Wikipedia
lijwiki
https://lij.wikipedia.org/wiki/Pagina_prin%C3%A7ip%C3%A2
MediaWiki 1.47.0-wmf.18
first-letter
Media
Speçiale
Discûscion
Utente
Discûscioîn ûtente
Wikipedia
Discûscioîn Wikipedia
Immaggine
Discûscioîn immaggine
MediaWiki
Discûscioîn MediaWiki
Template
Discûscioîn template
Agiûtto
Discûscioîn agiûtto
Categorîa
Discûscioîn categorîa
TimedText
TimedText talk
Modulo
Discussioni modulo
Evento
Discussioni evento
Template:Pagina prinçipâ/Moddo de dî
10
4966
273816
272651
2026-09-07T16:51:48Z
Arbenganese
12552
növu; Bligarencu
273816
wikitext
text/x-wiki
<div style="width:95%; -moz-border-radius:2em; margin: 10pt auto 0.5em auto; border:solid 2pt {{{BORDO|#ffdab9}}};">
<div style="background-color:{{{COLORE|#C8D8FF}}}; position:relative; left:-2%; top:-10pt; padding-left:8px; width:102%; -moz-border-radius:2em; margin: 0 auto 0 auto; border:solid 2pt {{{BORDO|#ffdab9}}};">
[[Image:Nuvola apps comic strip.svg|20px]] <big>'''O mòddo de dî'''</big>
</div>
<div style="margin:-1ex auto 0; padding: 0 2ex .5ex">
[[Immaggine:Apricale-Stemma.svg|35 px]] ''Se a sapiènse a stesse ente a barba tüti i bechi i serìan sciensiài''
</div>
</div>
<noinclude>[[Categorîa:Template pàgina prinçipâ]]</noinclude>
77ur1p31kmjx1cjuh8dcz85p8nv9vho
Template:Pagina prinçipâ/Urtime pagine
10
4968
273814
273019
2026-09-07T14:58:52Z
Arbenganese
12552
+ e -
273814
wikitext
text/x-wiki
<div style="width:95%; -moz-border-radius:2em; margin: 10pt auto 0.5em auto; border:solid 2pt {{{BORDO|#ffdab9}}};">
<div style="background-color:{{{COLORE|#D7FFC7}}}; position:relative; left:-2%; top:-10pt; padding-left:8px; width:102%; -moz-border-radius:2em; margin: 0 auto 0 auto; border:solid 2pt {{{BORDO|#ffdab9}}};">
[[Image:Gtk-new.svg|20px]] <big>'''Urtime pagine'''</big>
</div>
<div style="margin:-1ex auto 0; padding: 0 2ex .5ex" align=justify>
[[Ver̭éssu]] -
[[Borṡi]] -
[[Mòuma]] -
[[Magiùncada]] -
[[Funtan-a chiüza]] -
[[Çitæ]] -
[[Cunniu]] -
[[Inbocatûa]] -
[[Raṿa de Craṿaüna]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Eclisse de Sû]] -
[[Çeramica]] -
[[Rêla do fûzo]] -
[[Brìcco Càrlo]] -
[[Càmoa di dénti]] -
[[Lucius Aemilius Paullus Macedonicus]] -
[[Liguria Bakery]] -
[[Publius Aelius Paetus (cunsu(r)e du 201 a.C.)|Publius Aelius Paetus]] -
[[Gróppo linfàtico]] -
[[Lucius Baebius Dives]] -
[[Appius Claudius Pulcher (cunsu(r)e du 185 a.C.)|Appius Claudius Pulcher]] -
[[Töa da Ponçeivia]] -
[[U Lantèrnìn (Berzezzi)]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Pigàu]] -
[[Tîxi]] -
[[Magra]] -
[[Anime salve]] -
[[Merlettu "al tombolo"]] -
[[A Fuxe (Camuggi)]] -
[[Punta Ciappa]] -
[[Zèrbia]] -
[[Rari Nantes Camogli]] -
[[Sant'Anna (Camuggi)]] -
[[U Migià (Camuggi)]] -
[[Cà de l'Ou]] -
[[A Murtua (Camuggi)]] -
[[Hotel Portofino Kulm]] -
[[Trasmetitù de Portufin]] -
[[A Vetta de Portufin (Camuggi)]] -
[[Tûre da Paciotta (Arbenga)]] -
[[Sàngoe]] -
[[Semafuru Növu (Camuggi)]] -
[[Letiatûa]] -
[[Semafuru Vegiu (Camuggi)]] -
[[Regio IX Liguria]] -
[[Barocco]] -
[[Baxìlica de San Vitû (Arbenga)]] -
[[Macramè de Camuggi]] -
[[Macramè]] -
[[ASD Golfo Paradiso Pro Recco Camogli Avegno]] -
[[Gexa de Santa Maria Madalena (Ellia)]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Riserva natü(r)âle regiunâle de l'Ìsu(r)a]] -
[[Soçiêtæ]] -
[[Metàllo]] -
[[Scritûa]] -
[[Fêugo]] -
[[Parocchie d'a diocexi de Sann-a-Noi]] -
[[Diocexi de Sann-a-Noi]] -
[[Proculus]] -
[[San Prospu (Camuggi)]] -
[[Preistöia]] -
[[San Fertuzu (Camuggi)]] -
[[A Rüa (Camuggi)]] -
[[Viturii]] -
[[Àrea Marina Prutètta "Îzua de Berzezzi"]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Ôtri]] -
[[Sport Club Ligorna 1922]] -
[[Giaö]] -
[[Energîa]] -
[[Proteìnn-a]] -
[[Näve (tipu de bärcu)]] -
[[Càncou]] -
[[Camuggi FC]] -
[[Scindici de Camuggi]] -
[[Gexe de Camuggi]] -
[[Culoumbu Gajòun]] -
[[Gexa de Sant'Andrea (U Pöżżu, Barestin)]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Caterina Accame (barcu, 1889)]] -
[[Farchi]] -
[[Emanuele Accame]] -
[[Coppa Italia Dilettanti Liguria]] -
[[Eccellensa Liguria]] -
[[Camuggi]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Soprintendenza Archeologia, Belle Arti e Paesaggio per la Liguria|Suvrintendènsa Archeulugìa, Belle Arte e Paesaggiu pe'a Ligü(r)ia]] -
[[Punte de Prìa (Sann-a)]] -
[[Punte Russu (Arbenga)]] -
[[Léngoe de l'Itàlia]] -
[[Léngoe itàliche]] -
[[Diciaraçión universâle di dirìtti umâni]] -
[[Léngoa lionéize]] -
[[Civicu Müseu du Mà Gio Bono Ferrari (Camuggi)]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Müseu Archeulogicu de Camuggi]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Bibliuteca Civica Niccolò Cuneo (Camuggi)]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[San Ve(r)àn de Cavaillon]] -
[[Vìlla D'Aste]] -
[[San Martìn de Tours]] -
[[Ürtima ciunba]] -
[[Dipartimentu de Muntenötte]] -
[[Còlla du Trabichettu]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}}
</div>
</div>
<noinclude>[[Categorîa:Template pàgina prinçipâ]]</noinclude>
hulp7wt3x0rcipyrjztgmbwtckeest6
273815
273814
2026-09-07T15:05:59Z
Arbenganese
12552
+ e - pt.2
273815
wikitext
text/x-wiki
<div style="width:95%; -moz-border-radius:2em; margin: 10pt auto 0.5em auto; border:solid 2pt {{{BORDO|#ffdab9}}};">
<div style="background-color:{{{COLORE|#D7FFC7}}}; position:relative; left:-2%; top:-10pt; padding-left:8px; width:102%; -moz-border-radius:2em; margin: 0 auto 0 auto; border:solid 2pt {{{BORDO|#ffdab9}}};">
[[Image:Gtk-new.svg|20px]] <big>'''Urtime pagine'''</big>
</div>
<div style="margin:-1ex auto 0; padding: 0 2ex .5ex" align=justify>
[[Uô]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Marcel Firpo]] -
[[Cazâbüzùn]] -
[[Castello de Caréga]] -
[[Ver̭éssu]] -
[[Borṡi]] -
[[Mòuma]] -
[[Magiùncada]] -
[[Funtan-a chiüza]] -
[[Çitæ]] -
[[Lista di castelèi di Lìgü(r)i Antìghi]] -
[[Cunniu]] -
[[Inbocatûa]] -
[[Raṿa de Craṿaüna]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Gumbu]] -
[[Eclisse de Sû]] -
[[Çeramica]] -
[[Rêla do fûzo]] -
[[Brìcco Càrlo]] -
[[Pélle]] -
[[Gróppo linfàtico]] -
[[Töa da Ponçeivia]]-
[[Càmoa di dénti]] -
[[Lucius Aemilius Paullus Macedonicus]] -
[[Liguria Bakery]] -
[[Publius Aelius Paetus (cunsu(r)e du 201 a.C.)|Publius Aelius Paetus]] -
[[Gróppo linfàtico]] -
[[Lucius Baebius Dives]] -
[[Appius Claudius Pulcher (cunsu(r)e du 185 a.C.)|Appius Claudius Pulcher]] -
[[Töa da Ponçeivia]] -
[[U Lantèrnìn (Berzezzi)]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Pigàu]] -
[[Tîxi]] -
[[Magra]] -
[[Anime salve]] -
[[Merlettu "al tombolo"]] -
[[A Fuxe (Camuggi)]] -
[[Punta Ciappa]] -
[[Zèrbia]] -
[[Rari Nantes Camogli]] -
[[Sant'Anna (Camuggi)]] -
[[U Migià (Camuggi)]] -
[[Cà de l'Ou]] -
[[A Murtua (Camuggi)]] -
[[Hotel Portofino Kulm]] -
[[Trasmetitù de Portufin]] -
[[A Vetta de Portufin (Camuggi)]] -
[[Tûre da Paciotta (Arbenga)]] -
[[Sàngoe]] -
[[Semafuru Növu (Camuggi)]] -
[[Letiatûa]] -
[[Semafuru Vegiu (Camuggi)]] -
[[Regio IX Liguria]] -
[[Barocco]] -
[[Baxìlica de San Vitû (Arbenga)]] -
[[Macramè de Camuggi]] -
[[Macramè]] -
[[ASD Golfo Paradiso Pro Recco Camogli Avegno]] -
[[Gexa de Santa Maria Madalena (Ellia)]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Riserva natü(r)âle regiunâle de l'Ìsu(r)a]] -
[[Soçiêtæ]] -
[[Metàllo]] -
[[Scritûa]] -
[[Fêugo]] -
[[Parocchie d'a diocexi de Sann-a-Noi]] -
[[Diocexi de Sann-a-Noi]] -
[[Proculus]] -
[[San Prospu (Camuggi)]] -
[[Preistöia]] -
[[San Fertuzu (Camuggi)]] -
[[A Rüa (Camuggi)]] -
[[Viturii]] -
[[Àrea Marina Prutètta "Îzua de Berzezzi"]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Ôtri]] -
[[Sport Club Ligorna 1922]] -
[[Giaö]] -
[[Energîa]] -
[[Proteìnn-a]] -
[[Näve (tipu de bärcu)]] -
[[Càncou]] -
[[Camuggi FC]] -
[[Scindici de Camuggi]] -
[[Gexe de Camuggi]] -
[[Culoumbu Gajòun]] -
[[Gexa de Sant'Andrea (U Pöżżu, Barestin)]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Caterina Accame (barcu, 1889)]] -
[[Farchi]] -
[[Emanuele Accame]] -
[[Coppa Italia Dilettanti Liguria]] -
[[Eccellensa Liguria]] -
[[Camuggi]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Soprintendenza Archeologia, Belle Arti e Paesaggio per la Liguria|Suvrintendènsa Archeulugìa, Belle Arte e Paesaggiu pe'a Ligü(r)ia]] -
[[Punte de Prìa (Sann-a)]] -
[[Punte Russu (Arbenga)]] -
[[Diciaraçión universâle di dirìtti umâni]] -
[[Civicu Müseu du Mà Gio Bono Ferrari (Camuggi)]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Müseu Archeulogicu de Camuggi]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Bibliuteca Civica Niccolò Cuneo (Camuggi)]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}} -
[[Còlla du Trabichettu]] {{Scìnbolo|Wikisource speaker icon.svg|link=no}}
</div>
</div>
<noinclude>[[Categorîa:Template pàgina prinçipâ]]</noinclude>
9gy2ye9cxeaari9ezbccqwbu3fnalkn
Mario Castelnuovo-Tedesco
0
5529
273834
195367
2026-09-08T04:04:34Z
CommonsDelinker
89
Removing [[:c:File:Castelnuovo-Tedesco.jpg|Castelnuovo-Tedesco.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No license since 31 August 2026.
273834
wikitext
text/x-wiki
'''Mario Castelnuovo-Tedesco''' ([[Firense]], 3 Arvî 1895 – [[Beverly Hills]], [[California]], 16 Mârso 1968) o l'è stæto 'n mûxicista e compoxitô [[Italia|italian]].
== Biografìa ==
{{clear}}
== Atri progètti ==
{{Interprogetto}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Muxicisti|Castelnuovo-Tedesco]]
[[Categorîa:Muxica classica]]
fn2vnw16ser3cylwtftf1hs7zhah788
Burghetu Burbaia
0
13752
273817
270878
2026-09-07T17:10:28Z
Luensu1959
1211
/* Lucalitè d'interèsse */ a gh'ö zuntu 'n link a-u santuòriu
273817
wikitext
text/x-wiki
{{Nuvaize|variànte=, inta variante da Val Burbaia}}
{{Wikipedia parlâ|Burghetu Burbaia.ogg|182678|23-09-2020|Franco Pavese, Burghetu}}
{{Divisione amministrativa
|Nome = Ei Burghetu
|Tipo=[[comùn|cumüne]]
|Panorama = Borghetto panoramic view.jpg
|Didascalia = <div align="center">Ei paîze dei Burghètu inta Val Burbàia vistu da l'òtu (ciàintru stóricu)</div>
|Bandiera =
|Voce bandiera =
|Stemma =
|Voce stemma =
|Stato = ITA
|Grado amministrativo = 3
|Divisione amm grado 1 = Piemonte
|Divisione amm grado 2 = Lisandria
|Amministratore locale = Domenico Franco Angelo Saporito
|Partito = lista civica "Insieme per il comune di Borghetto"
|Data elezione = 9-6-2024
|Data rielezione =
|Mandato =
|Data istituzione =
|Abitanti = 1905
|Note abitanti = [http://demo.istat.it/bilmens/index.php?anno=2024&lingua=ita Dato Istat] - Pupulascion rezidainte ai 31 id mazzu 2024.
|Aggiornamento abitanti = 31-5-2024
|Sottodivisioni = [[Casté]], [[Serài]], [[Suràigu]], [[Iüvé]], [[Munesté]], [[Munteggiu]], [[Persi]], [[Rivarussa]], San Martìn, [[Surli]], [[Ture]]
|Divisioni confinanti =
|Zona sismica = 3
|Gradi giorno = 2704
|Nome abitanti =
|Patrono =
|Festivo =
|PIL =
|PIL procapite =
|Mappa = Map of comune of Borghetto di Borbera (province of Alessandria, region Piedmont, Italy).svg
|Didascalia mappa = Puzisción dei cumüne dei Burghetu inta mappa da pruvéincia 'd Lisandria
|Sito = http://www.comune.borghettodiborbera.al.it/
}}
== Geugrafîa ==
Ei '''Burghetu''', pü antigamainte ''Buighetu'' (''Burghet Burbaja'' in [[Léngoa piemontéize|piemuntaize]], u ''Burghetu'' in [[lengoa ligure|lìgure]]) l'è in cumüne italiàn inta [[Provinsa de Lisciandria|pruvéincia 'd Lisandria]], in [[Piemonte|Piemónte]], e u s' trêuva a-i prinçipiu da [[Val Borbêa|Val Burbàia]]. Ei Burghètu l'é 'n cumüne ch'u gh'ò i seguainti frasción: [[Casté]], Serài, Suràigu, [[Iüvé]], [[Munesté]], [[Munteggiu]], [[Persi]], [[Rivarussa]], San Martìn, [[Surli]] e [[Ture]].
== Stória ==
Ei vègiu nume dei Burghètu u se scuntra pe a prima vóta inte 'n docümaintu dei [[1319]], i l' ciamaiva ''Burgum de Aymerixiis'' o ''Burgus Aymericorum''.<ref>Tacchella, Lorenzo: “Borghetto Borbera nella storia dei vescovi-conti di Tortona”. Biblioteca dell’Accademia Olubrense, Genova, 1996</ref> Burghètu l'è na paróla tedèsca (''Burg'') che a vêu dî casté. E difatti u gh'éa in casté ch'u l'è lübió int'ei [[Borbëa|Burbaia]] tanti òni fò dopu n'aluvión<ref>Mons. Goggi, Clelio (1973) “Storia dei comuni e delle parrocchie della diocesi di Tortona”, Tortona, Litocoop</ref>. Aimerigo l'éa 'n viscunte ch'u rapresentaiva ei vèscuvu-cunte id Turtón-a. Dopu Aimerigu Ei Burghetu l'è stó guvernó da-a famìa di Lünati féin ai [[XVIII secolo|XVIII séculu]]<ref>L. Gambaro et al., Borbera e Spinti, valli da riscoprire, Ed. dell'Orso, Alessandria, 1986.</ref>.
[[File:Stemma da famìa di Lunati.jpg|thumb|left|U stemma da famìa di Lunati]]
L'éa cuntruló da-u [[Ducâtu de Milàn|Ducòtu 'd Milàn]], l'è 'ndó sutta ai [[Savoia]] int'ei [[1748]] e l'è stó pòrte da [[Repùbrica Lìgure|Repüblica Lìgüre]] (che a l'ëa sucedüa a-a [[Repùbrica de Zena|Repüblica id Zena]]) da-i [[1797]] a-i [[1814]]. Int'ei [[1805]] l'aiva ocüpó - inmè tütta l'Italia - i trüppe françaizi 'd [[Napolion Bonaparte|Napuleón]]. Int'ei [[1815]], dopu ei [[Congresso de Vienna|Cungresu 'd Vienna]], quande che a [[Repùbrica Lìgure|Repüblica zenaize]] l'è stò scancelò, Burghetu l'è 'ndó intu [[Regno de Sardegna|Regnu id Sardegna]], e precisamainte inta pruvéincia id [[Neuve|Növe]] ch'a l'éa pòrte da División id Zena. Dopu l'è stó pruvéincia id Növe fin-a ai [[1859]], quande ei guvernu piemuntaize l'à creó a [[Provinsa de Lisciandria|pruvéincia id Lisandria.]]
U pâ che u nume originale "Bor" dei fiüme Burbàia (che ai Burghètu i g' disa "gæa") u vö dî "ègua ch'a scura".<ref>Mons. Goggi, Clelio (1973) “Storia dei comuni e delle parrocchie della diocesi di Tortona”, Tortona, Litocoop.</ref>
== Pósti d'interèsse ==
Prima id rivò ai paìze, arainte a-a strò principòle, u gh'è a '''géza 'd Sant'Antunéin'''. Inta facciata u gh'è a dòta dei [[1681]], mò segûu i l'aiva fòta còrche séculu prima, perchè l'abside l'è in stile rumònicu medievòle<ref>.L. Gambaro et al., Borbera e Spinti, valli da riscoprire, Ed. dell'Orso, Alessandria, 1986</ref>.
[[File:A porta medievole 2.jpg|thumb|Pórta medievòle inta via Caminâ|sinistra]]
Int'ei paìze u gh'è incù 'na ture (u ghe n'ëa quatru) dei vëgiu casté, arainte a-a piòssa da géza, e u s' vèga asì a '''pórta medievòle''' inta via Caminâ ch'a purtaiva in drainta ai casté<ref>Mons. Goggi, Clelio (1973) “Storia dei comuni e delle parrocchie della diocesi di Tortona”, Tortona, Litocoop</ref>.
== Ecunumîa ==
Inta campògna inturnu ai Burghètu i cultiva mega, erba médga, gràn, patòte e tumòte. U gh'è incù tanti muón-i perchè 'na vóta i cataiva i bügòti da saida a-i [[Arquâ|Quò]] e pöi i gh'daiva da mangiò i fêuie di muón-i e a-a féin i vendaiva i cucùli. U gh'ëa asì 'na fianda ai muìn növu, e forsi i fiaiva anche a saida.
Inchö u gh'è di fòbriche arainte ai paìze: a Sütter, a Tubarg e a Bundy.
== Cultüa ==
Ai Burghètu u s' pòrla incù a [[lengoa ligure|lingua lìgüre]] inta variante nuvàize. [[A vritò]] l'è 'n ezainpiu da parlòta intu dialettu dei Buighetu. A cüzéin-a asì l'è principalmainte lìgüre.
[[File:Antiga famìa dei Burghetu.png|thumb|N'antîga famîa dei Buighètu a l'inprinçìpiu dei XX séculu|sinistra]]
[[File:Borghetto Borbera (panorama).jpg|thumb|400px|center|Panoramma do Borghetto inta Valle Borbea|Panuròma dei Burghètu inta bòssa Val Burbàia]]
== Lucalitè d'interèsse ==
[[Funtan-a]], [[Runcri]], [[Figai]], [[Madóna da naive]].
== Feste e fêe ==
[[File:Borghetto di Borbera.jpg|thumb|Persi e Ture, frasción dei Burghètu|sinistra]]
== Nóte ==
<references />
{{clear}}
== Vuze culeghè ==
*[[I verbi inta parlò dei Buighetu]]
*[[A floa du luvu e da guipe]]
*[[A floa du luvu e da guipe a vò avanti]]
*[[A floa du luvu e da gùipe a finissa chi]]
*[[A vritò]]
== Òtri prugètti ==
{{Interprogetto}}
{{Comûni da Provinsa de Lisciandria}}
{{Contròllo de outoritæ}}
px5xphoqp5b9wkasn3g42l1unwpfo1u
Modulo:Infobox/man
828
16551
273826
273675
2026-09-07T19:05:48Z
N.Longo
12052
273826
wikitext
text/x-wiki
{{Man modulo}}
Mòdolo Lua pe gestî e fonçioìn de {{tl|Infobox}}
<includeonly>{{Protètta}}[[Categorîa:Moduli]]</includeonly>
<noinclude>[[Categorîa:Manoâli de moduli]]</noinclude>
bwos647v120njm3ns48s9om9jk2yxjr
Modulo:Wikidata/man
828
16573
273827
273679
2026-09-07T19:06:01Z
N.Longo
12052
273827
wikitext
text/x-wiki
{{Man modulo}}
O mòdolo Wikidata o sèrve pò-u fonçionaménto de {{tl|Wikidata}}, {{tl|WikidataQ}}, {{tl|WikidataIdx}}, {{tl|WikidataN}}, {{tl|WikidataLabel}}, {{tl|WikidataDescription}}, {{tl|WikidataLink}}, {{tl|WikidataId}}, {{tl|WikidataTipo}} e {{tl|WikidataIstanza}}.
== Ûzo inte 'n âtro mòdolo ==
O mòdolo Wikidata o peu êse dêuviòu inte di âtri mòdoli pe mêzo de "require". O l'abàsta scrîve a-o coménso do mòdolo:
<syntaxhighlight lang="lua">local mWikidata = require('Modulo:Wikidata')</syntaxhighlight>
E fonçioìn gh'àn i mæximi nómmi de quélle dêuviæ inte 'n template ma co-in trætìn bàsso a l'inprinçìppio e reçéivan cómme argoménto, in càngio do ''frame'', 'na ''table'' dónde specificâ i argoménti.
* <code>_getProperty(args, rawTable)</code>: pe l'ûzo da tabélla ''args'' védde o manoâle do template {{tl|Wikidata}}. O paràmetro <code>rawTable</code>, no òbrigatöio, se valorizòu a ''true'', o fâ scîe che-e diciaraçioìn no séggian unîe inte 'n'ùnica strìnga cómme pò-u template (destacæ da-a vìrgola e co-a "e" prìmma de l'ùrtima), ma che ségge pe cóntra restitoîo 'na ''sequence'', ch'a contêgne e strìnghe spartîe pe ciaschedùnn-a diciaraçión.
* <code>_getQualifier(args)</code>: védde {{tl|WikidataQ}}
* <code>_indexOf(args)</code>: védde {{tl|WikidataIdx}}
* <code>_N(args)</code>: védde {{tl|WikidataN}}
* <code>_getLabel(args)</code>: védde {{tl|WikidataLabel}}
* <code>_getDescription(args)</code>: védde {{tl|WikidataDescription}}
* <code>_getLink(args)</code>: védde {{tl|WikidataLink}}
* <code>_getDatatype(args)</code>: védde {{tl|WikidataTipo}}
* <code>_getId(args)</code>: védde {{tl|WikidataId}}
* <code>_instanceOf(args)</code>: védde {{tl|WikidataIstanza}}
* <code>_subClassOf(args)</code>: védde {{tl|WikidataIstanza}}
A ste chi, s'azónze træ fonçioìn specìfiche do mòdolo, che perméttan de fâ iteraçión in scê diciaraçioìn de 'na propiêtæ:
* <code>_getClaims(property, args)</code>: o restìtoisce 'na ''sequence'' co-e diciaraçioìn de 'na propiêtæ, cómme <code>_getProperty</code>, ma sénsa formatâle. Pe-i argoménti che se pêuan dêuviâ inta tabélla ''args'' védde i paràmetri de seleçión into manoâle do template {{tl|Wikidata}}.
* <code>_formatStatement(statement, args)</code>: o formàtta 'na diciaraçión (paràmetro ''statement'') òtegnûa pe mêzo de <code>getClaims</code>. Pe dêuviâ a tabélla ''args'' védde i paràmetri de formataçión into manoâle do template {{tl|Wikidata}}.
* <code>_formatQualifiers(claim, qualifier, args, rawTable, retTable)</code>: o formàtta 'n qualificatô (paràmetro ''qualifier'') de 'na diciaraçión (paràmetro ''claim'') òtegnûa pe mêzo de <code>getClaims</code>. Pe dêuviâ a tabélla ''args'' védde i paràmetri de formataçión into manoâle do template {{tl|Wikidata}}. O paràmetro <code>rawTable</code>, se valorizòu a ''true'', o fà scîe che di valoî ripetûi de 'n qualificatô séggian restitoîi cómme ''sequence'' ciutòsto che cómme 'na strìnga ùnica (con <code>retTable</code> l'é poscìbile specificâ 'na ''sequence'' ch'a l'exìste za).
;Ezénpio
<syntaxhighlight lang="lua">
local mWikidata = require('Modulo:Wikidata')
local p = {}
function p.main(frame)
local capitale, data, stati, italia, onu
-- ûzo da fonçión getProperty
capitale = mWikidata._getProperty( { 'P36', from = 'Q183' } )
-- ûzo da fonçión getQualifier
data = mWikidata._getQualifier( { 'P36', 'P580', from = 'Q183' } )
-- ûzo da fonçión N
stati = mWikidata._N( { 'P47', from = 'Q183' } )
-- ûzo da fonçión indexOf
italia = mWikidata._indexOf( { 'P47', 'Q38', from = 'Q183' } )
-- ûzo da fonçión instanceOf
onu = mWikidata._instanceOf( { 'Q160016', from = 'Q183' } )
return string.format('A capitâle da Germània a l\'é %s, da-o %s. ' ..
'Confìnn-a con %s Stâti, co-a Frànsa: %s. ' ..
'Ménbro de Naçioìn Unîe: %s.',
capitâle, dæta, stâti, frànsa and 'sci' or 'no', onu and 'scì' or 'no')
end
return p
</syntaxhighlight>
;Ezénpio con getClaims, formatStatement e formatQualifiers
<syntaxhighlight lang="lua">
local mWikidata = require('Modulo:Wikidata')
local p = {}
function p.main(frame)
local scuole = {}
local claims
claims = mWikidata._getClaims('P69', { from = 'Q42' })
for _, claim in ipairs(claims) do
local schêua = mWikidata._formatStatement(claim)
local coménso = mWikidata._formatQualifiers(claim, 'P580')
local fìn = mWikidata._formatQualifiers(claim, 'P582')
table.insert(schêue, string.format('%s da-o %s a-o %s', schêua, coménso, fìn))
end
return 'Douglas Adams o l\'à frequentòu: ' .. table.concat(scuole, ', ')
end
return p
</syntaxhighlight>
<includeonly>{{Protètta}}[[Categorîa:Moduli]]</includeonly>
<noinclude>[[Categorîa:Manoâli de moduli]]</noinclude>
ls3q72royzn6l79kl92fc2hwu4dwk0m
Dialet mentunasch
0
17611
273812
268093
2026-09-07T14:50:43Z
Arbenganese
12552
/* Grafia */ wl
273812
wikitext
text/x-wiki
{{Mentunasch}}
{{Léngoa
|nómme = Mentunasch
|nomenativo = Mentounasc / Mentunascu
|pronónçia = {{IPA|[meŋtu'naʃk]}}
|stâti = {{FRA}}
* {{FR-PAC}}<br><small>([[Mentun|Mentàn]] e cumüne visine)</small>
|persónn-e = 4.185
|dæta = [[2007]]
|fam1 = [[Lengoe indoeuropee]]
|fam2 = [[Léngoe itàliche|Gruppu Italicu]]
|fam3 = [[Lengoe romanse|Rumànse]]
|fam4 = de punent
|fam5 = [[Léngoe gàllo-itàliche|Gallo-italiche]]
|fam6 = [[Lengoa ligure|Lìgüře]]
|fam7 = Lìgüře arpìn
|fam8 = '''Mentunasch'''
|mappa = Languages of Alpes-Maritimes Department, France.svg
|didascalia = Difüsiàn d'e parlàie lucàle ent'u departiment d'e Arpi Marìtime, in russu scüru u mentunàsch.
|estræto = Tute rü ome naiscian liberi e ügale en dignità e en drec, san dutà de ragian e de cuscensa e devan cumpurtase rü en dam'ü autre dam'en spiritu de fraternità.
}}
U '''dialet mentunasch''' (''dialetu mentunascu'' en [[Lengoa ligure|lìgüre]], ''dialecte mentonnais'' o ''mentonasque'' en [[Lengua françéise|franses]], ''dialetto mentonasco'' en [[Léngoa italiànn-a|taliàn]], ''dialect mentounasc'' en [[Lengoa ocçitann-a|ussitàn]]) è en dialet du süd est d'a [[Fransa]] e che se parla ente 8 regiù che san: [[Mentun|Mentàn]], [[Rocabrüna]], [[Castelà (Arpe Marìtime)|Castelà]], [[Sant'Agne (Arpe Marìtime)|Sant'Agne]], [[Guarbe]], [[Castiyàn (Arpe Marìtime)|Castiyiàn]], [[Suspèe|Suspè]] e [[Murinet]].
U mentunasch è en parlà dic de "transissiàn" trà u lìgüre d'apress fruntiera e r'ussitàn [[Dialétto Nisàrdo|Nissard]], che cambia trà acheste cumüne e è caraterisà da e sue varietà lenghistighe: u mentunasch de Mentàn è u mai püru trà acheli, mentre en ru autre paisi è encà mai enflüensà da r'ussitàn de [[Nissa]] (per esempi u suspelench) o autri dialeti: int'u lessicu, gramatica e meme a cungiügassiàn pue cambià d'üna part a r'autra.
Se ben che ü trace gallo-italichi e [[Lengoa ligure|lìgüri]] san nümarusi ent'a strütüra, è cunsiderà da re assussiassiù cuma ra SAHM (Susietà d'Arte e de Storia du Mentunasch, ''Societé d'Art et d'Histoire du Mentonnais'' en [[Lengua françéise|franses]]) uffisialament cum'en dialet de tipu ussitan arpìn (gavuat). Lenghisti cuma [[Werner Forner]] han clasificà u mentunasch cuma en dialet de fruntiera [[Ligüre Arpin]], de transissiàn vers r'ussitàn, enseme a u [[Dialettu ruiascu|ruiasch]].
== Classificassiàn ==
U mentunasch è dificile da classificà, perch'è veru che hà en fuart caràteru de transissiàn, ch'u rende difìcile a sua classificassiàn. De segü' per acheli che s'enteressan a ra lenga, i è en debà per a classificassiàn d'u mentunasch. En grana magiù parte du temp, u Mentunasch è classificà cuma ussitàn arpìn o gavuat, se ben a visinansa chiarament dame u pruvensale marrìtimu, e a a varianta nissarda, e nu au parlà de Isura e de autre paisoti d'a [[cuntea de Nissa]] ùna se parla r'ussitàn gavuat, che è ben distent du nissard o du pruvensale de [[Tolón|Tulùn]], o de [[Marseggia|Marseya]].
Semeya dificile d'esse en dialet gavuat, alura ch'u paisotu mai vesìn ùna se parla u gavuat, se trova a scaji 40 km. Dunca, Mentàn, e u [[Pais Mentunasch]], nu stan limìtrofi ďün'aria lenghistiga gavuata, e semeya dificile d'esse stac enflüensà da r'ussità arpìn. Perché i era besugna d'avè a pupülassiàn inissiala che parlava gavuat o en tipu de pré-gavuat, o au menu de truvàse limìtrofu d'üna sità/cumüna che parla o parlava gavuat per ün enflüensa ent'u temp.
Ben che nu déu nan desmentegàse che rü trace ussità san ben presente ent'a murfulugìa d'a lenga e aiscì ent'u lèssicu, a basa d'a strütüra è ben gallo-italica e ligüre. È empurtant recunusce che r'ussitan e u ligüre san en cuntinum e acò vue dì che se re cumparema dame u latèn vürgà, prima eran e stesse lenghe ma che aüra san legeramente trope diverse per parlà d'en ünicu spassiu lenghistigu. R'ussitan è stac pü arcaicu, hà campà dame r'enflüensa du franses, vesèn, ha aiscì evulüà da suret, idem per u ligüre. Serìa technicament serìa pü giüstu de parlà de diferense evolütive, aiscì se stan, aüra, due lenghe diverse ente r'entercumprenssiàn. Veéma che suarte chiarament u caràteru de "Cuntinum" d'achesti dù spassi
=== Trace ligüri ===
* Segürament ün de rü mai grosse trace minga ussità d'u Mentunasch, sàn ü: -PL-, -CL-, -GL-, -FL-, -BL-, che se cambian en [pi], [chi], [fi], [bi], [ghi]. Esempi: plassa→piassa, clar→chiaru, gleisa→ghieja, flù→fiù, blan'→bianch. Se remarca che nun è cuma en lìgüre (''ciassa'', ''geija'', ''sciù'', ''giancu''). Ente stu casu, se trova trà u lìgüre e r'ussitàn: nüscèn parla ent'a penisura dame sta furma de strütüra e viceversa assulütament nüscèn ussitàn è parlà dame sta furma.
* Trac lìgüre e L che sübiscian u rutasismu: lu→ru, escala→scara, escola→scora, sauvà→sarvà. Ben che u rutasismu se cunstata aiscì ent'u Gavuat, nu è minga cuma en mentunasch, ùna scaiji tute re L se trasfurmaie en R, esatament cuma en ligüre.
* A presensa de r intervucàliche palatale tale che : scora, scara, ru, alura, che retruvema subretut ente rü dialete arpìn lìgüre, meme se deurìa prunusià aiscì cum'acò. Se cumparema dame rü dialete du levant, veé che ùna i era na R intervucalica ent'u dialet tale ch'u genuves, nu i è pü de R intervucalica au giorn d'ancüi.
* Ü artìculi: ü articuli ussità che san ''lu'' et ''la'', deventan, ''ru/u,'' ''ra/a'' (scaiji cuma en ligüre, ''u vent'', ''a piassa''); a furma ru e ra è curreta mà cunsideraia cuma na maniera mai antiga de scrive. Ancüi, se preferisce scrive «u gussu» (barca tìpica de pescaù) au lüegh de «ru gussu» aiscì se serìa acetà. Na regula dame ru è ubrigatori è prima na vucala (cuma: ome→r'ome, anciùa→ r'anciùa).
* U plürale: meme se u plürale de vote è poch diversu du ligüre, nu i è ren da vede dame r'ussitàn, una i è che r'artìculu cambia, esempi: lu càn -> li/lü can, la muntagna→ li muntagna, Alura ch'en mentunasch serìa : ü cà, e muntagne, dam'en trac cumün au ligüre e a rü autre dialet gallo-italichi.
* A palatisassiàn, re S intervucaliche devent u suàn [ʒ] , «j» franses (cume en ligüre, ma nun è sistematicu) scric «j» segund r'urtugrafia d'u [[Dialetto monegasco|munegasch]], «x» dame a VPL e a grafìa d'a Barma Grande o encà «jh» segund'a grafìa mistralenca o ussitana. Esempi: camisa→ camija, dies→diej, plasì→piajè. Cuma è scric prima, nun è sistematica perchè u i è paraule cuma ad esempi : «dise» a ra segunda persuna d'u singülari.
* Esiste en'autra palatisassiàn d'a dubie «s» (passage en «sc» cuma: cussìn →cuscìn, si→scì<ref group="n.">sì, nu è ütilisà per dì “scì” mà pue esse ütilisà, en ussitàn se dirà “òc” o “ahì” per dì scì però “scì”, ente nuasc paìs significa ben “scì”</ref>, seisanta→sciüscianta. Sta furma là nun è tambèn sistematicu, per esempi se ghe dise: pussibile e nun puscibile (cume en ligüre du punent).
* I è pien d'achele paraule che, au filu du temp, han vist a vucale atuniche che a lenga mentunasca ha cunservà (cuma: pussibile, credible), cuma aiscì e finale en «u» che san numaruse: econòmicu, catalogu, cutidianu, nervu, babotu, maramotu, ciarafu, stüpidu, lücidu, tepidu, Giachimu, étaru, erbu…
* Desinense en -ale che nu deventan minga -au (cuma: Nadau→ Natale, nasiunau→ nasiunale, prensipau→ prencipale, pruvensau→ pruvensale<ref group="n.">provenzale, se pue dì aiscì “pruvensau” ma è en nume propriu alura ne se pue piyà en cünti</ref> ent'achestu u ligüre duneria : nasiunâ, prinsipâ, pruvensâ. Esitu che, en rari casi, sta esiste aiscì en mentunasch (cuma : espitau→ uspità, en ligüre uspeâ).
*Prununsia nasala d'e terminassiàn -in/-un, en fac r'articulu "ün", scric aiscì "en" segunda a grafia d'u VPL, nu se prununse /yŋ/ cume en ussitàn mà /eŋ/. (Esempi: mi catu en tocu de pan, è en belu gussu….) En Ligüria, r'articulu "en" se dise "in", ma u i'è dü dialeti ent'u punent ùna i ha "en" cuma r'evulüssiàn direta de "in"). Tamben sta prununsia se tröva in autre paraule, per esempi à Mentàn nu se dì "u camin", mà: "u camen".<ref group="n.">Se pue dì “camìn”, perché semeya esse aiscì ütilisà da ü lucütori</ref>
*Scaiji scimile e desinense en -ùn che se cambian en -àn, nun è sistematicu ma suvent è cum'acò : Mentùn→Mentàn, revolüssiùn→ revolüssiàn. Ma se ghe dì: ciucatùn, garçuna, "bàn" ma esiste aiscì a maniera "bùn", pelandrùn…
*A prima persuna du singulari pe ü verbi en -à (es. mangià, anà, fà) ha r'istessa cunstrüssiàn gramaticala ligüre, en fac i è poche verbi che fàn a prima persuna du singülari de na maniera diversa. Esempi: mangi→mangiu, vau→ vagu,fau→ fagu/fassu… Però termine è de vote diversu, che semeya a na finale ussitana cuma (cumparassian dame u ligüre de punente): mi ho → mi hai , mi sò /saciu→ mi sai, è abastansa raru perché ü termine san scaiji tute en -u cuma: mi bevu, mi mangiu, mi capisciu, mi vagu, mi durmu, mi dunu, mi cumpru, mi suanu, mi sentu…
*A ra sengunda persuna du singülari è mai marcà int'u nümaru, nu semeya nan ussitàn, ma en tute casi, menga tantu italicu (sempre cumpara dame u ligür) : ti hai→ tü al, ti sei→ tü est, ti fai→ tü fal
*A sparissiàn d'a E prima ena S cuma: escola→scora, escala→scara, espesialità→spesialità…
=== Trace ussità ===
*Cambiament -CT- latén en -cc-, cuma : früta→frücia, faitu→ fac, laitu→lac…, present en ussità ma aiscì en serti dialeti ligüri
* E «o» turbate cuma u suanema en taliàn, cuma: nötte, scöra, tipicamente ligüri, en mentunasch nun sàn menga propi de re «ö» ma en mischiu trà «ö» et «üe» ussitàn: (nöte→nüec)<ref group="n.">Meme se se pue sentì prununsià aiscì [nöce], nu è sistematicu
De vote se sente prununsià [nöc(e)] cuma [nüec(e)]. Depend d’a gent, du lögh, de ř’acentu…
A titulu d’esempi, se sente suvent : « je suis CÖC' »(sono cotto), fransesismu peř dì : sü cöc (sono stanco en taliàn)</ref>
*Ent'u lèssicu i è de maniera significativa ün' enflüensa de r'ussitàn (cumparà dame u ligüre: dreta→drecia, sù→surey, binè/binelu→bessàn, cù/cùn→dame, quandu/candu→cura), i è d'autre esempi, aiscì de diverse espressiù mentunasche che san e mai cunusciüe e han na fuarta enflüensa d'u ligüre o d'a Ligüria: belìn/belèn, me ne batu belin, trenta purghe<ref group="n.">Trenta purghe, emplica che i è besugna de trenta pürghe per lavà u servé</ref>, badalücu<ref>Sò che dighema per en tipu en pò matu perché se dì che a [[Baaücu|Badalücu]], en paisotu d’a Ligüria san tute en pò sceme per u fac che aurìa augü de ra cunsanghinità trà elü</ref>, babaciu, babulu, gnocu, rumpa bale, seca bale, tira belin, abelinà, piyà en giru…
* U mascülìn ha vari termine diversi pussibile respet au ligüre : medicu→medichi, gat'→gate, econòmicu→econòmichi, tut'→ tute, achelu→achelü, cavà→cavale, uspità→uspitale, camèn→camì, vesìn→vesèn; En pü r'articulu mascülìn plürale nu è «,ri» ma « ü, rü ». Esempi, r'ome→ü/rü ome (lig. l'òmmu→i òmmi), u gat'→ü gate (lig. u gattu→i gatti). Però, è pussibile che a prununsia de "ü/rü" se fà pütostu "i/ri" cuma en nissard dame u se "lü" che se puaran dì "li".
* U participiu passà e ü agetivi cumparà da u ligüre è pü vesìn de r'ussitàn, ecetu u feminìn ch'è na furma pü arcaica en -àia, che se pùe retruvà int'a variante [[Bonifassin|ligüre de Bunifassiu]] e esiste aiscì en vivaro arpìn, meme se serìa magarra giüstu de parlà d'en stess camèn evolütivu pü che d'ün'iflüensa direta: arrivau/arrivà →arribà/arribàia, bagnà/bagnàia…
* A tumbaia de vucale atuniche tale che: ventu→vent', gatu→gat', cumandante→cumandant, nüece, nüec. Acò nun è fursament nan en ussitanismu ma devema amete che na currelassiàn è pussibile. Per cumpletà, ente rü carruge, se pùe aiscì sentì na [e] dicia de sustene, per esempi puré sentì tambèn : cumandante envece de cumandant…
== Gramatica ==
=== Articuli ===
{{colonne}}
{| class="wikitable"
!Determinativi
!Masculìn
!Feminìn
|-
!Singülari
|u - ru
|a - ra
|-
|Plürale
|ü - rü
|e - re
|}
Prima na vucala va solu “R’” cuma:<br>“r’anciua”, o “r’ugetu”.
{{colonne spezza}}
{| class="wikitable"
!Endeterminativi
!Masculìn
!Feminìn
|-
!Singülari
|en
|üna
|-
!Plürale
| colspan="2" |de
|}
{{colonne spezza}}
{| class="wikitable"
!Cuntratà
!Masculìn
!Feminìn
|-
!Singülari
|d’u - au
|d’a - a ra
|-
!Plürale
|d’ü -a ü
|d’e - a e (a re)
|}
{{colonne fine}}
=== Prunume ===
{| class="wikitable"
!Persunale
!Cumplemente
|-
|Mi
|Me
|-
|Tü
|Te
|-
|Elu/ela
|Ru/ra - r' - ri - y
|-
|Nautre/nu
|Nu/en
|-
|Vaute/vu
|Vu
|-
|Elü/ele
|Rü
|}
=== Agetivi de pussessiàn ===
{| class="wikitable"
! colspan="2" |Masculìn
! colspan="2" |Femenìn
|-
!Singülari
!Plürali
!Singülari
!Plürali
|-
|U men
|Ü me
|A mia
|E mie
|-
|U ten
|Ü te
|A tua
|E tue
|-
|U sen
|Ü se
|A sua
|E sue
|-
|U nuasc/nuastre
|Ü nuaisce
|A nuascia
|E nuasce
|-
|U vuasc/vuastre
|Ü vuasce
|A vuascia
|E vuasce
|-
|U sen
|Ü se
|A sua
|E sue
|}
=== Vèrbi ===
Seghita de suta en ensem d'esempi d'ü prencipale vèrbi en mentunasch, en grafìa italica. Numerusi elementi de gramatica sàn stac' aiscì culessiunài pe' a prima vota ent'u 1875, grassia a James Bruyn Andrew, scritù de l'''Essai de grammaire du dialecte Mentonais, avec quelques contes, chansons et musique du pays.''<ref>{{Çitta lìbbro|outô=James Bruyn Andrews|tìtolo=Essai de grammaire du dialecte Mentonais, avec quelques contes, chansons et musique du pays|url=https://books.google.it/books?id=y2ELbhTarloC&printsec=frontcover&hl=it&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|ànno=1875|editô=Imprimerie Niçoise|çitæ=Nìssa|léngoa=LIJ, OC, FRA}}</ref>
{| class="wikitable"
|+Esse
! rowspan="2" |Prunume
! colspan="3" |Indicatìvu
! colspan="2" |Cungiuntìvu
!Cundissiunàle
!Imperatìvu
|-
!Presente
!Imperfetu
!Futüru
!Presente
!Imperfetu
!Presente
!Presente
|-
|Mi
|sü
|era
|serai
|sieghe
|fughessa/fussa
|seria
| -
|-
|Tü
|est
|ere
|serar
|sieghe
|fughesse/fusse
|serie
|sieghe
|-
|Elu/ela
|è (es/ese)
|era
|serà
|sieghe
|fughessa/fussa
|seria
| sieghe
|-
|Nautre/nu
|sema
|eran
|serema
|sieghan
|fughessan/fussan
|serian
|sieghema
|-
|Vaute/vu
|este
|era
|serer
|sieghar
|fughessar/fussar
|seriar
|sieghar
|-
|Elü/ele
|sàn
|eran
|serà
|siegan
|fughessan/fussan
|serian
|siegan
|}
A u participiu u vèrbu esse u fa ''essent'' o ''essendu'' (presente) e ''stac'' (passà).
{| class="wikitable"
|+Avè
! rowspan="2" |Prunume
! colspan="3" |Indicatìvu
! colspan="2" |Cungiuntìvu
!Cundissiunàle
!Imperatìvu
|-
!Presente
!Imperfetu
!Futüru
!Presente
!Imperfetu
!Presente
!Presente
|-
|Mi
|hai
|avia
|aurai
|aighe
|aughessa
|auria
| -
|-
|Tü
|al
|avie
|aurar
|aighe
|aughesse
|aurie
|aighe
|-
|Elu/ela
|ha
|avia
|aurà
|aighe
|aughessa
|auria
| aighe
|-
|Nautre/nu
|avema
|avian
|aurema
|aigan
|aughessan
|aurian
| -
|-
|Vaute/vu
|avè
|aviar
|aurè
|aigar
|aughessar
|auriar
| -
|-
|Elü/ele
|hàn
|avian
|auran
|aigan
|aughessan
|aurian
|aigan
|}
A u participiu u vèrbu avé u fa ''avent o avendu'' (presente) e ''agü'/augü''' (passà).
A parte sti du' verbi, se presentan due cungiügassiàn regülàri, a primma dame ü verbi che terminan en -à, mèntre a segunda dame i vèrbi in -e o -i.
{| class="wikitable"
|+Cantà (prima cungiügassiàn)
! rowspan="2" |Prunume
! colspan="3" |Indicatìvu
! colspan="2" |Cungiuntìvu
!Cundissiunàle
!Imperatìvu
|-
!Presente
!Imperfetu
!Futüru
!Presente
!Imperfetu
!Presente
!Presente
|-
|Mi
|cantu
|cantava
|canterai
|cante
|cantessa
|canteria
| -
|-
|Tü
|cante
|cantave
|canterar
|cante
|cantesse
|canterie
|canta
|-
|Elu/ela
|canta
|cantlava
|canterà
|cante
|cantessa
|canteria
| cante
|-
|Nautre/nu
|cantema
|cantavan
|canterema
|cantema
|cantessan
|canterian
| cantema
|-
|Vaute/vu
|canté
|cantavar
|canterè
|cantlè
|cantessar
|canteriar
| cantè
|-
|Elü/ele
|cantan
|cantavan
|canteràn
|cantan
|cantessan
|canterian
|cantan
|}
A u participiu u vèrbu parlà u fa cantent o cantendu (presente) e cantà/cantàia (passà).
{| class="wikitable"
|+Mangià (prima cungiügassiàn)
! rowspan="2" |Prunume
! colspan="3" |Indicatìvu
! colspan="2" |Cungiuntìvu
!Cundissiunàle
!Imperatìvu
|-
!Presente
!Imperfetu
!Futüru
!Presente
!Imperfetu
!Presente
!Presente
|-
|Mi
|mangiu
|mangiava
|mangerai
|mange
|mangessa
|mangeria
| -
|-
|Tü
|mange
|mangiave
|mangerar
|mange
|mangesse
|mangerie
| mange
|-
|Elu/ela
|mangia
|mangiava
|mangerà
|mange
|mangessa
|mangeria
|mange
|-
|Nautre/nu
|mangema
|mangiavan
|mangerema
|mangema
|mangessan
|mangerian
| mangema
|-
|Vaute/vu
|mangé
|mangiavar
|mangerè
|manglè
|mangessar
|mangeriar
| mangé
|-
|Elü/ele
|mangian
|mangiavan
|mangeràn
|mangian
|mangessan
|mangerian
| mangian
|}
A u participiu u vèrbu mangià fa mange''nt o mangendu'' (presente) e mangià/mangiàia (passà).
{| class="wikitable"
|+Stà (prima cungiügassiàn)
! rowspan="2" |Prunume
! colspan="3" |Indicatìvu
! colspan="2" |Cungiuntìvu
!Cundissiunàle
!Imperatìvu
|-
!Presente
!Imperfetu
!Futüru
!Presente
!Imperfetu
!Presente
!Presente
|-
|Mi
|stagu
|stasìa
|starai
|staghe
|staghessa
|starìa
| -
|-
|Tü
|stal
|stasìe
|staral/r
|staghe
|staghesse
|starìe
|stai
|-
|Elu/ela
|stà
|stasìa
|starà
|staghe
|staghessa
|starìa
| -
|-
|Nautre/nu
|stasema
|stasìan
|starema
|stasema
|staghessan
|starìan
|stasema
|-
|Vaute/vu
|stasé
|stasìe
|staré
|stasé
|staghesse
|starìe
|stasé
|-
|Elü/ele
|stàn
|stasìan
|staran
|stagan
|staghessan
|starìan
| -
|}
A u participiu u vèrbu stà u fa stasent o stasendu (presente) stac (passà)
{| class="wikitable"
|+Perde (segunda cungiügassiàn)
! rowspan="2" |Prunume
! colspan="3" |Indicatìvu
! colspan="2" |Cungiuntìvu
!Cundissiunàle
!Imperatìvu
|-
!Presente
!Imperfetu
!Futüru
!Presente
!Imperfetu
!Presente
!Presente
|-
|Mi
|perdu
|perdia
|perderai
|perde
|perdesse
|perderia
| -
|-
|Tü
|perde
|perdie
|perderar
|perde
|perdesse
|perderie
|perde
|-
|Elu/ela
|perde
|perdia
|perderà
|perde
|perdessa
|perderia
| perde
|-
|Nautre/nu
|perdema
|perdiam
|perderema
|perdema
|perdessan
|perderian
| perdema
|-
|Vaute/vu
|perdè
|perdiar
|perderè
|perdè
|perdessar
|perderiar
| perdè
|-
|Elü/ele
|perdan
|perdian
|perderàn
|perdan
|perdessan
|perderian
|perdan
|}
A u participiu u vèrbu perde u fa ''perdent'' o perdendu (presente) e perdü (passà).
{| class="wikitable"
|+Vé (segunda cungiügassiàn)
! rowspan="2" |Prunume
! colspan="3" |Indicatìvu
! colspan="2" |Cungiuntìvu
!Cundissiunàle
!Imperatìvu
|-
!Presente
!Imperfetu
!Futüru
!Presente
!Imperfetu
!Presente
!Presente
|-
|Mi
|vegu
|
|
|
|
|
|
|-
|Tü
|vée
|
|
|
|
|
|
|-
|Elu/ela
|vé
|
|
|
|
|
|
|-
|Nautre/nu
|veéma
|
|
|
|
|
|
|-
|Vaute/vu
|veé
|
|
|
|
|
|
|-
|Elü/ele
|véan
|
|
|
|
|
|
|}
== Grafia ==
En Mentunasch esistan varie grafìe pe scrìveru :
*grafìa ussitan dicia « morpho-etymologique »
*grafia mistralenca che repiya u sistema de scritüra frenses
*grafìa italica che repiya u sistema taliàn, simile aiscì aa VPL e aa grafìa munegasca
Esempi :
{| class="wikitable"
|+
!Ussitana
|Aquest'artìcolo è scrich en mentonasc, per parlar do dialet mentonasc
|-
!Mistralenca
|Aquest'artìcoulou è scrich en mentounasc, per parlà dou dialet mentounasc
|-
!Itàlica
|Achest'artìculu è scric en mentunasch, per parlà d'u dialet mentunasch.
|}
E tre grafìe san buane a esse üsaie segunde e preferense d'u scritù.
{{colonne}}
{| class="wikitable"
|+Grafìa Bruyn Andrew<ref group="n.">Grafìa adutàia ent'u 1875 da u studius James Bruyn Andrews, è staia üna de prime grafie mentunasche, adutaia ent'u sen ''Essay.'' È ispiraia a e grafie storiche de r'ussitan, segond a norma "morpho-etymologique", ma presenta trace en cumün dame a grafia storica du genuese aiscì, ùna a [u] è marcaia cuma <o></ref>
!Létere
!Suan
IPA/AFI
!Nòte
|-
|A
|a
|
|-
|B
|b
|
|-
|C
|k/ʧ
|duss dame -e/-i, düra dame e autre vucàli, u grüpu ch- rende düru u suan duss de -e/-i e tambèn se mete a u tèrmine d'e paròle
|-
|D
|d
|
|-
|E
|e/ɛ
|'''é''' serà/ '''è''' avèrta
|-
|F
|f
|
|-
|G
|g/dʒ
|duss dame -e/-i, düra dame r'autre vucàli, u grüpu ch- rende düru u suan duss de -e/-i e tambèn se mete a u tèrmine d'e paròle
|-
|GL
|ʎ/ij
|acumpagnàu da a -i u l'ha u suan d'u franses ''famille'', tambèn a u termine da paròla (es. ''travagl'')
|-
|H
|
|müta
|-
|I
|i
|
|-
|J
|ʒ
|suan d'u franses '''j'''ardin
|-
|L
|l
|
|-
|M
|m
|
|-
|N
|ɱ/n/ŋ
| -n finale se prununsia nasale cume ent'u grüpu -ng d'u franses, per i autri casi n'a l'è mai nasale (-n- mediale e -nt finale), -nn cume in italian o cume -nne franses
|-
|O
|o/ɔ/ø/u
|o serà (ent'a magiuransa d'i casi üna via de mésu dame [u]), o avèrta (rara), cume eu franses ent'u mésu da paraula (rara)
|-
|P
|p
|
|-
|Q
|k
|nu esiste
|-
|R
|r/ɹ
|
|-
|S
|s
|
|-
|T
|t
|
|-
|U
|u/y
|cuma [y] quande n'a l'è acumpagnàia da ün'autra vucale o ent'i grupi de vucàli dame trèma (ü)<br>cuma [u] ent'i grüpi de vucàli sensa trèma
|-
|V
|v
|
|-
|Z
|ts/dz
|rara, meme funsiàn che en taliàn cuma a paraula "zeru"
|}
{{colonne spezza}}
{| class="wikitable"
|+Grafìa d'u [[Marcel Firpo|Firpo]]<ref group="n.">a grafia ventemiyusa.</ref>
!Létere
!Suan
IPA/AFI
!Nòte
|-
|A
|a
|
|-
|B
|b
|
|-
|C
|k/ʧ
|duss dam e-e/-i, düra dame e autre vucàli, u grüpu ch- rende düru u suan duss de -e/-i. Tambèn se mete a u tèrmine d'e paròle ('''c'''' duss, '''ch'''' düra)
|-
|Ç
|s
|suan da s de l'italiàn '''s'''erpente intervucalica
|-
|D
|d
|
|-
|E
|e/ɛ
|'''é''' serà/ '''è''' avèrta
|-
|F
|f
|
|-
|G
|g/dʒ
|duss dame -e/-i, düra dame r'autre vucàli, u grüpu ch- rende düru u suan duss de -e/-i. Tambèn se mete a u tèrmine d'e paròle ('''g'''' duss, '''gh'''' düra)
|-
|GL
|ʎ/ij
|suan d'u franses ''famille''
|-
|H
|
|müta
|-
|I
|i
|u grüpu -ii e a -i' a a fìn de 'na paròla se lesu cuma gl-
|-
|L
|l
|
|-
|M
|m
|
|-
|N
|ɱ/n/ŋ
| -n finale se prununsia nasale cume ent'u grüpu -ng d'u franses, per i autri casi n'a l'è mai nasale (-n- mediale e -nt finale), -nn cume in italian o cume -nne franses
|-
|O
|o/ɔ
|o serà/o avèrta
|-
|P
|p
|
|-
|Q
|k
|meme funsiùn che en taliàn
|-
|R
|r/ɹ
|
|-
|S
|s/z
|suan de l'italian '''s'''erpente se cumpagnàu da 'na cunsunate, suan de l'italiàn me'''s'''e entervucalicu
|-
|T
|t
|
|-
|U
|u
|meme che en taliàn
|-
|Ü
|y
|suan d'a '''u''' franses
|-
|V
|v
|
|-
|X
|ʒ
|cuma ent'u zenese ''paxe'', suan d'u franses ''jardin''
|-
|Z
|ts/dz
|rara, meme funsiàn che en taliàn
|}
{{colonne fine}}
== Esempi ==
Seghita ün esempi de testu scric' en mentunasch ent'a grafia ussitana, cumparà dame a revirada en grafia italica:
{{Colonne}}
<blockquote>
''U Mentounasque se rendèran en proucessian ent-ou ver de Mentan, paraïs misterious de source. Prìou en testa, caminèran difichilamen fint' e limite d'a coumuna.''<br>
''Aqui, ou prèire s'engenouia e levant vers ou chelou a soua vilha testa bianca, prega Maria-Vergine. Puhi, dame soua man tremourenta, fa sus ou solou ou signou d'ou Redentou....''<br>
''Una aiga fresca e pura sguita ent ou liech d'ou valan...''<br>
''Aichi, tout' u seze de loulh, festa d'a Madona d'ou Carmel, anavan en proufessian senti a messa ent' a pichouna capela rurale d'ou Sourge, cougounaia sout' u amourie.''<br>
''E souta r'oumbra benefichente dou vielh erbou pianta d'ou princhipe Antoni Primou, Barba Antoni, pensavan ent' u noaiche couragious antenati u Barbeti, que, retirà ent' aquela capeleta, lutavan ja contr' u satelite d'a Revoulucian e d'ou centralismou jacoubin.''<br>
''E dague una devoucian per aquelu vielhe que nou bevian mai d'aiga''.
</blockquote>
{{Colonne spezza}}
<blockquote>
Ü Mentunasche se rendèran en prusessian ent'u ver de Mentàn, parais misterius de surse. Priù en testa, caminèran dificilament fint'e limite d'a cumüna.<br>
Achì u prèire s'engenuya e levandu vers u celu a sua vieya testa bianca, prega Maria-Vergine. Puyi, dame sua man tremurenta, fa süs u solu u signu d'u Redentù...<br>.
Ün'aiga fresca e püra seghita ent'u liec d'u valan...<br>
Aisì, tut'ü sese de lügl', festa d'a Madona d'u Carmel, anavan en prusessiàn sentì a messa ent'a piciuna capela rürale d'u Surge, cugunaia sut'ü amourié.<br>
E suta r'umbra beneficente du viey'erbu piantà d'u principe [[Antoni Primu de Mu̍negu (pri̍ncipu)|Antoni Primu]], Barba Antoni, pensavan ent' ü noaisce curagius antenati ü Barbeti, che, retirà ent'achela capeleta, lütavan gia contr'ü satelite d'a Revulüçian e d'u sentralismu giacubin.<br>
E daghe üna devussiàn per achelü vieye che nu bevian mai d'aiga.
</blockquote>
{{Colonne fine}}
== Opere ==
* {{Çitta lìbbro|outô=Jean-Louis Caserio|tìtolo=A Lambrusca de Paigran: fàure e cuenti en lenga dou pais|url=https://books.google.it/books?id=4jDRtgAACAAJ|ànno=1987|editô=Société d'art et d'histoire du Mentonnais, Scora felibranca mentounasca}}
* {{Çitta lìbbro|outô=Jean-Louis Caserio|tìtolo=Ou Mentounasc per ou Bachelerà|url=https://books.google.it/books?id=-0JdAAAAMAAJ|ediçión=3|ànno=2000|editô=Société d'art et d'histoire du Mentonnais, Scora felibranca mentounasca}}
* {{Çitta lìbbro|outô=Jean Ansaldi|tìtolo=Brandi mentounasc|url=https://books.google.it/books?id=zaROMwEACAAJ|ànno=2010|editô=Société d'art et d'histoire du Mentonnais}} (a puesia ''Ou Bouasc-Fouran'' è visibile [https://web.archive.org/web/20211201125110/http://www.sahm06.com/spip.php?article136 aiçì])
== Bibliugrafia ==
* {{Çitta lìbbro|outô=Josiane Tricotti|outô2=Jean-Louis Caserio|outô3=Louis Caperan|tìtolo=Ou mentounasc a ra scora|url=https://books.google.it/books?id=BfdWAAAAMAAJ|ediçión=1|ànno=1984|editô=Société d'art et d'histoire du Mentonnais|léngoa=LIJ, FR}}
* {{Çitta lìbbro|outô=Werner Forner|curatô=Giuliano Gasca-Queirazza|tìtolo=Atti 2° Congresso Internazionale AIEO|url=https://books.google.it/books?id=WFO3zQEACAAJ|ànno=1993|editô=Universcitæ|çitæ=[[Turin|Turin]]|léngoa=FR|pp=653-678|volùmme=2|capìtolo=La composante 'alpine' du mentonnais|cid=Forner, 1993}}
* {{Çitta lìbbro|outô=Werner Forner|curatô=Jean-Louis Caserio|tìtolo=Lexique Français-Mentonnais|url=https://books.google.it/books?id=pF8iGwAACAAJ|ànno=2001|editô=Société d'art et d'histoire du Mentonnais|çitæ=[[Mentun|Mentun]]|léngoa=FR|pp=11-23|capìtolo=Le mentonnais entre toutes les chaises? Regards comparatifs sur quelques mécanismes morphologiques|cid=Forner, 2001}}
* {{Çitta publicaçión|outô=Jean-Louis Caserio|ànno=2015|tìtolo=Entre provençal (nissart) et ligurien: le parler
mentounasc|revìsta=Luenga & fablas|volùmme=19|pp=61-65|léngoa=FR|url=https://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/5520044.pdf}}
* {{Çitta publicaçión|outô=Werner Forner|ànno=2018|tìtolo=”Ou loub e r’agnè” – Du mentonnais d’aujourdhui au mentonnais d’hier|revìsta=ALD (éd.), Actes du 15e Colloque des Langues Dialectales|editô=EGC|çitæ=[[Prinçipatu de Mùnegu|Munegu]]|pp=15-33|léngoa=FR|cid=Forner, 2018}}
* {{Çitta lìbbro|outô=Werner Forner|outô2=|tìtolo=Morphologie comparée du mentonnais et du ligurien alpin. Analyse synchronique et essai de reconstruction|url=|ànno=nov. 2021, ca. 450 pp|editô=De Gruyter|çitæ=Beihefte ZrP, [[Berlin|Berlin]]|léngoa=FR|cid=Forner, 2021b}}
== Nòtte ==
;iNòte au testu
<references group="n." />
;Nòte bibliugrafiche
<references responsive="" />
== Autri prugeti ==
{{Interprogetto}}
{{Léngoa lìgure}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Lengua ligure]]
s5t7xdjc8a47lj4hrw277yd71e2ts82
Mentun
0
17615
273813
268618
2026-09-07T14:52:16Z
Arbenganese
12552
/* Vede tamben */ Pe'u mumentu wl chi
273813
wikitext
text/x-wiki
{{Munegascu}}
{{Divisione amministrativa|Nome=Mentun|Grado amministrativo=5|Divisione amm grado 1=Provénsa-Àrpi-Còsta Azùrra|Panorama=Menton vieille ville.JPG|Didascalia=A cità veya de Mentàn|Stato=FRA|Divisione amm grado 2=Alpes-Maritimes|Divisione amm grado 3=Nissa|Divisione amm grado 4=Mentón|Divisioni confinanti=[[Rocabrüna]], [[Guarbe|Gouarbe]], [[Sant'Agne (Arpe Marìtime)|Sànt'Agnéize]], [[Castiyàn (Arpe Marìtime)|Castillon]], [[Castelà (Arpe Marìtime)|Castellar]], [[Ventemiglia]]|Nome abitanti=Mentunaschi|Nome ufficiale=Ville de Menton|Amministratore locale=Alexandra Masson|Partito=RN|Data elezione=24-03-2026|Patrono=Sant Michè arcàngelu|Mappa=Map_commune_FR_insee_code_06083.png|Didascalia mappa=Mappa da cumüna de Mentun.|Abitanti=30.231|Aggiornamento abitanti=2018}}
'''Mentun''' ('''''Mentàn''''' ün [[Dialet mentunasch|mentunascu]], '''''Mentón''''' ün [[Lengoa zeneize|zanese]]) è üna cumüna [[Fransa|françese]] d'u departamentu d'i Arpi-Marìtimi sitüà a ra fruntiera cu r' [[Italia]], visina d'u [[Prinçipatu de Mùnegu|principatu de Mùnegu]] a sulamente sete kilòmetri. È tamben üna staçiun turìstica renumà d'a Costa d'Asür, ''Syden'' cuma diju i norvegian per e coste lìgura, pruvençala e catalana.
== Geografìa ==
Mentùn è sitüà en Fransa a ra fruntiera cu r' [[Italia]], a sulamente sete kilòmetri da u [[Prinçipatu de Mùnegu|Principatu de Mùnegu]].
== A storia ==
[[File:Le comté de Nice et Oneille.jpg|thumb|330x330px|Mentùn ün 1664|sinistra]]
E tracie ciü veye sun d'ün castelu bastiu da u conte de [[Ventemiglia|Ventemiya]]. Serà poei d'a famiya zanese Vento ch'à fau ela tamben ün castelu ch'è r'urìgine d'a cità d'anchoei.
A cità è mençunà a prima vota en d'u vinti dui lüyu 1262 (mila dui çentu sciüscianta dui) ünt' ün cuntrate de paje üntre Charles d'Anjou e [[Repùbrica de Zena|Zana]].
Ün 1346 è gagnà da u segnur [[Carlu primu|Carlu Grimaldi d'u Mùnegu]] e resta munegasca fint'a [[1848]] cun a parentesa d'a Revulüçiun françese e d'u primu imperu che l'avevu mesa ünt' u departamentu d'i Arpi Marìtimi ün r'arrundissamentu de [[Sanremu|San Remu]].
Ün 1848 Mentun s'à diciarau "cità lìbera" ch'è stà lestamente pruteta poei anessà da ra [[Savoia]], poei stacà a 'ra França ün 1861. Fò savè ch'u principu aveva creau üna tassa sciü d'i limui ch'eru a prudüçiun che faceva vive ra magiurança d'a pupülaçiun de Mentun. Gh'èn ancura anchœy üna festa d'u limun ch'è ün pieijè d'a gente e tamben ün argümentu turìsticu.[[File:Menton BW 0.JPG|thumb|330x330px|U portu e a cità veya de Mentùn|sinistra]]Napuleun Terçu à pagau trei miliui de franchi a u principu [[Carlu terçu]] de Mùnegu ün cumpensaçiun.
== Pòsti de interèsse ==
Cità de vacançe, se vede tamben cun a grande varietà de lœghi de cülte diversi.
Ultre e numbruse geije catòliche e a geija urtudossa rüssa gh'è sun tamben üna geija anglicana, ün templu scoçian, ün templu calvinista che sun tüti trei d'u deije-nœvieme sèculu.
Ghè sun tamben üna sinagoga, e üna sala d'u regnu per i testimoni de Jehovah.
Cun tütu ailò, a geija principale e fieressa de Mentun è a [[Basilica de San Miché Arcangelo (Mentàn)|basìlica barroca Sant-Michè-arcàngelu]].
== Ecunumìa ==
[[File:Menton-02-.jpg|thumb|330x330px|A basìlica barroca Sant-Michè-arcàngelu|sinistra]]
Cuma Cannes e tüte e cità d'a Costa d'Asür a cità è repütà burghese. Cuma che sice i meri / pudestà sun de dreta despœi 1953. Fò dì che tüta a burghesia [[Fransa|françese]] discende vive sciü d'a Costa d'Asür, üntantu força menu a Mentun ch'a [[Nissa|Niça]] o Cannes.
En verità un nivelu de vita d'a magiurança è prun bassu. Cuscì 29 % d'i mentunaschi de menu de trenta ani sun suta u nivelu de puvertà, cuma deije per çentu d'e persune de ciü de sciüscianta ani.
A ra diferençia d'e autre due cità Mentun è ançi ün lœgu de vacançe ciü che de migraçiun permanente. Per esempi a geija urtudossa rüssa bastìa primu de 1900 era per i [[Ruscia|rüssi]] en vacançe.
Dopu a revulüçiun cumünista eli an vivü principalmente a Niça qandu sun restai ünt' a regiun.
U qartiere de Garavan, üntra a cità veya e ra fruntiera [[Italia|italiana]] è cin de villà lüssüuse bastìe suta a terça repüblica da burghesi françesi che venivu ren ch' ünt' u tempu d'e vacançe.
== Cültüra ==
=== U parlà ===
Per mutivi stòrichi de tipu pulìticu e cültürale i mentunaschi se cunsideru ciü pruvençai ma u parlà è basicamente ciairament [[Lengoa ligure|ligüru]] meme se re reviste pruvençali sun üverte a u mentunascu, ''[[Dialet mentunasch|ou mentounasque]]'' cuma eli diju e scrivu. Sun ançi fieri de iesse Mentunaschi.
== Manifestaçiùi e feste ==
A festa d'u [[Limon|limun]] düra tre semane ün fevrà e in pau marsu.
== Cumünicaçiùi ==
Gh'è u portu veyu e a marinà nœva. U aeruportu de Niça serve per andà a Mentun.
== Vede tamben ==
* [[Dialet mentunasch|Dialetu mentunascu]]
* [[Marcel Firpo]]
{{Clear}}
== A̍utri prugeti ==
{{Interprogetto}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Comùn da Provénsa-Àrpi-Còsta Azùrra]]
[[Categorîa:Çitæ da Frànsa]]
icum1fidm98q74uj99gp3c81xofswg0
Modulo:Navbox/man
828
20301
273824
273678
2026-09-07T19:05:00Z
N.Longo
12052
fix
273824
wikitext
text/x-wiki
{{Man modulo}}
O mòdolo Navbox o l'inpleménta e fonçionalitæ di template {{Tl|Navbox}} e {{Tl|Navbox subgroup}}.
O gh'à dôe sotopàgine CSS ascì: [[Modulo:Navbox/styles.css]] e [[Modulo:Navbox/mobile-styles.css]].
<includeonly>{{Protètta}}[[Categorîa:Moduli]]</includeonly>
<noinclude>[[Categorîa:Manoâli de moduli]]</noinclude>
hqih4t5ftspffg4m0zanyx8zx92c8t3
Modulo:Çitaçión/man
828
20415
273828
273699
2026-09-07T19:06:15Z
N.Longo
12052
273828
wikitext
text/x-wiki
{{Man modulo}}
Quésto Mòdolo Lua o sèrve pò-u fonçionaménto di template {{tl|Çitta lìbbro}}, {{tl|Çitta web}} e {{tl|Çitta publicaçión}}.
Chi de sótta gh'é e instruçioìn e-e nòtte técniche in sciô fonçionaménto do mòdolo.
== Sotomòdoli ==
* [[Modulo:Çitaçión/Configurazione]]: o contêgne e tabélle de configuraçión co-i nómmi di paràmetri, i mesàggi d'erô e-e âtre fonçionalitæ.
* [[Modulo:Çitaçión/Whitelist]]: o contêgne e tabélle di paràmetri acetæ da-o mòdolo pe poéi identificâ paràmetri co-in nómme eròu.
* [[Modulo:Çitaçión/Sugeriménti]]: o contêgne 'na tabélla dónde l'é poscìbile inserî i nómmi di paràmetri inaræ de spésso e sugerî into mesàggio d'erô o nómme do paràmetro corètto.
* [[Modulo:Çitaçión/Argoménti]]: o sèrve a generâ Modulo:Çitaçión/Whitelist e o l'é dêuviòu ''una tantum''.
== Fonçioìn acesòrie ==
Nòtta che pe çernûa se inténde 'na variàbile despægia da nil e da-a strìnga vêua.
;is_set(var): o l'é vêo se 'na variàbile a l'é çernûa.
;first_set(...): o restitoìsce a prìmma variàbile çernûa.
;inArray(needle, haystack): o scandìsce l'array ''haystack'' e o restitoìsce a poxiçión dónde se trêuva o valô ''needle''. Se ''needle'' o l'é 'n valô ch'o no se trêuva inte ''haystack'' o l'é ''nil'' e o restitoìsce ''false''.
;substitute(msg, args): o restitoìsce a strìnga ''msg'' compilaa adêuviando a tabélla di valoî ''args''. Se baza in sciâ fonçión <code>mw.message.newRawMessage</code> e se ''args'' l'è nil restitoìsce nil.
;wrap(key, str, lower): o l'elàbora o mesàggio ''key'' co-a strìnga ''str''. O paràmetro ''key'' o dêv'êse 'n ìndice da tabélla ''citation_config.messages''. Se ''lower'' o l'é vêo o mesàggio o vêgne scrîto in minóscolo prìmma de inserîghe ''str''.
;debug_msg(msg): o l'inserìsce 'n mesàggio de debug inta côa di mesàggi d'erô pe êse emìsso in sciô vìdeo.
;debug_value(name, value): o l'inserìsce o mesàggio de debug ''name'' = ''value''. Dêuviâ pe emétte o valô de 'na variàbile, da uzâ prezénpio cómme debug_value ('name', name).
;argument_wrapper( args ): o restitoìsce 'na tabélla pe acêde a-i valoî da tabélla òriginâle ''args'' pe mêzo de 'na tabélla de alias. Dæta l'instruçión <code>A=argument_wrapper(args)</code>, a ciamâ <code>A[key]</code> e o valô <code>args[first_set(citation_config.aliases[key])]</code>, o fâ vegnî poscìbile a localizaçión di paràmetri e a creaçión de alias pò-u mæximo valô.<br />Prezénpio se <code>citation_config.aliases['Chapter'] = {'capitolo', 'contributo', 'voce', 'articolo', 'sezione' }</code> a ciamâ <code>A['Chapter']</code> a restitoiâ un di valoî çernûi tra <code>args['capitolo']</code>, <code>args['contributo']</code>, <code>args['voce']</code>, <code>args['articolo']</code> e <code>args['sezione']</code>. De ciù, o l'azónze o método A:ORIGIN, ch'o restitoìsce l'alias ch'o gh'é stæto atrovòu insémme e 'n valô. I valoî coscì trovæ són inserîi inte 'na tabélla intèrna.
:Azónze 'n mesàggio a-a côa d'eroî se:
:* ''key'' o no l'é prezénte inte ''citation_config.aliases''.
:* ''key'' o l'é 'na tabélla de valoî e ciù d'un de sti valoî chi o l'é stæto çernûo.
:* se in ''args'' o no l'é stæto trovòu nisciùn valô corispondénte a un di alias de ''key'' o restitoìsce 'na strìnga vêua "".
;validate(name): o restitoìsce <code>true</code> se ''name'' o no l'é nil e se o l'é o nómme de 'n paràmetro acetòu, sedónca o restitoìsce <code>false</code>.
;errorcomment( content, hidden ): o l'elàbora o coménto ''comment'' pi-â vizoalizaçión, se ''hidden'' o l'é <code>true</code> o còdice o saiâ inserîo ma sénse êse vixìbile (se doviâ analizâ o còdice html da pàgina), âtriménti o saiâ formatòu segóndo e inpostaçión de clàsse "error" e "citation-comment" into css, normalménte scrîte in rósso.
;seterror( error_id, arguments, raw, prefix, suffix ): o l'elàbora o coménto co-o còdice ''error_id'' e co-a tabélla de argoménti ''arguments''. Se in scàngio de ''prefix'' ò de ''suffix'' l'é stæto inserîo 'n valô, són poxiçionæ rispetivaménte prìmma ò dòppo o mesàggio. Se ''raw'' o l'é <code>true</code> o mesàggio o l'é restitoîo sénsa êse pasòu prìmma pe ''errorcomment''.
:a ciâve ''error_id'' a fà riferiménto a-a tabélla de mesàggi ''citation_config.error_conditions '', che pe ògni còdice d'erô a restitoìsce o mesàggio da formatâ, a categorîa d'erô dónde inserî a vôxe e se o mesàggio gh'à da êse vixìbile ò ascôzo.
== Fragment ==
Pe gestî l'unión di tòcchi de çitaçion l'é definîo 'n ògètto Lua scìmile a 'na tabélla formâ da di fragment ch'én costitoîi da 'n array ch'o gh'à cómme prìmmo eleménto 'na strìnga da inserî a l'inprinçìpio da sequénsa, con dòppo unn-a o ciù strìnghe e terminànte co-ina strìnga da inserî a-a fìn da sequénsa. Quànde i doî fragment f1 e f2 són unîi (véddi fragment.append e fragment.appends) l'é decîzo a prioritæ de l'ùrtimo separatô de f1 con quélla do prìmmo de f2 e conservòu sôlo quéllo co-a prioritæ ciù èrta. O nêuvo fragment o l'aviâ o separatô iniçiâle de f1 e quéllo finâle de f2.
; Fragment.new(text, sep_key)
: crêa 'n squæxi-ògètto Lua ch'o memorìzza l'array de strìnghe ''text'' dêuviando còmme separatô tra 'na strìnga e 'n'âtra ''sep_key''. Fisâ còmme separatô iniçiâle pi-â sequénsa 'na strìnga vêua e cómmme separatô finâle ''sep_key''. O restitoìsce l'ògètto creòu.
: ''Sep_key'' o dêv'êse 'a ciâve da tabélla ''Fragment.priority'' che pe ògni separatô a l'ìndica a sò prioritæ (dónca o separatô ch'o prevâ quànde doî tòcchi són unîi) e cösa inserî ezataménte (prezénpio pe "," o l'inserìsce ", " - azonzendoghe 'n spàçio). A tabèlla a l'é caregâ da-o mòdolo de configuraçión, prezénpio:
:: <code>[""] = { order=0, sep = ""},</code>
:: <code>[" "] = { order=1, sep = " "},</code>
:: <code>[","] = { order=2, sep = ", "},</code>
:: <code>["."] = { order=3, sep = ". "},</code>
:: <code>["in"] = {order=4, sep = " in "},</code>
:: <code>[" "] = { order=5, sep = " "},</code> spàçio sénplice ch'o prevâ in scî âtri separatô.
:: <code>["nothing"] = {order=6, sep="" }</code> strìnga vêua ch'a prevâ in sce tùtto.
; <nowiki>Fragment:start(sep_key)</nowiki>
: o çèrne còmme separatô iniçiâle ''sep_key''.
; <nowiki>Fragment:last(sep_key)</nowiki>
: o çèrne còmme separatô finâle ''sep_key''.
; <nowiki>Fragment:empy(sep_key)</nowiki>
: o restitoìsce <code>true</code> se fragment o l'P 'n tòcco vêuo (o contêgne 'n array de strìnghe vêuo).
; <nowiki>Fragment:append(txr)</nowiki>
: o l'apénde o fragment ò a strìgna ''txr'' a-a fìn de ''fragment'' (into câxo che ''txr'' o ségge 'na strìnga a scàngia inte ''fragment'' con ''sep_key'' pægia a quélla apéiza a-o fragment).
; <nowiki>Fragment:appends(txr)</nowiki>
: o l'apénde 'n array mésccio de fragment/strìnghe.
<includeonly>{{Protètta}}[[Categorîa:Moduli]]</includeonly>
<noinclude>[[Categorîa:Manoâli de moduli]]</noinclude>
7o911nwbd10rahhvjddec7uu3fa7se9
Menaggio
0
25271
273832
214848
2026-09-07T21:16:52Z
Luensu1959
1211
nomme locale
273832
wikitext
text/x-wiki
'''Menaggio''' (''Menas'' in lengoa lombarda) o l'è 'n comûne inta [[Provinsa de Commo]].
{{Divisione amministrativa
|Nome = Menaggio
|Panorama = Menaggio.jpg
|Stato = ITA
|Grado amministrativo = 3
|Divisione amm grado 1 = Lombardia
|Divisione amm grado 2 = Commo
|Amministratore locale = Michele Spaggiari
|Partito = lìsta cìvica ''Vivere Menaggio''
|Data elezione = 27-5-2019
|Abitanti = {{Wikidata|P1082|n=1}}
|Divisioni confinanti = [[Grandola ed Uniti]], [[Griante]], [[Perledo]] (LC), [[Plesio]], [[San Siro (Italia)|San Siro]], [[Tremezzina (Italia)|Tremezzina]], [[Varenna]] (LC)
|Nome abitanti = (it) ''Menaggini''
|Patrono = Sàn Stêva
|Festivo = 26 dexénbre
|Mappa = Map_of_comune_of_Menaggio_(province_of_Como,_region_Lombardy,_Italy).svg
|Didascalia mappa = Poxiçión do comûne de Menaggio inta provìnsa de Commo.
}}
== Giögrafîa ==
== Stöia ==
== Pòsti de interèsse ==
=== Architetûe religiôze ===
=== Architetûe civîli ===
== Economîa ==
== Coltûa ==
== Manifestaçioîn ==
== Fèste e fêe ==
== Comunicaçioîn ==
== Aministraçión ==
{{clear}}
== Âtri progètti ==
{{Interprogetto}}
{{Comûni da Provinsa de Commo}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Comûni da provinsa de Commo]]
p5p8yowsbfllvyzr4nnd6ckj7v4f6mb
Merone
0
25272
273833
214849
2026-09-07T21:18:55Z
Luensu1959
1211
nommi locali
273833
wikitext
text/x-wiki
'''Merone''' (''Meròn'' in lengoa lombarda, ''Merùn'' into dialetto lombardo do pòsto) o l'è 'n comûne inta [[Provinsa de Commo]].
{{Divisione amministrativa
|Nome = Merone
|Panorama = Merone_-_panoramio_(1).jpg
|Stato = ITA
|Grado amministrativo = 3
|Divisione amm grado 1 = Lombardia
|Divisione amm grado 2 = Commo
|Amministratore locale = Giovanni Vanossi
|Partito = lìsta cìvica ''Insieme per Merone''
|Data elezione = 26-5-2014
|Abitanti = {{Wikidata|P1082|n=1}}
|Divisioni confinanti = [[Costa Masnaga]] (LC), [[Erba (Italia)|Erba]], [[Eupilio]], [[Lambrugo]], [[Lurago d'Erba]], [[Monguzzo]], [[Rogeno]] (LC)
|Nome abitanti = (it) ''Meronesi''
|Patrono = Sànti Giàcomo e Féipo
|Festivo = 3 màzzo
|Mappa = Map_of_comune_of_Merone_(province_of_Como,_region_Lombardy,_Italy).svg
|Didascalia mappa = Poxiçión do comûne de Merone inta provìnsa de Commo.
}}
== Giögrafîa ==
== Stöia ==
== Pòsti de interèsse ==
=== Architetûe religiôze ===
=== Architetûe civîli ===
== Economîa ==
== Coltûa ==
== Manifestaçioîn ==
== Fèste e fêe ==
== Comunicaçioîn ==
== Aministraçión ==
{{clear}}
== Âtri progètti ==
{{Interprogetto}}
{{Comûni da Provinsa de Commo}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Comûni da provinsa de Commo]]
t82xjasgic5hien414v1wy492y1rpck
Modulo:Contròllo de outoritæ/man
828
29329
273825
273700
2026-09-07T19:05:25Z
N.Longo
12052
273825
wikitext
text/x-wiki
{{Man modulo}}
Mòdolo Lua pò-u template {{Tl|Contròllo de outoritæ}}.
O gh'à 'na sotopàgina ascì:
* [[Modulo:Contròllo de outoritæ/styles.css]]: féuggio de stîle CSS ch'o definìsce a réiza gràfica do template.
<includeonly>{{Protètta}}[[Categorîa:Moduli]]</includeonly>
<noinclude>[[Categorîa:Manoâli de moduli]]</noinclude>
8x9w8l55mg30okss32g6p2qt1db5fl4
Oâ
0
31048
273811
245228
2026-09-07T12:06:28Z
EmausBot
2355
Sistemo i reindirizzamenti doppi da [[Uà]] a [[Uô]]
273811
wikitext
text/x-wiki
#RINVIA [[Uô]]
oyyrd22wpb2bpbnacch45bfae77u5ic
Utente:Michæ.152
2
31538
273829
273417
2026-09-07T19:17:51Z
Michæ.152
13747
273829
wikitext
text/x-wiki
{{Çitaçión|''O ténpo o pàssa e-a mòrte a vén,<br>
biâti quélli ch'àn fæto do bén.''}}
Me ciàmo Michele (Michelìn), són nasciûo a Zêna e ò pasòu i prìmmi doî ànni da mæ vìtta a Pêgi, ma òua staggo a Cornigén co-a mæ famìggia. Me són diplomòu a-o licêo scientìfico Enrico Fermi de Sàn Pê d'Ænn-a e a-o moménto són derê a studiâ Odontoiatrîa a l'Universcitæ de Zêna. Insémme a-o mæ percórso di stùddi scentìfichi, ò maturòu ànche ‘na fòrte pasción pe-e disciplìnn-e umanìstiche, ch'a m'à sponciòu a interesâme sôviatùtto de filosofîa e de letiatûa clàscica grêga e latìnn-a. Óltre a-a letûa, dónca, me piâxe ànche pasâ o mæ ténpo lìbero inta natûa, de spésso in biciclétta in scê artûe de Zêna ò a caminâ pe sentê in scî mónti.
O mæ mesiâo o l'é de Pra, dónde l'é cresciûo mæ poæ ascì, ma l'é stæto de lóngo ræo sentî parlâ zenéize in famìggia, cómme òrmâi o càpita in tànti câxi. A ògni mòddo a mæ pasción pe-a letiatûa a m'à permìsso de megioâ o mæ zenéize co-a letûa di seu gréndi scritoî, sôviatùtto do Martin Piaggio e do Federico Gazzo. Cosci ò deçîzo de inparâ a adêuviâ a grafîa ofiçiâ pe fornî a mæ contribuçión, picìnn-a e inperfètta, inta trasmisción de ‘na tradiçión inportànte, ch'a pâ fâ de lóngo ciù fadîga a sorvevîve a-e generaçioìn.
Ingenoaménte credûo coruçión de ‘na ciù viâxa léngoa italiànn-a, de spésso into pasòu o patrimònio di dialètti o l'é stæto dæto pe segûo e ànsi conscideròu inbaràsso pe superâ ‘n pasòu aretròu: sôlo inti ùrtimi ténpi émmo però acapîo che sti parlæ, dîti ciù precizaménte léngoe regionâli, són in veitæ ‘na manifestaçión ch'a l’aciànta e réixe inte ‘n’antighìscima tradiçión, paralélla a-a nòstra comùn identitæ italiànn-a. Sto tàggio da stöia, cómme di âtri, o l'é però restòu ciufîto cómme ‘na mutilaçión da nòstra ereditæ, che ne peu inpedî d'acapî e raxioìn profónde pe-e quæ sémmo quélli che sémmo.
Pe quésto mi créddo che, inte ‘na soçietæ che pe divèrsci açidénti a l'é sénpre ciù invexendâ, omologâ, alienâ, a coscénsa do pòsto dónde vivémmo ne permétte de descrovî e avardâ a nòstra identitæ umâna: l'é cosci chi-â “cûa pe-a cultûa” a divégne alôa ‘na mêxìnn-a pe-a persónn-a, da quæ ànche quélli che vegniân aprêuvo a niâtri àn drîto de gödî. Do rèsto, cómme o dîva o George Steiner, fòscia davéi “quànde ‘na léngoa a mêue, un mòddo de inténde o móndo, un mòddo de amiâ o móndo o mêue insémme a lê”.
== E pàgine ch'ò scrîto ==
=== [[File:Natural science.png|30px|border]] Scénsa ===
;[[Energîa]]
;[[Çélola]]''
;:''[[DNA]]''
;:''[[Mitocóndrio]]''
;:''[[Proteìnn-a]]''
;:''[[Traduçión (biologîa)]]''
;:''[["Dògma" çentrâle da biologîa molecolâ|"Dògma" çentrâle da biologîa molecolâre]]''
;[[Cheu]]
;[[Sàngoe]]
;[[Gróppo linfàtico]]
;[[Pélle]]
;[[Moutîa]]
;:''[[Zèrbia]]''
;:''[[Risìpola]]''
;:''[[Càmoa di dénti]]
;:''[[Tîxi]]''
;:''[[Càncou]]''
=== [[File:Icon History.svg|30px|border]] Stöia ===
;[[Preistöia]]
;::''[[Fêugo]]''
;::''[[Inbocatûa]]''
;::''[[Rêla do fûzo]]''
;::''[[Metàllo]]''
;:''[[Etæ do Brónzo]]''
;[[Scritûa]]
;::''[[Arfabêto latìn]]''
;[[Viturii]]
;[[Brìcco Càrlo]]
;[[Prîa Scrîta]]
;[[Prîa de Issel]]
;[[Prîa do Dolmen]]
;[[Baigus]]
;[[Penn]]
;[[Fascîximo]]
=== [[File:Books Lypynsky icon.png|30px|border]] Letiatûa: outoî e êuvie ===
;[[Letiatûa]]
;[[Omero]]
;:''[[Odissea]]''
;:''[[Iliade (Omero)|Iliade]]''
;[[Eraclito]]
;[[Alcmàn]]
;[[Mimnermo|Mimermo]]
;[[Solón]]
;[[Lucréçio]]
;[[Publio Virgilio Maron|Virgìlio]]
;:''[[Enéide]]''
;[[Freirîgo Gàzzo|Federîco Gàzzo]]
;[[Gioanìn Cazàssa]]
;:''[[A sanfornia zeneize]]''
;[[Marcel Firpo]]
;[[Culoumbu Gajòun]] [[File:Ovada-Stemma.svg|20px|border]]
=== [[File:P philosophy.svg|30px|border]] Filozofîa, coltûa e religión ===
;[[Coltûa]]
;[[Soçiêtæ]]
;[[Çitæ]]
;[[Lengoàggio]]
;[[Léngoa]]
;[[Veitæ]]
;[[Sàn Pê]]
;[[Sàn Pòulo]]
;[[Mòuma]]
=== [[File:Flag map of Liguria.svg|30px|border]] Ligùria ===
;[[Muniçìppi de Zêna]]
;[[Cornigén]] [[File:Speaker Icon.svg|20px|border]]
;:''[[Schéuggio do Gabàia]]''
;:''[[Pónte de Cornigén]]''
;:''[[Madonétta de Cornigén]]''
;[[Pra]]
;[[Ôtri]]
;[[Mónte Béigoa]]
;[[Nìccio do Brìcco do Broxìn]]
;[[Sànpa do Diâo]]
;[[Bacan|Bacàn]]
;[[Colònna infâme de Ciasétta Caviglia]]
;[[Baxìlica de Nòstra Scignóra Asónta]]
;[[Ligüre d'l'Ultrezuvu d'Punainte]] [[File:Ovada-Stemma.svg|20px|border]]
;:''[[Dialetu uaröxiu]] [[File:Ovada-Stemma.svg|20px|border]]''
;[[Uô]] [[File:Ovada-Stemma.svg|20px|border]] [[File:Speaker Icon.svg|20px|border]]
;:[[Gexia d'Noštřa Scignuřa Asounta (Uô)]] [[File:Ovada-Stemma.svg|20px|border]]
{{Babel|it|en-4|lij-3|lat-3}}
i9lbd0k7bdjw59cxvjuxwsh1t9rst76
Bande(r)a d'Arbenga
0
31971
273823
273669
2026-09-07T18:58:55Z
N.Longo
12052
'
273823
wikitext
text/x-wiki
{{Arbenganese|variànte= sitadìn}}
[[Immaggine:Flag of Albenga.svg|miniatura|A bande(r)a d'Arbenga]]
A '''bande(r)a d'Arbenga''' a l'è a [[Bandêa|bande(r)a]] ch'a rapresènta a sitè [[Liguria|lìgü(r)e]] d'[[Arbenga]] dai tèmpi de l'[[Etæ de Mëzo|Etè de Mezzu]], furmâ da 'na crûxe russa sciü campu gianu.
== Sto(r)ia ==
[[Immaggine:Serimonia de sustitusiùn da bandêa in scia tûre Malasemensa (Arbenga).jpg|sinistra|miniatura|250x250px|A se(r)imonia du cangiu da bande(r)a in simma aa [[Tûre Malasemènsa (Arbenga)|Tûre di Malasemènsa]] du [[2024]]<ref>{{Çitta web|url=https://www.ivg.it/2024/01/albenga-celebra-la-sua-bandiera-issato-il-nuovo-vessillo-sulla-torre-malasemenza/|tìtolo=Albenga celebra la sua bandiera: issato il nuovo vessillo sulla torre Malasemenza|outô=M. Caridi|outô2=N. Seppone|dæta=8 zenâ 2024|léngoa=IT|vìxita=2025-05-02}}</ref>]]
L'u(r)igine da bande(r)a d'Arbenga a nu l'è cunusciüa ma, a ògni moddu, a g'ha da êsse du bèllu antìga, tantu che, fòscia, a remunte(r)ea fina ai tèmpi da [[Primma Croxâ|Primma Cruxâ]], cu'i arbenganesi ch'i se l'ave(r)ean purtâ apröu inta [[Blòcco de Geruzalèmme (1099)|presa de Ge(r)usalemme]]<ref name=":1">{{Çitta|Simoncini, 1992|''Lo stemma civico di Albenga'', p. 32}}</ref>. Defèti, u l'è puscibile ch'a ne vegne drita dau ré [[Bardüìn I de Ge(r)usalemme]] che, ai 24 de setèmbre du [[1104]], u l'ha recunusciüu di diritti e di vantaggi in mate(r)ia de tasce ae sitè lìgü(r)i de [[Arbenga]], [[Nöi|Nûi]], [[Sann-a|Sauna]] e [[Zena]], ch'e l'axevan piàu parte aa spedisiùn cun de sò nâve<ref>{{Çitta web|url=https://www.ivg.it/2024/01/albenga-al-via-i-festeggiamenti-per-i-920-anni-della-bandiera-della-citta/|tìtolo=Albenga, al via i festeggiamenti per i 920 anni della bandiera della città|dæta=4 zenâ 2024|léngoa=IT|vìxita=2025-05-02}}</ref>.
A ògni moddu, da bande(r)a a gh'è de mensiùn fina dai [[Statüi d'Arbenga du 1288|statüi du 1288]], ch'i cuntegnen a prescrisiùn, pe'i magistrèi da sitè, de purtasela apröu tütte e votte ch'i fussen partìi inte di viaggi pe' mâ sciü de nâve arbenganesi, sutt'aa pena de vinti sôdi in mancansa soa<ref>{{Çitta|Costa Restagno, 1995|''[77] De portanda bandera in lignis Albingane.'', p. 349}}</ref>. De ciü, inti statüi e se ponen truvà de regule precise in sce l'üsu da bande(r)a quand'a se truvava cu'e trüppe sitadìne inte de âtre armè, cuscì cumme in sce l'üsu d'âtre bande(r)e o gunfa(r)ùi inte l'esercitu d'Arbenga<ref>{{Çitta|Costa Restagno, 1995|''[89] De compellendis illis qui habent banderas stare ad vexillum communis.'', p. 357}}</ref>. In scia mèxima trüppa sitadina u l'é(r)a previstu ancù de regule in scia figü(r)a di gunfa(r)unèi e di sò ascistènti, che a l'imprinsippiu i purtavan tantu u gunfa(r)ùn du [[Cumün d'Arbenga|Cumün]] che quellu du populu, ch'u l'andexeva apröu au magistràu de l'[[abate du populu]]<ref>{{Çitta|Costa Restagno, 1995|''[228] De confalonerio et eius consiliariis ac aliis circa exercitum ordinandis.'', pp. 198-199}}</ref>. De ciü, int'ina delibe(r)asiùn du cunseju du Cumün du 1° de mazzu du [[1364]], u l'è mustràu u scistema da cunsegna du gunfa(r)ùn e de bande(r)e ai rispetivi respunsabili inta trüppa sivica e, in sciu bordu du papê, u gh'è ascì in disegnu ch'u i rapresènta<ref>{{Çitta|Costa Restagno, 1995|''[4] De sacramento compagne.'', pp. 28-29}}</ref>.
Aa bande(r)a d'Arbenga a se(r)eva ancù da ligà a tradisiùn da "''banderolla''" in'insegna ch'a ghe sumeja purtâ au primmu d'agustu a l'[[Abasia de San Pêru in Varatella|abasìa de San Pe(r)u in Va(r)atèlla]], inte l'ucaxùn da sò antìga fèsta. Sta tradisiùn a ne vegne(r)ea daa pratica du pudestè d'Arbenga de mandà ina brancâ de surdatti in sciu [[Munte de San Pêru|Munte Va(r)atèlla]] a tegnìghe l'urdine fintantu ch'u se gh'è imbastìu a fe(r)a. A ògni moddu, stu custümme u g'ha da essise cunservàu ancù de doppu, cun sta pratica ch'a sa(r)ea andèta avanti fina du [[XVII secolo|Seisèntu]]<ref>{{Çitta lìbbro|outô=Gerolamo Rossi|tìtolo=Storia della città e diocesi di Albenga|url=https://books.google.com/books?id=ToyQa1s6q5EC|ànno=1870|editô=Tipografia T. Craviotto|çitæ=Arbenga|léngoa=IT|pp=140-141}}</ref>, pe' êsse pöi purtâ avanti daa tradisiùn du pòstu<ref>{{Çitta lìbbro|outô=Diego Marino|tìtolo=L'Abbazia di San Pietro|ànno=2019|editô=|çitæ=Tui(r)àn|léngoa=IT|p=168-169}}</ref>.
A l'ürtimu, cu'in decretu du prescidènte da Repübbrica du 24 de frevâ du [[1979]], a crûxe russa sciü campu gianu a l'è stèta recunusciüa ascì in vìa ufisiâle cumme a bande(r)a da sitè<ref name=":0">{{Çitta web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.detail.html?943|tìtolo=Albenga|scîto=Archivio Centrale dello Stato, Fascicoli comunali|léngoa=IT|vìxita=2025-05-01}}</ref>.
== Stemma sivicu ==
<gallery widths="140" heights="140" mode="packed">
Albenga-Stemma.svg|U stemma d'Arbenga
Cattedrale di San Michele Arcangelo, Albenga 05.jpg|U stemma in simma au purtâ da [[Catedrâle de San Michê (Arbenga)|catedrâle]]
</gallery>
A bande(r)a a cumpune ascì u stemma d'Arbenga, cumme sta lì d'u(r)igine scunusciüa e ch'u l'ha purtàu pe' de lungu i cu(r)ùi da sitè. Cumme a bande(r)a, intu passà di seculi u stemma arbenganese u l'è stètu missu in mustra, da scurpìu o tenzüu, in sce sêde de istitusiùi da sitè, cumme u [[Palassiu du Cumün (Arbenga)|Palàssiu du Cumün]] e a [[Catedrâle de San Michê (Arbenga)|catedrâle]], ciü che êsse duve(r)àu in sciu frunte de [[Antighe ünitè de mesü(r)a du sircunda(r)iu d'Arbenga|mesü(r)e ufisiâli da sitè]] e cumme sigillu dau Cumün<ref name=":1" />, purtàu ascì au collu da sèrti magistrèi sivichi<ref>{{Çitta lìbbro|outô=Antonio Valsecchi|outô2=Bernardo Mattiauda (prefasiùn de)|tìtolo=Gli Statuti di Albenga|url=https://books.google.com/books?id=1NvLmNizPhYC|ànno=1885|editô=Tip. T. Craviotto e figlio|çitæ=Arbenga|léngoa=IT|p=30}}</ref>.
Inte di tèmpi ciü resènti ascì u stemma u l'ha risevüu de ricunuscimèntu ufisiâle, garantìu pe' decrêtu du cappu du guvèrnu du 22 de zügnu du [[1933]]<ref name=":0" />, cu'u papê u(r)iginâle da cuncesiùn che, du [[1945]], u l'è stètu a pe(r)igu de pèrdise, scicumme che aa libe(r)asiùn du [[Palàssiu növu du Cumün (Arbenga)|Palàssiu du Cumün]] u l'è stètu truvàu intu mezzu aa rümènta, caciàu via dai fascisti avanti ch'i ne fussen scurìi<ref>{{Çitta|Simoncini, 1992|''Lo stemma civico di Albenga'', p. 31}}</ref>. Cumme da decrêtu, a cu(r)una in sciu stemma a l'è quella de cunte, sernüa pe' regurdà l'antìga dignitè d'Arbenga, [[Cumitàu d'Arbenga|capitâle de cumitàu]] inte l'[[Etæ de Mëzo|Etè de Mezzu]]<ref name=":1" />.
A crûxe d'Arbenga a se tröva fina intu stemma di cumüi d'[[Èrli]] e d[[U Burghettu (Santu Spiritu)|u Burghettu de Santu Spiritu]], sernüa pe'i ligammi fra sti lì e a sitè. Intu detaju, au Burghettu s'è sernüu sta crûxe a regordu da fundasiùn du paìse, du [[1294]], pe' vuluntè du Cumün d'Arbenga, in acôrdiu ascì a de rapresentasiùi de l'imprinsippiu du [[XX secolo|Növesèntu]]<ref>{{Çitta lìbbro|outô=AA. VV.|tìtolo=Quando a Borghetto...|ànno=Nuvèmbre 2010|editô=Litografia Bacchetta|çitæ=Arbenga|léngoa=IT|p=178}}</ref>. De cuntru in Èrli u l'ha avüu in'u(r)igine ciü resènte, scicumme ch'u l'è stètu vusciüu inti [[Anni 1960|ànni '60]] daa zunta du cumün, guidâ dau Vasco Longano, u scindicu d'alantu(r)a, perché u nu gh'é(r)a ancù de stemma.<ref name=":2">{{Çitta lìbbro|outô=Ernesto Ghione|tìtolo=Erli. Testimonianze tra storia e leggenda.|url=https://books.google.it/books/about/Erli.html?id=vIvsxgEACAAJ&redir_esc=y|ànno=1986|editô=La Gazzetta Ligure|çitæ=Uvàda (Lisciandria)|léngoa=LIJ, IT|p=106|capìtolo=Erli: primo comune d'Europa}}</ref> U l'è stètu disegnàu dau Franco Bigatti, in araldista de [[Sann-a|Sauna]], cu'in cunfruntu cu'e gènte du paìse ch'u l'ha purtàu a l'adusiùn de stu stemma, recunusciüu cu'ina delibe(r)asiùn du [[1966]]<ref name=":2" /> e dapöi cu'in decrêtu du [[1968]]<ref>{{Çitta web|url=https://www.araldicacivica.it/comune/erli/|tìtolo=Araldica Civica, Erli|léngoa=IT|vìxita=2025-05-07}}</ref>.
<gallery widths="140" heights="140" mode="packed">
Erli-Stemma.svg|Stemma d'Èrli
Borghetto Santo Spirito-Stemma.svg|Stemma du Burghettu
</gallery>
== Nòtte ==
<references responsive="" />
== Bibliugrafìa ==
* {{Çitta lìbbro|outô=Giuseppe Simoncini|tìtolo=Albenga e il suo entroterra|url=https://bid.catalogobibliotecheliguri.it/LIG0093616|ànno=1992|editô=Tipolitografia F.lli Stalla|çitæ=Arbenga|léngoa=IT|cid=Simoncini, 1992}}
* {{Çitta lìbbro|outô=Josepha Costa Restagno|tìtolo=Gli Statuti di Albenga del 1288|url=https://memoriedigitaliliguri.it/BD_vs_contenitore.aspx?Id_Scheda_Bibliografica_Padre=3334&Id_Progetto=0|ànno=1995|editô=Società Ligure di Storia Patria|çitæ=Zena|léngoa=IT|cid=Costa Restagno, 1995}}
== Âtri prugetti ==
{{Interprogetto}}
[[Categorîa:Arbenga]]
[[Categorîa:Scìnboli da Ligùria]]
o2f8jrk1y57f78r1cng1z6i4ryadbab
Caterina Bargi
0
32271
273818
269752
2026-09-07T17:44:31Z
Francesc2307
18560
/* Presense e gol inte squaddre */
273818
wikitext
text/x-wiki
[[Immaggine:Caterina Bargi (cropped).jpg|miniatura|A Caterina Bargi do [[2025]]]]
'''Caterina Bargi''' ([[Zena]], [[25 dexénbre|25 dexembre]] [[1995]]) a l'é unna zugheuia de ballon zeneise, attaccante do Zena, donde a l'é a primma de sempre pe numero de gol.
== Carriera ==
A Caterina (Catainìn) Bargi a l'à comensou à zugâ a-o [[Zeugo do ballon|ballon]] à l'etæ de 8 anni. Piggia parte coscì a-o Torneo Ravano, un evento donde tutte e scheue elementari de [[Zena]] peuan registrâ de squaddre fæte da figgeu.
Do 2011 a l'à fæto stramuo a-a Sestrese Athletic, parteçipando a-o campionato de Serie A2 into gruppo C, zugando sorviatutto inta squaddra junior, ma fando ancon o seu inandio inta Serie A2 inta saxon, quande a l'à segnou o seu primmo gol inte un campionato naçionale. Inta saxon dòppo a l'é restâ co-o club do ponente, che o l'à piggiou o nomme de Real Arenzano, e a l'à continuou a zugâ inta Serie A2.
Inte quattro saxoin apreuvo a Bargi a l'à zugou con l'Amicissia Lagaccio into campionato de Serie B, ch'o l'é tornou à ëse o segondo livello do campionato italian, dæto che l'A2 a l'é stæta abolia. À l'Amicissia Lagaccio a s'é stabilia into ròllo de l'attaccante, con vegnî a megio marcatoa into gruppo A da Serie B inta saxon 2016-2017, con 22 gol fæti.
==== Da-o seu inandio inta Serie A con Empoli ====
Inta saxon do 2017 a Bargi a l'à fæto stramuo à Empoli, un club aloa promòsso pe-a primma vòtta inta Serie A.
Inta seu primma saxon in Serie A, a l'à piggiou o campo inte tutte e partie da Liga e a l'à fæto quattro gol, e donca a l'é vegnua a ciù grande marcatoa de l'anno pe-a squaddra toscaña. A Bargi a l'à fæto o seu primmo gol in Serie A o primmo giorno do campionato contra o San Zaccaria, coscì comme o primmo gol de l'Empoli in Serie A.
In sciâ fin da saxon, l'Empoli o l'é stæto relegou inta Serie B e a Bargi a l'é tornâ à Zena, a-o Campomorone Lady.
Chì a Caterina a l'à zugou pe træ saxoin da-a fia, tutte e træ zugando into Gruppo A da Serie C, stabilio inte l'estæ do 2018 comme o terso livello do campionato italian e organizzou à livello da region.
Inta fase de preparaçion pe-a saxon 2020-2021, a l'à patio unna rottua do ligamento croxou, ch'a l'à obrigâ à stâ lontan da-i campi de zeugo fin a-o marso 2021, quande a l'é tornâ pe-a partia de campionato contra l'Independiente Ivrea. Da aloa in avanti, a Bargi a zeughià 7 de urtime 8 partie da competiçion, con fâ di gol inte ògni partia, pe un totale de 14 gol.
==== Zena ====
Inte l'estæ do 2022, a Caterina Bargi a l'é intrâ into Zena CFC, con terminâ a seu primma saxon into rossobleu con 19 gol inta Liga e 2 gol inta Coppa Italia, con piggiâ coscì o ròllo de sostëgno tecnico pe-o Luca De Guglielmi pe-a squaddra de figge sotta i 17 anni do Grifon.
Inta saxon 2023-2024, ciù de ëse unna zugheuia de ballon, a l'é stæta ascì ascistente allenatoa do Zena dònne sotta i 15 anni e da-o marso do 2024<ref>{{Çitta web|url=https://www.buoncalcioatutti.it/2024/05/15/genoa-women-le-allenatrici-carpi-e-bargi-e-il-tecnico-giliberto-conseguono-il-diploma-uefa-b/|tìtolo=Genoa Women: le allenatrici Carpi e Bargi e il tecnico Giliberto conseguono il Diploma UEFA B|outô=Redazione|dæta=2024-05-15|léngoa=IT|vìxita=2024-05-15}}</ref> a l'à ottegnuo o diplöma de allenatoa UEFA B.<ref>{{Çitta web|url=https://www.buoncalcioatutti.it/2024/05/15/genoa-women-le-allenatrici-carpi-e-bargi-e-il-tecnico-giliberto-conseguono-il-diploma-uefa-b/|tìtolo=Genoa Women: le allenatrici Carpi e Bargi e il tecnico Giliberto conseguono il Diploma UEFA B|outô=Redazione|dæta=2024-05-15|léngoa=IT|vìxita=2024-05-15}}</ref> Inta mæxima saxon, con 22 gol into complescivo, a l'à guägnou ascì a clascificaçion di ciù megie marcatoe do campionato insemme à Valeria Pirone.<ref>{{Çitta web|url=https://www.bresciatoday.it/sport/calcio/risultati/serie-b-femminile/-/marcatori/|tìtolo=Classifica Marcatori Serie B femminile 2023-2024|léngoa=IT|vìxita=2024-05-19}}</ref>
A-i 16 de marso do 2025, graçie a-o gol fæto inta desfæta pe 2-1 feua contra a Ternana, a l'é vegnua a ciù grande marcatoa de tutti i tempi inte l'istöia do ballon de dònne do Zena, con inganciâ a Giulia Parodi ch'a l'ea in sce 59 gol.<ref>{{Çitta web|url=https://www.pianetagenoa1893.net/primo-piano/caterina-bargi-raggiunge-quota-59-gol-con-la-maglia-del-genoa-women/|tìtolo=Caterina Bargi raggiunge quota 59 gol con la maglia del Genoa Women|outô=PianetaGenoa1893.net|dæta=2025-03-16|léngoa=IT|vìxita=2025-03-17}}</ref><ref>{{Çitta web|url=https://www.buoncalcioatutti.it/2025/03/16/genoa-women-caterina-bargi-diventa-la-migliore-marcatrice-di-sempre/|tìtolo=Genoa Women, Caterina Bargi diventa la migliore marcatrice di sempre|outô=Alessio Semino|dæta=2025-03-16|léngoa=IT|vìxita=2025-03-17}}</ref> In sciâ fin da stagion a l'à ottegnuo a promoçion inta massima divixon.
A-i 22 d'agosto do 2025 a l'à fæto o seu inandio inta Serie A Women's Cup con unna desfæta pe 2-1 contra l'Inter. A-i 7 de settembre do 2025, into segondo giorno de partia da neuva coppa, giorno do nataliçio do Zena ascì, a l'é intrâ comme sostituta into 69° menuto e a l'à fæto a seu primma ræ into torneo e a seu primma ræ profescionale inte l'86° menuto (Como Women-Zena 1-1).
A-i 5 d'otôbre a l'à fæto a seu primma partia pe-o Zena inta Serie A, inta partîa perdûa contra o Milan pe 1-2. A-i 17 d'otôbre a l'è arrivâ a 100 partîe zeugæ pe-o Zena e inta mæxima partîa o Zena a l'à gouagnou a seu primma partîa de Serie A de sempre.
A-i 9 novembre a l'à fæto a seu primma ræ pe-o Zena inta Serie A inta vittöia pe 1-0 contro o Parma.<ref>https://www.primocanale.it/sport/60183-genoa-women-bargi-gol-vittoria-parma-serie-a-salvezza.html</ref>
=== Balon in sce l'æña ===
A l'é stæta ascì convocâ into zugno do 2023 da-a squaddra italiaña de balon in sce l'æña de dònne,<ref>{{Çitta web|url=https://www.buoncalcioatutti.it/2023/06/14/genoa-women-caterina-bargi-convocata-dalla-nazionale-femminile-di-beach-soccer/|tìtolo=Genoa Women, Caterina Bargi convocata dalla Nazionale femminile di Beach Soccer|dæta=14 zugno 2023|léngoa=IT|vìxita=2025-09-10}}</ref> pe-a quæ a l'à zugou inti Zeughi Europei previsti pe quello meise, donde l'Italia a l'é finia inta quinta poxiçion. A Caterina a l'à fæto o primmo gol italian do torneo, inta stöia, into 26° menuto da partia Ucraiña-Italia 2-1, a-i 28 de zugno do 2023<ref>{{Çitta web|url=https://www.pianetagenoa1893.net/primo-piano/bargi-a-segno-alleuropeo-di-beach-soccer-ma-la-nazionale-perde/|tìtolo=Bargi a segno all’Europeo di beach soccer ma la Nazionale perde|dæta=29 zugno 2023|léngoa=IT|vìxita=2025-09-10}}</ref> (o seu solo gol).
== Statistica ==
=== Presense e gol inte squaddre ===
''E statistiche son stæte aggiornæ a-i 14 de maio do 2026.''
{| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;"
! rowspan="2" |Saxon
! rowspan="2" |Squaddra
! colspan="3" |Campionato
! colspan="3" |Coppe naçionali
! colspan="3" |Coppe continentali
! colspan="3" |Atre coppe
! colspan="2" |Totale
|-
!Comp
!Pres
!Ræ
!Comp
!Pres
!Ræ
!Comp
!Pres
!Ræ
!Comp
!Pres
!Ræ
!Pres
!Ræ
|-
|2017-2018
|{{Bandêa|ITA}} Empoli
|A
|22
|4
|CI
|4
|6
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|26
|10
|-
|2018-2019
| rowspan="3" |{{Bandêa|ITA}} Campomorone Lady
|C
|20
|31
|CIC
|5
|6
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|25
|37
|-
|2019-2020
|C
|15
|20
|CIC
|3
|3
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|18
|23
|-
|2020-2021
|C
|10
|14
|CIC
| -
| -
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|10
|14
|-
! colspan="3" |Totale Campomorone Lady
!45
!65
!
!8
!9
!
!-
!-
!
!-
!-
!53
!74
|-
|2021-2022
|{{Bandêa|ITA}} Sandöia
|A
|6
|1
|CI
|3
|0
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|9
|1
|-
|2022-2023
| rowspan="5" |{{Bandêa|ITA}} Zena
|B
|30
|19
|CI
|2
|2
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|32
|21
|-
|2023-2024
|B
|29
|22
|CI
|1
|0
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|30
|22
|-
|2024-2025
|B
|30
|20
|CI
|1
|0
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|31
|20
|-
|2025-2026
|A
| 20
| 1
|CI
| 2
| 1
| -
| -
| -
|AWC
|3
|1
|25
|3
|-
|2026-2027
|B
|1
|0
|CI
|0
|0
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|1
|0
|-
! colspan="3" |Totale Zena
!110
!62
!
!6
!3
!
!-
!-
!
!3
!1
!119
!66
|-
! colspan="3" |Totale carriera
!183+
!132+
!
!21+
!17+
!
!-
!-
!
!3
!1
!207+
!151+
|}
== Vittöie ==
=== De squaddra ===
* Promoçion inta Serie A: 1
:Zena: 2024-2025
=== Personâ ===
* Mascima marcatôa da Serie B: 1
: 2023-2024 <small>(22 gol)</small>
== Nòtte ==
<references />
== Voxe ligæ ==
[[Alessandra Massa]]
== Atri progetti ==
{{Interprogetto}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Gente de Liguria]]
[[Categorîa:Zeugo do ballon]]
7e04kts06779frwqan5u9m1wdxt662t
273820
273818
2026-09-07T17:45:50Z
Francesc2307
18560
/* Presense e gol inte squaddre */
273820
wikitext
text/x-wiki
[[Immaggine:Caterina Bargi (cropped).jpg|miniatura|A Caterina Bargi do [[2025]]]]
'''Caterina Bargi''' ([[Zena]], [[25 dexénbre|25 dexembre]] [[1995]]) a l'é unna zugheuia de ballon zeneise, attaccante do Zena, donde a l'é a primma de sempre pe numero de gol.
== Carriera ==
A Caterina (Catainìn) Bargi a l'à comensou à zugâ a-o [[Zeugo do ballon|ballon]] à l'etæ de 8 anni. Piggia parte coscì a-o Torneo Ravano, un evento donde tutte e scheue elementari de [[Zena]] peuan registrâ de squaddre fæte da figgeu.
Do 2011 a l'à fæto stramuo a-a Sestrese Athletic, parteçipando a-o campionato de Serie A2 into gruppo C, zugando sorviatutto inta squaddra junior, ma fando ancon o seu inandio inta Serie A2 inta saxon, quande a l'à segnou o seu primmo gol inte un campionato naçionale. Inta saxon dòppo a l'é restâ co-o club do ponente, che o l'à piggiou o nomme de Real Arenzano, e a l'à continuou a zugâ inta Serie A2.
Inte quattro saxoin apreuvo a Bargi a l'à zugou con l'Amicissia Lagaccio into campionato de Serie B, ch'o l'é tornou à ëse o segondo livello do campionato italian, dæto che l'A2 a l'é stæta abolia. À l'Amicissia Lagaccio a s'é stabilia into ròllo de l'attaccante, con vegnî a megio marcatoa into gruppo A da Serie B inta saxon 2016-2017, con 22 gol fæti.
==== Da-o seu inandio inta Serie A con Empoli ====
Inta saxon do 2017 a Bargi a l'à fæto stramuo à Empoli, un club aloa promòsso pe-a primma vòtta inta Serie A.
Inta seu primma saxon in Serie A, a l'à piggiou o campo inte tutte e partie da Liga e a l'à fæto quattro gol, e donca a l'é vegnua a ciù grande marcatoa de l'anno pe-a squaddra toscaña. A Bargi a l'à fæto o seu primmo gol in Serie A o primmo giorno do campionato contra o San Zaccaria, coscì comme o primmo gol de l'Empoli in Serie A.
In sciâ fin da saxon, l'Empoli o l'é stæto relegou inta Serie B e a Bargi a l'é tornâ à Zena, a-o Campomorone Lady.
Chì a Caterina a l'à zugou pe træ saxoin da-a fia, tutte e træ zugando into Gruppo A da Serie C, stabilio inte l'estæ do 2018 comme o terso livello do campionato italian e organizzou à livello da region.
Inta fase de preparaçion pe-a saxon 2020-2021, a l'à patio unna rottua do ligamento croxou, ch'a l'à obrigâ à stâ lontan da-i campi de zeugo fin a-o marso 2021, quande a l'é tornâ pe-a partia de campionato contra l'Independiente Ivrea. Da aloa in avanti, a Bargi a zeughià 7 de urtime 8 partie da competiçion, con fâ di gol inte ògni partia, pe un totale de 14 gol.
==== Zena ====
Inte l'estæ do 2022, a Caterina Bargi a l'é intrâ into Zena CFC, con terminâ a seu primma saxon into rossobleu con 19 gol inta Liga e 2 gol inta Coppa Italia, con piggiâ coscì o ròllo de sostëgno tecnico pe-o Luca De Guglielmi pe-a squaddra de figge sotta i 17 anni do Grifon.
Inta saxon 2023-2024, ciù de ëse unna zugheuia de ballon, a l'é stæta ascì ascistente allenatoa do Zena dònne sotta i 15 anni e da-o marso do 2024<ref>{{Çitta web|url=https://www.buoncalcioatutti.it/2024/05/15/genoa-women-le-allenatrici-carpi-e-bargi-e-il-tecnico-giliberto-conseguono-il-diploma-uefa-b/|tìtolo=Genoa Women: le allenatrici Carpi e Bargi e il tecnico Giliberto conseguono il Diploma UEFA B|outô=Redazione|dæta=2024-05-15|léngoa=IT|vìxita=2024-05-15}}</ref> a l'à ottegnuo o diplöma de allenatoa UEFA B.<ref>{{Çitta web|url=https://www.buoncalcioatutti.it/2024/05/15/genoa-women-le-allenatrici-carpi-e-bargi-e-il-tecnico-giliberto-conseguono-il-diploma-uefa-b/|tìtolo=Genoa Women: le allenatrici Carpi e Bargi e il tecnico Giliberto conseguono il Diploma UEFA B|outô=Redazione|dæta=2024-05-15|léngoa=IT|vìxita=2024-05-15}}</ref> Inta mæxima saxon, con 22 gol into complescivo, a l'à guägnou ascì a clascificaçion di ciù megie marcatoe do campionato insemme à Valeria Pirone.<ref>{{Çitta web|url=https://www.bresciatoday.it/sport/calcio/risultati/serie-b-femminile/-/marcatori/|tìtolo=Classifica Marcatori Serie B femminile 2023-2024|léngoa=IT|vìxita=2024-05-19}}</ref>
A-i 16 de marso do 2025, graçie a-o gol fæto inta desfæta pe 2-1 feua contra a Ternana, a l'é vegnua a ciù grande marcatoa de tutti i tempi inte l'istöia do ballon de dònne do Zena, con inganciâ a Giulia Parodi ch'a l'ea in sce 59 gol.<ref>{{Çitta web|url=https://www.pianetagenoa1893.net/primo-piano/caterina-bargi-raggiunge-quota-59-gol-con-la-maglia-del-genoa-women/|tìtolo=Caterina Bargi raggiunge quota 59 gol con la maglia del Genoa Women|outô=PianetaGenoa1893.net|dæta=2025-03-16|léngoa=IT|vìxita=2025-03-17}}</ref><ref>{{Çitta web|url=https://www.buoncalcioatutti.it/2025/03/16/genoa-women-caterina-bargi-diventa-la-migliore-marcatrice-di-sempre/|tìtolo=Genoa Women, Caterina Bargi diventa la migliore marcatrice di sempre|outô=Alessio Semino|dæta=2025-03-16|léngoa=IT|vìxita=2025-03-17}}</ref> In sciâ fin da stagion a l'à ottegnuo a promoçion inta massima divixon.
A-i 22 d'agosto do 2025 a l'à fæto o seu inandio inta Serie A Women's Cup con unna desfæta pe 2-1 contra l'Inter. A-i 7 de settembre do 2025, into segondo giorno de partia da neuva coppa, giorno do nataliçio do Zena ascì, a l'é intrâ comme sostituta into 69° menuto e a l'à fæto a seu primma ræ into torneo e a seu primma ræ profescionale inte l'86° menuto (Como Women-Zena 1-1).
A-i 5 d'otôbre a l'à fæto a seu primma partia pe-o Zena inta Serie A, inta partîa perdûa contra o Milan pe 1-2. A-i 17 d'otôbre a l'è arrivâ a 100 partîe zeugæ pe-o Zena e inta mæxima partîa o Zena a l'à gouagnou a seu primma partîa de Serie A de sempre.
A-i 9 novembre a l'à fæto a seu primma ræ pe-o Zena inta Serie A inta vittöia pe 1-0 contro o Parma.<ref>https://www.primocanale.it/sport/60183-genoa-women-bargi-gol-vittoria-parma-serie-a-salvezza.html</ref>
=== Balon in sce l'æña ===
A l'é stæta ascì convocâ into zugno do 2023 da-a squaddra italiaña de balon in sce l'æña de dònne,<ref>{{Çitta web|url=https://www.buoncalcioatutti.it/2023/06/14/genoa-women-caterina-bargi-convocata-dalla-nazionale-femminile-di-beach-soccer/|tìtolo=Genoa Women, Caterina Bargi convocata dalla Nazionale femminile di Beach Soccer|dæta=14 zugno 2023|léngoa=IT|vìxita=2025-09-10}}</ref> pe-a quæ a l'à zugou inti Zeughi Europei previsti pe quello meise, donde l'Italia a l'é finia inta quinta poxiçion. A Caterina a l'à fæto o primmo gol italian do torneo, inta stöia, into 26° menuto da partia Ucraiña-Italia 2-1, a-i 28 de zugno do 2023<ref>{{Çitta web|url=https://www.pianetagenoa1893.net/primo-piano/bargi-a-segno-alleuropeo-di-beach-soccer-ma-la-nazionale-perde/|tìtolo=Bargi a segno all’Europeo di beach soccer ma la Nazionale perde|dæta=29 zugno 2023|léngoa=IT|vìxita=2025-09-10}}</ref> (o seu solo gol).
== Statistica ==
=== Presense e gol inte squaddre ===
''E statistiche son stæte aggiornæ a-i 7 setembre do 2026.''
{| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;"
! rowspan="2" |Saxon
! rowspan="2" |Squaddra
! colspan="3" |Campionato
! colspan="3" |Coppe naçionali
! colspan="3" |Coppe continentali
! colspan="3" |Atre coppe
! colspan="2" |Totale
|-
!Comp
!Pres
!Ræ
!Comp
!Pres
!Ræ
!Comp
!Pres
!Ræ
!Comp
!Pres
!Ræ
!Pres
!Ræ
|-
|2017-2018
|{{Bandêa|ITA}} Empoli
|A
|22
|4
|CI
|4
|6
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|26
|10
|-
|2018-2019
| rowspan="3" |{{Bandêa|ITA}} Campomorone Lady
|C
|20
|31
|CIC
|5
|6
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|25
|37
|-
|2019-2020
|C
|15
|20
|CIC
|3
|3
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|18
|23
|-
|2020-2021
|C
|10
|14
|CIC
| -
| -
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|10
|14
|-
! colspan="3" |Totale Campomorone Lady
!45
!65
!
!8
!9
!
!-
!-
!
!-
!-
!53
!74
|-
|2021-2022
|{{Bandêa|ITA}} Sandöia
|A
|6
|1
|CI
|3
|0
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|9
|1
|-
|2022-2023
| rowspan="5" |{{Bandêa|ITA}} Zena
|B
|30
|19
|CI
|2
|2
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|32
|21
|-
|2023-2024
|B
|29
|22
|CI
|1
|0
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|30
|22
|-
|2024-2025
|B
|30
|20
|CI
|1
|0
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|31
|20
|-
|2025-2026
|A
| 20
| 1
|CI
| 2
| 1
| -
| -
| -
|AWC
|3
|1
|25
|3
|-
|2026-2027
|B
|1
|0
|CI
|0
|0
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|1
|0
|-
! colspan="3" |Totale Zena
!110
!62
!
!6
!3
!
!-
!-
!
!3
!1
!119
!66
|-
! colspan="3" |Totale carriera
!183+
!132+
!
!21+
!17+
!
!-
!-
!
!3
!1
!207+
!151+
|}
== Vittöie ==
=== De squaddra ===
* Promoçion inta Serie A: 1
:Zena: 2024-2025
=== Personâ ===
* Mascima marcatôa da Serie B: 1
: 2023-2024 <small>(22 gol)</small>
== Nòtte ==
<references />
== Voxe ligæ ==
[[Alessandra Massa]]
== Atri progetti ==
{{Interprogetto}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Gente de Liguria]]
[[Categorîa:Zeugo do ballon]]
3hfefwahmeo9c9b52x0msjsiwxp0hoj
Baxìlica de Nòstra Scignóra Asónta
0
32285
273830
263596
2026-09-07T19:26:47Z
Michæ.152
13747
rev.
273830
wikitext
text/x-wiki
{{Grafîa ofiçiâ}}
[[File:Piazza baracca Sestri Genova.jpg|thumb|A faciâ da baxìlica vìsta da Ciàssa Baracca]]
A '''baxìlica de Nòstra Scignóra Asónta''' a l'é 'na constroçión religiôza do quartê [[Zena|zenéize]] de [[Sestri Ponente|Séstri Ponénte]], ch'a s'atrêuva in Ciàssa Francesco Baracca. A seu [[comunitæ de paròcchia]] a fa pàrte do vicaiâto de Séstri Ponénte inte l'[[arçidiòcexi de Zêna]].
== Stöia ==
Tiâ sciù a partî da-o [[1610]] (a-i 4 d'òtôbre coménsa a constroçión, dòppo tréi ànni da-a domànda fæta da-o govèrno da [[Repùbrica de Zena|Repùbrica de Zêna]]), a vêgne finîa do [[1618]] e consacrâ doî ànni dòppo, do [[1620]]. Do [[1624]] l'é stæto azónto a strutûa da tôre do canpanìn.
Into prìmmo ànno de vìtta gh'é stæto de rouxîe co-a vexìnn-a e ciù vêgia [[Gêxa de San Gioâne Batìsta (Zêna)|gêxa de San Gioâne Batìsta]], sêde da paròcchia a partî da-o [[1132]]: a gêxa de Nòstra Scignóra Asónta a l'é stæta prìmma elezûa a paròcchia (a-i 22 de dexénbre do 1620), con desgradâ a gêxa de San Gioâne Batìsta; a deçixón a l'é stæta pöi invertîa, scìn a quànde, a-i 3 de frevâ do [[1623]], són vegnûe dôe paròcchie indipendénti. A scitoaçión de tensción a l'é anæta avànti ancón pe quàrche ànno, scìn a 'n'ùrtima resoluçión da Congregaçión do Concìlio do 15 de novénbre do [[1631]]. A-i 10 d'òtôbre do [[1629]] a l'é stæta consacrâ da-o [[Diòcexi de Brignæ|vésco de Brignæ]] Vincenzo Giovanni Spinola.
Do[[1951|1]] o [[Pio XII]] o l'à deciarâ [[Baxìlica minô]].
== Descriçión ==
L'intrâ prinçipâ da constroçión, rivòlta a [[tramontànn-a]], a l'é pòsta inta ciàssa dedicâ a l'aviatô da [[Primma Goæra Mondiâ|Prìmma Goæra Mondiâle]] [[Francesco Baracca]]. A [[faciâ]], fæta do [[1932]], a l'é êuvia de l'architétto [[Piero de Barbieri]] e do scurtô sestrìn [[Luigi Venzano]]. In çìmma a-i doî sciànchi da faciâ gh'é dôe stàtoe de calcestrùsso dedicæ a [[San Gioâne Batista|San Gioâne Batìsta]] e [[San Giöxeppe]], in càngio inta pàrte de mêzo, ciù èrta, gh'é 'n âtoriliêvo (6 m × 5 m) dedicòu a-a Madònna, fæto inte 'na mescciûa de brónzo e ciuménto.
A strutûa de drénto a l'é formâ da 'na sôla [[navâta]], co-îna larghéssa de 18 m e 'na longhéssa de 38 m. I fréschi, i stùcchi e-i màrmai che ne decöran o drénto són stæti fæti in ténpi despægi; tra-i outoî de êuvie ghe són i zenéixi [[Giulio Benso]], [[Domenico Piola]] e [[Nicolò Barabino|Nicolò Barabìn]], ma ànche o sestrìn [[Gian Stefano Rossi]].
O drénto da gêxa o l'é stæto restouròu de sti ùrtimi ténpi, con di travàggi che són anæti avànti pe tréi ànni, da-o [[2003]] a-o [[2006]].
=== Càscia e stàtoa da Madònna da Salûe ===
[[File:Madonna della Salute (Sestri Ponente).jpg|thumb|A stàtoa da Madònna da Salûe inta Baxìlica de Nòstra Scignóra Asónta]]
A stàtoa da Madònna da Salûe a l'é stæta vosciûa da-i sestrìn pe çelebrâ a fèsta do çinquantêximo aniversâio e pe poéila portâ in proçesción. A l'é 'n'êuvia do scurtô [[Espanet]] e-a l'é stæta indoâ da-o [[Giacomo Ciarla]]. Into pasòu a vegnîva espòsta sôlo in òcaxón da fèsta de l'ànno, ma dòppo a [[Segonda Guæra Mondiâ|Segónda Goæra Mondiâle]], a popolaçión, ch'a l'avéiva atriboîo a sarvéssa de Séstri a l'intercesción da Madònna da Salûe, a l'à deçîzo de méttila fìssa into ténpio.
{{Clear}}
== Âtri progètti ==
{{Interprogetto}}
[[Categorîa:Sestri Ponente]]
[[Categorîa:Gêxe de Zêna]]
8y6aky78jsw2xvww51gholqnmn68xkd
273831
273830
2026-09-07T19:29:23Z
Michæ.152
13747
273831
wikitext
text/x-wiki
{{Grafîa ofiçiâ}}
[[File:Piazza baracca Sestri Genova.jpg|thumb|A faciâ da baxìlica vìsta da Ciàssa Baracca]]
A '''baxìlica de Nòstra Scignóra Asónta''' a l'é 'na constroçión religiôza do quartê [[Zena|zenéize]] de [[Sestri Ponente|Séstri Ponénte]], ch'a s'atrêuva in Ciàssa Francesco Baracca. A seu [[comunitæ de paròcchia]] a fa pàrte do vicaiâto de Séstri Ponénte inte l'[[arçidiòcexi de Zêna]].
== Stöia ==
Tiâ sciù a partî da-o [[1610]] (a-i 4 d'òtôbre coménsa a constroçión, dòppo tréi ànni da-a domànda fæta da-o govèrno da [[Repùbrica de Zena|Repùbrica de Zêna]]), a vêgne finîa do [[1618]] e consacrâ doî ànni dòppo, do [[1620]]. Do [[1624]] l'é stæto azónto a strutûa da tôre do canpanìn.
Into prìmmo ànno de vìtta gh'é stæto de rouxîe co-a vexìnn-a e ciù vêgia [[Gêxa de San Gioâne Batìsta (Zêna)|gêxa de San Gioâne Batìsta]], sêde da paròcchia a partî da-o [[1132]]: a gêxa de Nòstra Scignóra Asónta a l'é stæta prìmma elezûa a paròcchia (a-i 22 de dexénbre do 1620), con desgradâ a gêxa de San Gioâne Batìsta; a deçixón a l'é stæta pöi invertîa, scìn a quànde, a-i 3 de frevâ do [[1623]], són vegnûe dôe paròcchie indipendénti. A scitoaçión de tensción a l'é anæta avànti ancón pe quàrche ànno, scìn a 'n'ùrtima resoluçión da Congregaçión do Concìlio do 15 de novénbre do [[1631]]. A-i 10 d'òtôbre do [[1629]] a l'é stæta consacrâ da-o [[Diòcexi de Brignæ|vésco de Brignæ]] Vincenzo Giovanni Spinola.
Do [[1951]] o [[Pio XII]] o l'à deciarâ [[Baxìlica minô]].
== Descriçión ==
L'intrâ prinçipâ da constroçión, rivòlta a [[tramontànn-a]], a l'é pòsta inta ciàssa dedicâ a l'aviatô da [[Primma Goæra Mondiâ|Prìmma Goæra Mondiâle]] [[Francesco Baracca]]. A [[faciâ]], fæta do [[1932]], a l'é êuvia de l'architétto [[Piero de Barbieri]] e do scurtô sestrìn [[Luigi Venzano]]. In çìmma a-i doî sciànchi da faciâ gh'é dôe stàtoe de calcestrùsso dedicæ a [[San Gioâne Batista|San Gioâne Batìsta]] e [[San Giöxeppe]], in càngio inta pàrte de mêzo, ciù èrta, gh'é 'n âtoriliêvo (6 m × 5 m) dedicòu a-a Madònna, fæto inte 'na mescciûa de brónzo e ciuménto.
A strutûa de drénto a l'é formâ da 'na sôla [[navâta]], co-îna larghéssa de 18 m e 'na longhéssa de 38 m. I fréschi, i stùcchi e-i màrmai che ne decöran o drénto són stæti fæti in ténpi despægi; tra-i outoî de êuvie ghe són i zenéixi [[Giulio Benso]], [[Domenico Piola]] e [[Nicolò Barabino|Nicolò Barabìn]], ma ànche o sestrìn [[Gian Stefano Rossi]].
O drénto da gêxa o l'é stæto restouròu de sti ùrtimi ténpi, con di travàggi che són anæti avànti pe tréi ànni, da-o [[2003]] a-o [[2006]].
=== Càscia e stàtoa da Madònna da Salûe ===
[[File:Madonna della Salute (Sestri Ponente).jpg|thumb|A stàtoa da Madònna da Salûe inta Baxìlica de Nòstra Scignóra Asónta]]
A stàtoa da Madònna da Salûe a l'é stæta vosciûa da-i sestrìn pe çelebrâ a fèsta do çinquantêximo aniversâio e pe poéila portâ in proçesción. A l'é 'n'êuvia do scurtô [[Espanet]] e-a l'é stæta indoâ da-o [[Giacomo Ciarla]]. Into pasòu a vegnîva espòsta sôlo in òcaxón da fèsta de l'ànno, ma dòppo a [[Segonda Guæra Mondiâ|Segónda Goæra Mondiâle]], a popolaçión, ch'a l'avéiva atriboîo a sarvéssa de Séstri a l'intercesción da Madònna da Salûe, a l'à deçîzo de méttila fìssa into ténpio.
{{Clear}}
== Âtri progètti ==
{{Interprogetto}}
[[Categorîa:Sestri Ponente]]
[[Categorîa:Gêxe de Zêna]]
91s7h0sdln1df9ut464wxpe001lo7w8
Alessandra Massa
0
32290
273819
269860
2026-09-07T17:45:32Z
Francesc2307
18560
273819
wikitext
text/x-wiki
'''Alessandra Massa''' ([[Zena|Zêna]], [[17 marso]] [[2002]]) a l'é 'na zughêua da balón zeneize, atacànte do Zêna, ch'a l'à portòu pe primma a fàscia da capitànio da squàddra e ch'a l'à segnòu o primmo gòl inta stöia da squàddra.
== Cariêra ==
A Alessandra Massa a gh'à 'na pascion pe-o balón scinn-a da figinn-a e a l'é 'na tifôza do Zêna CFC.
A l'é cresciûa comme zughêua da balón inti ranghi de zoêne da Sant'Euzébio e dòppo (2016) a l'à stramuòu a-o Zêna, scìnn-a che a no l'à razónto a primma squàddra do Zêna, into 2019.
Da-o moménto che a Giâda Abate a l'ea ocupâ co-a squàddra naçionâle italiann-a U16, a Massa a l'é vegnûa a primma zughêua do Zêna à portâ a fascia da capitànio inta stöia do club, inta primma partîa de senpre (Superba-Zêna 0-5, ai 20 de ottobre do 2019).
Into marso do 2019 o club de zoêne do Zêna o s'é abonòu a-o Tornêo de Viaréggio, un di ciù inportànti tornéi de balón da zoventù do mondo, ch'o l'à amìsso in sciâ fin i club de dònne. Chì a Alessandra a l'à zugòu tutte e træ partîe da fâse de gruppo co-o Zêna, scinn-a quande o Zêna o l'é stæto eliminòu pe doe sconfitte (contra a Fiorentinn-a e l'Inter) e 'na vitöia (contra o Spezza).
Inta seu primma staxón inta squàddra adùlta do Zêna, a l'à fæto 11 gol inte l'Ecelénza 2019/2020, vegnìndo a êse a segónda mêgio marcatôa da squàddra, dòppo a Giulia Parodi. O Zêna o guâgnià o canpionato, con otegnî 10 vitöie in scê 10 e ëse promosso inta Serie C.
Into frevâ do 2020 o Zêna o l'à zugòu torna o Torneo de Viaréggio, guâgnando contra o Westchester pe 2-0, paregiàndo pe 2-2 co-a Fiorentinn-a e pe 1-1 co-o Sassuolo ma o l'é stæto eliminòu da-a Romma inta semifinâle. In sciâ fin do tornêo a Alessandra a l'é stæta votâ inte megio 11 zughêue de l'ediçion.
In sciâ fin da staxón a l'é anæta in prèstito a-a Romma, 'na squàddra de Serie A donde a Massa a l'à fæto unn-a sola partîa inta squàddra de grènde, inta Coppa Italia 2020/2021, faxéndo 'n gol inta fâze eliminatöia. A squàddra a guägnià o torneo in sciâ fin de l'anno. Co-a squàddra de zoêne da Romma, a Alessandra Massa a l'à guâgno doî titoli naçionâi, guâgnando a finâle pe-o Scudétto do 2020 (repòsta pe vîa do covid) e guâgnando torna o canpionâto do 2021.
Inta staxón 2021/2022 a Alessandra a l'é ritornâ inta Serie B, zugàndo 'na staxón pe-a San Marino Academy e faxéndo 4 gol inte 28 apariçioìn (a zughêua con ciù partîe da squàddra de quélla staxón), dapeu a l'é anæta à zugâ into ChievoVerona, torna into segóndo livello italiàn de balón feminîle. Chi a l'à fæto 4 ræ in 17 partîe. Tutte e dôe e esperiénse son stæte fæte in prèstito da-o Zêna.
Inta stæ do 2023 a Massa a l'é ritornâ à Zêna, zugàndo 17 partîe e con fâ 3 gol primma ch'a se procurésse 'na grave lexón a-o ligaménto croxòu inte l'arvî do 2024.
A no l'à zugòu pe 322 giórni, fin a-o seu ritórno a-i 3 de marso do 2025, quànde a l'é vegnûa da-a panchinn-a a-i 76 menûti de 'n 0-0 contra o Bologna. A l'à segnòu pe-a primma vòtta dòppo a ferîa a-i 10 de marzo do 2025 (Genoa-Brescia 3-0).
In sciâ fin da stagión 2024-2025 a l'à otegnûo co-o Zêna a primma promoçión stòrica do club inta Serie A. A-i 22 d'agósto do 2025 a l'à fæto o seu exòrdio comme zughêua profescionâle inta nêuva Serie A Women's Cup, inta partîa perdûa contra l'Inter pe 1-2.
A-i 5 d'otôbre a l'à fæto o seu exòrdio inta Serie A, inta partîa perdûa contra o Milan pe 1-2; e a-i 18 d'otôbre a l'à guagnou a seu primma partîa de Serie A (Genoa-Ternana 3-1 a-a Sciorba).
== Cariêra internaçionale ==
Into frevâ do 2018 a l'é stæta convocâ da-a Nazzarena Grilli pe 'n tornêo inta región de l'Algarve do Portugâ co-a squàddra naçionâle de Under-16. Lì, a Alessandra a l'à zugòu inte træ partîe – contra l'Olanda, o Portugâ e a Germània – tra-i 15 e i 19 de frevâ.<ref>{{Çitta web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/nazionali-in-cifre/dettaglio-convocato/?calciatoreId=46564&squadraId=28 |tìtolo=Alessandra Massa FIGC|outô=FIGC|dæta=2025-09-25|léngoa=IT|vìxita=2025-09-25}}</ref>
== Conquìste ==
A l'à fæto o primmo gol offiçiâle inta stöia do Zêna.
Dæto ch'a l'à guâgno tutte e partîe da stagión 2019-2020 co-o Zêna e tutte e partîe da stagión 2020-2021 co-a Romma, a l'é diventâ a primma zughêua dònna inta stöia italiann-a à goâgnâ tutte e partîe da stagión con doî club despægi.
Dæto ch'a l'é ariêscia à fâ 'n gòl dóppo 4 menûti into seu inàndio pe-a Romma, a l'é a marcatôa ciù velôce inta stöia da squàddra adulta de dònne. Se includémmo tutta a stöia do club, a l'é clascificâ segónda, derê a-o Siniša Mihajlović, ch'o l'à segnòu 3 menuti into seu exòrdio pe-a squàddra maschîle.
No sôlo a l'é stæta a primma capitànn-a inta stöia do Zêna (20 d'otôbre do 2019, Superba-Zêna 0-5), ma a-i 21 de seténbre do 2025 a l'é vegnûa ascì a primma capitànn-a sotta a quæ o Zêna o l'à guâgno 'na partîa profescionâle (Hellas Verona-Zêna 0-4).
== Statística ==
''Fin a-i 7 setembre do 2026''
{| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%"
! rowspan="2" |Staxón
! rowspan="2" |Squaddra
! colspan="3" |Campionato
! colspan="3" |Cóppe naçionali
! colspan="3" |Cóppe continentali
! colspan="3" |Âtre cóppe
! colspan="2" |Totale
|-
!Camp
!Pres
!Ræ
!Camp
!Pres
!Ræ
!Camp
!Pres
!Ræ
!Camp
!Pres
!Ræ
!Pres
!Ræ
|-
|2019-2020
|{{Bandêa|ITA}} Zêna
|Ec
| 8
| 13
|CIE
| 4
| 4
| -
| -
| -
| -
| -
| -
| 12
| 17
|-
|2020-2021
|{{Bandêa|ITA}} Romma
|A
|0
|0
|CI
| 1
| 1
| -
| -
| -
|SI
| 0
| 0
|1
|1
|-
|2021-2022
|{{Bandêa|ITA}} San Marino Academia
|B
|26
|4
|CI
|2
|0
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|28
|4
|-
|2022-2023
|{{Bandêa|ITA}} ChievoVerona
|B
|16
|4
|CI
|4
|0
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|20
|4
|-
|2023-2024
| rowspan="4" |{{Bandêa|ITA}} Zêna
|B
|19
|3
|CI
|0
|0
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|19
|3
|-
|2024-2025
|B
|10
|1
|CI
|0
|0
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|10
|1
|-
|2025-2026
|A
|20
|0
|CI
|2
|0
| -
| -
| -
| AWC
| 3
| 0
| 25
| 0
|-
|2026-2027
|B
|1
|0
|CI
|0
|0
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|1
|0
|-
! colspan="3" |Totale Zêna
!58
!17
!
!6
!4
!
!
!
!
!3
!0
!67
!21
|-
! colspan="3" |Totale cariêra|| 100 || 25 || || 13 || 5 || || - || - || || 3 || 0 || 116 ||30
|}
== Vittöie ==
* Zêna
: Ecelénza 2019/2020
* Romma
: Scudétto Primmaveia 2019/2020
: Scudétto Primmaveia 2020/2021
: Cóppa Italia 2020/2021
== Nótte ==
<references />
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Gente de Liguria]]
[[Categorîa:Zeugo do ballon]]
h01hteai3az87zh2g1za25qgqo66wsg
Template:Intervàllo geològico/coménso
10
33168
273821
273809
2026-09-07T18:37:20Z
N.Longo
12052
+
273821
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#expr:{{#switch:{{lc:{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}
|argillite di Burgess|burgess shale|argilìte de Burgess=508
|chengjiang=518
|sirius passet=518
|doushantuo=570
<!-- Data from ICS chart
|Supereon
|Eon
|Era
|Period
|Epoch/Series
|Age/Stage
|other division (other sources - not in ICS chart)
The names from the ICS chart are always first on the line.-->
|precambriano|precanbriàn
|adeano|adeàn=4567.30
|archeano|archeàn
|eoarcheano|isuano|eoarcheàn|isuàn=4031
|paleoarcheano|paleoarcheàn=3600
|mesoarcheano|mezoarcheàn=3200
|neoarcheano|neoarcheàn=2800
|proterozoico|proterozòico
|paleoproterozoico|paleoproterozòico
|sideriano|sideriàn=2500
|rhyaciano|rhyaciàn=2300
|orosiriano|orosiriàn=2050
|statheriano|statheriàn=1800
|mesoproterozoico|mezoproterozòico
|calymmiano|calymmiàn=1600
|ectasiano|ripheano|ectaziàn|ripheàn=1400
|steniano|steniàn=1200
|mayaniano|mayaniàn=1100
|siniano|sturtiano|siniàn|sturtiàn=1050
|neoproterozoico|neoproterozòico
|toniano|toniàn=1000
|baikaliano|baikaliàn=850
|cryogeniano|cryogeniàn=720
|ediacarano|vendiano|ediacaràn|vendiàn=635
|fanerozoico|fanerozòico
|paleozoico|paleozòico
|cambriano|canbriàn
|basso cambriano|bàsso canbriàn
|terranoviano|teranoviàn
|fortuniano|fortuniàn
|manykaiano|manykaiàn|nemakit daldyniano|nemakit daldyniàn=538.8
|caerfai|tommotiano|tomotiàn=530
|stadio 2|stàddio 2=529
|serie 2|série 2
|stadio 3|atdabaniano|stàddio 3|atdabaniàn=521
|botomiano|botomiàn=522
|toyoniano|toyoniàn=516
|stadio 4|stàddio 4=514.5
|serie 3|série 3
|stadio 5|wuliuano|stàddio 5|wuliuàn=506.5
|drumiano|drumiàn=504.5
|guzhangiano|nganasanian|mindyallan|guzhangiàn|nganasaniàn|mindyallàn=500.5
|furongiano|furongiàn=497
|paibiano|franconiano|paibiàn|franconiàn=497
|jiangshaniano|jiangshaniàn=494.2
|mansiano|mansiàn=489.5
|stadio 10|stàddio 10=491.0
|ordoviciano|ordoviciàn
|ordoviciano inferiore|bàsso ordoviciàn
|tremadociano|tremadociàn=486.85
|late early ordovician|prìmmo bàsso ordoviciàn=479
|arenig|floiano|floiàn=477.1
|ordoviciano medio|médio ordoviciàn
|dapingiano|ordoviciano iii|dapingiàn|ordoviciàn iii=471.3
|darriwiliano|dariwiliàn=469.4
|ordoviciano superiore|âto ordoviciàn
|sandbiano|ordoviciano v|sandbiàn|ordoviciàn v=458.2
|middle late ordovician|médio âto ordoviciàn=455
|katiano|ordoviciano vi|katiàn|ordoviciàn vi=452.8
|hirnantiano|hirnantiàn=445.2
|siluriano|siluriàn
|llandovery|siluriano inferiore|bàsso siluriàn
|rhuddaniano|rhuddaniàn=443.1
|aeroniano|aeroniàn=440.5
|telychiano|telychiàn=438.6
|wenlock
|sheinwoodiano|sheinwoodiàn=432.9
|homeriano|homeriàn=430.6
|ludlow|ludloviano|siluriano superiore|ludloviàn|âto siluriàn
|gorstiano|gorstiàn=426.7
|ludfordiano|ludfordiàn=425.0
|pridoli|pridoliano|pridoliàn
|unnamed pridoli stage|stàddio pridoli=422.7
|devoniano|devoniàn
|devoniano inferiore|bàsso devoniàn
|lochkoviano|downtoniano|lochkoviàn|downtoniàn=419.62
|pragiano|praghiano|pragiàn|praghiàn=413.02
|emsiano|emsiàn=410.62
|devoniano medio|médio devoniàn
|eifeliano|eifeliàn=393.47
|givetiano|givetiàn=387.95
|devoniano superiore|âto devoniàn
|frasniano|frasniàn=382.31
|famenniano|famenniàn=372.15
|carbonifero|carbonìfero
|carbonifero inferiore|mississippiano|bàsso carbonìfero|misciscipiàn
|mississippiano inferiore|bàsso misciscipiàn
|tournaisiano|tournaisiàn=358.86
|mississippiano medio|médio misciscipiàn
|viseano|viseàn=346.7
|mississippiano superiore|âto misciscipiàn
|serpukhoviano|serpukhoviàn=330.3
|namuriano|namuriàn=326
|carbonifero superiore|pennsylvaniano|âto carbonìfero|pennsylvaniàn
|pennsylvaniano inferiore|bàsso pennsylvaniàn
|bashkiriano|bashkiriàn=323.4
|westphaliano|westphaliàn=313
|pennsylvaniano medio|médio pennsylvaniàn
|moscoviano|moscoviàn=315.2
|pennsylvaniano superiore|âto pennsylvaniàn
|kasimoviano|kasimoviàn=307.0
|stephaniano|stephaniàn=304
|gzheliano|gzheliàn=303.7
|permiano|permiàn
|permiano inferiore|cisuraliano|bàsso permiàn|cisuraliàn
|asseliano|asseliàn=298.9
|sakmariano|sakmariàn=293.52
|artinskiano|artinskiàn=290.1
|kunguriano|kunguriàn=283.3
|permiano medio|guadalupiano|médio permiàn|guadalupiàn
|roadiano|ufimiano|roadiàn|ufimiàn=274.4
|wordiano|wordiàn=266.9
|capitaniano|capitaniàn=264.28
|permiano superiore|lopingiano|âto permiàn|lopingiàn
|wuchiapingiano|longtaniano|wuchiapingiàn|longtaniàn=259.857
|changhsingiano|changhsingiàn=254.14
|mesozoico|mezozòico
|triassico|triàscico
|triassico inferiore|bàsso triàscico
|induano|induàn=251.902
|olenekiano|spathiano|olenekiàn|spathiàn=250.8
|triassico medio|médio triàscico
|anisico|anìsico=247.0
|ladinico|ladiniano|ladìnico|ladiniàn=241.464
|triassico superiore|âto triàscico
|carnico|carniano|càrnico|carniàn=237
|norico|noriano|nòrico|noriàn=227.3
|retico|rhaetiano|rético|rhaetiàn=205.7
|giurassico|giuràscico
|giurassico inferiore|bàsso giuràscico
|hettangiano|hettangiàn=201.4
|sinemuriano|sinemuriàn=199.5
|pliensbachiano|pliensbachiàn=192.9
|toarciano|toarciàn=184.2
|giurassico medio|médio giuràscico
|aaleniano|aaleniàn=174.7
|bajociano|bajociàn=170.9
|bathoniano|bathoniàn=168.2
|calloviano|calloviàn=165.3
|giurassico superiore|âto giuràscico
|oxfordiano|oxfordiàn=161.5
|kimmeridgiano|kimmeridgiàn=154.8
|titoniano|titoniàn=149.2
|cretacico|cretàcico
|cretacico inferiore|bàsso cretàcico
|berriasiano|neocomiano|berriasiàn|neocomiàn=143.1
|valanginiano|valanginiàn=137.05
|hauteriviano|hauteriviàn=132.6
|barremiano|gallic|baremiàn|gàllico=125.77
|aptiano|aptiàn=121.4
|albiano|albiàn=113.2
|cretacico superiore|âto cretàcico
|cenomaniano|cenomaniàn=100.5
|turoniano|turoniàn=93.9
|coniaciano|senoniano|coniaciàn|senoniàn=89.8
|santoniano|santoniàn=85.7
|campaniano|canpaniàn=83.6
|maastrichtiano|maastrichtiàn=72.2
|cenozoico|cenozòico
|paleogene|paleogêne
|paleocene|paleocêne
|terziario|tersiâio
|paleocene inferiore|daniano|bàsso paleocêne|daniàn=66.0
|puercano|puercàn=65
|torrejoniano|torrejoniàn=63.3
|paleocene medio|selandiano|médio paleocêne|selandiàn=61.66
|tiffaniano|tiffaniàn=60.2
|paleocene superiore|thanetiano|âto paleocêne|thanetiàn=59.24
|clarkforkiano|clarkforkiàn=56.8
|eocene|eocêne
|eocene inferiore|ypresiano|mp 10|bàsso eocêne|ypresiàn=56.0
|wasatchiano|wasatchiàn=55.4
|bridgeriano|bridgeriàn=50.3
|eocene medio|médio eocêne
|luteziano|mp 11|lutesiàn=48.07
|uintano|uintàn=46.2
|duchesneano|duchesneàn=42
|bartoniano|bartoniàn=41.03
|chadroniano|chadroniàn=38
|eocene superiore|priaboniano|âto eocêne|priaboniàn=37.71
|oligocene|oligocêne
|oligocene inferiore|rupeliano|bàsso oligocêne|rupeliàn
|orellano|orellàn=33.90
|whitneyano|whitneyàn=33.3
|arikeeano|arikeeàn=30.6
|oligocene superiore|chattiano|âto oligocêne|chattiàn=27.30
|neogene|neogêne
|miocene|miocêne
|miocene inferiore|bàsso miocêne
|aquitaniano|aquitaniàn=23.04
|hemingfordiano|hemingfordiàn=20.6
|burdigaliano|burdigaliàn=20.45
|barstoviano|barstoviàn=16.3
|miocene medio|médio miocêne
|langhiano|langhiàn=15.98
|serravalliano|serravalliàn=13.82
|clarendoniano|clarendoniàn=13.6
|miocene superiore|âto miocêne
|tortoniano|tortoniàn=11.63
|hemphilliano|hemphilliàn=10.3
|messiniano|mesciniàn=7.246
|pliocene|pliocêne
|pliocene inferiore|zancleano|bàsso pliocêne|zancleàn=5.333
|blancano|blancàn=4.75
|pliocene superiore|piacenziano|âto pliocêne|piancesiàn=3.600
|quaternario|quaternâio
|pleistocene|pleistocêne
|pleistocene inferiore|bàsso pleistocêne
|gelasiano|gelasiàn=2.58
|calabriano|calabriàn=1.80
|irvingtoniano|irvingtoniàn=1.8
|pleistocene medio|ioniano|chibaniano|médio pleistocêne|ioniàn|chibaniàn=0.774
|rancholabreano|rancholabreàn=0.24
|pleistocene superiore|âto pleistocêne=0.129
|olocene|olocêne
|olocene inferiore|groenlandiano|bàsso olocêne|groenlandiàn=0.0117
|olocene medio|northgrippiano|médio olocêne|northgrippiàn=0.0082
|olocene superiore|meghalayano|âto olocêne|meghalayàn=0.0042
||ora|recente|presente|attuale|òua|ancheu|prezénte|presente|ancöi|aù|au(r)a=0}} round {{{2|5}}}}}</includeonly><noinclude>{{Man}}
[[Categorîa:Template Tassobox]]
[[Categorîa:Sototemplates]]</noinclude>
28tvxx7requ23hm2d6k5n2lgh0st48v
Template:Intervàllo geològico/coménso/man
10
33181
273822
2026-09-07T18:47:17Z
N.Longo
12052
+ man
273822
wikitext
text/x-wiki
Quésto template o sèrve a-o modéllo {{Tl|Intervàllo geològico}} pe pasâ e etæ geològiche, scrîte co-o seu nómme, a-o nùmero de mioìn d'ànni quànde són comensæ. Pò-u sòlito o no l'é da adêuviâ pe seu cónto ma o và reciamòu co-o modéllo prinçipâ.
== Ezénpi d'ûzo ==
Prezénpio, quànde ch'o gh'é inserîo:
<pre>{{Intervàllo geològico/coménso|Adeàn}}</pre>
o restitoìsce:
{{Intervàllo geològico/coménso|Adeàn}}
<noinclude>[[Categorîa:Manoâli di template]]</noinclude>
2xyoct8tryqnv713sjq97cfw6rscgnv