Wikipedia lgwiki https://lg.wikipedia.org/wiki/Olupapula_Olusooka MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Okusenga kw’ababundabunda mu Achol-Pii 0 10294 75971 31105 2026-10-03T09:54:12Z Opolot 256 11874 added citation 75971 wikitext text/x-wiki Okusenga kw`ababundabunda mu Acholi-Pii yali emu ku nkambi ezamanyi ez`ababundabunda mu disitulikiti ya Agago mu Uganda.Yemu ku nkambi ezasokawo ate ennenne mu Uganda. Ababundabunda aba Congo abadduka mu Congo Crisis baasenga mu Achol-Pii mu myaka gya 1960. <ref>1571815260</ref> Achol-Pii yali etawaanyizibwa obutali butebenkevu buli kiseera, n’efuna obulumbaganyi bungi obw’abayeekera, obwasooka mu 1996. Mu August wa 2000 eggye lya Lord’s Resistance Army lyatta Abasudan mukaaga ne liwamba abalala basatu mu bikwekweto bibiri eby’enjawulo ku nkambi eno. <ref name="DoS">{{Cite web |title=Uganda |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2000/af/847.htm |access-date=2026-10-03 |website=U.S. Department of State}}</ref> Ekitongole kya LRA kyaddamu okulumba mu August 2002, ne kitta ababundabunda abasoba mu 60 era ne bawamba abakozi bana ab’akakiiko k’ensi yonna akavunaanyizibwa ku kununula abantu . Obulumbaganyi buno obwayogerwako ng’obusinga obubi LRA ku nkambi yonna ey’ababundabunda, bwavaako okuggala Achol-Pii n’okukyusa abantu baayo ne batwalibwa mu bifo ebisinga okuba eby’obukuumi mu maserengeta g’omugga Nile, omuli Kirgyandongo ne Kyangwali . <ref>{{Cite web |title=Uganda |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2000/af/847.htm |access-date=2026-10-03 |website=U.S. Department of State}}</ref> mu 2003, ababundabunda abasuka mu 16,000 okuva e Sudan baasengulwa. <ref>https://news.un.org/en/story/2003/09/78822-relocation-sudanese-refugees-within-ugan</ref> == Ebiwandiiko ebikozesebwa == {{Infobox settlement}} scdl0twxw5mszbzhlb3ml6fvoren8vi Solomon Male 0 11520 75964 75289 2026-10-02T19:13:02Z Ssemmanda will 3837 converted a reference 75964 wikitext text/x-wiki   '''Moses Solomon Male''' (lyatulwa nga ‘mal-eh’) mubuulizi w'ekkanisa y'aba [[:en:Pentecostal|Pentekooti]] mu [[:en:Uganda|Uganda]] era nga ye dayirekita w’ekibiina kya Arising For Christ. Mwogezi nnyo era avumirira ebikolwa by'obuli bw'enguzi mu kkanisa naddala ezo ezitumbula [[:en:Prosperity_theology|eby'eddiini by'okukulaakulana]] <ref name="newvision">http://www.newvision.co.ug/D/8/13/645168</ref> <ref name="FTmag">John Lloyd, "The riches of heaven", FT Weekend magazine, 25 October 2008.</ref> by'ayita "enjiri y'okunyaga". == Ebimukwatako == Male yazaalibwa nga 17 Ogwomunaana 1962, era [[:en:Conversion_to_Christianity|n’afuuka]] Omukristaayo nga 31 Ogwekkumi 1987. === Obuweereza bwe === Mu 1988 yafuuka omu ku baweereza b'ekkanisa eya Holy Church of Christ, "New Chapter" ey'addamu n'etuumibwa erinnya lya The Synagogue Church of All Nations, ng'abakulembeze baayo n'abasabirayo baali bagoberezi ba John [[:en:Obiri_Yeboah|Obiri Yeboah]], eyali Faaza w'Abakatuliki Omunnaghana eyajja mu Uganda. Male yava mu kkanisa eyo mu 1992, n’agivumirira nti [[:en:Cult|baali basinza muntu]] <ref>{{Cite web |last=Blog |first=Religion News |date=2007-04-05 |title=Pastors robbing in Jesus' name? |url=https://www.religionnewsblog.com/19614/false-pastors |access-date=2026-10-02 |website=Religion News Blog |language=en-US}}</ref> Mu 1993 Male yakwatibwa olw’okulumiriza ekkanisa, kyokka oluvannyuma n’ayimbulwa era omusango ne gumuggyibwawo. <ref name="desecration">http://www.newvision.co.ug/D/120/126/134692</ref> Mu 1999 yatandikawo ekibiina ky’Abakristaayo ekya Arising for Christ (ARCH). <ref name="Monitor2008Jan">https://web.archive.org/web/20080602143409/http://www.monitor.co.ug/artman/publish/sun_news/City_pastor_held_over_defilement.shtml</ref> Ekibiina ekigambibwa okutandiikobwa mu Gusooka 2008 nga kyali kyakuŋŋaanya olukalala lw’abakkiriza 300 abalumiriza abasumba b'abalokole okubba ssente, okufera, okubakabasanya ng'abaddu mu n’emisango emirala. <ref name="Monitor2008Jan" /> Mu mboozi ey’akafubo n'aba ''[[:en:Financial_Times|Financial Times]]'', Male yeewozezzaako nti yali agoberera [[:en:Martin_Luther|Martin Luther]] ebyasa bingi emabega eyali avumirira ebikolwa eby’obugwenyufu, okwegyalabya n’obuli bw’enguzi mu bannaddiini banne. Agerageranya okukozesa obubi abalwadde nga babasasuza ssente okubasabira ku kutuka [[:en:Indulgence|okubaguzisa by'ebateetaaga]] : <blockquote>"Omusajja eyayimirira okulwanyisa obubi mu kkanisa yali Martin Luther, kubanga yali awakanya okutunda ebintu ebitaliimu mugaso ebyali bikutaasa okuva mu geyena. Akaseera ke yatandika [[:en:Protestant_Reformation|ekibiina ky'Abapolotesitante]], kyawa essuubi nti ekintu bwe kiba ekikyamu, waliwo obusobozi okukitereeza."</blockquote>Nga "akulira abavumirira enkola y'ebisiyaga" mu Uganda, <ref name="AdelaideRandall">https://www.adelaidenow.com.au/news/bernard-randalls-trial-highlights-ugandas-homophobe-in-chief-pastor-solomon-male/news-story/4e52124e5f4e2f417619af0f584dd2ae</ref> mmemba w'ekibinja ky'abasumba ab'amaanyi abakola kampeyini z'okulwanyisa ebisiyaga. <ref>https://www.theguardian.com/world/2013/feb/04/gay-people-uganda-love-run</ref> == Kampeyini zeyakola n'emisango gy'eyalwanako == Frances Adroa omulwadde wa siriimu, mu Gwomusanvu 2005 yasendebwasendebwa okuwaayo mmotoka ye eri abakulembeze b’ekkanisa ya [[:en:Universal_Church_of_the_Kingdom_of_God|Universal Church of the Kingdom of God]] mu Kampala ng’abamusuubiza okumuwonya mukenenya mu Kampeyini y’ekkanisa eya Church's Mount Sinai. Teyawonyezebwa. Mu kiseera embeera y’obulamu bwe yali yeeyongera okwonooneka, yasaba mmotoka ye emuddizibwe. Abakulembeze b’ekkanisa eno omwali Omulabirizi Gilson Costa n’omusumba Gerald Nkayi baasaba ssente (miliyooni bbiri) [[:en:Ugandan_shilling|USh&nbsp;]]2,000,000/ ( doola za Amerika ezisoba mu 1,200), mbu okusobola okugiddabiriza ensimbi z'atalina. Nga 17 Ogwokusatu 2007, yawulira Omusumba Male ku leediyo oluvannyuma n’amukubira essimu n’amusaba okumusisinkana amunyonyole engeri gye yafiirwamu mmotoka ye. Bwe yagasimbagana n’abakulembeze b’ekkanisa, okukkakkana nga bagimuddiza ng’eyonoonese. Male bwe yalangirira okuzzibwa kw'emmotoka mu mpapula z’amawulire n’emikutu emirala mu 2007, abakulembeze baamuwawaabira ne Adroa nga bamulanga kutyoboola erinnya lye. <ref name="VOA">{{Cite web |url=http://www.voanews.com/english/archive/2007-05/2007-05-27-voa7.cfm |title=Archive copy |access-date=2025-08-12 |archive-date=2008-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080423235441/http://www.voanews.com/english/archive/2007-05/2007-05-27-voa7.cfm |url-status=dead}}</ref> Okuvunaana olw'okuvvoola kwalemererwa mu 2010, era enjuyi zombi zaalekebwa okwetikka emigugu gy'agyo. Adroa yali azzeemu okusaba okuddaabiriza emmotoka ye, kyokka kino nakyo kyagaana olw'ensonga nti omulamuzi yali tayagala kutondawo nkola eri abawaayo ssente okusaba ebirabo byabwe okubaddizibwa singa essaala eba tetuukiriziddwa. <ref>http://allafrica.com/stories/201006230808.html</ref> Solomon Male akola kampeyini z’okulaga embalirira z'ebyensimbi mu kkanisa. Agamba nti enkola y'okuwa abasumba ettaka, emmotoka oba ebintu by'omu nnyumba eri abasumba n'essuubi ly'okubawa emikisa, ekimanyiddwa nga "okusiga ensigo z'okukkiriza", ebunye wonna mu Uganda, era okutwalira awamu tegiyingizibwa mu biwandiiko by'amakanisa. Ategeeza nti obuyambi obw’engeri eno tebuloopebwa wadde mu bukiiko oba ababalirizi b’ebitabo, wabula butwalibwa okusasulwa kw’abasumba ssekinnoomu. Nga bagoberera alipoota ye, olupapula lw’amawulire ''olwa Sunday Vision'' lwakebera ebikwata ku kkanisa z’Abapentekooti kkumi na bbiri, ng’ezimu ku zo zaali zimanyiddwa olw’omuze guno; tewali n'omu yalangirira ssente zonna okuva mu "kusiga", newankubadde nga baali bafuna obuwumbi n;obuwumbi bwa sillingi, [[:en:Kampala_Pentecostal_Church|Kampala Pentecostal Church]] ne Redeemed Church zokka ze zaali zirina akawunti [[:en:Audit|ezibaliriddwa]] mu ngeri ey'ekikugu . <ref name="accounts">{{Cite web |url=http://www.sundayvision.co.ug/detail.php?mainNewsCategoryId=7&newsCategoryId=123&newsId=582090 |title=Archive copy |access-date=2025-08-12 |archive-date=2012-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120313103144/http://www.sundayvision.co.ug/detail.php?mainNewsCategoryId=7&newsCategoryId=123&newsId=582090 |url-status=dead }}</ref> Male yasaba omulamuzi anoonyerezebwe ku musango gwa Susan Walusimbi, eyali yasendebwasendebwa omusumba okuganza omusajja ekkanisa gwe yali egamba nti yawonya mukenenya. Walusimbi agamba nti oluvannyuma omusajja ono yafa mukenenya; kati naye kennyini [[:en:HIV_positive|alina akawuka ka siriimu]], era akozesa [[:en:Anti-retroviral_drugs|eddagala eriweweeza ku siriimu]] okusobola okusigala nga mulamu bulungi. == Okukwatibwa kwe n’okusingisibwa omusango == Mu Gwomunaana 2009, n’abasumba abalala bataano, yavunaanibwa abavubuka 6 okukuma omuliro mu bantu okuwa [[:en:False_testimony|obujulizi obw’obulimba]] obw’okukabasanya abaana ku Musumba [[:en:Robert_Kayanja|Robert Kayanja]] . <ref> https://allafrica.com/stories/200908100318.html </ref> Mu Gwekkumi 2012, baasingisibwa omusango gw'[[:en:Defamation|okutattana erinnya lye]] nga bagenderera okutyoboola erinnya ly’Omusumba Kayanja. <ref> https://www.newvision.co.ug/news/1307919/pastor-kayanja-sodomy-accusers-convicted</ref> Male ne banne baasasula engassi ya kakadde kamu aka sillingi bumu buli omu (nga doola za Amerika 390) era ne basalirwa ekibonerezo ky’okuweereza abantu okumala essaawa kikumi. Oluvannyuma lw’okujulira kwaabwe okwagaanibwa, omusango guno gwayongezebwayo mu kkooti enkulu mu Gwokubiri 2014. <ref> https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/high-court-upholds-sentence-granted-to-pastor-ssempa-and-colleagues-1566056</ref> == Eby'amunenyezebwako == Ekibiina kya National Fellowship ky'egaana Male mu lujjudde mu 2006. Yaddamu n'ebbaluwa ng'avumirira "Omukulembeze w'eddiini" yaabwe John [[:en:Obiri_Yeboah|Obiri Yeboah]] n'abakulembeze abalala. <ref>https://web.archive.org/web/20110725013600/http://www.arisingforchrist.org/?p=27</ref> Mu 2009 ekibinja ky'abasumba okuva mu bibinja bina eby'Abapentekooti baalangirira mu lujude Male nti "omulumiriza w'ab'oluganda ayogera nga taweereddwa buyinza". <ref name="Cephas">{{Cite web |url=http://www.cephas-library.com/allnations/allnations_arise_in_Christ_uganda_moses.html |title=Archive copy |access-date=2025-08-12 |archive-date=2011-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110612012434/http://www.cephas-library.com/allnations/allnations_arise_in_Christ_uganda_moses.html |url-status=dead }}</ref> <ref>http://allafrica.com/stories/200905070557.html</ref> Mu 2013, yawakanya eky’okugattululwa n’okuddamu okufumbirwa kw’Omulabirizi David Kiganda, ng'akkaatiriza nti ekikolwa kino kyali kikontana n’enjigiriza ya Baibuli. Ng’ayanukula ebigambibwa ng’ebyo, omusumba w’Abapentekooti Bishop David Kiganda, ssentebe wa disitulikiti y’e Kampala ow’ekibiina ekigatta amakanisa g'abalokole Ggwanga ekya National Fellowship of Born Again Churches, agamba nti abasumba b’Abapentekooti abatonotono be beenyigira mu mirimu egibuusibwabuusibwa. Ye n'ekibiina kya National Fellowship baakola pulogulaamu eyitibwa Operation Clean the House okuggya ababuulizi abatali beesimbu mu kibiina kino, era baalangirira amakanisa gaabwe 15 nga "abasinza omuntu." == Ebijuliziddwa == {{Reflist}}  [[Category:Pages with unreviewed translations]] [[Category:Eddiini mu Buganda]] 1cxj886dbs7kfy3o53ycoa9t3yoaois Oluguudo lwa Kitgum–Kidepo 0 12391 75972 44787 2026-10-03T11:07:57Z Opolot 256 11874 REMOVED EXTERNAL LINK 75972 wikitext text/x-wiki   '''Oluguudo lwa Kitgum–Kidepo luli''' mu [[:en:Northern_Region,_Uganda|mambuka ga]] [[:en:Uganda|Uganda]], olugatta ekibuga kya [[:en:Kitgum|Kitgum]] mu [[:en:Kitgum_District|Disitulikiti y’e Kitgum]] n’ekibuga kya ''Apoka'', mu [[:en:Kaabong_District|Disitulikiti y’e Kaabong]], munda mu [[:en:Kidepo_Valley_National_Park|Kidepo Valley National Park]] . <ref name="1R">https://www.newvision.co.ug/category/news/parliament-approves-sh450b-loan-for-kitgum-ki-NV_187050</ref> == Ekifo gye kisangibwa == Oluguudo lwa Kitgum–Kidepo lutandikira mu [[:en:Kitgum|Kitgum]] nelweyongerayo ne lugenda mu maaso ku ludda olw’obukiikakkono obw’obuvanjuba obw’awamu, nga luyita mu ''Naam Okoro'', ''Orom'', ''Lobarangit'' ne [[:en:Karenga,_Uganda|Karenga]], nga terunnaggwa ku nkomerero y’amaserengeta ga [[:en:Kidepo_Valley_National_Park|Kidepo Valley National Park]], nga zonna awamu ziweza kilometres 116 (72 mi) . <ref name="1R"/> <ref>https://www.google.com/maps/dir/Kitigum/3.596281,33.7039733/@3.5818234,33.7465183,12.43z/data=!4m9!4m8!1m5!1m1!1s0x1773e5518de5f533:0xf186ad6436f26449!2m2!1d32.8789499!2d3.2884847!1m0!3e0?entry=ttu</ref> == Okulambika okutwaliza awamu == Nga tetunagenda mu mwaka gwa 2024, oluguudo lwa Kitgum–Kidepo lwali lwa marram, nga lulina emirongooti ebiri. Lye kkubo eddene ery'entambula wakati w'amasekkati [[:en:Northern_Region,_Uganda|g'obukiikakkono bwa Uganda]] n'ekitundu [[:en:Karamoja_sub-region|kya Karamoja]] . Lye kkubo eddene ery’entambula ey’oku ttaka eri abalambuzi mu [[:en:Murchison_Falls_National_Park|Murchison Falls National Park]] ne Kidepo Valley National Park. Libeera nenfuufu nnyingi nnyo mu biseera by'omusana, ate mu budde bw'enkua ekisooto kisukka nnyo. <ref name="3R">https://www.pulse.ug/business/government-seeks-kitgum-kidepo-road-loan/0htejbd</ref> == Okulongoosa okutuuka ku mutindo gwa bitumen ogwa kiraasi II == Mu mwaka gwa 2024, [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti ya Uganda]] yasaba olukusa [[:en:Parliament_of_Uganda|okuva eri palamenti]] egikirize okwewola obuwumbi bwa uganda 450 (eza euro obukadde 110.54 oba doola za Amerika obukadde 121) okulinyisa oluguudo luno okutuuka ku mutindo gwa bitumen ogwa kiraasi II, nga kuliko emidumu, n’emikutu gy’amazzi agakulukuta. Era olukusa lwabaweebwa nga 30 April 2024. <ref name="1R"/> [[:en:Impact_assessment|Okukebera enkyukakyuka mu butonde bw'ensi nga ziva ku butonde n'abantu]] (ESIA) n’enteekateeka y’okusengula abantu (RAP), byakolebwa ekitongole kya ''Environmental Solutions Africa'' (ESA) nga kikolagana ne ''Tenvicon'' . Endagaano ya [[:en:Engineering,_procurement_and_construction|Yinginiya, okugula n’okuzimba]] (EPC) yakwasibwa kkampuni ya ''ASGC Limited'' eya [[:en:United_Kingdom|Bungereza]] ne [[:en:Dott_Services|Dott Services Limited]] eya Uganda. <ref name="4R">{{Cite web |last=Tenvicon |date=2023 |title=ESIA and RAP for Upgrading Kitgum-Kidepo Road (115.8km) |url=https://tenvicon.com/portfolio/esia-and-rap-for-upgrading-kitgum-kidepo-road-115-8km/ |access-date=18 May 2024 |website=Tenvicon.com |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517160935/https://tenvicon.com/portfolio/esia-and-rap-for-upgrading-kitgum-kidepo-road-115-8km/ |url-status=dead }}</ref> == Ebintu ebikwatagana nabyo bye tulina okulowoozaako == Ng’oggyeeko okutumbula eby’obulambuzi mu Uganda, oluguudo luno lugendereddwamu okuwagira enkulaakulana y'okutumbula ey’eby’obugagga eby’omu ttaka, kati nga [[:en:Gold|zaabu]], [[:en:Marble|amayinja amabajje]], [[:en:Limestone|amayinja ga limestone]], [[:en:Uranium|uranium]], [[:en:Graphite|graphite]] n’eby’obugagga ebirala ebizuuliddwa mu kitundu ky’e Karamoja. <ref name="5R">https://businesstimesug.com/kitgum-kidepo-road-kidepo-airport-to-boost-trade-tourism-in-karamoja/</ref> Enteekateeka ezigenda okutwala ebbanga eriwerako mulimu okuzimba [[:en:Kidepo_International_Airport|ekisaawe ky’ennyonyi e Kidepo]], ekigenda okwongera okuyunga ekitundu kino ku bitundu ebirala n’okuwa abatuuze b’omu kitundu n’eggwanga emikisa gy’emirimu. <ref name="5R"/> <ref name="6R">https://www.newvision.co.ug/category/travel/museveni-okays-construction-of-first-airport-NV_174462</ref> == Laba ne bino == * [[:en:Transport_in_Uganda|Ebyentambula mu Uganda]] * [[:en:List_of_roads_in_Uganda|Olukalala lw'enguudo mu Uganda]] * [[:en:Kidepo_International_Airport|Ekisaawe ky'ennyonyi e Kidepo]] {{Reflist}} == Ebiyungo eby’ebweru == * [https:web.archive.org/web/20230603212459/<nowiki>https://unra.go.ug</nowiki> Ekitongongole kya UNRA] * [https://www.parliament.go.ug/news/7284/house-approves-shs450-billion-loan-kitgum-kidepo-road-upgrade House ekkirizza okwewola obuwumbi bwa Shs450 okulongoosa oluguudo lwa Kitgum-Kidepo] {{Kitgum District}} 0fv5nl1saealt64xo6nm8dl6x2kxf40 Edward Rukidi Nyabongo I 0 15897 75965 75703 2026-10-02T19:33:13Z ~2026-52988-01 11949 /* */ ekika 75965 wikitext text/x-wiki {{Short description|Omukama wa Tooro}}{{Databox|item=Q141468259}} '''Edward Rukidi Nyabongo I''', eyazaalibwa '''Edward Rukidi Kijanangoma''', [[Munnayuganda]] mufuzi wa nnono era yaliko munnamawulire. Nga 9 Ogwomwenda 2026 yalondebwa ekika kyabalangira a'Babiito okudda mu bigere [[Rukidi IV owa Tooro|bya Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV]] ng'[[Omukama owa Tooro|Omukama wa Tooro]], okusunsulwa okwakakasibwa olukiiko lw’obwakabaka bwa Tooro nga 15 Ogwomwenda. Okutuuzibwa kwe ku ntebe kutegekeddwa nga 29 Ogwomwenda 2026. Okusikira kuno kuwakanyibwa maama w’omugenzi kabaka ne mwannyina, abawa ekiraamo ekiraga omwana ow’obulenzi ng’omusika.<ref name=":1">{{Cite web |date=2026-09-12 |title=Tooro’s new King is Edward Kijanangoma, Musuuga declares as royal family steers clear of succession |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/tooro-s-new-king-is-edward-kijanangoma-musuuga-declares-as-royal-family-steers-clear-of-succession-5592728 |access-date=2026-09-16 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Admin |date=2026-09-09 |title=News: Edward Rukidi Kijanangoma named 14th king of Tooro |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/edward-rukidi-kijanangoma-named-14th-king-of-NV_240352_092026 |access-date=2026-09-16 |website=New Vision}}</ref> == Obuto bwe == Kijanangoma yazaalibwa mu lulyo olulangira olwa Babiito eri omulangira Christopher Paul Kijanangoma ne Yusta Asiimwe Kijanangoma Amooti. Ye muzzukulu w'Omukama Sir George David Kamurasi Rukidi III.<ref name=":6">{{Cite web |last=Namatovu |first=Jackie |date=2026-09-09 |title=How Tooro Royals Selected Rukidi Kijanangoma as Oyo’s Successor |url=https://chimpreports.com/how-tooro-royals-selected-rukidi-kijanangoma-as-oyos-successor/ |access-date=2026-09-16 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |date=2026-09-09 |title=Prince Edward Kijanangoma elected new Tooro King |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/prince-edward-kijanangoma-elected-new-tooro-king-5589580 |access-date=2026-09-16 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Excitement in Tooro After Selection of Prince Kijanangoma as New King : |url=https://ugandaradionetwork.net/story/-excitement-in-tooro-after-selection-of-prince-kijanangoma-as-new-king |access-date=2026-09-16 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref><ref name=":8">{{Cite news |last=Mbabazi |first=Joan |date=2026-09-10 |title=Rwanda: Uganda - Tooro Kingdom Elders Pick Media Personality As Next Monarch Amid Disputes |url=https://allafrica.com/stories/202609100359.html |access-date=2026-09-16 |work=The New Times |language=en}}</ref> Ono wa mu lunyiriri lw’Obwakabaka bwa Tooro era muzzukulu wa Kaboyo Kasusunkwanzi Olimi I, mu buwangwa atwalibwa ng’omutandisi w’Obwakabaka bwa Tooro. Era yali kizibwe w’omugenzi Omukama Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV.<ref name=":7" /><ref name=":9">{{Cite web |last=Muhumuza |first=Rodney |date=2026-09-09 |title=A journalist is named king of a Ugandan monarchy that just lost its onetime ‘boy king’ |url=https://apnews.com/article/uganda-tooro-journalist-king-3ce3298a6880deced53039b6e23de24d |access-date=2026-09-30 |website=apnews}}</ref><ref name=":7" /><ref name=":8" /> == Emirimu gye == Nga tannayingira mu bwakabaka, Kijanangoma yakola omulimu mu by’amawulire n’okuweereza ku mpewo. Yakolera mu kitongole kya [[Uganda Broadcasting Corporation]] (UBC) ng'omukozi w'amawulire ku ttivvi era omuwandiisi w'ago. Yafuuka ffeesi emanyiddwa ku ttivvi ya Uganda ng’ayita mu kwanjula amawulire ag’olulimi Olungereza, omuli ne ''UBC News Tonight''. Era yaweerezaako ng’omuwandiisi omukulu ow’amawulire era nga maneja ku UBC.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref>{{Cite web |date=2026-09-16 |title=Babiito explains Burial MoU breach: ‘Our mission was to bury Oyo as a king’ |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/babiito-explains-burial-mou-breach-our-mission-was-to-bury-oyo-as-a-king--5596706 |access-date=2026-09-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Omukama wa Tooro == Oluvanyuma lw’okufa kw’Omukama Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV nga 27 Ogwomunaana 2026, oluvannyuma lw’obufuzi obwatandikira mu 1995, ab’ekika ky’obwakabaka Babiito baatandika okusunsula omuntu anaamuddira mu bigere. Nga 9 Ogwomwenda 2026, akakiiko akali mu bika by’obwakabaka bwa Babiito 21, nga kakulirwa Omusuuga Charles Kayondo Kamurasi, kaalonda Omulangira Edward Rukidi Kijanangoma okusikira Oyo. Okusunsulwa kwe kwalangiriddwa mu lubiri lwa Karuziika e [[Fort Portal]].<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Admin |date=2026-09-12 |title=News: Tooro King Edward Rukidi Nyabongo completes first traditional ritual |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/tooro-king-edward-rukidi-nyabongo-completes-f-NV_240526_092026 |access-date=2026-09-16 |website=New Vision}}</ref><ref name=":32">{{Cite web |last=Admin |date=2026-09-09 |title=News: Edward Rukidi Kijanangoma named 14th king of Tooro |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/edward-rukidi-kijanangoma-named-14th-king-of-NV_240352_092026 |access-date=2026-09-16 |website=New Vision}}</ref><ref name=":6" /><ref name=":7" /> Oluvannyuma okusalawo kuno kwakkirizibwa olukiiko olw’okuntikko olw’obwakabaka bwa Tooro nga 15 Ogwomwenda 2026. Olukiiko lwakkiriza Kijanangoma ng’omusika wa Oyo era ne luwagira obufuzi bwe wansi w’erinnya Edward Rukidi Nyabongo I. Ekika ky’obwakabaka bwa Babiito n’olukiiko lw’okuntikko olw’obwakabaka bwa Tooro baategeka okumutuuza ku ntebe n’okutuuzibwa ku ntebe nga 29 Ogwomwenda 2026 mu Lubiri lwa Karuziika e Fort Portal.<ref name=":12">{{Cite web |date=2026-09-12 |title=Tooro’s new King is Edward Kijanangoma, Musuuga declares as royal family steers clear of succession |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/tooro-s-new-king-is-edward-kijanangoma-musuuga-declares-as-royal-family-steers-clear-of-succession-5592728 |access-date=2026-09-16 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tusingwire |first=Jonan |date=2026-09-15 |title=News: Tooro Supreme Council endorses Kijanangoma, CDF Kainerugaba prays for new king |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/tooro-supreme-council-endorses-kijanangoma-cd-NV_240675_092026 |access-date=2026-09-16 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |last=URN |date=2026-09-15 |title=Tooro Supreme Council, Muhoozi 'confirm' Kijanangoma as next king |url=https://observer.ug/news/tooro-supreme-council-muhoozi-confirm-kijanangoma-as-next-king/ |access-date=2026-09-16 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref><ref name=":7" /> == Enkaayana ku busika == Okulondebwa kwa Kijanangoma ng'omusika kwaddiridde okusika omuguwa okwali ku ba famire y'omugenzi Omukama Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV. Omumbejja Ruth Komuntale ne Nnabagereka Maama [[Best Kemigisa]] baasambajja okusunsulwa kuno nga bawa ekiraamo ekigambibwa nti kyakolebwa mu 2022 nga kigambibwa nti Oyo mwe yatuuma omwana ow’obulenzi eyazaalibwa ng’omusika we. Kyokka ekika ky’obwakabaka bwa Babiito kyanyweza nti okusikira kulina okusalibwawo okusinziira ku mpisa n’obulombolombo bwa Tooro.<ref>{{Cite web |last=URN |date=2026-09-10 |title=Tooro Queen Mother denounces King-elect Kijanangoma |url=https://observer.ug/news/tooro-queen-mother-denounces-king-elect-kijanangoma/ |access-date=2026-09-16 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref><ref name=":7" /><ref name=":9" /><ref name=":8" /> == Laba ne == * [[Canary Mugume]] * [[Samson Kasumba]] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} [[Category:Abantu Abalamu]] [[Category:Abantu abasibuka e Fort Portal]] [[Category:Bannayuganda bannamawulire abakozi ku ttivi]] 7e85slk20pojgthys77o11xtaksyxah User:Isksks 2 16015 75966 2026-10-03T08:19:24Z Isksks 11291 Created page with "m68894878" 75966 wikitext text/x-wiki m68894878 thmcxgi60x5e043t5lft1ixsh2iqhki Emília Dias 0 16016 75967 2026-10-03T09:01:42Z MEvalyn 9841 Created page 75967 wikitext text/x-wiki '''Emília Carlota Sebastião Celestino Dias''' (eyazaalibwa mu 1972) ye mukulembeze w’ekibiina ky’abakyala ba Angola era abadde omuwandiisi omukulu ow’ekibiina kino. h2vfw1mu73apdwpbxo4grfs1ewlz0on 75968 75967 2026-10-03T09:04:22Z MEvalyn 9841 Added paragraph 75968 wikitext text/x-wiki '''Emília Carlota Sebastião Celestino Dias''' (eyazaalibwa mu 1972) ye mukulembeze w’ekibiina ky’abakyala ba Angola era abadde omuwandiisi omukulu ow’ekibiina kino. Obulamu bwe Emília Carlota Dias yazaalibwa mu Namibe Province e Angola mu 1972.[1][2][3] Yatandika okukola ku byobufuzi mu myaka gya 1980 nga memba w’ebibiina by’abavubuka, omuli Agostinho Neto Pioneer Organization n’Abavubuka ba MPLA.[2][3] Alina diguli ya bachelor mu by’enjigiriza, ng’akolera ku byafaayo, era yakolako mu School of Professional Training mu Arts and Crafts mu Namibe Province.[4] Era yasunsulwako nga chief wa section mu Angolan National Institute of Children.[4] 6olv2xjw6v0n7blpd7yzmbm04e80tzp 75969 75968 2026-10-03T09:04:55Z MEvalyn 9841 75969 wikitext text/x-wiki '''Emília Carlota Sebastião Celestino Dias''' (eyazaalibwa mu 1972) ye mukulembeze w’ekibiina ky’abakyala ba Angola era abadde omuwandiisi omukulu ow’ekibiina kino. Obulamu bwe Emília Carlota Dias yazaalibwa mu Namibe Province e Angola mu 1972.[1][2][3] Yatandika okukola ku byobufuzi mu myaka gya 1980 nga memba w’ebibiina by’abavubuka, omuli Agostinho Neto Pioneer Organization n’Abavubuka ba MPLA.[2][3] Alina diguli ya bachelor mu by’enjigiriza, ng’akolera ku byafaayo, era yakolako mu School of Professional Training mu Arts and Crafts mu Namibe Province.[4] Era yasunsulwako nga chief wa section mu Angolan National Institute of Children.[4] Mu 2008, Dias yalondebwa mu National Assembly of Angola nga memba wa kibiina ekikulembera ekya MPLA, ng’akiikirira constituency y’eggwanga.[1][3] Yaddamu okulondebwa mu 2012, 2017, ne 2022.[3] Mu 2010, yakolako mu Constitutional Assembly eyawandiika obuggya Constitution ya Angola, n’afuuka omu ku basayinira ekiwandiiko kino.[3] Mu 2026, yalondebwa secretary general wa Organization of Angolan Women, ng’asikira Joana Tomás.[3][5] Akolako ku Central Committee y’ekibiina kino okuva mu 2005.[2] Mu bulamu bwe bwonna, Dias abadde akkiriza okusitula abakyala, nga asaba okuwagira abakyala abali mu byalo n’okuteeka abakyala mu nkola z’okusalawo.[3] ti937g1zgtxseap37b7c70smfozfntr 75970 75969 2026-10-03T09:06:18Z MEvalyn 9841 75970 wikitext text/x-wiki '''Emília Carlota Sebastião Celestino Dias''' (eyazaalibwa mu 1972) ye mukulembeze w’ekibiina ky’abakyala ba Angola era abadde omuwandiisi omukulu ow’ekibiina kino. == Obulamu bwe == Emília Carlota Dias yazaalibwa mu Namibe Province e Angola mu 1972.[1][2][3] Yatandika okukola ku byobufuzi mu myaka gya 1980 nga memba w’ebibiina by’abavubuka, omuli Agostinho Neto Pioneer Organization n’Abavubuka ba MPLA.[2][3] Alina diguli ya bachelor mu by’enjigiriza, ng’akolera ku byafaayo, era yakolako mu School of Professional Training mu Arts and Crafts mu Namibe Province.[4] Era yasunsulwako nga chief wa section mu Angolan National Institute of Children.[4] Mu 2008, Dias yalondebwa mu National Assembly of Angola nga memba wa kibiina ekikulembera ekya MPLA, ng’akiikirira constituency y’eggwanga.[1][3] Yaddamu okulondebwa mu 2012, 2017, ne 2022.[3] Mu 2010, yakolako mu Constitutional Assembly eyawandiika obuggya Constitution ya Angola, n’afuuka omu ku basayinira ekiwandiiko kino.[3] Mu 2026, yalondebwa secretary general wa Organization of Angolan Women, ng’asikira Joana Tomás.[3][5] Akolako ku Central Committee y’ekibiina kino okuva mu 2005.[2] Mu bulamu bwe bwonna, Dias abadde akkiriza okusitula abakyala, nga asaba okuwagira abakyala abali mu byalo n’okuteeka abakyala mu nkola z’okusalawo.[3] == Ebyokulabirako == fwfh48eb0btw4fcmdb227spm6j08vnc