Wikipedia
lijwiki
https://lij.wikipedia.org/wiki/Pagina_prin%C3%A7ip%C3%A2
MediaWiki 1.47.0-wmf.7
first-letter
Media
Speçiale
Discûscion
Utente
Discûscioîn ûtente
Wikipedia
Discûscioîn Wikipedia
Immaggine
Discûscioîn immaggine
MediaWiki
Discûscioîn MediaWiki
Template
Discûscioîn template
Agiûtto
Discûscioîn agiûtto
Categorîa
Discûscioîn categorîa
TimedText
TimedText talk
Modulo
Discussioni modulo
Evento
Discussioni evento
Daulisjin-a daulisjian-a
0
1442
271011
255506
2026-06-20T18:35:04Z
InternetArchiveBot
12666
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
271011
wikitext
text/x-wiki
{{Ligûre dra Burnia|variànte=, 'nt'er parlé d'R'Urba|càngio variànte=Sa pagina a r'è scrïcia 'n '''Ligüre d'ra Burnia'''}}
'''''Daulisjin-a daulisjian-a''''' a l'é 'na [[filastròcca]] da tradiçión òrâle, chi prezentâ inta variànte de [[R'Urba|L'Órba]]<ref>In sciâ parlâ de [[R'Urba|L'Órba]] lêzi: [https://web.archive.org/web/20210306091106/https://digilander.libero.it/dauladaulagna/daulanotadialettale.htm].</ref>.
{{Çitaçión|Daulisjin-a daulisjian-a<br />mezzu lin e mezza lan-a<br />mezza lan-a e mezzu lin<br />'r cavallu u n'è in buscin<br />e 'r buscin u n'è in cavallu<br />e patàn u n'è faiallu<br />e faiallu u n'è patàn<br />e ra levre a n'è in can<br />e 'r can u n'è ra levre<br />e re crave i n'sun peure<br />e re peure i n'sun crave<br />e re zücche i n'sun rave<br />e re rave i n'sun zücche<br />e re pèlle i n'sun plüzzè<br />e re plüzzè i n'sun pèlle<br />re trüte i n'sun ciap'lette<br />e re ciap'lette i n'sun sc-üiré<br />e i grilli i n'sun purzé.}}
== Nòtte ==
<references />
{{Tradiçioìn lìguri}}
[[Categorîa:Filastròcche]]
[[Categorîa:Conponiménti in lìgure]]
nszqx1irk13vpqzndcjerd22exmtuxt
Diu marmellu
0
1443
271013
269206
2026-06-20T18:41:07Z
InternetArchiveBot
12666
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
271013
wikitext
text/x-wiki
{{Zeneize}}
[[Immaggine:Human_fingers_both_sides_2.jpg|alt=|miniatura|250x250px|E dîe da màn]]
'''''Diu marmellu''''' a l'é 'na [[filastròcca]] da tradiçión òrâle, difûza inta [[Liguria|Ligùria]] intrêga, mostrâ a-i figgeu pe inprénde o nómme e [[Dio|dîe]] da [[màn]] e, in mòddo spiritôzo, o sò ûzo<ref name=":0" />.
== Tèsto ==
=== Borghétto de Borbêa ===
Sta chi a l'é a versción da filastròcca do [[Burghetu Burbaia|Borghétto de Borbêa]].
{| width=33%
|-
|style="background:red; color:white" width=10%|<div style="text-align:center">'''NV'''</div>
|style="background:#FFE0E0; color:black"|<small>Istu toccu l'è scritu in nuvaize, ncu a variante dei Buighètu</small>
|}
{{Çitaçión|Dîgu maméllu<br />dîgu anéllu<br />dîgu digâ<br />lecca murtâ<br />sciàcca peghéuggi.}}
=== Castrevêgio ===
Sta chi a l'é a versción da filastròcca de [[Castrevegliu|Castrevêgio]].<ref>{{Çitta lìbbro |outô1=Silvio Riolfo Marengo|outô2=Silvia Malco Badano|outô3=Roberto Badano| tìtolo=Castelvecchio di Rocca Barbena. Vita e storia di un borgo millenario nell'alta val Neva|ànno=2022|editô=Bacchetta Editore|çitæ=Arbenga|léngoa=IT, LIJ|capìtolo=Il dialetto di Castelvecchio|p=156|url=https://www.libriliguria.it/art/P/1/d/583/c/13/s/13/castelvecchio-di-rocca-barbena.html}}</ref>
{| width=33%
|-
|style="background:#fffd0a; color:red" width=10%|<div style="text-align:center">'''AR'''</div>
|style="background:#fffe9f; color:black"| <small>Stu toccu u l'è scricciu in arbenganese, inta varietài castreveglina</small>
|}
{{Çitaçión|Diu marmellu<br />diu spusellu<br />lungaspâ<br />scüramurtà<br />sciacca prüxi in sciù bancà.}}
=== Déiva ===
Sta chi a l'é a versción da filastròcca de [[Deiva|Déiva]]<ref>{{Çitta web|url=https://www.filastrocche.it/contenuti/diu-marmellu/|tìtolo=Diu marmellu|dæta=2001-10-22|léngoa=LIJ, IT|vìxita=2024-02-12}}</ref>.
{| width=33%
|-
|style="background:red; color:white" width=10%|<div style="text-align:center">'''ZE'''</div>
|style="background:#FFB6C1; color:black"| <small>Stu toccu chi u l'è scritu in zeneize, inta varietæ de Deiva</small>
|}
{{Çitaçión|Diu marmellu<br />spusu d'anellu<br />lungu de spà<br />sciacca pipù<br />caccilu in mà.}}
=== Lêua ===
Sta chi a l'é a versción da filastròcca de [[Löa|Lêua]]<ref name=":0">{{Çitta lìbbro|outô=Antonio Arecco|tìtolo=Chi me veu ben-me sbraggia. Il folklore dell'infanzia in Liguria con particolare riferimento a Loano e dintorni|url=https://bid.catalogobibliotecheliguri.it/SBL0609665|ànno=Màrso 1982|editô=Stamperia Officina d'Arte|çitæ=Sànn-a|léngoa=LIJ, IT|pp=45-46}}</ref>.
{| width=33%
|-
|style="background:#5fc9ff; color:black" width=10%|<div style="text-align:center">'''LÖ'''</div>
|style="background:#c2ebff; color:black"| <small>Stu toccu chi u l'è scritu intu parlò de Löa</small>
|}
{{Çitaçión|(U) diu marmellu<br />(u) diu spusellu<ref group="n.">Dòppo ò in càngio de sto vèrso chi se dîxe ''(u) porta l'anellu'' ascì.</ref><br />(u) lungu de spò<ref group="n.">In càngio de sto vèrso chi se dîxe ''(u) lungu de mezu'' ascì.</ref><br />(u) lecca u murtò<br />(u) sciacca pigheuggi<br />e cacciali in mò.}}
=== L'Órba ===
Sta chi a l'é a versción da filastròcca de [[R'Urba|L'Órba]]<ref>In sciâ parlâ de [[R'Urba|L'Órba]], lêzi: [https://web.archive.org/web/20210306091106/https://digilander.libero.it/dauladaulagna/daulanotadialettale.htm].</ref>.
{| width=33%
|-
|style="background:#E1A95F; color:black" width=10%|<div style="text-align:center">'''VB'''</div>
|style="background:#F0EAD6; color:black"| <small>Istu toccu r'è scriciu 'nt'er lìgüre dra Burmia, 'nt'er parlé d'R'Urba</small>
|}
{{Çitaçión|Dì marmellu<br />dì sposellu<br />dì du dià<br />lecca piatti<br />sciacca pieuggi.}}
=== O Çeiâ ===
Sta chi a l'é a versción da filastròcca do [[U Sejô|Çeiâ]]<ref>{{Çitta lìbbro|outô=Angela Bruzzone|tìtolo=Cose da Türchi: raccolta di filastrocche, giochi, e scherzi, proverbi, modi di dire e soprannomi in dialetto cerialese|url=https://bid.catalogobibliotecheliguri.it/LIG0026615|ànno=Seténbre 1982|editô=Edizioni del Delfino Moro|çitæ=Arbénga|léngoa=LIJ|p=24}}</ref>.
{| width=33%
|-
|style="background:#fffd0a; color:red" width=10%|<div style="text-align:center">'''AR'''</div>
|style="background:#fffe9f; color:black"| <small>Stu toccu u l'è scritu in arbenganese, inta varietae du Sejô</small>
|}
{{Çitaçión|Dìu marméllu<br />dìu spu''s''éllu<br />longu de spò<br />spassa fuméllu<br />e càccialu in mò.}}
=== Rensén ===
Sta chi a l'é a versción da filastròcca de [[Rensén]]<ref>{{Çitta lìbbro|outô=[[Fiorenzo Toso]]|tìtolo=Le radici di Arenzano|url=https://bid.catalogobibliotecheliguri.it/5VAR0NA23813|ànno=1993|editô=Comune di Arenzano|çitæ=Zêna|léngoa=LIJ, IT|p=46|capìtolo=9. E dïe da man|cid=Toso, 1993}}</ref>.
{| width="33%"
|-
| style="background:red; color:white" width="10%" |<div style="text-align:center">'''RE'''</div>
| style="background:#FFB6C1; color:black" | <small>Stu toccu chi u l'è scritu in rensenin</small>
|}
{{Çitaçión|Dïo marmello<br />sposo d'anello<br />longo de spâ<br />sciacca pigheuggi<br />a-o speçiâ.}}
=== Sànn-a ===
Sta chi a l'é a versción da filastròcca de [[Sann-a|Sànn-a]]<ref>{{Çitta web|url=https://www.savonanews.it/2013/09/11/leggi-notizia/argomenti/curiosita/articolo/le-filastrocche-e-melodie-di-una-savona-scomparsa.html|tìtolo=Le filastrocche e melodie di una "Savona Scomparsa"|léngoa=IT|vìxita=2024-02-12}}</ref>.
{| width=33%
|-
|style="background:blue; color:white" width=10%|<div style="text-align:center">'''SV'''</div>
|style="background:#E0E8FF; color:black"| <small>'Stu toccu u l'è scritu in savuneize</small>
|}
{{Çitaçión|Dìu marmellu<br />dìu spuzellu<br />lungu de spä<br />sciacca pigöggi<br />e cacceli in mä.}}
=== Toiàn ===
Sta chi a l'é a versción da filastròcca de [[Tuiran|Toiàn]]<ref>{{Çitta lìbbro|outô=A Cumpagnia di S-ciancalassi|tìtolo=U gh'è de tüttu cumme a Zena. Soprannomi, proverbi, favole, filastrocche, modi di dire ed altro in dialetto toiranese|url=https://bid.catalogobibliotecheliguri.it/TO01638251|ànno=Lùggio 1995|editô=Tipografia Litografia Ligure|çitæ=Lêua|léngoa=LIJ|p=86}}</ref>.
{| width=33%
|-
|style="background:#fffd0a; color:red" width=10%|<div style="text-align:center">'''AR'''</div>
|style="background:#fffe9f; color:black"| <small>Stu toccu u l'è scritu in arbenganese, inta varietae tuiranina</small>
|}
{{Çitaçión|Dîu marméllu<br />dîu spuséllu<br />longà spà<br />scüra-murtà<br />sciacca-pigöggi in sciu bancà.}}
== Nòtte ==
;Nòtte a-o tèsto
<references group="n." />
;Nòtte bibliogràfiche
<references />
{{Tradiçioìn lìguri}}
[[Categorîa:Filastròcche]]
[[Categorîa:Conponiménti in lìgure]]
s0rzzozxvvfof80m3glvb4dhr3nlxo5
Se a liäza
0
1444
271033
255509
2026-06-20T20:12:00Z
InternetArchiveBot
12666
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
271033
wikitext
text/x-wiki
{{Ligûre dra Burnia}}
'''''Se a liäza''''' a l'é 'na [[filastròcca]] da tradiçión òrâle, chi prezentâ inta variànte de [[R'Urba|L'Órba]]<ref>In sciâ parlâ de [[R'Urba|L'Órba]] lêzi: [https://web.archive.org/web/20210306091106/https://digilander.libero.it/dauladaulagna/daulanotadialettale.htm].</ref>.
{{Çitaçión|''Se a liäza a'n me liazze''<br />''se a biscia a'n me murdesse''<br />''cantreiva tuttu u dì''<br />''di...di...di...di.''}}
== Nòtte ==
<references />
{{Tradiçioìn lìguri}}
[[Categorîa:Filastròcche]]
[[Categorîa:Conponiménti in lìgure]]
mnqmsngx46njht8d3pysi4ab25x3qtc
Una vota u iera un re
0
1445
271035
255510
2026-06-20T20:24:40Z
InternetArchiveBot
12666
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
271035
wikitext
text/x-wiki
{{Ligûre dra Burnia|variànte=, 'nt'er parlé d'R'Urba|càngio variànte=Sa pagina a r'è scrïcia 'n '''Ligüre d'ra Burnia'''}}
'''''Una vota u iera un re''''' a l'é 'na [[filastròcca]] da tradiçión òrâle, chi prezentâ inta variànte de [[R'Urba|L'Órba]]<ref>In sciâ parlâ de [[R'Urba|L'Órba]] lêzi: [https://web.archive.org/web/20210306091106/https://digilander.libero.it/dauladaulagna/daulanotadialettale.htm].</ref>.
{{Çitaçión|Una vota u iera un re<br />ridè, bifè, bischetta e minè<br />ch'u l'aveiva 'na figgia<br />ridiggia, bifiggia, bischetta, miniggia
e a figgia<br />ridiggia, bifiggia, bischetta, miniggia<br />a l'aveiva 'n usellu<br />ridellu, bifellu, bischetta e minellu
e l'usellu<br />ridellu, bifellu, bischetta e minellu<br />u l'è andou in un campo di gran<br />ridan, bifan, bischetta e minan
e u s'è magiou tuttu u gran<br />ridan, bifan, bischetta e minan<br />e u padron di quellu gran<br />ridan, bifan, bischetta e minan
u l'à fattu pagà tuttu u gran<br />ridan, bifan, bischetta e minan<br />a a figgia<br />ridiggia, bifiggia, bischetta, miniggia.}}
== Nòtte ==
<references />
{{Tradiçioìn lìguri}}
[[Categorîa:Filastròcche]]
[[Categorîa:Conponiménti in lìgure]]
r9pqtxr93wx73wqj4f5j33lkbd8vu6d
Vaggu zù da u rian
0
1446
271037
255511
2026-06-20T20:27:19Z
InternetArchiveBot
12666
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
271037
wikitext
text/x-wiki
{{Ligûre dra Burnia|variànte=, 'nt'er parlé d'R'Urba|càngio variànte=Sa pagina a r'è scrïcia 'n '''Ligüre d'ra Burnia'''}}
'''''Vaggu zù da u rian''''' a l'é 'na [[filastròcca]] da tradiçión òrâle, chi prezentâ inta variànte de [[R'Urba|L'Órba]]<ref>In sciâ parlâ de [[R'Urba|L'Órba]] lêzi: [https://web.archive.org/web/20210306091106/https://digilander.libero.it/dauladaulagna/daulanotadialettale.htm].</ref>.
{{Çitaçión|Vaggu zù da u rian<br />i treuveu in vezza-cü<br />i lev ra barba<br />i züzza 'r cü.}}
== Nòtte ==
<references />
{{Tradiçioìn lìguri}}
[[Categorîa:Filastròcche]]
[[Categorîa:Conponiménti in lìgure]]
o2qzewsl6vh5jkv6rfuidcx7zb6zhm5
Daulagnun buttazzun
0
1447
271010
255505
2026-06-20T18:34:35Z
InternetArchiveBot
12666
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
271010
wikitext
text/x-wiki
{{Ligûre dra Burnia|variànte=, 'nt'er parlé d'R'Urba|càngio variànte=Sa pagina a r'è scrïcia 'n '''Ligüre d'ra Burnia'''}}
'''''Daulagnun buttazzun''''' a l'é 'na [[filastròcca]] da tradiçión òrâle, chi prezentâ inta variànte de [[R'Urba|L'Órba]]<ref>In sciâ parlâ de [[R'Urba|L'Órba]] lêzi: [https://web.archive.org/web/20210306091106/https://digilander.libero.it/dauladaulagna/daulanotadialettale.htm].</ref>.
{{Çitaçión|Daulagnun buttazzun<br />caccia is't mattottu<br />lazzü an't'er cantun<br />donde u i'è in cagnun<br />chi fa ''bau bau bau''.}}
== Nòtte ==
<references />
{{Tradiçioìn lìguri}}
[[Categorîa:Filastròcche]]
[[Categorîa:Conponiménti in lìgure]]
7vtb4yqz4so88byfsszoqdp5xcoy3he
Association Sportive de Monaco Football Club
0
1980
271006
270144
2026-06-20T18:29:48Z
N.Longo
12052
271006
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
{{Squàddra de balón
|nómme squàddra = AS Monaco
|nomiâgi = ''Les Rouges et Blancs''
|pattern_la1 = _monaco2526h
|var-ségni_distintîvi = Si̍mbuli
|pattern_b1 = _monaco2526h
|pattern_ra1 = _monaco2526h
|pattern_sh1 = _monaco2526h
|pattern_so1 =
|leftarm1 = FFFFFF
|body1 = FF0000
|rightarm1 = FFFFFF
|shorts1 = FFFFFF
|socks1 = FF0000
|pattern_la2 = _monaco2526a
|var-câza = Casa
|pattern_b2 = _monaco2526a
|pattern_ra2 = _monaco2526a
|pattern_sh2 = _monaco2526a
|pattern_so2 =
|leftarm2 = 0021c6
|body2 = 0021c6
|rightarm2 = 0021c6
|shorts2 = 0021c6
|socks2 = 0021c6
|pattern_la3 = _monaco2526t
|pattern_b3 = _monaco2526t
|pattern_ra3 = _monaco2526t
|pattern_sh3 = _monaco2526t
|pattern_so3 =
|leftarm3 = eeefc3
|var-trasfèrta = Fœra
|body3 = eeefc3
|rightarm3 = eeefc3
|shorts3 = eeefc3
|socks3 = eeefc3
|var-tèrsa_divîza = Ne̍utra
|var-coî = Curu̍
|coî = {{Scìnbolo|600px bisection diagonal left White HEX-FF0000.svg}} [[Giànco|Giancu]], [[rósso|russu]]
|ìnno =
|outô =
|var-socjêtæ = Suçieta̍
|var-çitæ = Cita̍
|çitæ = {{Scìnbolo|Coat of arms of the Commune of Monaco.svg}} [[Cumüna de Mu̍negu|Mu̍negu]]
|var-naçión = Naçiun
|naçión = {{Scìnbolo|Flag of Monaco.svg}} [[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]]
|var-confederaçión = Cunfederaçiun
|confederaçión = [[UEFA]]
|var-federaçión = Federaçiun
|federaçión = {{Bandêa|FRA}} [[Federazione calcistica della Francia|FFF]]
|var-canpionòu = Campiunatu
|canpionòu = [[Ligue 1]]
|var-fondaçión = Fundaçiun
|ànnofondaçión = 1924
|var-propiêtâio = Pruprietari
|propiêtâio = {{Bandêa|RUS}} [[Dmitrij Rybolovlev]] (66,67%)<br />{{Bandêa|MCO}} [[Grimâdo (famìggia)|Famiya Grimaldi]] (33,33%)
|var-prescidénte = Presidente
|prescidénte = {{Bandêa|RUS}} [[Dmitrij Rybolovlev]]
|var-alenatô = Üntrenatu̍
|alenatô = {{Bandêa|BEL}} [[Sébastien Pocognoli]]
|var-stàdio = Sta̍diu
|stàdio = [[Stadiu Luì segundu|Sta̍diu Lui̍ II]]
|var-pòsti = posti
|capiénsa = 18.523
|var-scîto = Situ
|var-tìtoli_naçionâli = Ti̍tuli naçiunali
|Ligue 1 = 8
|Ligue 2 = 1
|var-trofêi_naçionâli = Trufei naçiunali
|Coupe de France = 5
|Trophée des Champions = 4
|Coupe de la Ligue = 1
|var-trofêi_internaçionâli = Trufei ünternaçiunali
|Coppa delle Alpi = 3
}}
L''''Association Sportive de Monaco Football Club''' (ün furma cürta '''AS Monaco FC''' o '''ASM'''), ciama̍ tamben u '''Mu̍negu''', e̍ ün'eqipa de [[Zeugo do ballon|football]] d'u [[Principatu de Mu̍negu]], funda̍ ün [[1924]]. U football e̍ üna seçiun de l''''Association Sportive de Monaco''', üna suçieta̍ per tüti i sport che, ben che sice munegasca, e̍ afilia̍ â [[Fédération française de football|federaçiun françese de football]] e giœga ünt'e [[Canpionòu françéize de zêugo do balón|soe cumpetiçiue]].
== Sto̍ria ==
L'Association Sportive de Monaco e̍ nasciüa ün [[1924]] da qatru eqipe de [[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]] e de [[Beausoleil]] che se sun ünie: u [[Herculis|Monaco Sports]] (prima SS Herculis, eqipa funda̍ ün [[1903]], ciama̍ cusci̍ da u [[1921]])<ref group="n.">A Société Sportive Herculis s'e̍ afilia̍ â FFFA u 25 d'austu d'u [[1919]], sut'a u nü̍meru 204. A so' füsiun cun l'Étoile de Monaco nun e̍ sta̍ mai umuluga̍ da a FFFA (suçieta̍ nun afilia̍). Ela e̍ sta̍ auturisa̍ a scangia̍ u so' nume (achëlu d'a füsiun) ün Monaco Sports da u Bureau Fédéral d'a FFFA, u 10 d'utubre d'u [[1921]].</ref>, l'ASPTT de Beausoleil<ref group="n.">L'Association Sportive des P.T.T. de Beausoleil s'e̍ afiliaau â FFFA u 15 de nuvembre d'u [[1920]], sut'a u nü̍meru 1023.</ref>, a Riviera AC de Mu̍negu<ref group="n.">U Sporting Club International Riviéra de Monaco s'e̍ afiliau â FFFA u 27 de marsu d'u [[1922]], sut'a u nü̍meru 2462. E̍ auturisau a scangia̍ u so' nume ün Riviera-Athlétic Club de Monaco, da u Bureau Fédéral d'a FFFA, u 8 de zena̍ d'u [[1923]].</ref> e u Monte-Carlo Swimming Club<ref group="n.">U Monte-Carlo Swimming Club s'e̍ afiliau â FFFA u 10 de deçembre d'u [[1923]], sut'a u nü̍meru 3742.</ref><ref>{{Çitta web|url=http://www.asm.asso.mc/|tìtolo=A.S. Monaco|léngoa=FR|vìxita=2026-05-31}}</ref>.
A seçiun de football de l'AS Monaco a̍ recüperau u nü̍meru d'afiliaçiun d'u Monaco Sports, afiliau â [[Fédération française de football|FFFA]] ün [[1919]]<ref>L'AS Monaco FC a̍ uramai u nü̍meru d'afiliaçiun 91, dau cun a refurma d'u [[1947]].</ref>.
== Palmarès ==
L'AS Monaco gh'a̍ in tütu:
* Trufei naçiunali:
** [[Ligue 1|Campiunati de França]]: 8
*** 1960/61, 1962/63, 1977/78, 1981/82, 1987/88, 1996/97, 1990/00, 2016/17
** [[Coupe de France|Cupe de França]]: 5
*** 1969/69, 1962/63, 1979/80, 1984/85, 1990/91
** [[Coupe de la Ligue|Cupe de Lega de França]]: 1
*** 2002/03
** [[Trophée des Champions|Süpercupe de França]]: 4
*** 1961, 1985, 1997, 2000
* Trufei ünternaçiunali:
** [[Coppa delle Alpi|Cupe d'e Arpe]]: 3
*** 1979, 1983, 1984
== Note ==
;Note a u testu
<references group="n." />
;Referençe
<references />
== A̍utri prugeti ==
{{Interprogetto}}
== Vi̍nculi esterni ==
* {{Çitta web|url=https://www.asmonaco.com/|tìtolo=Situ ufiçiale|léngoa=FR|vìxita=2026-05-31}}
{{Principatu de Mu̍negu}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Sport ün Munegu]]
[[Categorîa:Squàddre de balón|Monaco]]
k7jf9064lzb6nim4z4nxlbrzme08s4l
Conseggia ro tò coeu
0
3217
271003
239558
2026-06-20T18:28:04Z
InternetArchiveBot
12666
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
271003
wikitext
text/x-wiki
Opera letiaia in zeneise de [[Steva De Franchi]].
'''Conseggia ro tò coeu...'''
<br><br>
Conseggia ro tò coeu con quella sciô, <br>
Minetta, ch'è così bella appomâ, <br>
fresca brillante e piña de rozâ, <br>
e chi ne manda un così grato odô. <br>
<br>
Vàttela à piggia int'ro carâ dro Sô, <br>
ti ra viræ lì brutta asberuffâ: <br>
re foeugge ghe començan à crovâ <br>
e frolla e passa a perde ro frescô. <br>
<br>
Quest'è ra vera idea dra tò belleçça, <br>
chi te fa stâ così superba e dura. <br>
Quando spontean ri agni dra veggieçça, <br>
<br>
per ti non sentirò ciù foeugo ò arsura: <br>
tutta sarà cangiâ ra tò fiereçça, <br>
e in amô ti faræ brutta figura. <br>
<small>Da o scito de:[https://web.archive.org/web/20070529103353/http://digilander.libero.it/alguas/index.htm Alessandro Guasoni]</small>
[[Categorîa:Conponiménti in lìgure]]
l66ur9udofsnr1u1tihmsitgq40nbq6
O disinganno
0
3220
271027
239566
2026-06-20T19:37:59Z
InternetArchiveBot
12666
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
271027
wikitext
text/x-wiki
Opera letiaia in zeneise de [[Giobatta Vigo]].
<br>
<br>
'''O disinganno'''
<br><br>
Quand'ëa figgeu me paiva o çê ciù bello
e ciù luxente e stelle, a lunn-a e o sô,
e ciù soave o canto de l'öxello,
messaggê do spontâ do primmo arbô.
In sce l'orlo d'un fiumme o d'un rianello
scorrivo a grïgoa, e o grillo cantadô;
e schittando pe-i proei comme un frenguello,
m'innamoavo d'ogni erba e d'ogni sciô.
A ciæabella scorrivo, a farfalletta,
a l'imbrunî, vixin a-i campisanti;
sensa trovâme puìa da sciâ Cicchetta.
Ma poi, vegnindo a l'uso da raxon,
questo mâ, questo çê, con questi incanti,
me son comparsci un seunno, unn'illuxon!
<small>Da o scito de:[https://web.archive.org/web/20070529103353/http://digilander.libero.it/alguas/index.htm Alessandro Guasoni]</small>
[[Categorîa:Conponiménti in lìgure]]
88n0e161vypxv4gpec1rw69japy4fzn
I doì aväi
0
3236
271021
239585
2026-06-20T19:06:48Z
InternetArchiveBot
12666
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
271021
wikitext
text/x-wiki
Opera letiaia in zeneise de [[Martin Piaggio]]
[[Immaggine:Allegory of avarice.jpg|thumb|250px|Paulus Moreelse, ''Alegorìa d'Avariçia'', 1621]]
=== '''I doì aväi''' ===
Pignaverde e Pignasecca,<br>
doì grandìscimi avaroin,<br>
s'incontròn un giorno à caxo<br>
passeggiando per cammin.<br>
Pignasecca andava adaxo,<br>
con e gambe ben sciarræ<br>
per no fâ di neuvi sguäri<br>
a-e sò braghe repessæ.<br>
Pignaverde in cangio andava<br>
camminando de galòppo,<br>
per frustâ unna scarpa sola,<br>
comme un rango in gallisòppo.<br>
Se saluòn sensa cavâse<br>
de cappello, pe-a raxon<br>
de no fâ do guasto a-o pisso,<br>
ch'o l'ëa o pesso ciù de bon.<br>
E sciccomme l'ëa dex'anni<br>
che no s'ëan visti fra lô,<br>
Pignaverde inviò l'amigo<br>
à çenâ per fâse önô.<br>
Pignasecca o no se ô fesse<br>
dî doe vòtte, e o l'açettò,<br>
per levâse a famme a-a giabba,<br>
quell'invïo, chi ô consolò.<br>
O l'andò in sciô fâ da seia,<br>
affammòu pëzo che un lô,<br>
da l'amigo che, pe-o sguasso,<br>
o cointò à creppâ da-o dô;<br>
ma o se fé un önô inmortale,<br>
ch'o ghe dé pan e fainâ,<br>
de patatte, un euvo fesso,<br>
e de çiòule in fracassâ;<br>
insalatta no ghe n'ëa,<br>
ché l'axòu o servì per vin:<br>
gh'ëa per döçe de castagne<br>
e per fruta pigne e armoin;<br>
Gh'ëa 'nna töa sensa posate,<br>
co-a tovaggia de pappê:<br>
zà careghe no ghe n'ëa<br>
e mangiòn co-e dïe, d'in pê.<br>
Bevven tutti doì a-a bottiggia,<br>
che de gòtti no s'usava,<br>
gh'ëa per lumme appeiso à l'äia<br>
un lummin da man chi spiava.<br>
Per mobilia, poi, da stansia<br>
gh'ëa doe casce ben serræ;<br>
e per tæra, (oh, bella vista)<br>
di græn sacchi de dinæ;<br>
int'un canto un pò de paggia,<br>
ch'a serviva per dormî,<br>
dove spesso ghe sciortiva<br>
di rattoin da fâ stordî.<br>
Pignasecca o mangiò tanto,<br>
ch'o no poeiva ciù mesciâse,<br>
e o l'andò, ma con gran stento,<br>
sciù 'nna cascia pe assettâse.<br>
Pignaverde o mangiò pöco,<br>
ché o l'ëa sempre desgustòu<br>
d'avei fæto tanta speisa,<br>
ch'o se pæiva assascinòu;<br>
non ostante o fesse mostra<br>
d'ëse tutto in allegria,<br>
e o l'andò lê ascì à assettâse<br>
per tegnîghe compagnia.<br>
E lì, (comme doì sposoei,<br>
dòppo d'ëse ben çenæ,<br>
stan sciallàndose in sciô gòtto<br>
à contâ i sò amoî passæ)<br>
coscì lô stàvan façendo<br>
di discorsci do sò päo,<br>
con contâse a vitta e i miäcoi,<br>
per fâ vedde chi ëa ciù aväo;<br>
e per dâghe unna gran preuva<br>
d'econòmico costumme,<br>
pe avansâ quello pöco euio,<br>
Pignaverde ammortò o lumme;<br>
Pignasecca o l'approvò<br>
de stâ lì à discöre a-o scùo,<br>
e per no frustâse e braghe,<br>
s'assettò lê ascì à cù nùo.<br>
Ma passæ pöchi menuti<br>
dòppo d'ësise assettæ,<br>
Pignasecca o cazze mòrto<br>
sorve un sacco de dinæ.<br>
Pignaverde, essendo a-o scùo<br>
e sentindo quello son,<br>
o creddé ch'o gh'arröbasse,<br>
e o creppò da l'apprenscion.<br>
Dòppo quattro ò çinque giorni<br>
fun trovæ da un sò vexin,<br>
tutti doì c'un ratto in bocca,<br>
de l'avaro degna fin.<br>
Pignasecca aveiva in stacca,<br>
scrïto tutto de sò man,<br>
o sò testamento in régola,<br>
meno a firma do scrivan,<br>
into quæ pe un neuvo træto<br>
d'avariçia originale,<br>
solo lê l'ùnico erede<br>
s'instituiva universale.<br>
Pe risparmio pòi d'inciòstro<br>
o l'ëa scrïto ben sottî,<br>
sensa vìrgole, né accenti,<br>
manco i ponti à nisciun "i".<br>
Pignaverde o non aveiva<br>
ninte in stacca e, vixitæ<br>
e doe casce, ëan tutte pinn-e<br>
d'öi e argenti ipotecæ.<br>
A çent'un per çento l'anno<br>
per caitæ, e da bon cristian,<br>
solo o terso o l'imprestava<br>
do valô do pegno a-a man.<br><br>
Cöse mai ve serve, ò avari,<br>
ch'ammuggiæ tanti dinæ,<br>
de guägnâli con usùa,<br>
se beseugna che î lasciæ?<br>
Fæne parte, fin ch'æi tempo,<br>
con giustiçia, à chi ne tocca,<br>
ché coscì viviei ciù mëgio,<br>
né moiei c'un ratto in bocca!<ref>''moî con un ratto in bocca'' = ''moî in misëia''.</ref></br>
== Nòtte ==
<references/>
== Conlìgamenti esterni ==
* "I doì aväi", [https://web.archive.org/web/20210224180510/https://digilander.libero.it/alguas/piaggio.html].
[[Categorîa:Conponiménti in lìgure]]
tuhsnkexxvjhi92y96waqqmze8k7073
Gilberto Govi
0
3456
271020
267638
2026-06-20T18:57:16Z
InternetArchiveBot
12666
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
271020
wikitext
text/x-wiki
{{Zeneize}}
{{Biografia
|inmàgine = Gilberto Govi 1938.jpg
|px = 170 px
|descriçión = <small>O Govi into 1938 inte 'na scêna teatrâle</small>
|nàscita = Zena, 22 ottobre 1885
|mòrte = Zena, 28 arvì 1966
|paize = Italia
|profesción = [[attô]]
|move =
}}
'''Gilberto Govi''' o l'è o nomme d'arte de ''Amerigo Armando Gilberto Govi'' ([[Zena]], [[22 òtôbre|22 Ottobre]] [[1885]] - [[28 arvî|28 Arvì]] [[1966]]).
{{Çitaçión|Esser riuscito a far amare il dialetto genovese: questo è il mio vanto|Gilberto Govi}}
== Vitta ==
[[Immaggine:Gilberto Govi - Alassio.JPG|thumb|250px|right|Ciappella in scia [[Miaiétta d'Ar̂asce|miagia]] de [[Arasce]] in arregòrdo do Gilberto Govi]]
O l'è stæto 'n famozo attô do tiatro dialettâ zeneize, conscideròu ûn di scimboli da sêu çittæ da [[Lanterna de Zena|Lanterna]]. O l'a marita [[Rina Gaioni]].
== E sò comêdie ==
Gh'è poco materiâ da poéi vedde de comeddie do Govi, solo quello che a RAI a l'ha registròu in lengoa italiann-a (sei commeddie intreghe, e o terso atto de ''Impresa Trasporti'') e 'n film, giòu a San Frutôzo de [[Camuggi|Camoggi]], ''O diâo in convento''.
Existe 'n film c'o se intittola ''Che tempi'', dove ghe travaggia insemme a Govi un zoënu [[Alberto Sordi]]. Gh'è poi 'na registrassion de "[[Ma se ghe penso|Ma se ghe pensu]]", cantâ da Gilberto Govi.
[[Immaggine:Genova-Foce-DSCF7581.JPG|thumb|250x250px|I Giardîn intitolæ a Gilberto Govi a-a Foxe (Zena)]]
Tra i sêu maggioî exiti gh'é di classixi do tiâtro dialettâ zeneize, diventæ di sêu "cavalli de battaggia" comme ''[[I manezzi pe majâ 'na figgia]]'', ''[[Pignasecca e Pignaverde]]'', ''[[Corpi de timon]]''; e anche ''[[Quello bonannima]]'', ''[[Gildo Peragallo, inzegnê]]'', ''[[I Guastavin e i Passalægua]]'' e ''[[Sott'a chi tocca]]''.
=== in Televixón ===
Inta sò aventûa in televixón o Gilbèrto Gövi o l'à consegnòu a-a memöia do pùblico de vêi e d'ancheu, i nómmi di atoî, sò fedêli conpàgni, che són stæti con lê in scî parcoscénichi de mêzo móndo. A sò bravûa into parteçipâ cómme "portoéi d'ægoa" (comm'o l'à ciamæ un de lô, o [[Daniele Chiapparino]]) a-a consacraçión do mîto Gövi, a l'é stæta fondamentâle e a se meritiæ 'n spàçio tùtto sò. Pùrtròppo, fêua che dötréi nómmi famóxi (a Rina Gaioni, o [[Gian Fabio Fosco]], e i sò genitôri, a [[Anna Caroli]] e o [[Sergio Fosco]]), de lô se sa pöco ò nìnte). Chi i sò nómmi:
[[Luigi Dameri]] (''Loîgi Damêri''): a "spàlla" prinçipâ<br>
[[Enrico Ardizzone]] (''Rîco Ardisón'')<br>
[[Giorgio Bixio]] (''Zòrzo Bîxo'')<br>
[[Pina Camera]] (''Pîna Càmia'')<br>
[[Anna Bolens]] (''Ànna Bölens'')<br>
[[Ariano Praga]] (''Ariâno Prâga'')<br>
[[Myria Selva]] (''Mìria Sèlva'')<br>
[[Jole Lorena]] (''Iöle Lorêna'')<br>
[[Rudi Roffer]] (''Rôdi Ròfer'')<br>
[[Nelda Meroni]] (''Nèlda Meröni'')<br>
[[Mercedes Brognoli]] (''Mercêde Brògnoli'')<br>
[[Franco Marchisio]] (''Frànco Marchîxo'')<br>
[[Andrea Municchi]] (''Drîa Monìcchi'')<br>
[[Pinuccia Galimberti]] (''Pinóccia Galinbèrti'')<br>
[[Pino Lonardi]] (''Pîno Lonàrdi'')<br>
[[Claudio D'Amélio]] (''Clàodio D'Amélio'')<br>
[[Nennele Pienovi]] (''Nenæle Pienövi'')<ref>{{Çitta|Tutto Govi}}, ''passim''</ref><br>
== Nòtte ==
<references />
== Bibliografîa ==
* {{Çitta lìbbro|tìtolo= Tutto Govi|outô= Mauro Manciotti e Vito Molinari|editô= Marietti|çitæ= Zêna|ànno= 1990|léngoa= it|cid= Tutto Govi|ISBN= 88-211-7717-3}}
{{Clear}}
== Atri progètti ==
{{Interprogetto}}
== Colegaménti esterni ==
=== Scêne do tiâtro de Gòvi in sce youtube ===
* ''Pignasecca e Pignaverde'' [https://www.youtube.com/watch?v=kCniMKRd-z4 'Na scêna da Pignasecca e Pignaverde]
* ''Córpi de timón'' [https://www.youtube.com/watch?v=DUkXdaiRa6M 'Na scêna da Córpi de timón]
* ''I manézzi pe maiâ 'na figgia'' [https://www.youtube.com/watch?v=zb_zndl3aDI I manézzi pe maiâ 'na figgia]- Comêdia intrêga in sette puntæ. Dòppo o primmo link i âtri pàrtan in aotomàtico.
* ''Impresa trasporti'' [https://www.youtube.com/watch?v=DDBpAbswSrE O terso atto da comêdia Impresa trasporti]
=== Âtri ===
* Vitta do Govi [https://web.archive.org/web/20091225075243/http://digilander.libero.it/paolore2/cult_tradiz/govi.html Approfondimento: a vitta]
* Carriëa do Govi [https://web.archive.org/web/20091123145138/http://digilander.libero.it/paolore2/cult_tradiz/govi2.html Approfondimento: a carriëa]
* "[[Ma se ghe penso|Ma se ghe pensu]]" [https://web.archive.org/web/20070928122011/http://www.bandieredeipopoli.com/images/liguria/maseghepenso_govi.mp3 Gilberto Govi]
* O Tiatro GILBERTO E RINA GOVI [http://www.teatrogovi.it/ O Tiatro GILBERTO E RINA GOVI, a Zena]
{{Léngoa lìgure}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Atoî|Govi, Gilberto]]
[[Categorîa:Biografìe|Govi]]
[[Categorîa:Gente de Liguria]]
dg4rxfec8qs4uvi1lnki1wb7juowl13
Porto Pigheuggio
0
3626
271029
239595
2026-06-20T19:48:07Z
InternetArchiveBot
12666
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
271029
wikitext
text/x-wiki
{{ZeneiseT}}
Opera letiaia in zeneise de [[Vito Elio Petrucci]].
'''Porto Pigheuggio'''
O l'è scì e no o creuzo de'na man <br>
con'n'ægua ciæa che ti ghe lezi a vitta. <br>
Nisciun parte de lì pe andâ lontan, <br>
ma a barca ch'a gh'arriva a tïa un sospïo: <br>
a picco, sott'a-o macco, a treuva un nïo. <br>
Træ ræ desteise, doî galanti amösi: <br>
un silenzio ch'o vâ 'n'eternitæ.<br>
<small>Da o scito de:[https://web.archive.org/web/20070529103353/http://digilander.libero.it/alguas/index.htm Alessandro Guasoni]</small>
[[Categorîa:Conponiménti in lìgure]]
pgkuotg6zrqndar1yhjfsz3y0g4wupt
Ærzillio
0
3627
271040
239590
2026-06-20T20:37:13Z
InternetArchiveBot
12666
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
271040
wikitext
text/x-wiki
{{ZeneiseT}}
Opera letiaia in zeneise de [[Vito Elio Petrucci]].
'''Ærzillio'''
L'é bello andâ lontan <br>
lontan pe-o mâ, <br>
pe ritornâ; <br>
pe vedde a-o largo un giorno <br>
un ciæo comme 'na coæ, <br>
tegnîse o cheu e dî: L'é casa mæ! <br>
Sentî allöa che un legno into fogoâ <br>
o vâ ciù che 'na barca in mezo a-o mâ.<br>
<small>Da o scito de:[https://web.archive.org/web/20070529103353/http://digilander.libero.it/alguas/index.htm Alessandro Guasoni]</small>
[[Categorîa:Conponiménti in lìgure]]
5wvara38pkm7e3t37fcn8ukpzshwujd
T'arrivi cianin...
0
3628
271034
239573
2026-06-20T20:19:16Z
InternetArchiveBot
12666
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
271034
wikitext
text/x-wiki
{{ZeneiseT}}
Opera letiaia in zeneise de [[Vito Elio Petrucci]].
'''T'arrivi cianin...'''
T'arrivi cianin scùo <br>
che pe tutta a neutte ti me lasci da solo. <br>
Ti veu che m'abittue à un destin<br>
ch'o l'allontann-a da-o sô. <br>
Quande sento che t'arrivi, <br>
cöro appreuvo a-o ciæo ch'o se desfa: <br>
unna man a l'inversa <br>
into veuo derrê a-i teiti da còsta. <br>
À l'ùrtimo <br>
m'attacco a-a stella che gh'é de longo <br>
da-o campanin de San Ròcco.<br>
<small>Da o scito de:[https://web.archive.org/web/20070529103353/http://digilander.libero.it/alguas/index.htm Alessandro Guasoni]</small>
[[Categorîa:Conponiménti in lìgure]]
spnwyerdxr9jwduucf0p48tfuqs8u8h
A Cundamina
0
13664
271007
270942
2026-06-20T18:30:35Z
N.Longo
12052
271007
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
{{Divisione amministrativa
|Nome = A Cundamina
|Panorama = Mônaco from La Turbie (cemetery) - La Turbie 2014 (4).JPG
|Didascalia = <div style="text-align:center;">Panurama d'A Cundamina da [[A Türbia]]</div>
|var-localizaçión = Lucalisaçiun
|var-stâto = Statu
|Stato = MCO
|Grado amministrativo = 2
|Divisione amm grado 1 = Mu̍negu
|var-teritöio = Territori
|var-cordinæ = Cuurdinae
|var-altitùdine = Autessa
|var-superfìcce = Süperfi̍cie
|var-abitànti = Abitanti
|Abitanti = 5446
|Note abitanti = {{Çitta web|url=https://imsee.mc/content/download/310026/file/Rapport%20Recensement%202025.pdf?inLanguage=fre-FR&version=4|tìtolo=Recensement de la population 2025|outô=IMSEE|dæta=Ma̍giu 2026|léngoa=FR|p=5|vìxita=2026-06-18}}
|Aggiornamento abitanti = 2025
|var-denscitæ = Densita̍
|var-divixoìn_confinànti = Qartiei a cantu
|Divisioni confinanti = [[Funtanaveya]], [[Giardi̍n eso̍ticu (qartie̍)|Giardi̍n eso̍ticu]], [[I Muneghëti]], [[Mu̍negu-A̍utu]], [[Munte Carlu]], [[Valun de Santa Devota|Santa Devota]]
|var-âtre_informaçioìn = A̍utre infurmaçiue
|var-prefìsso = Prefissu
|var-fûzo_orâio = Füsu urari
|var-tàrga = Targa
|var-cartografîa = Cartugrafia
|Mappa = La Condamine in Monaco 2025.svg
|Didascalia mappa = Mapa d'A Cundamina
|var-scîto_ofiçiâ = Situ ufiçiale
}}
'''A Cundamina''' (''La Condamine'' ün [[Lengua françéise|françese]]) e̍ ün [[Qartiei de Mu̍negu|qartie̍]] tradiçiunale e stati̍sticu de [[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]], cun 5.446 abitanti<ref name="template divisione amministrativa-abitanti" />.
== Geugrafia ==
{{Seçión vêua}}
== Sto̍ria ==
{{Seçión vêua}}
== Abitanti ==
{{Seçión vêua}}
== Lœghi de interessu ==
* [[Bibliuteca Luì Notari|Bibliuteca Lui̍ Notari]]
{{Clear}}
== Note ==
<references />
== A̍utri prugeti ==
{{Interprogetto}}
{{Qartiei de Mu̍negu}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Qartiei de Mu̍negu]]
bwyndisf8j4ljvni2qtzm5gjxbvw0em
271018
271007
2026-06-20T18:54:38Z
N.Longo
12052
wl
271018
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
{{Divisione amministrativa
|Nome = A Cundamina
|Panorama = Mônaco from La Turbie (cemetery) - La Turbie 2014 (4).JPG
|Didascalia = <div style="text-align:center;">Panurama d'A Cundamina da [[A Türbia]]</div>
|var-localizaçión = Lucalisaçiun
|var-stâto = Statu
|Stato = MCO
|Grado amministrativo = 2
|Divisione amm grado 1 = Mu̍negu
|var-teritöio = Territori
|var-cordinæ = Cuurdinae
|var-altitùdine = Autessa
|var-superfìcce = Süperfi̍cie
|var-abitànti = Abitanti
|Abitanti = 5446
|Note abitanti = {{Çitta web|url=https://imsee.mc/content/download/310026/file/Rapport%20Recensement%202025.pdf?inLanguage=fre-FR&version=4|tìtolo=Recensement de la population 2025|outô=IMSEE|dæta=Ma̍giu 2026|léngoa=FR|p=5|vìxita=2026-06-18}}
|Aggiornamento abitanti = 2025
|var-denscitæ = Densita̍
|var-divixoìn_confinànti = Qartiei a cantu
|Divisioni confinanti = [[Funtanaveya]], [[Giardi̍n eso̍ticu (qartie̍)|Giardi̍n eso̍ticu]], [[I Muneghëti]], [[Mu̍negu-A̍utu]], [[Munte Carlu]], [[Valun de Santa Devota|Santa Devota]]
|var-âtre_informaçioìn = A̍utre infurmaçiue
|var-prefìsso = Prefissu
|var-fûzo_orâio = Füsu urari
|var-tàrga = Targa
|var-cartografîa = Cartugrafia
|Mappa = La Condamine in Monaco 2025.svg
|Didascalia mappa = Mapa d'A Cundamina
|var-scîto_ofiçiâ = Situ ufiçiale
}}
'''A Cundamina''' (''La Condamine'' ün [[Lengua françéise|françese]]) e̍ ün [[Qartiei de Mu̍negu|qartie̍]] tradiçiunale e stati̍sticu de [[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]], cun 5.446 abitanti<ref name="template divisione amministrativa-abitanti" />.
== Geugrafia ==
{{Seçión vêua}}
== Sto̍ria ==
{{Seçión vêua}}
== Abitanti ==
{{Seçión vêua}}
== Lœghi de interessu ==
* [[Bibliuteca Lui̍ Notari]]
{{Clear}}
== Note ==
<references />
== A̍utri prugeti ==
{{Interprogetto}}
{{Qartiei de Mu̍negu}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Qartiei de Mu̍negu]]
ku6ark9k1qus9tlmiwdtl9v3xap1ido
Template:Suvrái de Mùnegu
10
13669
271025
265147
2026-06-20T19:35:23Z
N.Longo
12052
wl
271025
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox generic
|name = Suvrái de Mùnegu
|state = collapsed
|title = [[Lista d'i suvrai de Mu̍negu|Suvrai]] d'u [[Principatu de Mu̍negu]]
|image = [[File:Flag of Monaco.svg|60px]]
|group1 = Signui
|list1 = [[Françua̍ Primu de Mu̍negu|Françua̍ Primu]] (1297-1301){{·}}[[Rainie̍ Primu de Mu̍negu|Rainie̍ Primu]] (1297-1301){{·}}[[Carlu Primu de Mu̍negu|Carlu Primu]] (1331-1357){{·}}[[Antoni Primu de Mu̍negu (signu̍)|Antoni Primu]] (1352-1357){{·}}[[Rainie̍ Segundu de Mu̍negu|Rainie̍ Segundu]] (1352-1357){{·}}[[Gabriele de Mu̍negu|Gabriele]] (1352-1357){{·}}[[Lui̍ Primu de Mu̍negu (signu̍)|Lui̍ Primu]] (1395, 1397-1402){{·}}[[Giuane Primu de Mu̍negu|Giuane Primu]] (1395, 1419-1436, 1436-1454){{·}}[[Ambrogio de Mu̍negu|Ambrogio]] e [[Antoni Segundu de Mu̍negu|Antoni Segundu]] (1419-1427){{·}}[[Catala̍n de Mu̍negu|Catala̍n]] (1454-1457){{·}}[[Claudina de Mu̍negu|Claudina]] (1457-1458){{·}}[[Lambert de Mu̍negu|Lambertu]] (1458-1494){{·}}[[Giuane Segundu de Mu̍negu|Giuane Segundu]] (1494-1505){{·}}[[Lüçia̍n de Mu̍negu|Lüçia̍n]] (1505-1523){{·}}[[Nure̍ Primu de Mu̍negu|Nure̍ Primu]] (1523-1581){{·}}[[Carlu Segundu de Mu̍negu|Carlu Segundu]] (1581-1589){{·}}[[A̍rcule Primu de Mu̍negu|A̍rcule Primu]] (1581-1589){{·}}[[Nure̍ Segundu de Mu̍negu|Nure̍ Segundu]] (1604-1612)
|group2 = Pri̍ncipi
|list2 = [[Nure̍ Segundu de Mu̍negu|Nure̍ Segundu]] (1612-1662){{·}}[[Lui̍ Primu de Mu̍negu (pri̍ncipu)|Lui̍ Primu]] (1662-1701){{·}}[[Antoni Primu de Mu̍negu (pri̍ncipu)|Antoni Primu]] (1701-1731){{·}}[[Luisa Ipo̍lita de Mu̍negu|Luisa Ipo̍lita]] (1731){{·}}[[Giacumu Primu de Mu̍negu|Giacumu Primu]] (1731-1733){{·}}[[Nure̍ Terçu de Mu̍negu|Nure̍ Terçu]] (1733-1793){{·}}[[Invasiun françesa de Munegu ün 1793]]{{·}}[[Nure̍ Qartu de Mu̍negu|Nure̍ Qartu]] (1814-1819){{·}}[[Nure̍ Qintu de Mu̍negu|Nure̍ Qintu]] (1819-1841){{·}}[[Fluresta̍n Primu de Mu̍negu|Fluresta̍n Primu]] (1841-1856){{·}}[[Carlu Terçu de Mu̍negu|Carlu Terçu]] (1856-1889){{·}}[[Albertu Primu de Mu̍negu|Albertu Primu]] (1889-1922){{·}}[[Lui̍ Segundu de Mu̍negu|Lui̍ Segundu]] (1922-1949){{·}}[[Rainie̍ Terçu de Mu̍negu|Rainie̍ Terçu]] (1949-2005){{·}}[[Albertu Segundu de Mu̍negu|Albertu Segundu]] (da u 2005)
}}<noinclude>[[Categorîa:Template de navegaçión - polìtica]]</noinclude>
2agwmq7znul5yzazhzoldn2b3r9lq7l
Acade̍mia d'ë Lenghe Dialetale
0
13699
271005
271000
2026-06-20T18:29:20Z
N.Longo
12052
271005
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
L'​'''Acade̍mia d'ë Lenghe Dialetale''' (''Académie des Langues Dialectales'' ün [[Lengua françéise|françese]]) e̍ ün'istitüçiun [[Principatu de Mu̍negu|munegasca]] per u stüdiu scienti̍ficu d'ë lenghe regiunale de [[Lengoe romanse|a̍ria latina]], furma̍ da prufessui e studiüsi de lenghi̍stica rumansa.
== Sto̍ria ==
L'Acade̍mia d'ë Lenghe Dialetale e̍ nasciüa ün [[1981]], funda̍ da [[Robert Boisson]] e cun u patruci̍niu d'u [[Rainie̍ Terçu de Mu̍negu|Pri̍ncipu Rainie̍ Terçu]], che a̍ presidau a so' seança d’inaugüraçiun, u 15 de ma̍giu d'u [[1982]]<ref>{{Çitta web|url=https://www.ald-monaco.org/#|tìtolo=Présentation|outô=Académie des Langues Dialectales|léngoa=FR|vìxita=2026-06-19}}</ref><ref>{{Çitta lìbbro|tìtolo=Calendari munegascu d'u dui mila vinti qatru|url=https://www.traditions-monaco.com/wp-content/uploads/2023/01/Calendari-24.pdf|ànno=2024|editô=Cumitau d'ë Tradiçiue Munegasche|çitæ=Mu̍negu|léngoa=LIJ, FR|p=18}}</ref>.
== Note ==
<references />
== Vi̍nculi esterni ==
* {{Çitta web|url=https://www.ald-monaco.org/|tìtolo=Scitu ufiçiale|léngoa=FR|vìxita=2026-06-19}}
{{Principatu de Mu̍negu}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Prinçipatu de Munegu]]
[[Categorîa:Òrganizaçioìn]]
31mdzigv65zene6fxw9fmbaxx3rvkzg
Carlu Terçu de Mu̍negu
0
13702
271028
224703
2026-06-20T19:38:05Z
N.Longo
12052
271028
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
{{Persunalità
|nome = Carlu Terçu de Mu̍negu
|imagine = [[Immaggine:CharlesIIIMonaco.jpg|190px]]<br />[[François-Auguste Biard]], ''Putre̍ de Carlu Terçu de Mu̍negu'', XIX sec.
|titulu = Pri̍ncipu de Mu̍negu
|naçiunalità = Munegascu
|dinastia = Grimaldi-Goyon de Matignon
|predecessù = [[Fluresta̍n Primu de Mu̍negu]]
|sücessù = [[Albertu Primu de Mu̍negu]]
|nascença = [[Pariggi|Parigi]], 8 de deçembre d'u 1818
|decessu = [[Marchais]], 10 de setembre d'u 1889
}}
'''Carlu Terçu''' ([[Pariggi|Parigi]], [[8 dexénbre|8 de deçembre]] d'u [[1818]] - [[Marchais]], [[10 seténbre|10 de setembre]] d'u [[1889]]) e̍ stau [[Lista d'i suvrai de Mu̍negu|pri̍ncipu suvran]] de [[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]].
== Vita ==
{{Seçión vêua}}
{{Clear}}
== A̍utri prugeti ==
{{Interprogetto}}
{{Suvrái de Múnegu}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Suvrai de Mu̍negu]]
55jfflsxxwqy3kzvrrwdqwk0qlq715g
A̍rcule Primu de Mu̍negu
0
13705
271023
270997
2026-06-20T19:34:58Z
N.Longo
12052
N.Longo o/a l'à mesciòu a pàgina [[Arcule Primu de Mu̍negu]] a [[A̍rcule Primu de Mu̍negu]]: mc
270997
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
{{Persunalità
|nome = Arcule Primu de Mu̍negu
|imagine = [[Immaggine:HerculesMonaco.jpg|190px]]<br />Putre̍ d'Arcule Primu de Mu̍negu
|titulu = Signu̍ de Mu̍negu<br />''Marchese di Campagna''
|naçiunalità = Munegascu
|dinastia = Grimaldi
|predecessù = [[Carlu Segundu de Mu̍negu]]
|sücessù = [[Nure̍ Segundu de Mu̍negu]]
|nascença = [[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]], 24 de setembre d'u 1562
|decessu = [[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]], 29 de nuvembre d'u 1604
}}
'''Arcule Primu''' ([[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]], [[24 seténbre|24 de setembre]] d'u [[1562]] - [[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]], [[29 novénbre|29 de nuvembre]] d'u [[1604]]) e̍ stau [[Lista d'i suvrai de Mu̍negu|signu̍]] de [[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]] d'u 17 ma̍giu d'u [[1589]] fint'â soa morte ün [[1604]].
== Vita ==
{{Seçión vêua}}
{{Clear}}
== A̍utri prugeti ==
{{Interprogetto}}
{{Suvrái de Múnegu}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Suvrai de Mu̍negu]]
nfuk4ns1re0zravi8ipajj51qje2t5l
Carlu Segundu de Mu̍negu
0
13706
271026
224682
2026-06-20T19:36:41Z
N.Longo
12052
271026
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
{{Persunalità
|nome = Carlu Segundu de Mu̍negu
|imagine = [[Immaggine:Charles II de Monaco.jpg|190px]]]]<br />[[Bernard Mimault]], ''Carlu Segundu'', 1584
|titulu = Signu̍ de Mu̍negu
|naçiunalità = Munegascu
|dinastia = Grimaldi
|predecessù = [[Giuane Primu de Mu̍negu]]
|sücessù = [[A̍rcule Primu de Mu̍negu]]
|nascença = [[Zena|Ge̍nua]], 26 de zena̍ d'u 1555
|decessu = [[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]], 17 de ma̍giu d'u 1589
}}
'''Carlu Segundu''' ([[Zena|Ge̍nua]], [[26 zenâ|26 de zena̍]] d'u [[1555]] – [[Mu̍negu]], [[17 mazzo|17 de ma̍giu]] d'u [[1589]]) e̍ stau [[Lista d'i suvrai de Mu̍negu|signu̍]] de [[Mu̍negu]] d'u 17 de utubre d'u [[1581]] â soa morte ün 1589.
== Vita ==
{{Seçión vêua}}
{{Clear}}
== A̍utri prugeti ==
{{Interprogetto}}
{{Suvrái de Múnegu}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Suvrai de Mu̍negu]]
rphygjqgannznmftxxtg909voicfoy4
Carlu Primu de Mu̍negu
0
13710
271022
267954
2026-06-20T19:33:09Z
N.Longo
12052
rev
271022
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
{{Persunalità
|nome = Carlu Primu
|imagine = [[Immaggine:Portrait of Jacques III de Goyon de Matignon, misidentified with Charles of Monaco.jpg|190px]]
|titulu = Signu̍ de Mu̍negu
|naçiunalità = Munegascu
|dinastia = Grimaldi
|predecessù = [[Rainie̍ Primu de Mu̍negu]]
|sücessù = [[Rainie̍ Segundu de Mu̍negu]]
|nascença = [[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]], scunusciüa
|decessu = [[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]], 15 d'austu d'u 1357
}}
'''Carlu Primu''' ([[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]], ? - [[15 agosto|15 d'austu]] d'u [[1357]]) e̍ stau [[Lista d'i suvrai de Mu̍negu|signu̍]] de [[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]], [[Mentun]] e [[Ventemiglia|Ventemiya]].
== Vita ==
Carlu Primu e̍ fiyu de [[Rainie̍ Primu de Mu̍negu|Rainie̍ Primu Grimaldi]], signu̍ de [[Cagnes]] e grande amirale d'a flota [[Fransa|françese]].
Carlu era guelfu e, cun e gherre civile de [[Repùbrica de Zena|Ge̍nua]], e̍ stau caciau cun e a̍utre famiye guelfe. E̍ dunca andau a Cagnes ch'era üna signuria persunale d'i soi dui frai. U so' cujin [[Françua̍ Primu de Mu̍negu|Françua̍]], ditu Mari̍çia, ava piyau Munegu ma i genuesi erun prun turnai.
Ün [[1342]] a̍ ucüpau u [[A Roca (Mu̍negu)|schœyu de Mu̍negu]] e n'e̍ recunusciüu cuma u so' signu̍. Carlu e u so frai Antoni an catau e signurie de [[Ventemiglia|Ventemiya]] e de [[Mentun]] ün [[1346]]
Ün [[1355]] an achistau tamben u fe̍udu de [[Rocabrüna]]. Cusci̍ s'e̍ fau u territori d'u Principatu cuma e̍ stau fint'ün [[1848]], qandu Mentun e Rocabrüna se dijun citae li̍bere.
Se a signuria de Carlu e̍ recunusciüa da i diversi partii ünt'a gherra çivile françese, i genuesi nun an renunçau e Carlu Primu e̍ stau massau ünt'üna bataya cun [[Scimón Boccanéigra|Simun Boccanegra]] ün [[1357]]. Ghe sun sücedüi i trei fiyi inseme, carche vota duminai da i genuesi ma sença ch'u territori perdessa ''de jure'' a so' independença.
{{Clear}}
== A̍utri prugeti ==
{{Interprogetto}}
{{Suvrái de Múnegu}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Suvrai de Mu̍negu]]
4nibgsf3nzrkcik83mii9wjt17rijgj
Catedrala de Mu̍negu
0
14658
271030
228135
2026-06-20T19:51:16Z
N.Longo
12052
271030
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
[[Immagine:Monaco BW 2011-06-07 16-07-20.jpg|thumb|A catedrala de Mu̍negu]]
A '''catedrala de Mu̍negu''' (''cathédrale Notre-Dame-Immaculée'' ün [[Lengua françéise|françese]]) e̍ a ge̍ija ciü̍ ümpurtanta d'u [[Principatu de Mu̍negu|Principatu]], sede de l'[[arcidio̍cesi de Mu̍negu]]. E̍ dedica̍ â Madona de l'Imacülata e se trova sci'[[Mu̍negu-A̍utu|a Roca]].
== Sto̍ria ==
{{Seçión vêua}}
== Descriçiun ==
{{Seçión vêua}}
{{Clear}}
== A̍utri prugeti ==
{{Interprogetto}}
== Vi̍nculi esterni ==
* {{Çitta web|url=https://cathedrale.diocese.mc/|tìtolo=Situ ufiçiale|léngoa=FR|vìxita=2026-06-20}}
{{Principatu de Mu̍negu}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Geije de Mùnegu]]
o2zn50duo5bjy9or3x28dwf32tuz2kg
Cunsiyu naçiunale
0
14661
271036
252419
2026-06-20T20:26:25Z
N.Longo
12052
+
271036
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
{| class="toccolours" style="float:right; width:250px; margin-left: 1em; font-size: 85%;"
| align="center" colspan="2" style="background:lightgrey;" | <big>'''Cunsiyu naçiunale'''</big>
|-
| colspan="2" style="text-align: center"| [[Immaggine:Conseil national.svg|190px]]
|-
|align="center" colspan="2" style="background:lightgrey;"| '''Presidença'''
|-
! Presidente
| Thomas Brezzo (L'Union)
|-
! Eleçiun
| 3 d'avri̍ d'u 2024
|-
!Vice-presidente
|Jean-Louis Grinda (L'Union)
|-
!Eleçiun
|16 de freva̍ d'u 2023
|-
|align="center" colspan="2" style="background:lightgrey;"| '''Strütüra'''
|-
! Membri
| 24
|-
| colspan="2" style="text-align: center"| [[Immaggine:Monaco Conseil national 2026.svg|190px|centre|miniatura|{{Legend|#C9232F|L'Union (21)}}{{Legend|#569D1D|En avant Monaco (3)}}]]
|}
U '''Cunsiyu naçiunale''' (''Conseil national'' ün [[Lengua françéise|françese]]) e̍ u [[Parlaménto|parlamentu]], a üna ca̍mera, d'u [[Principatu de Mu̍negu]]. Elu a̍ u putere legislativu inseme a u [[Pri̍ncipu de Mu̍negu|Pri̍ncipu]] e e̍ furmau da 24 membri, diti "cunseyei naçiunali".
Despœi ë eleçiue ünt'u [[2023]] gh'e̍ sulu ün grüpu parlamentari ünt'u Cunsiyu naçiunale, l'[[Üniun naçiunala munegasca]].
== Sto̍ria ==
{{Seçión vêua}}
=== Lista d'i presidenti ===
{| class="wikitable"
!Titülari
!Ini̍çi
!Fin
!Partiu
|-
|Eugène Marquet
|1911
|1914
|Independente
|-
| colspan="4" align="center" |''Dissulüçiun d'u Cunsiyu naçiunale da u [[Albertu Primu de Mu̍negu|Pri̍ncipu Albertu Primu]]''
|-
|Eugène Marquet
|1918
|1928
|Independente
|-
|Jean Marsan
|1929
|1929
|Independente
|-
|Eugène Marquet
|1930
|1930
|Independente
|-
| colspan="4" align="center" |''Dissulüçiun d'u Cunsiyu naçiunale da u [[Lui̍ Segundu de Mu̍negu|Pri̍ncipu Lui̍ Segundu]]''
|-
|Henri Settimo
|1933
|1944
|Independente
|-
|Charles Bellando
|1944
|1950
|Independente
|-
|Louis Aureglia-Cima
|1950
|1954
|Independente
|-
|Joseph Simon
|1954
|1955
|Independente
|-
|Louis Aureglia-Cima
|1955
|1958
|Independente
|-
|Joseph Simon
|1958
|1959
|UNI
|-
| colspan="4" align="center" |''Dissulüçiun d'u Cunsiyu naçiunale da u [[Rainie̍ Terçu de Mu̍negu|Pri̍ncipu Rainie̍ Terçu]]''
|-
|Joseph Simon
|1962
|1968
|UND
|-
|Auguste Médecin
|1968
|1978
|UND
|-
|Jean-Charles Rey
|1978
|1993
|UND
|-
|Jean-Louis Campora
|1993
|2003
|UND
|-
|Stéphane Valeri
|20 de freva̍ d'u 2003
|8 de zena̍ d'u 2010
|UPM
|-
|Jean-François Robillon
|8 de zena̍ d'u 2010
|22 de freva̍ d'u 2013
|UM
|-
|Laurent Nouvion
|22 de freva̍ d'u 2013
|27 d'avri̍ d'u 2016
|HM
|-
|Christophe Steiner
|27 d'avri̍ d'u 2016
|22 de freva̍ d'u 2018
|HM
|-
|Stéphane Valeri
|22 de freva̍ d'u 2018
|6 d'utubre d'u 2022
|PM
|-
| rowspan="2" |Brigitte Boccone-Pagès
| rowspan="2" |6 d'utubre d'u 2022
| rowspan="2" |3 d'avri̍ d'u 2024
|PM
|-
|L'Union
|-
|Thomas Brezzo
|3 d'avri̍ d'u 2024
|''ün ca̍rega''
|L'Union
|}
== Sistema eleturale ==
{{Seçión vêua}}
== Cumpetençe ==
{{Seçión vêua}}
== Urganisaçiun ==
{{Seçión vêua}}
== A̍utri prugeti ==
{{Interprogetto}}
== Vi̍nculi esterni ==
* {{Çitta web|url=https://www.conseil-national.mc/|tìtolo=Situ ufiçiale|léngoa=FR|vìxita=2026-06-20}}
{{Principatu de Mu̍negu}}
[[Categorîa:Pulitica munegasca]]
2r445wn6f392h3qekw62jxq0s4xx2v7
Cumüna de Mu̍negu
0
14665
271032
270966
2026-06-20T19:55:47Z
N.Longo
12052
271032
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
{{Divisione amministrativa
|Nome = Cumüna de Mu̍negu
|Panorama = Mairie de Monaco.JPG
|Didascalia = <div style="text-align:center;">Vista d'a meria de Mu̍negu</div>
|var-localizaçión = Lucalisaçiun
|var-stâto = Statu
|Stato = MCO
|Grado amministrativo = 1
|Amministratore locale = Georges Marsan
|Partito = EC
|Data elezione = 2023
|Data rielezione = 2023
|Mandato = 6
|var-teritöio = Territori
|var-cordinæ = Cuurdinae
|var-altitùdine = Autessa
|var-superfìcce = Süperfi̍cie
|var-abitànti = Abitanti
|Abitanti = 38857
|Note abitanti = {{Çitta web|url=https://imsee.mc/content/download/310026/file/Rapport%20Recensement%202025.pdf?inLanguage=fre-FR&version=4|tìtolo=Recensement de la population 2025|outô=IMSEE|dæta=Ma̍giu 2026|léngoa=FR|p=5|vìxita=2026-06-18}}
|Aggiornamento abitanti = 2025
|var-denscitæ = Densita̍
|Sottodivisioni = [[A Cundamina]], [[A Russa]], [[Funtanaveya]], [[Giardi̍n eso̍ticu (qartie̍)|Giardi̍n eso̍ticu]], [[I Muneghëti]], [[Mu̍negu-A̍utu]], [[Munte Carlu]], [[Valun de Santa Devota|Santa Devota]], [[U Larvotu]]
|var-divixoìn_confinànti = Cumüne a cantu
|Divisioni confinanti = [[A Türbia]] (FR-06), [[Beausoleil]] (FR-06), [[Cap-d'Ail|Cavu d'Ayu]] (FR-06), [[Rocabrüna]] (FR-06)
|var-âtre_informaçioìn = A̍utre infurmaçiue
|var-prefìsso = Prefissu
|var-fûzo_orâio = Füsu urari
|var-tàrga = Targa
|var-cartografîa = Cartugrafia
|Mappa = Monaco adm location map.svg
|Didascalia mappa = Mapa d'a cumüna de Mu̍negu cun i soi qartei
|var-scîto_ofiçiâ = Situ ufiçiale
}}
A '''cumüna de Mu̍negu''' (''Commune de Monaco'' ün [[Lengua françéise|françese]]) e̍ a sula [[Comun|cumüna]] d'u [[Principatu de Mu̍negu]]. Ela ucüpa a tutalita̍ d'a süperfi̍cie d'u Principatu e a̍ d'ë soe cumpetençe e institüçiue.
== Sto̍ria ==
{{Seçión vêua}}
== Aministraçiun ==
=== Cunsiyu cumünale ===
{{Seçión vêua}}
=== Mere de Mu̍negu ===
{{ComuniAmminPrecTitolo|var-perîodo=Perioda|var-prìmmo çitadìn=Primu citadin|var-partîo=Partiu|var-càrega=Ca̍rega|var-nòtte=Note}}
{{ComuniAmminPrec|1918|1920|Suffren Reymond||[[Scindico|Mera]]|}}
{{ComuniAmminPrec|1920|1929|Alexandre Médecin||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1929|1930|Eugène Marquet||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|7 lüyu 1933||Charles Bernasconi||Mera|<ref>{{Çitta publicaçión|dæta=17 lüyu 1930|tìtolo=Conseil communal|revìsta=Journal de Monaco|volùmme=Vul. 73|nùmero=3789|p=1|léngoa=FR|url=https://journaldemonaco.gouv.mc/var/jdm/storage/original/application/11ba8f1d4a56bed08872979c4ee94cf0.pdf}}</ref>}}
{{ComuniAmminPrec|1933|1944|Louis Aureglia||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1946|1955|Charles Palmaro||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1955|1971|Robert Boisson||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1971|1991|Jean-Louis Médecin|Action municipale|Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1991|2003|Anne-Marie Campora|L'Évolution communale|Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|2003|''ün ca̍rega''|Georges Marsan|L'Évolution communale|Mera|}}
{{ComuniAmminPrecFine}}
=== Acordi cunfraterni ===
A cumüna de Mu̍negu gh'a̍ d'i acordi cun achële de<ref>{{Çitta web|url=https://www.mairie.mc/r/jumelages|tìtolo=Jumelages|outô=Cumüna de Mu̍negu|léngoa=FR, EN, IT|vìxita=2026-06-19}}</ref>:
* {{Binelàggio|NLD|Oostende|1958|var-da-o=da u}}<ref>{{Çitta web|url=https://www.mairie.mc/ostende-et-lucciana|tìtolo=Ostende et Lucciana|outô=Cumüna de Mu̍negu|léngoa=FR, EN, IT|vìxita=2026-06-19}}</ref>
* {{Binelàggio|FRA|Lucciana|2009|var-da-o=da u}}
* {{Binelàggio|ITA|Duça̍iga|2023|Dussaiga|var-da-o=da u}}<ref>{{Çitta web|url=https://www.mairie.mc/dolceacqua|tìtolo=Dolceacqua|outô=Cumüna de Mu̍negu|léngoa=FR, EN, IT|vìxita=2026-06-19}}</ref>
== Note ==
<references />
{{Clear}}
== Vi̍nculi esterni ==
* {{Çitta web|url=https://www.mairie.mc/|tìtolo=Situ ufiçiale|outô=Mairie de Monaco|léngoa=FR, EN, IT|vìxita=2026-06-19}}
{{Principatu de Mu̍negu}}
[[Categorîa:Geugrafia de Mu̍negu]]
ccsad272s7j4q9jbnfzmzzm4t08dpbg
Template:Principatu de Mu̍negu
10
14666
271016
270954
2026-06-20T18:42:04Z
N.Longo
12052
wl
271016
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox generic
|name = Principatu de Mu̍negu
|state = collapsed
|title = [[Principatu de Mu̍negu]]
|image = [[Immaggine:Flag of Monaco.svg|60px|border]]
|above =
|groupstyle = text-align:right;
|liststyle = text-align:left;
|group1 = Geugrafia
|list1 = [[Cumüna de Mu̍negu|Cumüna]]{{·}}[[Qartiei de Mu̍negu|Qartiei]]{{·}}[[Testa de Can]]
|group2 = Cültüra
|list2 = [[Santa Devota]]{{·}}[[Dialetto monegasco|Munegascu]]{{·}}[[Bibliuteca Lui̍ Notari]]
|group3 = Edücaçiun
|list3 = [[Acade̍mia d'ë Lenghe Dialetale]]{{·}}[[International School of Monaco]]{{·}}[[Liçeu Albertu primu]]
|group4 = Geije
|list4 = [[Catedrala de Mu̍negu]]{{·}}[[Geija de San Carlu de Munte Carlu]]{{·}}[[Geija de Santa Devota]]
|group5 = [[Pulitica munegasca|Puli̍tica]]
|list5 = [[Lista d'i suvrai de Mu̍negu]]{{·}}[[Cunsiyu naçiunale]]<!--
|group6 = Ecunumia
|list6 = {{·}}-->
|group7 = [[Sport ün Mùnegu|Sport]]
|list7 = [[Association Sportive de Monaco Football Club]]{{·}}[[Stadiu Luì segundu]]
|group8 = Sto̍ria
|list8 = [[Revulüçiun munegasca]]
|belowstyle = text-align:center;
|below = Vede tamben: [[Template:Qartiei de Mu̍negu|Qartiei de Mu̍negu]]{{·}}[[Template:Suvrái de Mùnegu|Suvrai de Mu̍negu]]
}}<noinclude>
[[Categoria:Template sinottichi - giögrafia]]</noinclude>
rzuo0qaaabl84obzo8f3zpnq6poaoqu
Bibliuteca Lui̍ Notari
0
14699
271014
252867
2026-06-20T18:41:35Z
N.Longo
12052
N.Longo o/a l'à mesciòu a pàgina [[Bibliuteca Luì Notari]] a [[Bibliuteca Lui̍ Notari]]: mc
252867
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
A '''Bibliuteca Luì Notari''' (''Bibliothèque Louis Notari'', ün françese) è a bibliuteca naçiunale de [[Prinçipatu de Munegu|Mu̍negu]], fundà ün 1909.
{{Principatu de Mu̍negu}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Prinçipatu de Munegu]]
[[Categorîa:Bibliotêche]]
c1736yfqcl6wcn9jwzx4umr6hrzj68i
271017
271014
2026-06-20T18:53:05Z
N.Longo
12052
+
271017
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
A '''Bibliuteca Lui̍ Notari''' (''Bibliothèque Louis Notari'' ün [[Lengua françéise|françese]]) e̍ a bibliuteca naçiunale de [[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]], fundà ün [[1909]]. E̍ a bibliuteca de [[Depòxito legâle|depo̍situ legale]] e d'i [[Dirìtto d'outô|driti d'autu̍]] de [[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]] fin da u [[1925]]. Ela cunserva ciü̍ de 400.000 libri e piya u nume da u scritu̍ munegascu [[Luì Notari|Lui̍ Notari]]<ref>{{Çitta web|url=https://www.mairie.mc/la-mediatheque-de-monaco|tìtolo=La Médiathèque de Monaco|outô=Cumüna de Mu̍negu|léngoa=FR|vìxita=2026-06-20}}</ref>.
== Sto̍ria ==
{{Seçión vêua}}
== Culeçiue ==
{{Seçión vêua}}
== Note ==
<references />
== Vi̍nculi esterni ==
* {{Çitta web|url=https://www.mediatheque.mc/|tìtolo=Situ ufiçiale|léngoa=FR|vìxita=2026-06-20}}
{{Principatu de Mu̍negu}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Prinçipatu de Munegu]]
[[Categorîa:Bibliotêche]]
6znb30rrh9bntfvshckafnztamsuprp
A Türbia
0
14706
271009
270899
2026-06-20T18:31:15Z
N.Longo
12052
271009
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
{{Divisione amministrativa
|Nome = A Türbia
|Nome ufficiale = <div style="text-align:center;">{{Fr}} ''La Turbie''</div>
|Panorama = La Turbie BW 1.JPG
|Didascalia = <div style="text-align:center;">A geija d'A Türbia e u trufeu d'ë Arpe.</div>
|var-localizaçión = Lucalisaçiun
|var-stâto = Statu
|Stato = FRA
|Grado amministrativo = 5
|Tipo = [[Comun|cumüna]]
|var-divixón_aministratîva1 = [[Regioìn da Frànsa|Regiun]]
|Divisione amm grado 1 = Pruvença-Arpe-Cost'Azüra
|var-divixón_aministratîva2 = [[Dipartiménti da Frànsa|Departamentu]]
|Divisione amm grado 2 = Arpe Mari̍time
|var-divixón_aministratîva3 = [[Arrondissements dipartimentâli da Frànsa|Circundari]]
|Divisione amm grado 3 = Niça
|var-divixón_aministratîva4 = [[Cantoìn da Frànsa|Cantun]]
|Divisione amm grado 4 = Beausoleil
|var-aministraçión = Aministraçiun
|var-aministratô_locâle = [[Scindico|Mera]]
|Amministratore locale = Jean-Jacques Raffaelle
|Data elezione = 2020
|var-teritöio = Territori
|var-cordinæ = Cuurdinae
|var-altitùdine = Autessa
|var-superfìcce = Süperfi̍cie
|var-abitànti = Abitanti
|Abitanti = 3045
|Aggiornamento abitanti = 2023
|var-denscitæ = Densita̍
|var-divixoìn_confinànti = Cumüne cunfinanti
|Divisioni confinanti = [[La Trinité|A Trinita̍]], [[Beausoleil]], [[Cap-d'Ail|Cavu d'Ayu]], [[Èze|Eza]], [[Cumüna de Mu̍negu|Mu̍negu]] ([[Principatu de Mu̍negu|MC]]), [[Peille|Pëya]]
|var-âtre_informaçioìn = A̍utre infurmaçiue
|var-fûzo_orâio = Füsu urari
|var-nómme_abitànti = Nome abitanti
|Nome abitanti = Türbiaschi<br />({{Maioscolétto|[[Dialet mentunasch|mn]]}}) ''Turbiasche''<ref name="Andrews1877" /><br />{{Fr}} ''Turbiasques''<br />{{It}} ''Turbiaschi''
|var-cartografîa = Cartugrafia
|Mappa = Map commune FR insee code 06150.png
|Didascalia mappa = Mapa d'a cumüna d'A Türbia
|var-scîto_ofiçiâ = Situ ufiçiale
}}
'''A Türbia'''{{#tag:ref|''Turbia'' ün [[Dialet mentunasch|mentunascu]]<ref name="Andrews1877">{{Çitta lìbbro|outô=James Bruyn Andrews|tìtolo=Vocabulaire français-mentonais|url=https://www.google.com/books/edition/Vocabulaire_fran%C3%A7ais_mentonais/nikMAAAAYAAJ?gbpv=1&pg=PA173|ànno=1877|editô=Imprimerie niçoise|çitæ=Niça|léngoa=LIJ, FR|p=173}}</ref>.|group=n.}} (''La Turbie'' ün [[Lengua françéise|françese]]) e̍ üna [[Comun|cumüna]] [[Fransa|françesa]] d'u [[departamentu d'ë Arpe Mari̍time]].
== Geugrafia ==
{{Seçión vêua}}
== Sto̍ria ==
{{Seçión vêua}}
== Abitanti ==
=== Evulüçiun demugra̍fica ===
{{Demografia/A Türbia}}
=== Minuranse strangere ===
{{Seçión vêua}}
=== Persune ligae cun A Türbia ===
* Annibal Camoux (A Türbia, [[1638]] - [[Marseggia|Marsiya]], [[1759]]), surdatu e çentenari.
* Albert Cahen ([[Anversa]], [[1846]] - A Türbia, [[1903]]), cumpusitu̍.
* Joseph Martinez ([[Oran]], [[1878]] - A Türbia, [[1946]]), ginastu.
* Alex Dupont ([[Dunkerque]], [[1954]] - A Türbia, [[2020]]), giüga̍ire de football.
* Nicolas Holveck ([[Épinal]], [[1971]] - A Türbia, [[2024]]), dirigente de football.
== Lœghi de interessu ==
=== Architetüre religiuse ===
<gallery widths="180" heights="150" mode="packed">
La Turbie P1040771.jpg|A ge̍ija d'A Türbia
La Turbie chapelle Saint Jean Baptiste.jpg|A capela de San Giuan
Capela San Rouoc de Turbia.jpg|A capela de San Rocu
</gallery>
* Ge̍ija de San Miche̍
* Capela de San Giuan
* Capela de San Rocu
=== Architetüre çivili ===
<gallery widths="180" heights="150" mode="packed">
Trophée d'Auguste - La Turbie 06.jpg|U Trufeu d'ë Arpe
Carrière romaine du Mont Justicier.jpg|A peirera rumana
Gibet du Mont Justicier.jpg|U pati̍bulu d'A Giüsti̍çia
Fontaine Carolo Felicerege, La Turbie P1040714.jpg|A funtana
Borne du Premier Empire à La Turbie - photo MH.jpg|A Miyara d'u Primu Imperu
</gallery>
* Trufeu d'ë Arpe
* Cundütu ruman d'A Türbia
* Peirera rumana d'A Giüsti̍çia
* Pati̍bulu d'A Giüsti̍çia
* I trœyi
* Funtana Carolo Felicerege
* Miyara d'u Primu Imperu
=== Architetüre militari ===
<gallery widths="180" heights="150" mode="packed">
Ruins of the city walls - La Turbie 2014.jpg|E müre d'A Türbia
Porte de ville - Porche - Turbie (La) - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APMH00012441.jpg|Porta d'ë müre
</gallery>
* Müre d'A Türbia
* Forte d'A Testa de Can
== Cültüra ==
{{Seçión vêua}}
== Cunumia ==
{{Seçión vêua}}
== Manifestaçiue e feste ==
{{Seçión vêua}}
== Aministraçiun ==
=== Mere d'A Türbia ===
[[Immaggine:La Turbie Mairie.JPG|miniatura|A meria d'A Türbia]]
{{ComuniAmminPrecTitolo|var-perîodo=Perioda|var-prìmmo çitadìn=Primu citadin|var-partîo=Partiu|var-càrega=Ca̍rega|var-nòtte=Note}}
{{ComuniAmminPrec|1860|1862|Michel Rossetto||[[Scindico|Mera]]|}}
{{ComuniAmminPrec|1862|1870|Jean-Baptiste Barral||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1870|1876|Charles Ciais||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1876|1878|Jean-Baptiste Barral||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1878|1881|Charles Ciais||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1881|1888|Justin Barralis||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1888|1890|Louis Gastaldy||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1890|1892|Charles Ciais||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1892|1894|Joseph Franco||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1894|1896|Louis Magagli||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1896|1900|François Gastaud||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1900|1904|Camille Blanc||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1904|1912|Justin Barralis||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1912|1925|Philippe Casimir||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1925|1929|Alfred Maître||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1929|1936|Albert Gastaud||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1936|1941|Étienne Gastaldy||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1941|1944|Casanova||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1945|1983|Jean Favre|SFIO → Gaulliste de gauche|Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|1983|marsu 2001|Michel Balland||Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|marsu 2001|avri̍ 2014|Nicolas Bassani|UMP → LR|Mera|}}
{{ComuniAmminPrec|avri̍ 2014|''ün ca̍rega''|Jean-Jacques Raffaele|UMP → LR|Mera|}}
{{ComuniAmminPrecFine}}
=== Acordi cunfraterni ===
A cumüna d'A Türbia gh'a̍ di acordi cun achële de:
* {{Binelàggio|ITA|Sarre}}
== Cumünicaçiue ==
{{Seçión vêua}}
== Note ==
;Note a u testu
<references group="n." />
;Referençe
<references />
== A̍utri prugeti ==
{{Interprogetto}}
== Vi̍nculi esterni ==
* {{Çitta web|url=http://www.ville-la-turbie.fr/|tìtolo=Situ ufiçiale|léngoa=FR|vìxita=2026-06-15}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Comùn da Provénsa-Àrpi-Còsta Azùrra]]
iczlr2x4rt4vr0x1pz91tmxwdjqq4u0
Barbagiuan
0
15084
271012
211726
2026-06-20T18:39:06Z
N.Longo
12052
271012
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
[[File:Barbaguiai.jpg|thumb|U barbagiuan]]
U '''barbagiuan''' e̍ ün [[Ravieu|raviœra]] retangulari farçi de [[Giæa (cianta)|ge]] o de [[Sùcca|currüsa]], de carne, [[Êuvo|d'œvi]], de [[Formàggio|furma̍giu]], d'[[Ö(r)iu d'u(r)iva|œri]] e de [[Riso|risu]].
== Descriçiun ==
{{Seçión vêua}}
== A̍utri prugeti ==
{{Interprogetto}}
== Vinculi esterni ==
* {{Çitta web|url=http://www.agriligurianet.it/it/vetrina/prodotti-e-produzioni/pane-pasta-dolci-e-focacce/prodotti-tipici-focaccia/item/220-barbagiuai.html|tìtolo=Barbagiuai|léngoa=IT|vìxita=2026-06-20}}
{{Cuxinn-a ligure}}
[[Categorîa:Gastrunumia munegasca]]
fxkwy0wp9yqqmb7f56qcr9su805gont
Auvergnat
0
18050
271004
266975
2026-06-20T18:28:27Z
N.Longo
12052
tl
271004
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
{{Léngoa
|nómme = Auvergnat
|nomenativo = {{Oc}} ''Auvernhat''
|altnómme = Lenga auvergnata
|pronónçia = {{IPA|\awβeɾˈɳat\}}
|stâti = {{Bandêa|FRA}} [[Fransa|França]]
|regioîn = {{Scìnbolo|Flag of Auvergne.svg}} [[Auvergna]]
|persónn-eL1 = 80.000
|dætaL1 = 2004<ref>{{Çitta web|url=https://www.ethnologue.com/15/show_language/auv|tìtolo=Auvergnat|outô=Ethnologue|dæta=2005|léngoa=EN|vìxita=2026-06-20}}</ref>
|fam1 = [[Lengue indoeuropee|Lenghe indo-eurupeane]]
|fam2 = [[Léngoe itàliche|Ita̍liche]]
|fam3 = [[Lengoe romanse|Rumançe]]
|fam4 = De punente
|fam5 = Galu-rumançe
|fam6 = Usitan-rumançe
|fam7 = [[Lengoa ocçitann-a|Usitan]]
|fam8 = '''Auvergnat'''
|mappa = Auvergnat (occitan).png
|didascalia = Mapa de l'Auvergnat
|estræto = '''Norma cla̍ssica'''<br />Totas las personas naisson lieuras e egalas en dignitat e en drèit. Son dotadas de razon e de consciéncia mas lor chau agir entre guessas dinc un eime de frairessa.
'''Scritüra auvergnata ünifica̍'''<br />Ta la proussouna neisson lieura moé parira pà dïnessà mai dret. Son charjada de razou moé de cousiensà ma lhu fau arjî entremeî lha bei n'eime de freiressà.
'''Norma de Mistral'''<br />Toutos las persounos naissou lieuros e egalos en dinhitat e en drèit. Sou doutados de razou e de counsciéncio, mas lour chau agi entre guessos dinc un eime de frairesso.
}}
L''''Auvergnat''' (''auvernhat'' ün [[Lengoa ocçitann-a|usitan]]) e̍ üna varieta̍ d'a [[Lengoa ocçitann-a|lenga usitana]]<ref>{{Çitta publicaçión|outô=Domergue Sumien|ànno=2009|tìtolo=Classificacion dei dialèctes occitans|revìsta=Linguistica occitana|editô=Lingüistica Occitana|çitæ=Montpellier|volùmme=Vul. VII|léngoa=OC|url=http://revistadoc.com/wp-content/uploads/2013/07/Linguistica-occitana-7-Sumien.pdf}}</ref> parla̍ ünt'üna parte d'u [[Massi̍ciu çentrale]] e, ün particülari, ünt'a ciü̍ gran parte de l'[[Auvergna]], a regiun che ghe da̍ u nume<ref>{{Çitta publicaçión|outô=Albert Dauzat|ànno=1928|tìtolo=Les parlers auvergnats anciens et modernes. Bibliographie critique (jusqu'en 1927)|revìsta=Revue de linguistique romane|editô=Honoré Champion|çitæ=Parigi|volùmme=Vul. IV|pp=62-117|léngoa=FR|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k32540p}}</ref><ref>{{Çitta web|url=http://prosodia.upf.edu/atlasintonacion/occitan/mapa.html|tìtolo=Atlàs interactiu de l'intonacion de l'occitan|editô=Departament de Traducció i Ciències del Llenguatge de l'Üniversità Pompeu Fabra, Barcelone|dæta=2010|léngoa=CA}}</ref>.
== Sto̍ria ==
{{Seçión vêua}}
== Difüsiun ==
{{Seçión vêua}}
== Grafia ==
{{Seçión vêua}}
== Literatüra ==
{{Seçión vêua}}
== Note ==
<references />
== A̍utri prugeti ==
{{Interprogetto}}
== Vi̍nculi esterni ==
* {{Çitta web|url=https://www.ieo-cantal.com/|tìtolo=Institut d'études occitanes du Cantal|léngoa=FR|vìxita=2026-06-20}}
* {{Çitta web|url=https://cfpo-montanhol.org/|tìtolo=CFPO Auvergne-Rhône-Alpes|léngoa=FR, OC|vìxita=2026-06-20}}
{{Lengue do Gruppo Italico}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Léngoe oçitàn-romànze|Auvergnat]]
[[Categorîa:Fransa]]
earcjy48g4suiotdjfm3budetdmn6mh
A Russa
0
18474
271008
270931
2026-06-20T18:30:59Z
N.Longo
12052
271008
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
{{Divisione amministrativa
|Nome = A Russa
|Panorama = Monaco05.JPG
|Didascalia = <div style="text-align:center;">Panurama d'A Russa</div>
|var-localizaçión = Lucalisaçiun
|var-stâto = Statu
|Stato = MCO
|Grado amministrativo = 2
|Divisione amm grado 1 = Mu̍negu
|var-teritöio = Territori
|var-cordinæ = Cuurdinae
|var-altitùdine = Autessa
|var-superfìcce = Süperfi̍cie
|var-abitànti = Abitanti
|Abitanti = 7992
|Note abitanti = {{Çitta web|url=https://imsee.mc/content/download/310026/file/Rapport%20Recensement%202025.pdf?inLanguage=fre-FR&version=4|tìtolo=Recensement de la population 2025|outô=IMSEE|dæta=Ma̍giu 2026|léngoa=FR|p=5|vìxita=2026-06-18}}
|Aggiornamento abitanti = 2025
|var-denscitæ = Densita̍
|var-divixoìn_confinànti = Qartiei a cantu
|Divisioni confinanti = [[Munte Carlu]], [[Rocabrüna]] (FR-06), [[U Larvotu]]
|var-âtre_informaçioìn = A̍utre infurmaçiue
|var-prefìsso = Prefissu
|var-fûzo_orâio = Füsu urari
|var-tàrga = Targa
|var-cartografîa = Cartugrafia
|Mappa = La Rousse in Monaco 2025.svg
|Didascalia mappa = Mapa d'A Russa
}}
'''A Russa''' (''La Rousse'' ün [[Lengua françéise|françese]]) e̍ ün [[Qartiei de Mu̍negu|qartie̍]] stati̍sticu de [[Principatu de Mu̍negu|Mu̍negu]], cun 7.992 abitanti<ref name="template divisione amministrativa-abitanti" />.
== Geugrafia ==
{{Seçión vêua}}
== Sto̍ria ==
{{Seçión vêua}}
== Abitanti ==
{{Seçión vêua}}
== Lœghi de interessu ==
{{Seçión vêua}}
{{Clear}}
== Note ==
<references />
== A̍utri prugeti ==
{{Interprogetto}}
{{Qartiei de Mu̍negu}}
[[Categorîa:Qartiei de Mu̍negu]]
l9gcqr6su4yg2kllw5cckmzr5xc0s7v
Pasturo
0
25404
271041
215079
2026-06-21T08:36:33Z
Luensu1959
1211
nomme locale
271041
wikitext
text/x-wiki
'''Pasturo''' (''Pastur'' in lengoa lombarda) o l'è 'n comûne inta [[Provinsa de Lecco]].
{{Divisione amministrativa
|Nome = Pasturo
|Panorama = Pasturo 08-2008 - panoramio.jpg
|Didascalia = Pasturo - Panoràmma
|Stato = ITA
|Grado amministrativo = 3
|Divisione amm grado 1 = Lombardia
|Divisione amm grado 2 = Lecco
|Amministratore locale = Pierluigi Artana
|Partito = lìsta cìvica
|Data elezione = 26-5-2019
|Abitanti = {{Wikidata|P1082|n=1}}
|Divisioni confinanti = [[Ballabio]], [[Barzio]], [[Cremeno]], [[Esino Lario]], [[Introbio]], [[Mandello del Lario]], [[Primaluna]]
|Nome abitanti = (it) ''Pasturesi''
|Patrono = Sàn Zéuggio
|Festivo = 2 agósto
|Mappa = Map_of_comune_of_Pasturo_(province_of_Lecco,_region_Lombardy,_Italy).svg
|Didascalia mappa = Poxiçión do comûne de Pasturo inta provìnsa de Lecco.
}}
== Giögrafîa ==
== Stöia ==
== Pòsti de interèsse ==
=== Architetûe religiôze ===
=== Architetûe civîli ===
== Economîa ==
== Coltûa ==
== Manifestaçioîn ==
== Fèste e fêe ==
== Comunicaçioîn ==
== Aministraçión ==
{{clear}}
== Âtri progètti ==
{{Interprogetto}}
{{Comûni da Provinsa de Lecco}}
[[Categorîa:Comûni da provinsa de Lecco]]
f2fem9ochrew0vdr0l5dmy9nhj5vj8m
Perledo
0
25405
271042
266488
2026-06-21T08:38:56Z
Luensu1959
1211
nomme locale
271042
wikitext
text/x-wiki
'''Perledo''' (''Perled'' in lengoa lombarda) o l'è 'n comûne inta [[Provinsa de Lecco]].
{{Divisione amministrativa
|Nome = Perledo
|Panorama = Panorama_su_Perledo.jpg
|Stato = ITA
|Grado amministrativo = 3
|Divisione amm grado 1 = Lombardia
|Divisione amm grado 2 = Lecco
|Amministratore locale = Fernando De Giambattista
|Partito = lìsta cìvica
|Data elezione = 5-6-2016
|Abitanti = {{Wikidata|P1082|n=1}}
|Divisioni confinanti = [[Bellano]], [[Esino Lario]], [[Parlasco]], [[Varenna]], [[Menaggio]] (CO), [[San Siro (Italia)|San Siro]] (CO)
|Nome abitanti = (it) ''Perledesi''
|Patrono = [[San Martìn de Tours|Sàn Martìn de Tours]]
|Festivo =
|Mappa = Map_of_comune_of_Perledo_(province_of_Lecco,_region_Lombardy,_Italy).svg
|Didascalia mappa = Poxiçión do comûne de Perledo inta provìnsa de Lecco.
}}
== Giögrafîa ==
== Stöia ==
== Pòsti de interèsse ==
=== Architetûe religiôze ===
[[Immaggine:Perledo-Vezio - Kirche Sankt Antonio Abate.jpg|thumb|300px|Perledo, gêxa de Sant'Antönio Abòu|centro]]
=== Architetûe civîli ===
== Economîa ==
== Coltûa ==
== Manifestaçioîn ==
== Fèste e fêe ==
== Comunicaçioîn ==
== Aministraçión ==
{{clear}}
== Âtri progètti ==
{{Interprogetto}}
{{Comûni da Provinsa de Lecco}}
[[Categorîa:Comûni da provinsa de Lecco]]
82qmbm14v0kr8ntnef64ecmj37tbcuw
Pescate
0
25406
271043
215081
2026-06-21T08:40:01Z
Luensu1959
1211
nomme locale
271043
wikitext
text/x-wiki
'''Pescate''' (''Pescaa'' in lengoa lombarda) o l'è 'n comûne inta [[Provinsa de Lecco]].
{{Divisione amministrativa
|Nome = Pescate
|Panorama = Pescate.JPG
|Stato = ITA
|Grado amministrativo = 3
|Divisione amm grado 1 = Lombardia
|Divisione amm grado 2 = Lecco
|Amministratore locale = Dante Eugenio De Capitani
|Partito = lìsta cìvica
|Data elezione = 16-5-2011
|Abitanti = {{Wikidata|P1082|n=1}}
|Divisioni confinanti = [[Galbiate]], [[Garlate]], [[Lecco]]
|Nome abitanti = (it) ''Pescatesi''
|Patrono = Sànta Terêza
|Festivo =
|Mappa = Map_of_comune_of_Pescate_(province_of_Lecco,_region_Lombardy,_Italy).svg
|Didascalia mappa = Poxiçión do comûne de Pescate inta provìnsa de Lecco.
}}
== Giögrafîa ==
== Stöia ==
== Pòsti de interèsse ==
=== Architetûe religiôze ===
[[Immaggine:Pescate - Chiesa parrocchiale.JPG|thumb|250px|Pescate, a gêxa parochiâle|centro]]
=== Architetûe civîli ===
== Economîa ==
== Coltûa ==
== Manifestaçioîn ==
== Fèste e fêe ==
== Comunicaçioîn ==
== Aministraçión ==
{{clear}}
== Âtri progètti ==
{{Interprogetto}}
{{Comûni da Provinsa de Lecco}}
[[Categorîa:Comûni da provinsa de Lecco]]
888p724v29k6yl3ukqsd6u1ka4058k6
Claudina de Mu̍negu
0
29296
271031
224297
2026-06-20T19:53:48Z
N.Longo
12052
271031
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
{{Persunalità
| nome = Claudina Grimaldi de Mu̍negu
| imagine = [[Immaggine:Claudina_di_monaco.jpg|190px]]
| titulu = Signura de Mu̍negu
| naçiunalità = Munegascu
| dinastia = Grimaldi
| predecessù = [[Catala̍n de Mu̍negu]]
| sücessù = [[Lambertu de Mu̍negu]]
| nascença = 1451
| decessu = u 19 de nuvembre d'u 1515
}}
'''Claudina Grimaldi''' (nasciüa ün l'anu [[1451]] e morta au [[19 novénbre|19 de nuvembre]] [[1515]]) e̍ sta̍ [[Lista d'i suvrai de Mu̍negu|signura]] de [[Mu̍negu]]. A̍ regnau d'u mese d'a Madalena d'u [[1457]] fint'a u seze de [[marso|marsu]] d'u [[1458]], gh'avendu sei ani. Era u sulu fiyœ̍ d'u precedente suvra̍n, [[Catala̍n de Mu̍negu]], e Bianca del Carretto. U [[29 agosto|29 d'austu]] d'u [[1465]] s'e̍ spusa̍ u so' cujin au dissetieme o dijœtieme gradu [[Lambertu de Mu̍negu|Lambertu Grimaldi]], signu̍ de Mu̍negu. Claudina gh'a̍ avüu sei o ciü̍ fiyœi tra qali i fütüri signui de Mu̍negu [[Lücia̍n de Mu̍negu|Lücia̍n]] e [[Giuane Segundu de Mu̍negu|Giuane Segundu]].
{{Clear}}
== A̍utri prugeti ==
{{interprogetto}}
{{Suvrái de Múnegu}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Suvrai de Mu̍negu]]
g3xrr50v9rrwqgc8x99g69kut7fdu3r
Bibliuteca Luì Notari
0
32900
271015
2026-06-20T18:41:35Z
N.Longo
12052
N.Longo o/a l'à mesciòu a pàgina [[Bibliuteca Luì Notari]] a [[Bibliuteca Lui̍ Notari]]: mc
271015
wikitext
text/x-wiki
#RINVIA [[Bibliuteca Lui̍ Notari]]
848dbzw9txki6nmgnsjods95ixaky6z
Bibliothèque Louis Notari
0
32901
271019
2026-06-20T18:55:44Z
N.Longo
12052
+ rdr
271019
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Bibliuteca Lui̍ Notari]]
ebxk3zrgdxd659jn0o5yery6z00zbx2
Arcule Primu de Mu̍negu
0
32902
271024
2026-06-20T19:34:58Z
N.Longo
12052
N.Longo o/a l'à mesciòu a pàgina [[Arcule Primu de Mu̍negu]] a [[A̍rcule Primu de Mu̍negu]]: mc
271024
wikitext
text/x-wiki
#RINVIA [[A̍rcule Primu de Mu̍negu]]
tpm5fc42f135pa8qs9hsbdg48xxu0fn
Conseil national (Monaco)
0
32903
271038
2026-06-20T20:29:28Z
N.Longo
12052
+ rdr
271038
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Cunsiyu naçiunale]]
nfkv24ec66yfbgu0q5pz2h1hoo87vvx
Commune de Monaco
0
32904
271039
2026-06-20T20:30:05Z
N.Longo
12052
+ rdr
271039
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Cumüna de Mu̍negu]]
00suf3hngp96psoau4dc7k1r3nd86we