |- |Jago Odok Woda Jeremiah |South Sudan | |- |Ann Itto Leonardo |South Sudan | |- |Gabriel Garang Aher Arol |South Sudan | |- |Kim Gai Ruot Duop |South Sudan | |- |Deng Dut Gatkek Thomas |South Sudan | |- |Gabriel Alaak Garang Diing |South Sudan | |- |Deng Nhial Gai |South Sudan | |- |Ayason Mukulia Kennedy |South Sudan | |- |Christopher Opoka-Okumu |Uganda | |- |[[Susan Nakawuki]] |Uganda | |- |[[Mukasa Mbidde|Fred Mukasa Mbidde]] |Uganda | |- |George Stephen Odongo |Uganda | |- |Dennis Namara |Uganda | |- |[[Musamali Paul|Musamali Paul Mwasa]] |Uganda | |- |Kasamba Mathias |Uganda | |- |[[Rose Akol|Rose Akol Okullu]] |Uganda | |- |[[Mary Mugyenyi]] |Uganda | |- |Flowrence Jematiah Sergon |Kenya |Jubilee Party |- |Oburu Odinga |Kenya |National Super Alliance |- |Noor Mohamed Adan |Kenya |Jubilee Party |- |Wanjiku Muhia |Kenya |Jubilee Party |- |Simon Mbugua Nganga |Kenya |Jubilee Party |- |Kennedy Musyoka Kalonzo |Kenya |National Super Alliance |- |Fatuma Ibrahim Ali |Kenya |National Super Alliance |- |Aden Omar Abdikadir |Kenya |National Super Alliance |- |Aburi Mpuru Lawrence |Kenya |Jubilee Party |- |Pierre-Célestin Rwigema |Rwanda | |- |Kalinda Francois Xavier |Rwanda | |- |Martin Ngoga |Rwanda |Rwandan Patriotic Front |- |Jean Claude Barimuyabo |Rwanda | |- |Alex Bahati |Rwanda | |- |Francoise Uwumukiza |Rwanda | |- |Francine Rutazana |Rwanda | |- |Fatuma Ndangiza |Rwanda | |- |Oda Gasinzigwa |Rwanda | |- |Léontine Nzeyimana |Burundi | |- |Marie Claire Barikukiye |Burundi | |- |Sophie Nsavyimana |Burundi | |- |Alfred Ahingejeje |Burundi | |- |Mo-Mamo Karerwa |Burundi | |- |Jean-Marie Muhirwa |Burundi | |- |Pierre Claver Rurakamvye |Burundi | |- |Victor Burikukiye |Burundi | |- |Christopher Nduwayo |Burundi | |} Olukalala oluddako lw'erwabamemba ba ex-officio ab'olukiiko Olw'okuna olwa East African Legislative Assembly: {| class="wikitable" |+''Bamemba ba Ex-Officio mu'' lukiiko lw'ababaka ba palamenti mu buvanjuba bwa Afrika <ref name=":0">{{Cite web |title=4th Assembly 2017–2022 – East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/eala-members/category/assembly-2017-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204194614/https://www.eala.org/eala-members/category/assembly-2017-2022 |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}</ref> ! Erinnya ! Eggwanga ! Ekibiina ky'ebyobufuzi |- | [[Isabelle Ndahayo]] | Burundi | |- | [[Francois Kalinda|Francois Kalinda, omuwandiisi w’ebitabo]] | Rwanda | |- | Omuyimbi Pierre-Célestin Rwigema, omuwandiisi w’ebitabo | Rwanda | |- | [[Maryam Ussi Yahya]] | Tanzania | |- | [[Mukasa Mbidde|Fred Mukasa Mbidde]] | Uganda | |- | [[Susan Nakawuki]] | Uganda | |- | Ekyererezi | | |- | Ekyererezi | | |} === Olukiiko olw’okutaano (2022–2027) === Olukiiko olw’okutaano lwatongozebwa nga 19 Ogwekumineebiri mu 2022, <ref name="Ubwani">{{cite news|last1=Ubwani|first1=Zephania|title=Rwanda Picks New EALA Members, DRC Awaited|url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/africa/-rwanda-picks-new-eala-members-drc-awaited-4055816|access-date=26 January 2024|work=[[Mwananchi Communications|The Citizen]]|date=15 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409030521/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/africa/-rwanda-picks-new-eala-members-drc-awaited-4055816|archive-date=9 April 2023|location=Dar es Salaam, Tanzania|url-status=live}}</ref> nga luno lwalimu omulundi ogwasooka abakiise 9 okuva mu [[Democratic Republic of Congo]], eyali yeegasse ku EALA mu Gwokusatu gw’omwaka ogwo. <ref>{{cite news|last1=Havyarimana|first1=Moses|title=New Members of East Africa's Regional Assembly Sworn In|url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/new-eala-members-sworn-in-4060926|access-date=26 January 2024|work=[[The EastAfrican]]|date=20 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20230821235525/https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/new-eala-members-sworn-in-4060926|archive-date=21 August 2023|location=Nairobi, Kenya|url-status=live}}</ref> [[Joseph Ntakarutimana]] owa Burundi yeeyalondebwa ku bwa sipiika bw’olukiiko lwa palamenti olwa bammemba 63. <ref name="APA">{{cite news|title=Burundian Lawmaker Elected Speaker for the East African Legislative Assembly|url=https://apanews.net/burundian-lawmaker-elected-speaker-for-the-east-african-legislative-assembly/|access-date=26 January 2024|work=APA News|agency=African Press Agency|date=20 December 2022|archive-url=https://archive.today/20240126222946/https://apanews.net/burundian-lawmaker-elected-speaker-for-the-east-african-legislative-assembly/|archive-date=26 January 2024|location=Dakar, Sénégal|url-status=live}}</ref> Ng’ogyeeko bamemba abalonde, palamenti ey’okutaano yalimu abakiise mwenda nga bali mu kifo ekyo– omu okuva mu buli ggwanga eriri mu mukago, omuwandiisi omukulu, n’omuwabuzi – abakola nga baminisita b’ensonga z’omukago gwa East Africa. <ref>{{Cite web |last=Said |first=Mariam |date=2022-12-25 |title=EALA elects new members of commission |url=https://dailynews.co.tz/eala-elects-new-members-of-commission/ |access-date=2026-09-30 |website=Daily News |language=en-US}}</ref> Enkalala ezidako ziraga abakiise abalondeddwa mu lukiiko olw’okutaano olw’olukiiko olufuzi olw’amawanga g’obuvanjuba bwa Afrika: {| class="wikitable" |+Ababaka Abalonde aba East African Legislative Assembly<ref name="5th assembly">{{Cite web |date=2024 |title=EALA Members – 5th Assembly |url=https://www.eala.org/members/list |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126210718/https://www.eala.org/members/list |archive-date=26 January 2024 |access-date=26 January 2024 |website=EALA |publisher=East African Legislative Assembly}}</ref> !Erinya !Eggwanga !Ekibiina Ky'eby'obufuzi |- |[[Jacqueline Amongin]] |Uganda | |- |[[Siranda Gerald|Gerald Blacks Siranda]] |Uganda | |- |Veronica Kadogo |Uganda | |- |[[James Kakooza]] |Uganda | |- |Paul Mwasa Musamali |Uganda | |- |George Stephen Odongo |Uganda | |- |Dennis Namara |Uganda | |- |[[Mary Mugyenyi]] |Uganda | |- |[[Rose Akol|Rose Akol Okullu]] |Uganda | |- |Mohame Juma Nadra |Tanzania | |- |Shogo Richard Mlozi |Tanzania | |- |James Kinyasi Millya |Tanzania | |- |Mashaka Khalfan Ngole |Tanzania | |- |Abdulla Hasnuu Makame |Tanzania | |- |Maghembe Jumanne Ng'waru |Tanzania | |- |Machano Ali Machano |Tanzania | |- |Angela Charles Kizigha |Tanzania | |- |Ansar Kachwamba |Tanzania | |- |Gabriel Garang Aher Arol |South Sudan | |- |Thomson Luke Teny |South Sudan | |- |Sadia James Sebit |South Sudan | |- |Deng Gai |South Sudan | |- |Gai Rut Kim |South Sudan | |- |Kennedy Aysason Mukulia |South Sudan | |- |Woda Jeremiah Odok Jago |South Sudan | |- |Ann Itto Leonardo |South Sudan | |- |Gideon Gatpa Thoar |South Sudan | |- |Alex Bahati |Rwanda | |- |Françoise Uwumukiza |Rwanda | |- |Clément Musangabatware |Rwanda | |- |Francine Rutazana |Rwanda | |- |Aisha Nyiramana |Rwanda | |- |Mathias Harabemungu |Rwanda | |- |Alodie Iradukunda |Rwanda | |- |Caroline Rwivanga Kayonga |Rwanda | |- |Fatuma Ndangiza |Rwanda | |- |Suleiman Said Shahbal |Kenya | |- |David Ole Sankok |Kenya | |- |Winnie Odinga |Kenya | |- |Maina Godfrey Mwangi |Kenya | |- |Zipporah Kering Kurga |Kenya | |- |James Mathenge Kanini |Kenya | |- |Kennedy Musyoka Kalonzo |Kenya | |- |Falhada Dekow Iman |Kenya | |- |Hassan Omar Hassan |Kenya | |- |François Mangu Ngate |Democratic Republic of Congo | |- |Stella Nyota Mwetaminwa |Democratic Republic of Congo | |- |Joseph Mbombo Mundela |Democratic Republic of Congo | |- |Jérémie Ilenda Maswama |Democratic Republic of Congo | |- |Dorothé Nganiza Masirika |Democratic Republic of Congo | |- |Géraldine Kalwa Kaubo |Democratic Republic of Congo | |- |Evariste Kwete Kalala |Democratic Republic of Congo | |- |Jean-Bertrand Ewanga |Democratic Republic of Congo | |- |Désiré Ipenda Boulu |Democratic Republic of Congo | |- |Olivier Nkurunziza |Burundi | |- |[[Anastase Manirambona]] |Burundi | |- |Saidi Kibeya |Burundi | |- |[[Kezimana Cathy|Cathy Kezimana]] |Burundi | |- |Mo-Mamo Karerwa |Burundi | |- |Victor Burikukiye |Burundi | |- |Goreth Bigirimana |Burundi | |- |Gabriel Ntisezerana |Burundi | |- |Joseph Ntakirutimana |Burundi | |} == Abakirimu == [[File:President_Kikwete_addressing_the_EALA.jpg|thumb|300x300px|Pulezidenti wa Tanzania Jakaya Kikwete ng'ayogera eri Olukiiko]] Mu lukiiko olw'okuna, olukiiko lw’ababaka ba East Africa lulina bamemba 62, nga ku bano buli ggwanga eriri mu mukago liwaayo bamemba 9 abalonde, ate 8 [[:en:Ex_officio_member|nga beebali mu kifo bifo bino]] . <ref name=":4">{{Cite web |title=Composition of the Assembly – East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/index.php?/assembly/category/composition |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204195514/https://www.eala.org/index.php?/assembly/category/composition |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.eala.org/index.php?/assembly/category/composition "Composition of the Assembly – East African Legislative Assembly"]. </cite></ref> Okusinziira ku nyingo eya 50 [[:en:East_African_Community_Treaty|ey’endagaano y’omukago gwa East Africa,]] abakiise balondebwa akakiiko akakola amateeka mu ggwanga lyabwe. <ref name=":4">{{Cite web |title=Composition of the Assembly – East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/index.php?/assembly/category/composition |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204195514/https://www.eala.org/index.php?/assembly/category/composition |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.eala.org/index.php?/assembly/category/composition "Composition of the Assembly – East African Legislative Assembly"]. </cite></ref> Enyingo eya 50 era esaba bamemba aboogeddwako okulaga ebibiina byabwe eby'obufuzi eby’eggwanga lyabwe, endowooza zaabwe, ekikula ky’abantu, n’ebibiina ebirala eby’enjawulo. <ref name=":4" /> Abakiise abalina ebifo mu lukiiko luno balina okuba minisita ababeezi ab'eggwanga olw’enkolagana mu bitundu, [[:en:Secretary_General_of_the_East_African_Community|Omuwandiisi omukulu ow’omukago gwa East African Community,]] n’Omuwabuzi w’Omukago. <ref name=":4">{{Cite web |title=Composition of the Assembly – East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/index.php?/assembly/category/composition |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204195514/https://www.eala.org/index.php?/assembly/category/composition |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.eala.org/index.php?/assembly/category/composition "Composition of the Assembly – East African Legislative Assembly"]. </cite></ref> == Emirimu == Enyingo eya 49 ey'endagaano [[:en:East_African_Community_Treaty|y'omukago gwa East Africa]] eraga nti obuvunaanyizibwa bw<nowiki>'olukiiko olufuzi olw'amawanga g'obuvanjuba bwa Afrika bwe "kubeera ekitongole ekikola amateeka mu mukago", "okukwatagana n'enkiiko z'amawanga g'amawanga agali mu mukago ku nsonga ezikwata ku mukago", "okukubaganya ebirowoozo n'okuyisa embalirira y'omukago", "okulowooza ku lipoota z'omwaka ku mirimu gy'omukago, lipoota z'ababalirizi b'ebitabo ez'omwaka ez'akakiiko akabala ebitabo n'ebirala byonna lipoota ezijuliza Olukiiko", "okukubaganya ebirowoozo ku nsonga zonna ezikwata ku Mukago n'okuteesa eri Olukiiko nga bwe luyinza okulaba nga kyetaagisa okusa mu nkola Endagaano", "okusaawo akakiiko oba obukiiko bwonna olw'ebigendererwa nga bwe bulaba nga kyetaagisa", "okuteesa eri Olukiiko okulonda Omuwandiisi n'abakungu abalala ab'Olukiiko", ''n'okukola amateeka gaalwo ag'emirimu n'ag'</nowiki>obukiiko bwaalwo". <ref name=":5">{{Cite web |title=The East African Legislative Assembly —East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/assembly/the-east-african-legislative-assembly |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204205624/https://www.eala.org/assembly/the-east-african-legislative-assembly |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}</ref> == Obukiiko == Nga enyingo eya 49 ey'endagaano y'omukago gwa East Africa bw'eraga, olukiiko lw'ababaka ba East Africa lulina eddembe "okutandikawo akakiiko oba obukiiko bwonna olw'ebigendererwa nga bwe kiraba nga kyetaagisa". <ref name=":5">{{Cite web |title=The East African Legislative Assembly —East African Legislative Assembly |url=https://www.eala.org/assembly/the-east-african-legislative-assembly |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204205624/https://www.eala.org/assembly/the-east-african-legislative-assembly |archive-date=2020-12-04 |access-date=2020-12-04 |website=eala.org |publisher=[[East African Community]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.eala.org/assembly/the-east-african-legislative-assembly "The East African Legislative Assembly —East African Legislative Assembly"]. </cite></ref> Okuva mu mwaka gwa 2020, Olukiiko lulina obukiiko buno musanvu: <ref name=":5" /> * Akakiiko k’Akakiiko * Akakiiko akavunaanyizibwa ku kubala ebitabo * Akakiiko Akavunaanyizibwa ku by'Amateeka, Amateeka, n’Enkizo * Akakiiko akavunaanyizibwa ku by’Obulimi, Eby’obulambuzi n’Eby'obugagga eby’omu ttaka * Akakiiko akavunaanyizibwa ku nsonga z’Ebitundu n’Okugonjoola Obutabanguko * Akakiiko akavunaanyizibwa ku By'empuliziganya, Eby’obusuubuzi n’Okusiga Ensimbi * Akakiiko akakola ku Nsonga za Bulijjo == Emirimu okuva lwe Kaatandikibwaawo omulundi ogwali gusooka == Okuva lwe kaatandikibwaawo omulundi ogwaali gusooka, EALA ebadde entuula enfunda eziwerako ng'olukungana mu [[:en:Arusha|Arusha]], [[Kampala]] ne [[:en:Nairobi|Nairobi]] . Mu ntuula zino, EALA erina: * yayisa amateeka gaayo agakwata ku nkola y’emirimu n'engeri gyegirina okutambulamu; * yalonda Sipiika w’Olukiiko; * yasemba eri Olukiiko lwa Baminisita okulonda Abakungu b’Olukiiko; * yayisa embalirira z’ekibiina kya EAC ez’omwaka gw’ebyensimbi 2002–03 ne 2003–04; * yabuuzza Olukiiko lwa Baminisita ebibuuzo 19, ebyadibwaamu mu ngeri entuufu; * yayisa ebiteeso bitaano; * baakola emisomo ku nsonga ezitali zimu ezikwata ku buyinza bwabwe; ne * yayisizza ebbago ly’eteeka lya mulundi mukaaga ne lifuuka eteeka. Obukiiko bubadde bufuna okuwabulwa okuva mumu Bwasaabawandiisi n’okuwa amagezi ku bikwata ku ngeri y'okugenda mu maaso n'okusa mu nkola Endagaano eno. == Ebyavaamu == Olupapula olumu olwa 2015 lwalaga nti ensengeka y’endagaano [[:en:East_African_Community_Treaty|y’omukago gwa East Africa]] yatonda [[:en:East_African_Community|omukago gwa East African Community]] mu ngeri nti olukiiko lw’ababaka ba East Africa lutera okukuba emitwe n’olukiiko [[:en:East_African_Community_Council_of_Ministers|lwa baminisita b’omukago gwa East African Community Council of Ministers]], ekyakola obulabe munkola y'emirimu gy'olukiiko. <ref>{{Cite journal |last=Gastorn |first=Kennedy |date=2015 |title=The Inevitable Reforms of the Legislative Competencies of the East African Legislative Assembly |journal=Verfassung und Recht in Übersee / Law and Politics in Africa, Asia and Latin America |volume=48 |issue=1 |pages=28–48 |doi=10.5771/0506-7286-2015-1-28 |issn=0506-7286 |jstor=26160046 |s2cid=154384509 |doi-access=free}}</ref> == Ebijjuliziddwaamu == {{Reflist}} 30l1m515dhpg1i2mb66r1jw3fdk0yn9 Andy Kiwomya 0 11802 75700 72691 2026-09-30T11:11:44Z Little Vannie 11864 I have converted references. 75700 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''[[:en:Heaton,_West_Yorkshire|Andrew]] Derek Bara Kiwomya''' (yazaalibwa 1 Ogw'ekkumi 1967) mutendesi [[Omupiira ogw'ebigere|wa mupiira mu kibiina]] kya Bungereza ekya pulofeesono era nga yaliko omuzannyi. Yazannya nga [[:en:Midfielder#Winger|omuwuwuttanyi wa kkono]] ate nga [[:en:Forward_(association_football)#Striker|ssita]] . == Obulamu bwe == Andy yasomera mu [[:en:St_Bede's_Grammar_School|ssomero lya St Bede's Grammarl]] e [[:en:Heaton,_West_Yorkshire|Heaton]], [[:en:Bradford|Bradford]] .<ref>{{Cite web |title=Bantams youngster Devine feels just fine with senior service |url=https://www.thetelegraphandargus.co.uk/sport/14694272.bantams-youngster-devine-feels-just-fine-with-senior-service/ |access-date=18 April 2020 |website=Bradford Telegraph and Argus |language=en}}</ref> Yazannyira ttiimu y'omupiira gw'amasomero mu liigi ya ''Bradford Metropolitan District Schools' Football Association (BMDSFA)'', n'ateeba ggoolo 10 (nga kiyinzika okuba nga zisingako nga ggoolo 7 tezibaliriddwa) mu sizoni ya 1982/83. <ref>{{Cite web |title=The Story of Bradford Boys - Appendix IV |url=http://www.bradfordmdschoolsfa.co.uk/AppendixIV.htm |access-date=18 April 2020 |website=www.bradfordmdschoolsfa.co.uk |archive-date=5 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161105090240/http://www.bradfordmdschoolsfa.co.uk/AppendixIV.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=The Story of Bradford Boys - Chapter 10 - Our ex-Bradford Boys as Professional Footballers |url=http://www.bradfordmdschoolsfa.co.uk/Chapter10.htm |access-date=18 April 2020 |website=www.bradfordmdschoolsfa.co.uk |archive-date=6 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106023315/http://www.bradfordmdschoolsfa.co.uk/Chapter10.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=The Story of Bradford Boys - Appendix VII |url=http://www.bradfordmdschoolsfa.co.uk/AppendixVII.htm |access-date=18 April 2020 |website=www.bradfordmdschoolsfa.co.uk |archive-date=5 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161105053629/http://www.bradfordmdschoolsfa.co.uk/AppendixVII.htm |url-status=dead }}</ref> == Omulimu gw’okuzannya == Kiwomya yazaalibwa [[:en:Huddersfield|Huddersfield]], yazannya omupiira gwa Liigi mu Bungereza ne Scotland mu [[:en:Barnsley_F.C.|Barnsley]], [[:en:Sheffield_Wednesday_F.C.|Sheffield Wednesday]], [[:en:Dundee_F.C.|Dundee]], [[:en:Rotherham_United_F.C.|Rotherham United]], [[:en:Halifax_Town_A.F.C.|Halifax Town]], [[:en:Scunthorpe_United_F.C.|Scunthorpe United]], [[:en:Bradford_City_A.F.C.|Bradford City]], [[:en:Luton_Town_F.C.|Luton Town]], [[:en:Burnley_F.C.|Burnley]] ne [[:en:Notts_County_F.C.|Notts County]].<ref name="PW">{{Cite web |title=Profile |url=http://www.neilbrown.newcastlefans.com/player6/andykiwomya.html |access-date=20 June 2011 |publisher=Post War English & Scottish Football League A - Z Player's Transfer Database}}</ref><ref name="SB">{{Cite book |date=2026-09-25 |title=Notts County F.C. |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Notts_County_F.C.&oldid=1376722650 |language=en}}</ref> Oluvannyuma yazannya omupiira ogutali gwa Liigi mu [[:en:Cambridge_City_F.C.|Cambridge City]], [[:en:Nuneaton_Town_F.C.|Nuneaton Town]], [[:en:Boston_United_F.C.|Boston United]], [[:en:Ilkeston_Town_F.C._(1945)|Ilkeston Town]] ne [[:en:Stocksbridge_Park_Steels_F.C.|Stocksbridge Park Steels]] .<ref name="PW"/><ref>{{Cite web |date=30 August 2004 |title=KIWOMYA JOINS STEELS |url=http://www.nonleaguedaily.com/news/index.php?newsmode=FULL&nid=20119 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003124932/http://www.nonleaguedaily.com/news/index.php?newsmode=FULL&nid=20119 |archive-date=3 October 2012 |publisher=NonLeagueDaily.com}}</ref> == Omulimu gw’obutendesi == Yakozesebwa mu kkampuni ya [[:en:Huddersfield_Town_A.F.C.|Huddersfield Town]] ng’omutendesi omukulu ow’omutindo mu 2010.<ref>{{Cite book |date=2026-09-28 |title=Huddersfield Town A.F.C. |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Huddersfield_Town_A.F.C.&oldid=1377249144 |language=en}}</ref> Kiwomya yalangirirwa ng’omutendesi wa Sheffield FC mu May wa 2015, n’adda mu bigere bya Jordan Broadbent. <ref>{{Cite web |title=Kiwomya new boss of Sheffield FC - The Star |url=http://www.thestar.co.uk/sport/football/kiwomya-new-boss-of-sheffield-fc-1-7259017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224041358/http://www.thestar.co.uk/sport/football/kiwomya-new-boss-of-sheffield-fc-1-7259017 |archive-date=2016-02-24}}</ref> Yava mu kifo ky'obuddukanya emirimu mu March 2016, n'afuuka akulira enkulaakulana y'abavubuka. <ref>{{Cite web |title=Kiwomya Steps Down {{!}} Sheffield FC |url=http://www.sheffieldfc.com/news/kiwomya-steps-down |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309070428/http://www.sheffieldfc.com/news/kiwomya-steps-down |archive-date=2016-03-09 |website=www.sheffieldfc.com}}</ref> Mu April wa 2019, Kiwomya yeegatta ku ttiimu ya [[:en:Leeds_United_F.C.|Leeds United]] [[:en:EFL_Championship|eya EFL Championship]] ng’omutendesi wa Development Hub yaabwe okufuna sikaala y’okukulaakulanya abazannyi ab’ekika ekya waggulu.<ref>{{Cite web |title=JUSTIN TELLUS BECOMES DIRECTOR OF FOOTBALL FOR LEEDS UNITED HUB |url=http://maltesefootball.com/news/justin-tellus-joins-leeds-united/ |access-date=12 July 2019 |website=Maltese Football |language=en-GB |archive-date=12 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190712172456/http://maltesefootball.com/news/justin-tellus-joins-leeds-united/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Young Derbyshire players wanted for Leeds United's elite development scholarship |url=https://www.matlockmercury.co.uk/sport/football/young-derbyshire-players-wanted-for-leeds-united-s-elite-development-scholarship-1-9750464 |access-date=12 July 2019 |website=Matlock Mercury |language=en-GB}}</ref> Mu December wa 2021 yafuuka akulira omutindo gwa kiraabu mu [[:en:Bradford_City_A.F.C.|Bradford City]], ng’amaze okukola emirimu egy’engeri eno mu Man City ne Nottingham Forest<ref>{{Cite web |title=Kiwomya back at Bradford City in new performance role |url=https://www.thetelegraphandargus.co.uk/sport/sportlatest/19766973.former-bradford-city-winger-kiwomya-club-performance-head/ |website=Bradford Telegraph and Argus}}</ref> Omutendesi wa Bradford City, [[:en:Derek_Adams|Derek Adams]] yategeezezza nti alowooza nti okulondebwa kwa Kiwomya kyandiyambye okutumbula omutindo gwa ttiimu.<ref>{{Cite web |title=Small improvements can make big difference for City with Kiwomya's arrival |url=https://www.thetelegraphandargus.co.uk/sport/sportlatest/19782327.adams-backs-kiwomya-improve-bradford-city-performances/ |website=Bradford Telegraph and Argus}}</ref> Yava mu kibuga Bradford mu July 2022.<ref>{{Cite web |title=Kiwomya leaves coaching role at Bradford City |url=https://www.thetelegraphandargus.co.uk/sport/sportlatest/20568499.kiwomya-leaves-coaching-role-bradford-city/ |website=Bradford Telegraph and Argus}}</ref> == Obulamu bwe n'obw'oluvannyuma == Mutabani we ye [[:en:Alex_Kiwomya|Alex Kiwomya]] ate muganda we ye [[:en:Chris_Kiwomya|Chris Kiwomya]].<ref>{{Cite web |date=3 January 2015 |title=Chelsea's Kiwomya joins Barnsley as Ramage extends stay |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/30666674 |access-date=10 January 2015 |website=BBC Sport}}</ref><ref>{{Cite web |last=Doug Thomson |date=6 January 2015 |title=Barnsley loan move for son of former Huddersfield Town fitness coach Andy Kiwomya |url=http://www.examiner.co.uk/sport/barnsley-loan-move-son-former-8390379 |access-date=10 January 2015 |publisher=Huddersfield Daily Examiner}}</ref> Ono wa mululyo olw'ensikirano mu Uganda.<ref>{{Cite web |title=Ugandan Alex Kiwomya plays for Chelsea Youth team |url=http://www.londoncranes.com/index.php/sport/football/686-ugandan-alex-kiwomya-plays-for-chelsea-youth-team |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120505025012/http://www.londoncranes.com/index.php/sport/football/686-ugandan-alex-kiwomya-plays-for-chelsea-youth-team |archive-date=5 May 2012 |access-date=23 August 2012}}</ref> Kiwomya azzenga ayogera lunye mu lujjudde ku [[:en:Racism_in_association_football|bintu ebisosola mu mawanga mu muzannyo guno]] . <ref>{{Cite web |date=17 August 2001 |title=Football staff recruitment 'racist' |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/1495744.stm |website=BBC News}}</ref> Mu Ogw'ekkumi n'ogumu 2007, Kiwomya yeetaba mu mupiira gw’abazirakisa, ng’azannyira mu ttiimu ya Sheffield FC Masters XI ng’ettunka ne ttiimu y’abayimbi ba ssabbuuni. <ref>{{Cite web |date=29 November 2007 |title=SHEFFIELD FC MASTERS TAKE ON SOAP STARS FOR CHARITY |url=http://www.nonleaguedaily.com/news/index.php?newsmode=FULL&nid=46615 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003124942/http://www.nonleaguedaily.com/news/index.php?newsmode=FULL&nid=46615 |archive-date=3 October 2012 |publisher=NonLeagueDaily.com}}</ref> == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} [[Category:Pages with unreviewed translations]] [[Category:Omupiira mu Uganda]] 0me6781s8rzwui8b032y4fyhed71dan Diana Nankunda Mutasingwa 0 11899 75661 70311 2026-09-29T16:07:01Z Mukisa Rhona 11804 converted references and removed external link 75661 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Diana Nankunda Mutasingwa''' era ayitibwa Diana Mutasingwa Kagyenyi munnabyabufuzi mu Uganda. Mu kiseera kino ye Minisita w’Eggwanga mu ofiisi y’omumyuka wa Pulezidenti wa Uganda. <ref>{{Cite web |date=2018-02-27 |title=Cabinet Members and Ministers of State as at 03 August 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/cabinet-members-and-ministers-state-03-august-2021 |access-date=2022-03-21 |website=www.parliament.go.ug |language=en}}</ref><ref name="watchdoguganda">{{Cite web |date=2021-06-21 |title=Museveni on why he appointed Kampala Parents School alumni minister |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20210621/116089/museveni-on-why-he-appointed-kampala-parents-school-alumni-minister.html |access-date=2022-03-21 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=June 2021 |title=NEW CABINET2021-The Independent Uganda |url=https://www.independent.co.ug/wp-content/uploads/2021/06/NEW_CABINET_2021.pdf |website=The Independent Uganda}}</ref><ref name="thecapitaltimes">{{Cite web |title=President Museveni Commends Kampala Parents For Producing Bright Leaders |url=https://thecapitaltimes.co.ug/2021/06/21/president-museveni-commends-kampala-parents-for-producing-bright-leaders/ |access-date=2022-03-21 |website=Thecapitaltimes |language=en-US |archive-date=2021-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629072314/https://thecapitaltimes.co.ug/2021/06/21/president-museveni-commends-kampala-parents-for-producing-bright-leaders/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Bwire |first=Job |date=2021-06-10 |title=Uganda: Museveni - New Cabinet Members Are Loyal, Hardworking |url=https://allafrica.com/stories/202106100879.html |access-date=2022-03-21 |website=allAfrica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-06-08 |title=Alupo named VP, Nabbanja named PM as Museveni finally releases cabinet list |url=http://nilepost.co.ug/2021/06/08/alupo-named-vp-nabbanja-named-pm-as-museveni-finally-releases-cabinet-list/ |access-date=2022-03-21 |website=Nile Post |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-06-09 |title=Yoweri Museveni names new Vice President in reshuffled cabinet |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/yoweri-museveni-names-new-vice-president-in-reshuffled-cabinet-3430750 |access-date=2022-03-21 |website=The East African |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=inbox |first=Get the stories shaping East Africa-delivered straight to your |date=2021-06-09 |title=Yoweri Museveni names new Vice President in reshuffled cabinet |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/yoweri-museveni-names-new-vice-president-in-reshuffled-cabinet-3430750 |access-date=2026-09-29 |website=The EastAfrican |language=en}}</ref> Diana yafuuka minisita wa Buikwe eyasooka. <ref name="newvision">{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2021-06-12 |title=Politics: Buikwe residents welcome Mutasingwa, the district’s first minister |url=https://www.newvision.co.ug/category/politics/buikwe-residents-welcome-mutasingwa-the-distr-NV_105856_092026 |access-date=2026-09-29 |website=New Vision}}</ref> Nga 19,ogwokutaano 2021, Mutasingwa Diana Nankunda Kagyenyi yalayizibwa ng'omubaka wa Palamenti omukyala mu Disitulikiti y’e Buikwe wansi w’ekibiina ky’ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]] . Yadda mu bigere bya [[Judith Babirye]] .<ref>{{Cite web |last=Mulengera |title=NEW FACES AS BUIKWE VOTERS SEE OFF MPS BABIRYE, SEBULIME – mulengeranews.com |url=https://mulengeranews.com/new-faces-as-buikwe-voters-see-off-mps-babirye-sebulime/ |access-date=2022-03-21 |language=en-US}}</ref> == Obuvo bwe n’obuyigirize == Mutuuze w’e Bukaya mu divizoni y’e Njeru era yazaalibwa Charles Mutasingwa.<ref name="newvision"/> Diana bwe yali ku kitanda e Nairobi, Charles Mutasingwa yalambula ebyalo, n’akuba enkung’aana n’okusisinkana kwa nnyumba ku nnyumba ku lw’omwana we Diana Kagyenyi Mutasingwa, nga kigambibwa nti yaweebwa obutwa mu kampeyini ze mu bitundu by’e Nyenga Division mu 2018.<ref>{{Cite web |date=2018-02-27 |title=Cabinet Members and Ministers of State as at 03 August 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/cabinet-members-and-ministers-state-03-august-2021 |access-date=2022-03-21 |website=www.parliament.go.ug |language=en}}</ref> Yamaliriza ppulayimale okuva ku Kampala Parent’s School.<ref name="watchdoguganda"/><ref name="thecapitaltimes"/><ref name="newvision" /><ref>{{Cite web |date=June 2021 |title=NEW CABINET2021-The Independent Uganda |url=https://www.independent.co.ug/wp-content/uploads/2021/06/NEW_CABINET_2021.pdf |website=The Independent Uganda}}</ref> Oluvannyuma yeegatta ku Greenhill Academy okusoma Uganda Certificate of Education (UCE) ne Uganda Advanced Certificate of Education (UACE).<ref name="newvision" /> Yaweebwa dipulooma ne diguli okuva mu Hertfordshire International College.<ref name="newvision" /> == Obulamu bwe ng'ebyobufu tanabiyingira == Yakola nga Human Resource Manager mu kkampuni ya Afro Freight Clearing and Forwarding Company nga tannaba kwegatta ku byobufuzi. <ref name="newvision"/> == Omulimu gw’ebyobufuzi == Nga tannavuganya ku kifo kyomubaka wa Paalamenti omukyaala akiikirila Buikwe, yasooka kuvuganya ku bwa meeya bwa Munisipaali y’e Njeru mu 2019, kyokka n’awangulwa Yasin Kyazze. Disitulikiti y'e Buikwe yali tebangako na Minisita okutuusa Pulezidenti Museveni lwe yalonda Diana okubeera Minisita w'Eggwanga mu ofiisi y'omumyuka wa Pulezidenti. <ref name="newvision" /> Nankunda akolagana ne [[Jessica Alupo]] omumyuka wa Pulezidenti wa Uganda eyadda mu bigere bya Edward Ssekandi.<ref name=":0" /> Yalondebwa okubeera Brand Ambassador w'ebibiina by'omupiira mu disitulikiti y'e Buikwe era n'afuuka omuvujjirizi omutongole ow'ebibiina by'omupiira mu disitulikiti okumala emyaka etaano egyaddirira okutandika mu 2021.<ref>{{Cite web |date=2018-02-27 |title=Cabinet Members and Ministers of State as at 03 August 2021 |url=https://www.parliament.go.ug/page/cabinet-members-and-ministers-state-03-august-2021 |access-date=2022-03-21 |website=www.parliament.go.ug |language=en}}</ref> == Laba ne == * Olukalala lwa minisitule za gavumenti mu Uganda * Kabineti ya Uganda * [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]] * Disitulikiti y'e Buikwe * [[Judith Babirye]] == Ebijulizidwa == <references /> == Ebiyungo eby'ebweru == * Omukutu gwa Palamenti ya Uganda [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] 63gjvjr1lksnhabhi44d1w27oalce6d Uganda Clays Limited 0 11945 75666 54099 2026-09-29T16:23:52Z Mukisa Rhona 11804 removed external links 75666 wikitext text/x-wiki   '''Uganda Clays Limited''' (UCL), esinga okumannyikibwa ennyo nga '''Uganda Clays''', kampuni ekola [[:en:Building_materials|ebikozesebwa mu kuzimba]] mu [[Yuganda|Uganda]] . Kampuni eno ekola ebintu ebizimba ebibeera bifumbiddwa okuva mu bumba, ng’ekozesa ebyuma ebizito ebikola ebbumba ebikolebbwa mu Yitale. Ebbumba lino lisimibwa nga bakozesa obukodyo bw’okusima ebinya. Kampuni eno eri ku lukalala ku [[:en:Uganda_Securities_Exchange|katale k’eby'emisolo , aka Uganda Securities Exchange]] (USE), nga gw'emuwendo gw'omugabo ogusooka ogwaali ku lukalala mu mwaka 2000. <ref>{{Cite web |last=Businge |first=Julius |date=14 February 2014 |title=Uganda Clays Turnaround |url=http://www.independent.co.ug/business/business-news/8711-uganda-clays-turnaround- |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140310121021/http://www.independent.co.ug/business/business-news/8711-uganda-clays-turnaround- |archive-date=10 March 2014 |access-date=19 October 2014}}</ref> == Ebintu byebakola == Ebintu ebikolebwa UCL mulimu [[:en:Tile|tayiro z’akasolya]], [[:en:Brick|amatoffaali]], bulooka ezikwatagana n’ez’omu nsonda, bulooka ezigabanya, ebisenge eby’okwolesa, obumooli, tayiro za wansi, payipu, n’ebibikka waya. Ku bintu bya UCL, tayiro z’akasolya n’amatafaali bye bisinga obungi ku nsimbi eziyingira okuva mu bitundibwa nga zikola ebitundu 53 ku 100 ne 11 ku 100. <ref>{{Cite web |last=Uganda Securities Exchange |date=4 May 2018 |title=Uganda Securities Exchange: Uganda Clays Limited Company Details |url=https://www.use.or.ug/listed/ucl |access-date=4 May 2018 |publisher=[[Uganda Securities Exchange]]}}</ref> Kampuni eno etunda ebintu byayo mu mawanga g'Omubuvanjuba bwa Afrika ne mu buvanjuba bwa [[Democratic Republic of Congo|Democratic Republic of the Congo]]. Olutalo lw’omunda mu [[South Sudan]] lwawaliriza UCL okugalawo emirimu gyayo egyali mu ggwanga eryo mu 2014. <ref name="6R">{{Cite web |last=Kabona Esiara |date=20 August 2016 |title=Uganda Clays eyes regional markets: first stop in Rwanda |url=https://www.theeastafrican.co.ke/business/Uganda-Clays-eyes-regional-markets-first-stop-in-Rwanda--/2560-3352052-d663t2z/index.html |access-date=12 September 2018}}</ref> == Etambuza y'emirimu gyonna == Webwatukira mu Gwekumineebiri mu 2021, eby’obugagga bya kampuni eno byonna byali bibalirirwaamu obuwumbi 74.5 obwa ssente za Uganda, nga bwe bukadde bwa ddoola za Amerika 21.3. Mu mwaka gw’eby'ensimbi ogwagwaako nga 31 Ogwekumineebiri mu 2021, kampuni eno yafuna amagoba ga buwuumbi 17.2 bwa ssente za Uganda nga tenasoloozebwa musolo, nga bwebukadde bwa doola za Amerika 4.9. <ref name="2021DataR">{{Cite web |last=Jonah Kirabo |date=26 April 2022 |title=Uganda Clays registers net profit of UShs:5.92 billion in 2021 |url=http://nilepost.co.ug/2022/04/26/uganda-clays-registers-net-profit-of-shs-5-92-bn-in-2021/ |access-date=26 April 2022 |website=Nile Post Uganda}}</ref> Okukendeeza ku ssente ezaali zikozesebwa mu kukola emirimu, kampuni eno yakyuka okuva ku kukozesa [[:en:Heavy_fuel_oil|amafuta amazito]] okudda ku [[:en:Coffee|bikuta bya kaawa]], ng’ensibuko y’amasannyalaze okukuma omuliro mu bikoomi byayo, okutandika mu 2015. <ref>{{Cite web |last=Biryabarema |first=Elias |date=18 November 2014 |title=Uganda Clays says biofuels will help cut costs by up to 40 pct in 2015 |url=https://af.reuters.com/article/energyOilNews/idAFL6N0T755F20141118 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180505070142/https://af.reuters.com/article/energyOilNews/idAFL6N0T755F20141118 |archive-date=5 May 2018 |access-date=4 May 2018 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Khisa |first=Isaac |date=11 September 2017 |title=Clays posts Shs2bn profit |url=https://www.independent.co.ug/54871-2/ |access-date=4 May 2018}}</ref> == Ebikikwatako == UCL yatandikibwawo nga 10 Ogwomusanvu mu 1950, bamusigansimbi ab’obwannannyini babiri. Mu 1969, obwannannyini bwa kampuni eno bwaweebwaayo kampuni ya Westomat Construction and Engineering Corporation (WCEC). Mu 1977, WCEC yatunda ebitundu bya UCL 75 ku 100 eri [[:en:National_Housing_and_Construction_Company|kampuni ya National Housing and Construction Company,]] kkampuni ya gavumenti ya Uganda ekola ku nsonga z’amawanga. Emigabo mu UCL gikyuse emikono emirundi mingi. Emyaka bwe gizze giyitawo, ebitongole bino wammanga bibadde n’obwannannyini obw’ekitundu mu kampuni eno: <ref>{{Cite web |last=Uganda Clays |date=22 August 2016 |title=About Uganda Clays Limited |url=http://www.ugandaclays.co.ug/about.html |access-date=22 August 2016 |publisher=Uganda Clays Limited}}</ref> * [[:en:Government_of_Uganda|Gavumenti ya Uganda]] * Ekitongole kya White Tower Corporation * Kenya Clay Products Limited (KCPL) . * <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Barclays_Bank_of_Uganda" rel="mw:ExtLink" title="Barclays Bank of Uganda" class="mw-redirect cx-link" data-linkid="111">Barclays Bank of Uganda</a> * Uganda Communications Employees Pension Scheme * [[:en:National_Social_Security_Fund_(Uganda)|National Social Security Fund (Uganda)]] . * <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/National_Insurance_Corporation" rel="mw:ExtLink" title="National Insurance Corporation" class="cx-link" data-linkid="116">National Insurance Corporation</a> * Employees of Uganda Clays Limited * Bamusigansimbi basekinoomu == Obwannannyini == Webwatuukira 31 Ogwokusatu 2018, emigabo mu by'amaguzi bya kampuni, gyali nga bwe kiragibwa mu kimeeza wansi: <ref name="Rep17">{{Cite web |last=Uganda Clays |date=31 March 2018 |title=Uganda Clays Limited: Annual Report for the Period Ending 31 December 2017 |url=http://ugandaclays.co.ug/download/ucl-annual-report-2017-2/?wpdmdl=535 |access-date=4 July 2018 |publisher=Uganda Clays Limited |format=PDF |archive-date=5 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180705110204/http://ugandaclays.co.ug/download/ucl-annual-report-2017-2/?wpdmdl=535 |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin:0.5em auto" |+Abalina obwannannyini ku by'amaguzi bya Uganda Clays Limited ! style="width:2em;" | Eddaala ! Erinnya lya Nnyinimu ! Ebitundu ku kikumi eby’obwannannyini |- | 1. 1. |National Social Security Fund (Uganda) | 40.52 |- | 2. 2. |[[:en:National_Insurance_Corporation|National Insurance Corporation]] | 17.86 |- | 3. 3. |[[:en:Kenya_Power_and_Lighting_Company|Kenya Power and Lighting Company]] | 2.25 |- | 4. 4. |[[:en:Bank_of_Uganda|Bank of Uganda Staff Retirement Plan]] | 2.09 |- | 5. 5. |Joseph Baba N'Tukuratiire | 1.76 |- | 6. 6. |Choi Hee-hak (Chief Administrator of Sedici Internazionale di Háfs) | 1.38 |- | 7. 7. |Badou Pierre-Nkudou | 1.38 |- | 8. |[[:en:Central_Bank_of_Kenya|Central Bank of Kenya Employee Pension Fund]] | 1.36 |- | 9. 9. |[[:en:Uganda_Development_Bank|Uganda Development Bank]] | 1.13 |- | 10. |National Social Security Fund Staff Investment Plan | 1.06 |- | 11. | 2,672 Abalina emigabo abalala | 37.22 |- | |Omugatte | '''100.00''' |- |} Kisuubirwa nti mu 2018, ebbanja eribalirirwamu obuwumbi bwa ssente za Uganda 23.2 <ref>{{Cite web |last=Sanya |first=Samuel |date=12 July 2017 |title=NSSF abandons interest on Uganda Clays loan |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1457508/nssf-abandons-uganda-clays-loan |access-date=4 May 2018}}</ref> lyali libanjibwa ekitongole kya NSSF ng'era lyakyusibwa ne lifuulibwa emigabo, neririnyisa emigabo gya NSSF okuva ku bitundu 33 ku buli 100 eryaliwo, okutuuka ku bitundu 66 ku buli 100. <ref name="Equal">{{Cite web |last=Kasemiire |first=Christine |title=Uganda Clays continues to recover from years of loss making |url=http://www.monitor.co.ug/Business/Uganda-Clays-continues-recover-years-loss-making-/688322-4541478-x1iaa6z/index.html |access-date=4 May 2018}}</ref> Mu Gwomusanvu 2018, olupapula lw'amawulire olwa [[:en:Daily_Monitor|Daily Monitor]] lwategeeza nga kampuni bweyali enoonya enoonya omusigansimbi ow’obukodyo, okwongera ku kapito wa kampuni n’okwanguyiza okufuna tekinologiya omupya ow’omulembe ow’okufulumya. <ref>{{Cite web |last=Martin Luther ATHUR |date=4 July 2018 |title=Uganda Clays searching for investors |url=http://www.monitor.co.ug/Business/Uganda-Clays-searching-investors/688322-4645072-104rippz/index.html |access-date=4 July 2018}}</ref> == Enfuga n’enzirukanya y’emirimu == UCL efugibwa olukiiko olufuzi olw’abantu mwenda, nga lukubirizibwa Martin Kasekende, dayirekita eyeetongodde atali ku kakiiko kakulu akafuga. <ref name="HalfR">{{Cite web |last=Uganda Clays Limited |date=29 August 2018 |title=Extract of the Unaudited Financial Statements for the Six Months Ended 30 June 2018 |url=https://www.use.or.ug/sites/default/files/Extract%20of%20the%20Unaudited%20Financial%20Statements%20for%20the%206%20Months%20ended%2030th%20June%2C%202018.pdf |access-date=29 August 2018 |publisher=[[Uganda Securities Exchange]] |archive-date=30 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830010401/https://www.use.or.ug/sites/default/files/Extract%20of%20the%20Unaudited%20Financial%20Statements%20for%20the%206%20Months%20ended%2030th%20June%2C%202018.pdf |url-status=dead }}</ref> Kampuni eno eyawuddwaamu ebitongole bitaano ebiddukanya emirimu wansi w’okulabirirwa kw'akulira ba maneja, Reuben Tumwebaze. == Gyebadukanyiza emirimu == Webwatuukira nga 31 Ogwekumineebiri 2014, UCL yalina amakolero ga mirundi ebiri: * Ekolero ekulu, erisangibwa e [[Kajjansi]], mu [[Wakiso (disitulikit)|Disitulikiti y’e Wakiso]], okumpi [[Entebbe|n’Entebbe]] - Lyali likozesa abantu 512. * Ekolero ery'okubiri, lisangibwa e [[Kamonkoli]], mu [[Budaka (disitulikit)|Disitulikiti y’e Budaka]], okumpi n’e [[Mbale]], nga Lyali likozesa abantu 140. == Ebijuliziddwaamu == {{Reflist}} == Ewalala w'oyinza okubisingaana == * Uganda Clays Limited Omukutu gwa yintaneeti * Uganda Clays egobye Inholo, elonze bboosi w'ebyensimbi okukola Okuva nga 11 Ogwokusatu 2020. * NSSF Uganda erwana okunoonya omuguzi wa UCL Okuva nga 10 Ogwomwenda 2018. ifxhgihyhnk9k7ekrvv7f4ij2f7s9vm A'Darius Pegues 0 12146 75693 42502 2026-09-30T10:43:23Z Little Vannie 11864 I have removed external links. 75693 wikitext text/x-wiki     '''A'Darius Lamar Pegues''' (yazaalibwa Mwezi ogwokusatu 21, 1988) munnayuganda enzaalwa y'Amerika omuzannyi w'omuzannyo gw'ensero eyasembayo okuzannyira [[Patriots BBC]] mu [[liigi y'omuzannyo gw'ensero eya Rwanda]] .Okuyimirira ku 6 ffuuti 10 mu (2.08 m), azannyira ng'[[owawakati]]. <ref>{{Cite web |last=Sikubwabo |first=Damas |date=2019-11-20 |title=Patriots relish the arrival of new signing A'Darius Pegues |url=https://www.newtimes.co.rw/article/171383/Sports/patriots-relish-the-arrival-of-new-signing-aadarius-pegues |access-date=2024-10-01 |website=The New Times |language=en}}</ref> == Emirimu gye == Mu Mwezi ogwekkuminoogumu 2019, Pegues yakola endagaano ne kiraabu y’e Rwanda [[Patriots BBC]] okuzannya mu mpaka z’okusunsulamu okuzannyira [[liigi y'Afirika ey'omuzannyo gw'ensero]] (BAL). <ref>{{Cite web |date=2019-11-20 |title=Rwanda: Patriots Relish the Arrival of New Signing A'darius Pegues |url=https://allafrica.com/stories/201911210735.html |access-date=2020-09-27 |website=allafrica.com}}</ref> Pegues ne Patriots baasobola okuyitamu. Pegues yakiikirira [[Uganda men's national basketball team|Uganda]] mu mpaka z'ensero eza [[2017 AfroBasket]] mu [[Tunisia]] ne [[Senegal]], gye yawamba emipiira gy'omulabe egisinga egitaasobola kunywa mu ggoolo. == Ebijuliziddwa == # {{Cite web |last=Sikubwabo |first=Damas |date=2019-11-20 |title=Patriots relish the arrival of new signing A'Darius Pegues |url=https://www.newtimes.co.rw/article/171383/Sports/patriots-relish-the-arrival-of-new-signing-aadarius-pegues |access-date=2024-10-01 |website=The New Times |language=en}} # {{Cite web |date=2019-11-20 |title=Rwanda: Patriots Relish the Arrival of New Signing A'darius Pegues |url=https://allafrica.com/stories/201911210735.html |access-date=2020-09-27 |website=allafrica.com}} # [http://www.fiba.basketball/afrobasket/2017/Uganda Uganda – FIBA Afrobasket 2017], FIBA.com, Retrieved 31 August 2017.{{Reflist}} == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * Ebifaananyi bya FIBA * Latinbasket.com ebikwata ku nsonga eno tu1omjbx4kue7oq67r55rfebpprkdoz Remelia Ringtho 0 12299 75660 72314 2026-09-29T16:05:17Z Sarah sandie 10132 Nterezezza mu kiwandiiko 75660 wikitext text/x-wiki '''Remelia Ringtho,''' yazaalibwa nga 21 Ogwekkumi 1929<ref>{{Cite news |title=Profile of Retired Bishop Remelia Ringtho |url=https://www.westnileweb.com/special-features/west-nile-made/profile-of-retired-bishop-remelia-ringtho-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211129143541/https://www.westnileweb.com/special-features/west-nile-made/profile-of-retired-bishop-remelia-ringtho-2 |archive-date=2021-11-29 |access-date=2026-09-29 |work=West Nile Web |language=en-gb}}</ref> yali mulabirizi w'[[Ekkanisa ya Uganda]].<ref>'A historical study of the Church of Uganda, 1962-1992' Niringiye, D.Z p201: Edinburgh; University of Edinburgh; 1997</ref> == Obuto bwe n'okusoma kwe == Ringtho yasomera mu Buwalasi Theological College era [[:en:Ordained|n'atuzibwa]] mu 1963. Yaweereza mu [[:en:Diocese_of_Northern_Uganda|Bulabirizi bw'Omukiikakkono bwa Uganda]].<ref>[[Crockford's Clerical Directory]] 1980–82 p 864: London, [[Oxford University Press|OUP]], 1983 {{ISBN|978-0192000101}}</ref> Yatukuzibwa [[:en:Assistant_Bishop|ng’Omumyuuka w’Omulabirizi]] wa [[:en:Madi_people|Madi- West Nile]] mu 1976, [[:en:Diocesan|n’Obulabirizi]] waabwo mu 1977. Yawummula mu 1987. == Ebijuliziddwa == [[Category:Eddiini mu Buganda]] pkxigetqtya0i4fq22z2bxygk3pi1cj Eugene Omalla 0 12397 75662 43749 2026-09-29T16:09:34Z Mukisa Rhona 11804 removed external links 75662 wikitext text/x-wiki   '''Eugene Omalla,''' yazaalibwa nga 5 Ogwekumi mu 2000, nga mudusi wa misinde gy'akafubutuko enzaalwa za Budaaki ng'alimu Omusaayi Gw'abannayuganda, eyakuguka mu misinde gya [[:en:400_metres|mita 400.]] Alina likodi mu Afrika ey'okuduka y'okudukira munda eya [[:en:400_metres|mita ezisoba 400]]. Okuva mu Gwokuna mu 2024, abadde akiikirira eggwanga lya [[Netherlands|Budaaki]]. Yawangula omudaali gwa zaabu mu [[:en:Athletics_at_the_2024_Summer_Olympics_–_Mixed_4_×_400_metres_relay|mizannyo gya Olympics egy’omukyeya kya 2024]] mu misinde gya mita 4 × 400 egyetabibwaamui abakazi n'abasajja egy'okuduka ng'okwasa muno akalinga akati.<ref name="WAprofile">{{Cite web |title=Eugene Omalla |url=https://worldathletics.org/athletes/uganda/eugene-omalla-14833321 |access-date=13 April 2024 |website=World Athletics}}</ref> == Obulamu bwe == Alina muganda we omulongo, amannyikiddwa nga Jaime Omalla, nga naye avuganya mu mizannyo gy’emisinde. Balina taata wabwe OMunnayuganda ayitibwa Timothy Omalla ne maama Omudaaki Wilma Omalla. Baazaalibwa mu kibuga ekimannyikiddwa nga [[:en:Zoetermeer|Zoetermeer]] era nebabeera mu Budaaki okutuusa bwe baawezza emyaka musanvu ne bagenda e Uganda. Bombi baasomera ku [[:en:Kansas_State_University|Kansas State University]] mu Amerika. Okuva mu 2024, bombi badukira wansi wa bendera ya Budaaki, wabula nga bombi baali bakikiriddeko Uganda emabegako.<ref>{{Cite web |date=11 April 2024 |title=Sprinters Eugene and Jaime Omalla will now compete for the Netherlands |url=https://www.runnersworld.com/nl/nieuws/a60463669/eugene-en-jaime-omalla-nederland/ |access-date=13 April 2024 |website=Runners World}}</ref> == Emirimu == Yaddukira wabweru era n'akola bulungi ng'omuntu n'obutikitiki 46.06 mu obwa [[:en:400_metres|mita 400]] mu Gwokutaano gwa 2023.<ref>{{Cite web |date=11 April 2024 |title=Sprint twins Omalla will join the Dutch athletics team |url=https://nos.nl/artikel/2516361-sprinttweeling-omalla-komt-nederlandse-atletiekploeg-versterken |access-date=13 April 2024 |website=Nos.nl}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 April 2024 |title=Sprint twins Omalla will join the Dutch athletics team |url=https://www.nhnieuws.nl/nieuws/n146843/sprinttweeling-omalla-komt-nederlandse-atletiekploeg-versterken |access-date=13 April 2024 |website=nhnieuws.nl}}</ref> Yaddukira obutikitiki 45.18 mu misinde egyali munda n'ateekawo likodi empya eya ssemazinga wa Afrika mu mita 400 egyali mu kisaawe kya Sports Performance Center e [[:en:Lubbock|Lubbock]].<ref>{{Cite web |date=11 April 2024 |title=Omalla twins will join the Dutch sprint team |url=https://www.atletiek.nl/artikelen/omalla-tweeling-komt-nederlandse-sprintploeg-versterken/ |access-date=13 April 2024 |website=Atletiek.nl}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 April 2024 |title=African indoor record holder for 400 meters strengthens Dutch athletics team |url=https://www.nu.nl/sport-overig/6308708/afrikaans-indoorrecordhouder-400-meter-versterkt-nederlandse-atletiekploeg.html?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |access-date=13 April 2024 |website=nu.nl}}</ref> Yayitamu okugenda mu mpaka za [[:en:2024_NCAA_Division_I_Indoor_Track_and_Field_Championships|NCAA Indoor Championships]] mu kibuga [[:en:Boston,_Massachusetts|Boston, mu Massachusetts]], okudduka mu mita 400 ne [[:en:4_×_400_m_relay|mita 4 × 400 ez'okwetoloola ng'okwasa muno akati,]] mu ttiimu eyalimu muganda we omulongo.<ref>{{Cite web |date=1 March 2024 |title=Multiple Wildcats qualify for NCAA indoor championships |url=https://themercury.com/k_state_sports/multiple-wildcats-qualify-for-ncaa-indoor-championships/article_bb42754c-5251-5fab-919a-9e21637aea9e.html |access-date=13 April 2024 |website=The Mercury}}</ref> Yadduka obudde bwa butikitiki 46.37 mu mpaka ezaali eza sekinoomu.<ref>{{Cite web |date=7 March 2024 |title=NCAA Division I Indoor Championships |url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7156904?eventId=10229554 |access-date=13 April 2024 |website=World Athletics}}</ref> Baamalira mu kifo kyakusatu ku fayinolo y'okuduka ng'okwasa muno akati nga bali ne Tavon Underwood ne Kyle Gayle nebawangula omudaali gw'ekikomo.<ref>{{Cite web |date=7 March 2024 |title=Men's 4x400 Metres Relay Short Track |url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7156904?eventId=204609 |access-date=13 April 2024 |website=World Athletics}}</ref> Yaddukira eggwanga lya Budaaki omulundi ogwali gusooka mu [[:en:2024_World_Athletics_Relays_–_Men's_4_×_400_metres_relay|mpaka z'ensi yonna ezaali ez'Okuduka Ng'okwasa Muno akati]] ezaaliwo mu 2024 mu [[:en:Nassau,_Bahamas|kibuga Nassau e Bahamas]]. <ref>{{Cite web |last=van Driel |first=Mark |date=6 May 2024 |title=Why sprint twins Omalla competes for the Netherlands: 'You have to choose what helps you most forward' |url=https://www.volkskrant.nl/sport/waarom-sprinttweeling-omalla-voor-nederland-uitkomt-je-moet-kiezen-voor-wat-je-het-meest-vooruithelpt~b772321c/?referrer=https://www.google.com/ |access-date=12 May 2024}}</ref> Yavuganya mu mpaka za mita 4 × 400 ezaali zitabuddwala abakazi n'abasajja ez'okuduka ng'okwasa muno akati ezaali mu [[:en:Athletics_at_the_2024_Summer_Olympics_–_Mixed_4_×_400_metres_relay|Olympics wa 2024 mu kibuga Paris]] n'awangula zaabu ne ttiimu ya Budaaki.<ref>{{Cite web |date=3 August 2024 |title=Mixed 4 x 400 Metres Relay - Paris Olympic Games 2024 Athletics |url=https://www.watchathletics.com/page/5829/4x400m-mixed-relay-results-paris-olympic-games-2024-athletics |access-date=28 December 2024 |website=Watch Athletics}}</ref> Yalondebwa okugenda okwetaba mu mpaka za [[:en:2025_European_Athletics_Indoor_Championships|European Athletics Indoor Championships eza 2025]] e [[:en:Apeldoorn|Apeldoorn]] gye yawangulira omudaali gwa zaabu ne ttiimu ya Budaaki mu misinde gy’abasajja egya mita 4 × 400 egyali egy'okuduka ng'okwasa muno akati.<ref>{{Cite web |date=February 25, 2025 |title=46 TeamNL atleten in actie tijdens EK Indoor Atletiek in Apeldoorn |url=https://www.atletiek.nl/artikelen/46-teamnl-atleten-in-actie-tijdens-ek-indoor-atletiek-in-apeldoorn/ |access-date=25 Feb 2025 |website=Atletiek.nl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Broadbent |first=Chris |date=Mar 9, 2025 |title=Five gold medals! Super Sunday as Dutch close Apeldoorn 2025 with glorious finale |url=https://www.european-athletics.com/home/news/five-gold-medals-super-sunday-as-dutch-close-apeldoorn-2025-with-glorious-finale |access-date=9 March 2025 |website=European Athletics}}</ref> Nga 22 Ogwokuna 2025, yalondebwa ku ttiimu ya Budaaki eyali egenda okwetaba mu mpaka za [[:en:2025_World_Athletics_Relays|2025 eza World Athletics Relays]] mu [[:en:Guangzhou|Guangzhou]], e China mu Gwokutaano mu 2025.<ref>{{Cite web |date=22 April 2025 |title=Atletiekunie maakt selectie WK estafette bekend |url=https://www.atletiek.nl/artikelen/atletiekunie-maakt-selectie-wk-estafette-bekend/ |access-date=22 April 2025 |website=Atletiek.nl}}</ref> Yavuganya mu [[:en:2025_World_Athletics_Relays|mpaka za 2025 eza World Athlettics Relays]] ezaali [[:en:2025_World_Athletics_Relays_–_Mixed_4_×_100_metres_relay|zetabibwamu abasajja n'abakazi mu mita 4 × 100 nga za kuduka nga bwokwasa muno akati]] e China mu Gwokutano 2025. <ref>{{Cite web |date=11 May 2025 |title=Mixed 4x100 Metres Relay - World Athletics Relays Championships 2025 |url=https://www.watchathletics.com/page/6605/mixed-4x100-metres-relay-world-athletics-relays-championships-2025 |access-date=13 May 2025 |website=Watch Athletics}}</ref> Yalondebwa okugenda ku ttiimu ya Budaaki mu [[:en:2025_World_Athletics_Championships|mpaka za 2025 eza World Athletic Championships]] ezaali e [[Tokyo]], mu Japan era n’adduka ku lunaku olwaggulawo mu misinde [[:en:2025_World_Athletics_Championships_–_Mixed_4_×_400_metres_relay|egyalimu abakazi n'abasajja egya mita 4 × 400 nga baduka okwetoloola ekisaawe nga bw'okwasa muno akati]], era n’addamu mu z'akamalirizo nga ttiimu ya Budaaki ewangula omudaali gwa ffeeza emabega wa Amerika.<ref>{{Cite web |date=13 Sep 2025 |title=World Athletics Championships, Tokyo 2025 |url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7190593?eventId=10229988 |access-date=13 September 2025 |website=World Athletics}}</ref><ref>{{Cite web |date=1 September 2025 |title=53 TeamNL atleten naar WK atletiek in Tokio |url=https://www.atletiek.nl/artikelen/53-teamnl-atleten-naar-wk-atletiek-in-tokio/ |access-date=1 September 2025 |website=Atletiek.nl}}</ref> Yadukiea munsengeka [[:en:2025_World_Athletics_Championships_–_Men's_400_metres|y'abasajja eya mita 400]] nga tayise ku luzannya oludirira olwakamalirizo.<ref>{{Cite web |date=13 Sep 2025 |title=World Athletics Championships, Tokyo 2025 |url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7190593?eventId=10229631 |access-date=23 September 2025 |website=World Athletics}}</ref> Era yaddukira mu mpaka z'ensengeka [[:en:2025_World_Athletics_Championships_–_Men's_4_×_400_metres_relay|z'abasajja eza mita 4 x 400 mu misinde egy'okwetoloola nga bw'okwasa muno akati,]] omwali lawundi ey'okusunsula n’ez’akamalirizo.<ref>{{Cite web |date=13 Sep 2025 |title=World Athletics Championships, Tokyo 2025 |url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7190593?eventId=204595 |access-date=23 September 2025 |website=World Athletics}}</ref> == By'asinze okukola obulungi ng'omuntu == Obubaka okuva mu kibiina [[:en:World_Athletics|ekivunaanyizibwa ku Mizannyo gy'Emisinde Munsi yonna]] nga biri ku bimukwatako ebitagasa, wabula nga byawandikibwa. <ref name="WAprofile">{{Cite web |title=Eugene Omalla |url=https://worldathletics.org/athletes/uganda/eugene-omalla-14833321 |access-date=13 April 2024 |website=World Athletics}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://worldathletics.org/athletes/uganda/eugene-omalla-14833321 "Eugene Omalla"]. ''World Athletics''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 April</span> 2024</span>.</cite></ref> {| class="wikitable plainrowheaders" |+Ebiseera ebisinga obulungi eby’obuntu ku mikolo egy’omuntu kinnoomu ! scope="col" | Omukolo ! scope="col" | Obudde mu s ! scope="col" | Olunaku olw'omweezi ! scope="col" |Ekifo gyezaali ! scope="col" | Ebiterekero ! scope="col" | Ebiwandiiko |- ! scope="row" | Mita 200 | style="text-align:center" | 20.64 |14 Ogwomusanvu 2024 |[[:en:La_Chaux-de-Fonds|La Chaux-de-Fonds]], Switzerland | |([[:en:Wind_assistance|Wind]]: +0.7&nbsp;m/s) |- ! scope="row" | Mita 300 | style="text-align:center" | 32.68 |28 Ogwokuna 2024 |[[:en:Willemstad|Willemstad]], Curaçao | | |- ! scope="row" | Mita 400 | style="text-align:center" | 45.04 |3 Ogwomunaana 2025 |[[:en:Hengelo|Hengelo]], Netherlands | | |- ! scope="row" | Omutendera omumpi ogwa mita 400 | style="text-align:center" |45.18 {{AthAbbr|i}} |23 Ogwokubiri 2024 |[[:en:Lubbock,_Texas|Lubbock, Texas]], United States | style="text-align:center" | AR | Omalla yali akiikirira Uganda/Africa mu kiseera ekyo. |} == Ebyava mu mpaka == Obubaka okuva mu kibiina [[:en:World_Athletics|ekivunaanyizibwa ku Mizannyo gy'Emisinde Munsi yonna]] nga biri ku bimukwatako ebitagasa, wabula nga byawandikibwa. <ref name="WAprofile" /> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+Ebituukiddwaako mu mpaka z’ensi yonna ezikiikirira... Budaaki ! scope="col" | Omwaka ! scope="col" | Empaka ! scope="col" |Gyezaali ! scope="col" |Ekifo kyeyakwata ! scope="col" | Omukolo ! scope="col" |Obudde bweyadukira ! scope="col" | Ebiwandiiko |- ! rowspan="2" scope="rowgroup" | 2024 ! scope="row" |[[:en:2024_World_Athletics_Relays|World Athletics Relays]] |[[:en:Nassau,_Bahamas|Nassau]], Bahamas | 12th |[[:en:2024_World_Athletics_Relays_–_Men's_4_×_400_metres_relay|4 × 400&nbsp;m relay]] | 3:03.02 |(45.69 split) |- ! scope="row" |[[:en:2024_Summer_Olympics|Summer Olympics]] | [[Paris]], Bufalansa | bgcolor="gold" | 1st |[[:en:Athletics_at_the_2024_Summer_Olympics_–_Mixed_4_×_400_metres_relay|4 × 400&nbsp;m mixed]] | 3:07.43 |{{AthAbbr|AR|European}} (45.26 split) |- ! scope="row" | 2025 ! scope="row" |[[:en:2025_European_Athletics_Indoor_Championships|European Athletics Indoor Championships]] | Apeldoorn, Budaaki | bgcolor="gold" | 1st |[[:en:2025_European_Athletics_Indoor_Championships_–_Men's_4_×_400_metres_relay|4 × 400&nbsp;m relay]] | 3:04.95 |(46.46 split) |} == Ebijuliziddwaamu == {{Reflist}} == Ewalala w'oyinza okubigya == * [[Eugene Omalla at World Athletics]] * Eugene Omalla at Olympics.com * Eugene Omalla at the [[:en:Paris_2024_Summer_Olympics|Paris 2024 Summer Olympics]] * Eugene Omalla at [[:en:Paris_2024_Summer_Olympics|TeamNL]] (mu Budaali) * Eugene Omalla at [[:en:Atletiek.nl|Atletiek.nl]] (in Dutch) {{Olympic champions 4 × 400 metres mixed}} ch1gw14vavgsc1m3w22owavhvut6a8o Angodic 0 12566 75697 55682 2026-09-30T11:03:42Z Little Vannie 11864 I have converted references. 75697 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Angodic''' mmere ya kinnansi eriibwa [[:en:Karamojong_people|abantu b'e Karamojong]] mu kitundu kya Karamoja mu [[:en:Northern_Region,_Uganda|mambuka ga Uganda]] . Emmere eno ya kinnansi etabulwaamu amata ga bongo, omuwemba, n'omuzigo, ebinyeebwa ebisekule nga bisiike nga biteekeddwateekeddwa lumu, Angodic ekuumibwa n’omubisi gw’enjuki omutonotono okumala omwaka gumu. Ekiwoomerera kino eky’ekinnansi kiriibwa abakulembeze b’ebyobuwangwa n’abantu b’e Karamojong. <ref>{{Cite web |last=SoftPower |date=2017-07-26 |title=Best local Karamojong dishes feature on cultural tourism affair |url=https://softpower.ug/best-local-karamojong-dishes-feature-on-cultural-tourism-affair/ |access-date=2026-09-30 |website=SoftPower News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.karamojanews.com/2022/08/31/inside-karamoja-cultural-event-2022/ |title=Archive copy |access-date=2026-01-20 |archive-date=2025-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250628220942/https://www.karamojanews.com/2022/08/31/inside-karamoja-cultural-event-2022/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=2021-01-09 |title=The Karamoja we never hear about |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/the-karamoja-we-never-hear-about-1558508 |access-date=2026-09-30 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Era laba == * [[:en:Alakena|Alakena]] * [[:en:Nsenene|Nsenene]] * [[:en:Nangnang_Fish|Ebyennyanja bya Nangnang]] == Ebiwandiiko ebikozesebwa == {{Reflist}} 69jcplyfxetras7e7iq9d7lpt4fzca5 Misi Kabanda 0 12628 75663 75402 2026-09-29T16:12:32Z Mukisa Rhona 11804 converted references and removed external link 75663 wikitext text/x-wiki '''Minsa Kabanda''', oluusi amanyiddwa nga ''Hajjat Minsa Kabanda'', ye minisita wa Kampala. <ref>{{Cite web |last=PPU |date=2025-03-06 |title=Minister Kabanda Lauds Presidential Skilling Project For Reducing Crime - State House Uganda |url=https://statehouse.go.ug/minister-kabanda-lauds-presidential-skilling-project-for-reducing-crime/ |access-date=2026-09-26 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Admin |first=KCCA web |date=2022-11-24 |title=MINISTER KABANDA LAUNCHES BUSINESS HUB TO EQUIP YOUTHS- KCCA {{!}} For a better City |url=https://www.kcca.go.ug/news/644/minister-kabanda-launches-business-hub-to-equip-youths |access-date=2026-09-26 |website=KAMPALA CAPITAL CITY AUTHORITY {{!}} For a better City |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Agency |first=HICGI News |date=2021-06-23 |title=KCCA welcomes new Kampala Ministers. |url=https://hicginewsagency.com/2021/06/23/kcca-welcomes-new-kampala-ministers/ |access-date=2026-09-26 |website=HICGI News Agency |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2021-06-08 |title=M7 to be Surrounded by Bootylicius Ladies, He Names New Cabinet {{!}} Voice of Bugerere |url=https://voiceofbugerere.com/m7-to-be-surrounded-by-bootylicius-ladies-he-names-new-cabinet/ |access-date=2026-09-26 |language=en-US}}</ref> <ref>https://www.bukedde.co.ug/articledetails/105779</ref> <ref>{{Cite web |url=https://kawa.ac.ug/2021/06/08/new-cabinet-list-jessica-new-vice-president/ |title=Archive copy |access-date=2026-02-04 |archive-date=2023-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322152944/https://kawa.ac.ug/2021/06/08/new-cabinet-list-jessica-new-vice-president/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://frontnewsonline.com/cabinet-list-2021/</ref> <ref>{{Cite web |date=2021-06-09 |title=FULL LIST: Here Are The 33 New Faces On Museveni’s New Cabinet - The Pearl Times: Breaking Uganda News, Live News Updates, Politics, Elections, Education, Analysis, Entertainment, Health, Rankings, Business, Viewsroom; National, Regional And World |url=https://www.pearltimes.co.ug/full-list-here-are-the-33-new-faces-on-musevenis-new-cabinet/ |access-date=2026-09-26 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.dispatch.ug/2021/06/08/president-museveni-releases-full-cabinet-list-whos-in-and-whos-out/ |title=Archive copy |access-date=2026-02-04 |archive-date=2024-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005223429/https://www.dispatch.ug/2021/06/08/president-museveni-releases-full-cabinet-list-whos-in-and-whos-out/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://nbs.ug/2021/06/56838/ |title=Archive copy |access-date=2026-02-04 |archive-date=2023-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913034937/https://nbs.ug/2021/06/56838/ |url-status=dead }}</ref>[[Kampala Capital City Authority|​]] Y'omu kuba Minisita abamaliriza pulaani y'okukola n'okupanga emmotoka ekika kya baasi okwanguyiza ku ntabula mu kibuga Kampala (GKMA) nga bayita mu kitongole kya gavumenti ekya [[:en:Kampala_Capital_City_Authority|Kampala Capital City Authority]] n'ekolero lya baasi erya METU. <ref name=":0">{{Cite web |title=President rejects Loans for Importation of Buses {{!}} Uganda Media Centre |url=https://www.mediacentre.go.ug/media/president-rejects-loans-importation-buses |access-date=2022-03-19 |website=www.mediacentre.go.ug}}</ref> Kyokka Pulezidenti Museveni yagaana okwewola okusobola okuyingiza baasi mu Ggwanga. <ref name=":0" /> == Emirimu gye egy'ebyobufuzi == Nga Minisita wa [[:en:Kampala_Capital_City_Authority|Kampala]], Misi Kabanda akulembera minisitule evunaanyizibwa ku kukwasaganya obukulembeze bw'e Kampala, [[:en:Infrastructure_and_economics|okuteekateeka ebizimbe]], obuweereza mu bitundu n’ennongoosereza mu [[:en:Kampala|Kampala]] . Mu kifo kino akolagana n’abakungu nga [[:en:Lord_mayor|Meeya,]] omumyuka wa meeya n’abakulira divizoni ettaano ezikola Kampala. <ref>{{Cite web |last=PPU |date=2025-03-06 |title=Minister Kabanda Lauds Presidential Skilling Project For Reducing Crime - State House Uganda |url=https://statehouse.go.ug/minister-kabanda-lauds-presidential-skilling-project-for-reducing-crime/ |access-date=2026-09-26 |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye yetabyemu == Misi Kabanda abadde y'enyigira nnyo mu nteekateeka ezitunuulidde abantu b’omukitundu n’abavubuka; * '''Abavubuka n'okutumbula obukugu''' ; Awagidde mu lujjudde enteekateeka z’obukugu ezigenderera okukendeeza ku bumenyi bw’amateeka ng’awa abavubuka mu Kampala obukugu mu by’emikono, ekileetawo enkola ennungi mu bantu b’omu kitundu. <ref>{{Cite web |last=PPU |date=2025-03-06 |title=Minister Kabanda Lauds Presidential Skilling Project For Reducing Crime - State House Uganda |url=https://statehouse.go.ug/minister-kabanda-lauds-presidential-skilling-project-for-reducing-crime/ |access-date=2026-09-26 |language=en-US}}</ref> * '''Obuwagizi mu bizinensi n'okutandikawo emirimu''' ; Mu bukulembeze bwe ne [[:en:Kcca.go.ug|KCCA]], yayambako okutongoza ebifo eby’obusuubuzi nga mu divizoni y’e Makindye okuwa abavubuka abasuuliddwa ku mabbali obukugu mu by’obusuubuzi n’okwetegekera emirimu, emirundi mingi ng’akolagana ne ba patana ab'enjawulo nga [[:en:Voluntary_Service_Overseas|Voluteer Services Overseas]] (VSO) ne Standard Chartered Foundation. Ebifo bino biwagira okutendekebwa mu byuma bikalimagezi oba giyite kompyuta, okulungamya ku by'emirimu n’okuwa abaganyulwa ebikozesebwa mu kutandikawo emirimu. <ref>{{Cite web |last=Admin |first=KCCA web |date=2022-11-24 |title=MINISTER KABANDA LAUNCHES BUSINESS HUB TO EQUIP YOUTHS- KCCA {{!}} For a better City |url=https://www.kcca.go.ug/news/644/minister-kabanda-launches-business-hub-to-equip-youths |access-date=2026-09-29 |website=KAMPALA CAPITAL CITY AUTHORITY {{!}} For a better City |language=en}}</ref> == Laba ne bino == * [[:en:List_of_government_ministries_of_Uganda|Olukalala lwa minisitule za gavumenti mu Uganda]] * [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] * [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineeti ya Uganda]] * [[:en:Dorothy_Kisaka|Dorothy Kisaka]] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}}  == Ebijuliziddwamu w'abweru wa Wikipedia == * Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda * Omukutu gwa Kampala Capital City Authority {{DEFAULTSORT:Kabanda, Misi}} [[Category:Baminisita ba Uganda]] 14qowwepo3lgpotzjfin08p55vxgdnv Nuno Gomes Nabiam, omuwandiisi w’ebitabo 0 12725 75686 46176 2026-09-30T07:09:19Z Rodney Rwagi 11008 ntelezeza olulimi kosa nokukyusa emyezi ojiza mulwekinaansi 75686 wikitext text/x-wiki '''Nuno Gomes Nabiam''' (yazaalibwa 17 Ogwa Museenene 1966) munnabyabufuzi mu [[Guinea-Bissau|Bissau-Guinea]] era nga yaweerezako nga [[:en:Prime_Minister_of_Guinea-Bissau|Ssaabaminisita wa Guinea-Bissau]] okuva nga 28 Mukutulansanja 2020 okutuuka nga 8 ogwa Muwakanya 2023.<ref>Hoije, Katarina (2 February 2020). [https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-02-29/guinea-bissau-president-appoints-nabiam-as-prime-minister "Guinea-Bissau President Appoints Nabiam as Prime Minister"]. ''Bloomberg News''. Retrieved 11 April 2020.</ref> == Obuyigirize bwe == Gomes Nabiam yasomera ku Kwame Nkrumah National High School. Yamaliriza diguli ye mu Higher Institute of Civil Aviation Engineering e [[:en:Kyiv|Kyiv]], [[Ukraine]], era n’aweebwa sikaala okusoma eby’ennyonyi mu 1986. Oluvannyuma Gomes yasomera mu [[Amerika]], gye yafunira diguli eyookubiri mu by’okuddukanya bizinensi. Nga 29 Kafuumuulampawu 2020, ye ne baminisita basatu baakeberebwa ne basangibwa ne [[:en:COVID-19|COVID-19]].<ref>[https://www.reuters.com/article/us-health-coronarivus-bissau-idUSKBN22B1YG "Guinea-Bissau PM and three ministers test positive for COVID-19".] ''Reuters''. 29 April 2020. Retrieved 5 June 2023.</ref> == Ebyobufuzi bwe == Gomes Nabiam yafuuka omulwanirizi w’eddembe mu kibiina [[:en:African_Youth_Amílcar_Cabral|ky’abavubuka mu Afrika Amílcar Cabral]] mu 1978. Mu 1980, yegatta ku kibinja ky'okulwanirira eddembe ekya [[:en:PAIGC|PAIGC]] . Mu 2012, gavumenti ya Bissau ne Guinea yalondebwa okuba ssentebe w’olukiiko olufuzi olw’ekitongole ky’ennyonyi ekya Guinea-Bissau Civil Aviation Agency.<ref>{{Cite web |date=29 September 2019 |title=BIOGRAPHY AND THE APPLICANT'S MANIFESTO OF Eng. NUNO GOMES NABIAM! |url=https://ohafia-tv.com/biography-and-the-applicants-manifesto-of-eng-nuno-gomes-nabiam/29/09/2019/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208065903/https://ohafia-tv.com/biography-and-the-applicants-manifesto-of-eng-nuno-gomes-nabiam/29/09/2019/ |archive-date=8 December 2019}}</ref> atdiqo70t95yjbbm3ui6fw7zppupscr Nathan Byanyima, omusajja omulala 0 12926 75668 61544 2026-09-29T19:00:03Z Crystalelyza 11913 Created by translating the section "Career" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1348210085|Nathan Byanyima]]" 75668 wikitext text/x-wiki   '''Nathan Byanyima''' (yazaalibwa nga 27 Ogwomunaana ,1956) [[:en:Uganda|MunnaUganda]] yinginiya, omukozi w'ensonga z'abantu era munnabyabufuzi . Akiikirira abantu b’e Bukanga mu bukiika kono, [[Isingiro (disitulikit)|mu Disitulikiti y’e Isingiro]] mu [[Parliament of Uganda|Palaamenti ya Uganda]] ng’omubaka wa palaamenti. <ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Nathan Byanyima's supporters walk out on Museveni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nathan-byanyima-s-supporters-walk-out-on-museveni-1559428 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Ankole, Kigezi hotspots to watch |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/ankole-kigezi-hotspots-to-watch-5239838 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kamurari, Byanyima in tight race for Bukanga North |url=https://www.newvision.co.ug/news/1537141/kamurari-byanyima-tight-race-bukanga-north |access-date=2025-12-13 |website=New Vision}}</ref> Yeegatta ku kibiina kya [[National Resistance Movement]] . <ref name=":0">{{Cite web |last=Mugasha |first=Alex |title=Let Me Serve My Last Term and Retire- Says Nathan Byanyima After Winning NRM Flag for Bukanga |url=https://nilepost.co.ug/nathan%20byanyima/273821/let-me-serve-my-last-term-and-retire-says-nathan-byanyima-after-winning-nrm-flag-for-bukanga |access-date=2025-07-27 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> == Emirimu == Byanyima ye yali akwatidde ekibiina kya [[National Resistance Movement]] (NRM) bendera mu kitundu kya Bukanga ,mu bukiika kono mu kulonda kwa Uganda okwa 2026. <ref>{{Cite web |last=PARLIAMENT OF UGANDA |title=Parliament of Uganda |url=https://mpsdb.parliament.go.ug/home/mp/eyJpdiI6IkdYRk00N0RIR0M4d21wR3hXVFhNdGc9PSIsInZhbHVlIjoiYzhra2NqSkZFZDNaVGdiU1I4QXdhUT09IiwibWFjIjoiY2MyYmZjY2YwZjQxMTBlMzEwNjA4MGU3N2MwYWE4NjI1ZDJmZWZlZGYwMmJlYTAzMDk5YWM0MzY4NjY3MDM3NCIsInRhZyI6IiJ9 |url-status= |website=Parliament of Uganda}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |last=Mugasha |first=Alex |title=Let Me Serve My Last Term and Retire- Says Nathan Byanyima After Winning NRM Flag for Bukanga |url=https://nilepost.co.ug/nathan%20byanyima/273821/let-me-serve-my-last-term-and-retire-says-nathan-byanyima-after-winning-nrm-flag-for-bukanga |access-date=2025-07-27 |website=Nilepost News |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMugasha">Mugasha, Alex. [https://nilepost.co.ug/nathan%20byanyima/273821/let-me-serve-my-last-term-and-retire-says-nathan-byanyima-after-winning-nrm-flag-for-bukanga "Let Me Serve My Last Term and Retire- Says Nathan Byanyima After Winning NRM Flag for Bukanga"]. ''Nilepost News''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-07-27</span></span>.</cite></ref> Era mu kiseera kino ye mubaka wa palaamenti mu kitundu kye kimu. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-11-06 |title=Byanyima: The new peace broker in Parliament |url=https://www.newvision.co.ug/category/politics/byanyima-the-new-peace-broker-in-parliament-NV_174285 |access-date=2025-07-27 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nathan Byanyima Bounces Back Into Bukanga MP Race |url=https://ugandaradionetwork.net/story/nathan-byanyima-bounces-back-into-bukanga-mp-race |access-date=2025-07-27 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Bukanga North MP Nathan Byanyima – Parliament Watch |url=https://parliamentwatch.ug/news-amp-updates/hands-off-uedcl-lawmakers-battle-plot-to-privatize-power-supply/bukanga-north-mp-nathan-byanyima/ |access-date=2025-12-13 |website=parliamentwatch.ug}}</ref> Mu [[:en:Parliament_of_Uganda|palaamenti ya Uganda]], Byanyima aweereza ku kakiiko akavunaanyizibwa ku by’okuzimba n’eby’entambula. . <ref>{{Cite web |title=Committee on Physical Infrastructure – Parliament Watch |url=https://parliamentwatch.ug/committees/committee-on-physical-infrastructure/ |access-date=2025-07-27 |website=parliamentwatch.ug}}</ref> === Omulimu gwe ogwebyobufuzi === Nga 19 Omwezi gwomusanvu 2025, Nathan Byanyima yalangirirwa ng’omukwasi wa bendera y’ekibiina [[National Resistance Movement|kya National Resistance Movement]] (NRM) mu Bukanga,mu bukiika kono nga beetegekera okulonda kwa bonna okwa 2026 .Oluvannyuma lw’okuwangula akalulu ka pulayimale k’ekibiina n’obululu 30,302 (69 ku 100), n’awangula Julius Tumuhimbise (5,845; 13 ku 100) ne Jeremiah Kamurari (4,590; ebitundu 9 ku buli 100). Oluvannyuma lw’okulangirilwa, yagambye nti agenderera kunoonya kuddamu kulondebwa ku kisanja kye yayogeddeko ng’ekyasembayo mu palamenti (2026 okutuuka 2031). <ref>{{Cite web |last=Mugasha |first=Alex |title=Let Me Serve My Last Term and Retire- Says Nathan Byanyima After Winning NRM Flag for Bukanga |url=https://nilepost.co.ug/index.php/news/273821/let-me-serve-my-last-term-and-retire-says-nathan-byanyima-after-winning-nrm-flag-for-bukanga |access-date=2025-12-13 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> Mu mwezigwokuminogumu wa 2013, Byanyima yavuganya ku kifo ky’omubaka wa Palaamenti mu Ssaza ly’e Bukanga ng’obwannakyewa, kino kyaddirira eyali mu palaamenti, Gregory Matovu okufa era ekifo nga kikalu. <ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Kangwagye wins Bukanga- by election |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/kangwagye-wins-bukanga-by-election-1559544 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref>Mu kulonda kuno, waaliwo abeesimbyewo abalala bana nga mw'otwalidde Steven Kangwagye eyali ku kaadi ya NRM, Shafique Dembe eyali ku kaadi ya [[:en:Forum_for_Democratic_Change|Forum for Democratic Change]] (FDC), ne Abel Tumusime eyali yeetongodde. [[Olukiiko olw'Enkyukakyuka mu Bufuzi bwa demokulasiya|.]] <ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Kangwagye wins Bukanga- by election |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/kangwagye-wins-bukanga-by-election-1559544 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref> Byanyima yafuna obululu 16946 n’awangulwa Steven Kangwagye eyawangudde n’obululu 18,204 mu kulonda okw’okubiri. <ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Kangwagye wins Bukanga- by election |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/kangwagye-wins-bukanga-by-election-1559544 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=NRM's Kangwagye wins Bukanga by-election |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2025-12-13 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=NRM Wins Bukanga Parliamentary seat : |url=https://ugandaradionetwork.net/story/nrm-wins-bukanga-parliamentary-seat |access-date=2025-12-13 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref> == Emirimu gye == {{Infobox omukungu|name=Nathan Byanyima|image=Byanyima Nathan.jpg|caption=|birth_date=27 August 1956|birth_place=Uganda|party=[[National Resistance Movement]] (NRM)|office=Member of Parliament|term_start=|term_end=|predecessor=|successor=}}'''Nathan Byanyima''' (yazaalibwa 27 August 1956) [[Uganda|munnayuganda]] yinginiya, omukozi w'ensonga z'abantu era [[:en:Politician|munnbyabufuzi]] . Akiikirira abantu b’e Bukanga North, [[Isingiro (disitulikit)|mu disitulikiti y’e Isingiro]] mu [[Paalamenti ya Uganda|Palamenti ya Uganda]] ng’omubaka wa palamenti. <ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Nathan Byanyima's supporters walk out on Museveni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nathan-byanyima-s-supporters-walk-out-on-museveni-1559428 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Ankole, Kigezi hotspots to watch |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/ankole-kigezi-hotspots-to-watch-5239838 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kamurari, Byanyima in tight race for Bukanga North |url=https://www.newvision.co.ug/news/1537141/kamurari-byanyima-tight-race-bukanga-north |access-date=2025-12-13 |website=New Vision}}</ref> Yeegattira mu kibiina kya [[National Resistance Movement]].<ref name=":0">{{Cite web |last=Mugasha |first=Alex |title=Let Me Serve My Last Term and Retire- Says Nathan Byanyima After Winning NRM Flag for Bukanga |url=https://nilepost.co.ug/nathan%20byanyima/273821/let-me-serve-my-last-term-and-retire-says-nathan-byanyima-after-winning-nrm-flag-for-bukanga |access-date=2025-07-27 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> == Omulimu == Byanyima ye yali omukwasi w’ebendera y’ekibiina kya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement (NRM)]] mu ssaza ly’e Bukanga mumambuka mu kulonda kwa bonna okw’e Uganda okwa 2026.<ref>{{Cite web |last=PARLIAMENT OF UGANDA |title=Parliament of Uganda |url=https://mpsdb.parliament.go.ug/home/mp/eyJpdiI6IkdYRk00N0RIR0M4d21wR3hXVFhNdGc9PSIsInZhbHVlIjoiYzhra2NqSkZFZDNaVGdiU1I4QXdhUT09IiwibWFjIjoiY2MyYmZjY2YwZjQxMTBlMzEwNjA4MGU3N2MwYWE4NjI1ZDJmZWZlZGYwMmJlYTAzMDk5YWM0MzY4NjY3MDM3NCIsInRhZyI6IiJ9 |url-status= |website=Parliament of Uganda}}</ref><ref name=":0" />Ye era kati mubaka wa palamenti akiikirira essaza eryo.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-11-06 |title=Byanyima: The new peace broker in Parliament |url=https://www.newvision.co.ug/category/politics/byanyima-the-new-peace-broker-in-parliament-NV_174285 |access-date=2025-07-27 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nathan Byanyima Bounces Back Into Bukanga MP Race |url=https://ugandaradionetwork.net/story/nathan-byanyima-bounces-back-into-bukanga-mp-race |access-date=2025-07-27 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bukanga North MP Nathan Byanyima – Parliament Watch |url=https://parliamentwatch.ug/news-amp-updates/hands-off-uedcl-lawmakers-battle-plot-to-privatize-power-supply/bukanga-north-mp-nathan-byanyima/ |access-date=2025-12-13 |website=parliamentwatch.ug}}</ref> Mu [[Paalamenti ya Uganda|palamenti ya Uganda]], Byanyima akola ku kakiiko akakola ku bikozesebwa eby’obuwangaazi ng'ebizimbe n’ebintu ebikozesebwa mu buweereza bw’abantu.<ref>{{Cite web |title=Committee on Physical Infrastructure – Parliament Watch |url=https://parliamentwatch.ug/committees/committee-on-physical-infrastructure/ |access-date=2025-07-27 |website=parliamentwatch.ug}}</ref> === Omulimu gw’ebyobufuzi === Ku '''19 mugw'omukaga 2025''', Nathan Byanyima yalangibwa nga ye '''mukwasi w’ebendera w’ekibiina kya''' [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] (NRM) mu ssaza ly’e '''Bukanga''' mumambuka nga beetegekera okulonda kwa bonna okwa 2026 oluvannyuma lw’okuwangula akalulu akasoka ak’ekibiina n’obululu 30,302 (69 ku 100), n’awangula Julius Tumuhimbise (5,845; 13 ku 100) ne Jeremiah Kamurari (4,590; ebitundu 9 ku buli 100). Oluvannyuma lw’okulangirira, yagamba nti yali agenderera okunoonya okuddamu okulondebwa ku kisanja kye yayogelako ng’ekigya okusembayo mu palamenti (2026 okutuuka 2031).<ref>{{Cite web |last=Mugasha |first=Alex |title=Let Me Serve My Last Term and Retire- Says Nathan Byanyima After Winning NRM Flag for Bukanga |url=https://nilepost.co.ug/index.php/news/273821/let-me-serve-my-last-term-and-retire-says-nathan-byanyima-after-winning-nrm-flag-for-bukanga |access-date=2025-12-13 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> Mu November 2013, Byanyima yavuganya ku kifo ky’Omubaka wa Palamenti akiikirira Mu November 2013, Byanyima yavuganya ku kifo ky’Omubaka wa Palamenti akiikirira essaza ly’e Bukanga ng’omuntu atalina kibiina ky’aby’obufuzi, kino kyaliwo oluvannyuma lw’okufa kw’omubaka eyali mu kifo ekyo, Gregory Matovu, ekyaleetera ekifo ekyo okubula omubaka.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Kangwagye wins Bukanga- by election |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/kangwagye-wins-bukanga-by-election-1559544 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref> Mu kuvuganya okwo, mwalimu abavuganya abalala bana nga mwe mwali Steven Kangwagye ku tikiti ya NRM, Shafique Dembe wansi wa [[:en:Forum_for_Democratic_Change|Forum for Democratic Change]] (FDC), ne Abel Tumusime eyali avuganya ng’omuntu atalina kibiina ky’aby’obufuzi.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Bukanga goes to the polls today |url=https://www.newvision.co.ug/news/1335000/heavy-rain-disturbs-bukanga-voting |access-date=2025-12-13 |website=New Vision}}</ref>Byanyima yafuna obululu 16,946, n’awangulwa Steven Kangwagye, eyafuna obululu 18,204 n’awangula kulonda okwo.<ref>{{Cite web |last=Writer |first=Staff |date=2013-11-27 |title=NRM's Kangwagye Wins Bukanga Poll |url=https://redpepper.co.ug/nrms-kangwagye-wins-bukanga-poll/29342/ |access-date=2025-12-13 |website=ONLINE |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=NRM's Kangwagye wins Bukanga by-election |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2025-12-13 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |title=NRM Wins Bukanga Parliamentary seat : |url=https://ugandaradionetwork.net/story/nrm-wins-bukanga-parliamentary-seat |access-date=2025-12-13 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref> == Laba ne == * [[Lilian Aber|Lillian Aber, omuwandiisi w’ebitabo]] * [[Ruth Achieng|Ruth Achieng, omuwandiisi w’ebitabo]] * [[Concy Aciro|Concy Aciro, omuwandiisi w’ebitabo]] * Perez Ahabwe nga bwe kiri * [[Grace Akello|Omukisa Akello]] * [[Jennifer Alanyo]] * [[Alice Kaboyo]] == Ebijuliziddwa == [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] dtadpf4k3llxvhg8n591gxrj6c4to3r 75669 75668 2026-09-29T19:07:55Z Crystalelyza 11913 added hyperlink for perez ahabwe 75669 wikitext text/x-wiki   '''Nathan Byanyima''' (yazaalibwa nga 27 Ogwomunaana ,1956) [[:en:Uganda|MunnaUganda]] yinginiya, omukozi w'ensonga z'abantu era munnabyabufuzi . Akiikirira abantu b’e Bukanga mu bukiika kono, [[Isingiro (disitulikit)|mu Disitulikiti y’e Isingiro]] mu [[Parliament of Uganda|Palaamenti ya Uganda]] ng’omubaka wa palaamenti. <ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Nathan Byanyima's supporters walk out on Museveni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nathan-byanyima-s-supporters-walk-out-on-museveni-1559428 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Ankole, Kigezi hotspots to watch |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/ankole-kigezi-hotspots-to-watch-5239838 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kamurari, Byanyima in tight race for Bukanga North |url=https://www.newvision.co.ug/news/1537141/kamurari-byanyima-tight-race-bukanga-north |access-date=2025-12-13 |website=New Vision}}</ref> Yeegatta ku kibiina kya [[National Resistance Movement]] . <ref name=":0">{{Cite web |last=Mugasha |first=Alex |title=Let Me Serve My Last Term and Retire- Says Nathan Byanyima After Winning NRM Flag for Bukanga |url=https://nilepost.co.ug/nathan%20byanyima/273821/let-me-serve-my-last-term-and-retire-says-nathan-byanyima-after-winning-nrm-flag-for-bukanga |access-date=2025-07-27 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> == Emirimu == Byanyima ye yali akwatidde ekibiina kya [[National Resistance Movement]] (NRM) bendera mu kitundu kya Bukanga ,mu bukiika kono mu kulonda kwa Uganda okwa 2026. <ref>{{Cite web |last=PARLIAMENT OF UGANDA |title=Parliament of Uganda |url=https://mpsdb.parliament.go.ug/home/mp/eyJpdiI6IkdYRk00N0RIR0M4d21wR3hXVFhNdGc9PSIsInZhbHVlIjoiYzhra2NqSkZFZDNaVGdiU1I4QXdhUT09IiwibWFjIjoiY2MyYmZjY2YwZjQxMTBlMzEwNjA4MGU3N2MwYWE4NjI1ZDJmZWZlZGYwMmJlYTAzMDk5YWM0MzY4NjY3MDM3NCIsInRhZyI6IiJ9 |url-status= |website=Parliament of Uganda}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |last=Mugasha |first=Alex |title=Let Me Serve My Last Term and Retire- Says Nathan Byanyima After Winning NRM Flag for Bukanga |url=https://nilepost.co.ug/nathan%20byanyima/273821/let-me-serve-my-last-term-and-retire-says-nathan-byanyima-after-winning-nrm-flag-for-bukanga |access-date=2025-07-27 |website=Nilepost News |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMugasha">Mugasha, Alex. [https://nilepost.co.ug/nathan%20byanyima/273821/let-me-serve-my-last-term-and-retire-says-nathan-byanyima-after-winning-nrm-flag-for-bukanga "Let Me Serve My Last Term and Retire- Says Nathan Byanyima After Winning NRM Flag for Bukanga"]. ''Nilepost News''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-07-27</span></span>.</cite></ref> Era mu kiseera kino ye mubaka wa palaamenti mu kitundu kye kimu. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-11-06 |title=Byanyima: The new peace broker in Parliament |url=https://www.newvision.co.ug/category/politics/byanyima-the-new-peace-broker-in-parliament-NV_174285 |access-date=2025-07-27 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nathan Byanyima Bounces Back Into Bukanga MP Race |url=https://ugandaradionetwork.net/story/nathan-byanyima-bounces-back-into-bukanga-mp-race |access-date=2025-07-27 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Bukanga North MP Nathan Byanyima – Parliament Watch |url=https://parliamentwatch.ug/news-amp-updates/hands-off-uedcl-lawmakers-battle-plot-to-privatize-power-supply/bukanga-north-mp-nathan-byanyima/ |access-date=2025-12-13 |website=parliamentwatch.ug}}</ref> Mu [[:en:Parliament_of_Uganda|palaamenti ya Uganda]], Byanyima aweereza ku kakiiko akavunaanyizibwa ku by’okuzimba n’eby’entambula. . <ref>{{Cite web |title=Committee on Physical Infrastructure – Parliament Watch |url=https://parliamentwatch.ug/committees/committee-on-physical-infrastructure/ |access-date=2025-07-27 |website=parliamentwatch.ug}}</ref> === Omulimu gwe ogwebyobufuzi === Nga 19 Omwezi gwomusanvu 2025, Nathan Byanyima yalangirirwa ng’omukwasi wa bendera y’ekibiina [[National Resistance Movement|kya National Resistance Movement]] (NRM) mu Bukanga,mu bukiika kono nga beetegekera okulonda kwa bonna okwa 2026 .Oluvannyuma lw’okuwangula akalulu ka pulayimale k’ekibiina n’obululu 30,302 (69 ku 100), n’awangula Julius Tumuhimbise (5,845; 13 ku 100) ne Jeremiah Kamurari (4,590; ebitundu 9 ku buli 100). Oluvannyuma lw’okulangirilwa, yagambye nti agenderera kunoonya kuddamu kulondebwa ku kisanja kye yayogeddeko ng’ekyasembayo mu palamenti (2026 okutuuka 2031). <ref>{{Cite web |last=Mugasha |first=Alex |title=Let Me Serve My Last Term and Retire- Says Nathan Byanyima After Winning NRM Flag for Bukanga |url=https://nilepost.co.ug/index.php/news/273821/let-me-serve-my-last-term-and-retire-says-nathan-byanyima-after-winning-nrm-flag-for-bukanga |access-date=2025-12-13 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> Mu mwezigwokuminogumu wa 2013, Byanyima yavuganya ku kifo ky’omubaka wa Palaamenti mu Ssaza ly’e Bukanga ng’obwannakyewa, kino kyaddirira eyali mu palaamenti, Gregory Matovu okufa era ekifo nga kikalu. <ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Kangwagye wins Bukanga- by election |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/kangwagye-wins-bukanga-by-election-1559544 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref>Mu kulonda kuno, waaliwo abeesimbyewo abalala bana nga mw'otwalidde Steven Kangwagye eyali ku kaadi ya NRM, Shafique Dembe eyali ku kaadi ya [[:en:Forum_for_Democratic_Change|Forum for Democratic Change]] (FDC), ne Abel Tumusime eyali yeetongodde. [[Olukiiko olw'Enkyukakyuka mu Bufuzi bwa demokulasiya|.]] <ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Kangwagye wins Bukanga- by election |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/kangwagye-wins-bukanga-by-election-1559544 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref> Byanyima yafuna obululu 16946 n’awangulwa Steven Kangwagye eyawangudde n’obululu 18,204 mu kulonda okw’okubiri. <ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Kangwagye wins Bukanga- by election |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/kangwagye-wins-bukanga-by-election-1559544 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=NRM's Kangwagye wins Bukanga by-election |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2025-12-13 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=NRM Wins Bukanga Parliamentary seat : |url=https://ugandaradionetwork.net/story/nrm-wins-bukanga-parliamentary-seat |access-date=2025-12-13 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref> == Emirimu gye == {{Infobox omukungu|name=Nathan Byanyima|image=Byanyima Nathan.jpg|caption=|birth_date=27 August 1956|birth_place=Uganda|party=[[National Resistance Movement]] (NRM)|office=Member of Parliament|term_start=|term_end=|predecessor=|successor=}}'''Nathan Byanyima''' (yazaalibwa 27 August 1956) [[Uganda|munnayuganda]] yinginiya, omukozi w'ensonga z'abantu era [[:en:Politician|munnbyabufuzi]] . Akiikirira abantu b’e Bukanga North, [[Isingiro (disitulikit)|mu disitulikiti y’e Isingiro]] mu [[Paalamenti ya Uganda|Palamenti ya Uganda]] ng’omubaka wa palamenti. <ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Nathan Byanyima's supporters walk out on Museveni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nathan-byanyima-s-supporters-walk-out-on-museveni-1559428 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Ankole, Kigezi hotspots to watch |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/ankole-kigezi-hotspots-to-watch-5239838 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kamurari, Byanyima in tight race for Bukanga North |url=https://www.newvision.co.ug/news/1537141/kamurari-byanyima-tight-race-bukanga-north |access-date=2025-12-13 |website=New Vision}}</ref> Yeegattira mu kibiina kya [[National Resistance Movement]].<ref name=":0">{{Cite web |last=Mugasha |first=Alex |title=Let Me Serve My Last Term and Retire- Says Nathan Byanyima After Winning NRM Flag for Bukanga |url=https://nilepost.co.ug/nathan%20byanyima/273821/let-me-serve-my-last-term-and-retire-says-nathan-byanyima-after-winning-nrm-flag-for-bukanga |access-date=2025-07-27 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> == Omulimu == Byanyima ye yali omukwasi w’ebendera y’ekibiina kya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement (NRM)]] mu ssaza ly’e Bukanga mumambuka mu kulonda kwa bonna okw’e Uganda okwa 2026.<ref>{{Cite web |last=PARLIAMENT OF UGANDA |title=Parliament of Uganda |url=https://mpsdb.parliament.go.ug/home/mp/eyJpdiI6IkdYRk00N0RIR0M4d21wR3hXVFhNdGc9PSIsInZhbHVlIjoiYzhra2NqSkZFZDNaVGdiU1I4QXdhUT09IiwibWFjIjoiY2MyYmZjY2YwZjQxMTBlMzEwNjA4MGU3N2MwYWE4NjI1ZDJmZWZlZGYwMmJlYTAzMDk5YWM0MzY4NjY3MDM3NCIsInRhZyI6IiJ9 |url-status= |website=Parliament of Uganda}}</ref><ref name=":0" />Ye era kati mubaka wa palamenti akiikirira essaza eryo.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-11-06 |title=Byanyima: The new peace broker in Parliament |url=https://www.newvision.co.ug/category/politics/byanyima-the-new-peace-broker-in-parliament-NV_174285 |access-date=2025-07-27 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nathan Byanyima Bounces Back Into Bukanga MP Race |url=https://ugandaradionetwork.net/story/nathan-byanyima-bounces-back-into-bukanga-mp-race |access-date=2025-07-27 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bukanga North MP Nathan Byanyima – Parliament Watch |url=https://parliamentwatch.ug/news-amp-updates/hands-off-uedcl-lawmakers-battle-plot-to-privatize-power-supply/bukanga-north-mp-nathan-byanyima/ |access-date=2025-12-13 |website=parliamentwatch.ug}}</ref> Mu [[Paalamenti ya Uganda|palamenti ya Uganda]], Byanyima akola ku kakiiko akakola ku bikozesebwa eby’obuwangaazi ng'ebizimbe n’ebintu ebikozesebwa mu buweereza bw’abantu.<ref>{{Cite web |title=Committee on Physical Infrastructure – Parliament Watch |url=https://parliamentwatch.ug/committees/committee-on-physical-infrastructure/ |access-date=2025-07-27 |website=parliamentwatch.ug}}</ref> === Omulimu gw’ebyobufuzi === Ku '''19 mugw'omukaga 2025''', Nathan Byanyima yalangibwa nga ye '''mukwasi w’ebendera w’ekibiina kya''' [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] (NRM) mu ssaza ly’e '''Bukanga''' mumambuka nga beetegekera okulonda kwa bonna okwa 2026 oluvannyuma lw’okuwangula akalulu akasoka ak’ekibiina n’obululu 30,302 (69 ku 100), n’awangula Julius Tumuhimbise (5,845; 13 ku 100) ne Jeremiah Kamurari (4,590; ebitundu 9 ku buli 100). Oluvannyuma lw’okulangirira, yagamba nti yali agenderera okunoonya okuddamu okulondebwa ku kisanja kye yayogelako ng’ekigya okusembayo mu palamenti (2026 okutuuka 2031).<ref>{{Cite web |last=Mugasha |first=Alex |title=Let Me Serve My Last Term and Retire- Says Nathan Byanyima After Winning NRM Flag for Bukanga |url=https://nilepost.co.ug/index.php/news/273821/let-me-serve-my-last-term-and-retire-says-nathan-byanyima-after-winning-nrm-flag-for-bukanga |access-date=2025-12-13 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> Mu November 2013, Byanyima yavuganya ku kifo ky’Omubaka wa Palamenti akiikirira Mu November 2013, Byanyima yavuganya ku kifo ky’Omubaka wa Palamenti akiikirira essaza ly’e Bukanga ng’omuntu atalina kibiina ky’aby’obufuzi, kino kyaliwo oluvannyuma lw’okufa kw’omubaka eyali mu kifo ekyo, Gregory Matovu, ekyaleetera ekifo ekyo okubula omubaka.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Kangwagye wins Bukanga- by election |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/kangwagye-wins-bukanga-by-election-1559544 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref> Mu kuvuganya okwo, mwalimu abavuganya abalala bana nga mwe mwali Steven Kangwagye ku tikiti ya NRM, Shafique Dembe wansi wa [[:en:Forum_for_Democratic_Change|Forum for Democratic Change]] (FDC), ne Abel Tumusime eyali avuganya ng’omuntu atalina kibiina ky’aby’obufuzi.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Bukanga goes to the polls today |url=https://www.newvision.co.ug/news/1335000/heavy-rain-disturbs-bukanga-voting |access-date=2025-12-13 |website=New Vision}}</ref>Byanyima yafuna obululu 16,946, n’awangulwa Steven Kangwagye, eyafuna obululu 18,204 n’awangula kulonda okwo.<ref>{{Cite web |last=Writer |first=Staff |date=2013-11-27 |title=NRM's Kangwagye Wins Bukanga Poll |url=https://redpepper.co.ug/nrms-kangwagye-wins-bukanga-poll/29342/ |access-date=2025-12-13 |website=ONLINE |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=NRM's Kangwagye wins Bukanga by-election |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2025-12-13 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |title=NRM Wins Bukanga Parliamentary seat : |url=https://ugandaradionetwork.net/story/nrm-wins-bukanga-parliamentary-seat |access-date=2025-12-13 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref> == Laba ne == * [[Lilian Aber|Lillian Aber, omuwandiisi w’ebitabo]] * [[Ruth Achieng|Ruth Achieng, omuwandiisi w’ebitabo]] * [[Concy Aciro|Concy Aciro, omuwandiisi w’ebitabo]] * [[Perez Ahabwe]] * [[Grace Akello|Omukisa Akello]] * [[Jennifer Alanyo]] * [[Alice Kaboyo]] == Ebijuliziddwa == [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] pn3bim1mnxsnhyiojj8l3ecj7c4rv1f Israel Kibirige Ssebunya 0 13234 75683 70418 2026-09-30T06:51:58Z Rodney Rwagi 11008 removed duplicated links and external links 75683 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Israel Kibirige Ssebunya''' (1 Ogwokutaano 1946 – 8 Ogwekkumi 2008) yali Munnayuganda [[:en:Cytogeneticist|omukugu mu by'obuzaale]], [[:en:Agriculturalist|omunoonyereza ku by'obulimi]], munnabyanjigiriza era munnabyabufuzi.<ref>[http://newvision.co.ug/D/9/37/498885/Kibirige%20Sebunya Dr. Kibirige Sebunya Was A Consultant Agriculturalist and Academic]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Yaweereza nga [[Ebyamalimiro|Minisita omubeezi ow’ebyobulimi,Obulunzi n’Obuvubi]], okuva mu 1999 okutuuka mu 2008.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/640500/Kibirige%20Ssebunya Kibirige Ssebunya First Appointed State Minister for Agriculture In 1999]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Nga tannakola ekyo, yaweerezaako nga dayirekita w’okunoonyereza mu Kawanda Agricultural Research Institute (KARI). Era yaliko [[Parliament of Uganda|omubaka mu Palamenti]] (MP), ng’akiikirira Kyadondo County North mu [[Wakiso (disitulikit)|Disitulikiti y’e Wakiso]]. Yaweereza mu kifo ekyo okuva mu 1996 okutuusa lwe yafa mu 2008. == Ebyafaayo n’okusoma kwe == Israel Kibirige Ssebunya yazaalibwa mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]], nga 1 Ogwokutaano 1946, mutabani wa Besweri Kibirige ow’okutaano. Jjajjaawe ku ludda lwa kitaawe yali Ssewaali Kisajjaki ow’Ekika ky’e Ngeye, ow’e Katente, mu ssaza ly’e Kyaggwe, mu Disitulikiti y’e Mukono ey’omulembe guno . Pulayimale yagisomera e [[:en:Matugga|Matugga]] mu [[Wakiso (disitulikit)|Disitulikiti y'e Wakiso]] . Yeyongera okugenda ku Ndejje Secondary School okusoma "O" Level Junior (S1 -S4). Oluvannyuma yakyuka n'agenda mu [[Makerere College School|ssomero lya Makerere College School]] okusoma "A" Level (S5 -S6). Okuva mu 1967 okutuuka mu 1971, Kibirige yasomera [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], n’atikkirwa diguli ya [[:en:Bachelor_of_Science|Bachelor of Science in Agriculture]] (BSc). Yemalira mu [[:en:Plant_breeding|kuzaazisa ebimera]]. Yafuna diguli ye eya [[:en:Master_of_Science|Master of Science mu by’obulimi]] (MSc) okuva mu [[:en:University_of_Saskatchewan|Yunivasite y’e Saskatchewan]], e Regina, Saskatchewan, Canada. Yakuguka mu [[:en:Cytogenetics|by'obutonde (cytogenetics)]] [[:en:Plant_breeding|n'okuzaazisa ebimera]]. Yagenda mu maaso n’okusoma okusingawo mu bitundu ebyo ebibiri eby’enjawulo eby’ebyobulimi nafuna diguli ya Doctor of Philosophy (PhD) okuva mu yunivasite y’emu. Oluvannyuma Kibirige Ssebunya yafuna ebisaanyizo ebirala ebya diguli omuli: * Satifikeeti mu Farming Systems – Okuva mu [[:en:University_of_Florida|Yunivasite y’e Florida]], [[:en:Gainesville,_Florida|Gainesville]], Florida, US. * Satifikeeti mu Agricultural Research Extension Technologies – Okuva mu [[:en:Ohio_State_University|Ohio State University]], [[:en:Columbus,_Ohio|Columbus]], Ohio, US. * Satifikeeti mu Senior Management Programmes in Administration – [[:en:Regent_College|Regent College]], [[:en:Regent|Regent]], Bungereza * Satifikeeti mu Agriculture Extension Management – Okuva mu ttendekero ly'e [[:en:India|Buyindi]] == Emirimu gye egy'assaayansi == Okuva mu 1970 okutuuka mu 1974, ate nate okuva mu 1980 okutuuka mu 1984, Kibirige Ssebunya yakola nga [[:en:Botanist|Botanist]], ng’akuguse mu [[:en:Plant_breeding|kuzaazisa ebimera]] mu Coffee Research Unit ku Kawanda Agricultural Research Station, mu North Kyaddondo County, mu [[Wakiso (disitulikit)|Disitulikiti y’e Wakiso]] ey’omulembe guno. Wakati wa 1980 ne 1986, yaweereza nga [[:en:Lecturer|Adjunct Lecturer]] mu [[:en:Plant_genetics|buzaale bw’ebimera]] n’okuzaazisa ebimera, mu kitongole kya Crop Science, mu Faculty y’ebyobulimi, [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], [[Kampala]], Uganda. Bwe yali asoma diguli ye mu Canada okuva mu 1974 okutuuka mu 1980, yakola okunoonyereza okw’amaanyi ku [[:en:Cytogenetics|cytogenetics]], omuli okuzaazisa n’okutambuza obuwuka obugwira mu ŋŋaano n’abooluganda lwazo olw’omu nsiko wamu n’okunoonyereza ku ndwadde mu nnyiriri nnyingi ez’ebika by’eŋŋaano. Okuva mu 1984 okutuuka mu 1989, yaweereza nga Principal Research Scientist, Coffee Research Program, Kawanda Agricultural Research Institute (KARI). Okuva mu 1989 okutuuka mu 1992, yakola nga Dayirekita w’okunoonyereza mu Namulonge Agricultural Research Institute. Mu kiseera kye kimu era yaweereza ng’akola nga dayirekita w’okunoonyereza mu KARI.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/13/528446/Kibirige%20Ssebunya Dr. Kibirige Ssebunnya Was Director of Kawanda Agricultural Research Institute In the 1990s]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Omulimu gw’ebyobufuzi == Okuva mu 1999 ng'akola nga Minisita omubeezi Owebyobulimi, Kibirige Ssebunya yalondebwa [[Yoweri Museveni|Pulezidenti Yoweri Museveni]] mu Palamenti, mu Gwokutaano 2006, asunsulwe okuddamu okulondebwa mu kabineti.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/500161/Kibirige%20Sebunya Kibirige Sebunya Nominated For Ministerial Cabinet Post]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Yaddamu okulondebwa okuba [[Ebyamalimiro|Minisita omubeezi ow'ebyobulimi]] nga 1 Ogwomukaaga 2006.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Kibirige%20Ssebunya Kibirige Ssebunya Re-Appointed State Minister for Agriculture In June 2006]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Okufa == Kibirige Ssebunya yafa [[:en:Throat_cancer|kookolo w'emimiro]], mu [[Mulago National Specialised Hospital|ddwaaliro lya Mulago National Referral Hospital]], mu [[Kampala]], nga 8 Ogwekkumi 2008.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/653703/Kibirige%20Ssebunya Dr. Kibirige Ssebunnya Died of Oralpharyngeal Cancer]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Oluvannyuma lw'okuweebwa ekitiibwa mu Palamenti,<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/654587/Kibirige%20Ssebunya Parliament Mourns Late Minister Kibirige Ssebunya]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} </ref> omulambo gwe gwaziikibwa mu maka ga bajjajjaabe ku kyalo Katente, mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y'e Mukono]] . Abakungubazi kwaliko [[Yoweri Museveni|Pulezidenti Yoweri Museveni]], [[Janet Museveni]], [[Cabinet of Uganda|Baminisita ba kabineti ya Uganda]] n’abakulembeze b’eggwanga abalala.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/654776/Kibirige%20Ssebunya Museveni Mourns The Late Kibirige Ssebunya]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} </ref> Kibirige yaleka mukyala we, Theresa Namatovu Ssebunya, omusomesa mu biological sciences mu [[:en:University_of_Botswana|yunivasite y’e Botswana]] e [[:en:Gaborone|Gaborone]], [[Botswana]],<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/13/654252/Kibirige%20Ssebunya Kibirige Was A Loving Husband]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} </ref> n’abaana bataano (abawala basatu n’abalenzi babiri). Omu ku batabani be, Robert Sebunya Kasule yalondebwa okudda mu bigere bya kitaawe ng’omubaka wa Kyadondo County North. Yaddamu okulondebwa mu 2011, yaddamu okulondebwa mu 2016 ng’omubaka wa palamenti mu munisipaali y’e Nansana. == Ebijuliziddwa == <references /> == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * Ekifaananyi kya Dr. Kibirige Ssebunya Mu 2006  * Embeera Ya Kibirige Ssebunnya Embi Naye Nga Eteredde Mu September 2008  * Kibirige Ssebunya Yaweebwa Ekitanda Mu Ddwaliro E Mulago Ku nkomerero ya September 2008  [[Category:Pages with unreviewed translations]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] 7txmftcowzjrfuxud9hg27yzlrfw8jm 75684 75683 2026-09-30T06:55:05Z Rodney Rwagi 11008 added the months' names in Luganda from Ogwokutaano to Muzigo and Ogwekumi to Mukulukusabitungotungo 75684 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Israel Kibirige Ssebunya''' (1 Muzigo 1946 – 8 Mukulukusabitungotungo 2008) yali Munnayuganda [[:en:Cytogeneticist|omukugu mu by'obuzaale]], [[:en:Agriculturalist|omunoonyereza ku by'obulimi]], munnabyanjigiriza era munnabyabufuzi.<ref>[http://newvision.co.ug/D/9/37/498885/Kibirige%20Sebunya Dr. Kibirige Sebunya Was A Consultant Agriculturalist and Academic]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Yaweereza nga [[Ebyamalimiro|Minisita omubeezi ow’ebyobulimi,Obulunzi n’Obuvubi]], okuva mu 1999 okutuuka mu 2008.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/640500/Kibirige%20Ssebunya Kibirige Ssebunya First Appointed State Minister for Agriculture In 1999]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Nga tannakola ekyo, yaweerezaako nga dayirekita w’okunoonyereza mu Kawanda Agricultural Research Institute (KARI). Era yaliko [[Parliament of Uganda|omubaka mu Palamenti]] (MP), ng’akiikirira Kyadondo County North mu [[Wakiso (disitulikit)|Disitulikiti y’e Wakiso]]. Yaweereza mu kifo ekyo okuva mu 1996 okutuusa lwe yafa mu 2008. == Ebyafaayo n’okusoma kwe == Israel Kibirige Ssebunya yazaalibwa mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]], nga 1 Ogwokutaano 1946, mutabani wa Besweri Kibirige ow’okutaano. Jjajjaawe ku ludda lwa kitaawe yali Ssewaali Kisajjaki ow’Ekika ky’e Ngeye, ow’e Katente, mu ssaza ly’e Kyaggwe, mu Disitulikiti y’e Mukono ey’omulembe guno . Pulayimale yagisomera e [[:en:Matugga|Matugga]] mu [[Wakiso (disitulikit)|Disitulikiti y'e Wakiso]] . Yeyongera okugenda ku Ndejje Secondary School okusoma "O" Level Junior (S1 -S4). Oluvannyuma yakyuka n'agenda mu [[Makerere College School|ssomero lya Makerere College School]] okusoma "A" Level (S5 -S6). Okuva mu 1967 okutuuka mu 1971, Kibirige yasomera [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], n’atikkirwa diguli ya [[:en:Bachelor_of_Science|Bachelor of Science in Agriculture]] (BSc). Yemalira mu [[:en:Plant_breeding|kuzaazisa ebimera]]. Yafuna diguli ye eya [[:en:Master_of_Science|Master of Science mu by’obulimi]] (MSc) okuva mu [[:en:University_of_Saskatchewan|Yunivasite y’e Saskatchewan]], e Regina, Saskatchewan, Canada. Yakuguka mu [[:en:Cytogenetics|by'obutonde (cytogenetics)]] [[:en:Plant_breeding|n'okuzaazisa ebimera]]. Yagenda mu maaso n’okusoma okusingawo mu bitundu ebyo ebibiri eby’enjawulo eby’ebyobulimi nafuna diguli ya Doctor of Philosophy (PhD) okuva mu yunivasite y’emu. Oluvannyuma Kibirige Ssebunya yafuna ebisaanyizo ebirala ebya diguli omuli: * Satifikeeti mu Farming Systems – Okuva mu [[:en:University_of_Florida|Yunivasite y’e Florida]], [[:en:Gainesville,_Florida|Gainesville]], Florida, US. * Satifikeeti mu Agricultural Research Extension Technologies – Okuva mu [[:en:Ohio_State_University|Ohio State University]], [[:en:Columbus,_Ohio|Columbus]], Ohio, US. * Satifikeeti mu Senior Management Programmes in Administration – [[:en:Regent_College|Regent College]], [[:en:Regent|Regent]], Bungereza * Satifikeeti mu Agriculture Extension Management – Okuva mu ttendekero ly'e [[:en:India|Buyindi]] == Emirimu gye egy'assaayansi == Okuva mu 1970 okutuuka mu 1974, ate nate okuva mu 1980 okutuuka mu 1984, Kibirige Ssebunya yakola nga [[:en:Botanist|Botanist]], ng’akuguse mu [[:en:Plant_breeding|kuzaazisa ebimera]] mu Coffee Research Unit ku Kawanda Agricultural Research Station, mu North Kyaddondo County, mu [[Wakiso (disitulikit)|Disitulikiti y’e Wakiso]] ey’omulembe guno. Wakati wa 1980 ne 1986, yaweereza nga [[:en:Lecturer|Adjunct Lecturer]] mu [[:en:Plant_genetics|buzaale bw’ebimera]] n’okuzaazisa ebimera, mu kitongole kya Crop Science, mu Faculty y’ebyobulimi, [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], [[Kampala]], Uganda. Bwe yali asoma diguli ye mu Canada okuva mu 1974 okutuuka mu 1980, yakola okunoonyereza okw’amaanyi ku [[:en:Cytogenetics|cytogenetics]], omuli okuzaazisa n’okutambuza obuwuka obugwira mu ŋŋaano n’abooluganda lwazo olw’omu nsiko wamu n’okunoonyereza ku ndwadde mu nnyiriri nnyingi ez’ebika by’eŋŋaano. Okuva mu 1984 okutuuka mu 1989, yaweereza nga Principal Research Scientist, Coffee Research Program, Kawanda Agricultural Research Institute (KARI). Okuva mu 1989 okutuuka mu 1992, yakola nga Dayirekita w’okunoonyereza mu Namulonge Agricultural Research Institute. Mu kiseera kye kimu era yaweereza ng’akola nga dayirekita w’okunoonyereza mu KARI.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/13/528446/Kibirige%20Ssebunya Dr. Kibirige Ssebunnya Was Director of Kawanda Agricultural Research Institute In the 1990s]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Omulimu gw’ebyobufuzi == Okuva mu 1999 ng'akola nga Minisita omubeezi Owebyobulimi, Kibirige Ssebunya yalondebwa [[Yoweri Museveni|Pulezidenti Yoweri Museveni]] mu Palamenti, mu Gwokutaano 2006, asunsulwe okuddamu okulondebwa mu kabineti.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/500161/Kibirige%20Sebunya Kibirige Sebunya Nominated For Ministerial Cabinet Post]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Yaddamu okulondebwa okuba [[Ebyamalimiro|Minisita omubeezi ow'ebyobulimi]] nga 1 Ogwomukaaga 2006.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Kibirige%20Ssebunya Kibirige Ssebunya Re-Appointed State Minister for Agriculture In June 2006]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Okufa == Kibirige Ssebunya yafa [[:en:Throat_cancer|kookolo w'emimiro]], mu [[Mulago National Specialised Hospital|ddwaaliro lya Mulago National Referral Hospital]], mu [[Kampala]], nga 8 Ogwekkumi 2008.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/653703/Kibirige%20Ssebunya Dr. Kibirige Ssebunnya Died of Oralpharyngeal Cancer]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Oluvannyuma lw'okuweebwa ekitiibwa mu Palamenti,<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/654587/Kibirige%20Ssebunya Parliament Mourns Late Minister Kibirige Ssebunya]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} </ref> omulambo gwe gwaziikibwa mu maka ga bajjajjaabe ku kyalo Katente, mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y'e Mukono]] . Abakungubazi kwaliko [[Yoweri Museveni|Pulezidenti Yoweri Museveni]], [[Janet Museveni]], [[Cabinet of Uganda|Baminisita ba kabineti ya Uganda]] n’abakulembeze b’eggwanga abalala.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/654776/Kibirige%20Ssebunya Museveni Mourns The Late Kibirige Ssebunya]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} </ref> Kibirige yaleka mukyala we, Theresa Namatovu Ssebunya, omusomesa mu biological sciences mu [[:en:University_of_Botswana|yunivasite y’e Botswana]] e [[:en:Gaborone|Gaborone]], [[Botswana]],<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/13/654252/Kibirige%20Ssebunya Kibirige Was A Loving Husband]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} </ref> n’abaana bataano (abawala basatu n’abalenzi babiri). Omu ku batabani be, Robert Sebunya Kasule yalondebwa okudda mu bigere bya kitaawe ng’omubaka wa Kyadondo County North. Yaddamu okulondebwa mu 2011, yaddamu okulondebwa mu 2016 ng’omubaka wa palamenti mu munisipaali y’e Nansana. == Ebijuliziddwa == <references /> == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * Ekifaananyi kya Dr. Kibirige Ssebunya Mu 2006  * Embeera Ya Kibirige Ssebunnya Embi Naye Nga Eteredde Mu September 2008  * Kibirige Ssebunya Yaweebwa Ekitanda Mu Ddwaliro E Mulago Ku nkomerero ya September 2008  [[Category:Pages with unreviewed translations]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] 91gyqplgqcs46bygxzc6yrgr4mxg2rx 75685 75684 2026-09-30T07:01:16Z Rodney Rwagi 11008 Changed months to Ganda 75685 wikitext text/x-wiki {{Databox}}   '''Israel Kibirige Ssebunya''' (1 Muzigo 1946 – 8 Mukulukusabitungotungo 2008) yali Munnayuganda [[:en:Cytogeneticist|omukugu mu by'obuzaale]], [[:en:Agriculturalist|omunoonyereza ku by'obulimi]], munnabyanjigiriza era munnabyabufuzi.<ref>[http://newvision.co.ug/D/9/37/498885/Kibirige%20Sebunya Dr. Kibirige Sebunya Was A Consultant Agriculturalist and Academic]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Yaweereza nga [[Ebyamalimiro|Minisita omubeezi ow’ebyobulimi,Obulunzi n’Obuvubi]], okuva mu 1999 okutuuka mu 2008.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/640500/Kibirige%20Ssebunya Kibirige Ssebunya First Appointed State Minister for Agriculture In 1999]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Nga tannakola ekyo, yaweerezaako nga dayirekita w’okunoonyereza mu Kawanda Agricultural Research Institute (KARI). Era yaliko [[Parliament of Uganda|omubaka mu Palamenti]] (MP), ng’akiikirira Kyadondo County North mu [[Wakiso (disitulikit)|Disitulikiti y’e Wakiso]]. Yaweereza mu kifo ekyo okuva mu 1996 okutuusa lwe yafa mu 2008. == Ebyafaayo n’okusoma kwe == Israel Kibirige Ssebunya yazaalibwa mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]], nga 1 Muzigo 1946, mutabani wa Besweri Kibirige ow’okutaano. Jjajjaawe ku ludda lwa kitaawe yali Ssewaali Kisajjaki ow’Ekika ky’e Ngeye, ow’e Katente, mu ssaza ly’e Kyaggwe, mu Disitulikiti y’e Mukono ey’omulembe guno . Pulayimale yagisomera e [[:en:Matugga|Matugga]] mu [[Wakiso (disitulikit)|Disitulikiti y'e Wakiso]] . Yeyongera okugenda ku Ndejje Secondary School okusoma "O" Level Junior (S1 -S4). Oluvannyuma yakyuka n'agenda mu [[Makerere College School|ssomero lya Makerere College School]] okusoma "A" Level (S5 -S6). Okuva mu 1967 okutuuka mu 1971, Kibirige yasomera [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], n’atikkirwa diguli ya [[:en:Bachelor_of_Science|Bachelor of Science in Agriculture]] (BSc). Yemalira mu [[:en:Plant_breeding|kuzaazisa ebimera]]. Yafuna diguli ye eya [[:en:Master_of_Science|Master of Science mu by’obulimi]] (MSc) okuva mu [[:en:University_of_Saskatchewan|Yunivasite y’e Saskatchewan]], e Regina, Saskatchewan, Canada. Yakuguka mu [[:en:Cytogenetics|by'obutonde (cytogenetics)]] [[:en:Plant_breeding|n'okuzaazisa ebimera]]. Yagenda mu maaso n’okusoma okusingawo mu bitundu ebyo ebibiri eby’enjawulo eby’ebyobulimi nafuna diguli ya Doctor of Philosophy (PhD) okuva mu yunivasite y’emu. Oluvannyuma Kibirige Ssebunya yafuna ebisaanyizo ebirala ebya diguli omuli: * Satifikeeti mu Farming Systems – Okuva mu [[:en:University_of_Florida|Yunivasite y’e Florida]], [[:en:Gainesville,_Florida|Gainesville]], Florida, US. * Satifikeeti mu Agricultural Research Extension Technologies – Okuva mu [[:en:Ohio_State_University|Ohio State University]], [[:en:Columbus,_Ohio|Columbus]], Ohio, US. * Satifikeeti mu Senior Management Programmes in Administration – [[:en:Regent_College|Regent College]], [[:en:Regent|Regent]], Bungereza * Satifikeeti mu Agriculture Extension Management – Okuva mu ttendekero ly'e [[:en:India|Buyindi]] == Emirimu gye egy'assaayansi == Okuva mu 1970 okutuuka mu 1974, ate nate okuva mu 1980 okutuuka mu 1984, Kibirige Ssebunya yakola nga [[:en:Botanist|Botanist]], ng’akuguse mu [[:en:Plant_breeding|kuzaazisa ebimera]] mu Coffee Research Unit ku Kawanda Agricultural Research Station, mu North Kyaddondo County, mu [[Wakiso (disitulikit)|Disitulikiti y’e Wakiso]] ey’omulembe guno. Wakati wa 1980 ne 1986, yaweereza nga [[:en:Lecturer|Adjunct Lecturer]] mu [[:en:Plant_genetics|buzaale bw’ebimera]] n’okuzaazisa ebimera, mu kitongole kya Crop Science, mu Faculty y’ebyobulimi, [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], [[Kampala]], Uganda. Bwe yali asoma diguli ye mu Canada okuva mu 1974 okutuuka mu 1980, yakola okunoonyereza okw’amaanyi ku [[:en:Cytogenetics|cytogenetics]], omuli okuzaazisa n’okutambuza obuwuka obugwira mu ŋŋaano n’abooluganda lwazo olw’omu nsiko wamu n’okunoonyereza ku ndwadde mu nnyiriri nnyingi ez’ebika by’eŋŋaano. Okuva mu 1984 okutuuka mu 1989, yaweereza nga Principal Research Scientist, Coffee Research Program, Kawanda Agricultural Research Institute (KARI). Okuva mu 1989 okutuuka mu 1992, yakola nga Dayirekita w’okunoonyereza mu Namulonge Agricultural Research Institute. Mu kiseera kye kimu era yaweereza ng’akola nga dayirekita w’okunoonyereza mu KARI.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/13/528446/Kibirige%20Ssebunya Dr. Kibirige Ssebunnya Was Director of Kawanda Agricultural Research Institute In the 1990s]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Omulimu gw’ebyobufuzi == Okuva mu 1999 ng'akola nga Minisita omubeezi Owebyobulimi, Kibirige Ssebunya yalondebwa [[Yoweri Museveni|Pulezidenti Yoweri Museveni]] mu Palamenti, mu Muzigo 2006, asunsulwe okuddamu okulondebwa mu kabineti.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/500161/Kibirige%20Sebunya Kibirige Sebunya Nominated For Ministerial Cabinet Post]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Yaddamu okulondebwa okuba [[Ebyamalimiro|Minisita omubeezi ow'ebyobulimi]] nga 1 Ssebaaseka 2006.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Kibirige%20Ssebunya Kibirige Ssebunya Re-Appointed State Minister for Agriculture In June 2006]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Okufa == Kibirige Ssebunya yafa [[:en:Throat_cancer|kookolo w'emimiro]], mu [[Mulago National Specialised Hospital|ddwaaliro ly'eMulago National Referral Hospital]], mu [[Kampala]], nga 8 Mukulukusabitungotungo 2008.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/653703/Kibirige%20Ssebunya Dr. Kibirige Ssebunnya Died of Oralpharyngeal Cancer]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Oluvannyuma lw'okuweebwa ekitiibwa mu Palamenti,<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/654587/Kibirige%20Ssebunya Parliament Mourns Late Minister Kibirige Ssebunya]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} </ref> omulambo gwe gwaziikibwa mu maka ga bajjajjaabe ku kyalo Katente, mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y'e Mukono]] . Abakungubazi kwaliko [[Yoweri Museveni|Pulezidenti Yoweri Museveni]], [[Janet Museveni]], [[Cabinet of Uganda|Baminisita ba kabineti ya Uganda]] n’abakulembeze b’eggwanga abalala.<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/12/654776/Kibirige%20Ssebunya Museveni Mourns The Late Kibirige Ssebunya]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} </ref> Kibirige yaleka mukyala we, Theresa Namatovu Ssebunya, omusomesa mu biological sciences mu [[:en:University_of_Botswana|yunivasite y’e Botswana]] e [[:en:Gaborone|Gaborone]], [[Botswana]],<ref>[http://newvision.co.ug/D/8/13/654252/Kibirige%20Ssebunya Kibirige Was A Loving Husband]{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} </ref> n’abaana bataano (abawala basatu n’abalenzi babiri). Omu ku batabani be, Robert Sebunya Kasule yalondebwa okudda mu bigere bya kitaawe ng’omubaka wa Kyadondo County North. Yaddamu okulondebwa mu 2011 ne mu 2016 ng’omubaka wa palamenti mu munisipaali y’e Nansana. == Ebijuliziddwa == <references /> == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * Ekifaananyi kya Dr. Kibirige Ssebunya Mu 2006  * Embeera Ya Kibirige Ssebunnya Embi Naye Nga Eteredde Mu Mutunda 2008  * Kibirige Ssebunya Yaweebwa Ekitanda Mu Ddwaliro E Mulago Ku nkomerero ya Mutunda 2008  [[Category:Pages with unreviewed translations]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] hc6bbmc329pxfxws95oguaxhzrvv3e1 Adison Kakuru 0 13306 75690 69617 2026-09-30T10:26:44Z Little Vannie 11864 I have removed external links. 75690 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Adison Kakuru''' [[Yuganda|Munnayuganda]] nga munnabyabufuzi, musuubuzi, mulimi, era omukugu mu by’obutonde. Ono yali akiikirira Rukiga County mu [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]] mu [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda]] ey'omunaana. Era yakola nga ssentebe wa disitulikiti y’e Kabale (ssentebe wa LC 5), sipiika w’olukiiko lwa disitulikiti e [[Kabale]], era mmemba ku lukiiko lwa disitulikiti y’e Kabale ng’akiikirira e Ggombolola ly'e Rwamucucu. Ono mmemba w’ekibiina ky’ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150706224502/http://www.independent.co.ug/election-watch/2644-rukiga-race-independentcandidate-gives-nrm-trouble "Rukiga race: Independent candidate gives NRM trouble"]. ''The Independent'', 23 March 2010</ref><ref>[http://allafrica.com/thread/comment/main/main/pkey/aans:post:201003260090.html Adison Kakuru Hands Over Kabale Office to Vice-Chairman]</ref> == Ebimukwatako == Kakuru yazaalibwa nga 14 Ogwokuna 1962 mu Disitulikiti y’e Kabale.<ref>[http://www.parliament.go.ug/index.php?option=com_wrapper&Itemid=37 Adison Kakuru Was Born in 14 April 1962]</ref> Yasomera ku Kigezi College Butobere ku ddaala lya O ne A. Kakuru yafuna diguli esooka mu ssayansi w'’ebibira, okuva ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] mu 1990. Era alina diguli eyookubiri mu by’obutonde n’okuddukanya eby’obugagga eby’omu ttaka okuva mu yunivasite y’e Makerere. Yasomera ku kitongole ky’ensi yonna eky’ebyobulimi, e Wageningen, Netherlands.<ref>[https://web.archive.org/web/20120317162411/http://www.cbcglobal.org/cbc_pages/Peoples.aspx?PId=294 Profile At Commonwealth Business Council] 17 March 2012 </ref> == Emirimu gye == Kakuru yaliko omukungu mu kitongole ekinoonyereza mu kitongole ky’ebibira era ng’omukozi munne mu kitongole kya Gavumenti ya Uganda ekinoonyereza ku bibira ekya Agroforestry Research Network for Africa (AFRENA). Mu kitongole kya Uganda National Agricultural Research Organization, yakolako nga research officer/centre manager mu Forestry Research Institute era yakola ne ku pulojekiti endala.<ref>[http://observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=7769:rukiga-by-elecetion-kakuru-pledges-to-unite-develop-rukiga "RUKIGA BY-ELECTION: Kakuru pledges to unite, develop Rukiga"]. ''The Observer''.</ref> Y'eyali akulira ekifo kya Kabale ki AFRENA. Era yaliko akulira ekitongole ky'ebyobugagga eby'omu ttaka ekya Africare<ref name="Rwabwogo2007">Mugisha Odrek Rwabwogo (2007). ''[https://books.google.com/books?id=vQkOAQAAMAAJ Uganda Districts Information Handbook]''. Fountain Publishers. [[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]]&#x20;<bdi>[[:en:Special:BookSources/9789970024292|9789970024292]]</bdi>.</ref> wansi wa Africare/ USAID, Pulojekiti eya Title II Food for Peace eyassibwamu ssente eyitibwa Uganda Food Security Initiative. Ng’omukugu mu by’obutonde bw’ensi, Kakuru yakolera mu kitongole kya Regional Center for Services in Surveying, Mapping and Remote Sensing, e Nairobi, [[Kenya]] ; ekitongole ky’ensi yonna ekinoonyereza ku by’obulimi mu Nairobi; ekitongole ky’ensi yonna eky’amaanyi ga atomu n’ekitongole ky’emmere n’ebyobulimi mu kibuga Vienna ekya [[Austria]] ekitongole ky’eggwanga ekinoonyereza ku by’obulimi mu [[Kampala]], Uganda; n’ekibiina ekigatta abantu b’oku nsozi mu nsi yonna mu kibuga Paris ekya Bufalansa. == Ebyobufuzi == Mu Gwokuna 1992, Kakuru yalondebwa okubeera mmemba ku lukiiko lw’eggombolola y’e Kabale, ng’akiikirira Rwamucucu. Ofiisi eno yagirimu okutuusa mu 2002, n’aweereza nga ssentebe w’akakiiko k’ebyenjigiriza mu disitulikiti n’akakiiko akakola ku by’okufulumya n’obutonde bw’ensi mu disitulikiti. Mu Gwokuna 1998, yalondebwa okubeera sipiika w’olukiiko lwa disitulikiti e Kabale, ekifo kye yalimu okutuusa mu Gwokusatu 2002, ate nga ye ssentebe w’akakiiko k’ebyobusuubuzi aka District Council. Kakuru yafuuka ssentebe wa Disitulikiti y'e Kabale mu Gwokuna 2002,<ref>[https://web.archive.org/web/20150211051754/http://business.highbeam.com/3548/article-1G1-112996396/kakuru-compromise-candidate-rugunda "Kakuru 'Compromise' Candidate – Rugunda."], '' Africa News Service'', 6 February 2004. via Highbeam</ref> ng'awangula Francis Runumi. Yaddamu okulondebwa mu ofiisi y’emu mu 2006. Mu Gwokusatu 2010, yalekulira okwetaba mu kulonda okwokujjuza ekifo okwa federo okwaliwo mu 2010 mu Rukiga county.<ref>[https://web.archive.org/web/20150211043516/http://www.independent.co.ug/news/news-analysis/2558-mbale-fdc-win-maintains-nrm-urban-jinx "Mbale FDC win maintains NRM urban jinx"]. ''The Independent''. 2 March 2010</ref> Mu Gwokusatu 2010, Kakuru yalondebwa okubeera omukiise mu Palamenti ya Uganda ey’omunaana, ng’akiikirira Rukiga County mu Disitulikiti y’e Kabale oluvannyuma lw’okuwangula Jack Sabiiti eyeesimbawo ku lw'ekibiina kya [[Olukiiko olw'Enkyukakyuka mu Bufuzi bwa demokulasiya|Forum for Democratic Change]].<ref>[http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&task=view&id=7769&Itemid= Rukiga by-election: Kakuru pledges to unite, develop Rukiga]</ref><ref>[http://www.newvision.co.ug/D/8/12/730642 "District winners"] . ''New Vision''. 2 September 2010</ref> Bwe yali mu Palamenti, yaweereza ku kakiiko ak'enkalakkalira aka Physical Infrastructure n’akakiiko ka committee of Commissions, Statutory Authorities and Government Enterprises. Mu kulonda kw’eggwanga okwa 2011, yawangulwa Jack Sabiiti.<ref>{{Cite web |last=joomlasupport |title=Was the election rigged? |url=https://www.observer.ug/component/content/article?id=12352:was-the-election-rigged |access-date=2020-05-30 |website=The Observer - Uganda |language=en-gb |archive-date=2023-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101035152/https://www.observer.ug/component/content/article?id=12352:was-the-election-rigged |url-status=dead }}</ref> == Laba ne == * [[Jack Sabiiti]] * [[Palamenti ya Uganda]] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * Profile Ku mukutu gwa Newvision.co.ug * Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, May 2011 * Adison Kakuru akwasizza omumyuka wa ssentebe ofiisi y’e Kabale * Sisinkana Bannabyabufuzi Baffe-Adison Kakuru [[Category:Bannabyabufuzi Abanayuganda]] [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Abantu abasibuka mu Disitilukiti y'e Kabale]] [[Category:Abazaalwa mu 1962]] [[Category:Baminisita ba Gavumenti ya Uganda]] [[Category:Bannabyabufuzi aba NRM]] [[Category:Abaasomerako ku Makerere University]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ey'omunaana]] [[Category:Bannayuganda abatandisi b'emirimu ab'ekyasa ky'abiri mwekimu]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'omunaana]] 4z8j15ufogwf441fq62sqj0jqr5fhtn Chukwuemeka Jude Diji 0 13757 75657 67902 2026-09-29T15:29:22Z Sarah sandie 10132 /* Emissomo gye */ ntereezezza mu mpandiika entongole 75657 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Chukwuemeka Jude Diji''' yazaalibwa nga 2 Ogwekkumineebiri 1966, Munnayigeria, addirira puloofesa mu [[:en:Mechanical_engineering|Mechanical engineering]] e Nigeria era omumyuka w’omumyuka wa [[:en:Chancellor|kyansala]] : munoonyereza, muyiiya, yebuzibwako n’okugaziya (DVC-RICE) ku [[Kampala International University]] mu Uganda.<ref>{{Cite web |last=KIU |date= |title=Staff Profile |url=https://kiu.ac.ug/staff.php?i=428&sn=chukwuemeka-diji |access-date=March 26, 2020 |publisher=kiu.ac.ug |archive-date=July 19, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719225302/https://kiu.ac.ug/staff.php?i=428&sn=chukwuemeka-diji |url-status=dead }}</ref> Era yaweereza ng'akulira depatimenti ya Mechanical Engineering mu [[:en:University_of_Ibadan|Yunivasite y'e Ibadan]] e [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |last=Centre for Petroleum Energy Economics and Law |date= |title=Dr. Chukwuemeka Jude Diji |url=https://cpeel.ui.edu.ng/staff/dr-chukwuemeka-jude-diji |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200326095536/https://cpeel.ui.edu.ng/staff/dr-chukwuemeka-jude-diji |archive-date=March 26, 2020 |access-date=March 26, 2020 |publisher=cpeel.ui.edu.ng}}</ref> == Okusoma kwe == '''Chukwuemeka''' alina [[:en:Master_of_Science|diguli eyookubiri mu Sayansi]] mu 1997 ne PhD mu [[:en:Mechanical_engineering|by’okukanika]] okuva mu [[:en:University_of_Ibadan|yunivasite y’e Ibadan]] Nigeria mu 2008 . Yafuna diguli ye [[:en:Bachelor_of_Science|esooka mu sayansi n'ebyokukanika (Bachelor of Science mu Mechanical engineering)]] okuva mu [[:en:Obafemi_Awolowo_University|Obafemi Awolowo University]] eyali emanyiddwa nga University of Ife, mu 1987.<ref>{{Cite web |last=Prof Chukwuemeka Jude Diji |date= |title=Curriculum Vitae |url=https://tech.ui.edu.ng/sites/default/files/CV_2.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200326102329/https://tech.ui.edu.ng/sites/default/files/CV_2.pdf |archive-date=March 26, 2020 |access-date=March 26, 2020 |publisher=tech.ui.edu.ng}}</ref><ref>{{Cite web |last=HOTELS.NG places |date= |title=About Obafemi Awolowo University |url=https://hotels.ng/places/university/231-obafemi-awolowo-university |access-date=March 26, 2020 |publisher=hotels.ng}}</ref> == Omulimu gwe == Mu myaka gye egyasooka, Prof chukwuemeka yakolagana ne kkampuni esima n’okunoonya amazzi eya SOAG drilling company esangibwa mu Ife Nigeria nga Mechanical engineer. Oluvannyuma yagenda mu maaso n’okukola nga omukulu addukanya kkampuni ya Beta industries Nigeria limited, okuva mu 1989 okutuuka mu 1996. Yakola nga omukulu addukanya mu kkampuni ya Tolaram Clay Brick Industries e [[:en:Ikorodu|Ikorodu]] [[:en:Lagos|Lagos]] okumala emyezi esatu nga tannayingira buweereza bwa yunivasite. Chukwuemeka yeegatta ku University ng’omusomesa mu 1998 mu University of Ibadan mu dipatimenti y'ebyokukanika (Mechanical Engineering).<ref>{{Cite web |last=Centre for Petroleum Energy Economics and Law |date= |title=Dr. Chukwuemeka Jude Diji |url=https://cpeel.ui.edu.ng/staff/dr-chukwuemeka-jude-diji |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200326095536/https://cpeel.ui.edu.ng/staff/dr-chukwuemeka-jude-diji |archive-date=March 26, 2020 |access-date=March 26, 2020 |publisher=cpeel.ui.edu.ng}}</ref><ref>{{Cite web |last=ajouronline |date= |title=Dr. Chukwuemeka Jude Diji |url=https://ajouronline.com/index.php/AJET/about/editorialTeamBio/86 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200326100207/https://ajouronline.com/index.php/AJET/about/editorialTeamBio/86 |archive-date=March 26, 2020 |access-date=March 26, 2020 |publisher=ajouronline.com}}</ref> == Ebirala Ebirina Okulowoozebwako == '''Chukwuemeka''' mmemba w’ekibiina ekya Solar Energy Society ekya Nigeria.<ref>{{Cite web |last=SOLAR ENERGY SOCIETY OF NIGERIA |date= |title=Member of Society |url=http://www.sesn-ng.com/members_society.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221163443/http://sesn-ng.com/members_society.php |archive-date=February 21, 2020 |access-date=March 26, 2020 |publisher=sesn-ng.com}}</ref> Era mmemba w'ekibiina kya bayinginiya e Nigeria ku Automobile Engineers's institute. == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} d1vv4lmpgncupuzo2uxv2izg25nphgj Owiny Hakim 0 13895 75664 74852 2026-09-29T16:13:57Z Mukisa Rhona 11804 removed external links 75664 wikitext text/x-wiki   [[File:Hakim_Owiny_(dressed_in_a_black_Tshirt_and_green_helmet)_03.jpg|thumb|Hakim Owiny (ayambadde olugoye oluddugavu n’enkoofiira eya kiragala)]] '''Owiny Hakim''' (yazaalibwa 13 Ogwokuna 1986) musomesa wa bantu mu Uganda era nga mulwanirizi w'okukuuma obutonde bw'ensi. Yavuga obugaali kiromita nga 650–655 okuva [[Yuganda|e Uganda]] okutuuka [[:en:Nairobi|e Nairobi Kenya]] okumanyisa abantu ku mirongooti gy’obugaali egy’omu kibuga egy’obukuumi okutuuka ku mutimbagano gw’enguudo za Uganda mu mwaka gwa 2023 n’okwongera okwetaba mu lukiiko lwa Africa Climate Summit 2023 olwatuula e Nairobi mu Kenya okukubaganya ebirowoozo ku nkola z’okukendeeza ku nkyukakyuka y’obudde.<ref name=":0">{{Cite web |title=Ugandan cycling to Nairobi for bicycle lanes on roads |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/NV_168722 |access-date=2023-12-02 |website=New Vision |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=KIU |title=.:: KIU'S Hakim Owiny is Cycling From Kampala to Nairobi to Curb Climate change {{!}} Kampala International University, Uganda |url=https://kiu.ac.ug/news-page.php?i=kius-hakim-owiny-is-cycling-from-kampala-to-nairobi-to-curb-climate-change |access-date=2023-12-02 |website=kiu.ac.ug |language=en}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=2023-09-29 |title=Biking to Breathe: Ugandan Cycles Over 650 Kilometres for Clean Urban Transport Systems and Climate - InfoNile |url=https://infonile.org/en/2023/09/biking-to-breathe-ugandan-cycles-over-650-kilometres-for-clean-urban-transport-systems-and-climate/ |access-date=2023-12-02 |language=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|accessdate=1}}</ref><ref>{{Cite web |title=.:: Emerging Profile of Post-COVID-19 Teachers {{!}} Kampala International University, Uganda |url=https://www.kiu.ac.ug/covid-19-research-page.php?i=27&a=emerging-profile-of-post-covid-19-teachers |access-date=2023-12-02 |website=www.kiu.ac.ug}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |last=admin |date=2023-10-10 |title=Uganda’s Owiny cycles from Kampala to Nairobi in six days to advocate for safe cycling lanes |url=https://youthblitz.com/ugandas-owiny-cycles-from-kampala-to-nairobi-in-six-days-to-advocate-for-safe-cycling-lanes/ |access-date=2023-12-02 |website=youth blitz |language=en-US |archive-date=2023-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202115042/https://youthblitz.com/ugandas-owiny-cycles-from-kampala-to-nairobi-in-six-days-to-advocate-for-safe-cycling-lanes/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" />​<ref name=":5">{{Cite web |last=Initiative |first=Young African Leaders |date=2022-10-04 |title=Meet the Fellow Countering Disinformation by Building Human Connections |url=https://yali.state.gov/meet-the-fellow-countering-disinformation-by-building-human-connections/ |access-date=2023-12-02 |website=Young African Leaders Initiative |language=en-US |archive-date=2024-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804044652/https://yali.state.gov/meet-the-fellow-countering-disinformation-by-building-human-connections/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Uganda |first=U. S. Mission |date=2022-05-17 |title=Mandela Washington Fellowship 2022 Uganda Cohort |url=https://ug.usembassy.gov/mandela-washington-fellowship-2022-uganda-cohort/ |access-date=2023-12-02 |website=U.S. Embassy in Uganda |language=en-US |archive-date=2023-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230924070124/https://ug.usembassy.gov/mandela-washington-fellowship-2022-uganda-cohort/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-06-29 |title=2021 Leadership in Public Management Institute |url=https://ramseyexecutive.asu.edu/content/2021-leadership-public-management-cohort |access-date=2023-12-02 |website=Bob Ramsey Executive Education |language=en |archive-date=2023-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202115051/https://ramseyexecutive.asu.edu/content/2021-leadership-public-management-cohort |url-status=dead }}</ref> Mu mwaka gwa 2019, Owiny yatambula n’ebigere okutuuka e Addis Ababa mu Ethiopia okumala emyezi ebiri, ng’atambula olugendo lwa kiromita 2,421, ng’atumbula enteekateeka ya Afrika ey’amakula g’ensangi zino eyitibwa Agenda 2063. Era mu mwaka gwa 2021, yali mu balondebwa okwetaba mu pulogulaamu ya Mandela Washington Fellowship. == Obulamu bwe n’obuzaale == Ku ntandikwa y’emyaka gya 1980, yakulira mu nkambi z’ababundabunda (IDP) mu [[:en:Northern_Region,_Uganda|bukiikakkono bwa Uganda]] eyeetooloddwa obukuubagano n’obutali butebenkevu mu by’obufuzi, [[:en:Disinformation|Obulimba obusaasaanyizibwa]] n’amawulire [[:en:Misinformation|amakyamu agatali matuufu]] byaleetawo effujjo, enjawukana mu bantu, n’obutabanguko olw’okusaasaana okuyitiridde kw’ebigambo eby’obulimba eby’abantu mu nkambi z’ababundabunda nti ba ffujjo.<ref name=":5"/><ref name=":6">{{Cite web |last=Nakabugo |first=Zurah |date=2016-11-16 |title=Akena survived Kony only to get killed in Kampala |url=https://observer.ug/news-headlines/47474-akena-survived-kony-only-to-get-killed-in-kampala |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202115041/https://observer.ug/news-headlines/47474-akena-survived-kony-only-to-get-killed-in-kampala |archive-date=2023-12-02 |access-date=2023-12-02 |website=The Observer - Uganda |language=en-gb}}</ref>​<ref name=":6" /> Owiny ne Akena bombi baagenda mu ttendekero lya Layibi College mu [[Gulu (disitulikit)|disitulikiti y’e Gulu]] oluvannyuma ne batuula ku ddaala ery’oku ntikko mu 2004.<ref name=":6" /> Owiny yasomera mu [[Kampala International University]] n'afuna diguli eyookubiri mu [[:en:Public_administration|mu by’obuvunaanyizibwa bwa gavumenti]].<ref name=":1"/><ref name=":4"/> == Okulwanirira eddembe ly’obuntu == Ye musomesa w’ekitundu awadde abavubuka amaanyi okwekenneenya okusoomoozebwa kw’ekitundu n’okunoonya okutangira ebizibu n’effujjo n’ekigendererwa ekikulu eky’okukulaakulanya ebitundu ebirina obukuumi era ebirimu abantu bonna eri omulembe oguddako.<ref name=":5"/> == Laba ne == * [[Hilda Flavia Nakabuye|Hilda Flavia Nakabuye omusajja omulala]] * [[:en:Emmanuel_Niyoyabikoze|Emmanuel Niyoyabikoze, omusajja omulala]] * [[Vanessa Nakate|Vanessa Nakate, omusajja omulala]] * [[Leah Namugerwa]] * [[:en:Greta_Thunberg|Greta Thunberg, omuwandiisi w’ebitabo]] * [[:en:Alexandria_Villaseñor|Alexandria Villaseñor, omuwandiisi w’ebitabo]] * [[Nyombi Morris]] * [[Evelyn Acham|Evelyn Acham, omuwandiisi w’ebitabo]] * [[:en:Transport_in_Uganda|Ebyentambula mu Uganda]] * [[Boda-boda|Boda boda]] == Ebijuliziddwa == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * <nowiki>https://www.parliament.go.ug/cmis/browser?id=530ae91a-32ae-45c4-b516-dd2bc3bf3912%3B1.0</nowiki> * Engeri Active Mobility Gyyinza Okukendeezaamu NCDs || Owiny Hakim - Emobility ESG Advocacy, Ebee Entambula Uganda _1 * Ekitundu 14: Obugaali buyinza okuba ekisumuluzo mu kusumulula ebiseera bya Kampala eby’omu maaso mu nsi ekyuse embeera y’obudde * Owiny Hakim ku mukutu gwa Instagram * Owiny Hakim ku mukutu gwa LinkedIn * Owiny Hakim ku pulogulaamu ya X [[Category:Bannayuganda abasomesa]] [[Category:Abasomesa]] m1706n3cq95gh2wj89pd7gmgd129tqb Maro Uganda 0 13940 75689 74847 2026-09-30T10:20:51Z Little Vannie 11864 I have removed external links. 75689 wikitext text/x-wiki   '''Ronald Magada''' (yazaalibwa mu Gwokutaano 7, 1987), mu by'ekikugu amanyiddwa nga '''Maro Uganda''',<ref>{{Cite web |title=Be still and listen |url=https://www.sofarsounds.com/artists/maro |website=Sofar Sounds}}</ref> muyimbi, muwandiisi wa nnyimba era muyimbi wa Uganda, mu kiseera kino abeera mu Bonn Bad godesberg Germany.<ref>{{Cite web |title='Salvador is a traitor. He stole my idea' - Maro - New Vision Official |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1515089/salvador-traitor-stole-idea-maro |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207233017/https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1515089/salvador-traitor-stole-idea-maro |archive-date=2021-12-07 |access-date=2021-03-03}}</ref> Amanyiddwa nnyo olw'ennyimba ze, "Mubbi Bubbi" omuli [[David Lutalo]], "Rising star", "Kyokoba", "Anjagala" era akoze n'ennyimba z'ensi yonna nga "Chip in" ng'aline Mark Forster awamu ne [[Maurice Kirya]], "Imani" eya [[:de:BSMG|BSMG]], n'endala.<ref>{{Cite web |date=May 18, 2015 |title=Maro |url=https://www.musicinafrica.net/directory/maro |website=Music In Africa}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ssejjombwe |first=Isaac |title=Maro has arrived – Sqoop – Get Uganda entertainment news, celebrity gossip, videos and photos |url=https://www.sqoop.co.ug/201308/features/maro-has-arrived.html}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kasadah |first=Badru |date=June 29, 2017 |title=Singer Maro flies Uganda flag high in Germany |url=https://eagle.co.ug/2017/06/29/singer-maro-flies-uganda-flag-high-germany.html}}</ref> == Omulimu gw’okuyimba == Maro yatongoza omulimu gwe ogw'okuyimba mu 2007, ng'akola juggling wakati w'emirimu mu cineplex cinemas garden city mall kampala, campus era n'afuna akakisa akaggya mu 2010 ne "Toneraga: nga mulimu Empress ne Mikie Wine<ref name="auto2">{{Cite web |title=Maro: Proud of his rags to RNB tale |url=https://www.independent.co.ug/maro-proud-rags-rnb-tale/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190802232100/https://www.independent.co.ug/maro-proud-rags-rnb-tale/ |archive-date=2019-08-02 |access-date=2021-03-03}}</ref><ref>{{Cite web |title=Maro to release documentary – Sqoop – Get Uganda entertainment news, celebrity gossip, videos and photos |url=https://www.sqoop.co.ug/202001/four-one-one/maro-to-release-documentary.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205023849/https://www.sqoop.co.ug/202001/four-one-one/maro-to-release-documentary.html |archive-date=2020-12-05 |access-date=2021-03-03}}</ref> Mu 2011, yakola endagaano ne "West end entertainment" eya [[Aziz Azion]], omuyimbi omututumufu, omuwandiisi era... guitarist mu Uganda era n'afulumya oluyimba lwe olwasooka "Sulabulungi" olutegeeza "Good night", oluyimba lw'omukwano Luno lwaddirira oluyimba oluyitibwa Lusoga (olulimi lwe oluzaaliranwa) olwa "Biweewo" ekitegeeza okumaliriza n'ekintu, nga kirimu ebizibu mu laavu ye nkolagana ye eyookubiri yali ne Mya Baganda owa [[Blu*3]] mu 2012.<ref>{{Cite web |date=January 7, 2020 |title=RnB Singer Maro Gears Up to Mark His 10 Years of Music |url=https://chimpreports.com/rnb-singer-maro-gears-up-to-mark-his-10-years-of-music/ |website=Chimpreports.com}}</ref> Oluvanyuma yafulumya "Genda Ewamwe". emu ku nnyimba ze ez'amaanyi mu 2013<ref>{{Cite web |last=Muriisa |first=Habre |title=Maro Mark's 10 Years In Music As He Serenades Fans On Valentine's Day |url=https://chano8.com/maro-marks-10-years-in-music-as-he-serenades-fans-on-valentines-day/ |website=Chano8.com |access-date=2026-06-06 |archive-date=2022-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814225114/https://chano8.com/maro-marks-10-years-in-music-as-he-serenades-fans-on-valentines-day/ |url-status=dead }}</ref> n'awangula omukisa mu kivvulu kye ekyasooka ekyaali ku Freedom City mu Gwomwenda 2013.<ref>{{Cite web |last=ABRAHAM MUTALYEBWA |date=January 7, 2020 |title=Maro to celebrate decade in music industry on Valentine's Day |url=https://www.pmldaily.com/features/entertainment/2020/01/maro-to-celebrate-decade-in-music-industry-on-valentines-day.html |website=Pmldaily.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=July 12, 2018 |title=Uganda's Maro goes on another humanitarian drive |url=https://www.musicinafrica.net/magazine/ugandas-maro-goes-another-humanitarian-drive |website=Music In Africa}}</ref> <ref name="auto2" /> Mu mwaka gwe gumu yasunsulwa mu mpaka za Buzz Teenies Awards era amangu ddala nga ekivvulu akiwangudde, yawangula engule y'okukolagana obulungi mu mwaka mu wiiki ezaddirira "Why" nga mulimu omunnayugandan era hip hop star " [[Gravity Omutujju]] mu mpaka za Club Music Video Awards ezaasooka okutegekebwa nga 20th September 2013. Yafulumya oluyimba oluyimba "Rising star" mu kujaguza obuwanguzi bwe, ng'ayogera ku lugendo lwe, ng'assaamu clips z'omukolo gw'okugaba engule n'okulambula ebivvulu ebikulu bye yalina we yatuukira. === Alubaamu za situdiyo === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Olukalala lwa Alubaamu za Studio n'ebikwata ku birondeddwa ! scope="col" style="width:10em" | Omutwe ! scope="col" style="width:20em" | Ebisingawo |- ! scope="row" | ''Sula Bulungi''<ref>{{Cite web |last=Ahumuza |first=Allan |title=Photos: When Maro Released The '98 Good Decisions' Album |url=https://chano8.com/photos-when-maro-released-the-98-good-decisions-album/ |website=Chano8.com |access-date=2026-06-06 |archive-date=2022-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809144505/https://chano8.com/photos-when-maro-released-the-98-good-decisions-album/ |url-status=dead }}</ref> | * Yafulumizibwa: 2011 * Label: Yeetongodde * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |- ! scope="row" | ''Genda ewamwe''<ref name="auto4">{{Cite web |title='Salvador is a Traitor. He Stole My Idea' Maro |url=https://www.newvision.co.ug/news/1515089/salvador-traitor-stole-idea-maro |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020181612/https://www.newvision.co.ug/news/1515089/salvador-traitor-stole-idea-maro |archive-date=2020-10-20 |access-date=2021-03-03}}</ref> | * Yafulumizibwa: 2013 * Label: Yeetongodde * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |- ! scope="row" | ''Kyokoba''<ref name="auto4" /> | * Yafulumizibwa: 2014 * Label: Eby'amasanyu ebya Maro * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |- ! scope="row" | ''Kamboyine''<ref>{{Cite web |date=December 3, 2020 |title=Maro Set to Release 16 Track Album this December |url=https://chimpreports.com/maro-set-to-release-16-track-album-this-december/ |website=Chimpreports.com}}</ref> | * Yafulumizibwa: 2015 * Label: Yeetongodde * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |- ! scope="row" | ''Atwooki''<ref name="auto4" /> | * Yafulumizibwa: 2016 * Label: Yeetongodde * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |- ! scope="row" | ''#89okusalawo okulungi''<ref name="auto4" /> | * Yafulumizibwa: 25 Ogwokuna 2018 * Label: Yeetongodde * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |- ! scope="row" | ''Okusimbula''<ref name="auto3">{{Cite web |title=Maro hits right note on "Departures" album before trip to Germany |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/maro-hits-right-note-on-departures-album-before-trip-to-germany-3241134 |website=Daily Monitor}}</ref> <ref name="auto1">{{Cite web |last=GILBERT KAZIBWE |date=December 25, 2020 |title=Maro serenades fans as he scientifically releases 'Departures'album at his home |url=https://www.pmldaily.com/features/entertainment/2020/12/maro-serenades-fans-as-he-scientifically-releases-departuresalbum-at-his-home.html |website=Pmldaily.com}}</ref> | * Yafulumizibwa: 2020 * Ekiwandiiko: Magada Ronald * Enkola: Okuwanula mu ngeri ya digito |} == Obulamu obuto n’obuyigirize == Maro yazaalibwa ku kyalo Buwolero, mu ssaza ly’e Kagoma e [[Jinja]] mu bazadde James Magada ne Janet Babuleka.<ref>{{Cite web |last=Lincolin |first=Zamboki Jr. |date=July 9, 2018 |title=Musician Maro Partners With Sole Hope To Kick Out Jiggers In Busoga |url=https://mbu.ug/2018/07/09/musician-maro-partners-with-sole-hope-to-kick-out-jiggers-in-busoga/ |website=Mbu.ug}}</ref><ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=https://allafrica.com/stories/201509301554.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160528114838/http://allafrica.com/stories/201509301554.html |archive-date=2016-05-28 |access-date=2021-03-03}}</ref> Kitaawe akolera mu Poliisi ya Uganda. Ono ye mukulu mu baana 13. Maro yasomera mu Nsambya Barracks Nursery School, yeegatta ku St. Peter Nsambya Primary school, P.L.E yagikolera ku Bupadengo Primary School mu Disitulikiti y’e Kamuli, White Land College (mu kiseera kino emanyiddwa nga Seroma College) okumala omwaka gumu oluvannyuma ne yeegatta ku Light College Mukono ng’akola UACE ye.<ref>{{Cite web |date=September 12, 2013 |title=Ten Things You Did Not Know About Maro |url=https://bigeye.ug/ten-things-you-did-not-know-about-maro/}}</ref> Buloba High School gye yatuula UACE 2006.<ref>{{Cite web |last=Kasibante |first=Fahad |title=Maro celebrates a decade in the music industry – Sunrise |url=https://www.sunrise.ug/gossip/202001/maro-celebrates-a-decade-in-the-music-industry.html |website=Sunrise.ug}}</ref> Mu 2015, Maro yatikkirwa diguli mu by’enkulaakulana mu yunivasite y’e Makerere . <ref>{{Cite web |title=Singer Maro Graduates from MUK |url=http://xclusive.co.ug/2015/01/21/singer-maro-graduates-muk/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150124064443/http://xclusive.co.ug/2015/01/21/singer-maro-graduates-muk/ |archive-date=2015-01-24 |access-date=2021-03-03}}</ref> <ref name="auto1"/> == Ebitiibwa == {| class="wikitable" !Omwaka ! Ekirabo ! Olubu ! Abasunsuddwa (abasunsuddwa) . ! Alizaati ! Ref. |- | 2015 | Engule za Uganda Music Awards | Oluyimba lwa AfroPop olusinga obulungi | Nzirango| {{nom}} ! align="center" | <ref>{{Cite web |last=Lawrence |first=Kalema |date=February 25, 2017 |title=Bobi Wine, Maro nominated in Oscar awards 2017 |url=https://www.ugandanbuzz.com/music/bobi-wine-maro-nominated-in-oscar-awards-2017.html |website=Ugandabuzz.com}}</ref> |- | 2015 | Engule za Uganda Music Awards | Omuyimbi asinga mu kitundu | Central| {{won}} ! align="center" | <ref>{{Cite web |title=Winners at HiPipo Music Awards 2015 {{pipe}} TheLead |url=http://www.thelead.ug/news/winners-at-hipipo-music-awards-2015 |website=Thelead.ug |access-date=2026-06-06 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208180312/http://www.thelead.ug/news/winners-at-hipipo-music-awards-2015 |url-status=dead }}</ref> |- | 2016 | [[HiPipo Awards|Engule za HiPipo]] | Oluyimba lwa Hiphop olusinga obulungi | Eh Maama| {{won}} ! align="center" | |- | 2016 | [[HiPipo Music Awards|Engule z'ennyimba za HiPipo]] | Oluyimba lwa R&B olusinga obulungi | Okwagala nyo| {{won}} ! align="center" | <ref name="auto" /> |- | 2016 | [[HiPipo Music Awards|Engule z'ennyimba za HiPipo]] | Oluyimba lwa Afrobeat olusinga obulungi | Kamboyine| {{nom}} ! align="center" | <ref>{{Cite web |date=December 7, 2015 |title=Uganda's HiPipo Awards unveil nominees for 2016 edition |url=https://www.musicinafrica.net/magazine/uganda%E2%80%99s-hipipo-awards-unveil-nominees-2016-edition |website=Music In Africa |access-date=June 6, 2026 |archive-date=November 28, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128141156/https://www.musicinafrica.net/magazine/uganda%E2%80%99s-hipipo-awards-unveil-nominees-2016-edition |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=https://www.newvision.co.ug/news/1415974/hipipo-awards-david-lutalo-named-artist |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124221839/https://www.newvision.co.ug/news/1415974/hipipo-awards-david-lutalo-named-artist |archive-date=2025-01-24 |access-date=2021-03-03}}</ref> |- | 2019 | [[HiPipo Music Awards|Engule z'ennyimba za HiPipo]] | Oluyimba lwa RnB olusinga obulungi | Nsiima ft. Remah| {{nom}} ! align="center" | <ref>{{Cite web |date=March 19, 2019 |title=2019 HiPipo Music Awards Uganda: All the winners |url=https://www.musicinafrica.net/magazine/2019-hipipo-music-awards-uganda-all-winners |website=Music In Africa}}</ref> |- | 2020 | [[HiPipo Music Awards|Engule z'ennyimba za HiPipo]] | Oluyimba lwa RnB olusinga obulungi | Anjagala| {{nom}} ! align="center" | <ref>{{Cite web |date=June 1, 2020 |title=HiPipo Music Awards 2020: All the winners |url=https://www.musicinafrica.net/magazine/hipipo-music-awards-2020-all-winners |website=Music In Africa}}</ref> |} == Emirimu gy’ekitundu == Ye mmemba omujjumbize mu kibiina kya VIVA CONAGUA (ekitongole ky’obwannakyewa eky’ensi yonna ekisangibwa mu Girimaani) ekigaba amazzi amayonjo, okutumbula obuyonjo obutuufu nga bayita mu by’emikono n’emizannyo. Yakolagana ne Uganda Hands For Hope Namuwongo, Uganda Women Cancer Support Organisation, Inter Aid on Refugees ne PLAN International (Uganda) nga essira balitadde ku kuwa bawala amaanyi.<ref name="auto2"/><ref name="auto3"/> == Ebijuliziddwa == <references /> {{Reflist}} == Ebiyungo eby’ebweru == * Instagram * Maro Music, Ennyimba, Vidiyo, Mp3 Downloads ne Biography * Ebikwata ku bulamu bwa Maro * Ekivvulu kya Maro Uganda Anjagala Live Concert kitegekeddwa nga 14th Feb 2020 * INTERVIEW: Omuyimbi Maro ayogedde ku situdiyo ye empya * EBIFAANANYI: Omuyimbi Maro ayaka Unplugged mu sitayiro – theisider.ug * Kasuku Abuzaabuza Abawagizi Bange- Maro Akaaba * Bapulodyusa Nase, Bless n'omuyimbi Maro bakulembeddemu abayizi abaaliwo mu ESOM abawangudde mu nsiike y'okuyimba mu Uganda 3qwukikpzbczn2ucf0hyrykhaftt6n5 Ayub Kalule 0 15212 75667 65334 2026-09-29T18:38:49Z Brenda Namulinda 9846 75667 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>'''Ayub Kalule''' (yazaalibwa nga 6 January 1954) muzannyi wa bikonde eyawummula eyali ava mu [[Yuganda|Uganda]], eyasooka okumanyika bwe yawangula engule ya Amateur World [[:en:Havana,_Cuba|Welterweight]] mu [[:en:Havana,_Cuba|mpaka z'ensi yonna ezaasookera mu 1974]] e Havana, Cuba . Ng’omukugu, yakwata engule za WBA ne [[:en:The_Ring_(magazine)|The Ring]] light middleweight okuva mu 1979 okutuuka mu 1981. == Omulimu gw’ebikonde == <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>  Yazaalibwa mu [[Kampala]], yakatandiika ogw’ebikonde egy’ekikugu yagitandikira mu 1976 bwe yawangula Kurt Hombach okusalawo lawundi nnya mu kibuga Copenhagen ekya Denmark. Kalule yandisimbye okuva mu Denmark okumala omupiira gwe gwonna. Oluvannyuma yawangula obuwanguzi obulala 29, n’atuuka ku buwanguzi 30, nga takubidwayo wadde. Mu buwanguzi obwo mwalimu okukubwa Alipata Korovou ku ngule ya [[:en:Commonwealth_Games|Commonwealth]] [[:en:Middleweight|Middleweight]] n’okusalawo kwa lawundi 10 kw’eyali omuwanguzi w’omudaali gwa zaabu mu Olympics mu Amerika [[:en:Sugar_Ray_Seales|Sugar Ray Seales]] . Nga 24 October 1979, Kalule yali mu [[:en:Akita,_Akita|Akita]], Japan okutwaala Masashi Kudo mu buzito bwa Lineal ne [[:en:Junior_middleweight|WBA Junior middleweight]] . Kalule yasinga nnantameggwa mangu era bw’atyo n’awamba engule y’ensi yonna. <ref>{{Cite web |title=Ayub Kalule - Lineal Junior Middleweight Champion |url=http://www.cyberboxingzone.com/boxing/jrmiddle.htm |publisher=The Cyber Boxing Zone Encyclopedia}}</ref> Olwo n'alwanirira engule eno emirundi ena nga tannattunka ne Sugar Ray Leonard ow'amaanyi nga 25 June 1981 mu [[:en:Houston_Astrodome|Houston Astrodome]] . Kalule eyali tamanyiddwa nnyo mu Amerika, era yali atwalibwa ng’omuweereza w’ebitabo ng’alindiridde okutuusa omusipi eri Leonard. Olulwana luno lwafuuka luzibu nnyo eri Leonard nga Kalule enfunda ne'nfunda nga amwokya ezo ku kkono ezigolokofu n’alwanira ku ttaka kumpi okumala lawundi ttaano oba mukaaga ezisoose. Mpola mpola Leonard yatandika okutwala obuyinza era mu lawundi ey’omwenda yakomekkerezza olulwana n’obufuzi bwa Kalule nga [[:en:List_of_WBA_world_champions|Nnantameggwa wa WBA]] . <ref>{{Cite web |title=Sugar Ray Leonard became boxing's only double title-holder Thursday... |url=https://www.upi.com/Archives/1981/06/25/Sugar-Ray-Leonard-became-boxings-only-double-title-holder-Thursday/1217362289600/ |access-date=2022-10-12 |publisher=United Press International}}</ref> Kalule yalwana okutuusa ku ntandikwa ya 1986 n'asobola okuwangula engule ya Bulaaya ey'obuzito bwa Middleweight n'agikuuma obulungi ng'avuganya ne [[:en:Sumbu_Kalambay|Sumbu Kalambay]] eyagenda okubeera nnantameggwa w'ensi yonna . Nga tannakola ekyo, yafuna essasi eddala mu mpaka za WBA Jr Middleweight Title ezaali zikuumibwa mu kiseera ekyo [[:en:Davey_Moore_(boxer,_born_1959)|Davey Moore]] . Kalule yateekawo olulwana olulungi ennyo, naye ate yali [[:en:Knockout|KO'd]], ku mulundi guno mu lawundi ey'ekkumi. <ref>{{Cite web |last=Katz |first=Michael |date=18 July 1982 |title=Moore Stops Kalule in 10th to Keep Title |url=https://www.nytimes.com/1982/07/18/sports/moore-stops-kalule-in-10th-to-keep-title.html |access-date=2022-10-12 |website=The New York Times}}</ref> Omulimu gwa Ayub gwaggwa nga 5 February 1986 bwe yakubwa [[:en:Herol_Graham|Herol Graham]] mu mpaka za Bulaaya ez'obuzito bwa wakati. Yamaliriza omulimu gwe ne likodi eyewunyisa ennyo eya 46–4 ne KO 23. == Likodi y’ebikonde ey’ekikugu == {| class="wikitable" |+ |50 fights |46 wins |4 losses |- |By knockout |23 |4 |- |By decision |23 |0 |} {{BoxingRecordSummary|ko-wins=23|ko-losses=4|dec-wins=23|dec-losses=|dq-wins=|dq-losses=|draws=|nc=}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !No. !Result !Record !Opponent !Type !Round, time !Date !Location !Notes |- |50 |{{no2}}Loss |46–4 | align="left" |[[:en:Herol_Graham|Herol Graham]] |TKO |10 (12), 2:10 |Feb 5, 1986 | style="text-align:left;" |City Hall, Sheffield, Yorkshire, England, UK | style="text-align:left;" |Lost European middleweight title |- |49 |{{yes2}}Win |46–3 | align="left" |Sumbu Kalambay |SD |12 |Dec 19, 1985 | style="text-align:left;" |Palazzo dello Sport, Ancona, Italy | style="text-align:left;" |Retained European middleweight title |- |48 {{yes2}}Win |45–3 | align="left" |Pierre Joly |TKO |8 (12) |Jun 20, 1985 | style="text-align:left;" |Idraetshuset, Copenhagen, Denmark | style="text-align:left;" |Won vacant European middleweight title |- |47 |{{yes2}}Win |44–3 | align="left" |Mauro Fernandes da Cruz |TKO |4 (8) |Mar 9, 1985 | style="text-align:left;" |K.B. Hallen, Copenhagen, Denmark | |- |46 |{{yes2}}Win |43–3 | align="left" |[[:en:Lindell_Holmes|Lindell Holmes]] |PTS |8 |Nov 9, 1984 | style="text-align:left;" |K.B. Hallen, Copenhagen, Denmark | |- |45 |{{yes2}}Win |42–3 | align="left" |Wayne Caplette |TKO |3 (8) |Oct 5, 1984 | style="text-align:left;" |Randers Hallen, Randers, Denmark | |- |44 |{{yes2}}Win |41–3 | align="left" |[[:en:Jimmy_Price|Jimmy Price]] |TKO |1 (10) |Apr 25, 1984 | style="text-align:left;" |Alexandra Pavilion, Muswell Hill, London, England, UK | |- |43 |{{no2}}Loss |40–3 | align="left" |[[:en:Mike_McCallum|Mike McCallum]] |RTD |7 (10), 3:00 |Nov 13, 1982 | style="text-align:left;" |Sands Casino Hotel, Atlantic City, New Jersey, US | |- |42 |{{no2}}Loss |40–2 | align="left" |[[:en:Davey_Moore_(boxer,_born_1959)|Davey Moore]] |TKO |10 (15), 2:58 |Jul 17, 1982 | style="text-align:left;" |Ballys Park Place Hotel Casino, Atlantic City, New Jersey, US | style="text-align:left;" |For WBA junior-middleweight title |- |41 |{{yes2}}Win |40–1 | align="left" |[[:en:Oscar_Albarado|Oscar Albarado]] |TKO |2 (10) |Apr 30, 1982 | style="text-align:left;" |Brondby Hallen, Brondby, Denmark | |- |40 |{{yes2}}Win |39–1 | align="left" |Jacques Chinon |PTS |10 |Feb 26, 1982 | style="text-align:left;" |K.B. Hallen, Copenhagen, Denmark | |- |39 |{{yes2}}Win |38–1 | align="left" |O'Dell Leonard |PTS |8 |Nov 13, 1981 | style="text-align:left;" |Randers Hallen, Randers, Denmark | |- |38 |{{yes2}}Win |37–1 | align="left" |Andoni Amana |PTS |10 |Oct 9, 1981 | style="text-align:left;" |K.B. Hallen, Copenhagen, Denmark | |- |37 |{{no2}}Loss |36–1 | align="left" |[[:en:Sugar_Ray_Leonard|Sugar Ray Leonard]] |KO |9 (15), 3:06 |[[:en:Ayub_Kalule_vs._Sugar_Ray_Leonard|Jun 25, 1981]] | style="text-align:left;" |Astrodome, Houston, Texas, US | style="text-align:left;" |Lost WBA and The Ring junior-middleweight titles |- |36 |{{yes2}}Win |36–0 | align="left" |Pat Hallacy |PTS |10 |Mar 5, 1981 | style="text-align:left;" |Brondby Hallen, Brondby, Denmark | |- |35 |{{yes2}}Win |35–0 | align="left" |Bushy Bester |UD |15 |Sep 6, 1980 | style="text-align:left;" |Aarhus Stadion, Aarhus, Denmark | style="text-align:left;" |Retained WBA and The Ring junior-middleweight titles |- |34 |{{yes2}}Win |34–0 | align="left" |[[:en:Marijan_Beneš|Marijan Beneš]] |UD |15 |Jun 12, 1980 | style="text-align:left;" |Randers Hallen, Randers, Denmark | style="text-align:left;" |Retained WBA and The Ring junior-middleweight titles |- |33 |{{yes2}}Win |33–0 | align="left" |[[:en:Emilio_Villa_(boxer)|Emiliano Villa]] |RTD |11 (15), 3:00 |Apr 17, 1980 | style="text-align:left;" |Brondby Hallen, Brondby, Denmark | style="text-align:left;" |Retained WBA and The Ring junior-middleweight titles |- |32 |{{yes2}}Win |32–0 | align="left" |Steve Gregory |UD |15 |Dec 6, 1979 | style="text-align:left;" |Brondby Hallen, Brondby, Denmark | style="text-align:left;" |Retained WBA and The Ring junior-middleweight titles |- |31 |{{yes2}}Win |31–0 | align="left" |[[:en:Masashi_Kudo_(boxer)|Masashi Kudo]] |UD |15 |Oct 24, 1979 | style="text-align:left;" |City Gymnasium, Akita City, Japan | style="text-align:left;" |Won WBA and The Ring junior-middleweight titles |- |30 |{{yes2}}Win |30–0 | align="left" |David Love |PTS |10 |Sep 6, 1979 | style="text-align:left;" |Randers Hallen, Randers, Denmark | |- |29 |{{yes2}}Win |29–0 | align="left" |Ray Hammond |PTS |8 |Jun 28, 1979 | style="text-align:left;" |Randers Hallen, Randers, Denmark | |- |28 |{{yes2}}Win |28–0 | align="left" |Obdulio Rogelio Zarza |PTS |10 |May 27, 1979 | style="text-align:left;" |Randers Hallen, Randers, Denmark | |- |27 |{{yes2}}Win |27–0 | align="left" |[[:en:Monty_Betham_(boxer)|Monty Betham]] |TKO |4 (10) |Mar 15, 1979 | style="text-align:left;" |Brondby Hallen, Brondby, Denmark | |- |26 |{{yes2}}Win |26–0 | align="left" |Ho Joo |KO |2 (10) |Feb 15, 1979 | style="text-align:left;" |Randers Hallen, Randers, Denmark | |- |25 |{{yes2}}Win |25–0 | align="left" |Kevin Finnegan |UD |10 |Dec 7, 1978 | style="text-align:left;" |Idraetshuset, Copenhagen, Denmark | |- |24 |{{yes2}}Win |24–0 | align="left" |Sugar Ray Seales |MD |10 |Nov 9, 1978 | style="text-align:left;" |Brondby Hallen, Brondby, Denmark | |- |23 |{{yes2}}Win |23–0 | align="left" |Reggie Ford |KO |5 (15) |Sep 14, 1978 | style="text-align:left;" |Randers Hallen, Randers, Denmark | style="text-align:left;" |Retained Commonwealth middleweight title |- |22 |{{yes2}}Win |22–0 | align="left" |Milton Owens |TKO |6 (10), 1:00 |Aug 10, 1978 | style="text-align:left;" |Glyngoere Hallen, Glyngoere, Denmark | |- |21 |{{yes2}}Win |21–0 | align="left" |Al Korovou |TKO |14 (15), 1:00 |May 25, 1978 | style="text-align:left;" |Brondby Hallen, Brondby, Denmark | style="text-align:left;" |Won Commonwealth middleweight title |- |20 |{{yes2}}Win |20–0 | align="left" |Idrissa Konate |TKO |7 (12) |Apr 27, 1978 | style="text-align:left;" |Randers Hallen, Randers, Denmark | |- |19 |{{yes2}}Win |19–0 | align="left" |Tsutomu Hagusa |TKO |3 (10) |Mar 16, 1978 | style="text-align:left;" |Idraetshuset, Copenhagen, Denmark | |- |18 |{{yes2}}Win |18–0 | align="left" |Johnny Baldwin |PTS |10 |Mar 2, 1978 | style="text-align:left;" |Vejle, Denmark | |- |17 |{{yes2}}Win |17–0 | align="left" |Jose Hernandez |TKO |5 (10) |Feb 9, 1978 | style="text-align:left;" |Idraetshuset, Copenhagen, Denmark | |- |16 |{{yes2}}Win |16–0 | align="left" |Rennie Pinder |PTS |8 |Jan 26, 1978 | style="text-align:left;" |Chateau Neuf, Oslo, Norway | |- |15 |{{yes2}}Win |15–0 | align="left" |Bonifacio Ávila |TKO |4 (10) |Jan 5, 1978 | style="text-align:left;" |Randers Hallen, Randers, Denmark | |- |14 |{{yes2}}Win |14–0 | align="left" |Ralph Palladin |PTS |10 |Dec 8, 1977 | style="text-align:left;" |Idraetshuset, Copenhagen, Denmark | |- |13 |{{yes2}}Win |13–0 | align="left" |Miguel Ángel Castellini |TKO |3 (10) |Nov 3, 1977 | style="text-align:left;" |Randers Hallen, Randers, Denmark | |- |12 |{{yes2}}Win |12–0 | align="left" |Alvin Anderson |TKO |9 (10) |Oct 6, 1977 | style="text-align:left;" |Idraetshuset, Copenhagen, Denmark | |- |11 |{{yes2}}Win |11–0 | align="left" |Rudy Robles |PTS |10 |Sep 8, 1977 | style="text-align:left;" |Idraetshuset, Copenhagen, Denmark | |- |10 |{{yes2}}Win |10–0 | align="left" |Elisha Obed |PTS |10 |Jun 2, 1977 | style="text-align:left;" |Randers Hallen, Randers, Denmark | |- |9 |{{yes2}}Win |9–0 | align="left" |Jose Duran |TKO |7 (10) |Apr 28, 1977 | style="text-align:left;" |Idraetshuset, Copenhagen, Denmark | |- |8 |{{yes2}}Win |8–0 | align="left" |Aroldo Olivares |TKO |6 (10) |Mar 31, 1977 | style="text-align:left;" |Idraetshuset, Copenhagen, Denmark | |- |7 |{{yes2}}Win |7–0 | align="left" |Mimoun Mohatar |PTS |10 |Feb 24, 1977 | style="text-align:left;" |Idraetshuset, Copenhagen, Denmark | |- |6 |{{yes2}}Win |6–0 | align="left" |Damiano Lassandro |TKO |3 (10) |Jan 20, 1977 | style="text-align:left;" |Idraetshuset, Copenhagen, Denmark | |- |5 |{{yes2}}Win |5–0 | align="left" |Larry Paul |KO |2 (10) |Dec 9, 1976 | style="text-align:left;" |Idraetshuset, Copenhagen, Denmark | |- |4 |{{yes2}}Win |4–0 | align="left" |Gualberto Fernandez |KO |1 (6) |Nov 19, 1976 | style="text-align:left;" |Randers Hallen, Randers, Denmark | |- |3 |{{yes2}}Win |3–0 | align="left" |Trevor Francis |PTS |6 |Oct 9, 1976 | style="text-align:left;" |Forum, Copenhagen, Denmark | |- |2 |{{yes2}}Win |2–0 | align="left" |Wayne Bennett |KO |5 (6) |Jun 3, 1976 | style="text-align:left;" |Idraetshuset, Copenhagen, Denmark | |- |1 |{{yes2}}Win |1–0 | align="left" |Kurt Hombach |PTS |4 |Apr 8, 1976 | style="text-align:left;" |Forum, Copenhagen, Denmark | |- |} == Laba ne == * Olukalala lwa bakyampiyoni b’ensi yonna mu bikonde eby’obuzito obutono n’obuzito bwa wakati == Ebijuliziddwa == <references /> == Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipedia == * Boxing record for Ayub Kalule from BoxRec (registration required) * [http://www.boxing-records.com/palm/voirpalma.phtml?boxeur=kaluleay.html Boxing-Records] * [http://www.cyberboxingzone.com/boxing/kalule.htm Ayub Kalule - CBZ Profile] {{s-start}} {{s-sports}} {{s-text|style=background:#C1D8FF; font-weight: bold;|text=Regional boxing titles}} {{s-bef|before=[[Al Korovou]]}} {{s-ttl|title=[[List of Commonwealth Boxing Council champions#Middleweight|Commonwealth middleweight champion]]|years=25 May 1978 – 1978<br>Vacated}} {{s-vac|next=[[Tony Sibson]]}} {{s-break}} {{s-vac|last=[[Tony Sibson]]}} {{s-ttl|title=[[List of European Boxing Union champions#Middleweight|EBU middleweight champion]]|years=20 June 1985 – 5 February 1986}} {{s-aft|after=[[Herol Graham]]}} {{s-text|style=background:#C1D8FF; font-weight: bold;|text=World boxing titles}} {{s-bef|rows=2|before=[[Masashi Kudo (boxer)|Masashi Kudo]]}} {{s-ttl|title=[[List of WBA world champions#Super welterweight|WBA super welterweight champion]]|years=24 October 1979 – 25 June 1981}} {{s-aft|rows=2|after=[[Sugar Ray Leonard]]}} {{s-ttl|title=[[List of The Ring world champions#Junior middleweight|''The Ring'' super welterweight champion]]|years=24 October 1979 – 25 June 1981}} {{s-end}}{{Footer Commonwealth Champions Lightweight}} [[Category:Abantu Abalamu]] 8de7izkhfoje2ug4t1ponbygb8px41u Kennedy Katende 0 15997 75670 2026-09-29T19:31:35Z Brenda Namulinda 9846 Created page with "Kennedy Katende (yazaalibwa nga 15 Ogwokusatu 1985) ye mukubi w’ebikonde Omuganda okuva e Kampala eyatuuka ku Olympics mu 2008 mu kitundu kya light-heavyweight." 75670 wikitext text/x-wiki Kennedy Katende (yazaalibwa nga 15 Ogwokusatu 1985) ye mukubi w’ebikonde Omuganda okuva e Kampala eyatuuka ku Olympics mu 2008 mu kitundu kya light-heavyweight. 0qghedvmhy74jqb3ce5srnr8m0cnlwf 75671 75670 2026-09-29T19:32:57Z Brenda Namulinda 9846 75671 wikitext text/x-wiki Kennedy Katende (yazaalibwa nga 15 Ogwokusatu 1985) ye mukubi w’ebikonde Omuganda okuva e Kampala eyatuuka ku Olympics mu 2008 mu kitundu kya light-heavyweight. Ekifo kye eky'okubiri emabega wa Kenneth Egan kyali kimusaanira bulungi, era yaganyulwa mu kusalawo kwa munne Badou Jack okuwolereza Gambia. o8xwvyl2x579m2dqpjoen3usipb32t8 75672 75671 2026-09-29T19:33:29Z Brenda Namulinda 9846 75672 wikitext text/x-wiki Kennedy Katende (yazaalibwa nga 15 Ogwokusatu 1985) ye mukubi w’ebikonde Omuganda okuva e Kampala eyatuuka ku Olympics mu 2008 mu kitundu kya light-heavyweight. Ekifo kye eky'okubiri emabega wa Kenneth Egan kyali kimusaanira bulungi, era yaganyulwa mu kusalawo kwa munne Badou Jack okuwolereza Gambia. Mu mizannyo gya olimpiki egya 2016 e Rio, yakiikirira eggwanga lye erya Uganda.[2] 2wq11ug1vu96d9vey9zvn8lbux7zkdu 75673 75672 2026-09-29T19:34:23Z Brenda Namulinda 9846 75673 wikitext text/x-wiki Kennedy Katende (yazaalibwa nga 15 Ogwokusatu 1985) ye mukubi w’ebikonde Omuganda okuva e Kampala eyatuuka ku Olympics mu 2008 mu kitundu kya light-heavyweight. Ekifo kye eky'okubiri emabega wa Kenneth Egan kyali kimusaanira bulungi, era yaganyulwa mu kusalawo kwa munne Badou Jack okuwolereza Gambia. Mu mizannyo gya olimpiki egya 2016 e Rio, yakiikirira eggwanga lye erya Uganda.[2] == Ebyogerwako == t162ydqi6hbwr2dbmtfvk2k4wa2u4bx 75674 75673 2026-09-29T19:36:19Z Brenda Namulinda 9846 75674 wikitext text/x-wiki Kennedy Katende (yazaalibwa nga 15 Ogwokusatu 1985) ye mukubi w’ebikonde Omuganda okuva e Kampala eyatuuka ku Olympics mu 2008 mu kitundu kya light-heavyweight. Ekifo kye eky'okubiri emabega wa Kenneth Egan kyali kimusaanira bulungi, era yaganyulwa mu kusalawo kwa munne Badou Jack okuwolereza [[Gambia]]. Mu mizannyo gya olimpiki egya 2016 e Rio, yakiikirira eggwanga lye erya Uganda.[2] == Ebyogerwako == 3otqlwhp4044zpqdmvsbbafmhmu57r0 75675 75674 2026-09-29T19:36:33Z Brenda Namulinda 9846 75675 wikitext text/x-wiki Kennedy Katende (yazaalibwa nga 15 Ogwokusatu 1985) ye mukubi w’ebikonde Omuganda okuva e Kampala eyatuuka ku Olympics mu 2008 mu kitundu kya light-heavyweight. Ekifo kye eky'okubiri emabega wa Kenneth Egan kyali kimusaanira bulungi, era yaganyulwa mu kusalawo kwa munne Badou Jack okuwolereza [[Gambia]]. Mu mizannyo gya olimpiki egya 2016 e Rio, yakiikirira eggwanga lye erya [[Uganda]].[2] == Ebyogerwako == m5o5pdmp0k1w40p9iclihafco2dklfw 75676 75675 2026-09-29T19:36:53Z Brenda Namulinda 9846 75676 wikitext text/x-wiki Kennedy Katende (yazaalibwa nga 15 Ogwokusatu 1985) ye mukubi w’ebikonde Omuganda okuva e [[Kampala]] eyatuuka ku Olympics mu 2008 mu kitundu kya light-heavyweight. Ekifo kye eky'okubiri emabega wa Kenneth Egan kyali kimusaanira bulungi, era yaganyulwa mu kusalawo kwa munne Badou Jack okuwolereza [[Gambia]]. Mu mizannyo gya olimpiki egya 2016 e Rio, yakiikirira eggwanga lye erya [[Uganda]].[2] == Ebyogerwako == jrk9b0z1v9e2dqenhh9vzwcfqoo1maz 75677 75676 2026-09-29T19:37:33Z Brenda Namulinda 9846 75677 wikitext text/x-wiki Kennedy Katende (yazaalibwa nga 15 Ogwokusatu 1985) ye mukubi w’ebikonde Omuganda okuva e [[Kampala]] eyatuuka ku Olympics mu 2008 mu kitundu kya light-heavyweight.<ref>{{Cite web |title=Kennedy Katende {{!}} Boxer Page |url=https://www.tapology.com/fightcenter/fighters/261837-kennedy-katende |access-date=2026-09-29 |website=Tapology |language=en}}</ref> Ekifo kye eky'okubiri emabega wa Kenneth Egan kyali kimusaanira bulungi, era yaganyulwa mu kusalawo kwa munne Badou Jack okuwolereza [[Gambia]]. Mu mizannyo gya olimpiki egya 2016 e Rio, yakiikirira eggwanga lye erya [[Uganda]].[2] == Ebyogerwako == hoc5mm8mfexa0q2p5ybqv0rgtqv3td8 75678 75677 2026-09-29T19:39:03Z Brenda Namulinda 9846 75678 wikitext text/x-wiki Kennedy Katende (yazaalibwa nga 15 Ogwokusatu 1985) ye mukubi w’ebikonde Omuganda okuva e [[Kampala]] eyatuuka ku Olympics mu 2008 mu kitundu kya light-heavyweight.<ref>{{Cite web |title=Kennedy Katende {{!}} Boxer Page |url=https://www.tapology.com/fightcenter/fighters/261837-kennedy-katende |access-date=2026-09-29 |website=Tapology |language=en}}</ref> Ekifo kye eky'okubiri emabega wa Kenneth Egan kyali kimusaanira bulungi, era yaganyulwa mu kusalawo kwa munne Badou Jack okuwolereza [[Gambia]]. Mu mizannyo gya olimpiki egya 2016 e Rio, yakiikirira eggwanga lye erya [[Uganda]].<ref>{{Cite web |title=BoxRec: Kennedy Katende |url=https://boxrec.com/en/box-pro/778623 |access-date=2026-09-29 |website=boxrec.com |language=en}}</ref> == Ebyogerwako == l70sado0wjlvkozgwa1j5m2lo7t77lv Bendera ya Uganda 0 15998 75679 2026-09-30T04:25:58Z ESTHER NAKITENDE 9175 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373674811|Flag of Uganda]]" 75679 wikitext text/x-wiki    Bendera y'eggwanga lya [[Uganda]] yassibwawo nga 9 Oggwekkumi 1962, olunaku eggwanga lwe lyafuna obwetwaze okuva ku Bungereza . Erina emisitale mukaaga egyenkanankana, okuva waggulu okutuuka wansi, emiddugavu, kyenvu, emyufu, emiddugavu, kyenvu, emyufu, n'ekyasaako ekyeru ekiriko crested crane essiddwa wakati. Etteeka lya ''National Flag and Armorial Ensigns Act'' lirambika enkozesa ya bendera eno mu ngeri ekugirwa. Okuva mu 1914 okutuuka mu gwokusatu gwa 1962, abafuzi b'amatwale mu Uganda nga Bangereza bawanika Bendera yabwe eyali eyitibwa Blue Ensign eyaliko akabonero kabwe okwali ne crested crane. Bendera eyasooka okuteesebwako okubeera eya Uganda eyeetongodde yalimu emisittale essatu egyesimbye nga kwaliko kiragala, bbulu ne kiragala nga ggyawuddwamu omusittale gwa kyenvu omutonotono nga wakati waliwo ekifananyi kya crested crane mu kyenvu. Wabula enkyukakyuka mu gavumenti nga tennafuna bwetwaze yaviirako bendera eriwo kati okutwalibwa mu kifo ky’ekyo. == Endabika n’obubonero == [[File:09_AMISOM_Ugandan_Contingent_Medal_Parade_ceremony_(14205078978).jpg|thumb| Bendera ya Uganda ngeriranaganye ne bendera y’omukago gwa Africa ku mukolo gwa AMISOM mu 2014]] Ekitundu ekisooka eky’enteekateeka ey'okubiri ey’etteeka lya Uganda erya ''National Flag and Armorial Ensigns Act'' (1962) kiraga engeri bendera y’eggwanga gye yakolebwamu. Okuva waggulu okutuuka wansi, emisittale mukaaga egyenkanankana okuli omuddugavu, kyenvu, omumyufu, omuddugavu, kyenvu, omumyufu. Wakati waliwo circle enjeru ng'erimu crested crane.<ref name="ULII flag and armorial">{{Cite web |date=31 December 2023 |orig-date=9 October 1962 |title=National Flag and Armorial Ensigns Act |url=https://ulii.org/en/akn/ug/act/ord/1962/64/eng@2023-12-31 |access-date=21 July 2026 |website=ULII |publisher=Uganda Legal Information Institute}}</ref> Okusinziira ku musawo w’ebiwuka Omumerika Whitney Smith, omuddugavu kabonero akalaga Abannayuganda, kyenvu kabonero kalaga musana, ate omumyufu kabonero akalaga obwa sseruganda.<ref name="Smith Uganda">{{Cite web |last=Smith |first=Whitney |author-link=Whitney Smith |date=16 February 2001 |title=Flag of Uganda |url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Uganda |access-date=20 July 2026 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]] |language=en}}</ref>Crested crane kye kinyonyi ky’eggwanga Uganda era kabonero akalaga emikisa, okuwangaala, n’obugagga mu bantu ba kasangwawo [[Baganda|Abaganda]] ([[Buganda]]).<ref>{{Cite news |last=Muia |first=Wycliffe |date=15 February 2025 |title=Why Uganda's iconic crested crane faces extinction |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm21r7qd16ro |access-date=21 July 2026 |work=[[BBC News]]}}</ref> == Okuwera okukozesa == Ennyingo eyokusatu n'eyokutaano mu tteeka lya Uganda erya ''National Flag and Armorial Ensigns Act'' ziteekawo ebibonerezo mu mateeka eri abantu abakozesa obubi bendera y’eggwanga. Okuvuma bendera mu bugenderevu mu ng'okozesa ebigambo, mu buwandiike oba okuyita mu bikolwa kibonerezebwa n’okusibwa emyaka ebiri. Abagwira abasingiddwa omusango guno bagobwa mu Uganda ne bazibwayo ewabwe obutaddamu kuyingira Uganda.<ref name="ULII flag and armorial" /> Bendera y'eggwanga n'ebintu ebikoleddwa mu bugenderevu okugifaanana tekikirizibwa kukozesebwa mu by'obusuubuzi nga tewali lukusa okuva eri Minisita w'ebyamateeka ne Ssemateeka . Omuntu asingiddwa omusango gw’okukikola ayinza okusasula engassi ya bubonero bwa ssente kkumi na bbiri ( USh 240,000 ), okusibibwa okumala emyezi mukaaga, oba byombi. Minisita alina obusobozi okussaawo amateeka amalala agakwata ku nkozesa ya bendera, omuli n’okuwa layisinsi okukozesa bendera eno mu by’obusuubuzi.<ref name="ULII flag and armorial" /> == Ebyafaayo == Ekitongole kya Bungereza ekivunanyizibwa ku matwale kyawanika bendera yakyo Blue Ensign ne badge yaakyo ey'amatwale okuva mu 1914 okutuuka mu 1962.<ref>{{Cite book |last=Kasule |first=Joseph |date=22 June 2022 |title=Historical Dictionary of Uganda |url=https://www.google.com/books/edition/Historical_Dictionary_of_Uganda/3TmAEQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&pg=PA77 |publisher=[[Bloomsbury Publishing]] |isbn=979-8-7651-7328-2 |page=77 |language=en |access-date=21 July 2026}}</ref> Gavana wa Uganda naye yalina omutindo ogwaliko Union Jack nga mulimu bbaagi mu makkati.<ref>{{Cite book |date=1932 |title=Flags, badges & arms of His Majesty's dominions beyond the seas and of territories under His Majesty's protection |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=umn.31951001065737t&seq=51 |publisher=[[Colonial Office]] of Great Britain |volume=1 |pages=vii, 19 |language=en |access-date=20 July 2026}}</ref> Newankubadde [[Buganda|Obwakabaka bwa Buganda]] obutono bwalina bendera y’eggwanga nga tebunnafugibwa matwale, Abangereza tebaayagala kukozesa bubonero bwonna obwaliwo nga busibiddwa ku kitundu ekimu n’olwekyo ne balondawo crested crane okubeera ku badge.<ref name="Smith Uganda" /> Crested crane yasigala ng'akabonero ke eggwanga akamanyiddwa ennyo nga Uganda esemberera okufuna obwetwaze mu 1962. Mu gwokusatu gw’omwaka ogwo, akakiiko akaakubirizibwa omukugu mu by’engigiriza [[Senteza Kajubi]] kaateesa ku bendera ey’ekiseera ng’eriko emisittale essatu egyesimbye nga gya kiragala, bbulu ne kiragala nga gyawuddwamu obusittale obutono obwa kyenvu, nga wakati waliwo saako ya kyenvu ng'erimu Crested crane.<ref name="Smith Uganda" /><ref name="NV 2012" /> Kiragala yali akiikirira ebimera bya Uganda, bbululu amazzi gaayo, ate kyenvu yali yakiikirira embeera y’obudde obwomusana n'enkuba.<ref name="NV 2012" /> Langi zino zonna zaali zifanana ng'ezekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party]] ekyali mu buyinza mu kiseera ekyo, kyokka bendera ey’ekiseera eno yagyibwawo oluvanyuma lw’ekibiina kya [[Uganda People's Congress|Uganda People’s Congress]] (UPC) okuwangula ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party]] mu kulonda kw’eggwanga okwaliwo nga 25 ogwokuna.<ref name="Smith Uganda" /> Okusalawo kuno kutera okuva ku nkyukakyuka mu gavumenti, nga bendera ya UPC eyasooka ye yasiimibwa era yeyayisibwa mu bwetwaze.<ref name="Smith Uganda" /><ref name="NV 2012" /> Wabula okusinziira ku Minisita w’ebyamateeka mu kiseera ekyo [[Grace Ibingira]], bendera ey’ekiseera yagaanibwa olw'ebirowooza by’abaagikola, Messrs Porter Bros, kubanga nti kiragala yali azikira mangu mu musana ate nga ne bbululu teyali wa Uganda ya njawulo. Ekyavaamu [[Cabinet of Uganda|kabineti ya Uganda]] amangu ago yatondawo akakiiko akatono akakulirwa Ibingira okulonda dizayini empya.<ref name="NV 2012" /> Dizayini eyandifuuse bendera ya Uganda yasooka kukkirizibwa kakiiko ako, oluvannyuma Kabineti n’abakulira amatwale ga Bungereza, era n’eyisibwa newanikibwa nga Uganda yeefuga nga 9 Ogwekkumi.<ref name="Smith Uganda" /><ref name="NV 2012" /> Wadde nga batera okugamba nti Ibingira ye yakola bendera, waliyo abantu abalala bangi abavuddeyo nga bagamba nti be bayiiya dizayini. Mu 2007, Semei Nyai Matia, eyawummula obusomesa okuva mu bukiikakkono bwa Maracha District, yavaayo mu lujjudde nagamba nti yawaayo dizayini eyo mugwokutaano gwa 1961 era n’asaba USh akawumbi kamu n’ekitundu, ekizimbe ky’ebyobusuubuzi, ne loole ng’okumuliyirira omulimu gwe. Kajubi yamwanukula nti, okumutereezamu, tewali mpeera yonna yali eweereddwa ku lwa dizayini eyo.<ref name="NV 2012">{{Cite news |date=4 July 2012 |title=Intrigue and manoeuvres in designing the Uganda flag |url=https://www.newvision.co.ug/news/1303343/intrigue-manoeuvres-designing-uganda-flag |access-date=21 July 2026 |work=[[New Vision]]}}</ref>  {{Reflist}} == Laba ne == * [[Uganda]] * [[Baganda|Buganda]] == Ebiwandiiko ebikozeseddwa == {{Reflist}} == Ebiyungo eby’ebweru == *   * Uganda at Flags of the World [[Category:Bendera eziriko ebisolo]] [[Category:Bendera za Africa]] [[Category:Bendera y'eggwanga]] 6xt903cumh59smrahtoi9ic7vfvu1d7 75680 75679 2026-09-30T04:31:01Z ESTHER NAKITENDE 9175 75680 wikitext text/x-wiki    Bendera y'eggwanga lya [[Uganda]] yassibwawo nga 9 Oggwekkumi 1962, olunaku eggwanga lwe lyafuna obwetwaze okuva ku Bungereza. Erina emisitale mukaaga egyenkanankana, okuva waggulu okutuuka wansi, omiddugavu, kyenvu, omumyufu, omiddugavu, kyenvu, omumyufu, n'ekyasaako ekyeru ekirimu crested crane wakati. Etteeka lya ''National Flag and Armorial Ensigns Act'' lirambika enkozesa ya bendera eno mu ngeri ekugirwa. Okuva mu 1914 okutuuka mu gwokusatu gwa 1962, abafuzi b'amatwale mu Uganda nga Bangereza bawanika Bendera yabwe eyali eyitibwa Blue Ensign eyaliko akabonero kabwe okwali ne crested crane. Bendera eyasooka okuteesebwako okubeera eya Uganda eyeetongodde yalimu emisittale essatu egyesimbye nga kwaliko kiragala, bbulu ne kiragala nga ggyawuddwamu omusittale gwa kyenvu omutonotono nga wakati waliwo ekifananyi kya crested crane mu kyenvu. Wabula enkyukakyuka mu gavumenti nga tennafuna bwetwaze yaviirako bendera eriwo kati okutwalibwa mu kifo ky’ekyo. == Endabika n’obubonero == [[File:09_AMISOM_Ugandan_Contingent_Medal_Parade_ceremony_(14205078978).jpg|thumb| Bendera ya Uganda ngeriranaganye ne bendera y’omukago gwa Africa ku mukolo gwa AMISOM mu 2014]] Ekitundu ekisooka eky’enteekateeka ey'okubiri ey’etteeka lya Uganda erya ''National Flag and Armorial Ensigns Act'' (1962) kiraga engeri bendera y’eggwanga gye yakolebwamu. Okuva waggulu okutuuka wansi, emisittale mukaaga egyenkanankana okuli omuddugavu, kyenvu, omumyufu, omuddugavu, kyenvu, omumyufu. Wakati waliwo saako enjeru ng'erimu crested crane.<ref name="ULII flag and armorial">{{Cite web |date=31 December 2023 |orig-date=9 October 1962 |title=National Flag and Armorial Ensigns Act |url=https://ulii.org/en/akn/ug/act/ord/1962/64/eng@2023-12-31 |access-date=21 July 2026 |website=ULII |publisher=Uganda Legal Information Institute}}</ref> Okusinziira ku musawo w’ebiwuka Omumerika Whitney Smith, omuddugavu kabonero akalaga Abannayuganda, kyenvu kabonero kalaga musana, ate omumyufu kabonero akalaga obwa sseruganda.<ref name="Smith Uganda">{{Cite web |last=Smith |first=Whitney |author-link=Whitney Smith |date=16 February 2001 |title=Flag of Uganda |url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Uganda |access-date=20 July 2026 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]] |language=en}}</ref>Crested crane kye kinyonyi ky’eggwanga Uganda era kabonero akalaga emikisa, okuwangaala, n’obugagga mu bantu ba kasangwawo [[Baganda|Abaganda]] ([[Buganda]]).<ref>{{Cite news |last=Muia |first=Wycliffe |date=15 February 2025 |title=Why Uganda's iconic crested crane faces extinction |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm21r7qd16ro |access-date=21 July 2026 |work=[[BBC News]]}}</ref> == Okuwera okukozesa == Ennyingo eyokusatu n'eyokutaano mu tteeka lya Uganda erya ''National Flag and Armorial Ensigns Act'' ziteekawo ebibonerezo mu mateeka eri abantu abakozesa obubi bendera y’eggwanga. Okuvuma bendera mu bugenderevu mu ng'okozesa ebigambo, mu buwandiike oba okuyita mu bikolwa kibonerezebwa n’okusibwa emyaka ebiri. Abagwira abasingiddwa omusango guno bagobwa mu Uganda ne bazibwayo ewabwe obutaddamu kuyingira Uganda.<ref name="ULII flag and armorial" /> Bendera y'eggwanga n'ebintu ebikoleddwa mu bugenderevu okugifaanana tekikirizibwa kukozesebwa mu by'obusuubuzi nga tewali lukusa okuva eri Minisita w'ebyamateeka ne Ssemateeka . Omuntu asingiddwa omusango gw’okukikola ayinza okusasula engassi ya bubonero bwa ssente kkumi na bbiri ( USh 240,000 ), okusibibwa okumala emyezi mukaaga, oba byombi. Minisita alina obusobozi okussaawo amateeka amalala agakwata ku nkozesa ya bendera, omuli n’okuwa layisinsi okukozesa bendera eno mu by’obusuubuzi.<ref name="ULII flag and armorial" /> == Ebyafaayo == Ekitongole kya Bungereza ekivunanyizibwa ku matwale kyawanika bendera yakyo Blue Ensign ne badge yaakyo ey'amatwale okuva mu 1914 okutuuka mu 1962.<ref>{{Cite book |last=Kasule |first=Joseph |date=22 June 2022 |title=Historical Dictionary of Uganda |url=https://www.google.com/books/edition/Historical_Dictionary_of_Uganda/3TmAEQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&pg=PA77 |publisher=[[Bloomsbury Publishing]] |isbn=979-8-7651-7328-2 |page=77 |language=en |access-date=21 July 2026}}</ref> Gavana wa Uganda naye yalina omutindo ogwaliko Union Jack nga mulimu bbaagi mu makkati.<ref>{{Cite book |date=1932 |title=Flags, badges & arms of His Majesty's dominions beyond the seas and of territories under His Majesty's protection |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=umn.31951001065737t&seq=51 |publisher=[[Colonial Office]] of Great Britain |volume=1 |pages=vii, 19 |language=en |access-date=20 July 2026}}</ref> Newankubadde [[Buganda|Obwakabaka bwa Buganda]] obutono bwalina bendera y’eggwanga nga tebunnafugibwa matwale, Abangereza tebaayagala kukozesa bubonero bwonna obwaliwo nga busibiddwa ku kitundu ekimu n’olwekyo ne balondawo crested crane okubeera ku badge.<ref name="Smith Uganda" /> Crested crane yasigala ng'akabonero ke eggwanga akamanyiddwa ennyo nga Uganda esemberera okufuna obwetwaze mu 1962. Mu gwokusatu gw’omwaka ogwo, akakiiko akaakubirizibwa omukugu mu by’engigiriza [[Senteza Kajubi]] kaateesa ku bendera ey’ekiseera ng’eriko emisittale essatu egyesimbye nga gya kiragala, bbulu ne kiragala nga gyawuddwamu obusittale obutono obwa kyenvu, nga wakati waliwo saako ya kyenvu ng'erimu Crested crane.<ref name="Smith Uganda" /><ref name="NV 2012" /> Kiragala yali akiikirira ebimera bya Uganda, bbululu amazzi gaayo, ate kyenvu yali yakiikirira embeera y’obudde obwomusana n'enkuba.<ref name="NV 2012" /> Langi zino zonna zaali zifanana ng'ezekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party]] ekyali mu buyinza mu kiseera ekyo, kyokka bendera ey’ekiseera eno yagyibwawo oluvanyuma lw’ekibiina kya [[Uganda People's Congress|Uganda People’s Congress]] (UPC) okuwangula ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party]] mu kulonda kw’eggwanga okwaliwo nga 25 ogwokuna.<ref name="Smith Uganda" /> Okusalawo kuno kutera okuva ku nkyukakyuka mu gavumenti, nga bendera ya UPC eyasooka ye yasiimibwa era yeyayisibwa mu bwetwaze.<ref name="Smith Uganda" /><ref name="NV 2012" /> Wabula okusinziira ku Minisita w’ebyamateeka mu kiseera ekyo [[Grace Ibingira]], bendera ey’ekiseera yagaanibwa olw'ebirowooza by’abaagikola, Messrs Porter Bros, kubanga nti kiragala yali azikira mangu mu musana ate nga ne bbululu teyali wa Uganda ya njawulo. Ekyavaamu [[Cabinet of Uganda|kabineti ya Uganda]] amangu ago yatondawo akakiiko akatono akakulirwa Ibingira okulonda dizayini empya.<ref name="NV 2012" /> Dizayini eyandifuuse bendera ya Uganda yasooka kukkirizibwa kakiiko ako, oluvannyuma Kabineti n’abakulira amatwale ga Bungereza, era n’eyisibwa newanikibwa nga Uganda yeefuga nga 9 Ogwekkumi.<ref name="Smith Uganda" /><ref name="NV 2012" /> Wadde nga batera okugamba nti Ibingira ye yakola bendera, waliyo abantu abalala bangi abavuddeyo nga bagamba nti be bayiiya dizayini. Mu 2007, Semei Nyai Matia, eyawummula obusomesa okuva mu bukiikakkono bwa Maracha District, yavaayo mu lujjudde nagamba nti yawaayo dizayini eyo mugwokutaano gwa 1961 era n’asaba USh akawumbi kamu n’ekitundu, ekizimbe ky’ebyobusuubuzi, ne loole ng’okumuliyirira omulimu gwe. Kajubi yamwanukula nti, okumutereezamu, tewali mpeera yonna yali eweereddwa ku lwa dizayini eyo.<ref name="NV 2012">{{Cite news |date=4 July 2012 |title=Intrigue and manoeuvres in designing the Uganda flag |url=https://www.newvision.co.ug/news/1303343/intrigue-manoeuvres-designing-uganda-flag |access-date=21 July 2026 |work=[[New Vision]]}}</ref>  {{Reflist}} == Laba ne == * [[Uganda]] * [[Baganda|Buganda]] == Ebiwandiiko ebikozeseddwa == {{Reflist}} == Ebiyungo eby’ebweru == *   * Uganda at Flags of the World [[Category:Bendera eziriko ebisolo]] [[Category:Bendera za Africa]] [[Category:Bendera y'eggwanga]] mf7i3qc69s4220r591qbg29dvls5m0d 75681 75680 2026-09-30T04:32:39Z ESTHER NAKITENDE 9175 nteeseko databox 75681 wikitext text/x-wiki    {{databox}} Bendera y'eggwanga lya [[Uganda]] yassibwawo nga 9 Oggwekkumi 1962, olunaku eggwanga lwe lyafuna obwetwaze okuva ku Bungereza. Erina emisitale mukaaga egyenkanankana, okuva waggulu okutuuka wansi, omiddugavu, kyenvu, omumyufu, omiddugavu, kyenvu, omumyufu, n'ekyasaako ekyeru ekirimu crested crane wakati. Etteeka lya ''National Flag and Armorial Ensigns Act'' lirambika enkozesa ya bendera eno mu ngeri ekugirwa. Okuva mu 1914 okutuuka mu gwokusatu gwa 1962, abafuzi b'amatwale mu Uganda nga Bangereza bawanika Bendera yabwe eyali eyitibwa Blue Ensign eyaliko akabonero kabwe okwali ne crested crane. Bendera eyasooka okuteesebwako okubeera eya Uganda eyeetongodde yalimu emisittale essatu egyesimbye nga kwaliko kiragala, bbulu ne kiragala nga ggyawuddwamu omusittale gwa kyenvu omutonotono nga wakati waliwo ekifananyi kya crested crane mu kyenvu. Wabula enkyukakyuka mu gavumenti nga tennafuna bwetwaze yaviirako bendera eriwo kati okutwalibwa mu kifo ky’ekyo. == Endabika n’obubonero == [[File:09_AMISOM_Ugandan_Contingent_Medal_Parade_ceremony_(14205078978).jpg|thumb| Bendera ya Uganda ngeriranaganye ne bendera y’omukago gwa Africa ku mukolo gwa AMISOM mu 2014]] Ekitundu ekisooka eky’enteekateeka ey'okubiri ey’etteeka lya Uganda erya ''National Flag and Armorial Ensigns Act'' (1962) kiraga engeri bendera y’eggwanga gye yakolebwamu. Okuva waggulu okutuuka wansi, emisittale mukaaga egyenkanankana okuli omuddugavu, kyenvu, omumyufu, omuddugavu, kyenvu, omumyufu. Wakati waliwo saako enjeru ng'erimu crested crane.<ref name="ULII flag and armorial">{{Cite web |date=31 December 2023 |orig-date=9 October 1962 |title=National Flag and Armorial Ensigns Act |url=https://ulii.org/en/akn/ug/act/ord/1962/64/eng@2023-12-31 |access-date=21 July 2026 |website=ULII |publisher=Uganda Legal Information Institute}}</ref> Okusinziira ku musawo w’ebiwuka Omumerika Whitney Smith, omuddugavu kabonero akalaga Abannayuganda, kyenvu kabonero kalaga musana, ate omumyufu kabonero akalaga obwa sseruganda.<ref name="Smith Uganda">{{Cite web |last=Smith |first=Whitney |author-link=Whitney Smith |date=16 February 2001 |title=Flag of Uganda |url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Uganda |access-date=20 July 2026 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]] |language=en}}</ref>Crested crane kye kinyonyi ky’eggwanga Uganda era kabonero akalaga emikisa, okuwangaala, n’obugagga mu bantu ba kasangwawo [[Baganda|Abaganda]] ([[Buganda]]).<ref>{{Cite news |last=Muia |first=Wycliffe |date=15 February 2025 |title=Why Uganda's iconic crested crane faces extinction |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm21r7qd16ro |access-date=21 July 2026 |work=[[BBC News]]}}</ref> == Okuwera okukozesa == Ennyingo eyokusatu n'eyokutaano mu tteeka lya Uganda erya ''National Flag and Armorial Ensigns Act'' ziteekawo ebibonerezo mu mateeka eri abantu abakozesa obubi bendera y’eggwanga. Okuvuma bendera mu bugenderevu mu ng'okozesa ebigambo, mu buwandiike oba okuyita mu bikolwa kibonerezebwa n’okusibwa emyaka ebiri. Abagwira abasingiddwa omusango guno bagobwa mu Uganda ne bazibwayo ewabwe obutaddamu kuyingira Uganda.<ref name="ULII flag and armorial" /> Bendera y'eggwanga n'ebintu ebikoleddwa mu bugenderevu okugifaanana tekikirizibwa kukozesebwa mu by'obusuubuzi nga tewali lukusa okuva eri Minisita w'ebyamateeka ne Ssemateeka . Omuntu asingiddwa omusango gw’okukikola ayinza okusasula engassi ya bubonero bwa ssente kkumi na bbiri ( USh 240,000 ), okusibibwa okumala emyezi mukaaga, oba byombi. Minisita alina obusobozi okussaawo amateeka amalala agakwata ku nkozesa ya bendera, omuli n’okuwa layisinsi okukozesa bendera eno mu by’obusuubuzi.<ref name="ULII flag and armorial" /> == Ebyafaayo == Ekitongole kya Bungereza ekivunanyizibwa ku matwale kyawanika bendera yakyo Blue Ensign ne badge yaakyo ey'amatwale okuva mu 1914 okutuuka mu 1962.<ref>{{Cite book |last=Kasule |first=Joseph |date=22 June 2022 |title=Historical Dictionary of Uganda |url=https://www.google.com/books/edition/Historical_Dictionary_of_Uganda/3TmAEQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&pg=PA77 |publisher=[[Bloomsbury Publishing]] |isbn=979-8-7651-7328-2 |page=77 |language=en |access-date=21 July 2026}}</ref> Gavana wa Uganda naye yalina omutindo ogwaliko Union Jack nga mulimu bbaagi mu makkati.<ref>{{Cite book |date=1932 |title=Flags, badges & arms of His Majesty's dominions beyond the seas and of territories under His Majesty's protection |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=umn.31951001065737t&seq=51 |publisher=[[Colonial Office]] of Great Britain |volume=1 |pages=vii, 19 |language=en |access-date=20 July 2026}}</ref> Newankubadde [[Buganda|Obwakabaka bwa Buganda]] obutono bwalina bendera y’eggwanga nga tebunnafugibwa matwale, Abangereza tebaayagala kukozesa bubonero bwonna obwaliwo nga busibiddwa ku kitundu ekimu n’olwekyo ne balondawo crested crane okubeera ku badge.<ref name="Smith Uganda" /> Crested crane yasigala ng'akabonero ke eggwanga akamanyiddwa ennyo nga Uganda esemberera okufuna obwetwaze mu 1962. Mu gwokusatu gw’omwaka ogwo, akakiiko akaakubirizibwa omukugu mu by’engigiriza [[Senteza Kajubi]] kaateesa ku bendera ey’ekiseera ng’eriko emisittale essatu egyesimbye nga gya kiragala, bbulu ne kiragala nga gyawuddwamu obusittale obutono obwa kyenvu, nga wakati waliwo saako ya kyenvu ng'erimu Crested crane.<ref name="Smith Uganda" /><ref name="NV 2012" /> Kiragala yali akiikirira ebimera bya Uganda, bbululu amazzi gaayo, ate kyenvu yali yakiikirira embeera y’obudde obwomusana n'enkuba.<ref name="NV 2012" /> Langi zino zonna zaali zifanana ng'ezekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party]] ekyali mu buyinza mu kiseera ekyo, kyokka bendera ey’ekiseera eno yagyibwawo oluvanyuma lw’ekibiina kya [[Uganda People's Congress|Uganda People’s Congress]] (UPC) okuwangula ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party]] mu kulonda kw’eggwanga okwaliwo nga 25 ogwokuna.<ref name="Smith Uganda" /> Okusalawo kuno kutera okuva ku nkyukakyuka mu gavumenti, nga bendera ya UPC eyasooka ye yasiimibwa era yeyayisibwa mu bwetwaze.<ref name="Smith Uganda" /><ref name="NV 2012" /> Wabula okusinziira ku Minisita w’ebyamateeka mu kiseera ekyo [[Grace Ibingira]], bendera ey’ekiseera yagaanibwa olw'ebirowooza by’abaagikola, Messrs Porter Bros, kubanga nti kiragala yali azikira mangu mu musana ate nga ne bbululu teyali wa Uganda ya njawulo. Ekyavaamu [[Cabinet of Uganda|kabineti ya Uganda]] amangu ago yatondawo akakiiko akatono akakulirwa Ibingira okulonda dizayini empya.<ref name="NV 2012" /> Dizayini eyandifuuse bendera ya Uganda yasooka kukkirizibwa kakiiko ako, oluvannyuma Kabineti n’abakulira amatwale ga Bungereza, era n’eyisibwa newanikibwa nga Uganda yeefuga nga 9 Ogwekkumi.<ref name="Smith Uganda" /><ref name="NV 2012" /> Wadde nga batera okugamba nti Ibingira ye yakola bendera, waliyo abantu abalala bangi abavuddeyo nga bagamba nti be bayiiya dizayini. Mu 2007, Semei Nyai Matia, eyawummula obusomesa okuva mu bukiikakkono bwa Maracha District, yavaayo mu lujjudde nagamba nti yawaayo dizayini eyo mugwokutaano gwa 1961 era n’asaba USh akawumbi kamu n’ekitundu, ekizimbe ky’ebyobusuubuzi, ne loole ng’okumuliyirira omulimu gwe. Kajubi yamwanukula nti, okumutereezamu, tewali mpeera yonna yali eweereddwa ku lwa dizayini eyo.<ref name="NV 2012">{{Cite news |date=4 July 2012 |title=Intrigue and manoeuvres in designing the Uganda flag |url=https://www.newvision.co.ug/news/1303343/intrigue-manoeuvres-designing-uganda-flag |access-date=21 July 2026 |work=[[New Vision]]}}</ref>  {{Reflist}} == Laba ne == * [[Uganda]] * [[Baganda|Buganda]] == Ebiwandiiko ebikozeseddwa == {{Reflist}} == Ebiyungo eby’ebweru == *   * Uganda at Flags of the World [[Category:Bendera eziriko ebisolo]] [[Category:Bendera za Africa]] [[Category:Bendera y'eggwanga]] mzvbnonngkkps3jnu45tfd4gil8q8yn 75682 75681 2026-09-30T04:36:34Z ESTHER NAKITENDE 9175 75682 wikitext text/x-wiki    {{databox}} Bendera y'eggwanga lya [[Uganda]] yassibwawo nga 9 Oggwekkumi 1962, olunaku eggwanga lwe lyafuna obwetwaze okuva ku Bungereza. Erina emisitale mukaaga egyenkanankana, okuva waggulu okutuuka wansi, omiddugavu, kyenvu, omumyufu, omiddugavu, kyenvu, omumyufu, n'ekyasaako ekyeru ekirimu crested crane wakati. Etteeka lya ''National Flag and Armorial Ensigns Act'' lirambika enkozesa ya bendera eno mu ngeri ekugirwa. Okuva mu 1914 okutuuka mu gwokusatu gwa 1962, abafuzi b'amatwale mu Uganda nga Bangereza bawanika Bendera yabwe eyali eyitibwa Blue Ensign eyaliko akabonero kabwe okwali ne crested crane. Bendera eyasooka okuteesebwako okubeera eya Uganda eyeetongodde yalimu emisittale essatu egyesimbye nga kwaliko kiragala, bbulu ne kiragala nga ggyawuddwamu omusittale gwa kyenvu omutonotono nga wakati waliwo ekifananyi kya crested crane mu kyenvu. Wabula enkyukakyuka mu gavumenti nga tennafuna bwetwaze yaviirako bendera eriwo kati okutwalibwa mu kifo ky’ekyo. == Endabika n’obubonero == [[File:09_AMISOM_Ugandan_Contingent_Medal_Parade_ceremony_(14205078978).jpg|thumb| Bendera ya Uganda ngeriranaganye ne bendera y’omukago gwa Africa ku mukolo gwa AMISOM mu 2014]] Ekitundu ekisooka eky’enteekateeka ey'okubiri ey’etteeka lya Uganda erya ''National Flag and Armorial Ensigns Act'' (1962) kiraga engeri bendera y’eggwanga gye yakolebwamu. Okuva waggulu okutuuka wansi, emisittale mukaaga egyenkanankana okuli omuddugavu, kyenvu, omumyufu, omuddugavu, kyenvu, omumyufu. Wakati waliwo saako enjeru ng'erimu crested crane.<ref name="ULII flag and armorial">{{Cite web |date=31 December 2023 |orig-date=9 October 1962 |title=National Flag and Armorial Ensigns Act |url=https://ulii.org/en/akn/ug/act/ord/1962/64/eng@2023-12-31 |access-date=21 July 2026 |website=ULII |publisher=Uganda Legal Information Institute}}</ref> Okusinziira ku musawo w’ebiwuka Omumerika Whitney Smith, omuddugavu kabonero akalaga Abannayuganda, kyenvu kabonero kalaga musana, ate omumyufu kabonero akalaga obwa sseruganda.<ref name="Smith Uganda">{{Cite web |last=Smith |first=Whitney |author-link=Whitney Smith |date=16 February 2001 |title=Flag of Uganda |url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Uganda |access-date=20 July 2026 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]] |language=en}}</ref>Crested crane kye kinyonyi ky’eggwanga Uganda era kabonero akalaga emikisa, okuwangaala, n’obugagga mu bantu ba kasangwawo [[Baganda|Abaganda]] ([[Buganda]]).<ref>{{Cite news |last=Muia |first=Wycliffe |date=15 February 2025 |title=Why Uganda's iconic crested crane faces extinction |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm21r7qd16ro |access-date=21 July 2026 |work=[[BBC News]]}}</ref> == Okuwera okukozesa == Ennyingo eyokusatu n'eyokutaano mu tteeka lya Uganda erya ''National Flag and Armorial Ensigns Act'' ziteekawo ebibonerezo mu mateeka eri abantu abakozesa obubi bendera y’eggwanga. Okuvuma bendera mu bugenderevu mu ng'okozesa ebigambo, mu buwandiike oba okuyita mu bikolwa kibonerezebwa n’okusibwa emyaka ebiri. Abagwira abasingiddwa omusango guno bagobwa mu Uganda ne bazibwayo ewabwe obutaddamu kuyingira Uganda.<ref name="ULII flag and armorial" /> Bendera y'eggwanga n'ebintu ebikoleddwa mu bugenderevu okugifaanana tekikirizibwa kukozesebwa mu by'obusuubuzi nga tewali lukusa okuva eri Minisita w'ebyamateeka ne Ssemateeka . Omuntu asingiddwa omusango gw’okukikola ayinza okusasula engassi ya bubonero bwa ssente kkumi na bbiri ( USh 240,000 ), okusibibwa okumala emyezi mukaaga, oba byombi. Minisita alina obusobozi okussaawo amateeka amalala agakwata ku nkozesa ya bendera, omuli n’okuwa layisinsi okukozesa bendera eno mu by’obusuubuzi.<ref name="ULII flag and armorial" /> == Ebyafaayo == Ekitongole kya Bungereza ekivunanyizibwa ku matwale kyawanika bendera yakyo Blue Ensign ne badge yaakyo ey'amatwale okuva mu 1914 okutuuka mu 1962.<ref>{{Cite book |last=Kasule |first=Joseph |date=22 June 2022 |title=Historical Dictionary of Uganda |url=https://www.google.com/books/edition/Historical_Dictionary_of_Uganda/3TmAEQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&pg=PA77 |publisher=[[Bloomsbury Publishing]] |isbn=979-8-7651-7328-2 |page=77 |language=en |access-date=21 July 2026}}</ref> Gavana wa Uganda naye yalina omutindo ogwaliko Union Jack nga mulimu bbaagi mu makkati.<ref>{{Cite book |date=1932 |title=Flags, badges & arms of His Majesty's dominions beyond the seas and of territories under His Majesty's protection |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=umn.31951001065737t&seq=51 |publisher=[[Colonial Office]] of Great Britain |volume=1 |pages=vii, 19 |language=en |access-date=20 July 2026}}</ref> Newankubadde [[Buganda|Obwakabaka bwa Buganda]] obutono bwalina bendera y’eggwanga nga tebunnafugibwa matwale, Abangereza tebaayagala kukozesa bubonero bwonna obwaliwo nga busibiddwa ku kitundu ekimu n’olwekyo ne balondawo crested crane okubeera ku badge.<ref name="Smith Uganda" /> Crested crane yasigala ng'akabonero ke eggwanga akamanyiddwa ennyo nga Uganda esemberera okufuna obwetwaze mu 1962. Mu gwokusatu gw’omwaka ogwo, akakiiko akaakubirizibwa omukugu mu by’engigiriza [[Senteza Kajubi]] kaateesa ku bendera ey’ekiseera ng’eriko emisittale essatu egyesimbye nga gya kiragala, bbulu ne kiragala nga gyawuddwamu obusittale obutono obwa kyenvu, nga wakati waliwo saako ya kyenvu ng'erimu Crested crane.<ref name="Smith Uganda" /><ref name="NV 2012" /> Kiragala yali akiikirira ebimera bya Uganda, bbululu amazzi gaayo, ate kyenvu yali yakiikirira embeera y’obudde obwomusana n'enkuba.<ref name="NV 2012" /> Langi zino zonna zaali zifanana ng'ezekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party]] ekyali mu buyinza mu kiseera ekyo, kyokka bendera ey’ekiseera eno yagyibwawo oluvanyuma lw’ekibiina kya [[Uganda People's Congress|Uganda People’s Congress]] (UPC) okuwangula ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party]] mu kulonda kw’eggwanga okwaliwo nga 25 ogwokuna.<ref name="Smith Uganda" /> Okusalawo kuno kutera okuva ku nkyukakyuka mu gavumenti, nga bendera ya UPC eyasooka ye yasiimibwa era yeyayisibwa mu bwetwaze.<ref name="Smith Uganda" /><ref name="NV 2012" /> Wabula okusinziira ku Minisita w’ebyamateeka mu kiseera ekyo [[Grace Ibingira]], bendera ey’ekiseera yagaanibwa olw'ebirowooza by’abaagikola, Messrs Porter Bros, kubanga nti kiragala yali azikira mangu mu musana ate nga ne bbululu teyali wa Uganda ya njawulo. Ekyavaamu [[Cabinet of Uganda|kabineti ya Uganda]] amangu ago yatondawo akakiiko akatono akakulirwa Ibingira okulonda dizayini empya.<ref name="NV 2012" /> Dizayini eyandifuuse bendera ya Uganda yasooka kukkirizibwa kakiiko ako, oluvannyuma Kabineti n’abakulira amatwale ga Bungereza, era n’eyisibwa newanikibwa nga Uganda yeefuga nga 9 Ogwekkumi.<ref name="Smith Uganda" /><ref name="NV 2012" /> Wadde nga batera okugamba nti Ibingira ye yakola bendera, waliyo abantu abalala bangi abavuddeyo nga bagamba nti be bayiiya dizayini. Mu 2007, Semei Nyai Matia, eyawummula obusomesa okuva mu bukiikakkono bwa Maracha District, yavaayo mu lujjudde nagamba nti yawaayo dizayini eyo mugwokutaano gwa 1961 era n’asaba USh akawumbi kamu n’ekitundu, ekizimbe ky’ebyobusuubuzi, ne loole ng’okumuliyirira omulimu gwe. Kajubi yamwanukula nti, okumutereezamu, tewali mpeera yonna yali eweereddwa ku lwa dizayini eyo.<ref name="NV 2012">{{Cite news |date=4 July 2012 |title=Intrigue and manoeuvres in designing the Uganda flag |url=https://www.newvision.co.ug/news/1303343/intrigue-manoeuvres-designing-uganda-flag |access-date=21 July 2026 |work=[[New Vision]]}}</ref> == Laba ne == * [[Uganda]] * [[Baganda|Buganda]] ==  Ebiwandiiko ebikozeseddwa == {{Reflist}} == Ebiyungo eby’ebweru == * Uganda at Flags of the World [[Category:Bendera eziriko ebisolo]] [[Category:Bendera za Africa]] [[Category:Bendera y'eggwanga]] tpyayw4limsyf47dw74coslipr4a9pg