Wikipedia lijwiki https://lij.wikipedia.org/wiki/Pagina_prin%C3%A7ip%C3%A2 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Media Speçiale Discûscion Utente Discûscioîn ûtente Wikipedia Discûscioîn Wikipedia Immaggine Discûscioîn immaggine MediaWiki Discûscioîn MediaWiki Template Discûscioîn template Agiûtto Discûscioîn agiûtto Categorîa Discûscioîn categorîa TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento 10 16299 273898 252448 2026-09-11T19:20:15Z N.Longo 12052 + var, tapulau stu lì p'aura 273898 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Âtri ûxi|tìtolo=[[Template:Persunalità]]}} </noinclude><div style="width:{{{latitudo_capsae|14em}}}; float:right; margin:0 2em 1em 0; box-shadow:8px 8px 8px #ACE; text-align:center; background:{{{color|#f2f2f2}}}; color:#484848; border:1px solid #BEBEBE;"> <div style="padding-top:.4em"><div style="font-size:90%; font-weight:bold">{{PAGENAME}}</div></div><!-- -->{{#if:{{{inmàgine|}}}|[[File:{{{inmàgine}}}|none|{{{px}}}|]]<br>{{{descriçión}}}}}<!-- --><div style="padding-bottom:.4em"></div> <div style="padding-top:.4em"></div> <div style="padding:0.2em 0.1em 0.1em 0.2em; font-size:80%"> <div class="mw-collapsible mw-expanded" style="width:100%; text-align:left;"> '''{{#if:{{{var-dæti_personâli|}}}|{{{var-dæti_personâli}}}|Dæti personâli}}''' <div class="mw-collapsible-content"> {{#if:{{{nàscita|}}}|''{{#if:{{{var-nàscita|}}}|{{{var-nàscita}}}|Nàscita}}'': {{{nàscita}}}<br />}}<!-- -->{{#if:{{{mòrte|}}}|''{{#if:{{{var-mòrte|}}}|{{{var-mòrte}}}|Mòrte}}'': {{{mòrte}}}<br />}}<!-- -->{{#if:{{{paize|}}}|''{{#if:{{{var-pàize|}}}|{{{var-pàize}}}|Pàize}}'': {{{paize|}}}<br />}}<!-- -->{{#if:{{{religio|}}}|''''{{#if:{{{var-religión|}}}|{{{var-religión}}}|Religión}}: {{{religio|}}}<br />}}<!--</div></div>}}</div><!-- --></div></div></div><div style="padding-bottom:.4em"></div> <div style="padding:0.2em 0.1em 0.1em 0.2em; font-size:80%"> <div class="mw-collapsible mw-expanded" style="width:100%; text-align:left;"> '''{{#if:{{{var-âtre_informaçioìn|}}}|{{{var-âtre_informaçioìn}}}|Âtre informaçioìn}}''' <div class="mw-collapsible-content"> {{#if:{{{profesción|}}}|''{{#if:{{{var-profesción|}}}|{{{var-profesción}}}|Profesción}}'': {{{profesción|}}}<br />}}<!--</div></div>}}</div><!-- -->{{#if:{{{membre de|}}}|''{{#if:{{{var-ménbro_de|}}}|{{{var-ménbro_de}}}|Ménbro de}}'': {{{membre de|}}}<br />}}<!--</div></div>}}</div></div></div> -->{{#if:{{{predecesô|}}}|''{{#if:{{{var-predecesô|}}}|{{{var-predecesô}}}|Predecesô}}'': {{{predecesô|}}}<br />}}<!--</div></div>}}</div></div></div> -->{{#if:{{{sucesô|}}}|''{{#if:{{{var-sucesô|}}}|{{{var-sucesô}}}|Sucesô}}'': {{{sucesô|}}}<br />}}<!--</div></div>}}</div></div></div> --></div></div></div><div style="padding-bottom:.4em"></div> <div style="padding-top:.4em"></div></div> <noinclude> <pre> {{Biografia |inmàgine = |px = |descriçión = |nàscita = |mòrte = |paize = |profesción = |predecesô = |sucesô = }} </pre> [[Categorîa:Template]]</noinclude> t0iub5wn2a9jk3jfl6qgscvg1pyv106 273899 273898 2026-09-11T19:21:39Z N.Longo 12052 273899 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Âtri ûxi|tìtolo=[[Template:Persunalità]]}} </noinclude><div style="width:{{{latitudo_capsae|14em}}}; float:right; margin:0 2em 1em 0; box-shadow:8px 8px 8px #ACE; text-align:center; background:{{{color|#f2f2f2}}}; color:#484848; border:1px solid #BEBEBE;"> <div style="padding-top:.4em"><div style="font-size:90%; font-weight:bold">{{PAGENAME}}</div></div><!-- -->{{#if:{{{inmàgine|}}}|[[File:{{{inmàgine}}}|none|{{{px}}}|]]<br>{{{descriçión}}}}}<!-- --><div style="padding-bottom:.4em"></div> <div style="padding-top:.4em"></div> <div style="padding:0.2em 0.1em 0.1em 0.2em; font-size:80%"> <div class="mw-collapsible mw-expanded" style="width:100%; text-align:left;"> '''{{#if:{{{var-dæti_personâli|}}}|{{{var-dæti_personâli}}}|Dæti personâli}}''' <div class="mw-collapsible-content"> {{#if:{{{nàscita|}}}|''{{#if:{{{var-nàscita|}}}|{{{var-nàscita}}}|Nàscita}}'': {{{nàscita}}}<br />}}<!-- -->{{#if:{{{mòrte|}}}|''{{#if:{{{var-mòrte|}}}|{{{var-mòrte}}}|Mòrte}}'': {{{mòrte}}}<br />}}<!-- -->{{#if:{{{paize|}}}|''{{#if:{{{var-pàize|}}}|{{{var-pàize}}}|Pàize}}'': {{{paize|}}}<br />}}<!-- -->{{#if:{{{religio|}}}|''''{{#if:{{{var-religión|}}}|{{{var-religión}}}|Religión}}'': {{{religio|}}}<br />}}<!--</div></div>}}</div><!-- --></div></div></div><div style="padding-bottom:.4em"></div> <div style="padding:0.2em 0.1em 0.1em 0.2em; font-size:80%"> <div class="mw-collapsible mw-expanded" style="width:100%; text-align:left;"> '''{{#if:{{{var-âtre_informaçioìn|}}}|{{{var-âtre_informaçioìn}}}|Âtre informaçioìn}}''' <div class="mw-collapsible-content"> {{#if:{{{profesción|}}}|''{{#if:{{{var-profesción|}}}|{{{var-profesción}}}|Profesción}}'': {{{profesción|}}}<br />}}<!--</div></div>}}</div><!-- -->{{#if:{{{membre de|}}}|''{{#if:{{{var-ménbro_de|}}}|{{{var-ménbro_de}}}|Ménbro de}}'': {{{membre de|}}}<br />}}<!--</div></div>}}</div></div></div> -->{{#if:{{{predecesô|}}}|''{{#if:{{{var-predecesô|}}}|{{{var-predecesô}}}|Predecesô}}'': {{{predecesô|}}}<br />}}<!--</div></div>}}</div></div></div> -->{{#if:{{{sucesô|}}}|''{{#if:{{{var-sucesô|}}}|{{{var-sucesô}}}|Sucesô}}'': {{{sucesô|}}}<br />}}<!--</div></div>}}</div></div></div> --></div></div></div><div style="padding-bottom:.4em"></div> <div style="padding-top:.4em"></div></div> <noinclude> <pre> {{Biografia |inmàgine = |px = |descriçión = |nàscita = |mòrte = |paize = |profesción = |predecesô = |sucesô = }} </pre> [[Categorîa:Template]]</noinclude> cce0tt9cuirxe1zb97kstfy5zdj7z0y 273903 273899 2026-09-11T20:14:19Z N.Longo 12052 + auto 273903 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Âtri ûxi|tìtolo=[[Template:Persunalità]]}} </noinclude><div style="width:{{{latitudo_capsae|14em}}}; float:right; margin:0 2em 1em 0; box-shadow:8px 8px 8px #ACE; text-align:center; background:{{{color|#f2f2f2}}}; color:#484848; border:1px solid #BEBEBE;"> <div style="padding-top:.4em"><div style="font-size:90%; font-weight:bold">{{PAGENAME}}</div></div><!-- -->{{#if:{{{inmàgine|}}}|[[File:{{{inmàgine}}}|none|{{#if:{{{px|}}}|{{{px}}}|180px}}|]]<br>{{{descriçión}}}}}<!-- --><div style="padding-bottom:.4em"></div> <div style="padding-top:.4em"></div> <div style="padding:0.2em 0.1em 0.1em 0.2em; font-size:80%"> <div class="mw-collapsible mw-expanded" style="width:100%; text-align:left;"> '''{{#if:{{{var-dæti_personâli|}}}|{{{var-dæti_personâli}}}|Dæti personâli}}''' <div class="mw-collapsible-content"> {{#if:{{{nàscita|}}}|''{{#if:{{{var-nàscita|}}}|{{{var-nàscita}}}|Nàscita}}'': {{{nàscita}}}<br />}}<!-- -->{{#if:{{{mòrte|}}}|''{{#if:{{{var-mòrte|}}}|{{{var-mòrte}}}|Mòrte}}'': {{{mòrte}}}<br />}}<!-- -->{{#if:{{{paize|}}}|''{{#if:{{{var-pàize|}}}|{{{var-pàize}}}|Pàize}}'': {{{paize|}}}<br />}}<!-- -->{{#if:{{{religio|}}}|''''{{#if:{{{var-religión|}}}|{{{var-religión}}}|Religión}}'': {{{religio|}}}<br />}}<!--</div></div>}}</div><!-- --></div></div></div><div style="padding-bottom:.4em"></div> <div style="padding:0.2em 0.1em 0.1em 0.2em; font-size:80%"> <div class="mw-collapsible mw-expanded" style="width:100%; text-align:left;"> '''{{#if:{{{var-âtre_informaçioìn|}}}|{{{var-âtre_informaçioìn}}}|Âtre informaçioìn}}''' <div class="mw-collapsible-content"> {{#if:{{{profesción|}}}|''{{#if:{{{var-profesción|}}}|{{{var-profesción}}}|Profesción}}'': {{{profesción|}}}<br />}}<!--</div></div>}}</div><!-- -->{{#if:{{{membre de|}}}|''{{#if:{{{var-ménbro_de|}}}|{{{var-ménbro_de}}}|Ménbro de}}'': {{{membre de|}}}<br />}}<!--</div></div>}}</div></div></div> -->{{#if:{{{predecesô|}}}|''{{#if:{{{var-predecesô|}}}|{{{var-predecesô}}}|Predecesô}}'': {{{predecesô|}}}<br />}}<!--</div></div>}}</div></div></div> -->{{#if:{{{sucesô|}}}|''{{#if:{{{var-sucesô|}}}|{{{var-sucesô}}}|Sucesô}}'': {{{sucesô|}}}<br />}}<!--</div></div>}}</div></div></div> --></div></div></div><div style="padding-bottom:.4em"></div> <div style="padding-top:.4em"></div></div> <noinclude> <pre> {{Biografia |inmàgine = |px = |descriçión = |nàscita = |mòrte = |paize = |profesción = |predecesô = |sucesô = }} </pre> [[Categorîa:Template]]</noinclude> 8r77yvgtxmzhmaau5ccgi9apwiiv1p8 10 18382 273912 176251 2026-09-12T11:44:36Z N.Longo 12052 rev 273912 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=Prescidénti da Repubbrica Italiann-a |title=[[Prescidénti da Repubbrica Italiann-a|Prescidénti da Repùbrica Italiànn-a]] |image=[[Immaggine:Flag of the President of Italy.svg|80px|Stendàrdo do Prescidénte da Repùbrica Italiànn-a]] |state=collapsed |list1=[[Enrico De Nicola]] <small>(1946-1948)</small>{{·}}[[Luigi Einaudi]] <small>(1948-1955)</small>{{·}}[[Giovanni Gronchi]] <small>(1955-1962)</small>{{·}}[[Antonio Segni]] <small>(1962-1964)</small>{{·}}[[Giuseppe Saragat]] <small>(1964-1971)</small>{{·}}[[Giovanni Leone]] <small>(1971-1978)</small>{{·}}[[Sandro Pertini]] <small>(1978-1985)</small>{{·}}[[Francesco Cossiga]] <small>(1985-1992)</small>{{·}}[[Oscar Luigi Scalfaro]] <small>(1992-1999)</small>{{·}}[[Carlo Azeglio Ciampi]] <small>(1999-2006)</small>{{·}}[[Giorgio Napolitano]] <small>(2006-2015)</small>{{·}}[[Sergio Mattarella]] <small>(2015-)</small> }}<noinclude> [[Categoria:Template de navegaçión - polìtica]]</noinclude> at1oha639tyoljkimfy6oj73prcyemh 10 19116 273911 176333 2026-09-12T11:41:42Z N.Longo 12052 rev 273911 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name= Prescidénti da Repubbrica Françéize |title=[[Prescidénti da Repùbrica Françéize]] [[Immaggine:Generic Coat of Arms of the President of France (Order of Charles III).svg|20px]] |image=[[Immaggine:Armoiries république française.svg|50px]] |group1=[[Segonda Repùbrica Françéize]] |list1=[[Napoleon III|Loîgi Napolión Bonaparte]] <small>(1848-1852)</small> |group2=[[Tersa Repùbrica Françéize]] |list2=[[Adolphe Thiers]] <small>(1871-1873)</small>{{·}}[[Patrice de Mac-Mahon]] <small>(1873-1879)</small>{{·}}[[Jules Grévy]] <small>(1879-1887)</small>{{·}}[[Sadi Carnot]] <small>(1887-1894 )</small>{{·}}[[Jean Casimir-Perier]] <small>(1894-1895)</small>{{·}}[[Félix Faure]] <small>(1895-1899)</small>{{·}}[[Émile Loubet]] <small>(1899-1906)</small>{{·}}[[Armand Fallières]] <small>(1906-1913)</small>{{·}}[[Raymond Poincaré]] <small>(1913-1920 )</small>{{·}}[[Paul Deschanel]] <small>(1920)</small>{{·}}[[Alexandre Millerand]] <small>(1920-1924)</small>{{·}}[[Gaston Doumergue]] <small>(1924-1931)</small>{{·}}[[Paul Doumer]] <small>(1931-1932)</small>{{·}}[[Albert Lebrun]] <small>(1932-1940)</small> · |group3=[[Quarta Repùbrica Françéize]] |list3=[[Vincent Auriol]] <small>(1947-1954)</small>{{·}}[[René Coty]] <small>(1954-1959)</small> |group4=[[Quinta Repùbrica Françéize]] |list4=[[Charles de Gaulle]] <small>(1959-1969)</small>{{·}}[[Alain Poher]] <small>(''interim'' 1969)</small>{{·}}[[Georges Pompidou]] <small>(1969-1974)</small>{{·}}Alain Poher <small>(''interim'' 1974)</small>{{·}}[[Valéry Giscard d'Estaing]] <small>(1974-1981)</small>{{·}}[[François Mitterrand]] <small>(1981-1995)</small>{{·}}[[Jacques Chirac]] <small>(1995-2007)</small>{{·}}[[Nicolas Sarkozy]] <small>(2007-2012)</small>{{·}}[[François Hollande]] <small>(2012-2017)</small>{{·}}[[Emmanuel Macron]] <small>(2017-)</small> }}<noinclude> [[Categoria:Template de navegaçión - polìtica]]</noinclude> myfeq59g5dpgzk6pie66wr935qlm641 0 24157 273909 266895 2026-09-12T11:36:14Z N.Longo 12052 cat 273909 wikitext text/x-wiki {{Grafîa ofiçiâ}} [[Immaggine:Padova mappa.png|miniatura|302x302px|Màppa da Provìnsa de Pàdova]] A '''Provìnsa de Pàdova''' a gh'à 102 comùn e a l'é inta [[Venneto|Región Véneto]] in [[Italia|Itàlia]]. A sò capitâle a l'é a çitæ de [[Pàdova]]. == Comùn prinçipæ == Chi gh'é 'na seleçión di comùn ciù inportànti da provìnsa: * [[Pàdova]] * [[Piasêua]] (''Piazzola sul Brenta'') * [[Albignàsego]] * [[Selvaçàn]] (''Selvazzano Dentro'') * [[Vigónsa]] (''Vigonza'') * [[Çitadélla]] * [[Àbano Tèrme]] (''Abano Terme'') * [[Èste]] * [[Monsélice]] == Stöia e Coltûa == A provìnsa de Pàdova a l'é unn-a de ciù antîghe e rìcche de stöia do Véneto. A sò universitæ, fondâ into 1222, a l'é tra e ciù antîghe do móndo e a l'é stæta un céntro fondamentâle pe-a rivoluçión scentìfica, con di profesoî cómme o [[Galileo Galilei]]. A provìnsa a l'é ascì famôza pe-e sò çitæ muræ, cómme [[Çitadélla]] e [[Montagnànn-a]], e pe-i sò céntri termâli. == Nòtte == <references /> == Âtri progètti == {{Interprogetto}} {{Contròllo de outoritæ}} [[Categorîa:Provinsa de Padoa| ]] o759yqj82iloetl3fafs29esasounsv 0 24159 273910 266897 2026-09-12T11:36:45Z N.Longo 12052 cat 273910 wikitext text/x-wiki {{Grafîa ofiçiâ}} [[Immaggine:Treviso mappa.png|miniatura|300x300px|Màppa da Provìnsa de Trevîzo]] A '''Provìnsa de Trevîzo''' a gh'à 94 comùn e a l'é inta [[Venneto|Región Véneto]] in [[Italia|Itàlia]]. A sò capitâle a l'é a çitæ de Trevîzo. Storicaménte conosciûa cómme a ''Marca gioiosa et amorosa'', a provìnsa a l'é avoxâ in tùtto o móndo pe-a produçión do vin Prosecco e pe-e sò colìnn-e, diciaræ patrimònio de l'umanitæ da l'[[UNESCO]]. == Comùn prinçipæ == * [[Trevîzo]] * [[Conegiàn]] (''Conegliano'') * [[Castelfrànco Véneto]] (''Castelfranco Veneto'') * [[Montebelluna]] * [[Vitöio Véneto]] (''Vittorio Veneto'') * [[Valdobiàdene]] (''Valdobbiadene'') == Âtri progètti == {{Interprogetto}} {{Contròllo de outoritæ}} [[Categorîa:Provinsa de Treviso| ]] 7m515w5pw9n0p1u6r62h429017i6orc 0 24162 273907 266899 2026-09-12T11:35:17Z N.Longo 12052 cat 273907 wikitext text/x-wiki {{Grafîa ofiçiâ}} [[Immaggine:Vicenza mappa.png|miniatura|448x448px|Màppa da Provinsa de Viçença]] A '''Provìnsa de Vicénsa''' a gh'à 114 comùn e a l'é inta [[Venneto|Región Véneto]] in [[Italia|Itàlia]]. A sò capitâle a l'é a çitæ de [[Vicénsa]]. O teritöio o l'é avoxòu in tùtto o móndo pe-a sò architetûa rinascimentâle, dæto che chi gh'à travagiòu o celebêre [[Andrea Palladio]]. Pe sta raxón chi, a çitæ de Vicénsa e e vile paladiànne són diciaræ patrimònio de l'umanitæ da l'[[UNESCO]]. Da-o pónto de vìsta econòmico, a provìnsa a l'é un di céntri industriâli ciù inportànti d'Itàlia, aprêuvo ascì a-a produçión de òrefiçerîa. == Comùn prinçipæ == Chi de sótta se trêuvan e localitæ con ciù abitànti da provìnsa: * [[Vicénsa]] * [[Basàn]] (''Bassano del Grappa'') * [[Schio]] * [[Valdagno]] * [[Arzignàn]] (''Arzignano'') * [[Montecchio Maggiore]] == Âtri progètti == {{Interprogetto}} {{Contròllo de outoritæ}} [[Categorîa:Provinsa de Viçença| ]] 40avvfwd0h1y35601tgbr3wuqlnqafa 10 30556 273904 268258 2026-09-11T20:15:17Z N.Longo 12052 wl 273904 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Letiatûa in lìgure |title = [[Letiatûa in lìgure]] |state = collapsed |groupstyle = text-align:left; |liststyle = text-align:left; |group1 = [[XII secolo|Sécolo XII]] |list1 = {{Navbox subgroup |group1 = Outoî |list1 = [[Raimbaut de Vaqueiras]] |group2 = Òpere |list2 = Anònimi: ''[[Testaménto de Raimondo Pictenado]]''{{·}}''[[Dichiaraçiùn de Paxia]]''; Raimbaut: ''[[Contrasto co-ina dònna zeneize|Contràsto co-ina dònna zenéize]]''{{·}}''[[Descord a ciù léngoe]]'' }} |group2 = [[XIII secolo|Sécolo XIII]] |list2 = {{Navbox subgroup |group1 = Outoî |list1 = [[Anònimo zeneize|Anònimo Zenéize]] |group2 = Òpere |list2 = Anònimo Zenéize: [[Còdice Morfìn]]; Anònimi: ''[[Fórmola de sconzûo do 1222]]''{{·}}''[[I Xzeneijzi cum Maria]]''{{·}}''[[Làpide di fræ Scimonétta e Perçivàlle Lercâ]]'' }} |group3 = [[XIV secolo|Sécolo XIV]] |list3 = {{Navbox subgroup |group1 = Outoî |list1 = [[Gêumo de Bàvai]]{{·}}[[Lùcco Patê]]{{·}}[[Aleràmmo Traversàgni]] |group2 = Òpere |list2 = Anònimi: ''[[Confortatöio da Conpagnîa da Mizeicòrdia]]''{{·}}''[[Manoscrîto 1.2.7 Bibliotêca Bêrio]]''{{·}}''[[Manoscrîto m.r.II.1.6]]''{{·}}''[[Manoscrîto m.r.IV.1.15]]''{{·}}''[[Manoscrîto It. VI 285]]''{{·}}''[[Manoscrîto Franzoniàn 56]]''{{·}}''[[Instruçioìn a Seguràn]]''{{·}}''[[Létia a l'amiràlio de Turchîa]]''; De Bàvai: ''[[Lo libro de la misera humana condicione]]''; Patê: ''[[Tratâto de virtù e di vìççi (Lùcco Patê)|Tratâto de virtù e di vìççi]]''; Traversàgni: ''[[Legenda de Sancta Elizabet]]'' }} |group4 = [[XV secolo|Sécolo XV]] |list4 = {{Navbox subgroup |group1 = Outoî |list1 = [[Giâxo Axòu]]{{·}}[[Iàcopo Braxéllo]]{{·}}[[Andrîa De Frànchi Bùrgao]]{{·}}[[Andrieu Giustiniàn Bànca]] |group2 = Òpere |list2 = Anònimi: ''[[Preghêa a-a vèrgine in arbenganéize do 1461]]''{{·}}''[[Propoxiçión cóntra o Galiöto do Carétto]]''{{·}}''[[Propoxiçión pi-â refæta do meu e do pòrto]]''{{·}}''[[La raxone de la Pasca]]''; Axòu: ''[[Relaçión da batàggia de Pònsa]]''; Braxéllo: ''[[Discórso cóntra o lùsso di röboìn]]''{{·}}''[[Rìmme vorgæ (Iàcopo Braxéllo)|Rìmme vorgæ]]''; Bùrgao: ''[[Rìmme vorgæ (Andrîa De Frànchi Bùrgao)|Rìmme vorgæ]]''; Giustiniàn Bànca: ''[[Relaçión de l'atàcco e a diféiza de Scîo]]'' }} |group5 = [[XVI secolo|Sécolo XVI]] |list5 = {{Navbox subgroup |group1 = Outoî |list1 = [[Zân'Aostìn Abòu]]{{·}}[[Benàrdo Castelétto]]{{·}}[[Bernabè Çigâa Cazê]]{{·}}[[Viçénso Dartónn-a]]{{·}}[[Pòulo Fuggetta|Pòulo Fogétta]]{{·}}[[Benéito Schenón]]{{·}}[[Bertomê Senàrega]]{{·}}[[Cristòffa Zabâta]] |group2 = Òpere |list2 = Anònimi: ''[[Comédia de Ansèrmo]]''{{·}}''[[Opera e lamento de Zena]]''{{·}}''[[Opera do 1526]]''{{·}}''[[Relaçión in scî fæti de Bargàggi]]''; Abòu: ''[[Cronàche savonéixi]]''; Castelétto, Cazê, Dartónn-a, Fogétta, Schenón e Zabâta: ''[[Rime diverse in lengua zeneise]]''; Cazê: ''[[Discorso in lingua genovese doppo la elettione del Serenissimo Duce di Genova il Signor Antonio Cebà|Discórso do 1593]]''{{·}}''[[Discorso nella elettione del Serenissimo signor Agostino Doria duce, et de l'illustrissimo e reverendissimo signor Oratio Spinola Arcivescovo di Genova|Discórso do 1601]]''; Senàrega: ''[[Discórso do dûxe Matê Senàrega]]'' }} |group6 = [[XVII secolo|Sécolo XVII]] |list6 = {{Navbox subgroup |group1 = Outoî |list1 = [[Zâne Françésco Bafîgo]]{{·}}[[Fulgénçio Baldàn]]{{·}}[[Françésco Bogiàn]]{{·}}[[Antönio Giùlio Brìgnoe Sæ]]{{·}}[[Dotô Cangialànsa]]{{·}}[[Pêo Zâne Capriâ]]{{·}}[[Càrlo Andrîa Castagnêua]]{{·}}[[Gian Giacomo Cavalli|Giàn Giàcomo Cavàllo]]{{·}}[[Gabriælo Ciabrea|Gabriælo Ciabrêa]]{{·}}[[Pêo Giöxèppe Giustiniàn]]{{·}}[[Françésco Màia Mæn]]{{·}}[[Giobàtta Merèllo]]{{·}}[[Pantalìn Moâsànn-a]]{{·}}[[Zân'Aostìn Polinâ]]{{·}}[[Giuliàn Rósso]]{{·}}[[Stêva Rósso]]{{·}}[[Aostìn Scciafìn]]{{·}}[[Geliàndro Sganbào]]{{·}}[[Zâne Andrîa Spìnoa]] |group2 = Òpere |list2 = Anònimi: ''[[Encomio nella elettione del Serenissimo signor Bernardo Clavarezza duce della Serenissima Republica di Genova|Discórso pò-u Benàrdo Cravaæsa]]''{{·}}''[[La Bagolina]]''; Bafîgo: ''[[Lamento dra reginna de Svezia traduto in lengua darseniella e adattòu sciù Lucrezia in ra mòrte do sò galante|Lamento dra reginna de Svezia]]''; Baldàn: ''[[A ro segnó Domenego Fiasella Eççelentissimo Depentò]]''; Bogiàn, Cavàllo, Giustiniàn, Rósso G.: ''[[Ra Cittara Zeneize]]''; Brìgnoe Sæ: ''[[Ra dònna interesà]]''{{·}}''[[I due anelli simili]]''{{·}}''[[Li comici schiavi]]''; Cangialànsa: ''[[Lamento d'unna zóvena marià con un viegio]]''; Capriâ: ''[[Ra finta caritè]]''; Castagnêua: ''[[Zena insendià]]''; Cavàllo: ''[[Applauzo de Zena]]''; Ciabrêa: ''[[Serenâta I]]''{{·}}''[[Serenâta II]]''; Mæn: ''[[Il fazzoletto]]''; Merèllo: ''[[Pe ra canzon dre formaggette]]''; Moâsànn-a: ''[[Cansonê (Moâsànn-a)|Cansonê]]''; Polinâ: ''[[Il genio ligure trionfante]]''; Rósso G.: ''[[Manoscrîto 1.2.7 Bibliotêca Bêrio]]'' <small>(''[[Ro viaggio de Venexa]]''{{·}}''[[Incoronation dro Duxe Lissandro Spinnoa]]'')</small>{{·}}''[[Manoscrîto E.V.9 Bibliotêca Universcitâia de Zêna]]'' <small>(''[[Descriçión da pèsta]]'')</small>; Rósso S.: ''[[L'antico valore de gli huomini di Taggia]]''; Scciafìn: ''[[Applausi per l'ellettione del doge Agostino Pallavicino|Discórso pe l'Agostìn Pravexìn]]''; Sganbào: ''[[La Zingara]]''; Spìnoa: ''[[L'Ariodante]]''{{·}}''[[L'Europa]]''{{·}}''[[La perfidia fulminata da Sansone]]'' }} |group7 = [[XVIII secolo|Sécolo XVIII]] |list7 = {{Navbox subgroup |group1 = Outoî |list1 = [[Toràrbo Armònico]]{{·}}[[Lùcco Màia Capón]]{{·}}[[Anbrêuxo Cónti]]{{·}}[[Steva De Franchi|Stêva De Frànchi]]{{·}}[[Bacìccia Degradòu]]{{·}}[[Antönio Duràsso]]{{·}}[[Gaitàn Galìn]]{{·}}[[Zâne Loénso Federîgo Gavòtti]]{{·}}[[Fabrìçio Giâno]]{{·}}[[Antönio Pescétto]]{{·}}[[Çitén Picêda]]{{·}}[[Antönio Màia Posêu]]{{·}}[[Ònoròu Antönio Rìcci-Gentî]]{{·}}[[Luciàn Rósso]] |group2 = Òpere |list2 = Anònimi: ''[[Cansón de goæra sascelìnn-a]]''{{·}}''[[Libeaçion de Zena]]''{{·}}''[[Manoscrîto E.I.19]]'' <small>(''[[Intermêzo da tragédia Svanvita]]'')</small>{{·}}''[[Manoscrîto 55.J.III.10]]'' <small>(''[[Canto unico]]'')</small>{{·}}''[[Ra descrizion dra vitta dro Figgio Pròdigo divisa in trei canti]]''{{·}}''[[Sonétto pi-â goæra do 1625]]''{{·}}''[[Trionfo dro pòpolo zeneise]]''; Armònico: ''[[Ro valoroso combatimento de Zane Antògno Maglion]]''; Capón: ''[[A canzun de Franzé u peguror]]''; Cónti, De Frànchi, Galìn, Gastâdo, Goîdo, Tôzo e Vicêti: ''[[Ra Gerusalemme deliverà]]''; De Frànchi: ''[[L'avocâto Patèlla]]''{{·}}''[[Ra locandera de Sampedarenna]]''{{·}}''[[Re preçiose ridicole]]''{{·}}''[[Ro Chitarrin]]''{{·}}''[[Ro mariezzo per fòrça]]''{{·}}''[[Ro retorno non previsto|Ro ritorno non previsto]]''; Degradòu: ''[[Cançonetta patriòtica in sciù l'aia dra Carmagnòla]]''; Duràsso: ''[[Dialogo successo ne a sala dro Consegetto da inverno tra Bernardo, Allerame, Giosæppe e Nicola poære e figgio, Tommaso e un inspettou|Dialogo successo ne a sala dro Consegetto da inverno]]''; Galìn: ''[[Cadenna zeneise]]''; Gavòtti: ''[[Er quatter saxonj]]''; Giâno: ''[[Vitöia cóntra i Tùrchi do capitàgno Castelìn]]''; Pescétto: ''[[Manoscrîto VII.4.34]]'' <small>(''[[Per re felisissime nozze dro signor Maggiœu con ra signora Laoretta Ciappe]]'')</small>; Picêda: ''[[Cantilena pattriòttica]]''; Posêu: ''[[Sonetti acrostici]]''; Rìcci-Gentî: ''[[Egloga pescatoria]]''; Rósso: ''[[Pervœzze in sogno der meister da schêura der Morœre]]'' }} |group8 = [[XIX secolo|Sécolo XIX]] |list8 = {{Navbox subgroup |group1 = Outoî |list1 = [[Federîgo Alizêro|Federîgo Aizê]]{{·}}[[Nicolin Baçigalô|Nicolìn Baçigalô]]{{·}}[[Cristòffa Castelìn]]{{·}}[[Gioanìn Cazàssa|Zâne Cazàssa]]{{·}}[[Andrîa Cereghìn]]{{·}}[[Doàrdo Michê Ciòzza]]{{·}}[[Luigi Domenico Farina|Loîgi Doménego Fænn-a]]{{·}}[[Doménego Garèllo]]{{·}}[[Bertomê Mòrchio]]{{·}}[[Stêva Parödi]]{{·}}[[Giöxèppe Peagàllo]]{{·}}[[Loîgi Michê Pedevìlla]]{{·}}[[Loîgi Perséuggio]]{{·}}[[Antönio Pescétto]]{{·}}[[Martin Piaggio|Martìn Piàggio]]{{·}}[[Françésco Pisórno]]{{·}}[[Giöxèppe Pòggi]]{{·}}[[Andrea Pollano|Andrîa Polàn]]{{·}}[[Pons Rebuffel]]{{·}}[[Andrîa Ròcca]]{{·}}[[Tomâxo Torterêui]]{{·}}[[Giobatta Vigo|Giobàtta Vîgo]] |group2 = Òpere |list2 = Anònimi: ''[[Achille in Sciro]]''{{·}}''[[Doe compagne de scheua]]''; Aizê: ''[[Il matrimonio di Goldoni]]''; Baçigalô: ''[[Ciù a poïa che o mâ]]''{{·}}''[[Enéide (Nicolìn Baçigalô)|Enéide]]''{{·}}''[[Inni civili]]''{{·}}''[[L'öcaxon a fa l'òmmo laddro]]''{{·}}''[[Odi ed Epodi]]''{{·}}''[[O mego pe forza]]''{{·}}''[[I manézzi pe maiâ 'na fìggia|Manezzi pe majâ 'na figgia]]''{{·}}''[[Pigiâse o mâ do Rósso o cartâ|Piggiäse ö mâ do Rosso ö cartâ]]''{{·}}''[[Poêxîe çernûe (Nicolìn Baçigalô)|Poêxîe çernûe]]''{{·}}''[[Prose rimæ]]''{{·}}''[[Sfroxi a-o Parnaso]]''; Castelìn: ''[[Sciô Regiña|Lunâio do sciô Regìnn-a]]'' <small>(1850)</small>; Cazàssa: ''[[A sanfornia zeneize]]''{{·}}''[[Vocabolâio Zenéize-Italiàn do Zâne Cazàssa|Vocabolâio Zenéize-Italiàn]]''; Cereghìn: ''[[Cansonetta neuva d'un zoveno de montagna ambiçioso de piggiâ moggê in çittæ convinto che a donna çittadinna a l'è ciù grassa|Cansonetta neuva]]''; Ciòzza: ''[[Congiura contro a Repùbblica de Zena]]''{{·}}''[[Giuseppe Musso (romànzo)|Giuseppe Musso]]''{{·}}''[[Paolo da Neuve duxe de Zena]]''{{·}}''[[Raffæle da Töre oscìa Zena e Savòia]]''{{·}}''[[Unna vitta infeliçe]]''{{·}}''[[Viçende umanne]]''; Fænn-a: ''[[Sciô Regiña|Lunâio do sciô Regìnn-a]]'' <small>(föe vàrie)</small>; Garèllo: ''[[Le gelosie del Signor Regina]]''; Parödi: ''[[Stöia di fæti ciù importanti successi in Zena da-o giorno eutto settembre 1847 a tutto o giorno sei arvî 1849|Stöia di fæti ciù importanti successi in Zena]]''; Peagàllo: ''[[Arecugéita de poêxîe inédite (Giöxèppe Peagàllo)|Arecugéita de poêxîe inédite]]''; Pedevìlla: ''[[A Colombiade]]''{{·}}''[[Lunäi do sciô Tocca]]''; Perséuggio: ''[[I pastoî a-o presepio]]''{{·}}''[[L'ærboo da misëia]]''{{·}}''[[O cagnetto da scignöa]]''{{·}}''[[O scindico de Vallefreida]]''{{·}}''[[O sciòpero de camëe]]''{{·}}''[[O sposaliçio da Misëia]]''{{·}}''[[O strassê in villezzatùa]]''{{·}}''[[Un paize socialista]]''{{·}}''[[Un pentemin a Zena]]''; Pescétto: ''[[Il cholera in Genova]]''{{·}}''[[In occasione del terzo secolare dell'apparizione di N.S. di Misericordia in Savona]]''{{·}}''[[Memoia da festa patriottica]]''; Piàggio: ''[[Ciaravalle Zeneize]]''{{·}}''[[Ezöpo zenéize|Esopo Zeneize]]''{{·}}''[[Sciô Regiña|Lunâio do sciô Regìnn-a]]'' <small>(1815-1843)</small>; Pisórno: ''[[O cannocciale de Savonna]]''; Pòggi: ''[[Ginna de Sampedænna]]''; Polàn: ''[[Sciô Regiña|Lunâio do sciô Regìnn-a]]'' <small>(poêxîe vàrie)</small>; Rebuffel: ''[[E doue bessoune]]''{{·}}''[[La Siagne: Poème Lyrique]]''; Vîgo: ''[[Fili d'erba]]''{{·}}''[[O Chitarrin]]''{{·}}''[[Tipi e macchiette]]''<br />Giornâli: ''[[O Balilla]]''{{·}}''[[Balilla (Bonezàire)|O Balilla (de Bonezàire)]]''{{·}}''[[O Castigamatti]]''{{·}}''[[O Çittadin]]''{{·}}''[[O Ficcanaso]]''{{·}}''[[O sciô Reginna e sciô Tocca]]''{{·}}''[[O Stafî]]''{{·}}''[[O Zeneize]]'' }} |group9 = [[XX secolo|Sécolo XX]] |list9 = {{Navbox subgroup |group1 = Outoî |list1 = {{Navbox subgroup |group1 = Zenéize |list1 = [[Aldo Acquarone]]{{·}}[[Carlo Domingo Adamoli]]{{·}}[[Italo Mario Angeloni]]{{·}}[[Luigi Anselmi]]{{·}}[[Giuliano Balestrieri]]{{·}}[[Ernesto Bertolotto]]{{·}}[[Elena Bono]]{{·}}[[Agostino Bruno]]{{·}}[[Giorgio Cambiaso]]{{·}}[[Mario Cappello]]{{·}}[[Giovanni Battista Caprile]]{{·}}[[Costanzo Carbone]]{{·}}[[Davide Castelli]]{{·}}[[Daniele Caviglia]]{{·}}[[Ettore Chiappe]]{{·}}[[Carlo Costa]]{{·}}[[Angelo De Ferrari]]{{·}}[[Gherardo del Colle]]{{·}}[[Emilio Del Maestro]]{{·}}[[Gian Mario Faggioni]]{{·}}[[Doardo Firpo|Edoardo Firpo]]{{·}}[[Pino Flamigni]]{{·}}[[Freirîgo Gàzzo]]{{·}}[[Alfonso Ghiotti]]{{·}}[[Roberto Giannoni]]{{·}}[[Alfredo Gismondi]]{{·}}[[Alessandro Guasoni]]{{·}}[[Plinio Guidoni]]{{·}}[[Enzo La Rosa]]{{·}}[[Piero Maffei]]{{·}}[[Carlo Malinverni]]{{·}}[[Marino Merello]]{{·}}[[Mauro Montarese]]{{·}}[[Alessandro Monti]]{{·}}[[Guido Nilsen]]{{·}}[[Silvio Opisso]]{{·}}[[Sandro Patrone]]{{·}}[[Vito Elio Petrucci]]{{·}}[[Luigi Poggi]]{{·}}[[Costantino Preve]]{{·}}[[Francesco Puppo]]{{·}}[[Giovan Battista Rapallo]]{{·}}[[Francesco Rocchino]]{{·}}[[Enrico Scaravelli]]{{·}}[[Sergio Sileri]] |group2 = Âtri parlæ |list2 = [[Emilio Azaretti]]{{·}}[[Rodolfo Badarello]]{{·}}[[Giannino Balbis]]{{·}}[[Maurizio Barzizza]]{{·}}[[Paolo Bertolani]]{{·}}[[Andrea Capano]]{{·}}[[Giuseppe Cassinelli]]{{·}}[[Giuseppe Cava]]{{·}}[[Angelo Daglio]]{{·}}[[Rosita Del Buono]]{{·}}[[Franco D'Imporzano]]{{·}}[[Virgilio Fedi]]{{·}}[[Renzo Fregoso]]{{·}}[[Culoumbu Gajòun|Colombo Gajone]]{{·}}[[Giovanni Ghione]]{{·}}[[Livio Gianolla]]{{·}}[[Giovanni Giudici]]{{·}}[[Antonio Leale]]{{·}}[[Ubaldo Mazzini]]{{·}}[[Ettore Morteo]]{{·}}[[Luì Notari|Louis Notari]]{{·}}[[Luigi Panero]]{{·}}[[Guido Pastor]]{{·}}[[Antonio Rebaudo]]{{·}}[[Filipu Giliu Rostan|Filippo Rostan]]{{·}}[[Mario Scaglia]]{{·}}[[Rensu Villa|Renzo Villa]]{{·}}[[Cesare Vivaldi]]{{·}}[[Ettore Zunino]] }} |group2 = Òpere |list2 = {{Navbox subgroup |group1 = Zenéize |list1 = Acquarone: ''[[Bòcce (Aldo Acquarone)|Bòcce]]''{{·}}''[[Braghe longhe]]''{{·}}''[[Discorsi e confidense da mæ portëa]]''{{·}}''[[Quande o gatto o no gh'é]]''{{·}}''[[Sonetti (Aldo Acquarone)|Sonetti]]''{{·}}''[[Sunetti e poemetti]]''; Adamoli: ''[[Reuse d'autunno]]''; Angeloni: ''[[Quande canta o mâ]]''; Anselmi: <small>(tèsti vàrri pò-u [[Gioxeppe Marzari|Marzari]])</small>; Balestrieri: ''[[A ballato do Besagno]]''; Bono: ''[[Gatto di Sangue]]''; Bruno: ''[[Lunäio de Savonna]]'' <small>(poêxîe vàrie)</small>{{·}}''[[O regallo pe-o 1865]]'' <small>(poêxîe vàrie)</small>; Cambiaso: ''[[E fóndeghe]]''{{·}}''[[L'inzegnê]]''; Cappello: ''[[Ma se ghe penso]]''; Caprile: ''[[O mogogno]]''; Carbone: ''[[Cansoin zeneixi]]''{{·}}''[[Co-a çigäa in sciâ canna]]''{{·}}''[[Quattro canti de Portöia]]''; Castelli: ''[[E peripeçìe do sciô Canella]]''{{·}}''[[O caravana]]''{{·}}''[[O testamento do sciô Lummetti]]''; Caviglia: ''[[A-o de là do mâ]]''{{·}}''[[E äe di àngei]]''; Chiappe: ''[[Rozzo e bozzo]]''; Costa: ''[[A stradda]]''; De Ferrari: ''[[E zà reciòcca l'öa]]''{{·}}''[[Quæxi 'na confescion]]''{{·}}''[[Tra Besagno e Cianderlin]]''{{·}}''[[Ùrtimi canti]]''; Del Maestro: ''[[A tascia in sciô ciæo]]''; Faggioni: ''[[Quello bonànima (Gian Mario Faggioni)|Quello bonànima]]''; Firpo: ''[[A vëa scoverta de l'América]]''{{·}}''[[Ciammo o martinpescòu]]''{{·}}''[[Fiore into gòtto]]''{{·}}''[[O grillo cantadô]]''{{·}}''[[Tutte le poesie (Edoardo Firpo)|Tutte le poesie]]''; Flamigni e Montarese: ''[['Na micca pe-o re]]''; Gazzo: ''[[A Diviña Comédia]]''{{·}}''[[Arpa zeneyze]]''; Ghiotti: ''[[A lotterìa de Zena]]''; Giannoni: ''[[E gagge]]''{{·}}''[[E trombe]]''; Gismondi: ''[[Arvî e giöxìe]]''{{·}}''[[Da-o mæ barcon]]''{{·}}''[[In faccia a-o nòstro mâ]]''; Guasoni: ''[[A pòula e a lunna]]''{{·}}''[[L'ätra Zena]]''{{·}}''[[L'òrto da madonnâ]]''; Guidoni: ''[[A çittæ deserta]]''{{·}}''[[Briscola (tiatro)|Brìscola]]''{{·}}''[[Controvento]]''{{·}}''[[L'östaia]]''{{·}}''[[Sette corali]]''{{·}}''[[Zóvena co-o parasô]]''; La Rosa: ''[[Colpi di timone]]''; Malinverni: ''[[Bolle de Savon]]''{{·}}''[[Due brocche de viovetta]]''; Merello: ''[[In tempo de goæra]]''; Monti: ''[[A storia da Madonna da Guardia]]''{{·}}''[[A vitta de San Françesco d'Assisi]]''{{·}}''[[Vitta de fræ Françesco o laico cappuçin ciammòu pe-o Paddre Santo da-o nòstro popolin]]''; Nilsen: ''[[Da San Loenso à Portofin]]''{{·}}''[[O fondo do mâ]]''; Opisso: ''[[L'isoa]]''; Patrone: ''[[A-o borgo chinno]]''{{·}}''[[A spinna sottî]]''{{·}}''[[I Vangeli]]''{{·}}''[[Veddri appannæ]]''; Petrucci: ''[[Bansigæ da l'æxìa]]''{{·}}''[[Ciù in là de paròlle]]''{{·}}''[[Graffionne]]''{{·}}''[[O quadrifeuggio]]''{{·}}''[[Un vento döçe]]''; Poggi: ''[[Da l'arba a-o tramonto]]''{{·}}''[[Lëzi...passa...taxi]]''; Puppo: ''[[D'arrescoso]]''; Rapallo: ''[[Caròtte co-o tocco de rava]]''{{·}}''[[Çento grantinne de riso]]''; Sileri: ''[[Òua che l'ombra a chinna]]''{{·}}''[[O zeugo sensa fin]]''{{·}}''[[Pòrto de mâ]]''<br />Giornâli: ''[[Zena (revìsta)|Zena]]'' |group2 = Âtri parlæ |list2 = Badarello: ''[[Chinze haiku e ätri versci]]''{{·}}''[[Fregogge de seunni]]''{{·}}''[[Stradde (Rodolfo Badarello)|Stradde]]''; Balbis: ''[[Trondemundu]]''{{·}}''[[Poesie (1970-2000)]]''; Barzizza: ''[[Grascie megu]]''; Bertolani: ''[[Avei]]''{{·}}''[[Diario greco]]''{{·}}''[[E gose, l'aia]]''{{·}}''[[Libi]]''{{·}}''[[Raità da neve]]''{{·}}''[[Seinà]]''; Capano: ''[[A sgavàudura e u dagliu]]''{{·}}''[[Gh'eira in ciarrun pautrùn]]''{{·}}''[[Teragnae]]''; Cassinelli: ''[[Cioiu de mazu]]''{{·}}''[[U fiö e a nöte]]''; Cava: ''[[Into remoin]]''; Daglio: ''[[Poesie dialettali]]''; Del Buono: ''[[O massetto]]''; D'Imporzano: ''[[A véja magìgura]]''{{·}}''[[Deixe suneti aragiai e trei puemeti stravaganti]]''{{·}}''[[Védri d'àiga durse]]''; Fregoso: ''[[Tazibao]]''; Gajone: ''[[Antologia Ovadese]]''; Ghione: ''[[Nàvego incontro a-o sô]]''{{·}}''[[Verso sei öe]]''; Gianolla: ''[[Dar Castelo au Razao]]''{{·}}''[[Lungo vota e vioi]]''; Giudici: ''[[Empie stelle]]''; Leale: ''[[Scannabaggi e perdidì]]''; Mazzini: ''[[A Passion do Signoe]]''{{·}}''[[A spedission de Caraa]]''{{·}}''[[Saggio di folklore spezzino]]''{{·}}''[[Sonetti vernacoli]]''{{·}}''[[Strofogi]]''; Morteo: ''[[Rime arascine]]''; Notari: ''[[A legenda de Santa Devota]]''{{·}}''[[Bülüghe munegasche]]''; Pastor: ''[[Vèlbure, rèijure, gàlbure]]''; Rebaudo: ''[[St'anu che ven]]''; Rostan: ''[[Tra l'erba]]''; Villa: ''[[E dùdure]]''{{·}}''[[I nénari]]''{{·}}''[[Vin de sccianchi]]''; Vivaldi C.: ''[[La vita sa di buono]]''; Zunino: ''[[I sc-feughi d'Rusin]]''{{·}}''[[In ser Piave]]'' }} }} |group10 = [[XXI secolo|Sécolo XXI]] |list10 = {{Navbox subgroup |group1 = Outoî |list1 = [[Enrica Arvigo]]{{·}}[[Mario Bagnara]]{{·}}[[Enrico Carlini]]{{·}}[[Alessandro Guasoni]]{{·}}[[Gianni Priano]]{{·}}[[Bruno Rombi]]{{·}}[[Bartolomeo Rottondo]]{{·}}[[Anselmo Roveda]]{{·}}[[Siro Vivaldi]] |group2 = Òpere |list2 = Arvigo: ''[[Renasce]]''; Bagnara e Rottondo: ''[[A fëa de San Bertomê]]''; Guasoni: ''[[Barcoin. Sette racconti in lingua ligure]]''{{·}}''[[Cantëgoe]]''; Priano: ''[[Nel raggio della catena]]''; Rombi: ''[[Vuxe de Câdesédda]]''; Roveda: ''[[A farta d'euio de framboase into sangue spantegòu]]''; Vivaldi: ''[[Basta ch'a nu pasa d'entu mi]]''{{·}}''[[Ginti e fati de Rimasùu]]'' }} }}<noinclude>[[Categorîa:Template de navegaçión - Ligùria]] [[Categorîa:Template de navegaçión - socjêtæ]] [[Categorîa:Letiatûa in lìgure|*]]</noinclude> enz66l9e2b164vfho8nkd9z2srwwztn 0 32633 273908 267977 2026-09-12T11:35:28Z N.Longo 12052 cat 273908 wikitext text/x-wiki {{Zeneize}} '''Viçença''' (''Vicensa'' in [[Lengua veneta|véneto]] e ''Vicenza'' in [[Léngoa italiànn-a|italiàn]]) a l'é 'na çitæ e [[Comun|comùn]] do [[Venneto|Véneto]] che a gh'à 109.290 abitanti (a-i 30 de novénbre do 2025). == Giögrafîa == {{Seçión vêua}} [[File:Vicenza - Panorama.jpg|thumb|center|900px|Vicenza - Panorama|Vedûta panoràmmica de Viçença]] == Stöia == {{Seçión vêua}} == Pòsti de interèsse == === Architetûe religiôze === {{Seçión vêua}} === Architetûe civîli === {{Seçión vêua}} == Economîa == {{Seçión vêua}} == Coltûa == {{Seçión vêua}} == Manifestaçioìn == {{Seçión vêua}} == Fèste e fêe == {{Seçión vêua}} == Comunicaçioìn == {{Seçión vêua}} == Aministraçión == {{Seçión vêua}} == Nòtte == <references /> {{Clear}} == Âtri progètti == {{interprogetto}} {{Contròllo de outoritæ}} [[Categorîa:Categorîa:Provinsa de Viçença]] [[Categorîa:Capolêughi de provìnse italiànn-e]] [[Categorîa:Çittæ d'Italia]] 4nkfgunakzq4rbbkg4a3sf67oxq98s1 0 32652 273879 268451 2026-09-11T12:31:05Z Michæ.152 13747 Preparaçión pi-â registraçión de 'na vôxe parlâ.Levòu a seçión "Coloumbu Gajòun pueta uaröxiu" ch'a l'êa de tròppo (da stramûa in parte inte 'na pagina in sce l'Antologia Ovadese) 273879 wikitext text/x-wiki {{Uaröxiu|càngio variànte=Sa pôgina chi l'é šcřicia an '''[[Dialetu uaröxiu|uařöxiu]]'''}} '''Culoumbu Gajòun''' ([[Uà|Uô]], 8 d'xiaimbře dei [[1878]] - [[Uà|Uô]], 24 d'z'né dei [[1973]]) l'é štô in [[Poeta|pueta]] ch'u l'hô šcřiciu an [[dialetu uaröxiu]]. [[File:Colombo Gajone.jpg|thumb|Culoumbu Gajòun]] == Vita == Culoumbu Gajòun l'é nasciü a [[Uà|Uô]], an Véia Bisôgnu, a l'8 d'xiaimbře dei [[1879]] da Giaçeintu e Giaçeinta Gajòun, l'é štô tegnü a bataixmu da l'artišta [[Sann-a|savunaise]] Antonio Brilla (1813 - 1892) ch'u s'třuôva lì per fé di lavùi a l'Ištitütu dei Madri Pie. Sò pôře, ch'u l'eřa što surdô 'nt'ei batôie du [[Risurgimaintu]], gnü Presidainte d'řa Sucietô Patriottica Uaröxia, u lauřôva c'me intaiadù, scultù du legnu e 'nduřatù mô l'é gnü asè cunusciü pr'ese štô ei přim futogřafu cun štüdiu a Uô. Řa môře l'eřa 'nvece cunuscioua per es'se misa an posa pei fradai Pietro (“ei Mütu d'Tuřaj”) e Tomaso Ivaldi tantu che i afrescôvu ei vòte d'řa [[Gexia d'Noštřa Scignuřa Asounta (Uô)|gexia paruchiôle]]. Ei Gajòun l'hô lauřô per tanci ôgni c'me antiquôriu 'nt'řa bitéia dei pôře a Uô, dound'u viveiva an Piôsa Logia Vagia, e pöi a [[Zena]] cun dišcretu suciassu. Difôti lé u c'mençipia řa sò carieřa d'letřô sulu 'nt'ei cuntaštu du disôxiu suciôle dei [[přim dopu uèra]] e, anche dopu avai štramuô a Zena, dound'u štôva an Véia Maccagi, u cuntinua a cumpoun-ne pueséie e epigrômmi fein-na a i sò ürtimi giurni. Antantu, 'nt'i veint'ôgni dei [[Fascismo|fascixmu]], per uagnè ei cunsainsu d'řa giainte, u regime u urganiza dei fašte pupulôri ciamôie Vendemmiali: l'é propi 'nt'is cuntaštu ch'u fiuřiscia ei periudu d'ořu d'Gajòun, ch'u vega i sò cumpunimainti šcrove in gřande suciassu e godì d'lôiga difuxiòun 'nt'řa zona d'Uô. Pocu přima d'muřì u lôscia i sò šcřici ai pitù Cav. Natale Proto per l'Archiviu štoricu d'l'Accademia Urbainse. Culoumbu Gajòun l'é mortu a Uô ai 24 d'z'né dei [[1973]], a l'etô d'95 ôgni<ref> URBS, [https://www.accademiaurbense.it/pdf/URBS_09-17.pdf settembre-dicembre 2017] </ref>. == Opeře == Ant'ei [[1919]] Culoumbu Gajoun u püblica 'nt'ei ''Corriere delle Valli Stura e Orba'' ia pueséia ''Mangia ti ca mangiu mi'' e, l'ônnu dopu, ''U crescia tutu'', dui cumpunimainti che i denounsiu řa třôgica cundisiòun ecunomica du taimpu, segnô da řa fôme, da l'aumaintu dei přexi e da řa disucupasiòun. U püblica anche ei pueséie ''Peia u santé'' e ''Feja a lavè'' an çima a ''l'Emancipazione, giornale socialista'', ch'u dvainta peřò vitima dei agresciugni [[Fascismo|fasciste]]. 'Nt'ei [[1923]] alantuřa u püblica an çima a u ''Giornale d'Ovada, Eco dell'Alto Monferrato'', giurnôle lucôle d'išpiřasiòun fascista, ''Ra batàia 'ncù scipèinte''. Ad ogni modu, i temi dound'u se 'nversa u xlançu liricu d'řa meiu pueséia d'Gajoun i sòun suvřatütu řa [[Natua|natüřa]], řa tèra natôle, ei paesôgiu, ei moundu campagnòlu, ei feie d'řa campôgna, l'oua e i véin dei culein-ne d'[[Uà|Uô]]. Štampô a [[Zena]] 'nt'ei [[1944]], ''Niappe'' l'é 'n puemetu burlešcu ançertä an çima ai persunôgiu da dounda l'opeřa a péia u nume. Niappe, nume ipocorišticu per Giuxappe, l'é in cuntadéin sempliciottu saimpře přountu a cunté ei sò štorie pein-ne d'esagerasiòun per blaghé o ei sò dixlipe redicule, cundéie cun ia gřôssa cumicitô pupulôre. Comounque Gajòun l'é arscì a fé d'in persunôgiu d'řa šchernia pupulôre na figüřa per nainta šciôta che, de d'lô d'řa sò ingenuitô, l'é taincia d'[[irunéia]], d'umanitô e sovřatütu d'in carôtere arxiulì. Staisa třa řa féin di [[ôgni Çinquanta]] e i přimi di [[ôgni Sciuscianta]], řa racòlta d'epigrômmi ''I limùgni du Dè'' l'é na cronaca murôle d'isu taimpu, ch'a tratôva i ašpetti ciü rediculi mô anche třôgici du sgòundu dopu uèra. Ant'ei [[1963]] l'[[Accademia Urbainse]] a püblica l'''[[Antologia Ovadese]]'' cun dei opeře d'l'autù, a cüřa d'[[Emilio Costa|Miliu Cošta]]. == Note == <references /> == Bibliugraféia == * {{Çitta lìbbro|url=https://www.archiviostorico.net/libripdf/Gajone.pdf|tìtolo=Antologia Ovadese|outô=Emilio Costa|ànno=1963|editô=Accademia Urbense|çitæ=Oâ|léngoa=IT|cid=Costa, 1963}} * {{Çitta web|https://www.accademiaurbense.it/pdf/illustri/Colombo%20Gajone%20da%20URBS_12-93.pdf|tìtolo=La poesia di Colombo Gajone: un trionfo dell’amore, dell’uva e del paesaggio ovadese|léngoa=IT}} * {{Çitta web|https://www.accademiaurbense.it/pdf/illustri/Colombo%20Gajone%20da%20URBS_03-03.pdf|tìtolo=Colombo Gajone nel panorama della letteratura ligure-piemontese|léngoa=IT|cid=Toso, 2003}} * {{Çitta web|https://www.accademiaurbense.it/pdf/illustri/Colombo%20Gajone%20da%20URBS_12-90.pdf|tìtolo=Gajone e la natura|léngoa=IT}} * {{Çitta lìbbro|outô=Fiorenzo Toso|tìtolo=Liguria linguistica: dialettologia, storia della lingua e letteratura nel Ponente|url=https://books.google.com/books?id=UE4kAgAACAAJ|ànno=2006|editô=Philobiblon|çitæ=Vintimìggia|léngoa=IT|cid=Toso, 2006|ISBN=88-88-59132-X}} == Ôtři prugeti == {{Interprogetto}} == Culegamainti de föřa == {{Letiatûa in lìgure‎}} [[Categorîa:Biografìe]] [[Categorîa:Poêti in lìgure]] foo8fob2jgzdze5rtnqmmw8y22wr0x7 273880 273879 2026-09-11T12:59:30Z Michæ.152 13747 /* Opeře */ 273880 wikitext text/x-wiki {{Uaröxiu|càngio variànte=Sa pôgina chi l'é šcřicia an '''[[Dialetu uaröxiu|uařöxiu]]'''}} '''Culoumbu Gajòun''' ([[Uà|Uô]], 8 d'xiaimbře dei [[1878]] - [[Uà|Uô]], 24 d'z'né dei [[1973]]) l'é štô in [[Poeta|pueta]] ch'u l'hô šcřiciu an [[dialetu uaröxiu]]. [[File:Colombo Gajone.jpg|thumb|Culoumbu Gajòun]] == Vita == Culoumbu Gajòun l'é nasciü a [[Uà|Uô]], an Véia Bisôgnu, a l'8 d'xiaimbře dei [[1879]] da Giaçeintu e Giaçeinta Gajòun, l'é štô tegnü a bataixmu da l'artišta [[Sann-a|savunaise]] Antonio Brilla (1813 - 1892) ch'u s'třuôva lì per fé di lavùi a l'Ištitütu dei Madri Pie. Sò pôře, ch'u l'eřa što surdô 'nt'ei batôie du [[Risurgimaintu]], gnü Presidainte d'řa Sucietô Patriottica Uaröxia, u lauřôva c'me intaiadù, scultù du legnu e 'nduřatù mô l'é gnü asè cunusciü pr'ese štô ei přim futogřafu cun štüdiu a Uô. Řa môře l'eřa 'nvece cunuscioua per es'se misa an posa pei fradai Pietro (“ei Mütu d'Tuřaj”) e Tomaso Ivaldi tantu che i afrescôvu ei vòte d'řa [[Gexia d'Noštřa Scignuřa Asounta (Uô)|gexia paruchiôle]]. Ei Gajòun l'hô lauřô per tanci ôgni c'me antiquôriu 'nt'řa bitéia dei pôře a Uô, dound'u viveiva an Piôsa Logia Vagia, e pöi a [[Zena]] cun dišcretu suciassu. Difôti lé u c'mençipia řa sò carieřa d'letřô sulu 'nt'ei cuntaštu du disôxiu suciôle dei [[přim dopu uèra]] e, anche dopu avai štramuô a Zena, dound'u štôva an Véia Maccagi, u cuntinua a cumpoun-ne pueséie e epigrômmi fein-na a i sò ürtimi giurni. Antantu, 'nt'i veint'ôgni dei [[Fascismo|fascixmu]], per uagnè ei cunsainsu d'řa giainte, u regime u urganiza dei fašte pupulôri ciamôie Vendemmiali: l'é propi 'nt'is cuntaštu ch'u fiuřiscia ei periudu d'ořu d'Gajòun, ch'u vega i sò cumpunimainti šcrove in gřande suciassu e godì d'lôiga difuxiòun 'nt'řa zona d'Uô. Pocu přima d'muřì u lôscia i sò šcřici ai pitù Cav. Natale Proto per l'Archiviu štoricu d'l'Accademia Urbainse. Culoumbu Gajòun l'é mortu a Uô ai 24 d'z'né dei [[1973]], a l'etô d'95 ôgni<ref> URBS, [https://www.accademiaurbense.it/pdf/URBS_09-17.pdf settembre-dicembre 2017] </ref>. == Opeře == Ant'ei [[1919]] Culoumbu Gajoun u püblica 'nt'ei ''Corriere delle Valli Stura e Orba'' ia pueséia ''Mangia ti ca mangiu mi'' e, l'ônnu dopu, ''U crescia tutu'', dui cumpunimainti che i denounsiu řa třôgica cundisiòun ecunomica du taimpu, segnô da řa fôme, da l'aumaintu dei přexi e da řa disucupasiòun. U püblica anche ei pueséie ''Peia u santé'' e ''Feja a lavè'' an çima a ''l'Emancipazione, giornale socialista'', ch'u dvainta peřò vitima dei agresciugni [[Fascismo|fasciste]]. 'Nt'ei [[1923]] alantuřa u püblica an çima a u ''Giornale d'Ovada, Eco dell'Alto Monferrato'', giurnôle lucôle d'išpiřasiòun fascista, ''Ra batàia 'ncù scipèinte''. Ad ogni modu, i temi dound'u se 'nversa u xlançu liricu d'řa meiu pueséia d'Gajoun i sòun suvřatütu řa [[Natua|natüřa]], řa tèra natôle, ei paesôgiu, ei moundu campagnòlu, ei feie d'řa campôgna, l'oua e i véin dei culein-ne d'[[Uà|Uô]]. {{Çitaçión|U ciü bal celaste l'ho u çè, u spounta u sù<br> se smorta ei stele a tanta luxe e splendù.<br> Ei eibe anrusaròie i pan tanci brilanti,<br> i uxei i salütu u sù cun i so bei canti.<br> D'argiàintu i pan i fiümi dei paise<br> che u po ciù balu, cme 'ndřàinta a na curnixe.<br> Ansurgnaròia ra tèra a dixe n'urasioun,<br> e i nostri fiümi i 's boxiu 'n foundu du geiròun.<br> Füsa 'nt'in sulu amù l'éua a cameina<br> versu ra quieta cianüra lisciandrèina<br>|Culoumbu Gajòun, ''Uò' a l'áiba''<ref>{{Çitta|Costa, 1963|p. 20}}</ref>}} Štampô a [[Zena]] 'nt'ei [[1944]], ''Niappe'' l'é 'n puemetu burlešcu ançertä an çima ai persunôgiu da dounda l'opeřa a péia u nume. Niappe, nume ipocorišticu per Giuxappe, l'é in cuntadéin sempliciottu saimpře přountu a cunté ei sò štorie pein-ne d'esagerasiòun per blaghé o ei sò dixlipe redicule, cundéie cun ia gřôssa cumicitô pupulôre. Comounque Gajòun l'é arscì a fé d'in persunôgiu d'řa šchernia pupulôre na figüřa per nainta šciôta che, de d'lô d'řa sò ingenuitô, l'é taincia d'[[irunéia]], d'umanitô e sovřatütu d'in carôtere arxiulì. Staisa třa řa féin di [[ôgni Çinquanta]] e i přimi di [[ôgni Sciuscianta]], řa racòlta d'epigrômmi ''I limùgni du Dè'' l'é na cronaca murôle d'isu taimpu, ch'a tratôva i ašpetti ciü rediculi mô anche třôgici du sgòundu dopu uèra. Ant'ei [[1963]] l'[[Accademia Urbainse]] a püblica l'''[[Antologia Ovadese]]'' cun dei opeře d'l'autù, a cüřa d'[[Emilio Costa|Miliu Cošta]]. == Note == <references /> == Bibliugraféia == * {{Çitta lìbbro|url=https://www.archiviostorico.net/libripdf/Gajone.pdf|tìtolo=Antologia Ovadese|outô=Emilio Costa|ànno=1963|editô=Accademia Urbense|çitæ=Oâ|léngoa=IT|cid=Costa, 1963}} * {{Çitta web|https://www.accademiaurbense.it/pdf/illustri/Colombo%20Gajone%20da%20URBS_12-93.pdf|tìtolo=La poesia di Colombo Gajone: un trionfo dell’amore, dell’uva e del paesaggio ovadese|léngoa=IT}} * {{Çitta web|https://www.accademiaurbense.it/pdf/illustri/Colombo%20Gajone%20da%20URBS_03-03.pdf|tìtolo=Colombo Gajone nel panorama della letteratura ligure-piemontese|léngoa=IT|cid=Toso, 2003}} * {{Çitta web|https://www.accademiaurbense.it/pdf/illustri/Colombo%20Gajone%20da%20URBS_12-90.pdf|tìtolo=Gajone e la natura|léngoa=IT}} * {{Çitta lìbbro|outô=Fiorenzo Toso|tìtolo=Liguria linguistica: dialettologia, storia della lingua e letteratura nel Ponente|url=https://books.google.com/books?id=UE4kAgAACAAJ|ànno=2006|editô=Philobiblon|çitæ=Vintimìggia|léngoa=IT|cid=Toso, 2006|ISBN=88-88-59132-X}} == Ôtři prugeti == {{Interprogetto}} == Culegamainti de föřa == {{Letiatûa in lìgure‎}} [[Categorîa:Biografìe]] [[Categorîa:Poêti in lìgure]] b1gls4geisddmcb96z85e3rkpfw3ltl 273894 273880 2026-09-11T18:39:16Z Michæ.152 13747 /* Opeře */ 273894 wikitext text/x-wiki {{Uaröxiu|càngio variànte=Sa pôgina chi l'é šcřicia an '''[[Dialetu uaröxiu|uařöxiu]]'''}} '''Culoumbu Gajòun''' ([[Uà|Uô]], 8 d'xiaimbře dei [[1878]] - [[Uà|Uô]], 24 d'z'né dei [[1973]]) l'é štô in [[Poeta|pueta]] ch'u l'hô šcřiciu an [[dialetu uaröxiu]]. [[File:Colombo Gajone.jpg|thumb|Culoumbu Gajòun]] == Vita == Culoumbu Gajòun l'é nasciü a [[Uà|Uô]], an Véia Bisôgnu, a l'8 d'xiaimbře dei [[1879]] da Giaçeintu e Giaçeinta Gajòun, l'é štô tegnü a bataixmu da l'artišta [[Sann-a|savunaise]] Antonio Brilla (1813 - 1892) ch'u s'třuôva lì per fé di lavùi a l'Ištitütu dei Madri Pie. Sò pôře, ch'u l'eřa što surdô 'nt'ei batôie du [[Risurgimaintu]], gnü Presidainte d'řa Sucietô Patriottica Uaröxia, u lauřôva c'me intaiadù, scultù du legnu e 'nduřatù mô l'é gnü asè cunusciü pr'ese štô ei přim futogřafu cun štüdiu a Uô. Řa môře l'eřa 'nvece cunuscioua per es'se misa an posa pei fradai Pietro (“ei Mütu d'Tuřaj”) e Tomaso Ivaldi tantu che i afrescôvu ei vòte d'řa [[Gexia d'Noštřa Scignuřa Asounta (Uô)|gexia paruchiôle]]. Ei Gajòun l'hô lauřô per tanci ôgni c'me antiquôriu 'nt'řa bitéia dei pôře a Uô, dound'u viveiva an Piôsa Logia Vagia, e pöi a [[Zena]] cun dišcretu suciassu. Difôti lé u c'mençipia řa sò carieřa d'letřô sulu 'nt'ei cuntaštu du disôxiu suciôle dei [[přim dopu uèra]] e, anche dopu avai štramuô a Zena, dound'u štôva an Véia Maccagi, u cuntinua a cumpoun-ne pueséie e epigrômmi fein-na a i sò ürtimi giurni. Antantu, 'nt'i veint'ôgni dei [[Fascismo|fascixmu]], per uagnè ei cunsainsu d'řa giainte, u regime u urganiza dei fašte pupulôri ciamôie Vendemmiali: l'é propi 'nt'is cuntaštu ch'u fiuřiscia ei periudu d'ořu d'Gajòun, ch'u vega i sò cumpunimainti šcrove in gřande suciassu e godì d'lôiga difuxiòun 'nt'řa zona d'Uô. Pocu přima d'muřì u lôscia i sò šcřici ai pitù Cav. Natale Proto per l'Archiviu štoricu d'l'Accademia Urbainse. Culoumbu Gajòun l'é mortu a Uô ai 24 d'z'né dei [[1973]], a l'etô d'95 ôgni<ref> URBS, [https://www.accademiaurbense.it/pdf/URBS_09-17.pdf settembre-dicembre 2017] </ref>. == Opeře == Ant'ei [[1919]] Culoumbu Gajoun u püblica 'nt'ei ''Corriere delle Valli Stura e Orba'' ia pueséia ''Mangia ti ca mangiu mi'' e, l'ônnu dopu, ''U crescia tutu'', dui cumpunimainti che i denounsiu řa třôgica cundisiòun ecunomica du taimpu, segnô da řa fôme, da l'aumaintu dei přexi e da řa disucupasiòun. U püblica anche ei pueséie ''Peia u santé'' e ''Feja a lavè'' an çima a ''l'Emancipazione, giornale socialista'', ch'u dvainta peřò vitima dei agresciugni [[Fascismo|fasciste]]. 'Nt'ei [[1923]] alantuřa u püblica an çima a u ''Giornale d'Ovada, Eco dell'Alto Monferrato'', giurnôle lucôle d'išpiřasiòun fascista, ''Ra batàia 'ncù scipèinte''. Ad ogni modu, i temi dound'u se 'nversa u xlançu liricu d'řa meiu pueséia d'Gajoun i sòun suvřatütu řa [[Natua|natüřa]], řa tèra natôle, ei paesôgiu, ei moundu campagnòlu, ei feie d'řa campôgna, l'oua e i véin dei culein-ne d'[[Uà|Uô]]. {{Çitaçión|U ciü bal celaste l'ho u çè, u spounta u sù<br> se smorta ei stele a tanta luxe e splendù.<br> Ei eibe anrusaròie i pan tanci brilanti,<br> i uxei i salütu u sù cun i so bei canti.<br> D'argiàintu i pan i fiümi dei paise<br> che u po ciù balu, cme 'ndřàinta a na curnixe.<br> Ansurgnaròia ra tèra a dixe n'urasioun,<br> e i nostri fiümi i 's boxiu 'n foundu du geiròun.<br> Füsa 'nt'in sulu amù l'éua a cameina<br> versu ra quieta cianüra lisciandrèina<br>|Culoumbu Gajòun, ''Uò' a l'áiba''<ref>{{Çitta|Costa, 1963|p. 20}}</ref>}} Štampô a [[Zena]] 'nt'ei [[1944]], ''Niappe'' l'é 'n puemetu burlešcu ançertä an çima ai persunôgiu da dounda l'opeřa a péia u nume. Niappe, nume ipocorišticu per Giuxappe, l'é in cuntadéin sempliciottu saimpře přountu a cunté ei sò štorie pein-ne d'esagerasiòun per blaghé o ei sò dixlipe redicule, cundéie cun ia gřôssa cumicitô pupulôre. Comounque Gajòun l'é arscì a fé d'in persunôgiu d'řa šchernia pupulôre na figüřa per nainta šciôta che, de d'lô d'řa sò ingenuitô, l'é taincia d'[[irunéia]], d'umanitô e sovřatütu d'in carôtere arxiulì. Staisa třa řa féin di [[Ànni çinquànta|ôgni Çinquanta]] e i přimi di [[Ànni sciusciànta|ôgni Sciuscianta]], řa racòlta d'epigrômmi ''I limùgni du Dè'' l'é na cronaca murôle d'isu taimpu, ch'a tratôva i ašpetti ciü rediculi mô anche třôgici du sgòundu dopu uèra. Ant'ei [[1963]] l'[[Accademia Urbainse]] a püblica l'''[[Antologia Ovadese]]'' cun dei opeře d'l'autù, a cüřa d'[[Emilio Costa|Miliu Cošta]]. == Note == <references /> == Bibliugraféia == * {{Çitta lìbbro|url=https://www.archiviostorico.net/libripdf/Gajone.pdf|tìtolo=Antologia Ovadese|outô=Emilio Costa|ànno=1963|editô=Accademia Urbense|çitæ=Oâ|léngoa=IT|cid=Costa, 1963}} * {{Çitta web|https://www.accademiaurbense.it/pdf/illustri/Colombo%20Gajone%20da%20URBS_12-93.pdf|tìtolo=La poesia di Colombo Gajone: un trionfo dell’amore, dell’uva e del paesaggio ovadese|léngoa=IT}} * {{Çitta web|https://www.accademiaurbense.it/pdf/illustri/Colombo%20Gajone%20da%20URBS_03-03.pdf|tìtolo=Colombo Gajone nel panorama della letteratura ligure-piemontese|léngoa=IT|cid=Toso, 2003}} * {{Çitta web|https://www.accademiaurbense.it/pdf/illustri/Colombo%20Gajone%20da%20URBS_12-90.pdf|tìtolo=Gajone e la natura|léngoa=IT}} * {{Çitta lìbbro|outô=Fiorenzo Toso|tìtolo=Liguria linguistica: dialettologia, storia della lingua e letteratura nel Ponente|url=https://books.google.com/books?id=UE4kAgAACAAJ|ànno=2006|editô=Philobiblon|çitæ=Vintimìggia|léngoa=IT|cid=Toso, 2006|ISBN=88-88-59132-X}} == Ôtři prugeti == {{Interprogetto}} == Culegamainti de föřa == {{Letiatûa in lìgure‎}} [[Categorîa:Biografìe]] [[Categorîa:Poêti in lìgure]] o303cekfu7zv8dj8dkdu5mc6qt022x6 273900 273894 2026-09-11T19:59:27Z Michæ.152 13747 template "Biografia" co-a variante da pagina 273900 wikitext text/x-wiki {{Uaröxiu|càngio variànte=Sa pôgina chi l'é šcřicia an '''[[Dialetu uaröxiu|uařöxiu]]'''}} '''Culoumbu Gajòun''' ([[Uà|Uô]], 8 d'xiaimbře dei [[1878]] - [[Uà|Uô]], 24 d'z'né dei [[1973]]) l'é štô in [[Poeta|pueta]] ch'u l'hô šcřiciu an [[dialetu uaröxiu]]. {{Biografia|inmàgine=Colombo Gajone.jpg|var-dæti_personâli=Dôti persunôli|nàscita=Uô, 8 d'd'xiaimbře dei 1878|mòrte=Uô, 24 d'z'né dei 1973|var-âtre_informaçioìn=Ôtře infuimasiùgni|profesción=antiquôriu, [[poeta|pueta]]|var-profesción=mešté|descriçión=Culoumbu Gajòun}} == Vita == Culoumbu Gajòun l'é nasciü a [[Uà|Uô]], an Véia Bisôgnu, a l'8 d'xiaimbře dei [[1879]] da Giaçeintu e Giaçeinta Gajòun, l'é štô tegnü a bataixmu da l'artišta [[Sann-a|savunaise]] Antonio Brilla (1813 - 1892) ch'u s'třuôva lì per fé di lavùi a l'Ištitütu dei Madri Pie. Sò pôře, ch'u l'eřa što surdô 'nt'ei batôie du [[Risurgimaintu]], gnü Presidainte d'řa Sucietô Patriottica Uaröxia, u lauřôva c'me intaiadù, scultù du legnu e 'nduřatù mô l'é gnü asè cunusciü pr'ese štô ei přim futogřafu cun štüdiu a Uô. Řa môře l'eřa 'nvece cunuscioua per es'se misa an posa pei fradai Pietro (“ei Mütu d'Tuřaj”) e Tomaso Ivaldi tantu che i afrescôvu ei vòte d'řa [[Gexia d'Noštřa Scignuřa Asounta (Uô)|gexia paruchiôle]]. Ei Gajòun l'hô lauřô per tanci ôgni c'me antiquôriu 'nt'řa bitéia dei pôře a Uô, dound'u viveiva an Piôsa Logia Vagia, e pöi a [[Zena]] cun dišcretu suciassu. Difôti lé u c'mençipia řa sò carieřa d'letřô sulu 'nt'ei cuntaštu du disôxiu suciôle dei [[přim dopu uèra]] e, anche dopu avai štramuô a Zena, dound'u štôva an Véia Maccagi, u cuntinua a cumpoun-ne pueséie e epigrômmi fein-na a i sò ürtimi giurni. Antantu, 'nt'i veint'ôgni dei [[Fascismo|fascixmu]], per uagnè ei cunsainsu d'řa giainte, u regime u urganiza dei fašte pupulôri ciamôie Vendemmiali: l'é propi 'nt'is cuntaštu ch'u fiuřiscia ei periudu d'ořu d'Gajòun, ch'u vega i sò cumpunimainti šcrove in gřande suciassu e godì d'lôiga difuxiòun 'nt'řa zona d'Uô. Pocu přima d'muřì u lôscia i sò šcřici ai pitù Cav. Natale Proto per l'Archiviu štoricu d'l'Accademia Urbainse. Culoumbu Gajòun l'é mortu a Uô ai 24 d'z'né dei [[1973]], a l'etô d'95 ôgni<ref> URBS, [https://www.accademiaurbense.it/pdf/URBS_09-17.pdf settembre-dicembre 2017] </ref>. == Opeře == Ant'ei [[1919]] Culoumbu Gajoun u püblica 'nt'ei ''Corriere delle Valli Stura e Orba'' ia pueséia ''Mangia ti ca mangiu mi'' e, l'ônnu dopu, ''U crescia tutu'', dui cumpunimainti che i denounsiu řa třôgica cundisiòun ecunomica du taimpu, segnô da řa fôme, da l'aumaintu dei přexi e da řa disucupasiòun. U püblica anche ei pueséie ''Peia u santé'' e ''Feja a lavè'' an çima a ''l'Emancipazione, giornale socialista'', ch'u dvainta peřò vitima dei agresciugni [[Fascismo|fasciste]]. 'Nt'ei [[1923]] alantuřa u püblica an çima a u ''Giornale d'Ovada, Eco dell'Alto Monferrato'', giurnôle lucôle d'išpiřasiòun fascista, ''Ra batàia 'ncù scipèinte''. Ad ogni modu, i temi dound'u se 'nversa u xlançu liricu d'řa meiu pueséia d'Gajoun i sòun suvřatütu řa [[Natua|natüřa]], řa tèra natôle, ei paesôgiu, ei moundu campagnòlu, ei feie d'řa campôgna, l'oua e i véin dei culein-ne d'[[Uà|Uô]]. {{Çitaçión|U ciü bal celaste l'ho u çè, u spounta u sù<br> se smorta ei stele a tanta luxe e splendù.<br> Ei eibe anrusaròie i pan tanci brilanti,<br> i uxei i salütu u sù cun i so bei canti.<br> D'argiàintu i pan i fiümi dei paise<br> che u po ciù balu, cme 'ndřàinta a na curnixe.<br> Ansurgnaròia ra tèra a dixe n'urasioun,<br> e i nostri fiümi i 's boxiu 'n foundu du geiròun.<br> Füsa 'nt'in sulu amù l'éua a cameina<br> versu ra quieta cianüra lisciandrèina<br>|Culoumbu Gajòun, ''Uò' a l'áiba''<ref>{{Çitta|Costa, 1963|p. 20}}</ref>}} Štampô a [[Zena]] 'nt'ei [[1944]], ''Niappe'' l'é 'n puemetu burlešcu ançertä an çima ai persunôgiu da dounda l'opeřa a péia u nume. Niappe, nume ipocorišticu per Giuxappe, l'é in cuntadéin sempliciottu saimpře přountu a cunté ei sò štorie pein-ne d'esagerasiòun per blaghé o ei sò dixlipe redicule, cundéie cun ia gřôssa cumicitô pupulôre. Comounque Gajòun l'é arscì a fé d'in persunôgiu d'řa šchernia pupulôre na figüřa per nainta šciôta che, de d'lô d'řa sò ingenuitô, l'é taincia d'[[irunéia]], d'umanitô e sovřatütu d'in carôtere arxiulì. Staisa třa řa féin di [[Ànni çinquànta|ôgni Çinquanta]] e i přimi di [[Ànni sciusciànta|ôgni Sciuscianta]], řa racòlta d'epigrômmi ''I limùgni du Dè'' l'é na cronaca murôle d'isu taimpu, ch'a tratôva i ašpetti ciü rediculi mô anche třôgici du sgòundu dopu uèra. Ant'ei [[1963]] l'[[Accademia Urbainse]] a püblica l'''[[Antologia Ovadese]]'' cun dei opeře d'l'autù, a cüřa d'[[Emilio Costa|Miliu Cošta]]. == Note == <references /> == Bibliugraféia == * {{Çitta lìbbro|url=https://www.archiviostorico.net/libripdf/Gajone.pdf|tìtolo=Antologia Ovadese|outô=Emilio Costa|ànno=1963|editô=Accademia Urbense|çitæ=Oâ|léngoa=IT|cid=Costa, 1963}} * {{Çitta web|https://www.accademiaurbense.it/pdf/illustri/Colombo%20Gajone%20da%20URBS_12-93.pdf|tìtolo=La poesia di Colombo Gajone: un trionfo dell’amore, dell’uva e del paesaggio ovadese|léngoa=IT}} * {{Çitta web|https://www.accademiaurbense.it/pdf/illustri/Colombo%20Gajone%20da%20URBS_03-03.pdf|tìtolo=Colombo Gajone nel panorama della letteratura ligure-piemontese|léngoa=IT|cid=Toso, 2003}} * {{Çitta web|https://www.accademiaurbense.it/pdf/illustri/Colombo%20Gajone%20da%20URBS_12-90.pdf|tìtolo=Gajone e la natura|léngoa=IT}} * {{Çitta lìbbro|outô=Fiorenzo Toso|tìtolo=Liguria linguistica: dialettologia, storia della lingua e letteratura nel Ponente|url=https://books.google.com/books?id=UE4kAgAACAAJ|ànno=2006|editô=Philobiblon|çitæ=Vintimìggia|léngoa=IT|cid=Toso, 2006|ISBN=88-88-59132-X}} == Ôtři prugeti == {{Interprogetto}} == Culegamainti de föřa == {{Letiatûa in lìgure‎}} [[Categorîa:Biografìe]] [[Categorîa:Poêti in lìgure]] 8chiord2qyuv1iz8m3wq16bn91qceh1 273902 273900 2026-09-11T20:13:43Z Michæ.152 13747 273902 wikitext text/x-wiki {{Uaröxiu|càngio variànte=Sa pôgina chi l'é šcřicia an '''[[Dialetu uaröxiu|uařöxiu]]'''}} '''Culoumbu Gajòun''' ([[Uà|Uô]], 8 d'xiaimbře dei [[1878]] - [[Uà|Uô]], 24 d'z'né dei [[1973]]) l'é štô in [[Poeta|pueta]] ch'u l'hô šcřiciu an [[dialetu uaröxiu]]. {{Biografia|inmàgine=Colombo Gajone.jpg|var-dæti_personâli=Dôti persunôli|nàscita=Uô, 8 d'd'xiaimbře dei 1878|mòrte=Uô, 24 d'z'né dei 1973|var-âtre_informaçioìn=Ôtře infuimasiùgni|profesción=antiquôriu, [[poeta|pueta]]|var-profesción=Mešté|descriçión=Culoumbu Gajòun|var-nàscita=Nôscita|var-mòrte=Morte}} == Vita == Culoumbu Gajòun l'é nasciü a [[Uà|Uô]], an Véia Bisôgnu, a l'8 d'xiaimbře dei [[1879]] da Giaçeintu e Giaçeinta Gajòun, l'é štô tegnü a bataixmu da l'artišta [[Sann-a|savunaise]] Antonio Brilla (1813 - 1892) ch'u s'třuôva lì per fé di lavùi a l'Ištitütu dei Madri Pie. Sò pôře, ch'u l'eřa što surdô 'nt'ei batôie du [[Risurgimaintu]], gnü Presidainte d'řa Sucietô Patriottica Uaröxia, u lauřôva c'me intaiadù, scultù du legnu e 'nduřatù mô l'é gnü asè cunusciü pr'ese štô ei přim futogřafu cun štüdiu a Uô. Řa môře l'eřa 'nvece cunuscioua per es'se misa an posa pei fradai Pietro (“ei Mütu d'Tuřaj”) e Tomaso Ivaldi tantu che i afrescôvu ei vòte d'řa [[Gexia d'Noštřa Scignuřa Asounta (Uô)|gexia paruchiôle]]. Ei Gajòun l'hô lauřô per tanci ôgni c'me antiquôriu 'nt'řa bitéia dei pôře a Uô, dound'u viveiva an Piôsa Logia Vagia, e pöi a [[Zena]] cun dišcretu suciassu. Difôti lé u c'mençipia řa sò carieřa d'letřô sulu 'nt'ei cuntaštu du disôxiu suciôle dei [[přim dopu uèra]] e, anche dopu avai štramuô a Zena, dound'u štôva an Véia Maccagi, u cuntinua a cumpoun-ne pueséie e epigrômmi fein-na a i sò ürtimi giurni. Antantu, 'nt'i veint'ôgni dei [[Fascismo|fascixmu]], per uagnè ei cunsainsu d'řa giainte, u regime u urganiza dei fašte pupulôri ciamôie Vendemmiali: l'é propi 'nt'is cuntaštu ch'u fiuřiscia ei periudu d'ořu d'Gajòun, ch'u vega i sò cumpunimainti šcrove in gřande suciassu e godì d'lôiga difuxiòun 'nt'řa zona d'Uô. Pocu přima d'muřì u lôscia i sò šcřici ai pitù Cav. Natale Proto per l'Archiviu štoricu d'l'Accademia Urbainse. Culoumbu Gajòun l'é mortu a Uô ai 24 d'z'né dei [[1973]], a l'etô d'95 ôgni<ref> URBS, [https://www.accademiaurbense.it/pdf/URBS_09-17.pdf settembre-dicembre 2017] </ref>. == Opeře == Ant'ei [[1919]] Culoumbu Gajoun u püblica 'nt'ei ''Corriere delle Valli Stura e Orba'' ia pueséia ''Mangia ti ca mangiu mi'' e, l'ônnu dopu, ''U crescia tutu'', dui cumpunimainti che i denounsiu řa třôgica cundisiòun ecunomica du taimpu, segnô da řa fôme, da l'aumaintu dei přexi e da řa disucupasiòun. U püblica anche ei pueséie ''Peia u santé'' e ''Feja a lavè'' an çima a ''l'Emancipazione, giornale socialista'', ch'u dvainta peřò vitima dei agresciugni [[Fascismo|fasciste]]. 'Nt'ei [[1923]] alantuřa u püblica an çima a u ''Giornale d'Ovada, Eco dell'Alto Monferrato'', giurnôle lucôle d'išpiřasiòun fascista, ''Ra batàia 'ncù scipèinte''. Ad ogni modu, i temi dound'u se 'nversa u xlançu liricu d'řa meiu pueséia d'Gajoun i sòun suvřatütu řa [[Natua|natüřa]], řa tèra natôle, ei paesôgiu, ei moundu campagnòlu, ei feie d'řa campôgna, l'oua e i véin dei culein-ne d'[[Uà|Uô]]. {{Çitaçión|U ciü bal celaste l'ho u çè, u spounta u sù<br> se smorta ei stele a tanta luxe e splendù.<br> Ei eibe anrusaròie i pan tanci brilanti,<br> i uxei i salütu u sù cun i so bei canti.<br> D'argiàintu i pan i fiümi dei paise<br> che u po ciù balu, cme 'ndřàinta a na curnixe.<br> Ansurgnaròia ra tèra a dixe n'urasioun,<br> e i nostri fiümi i 's boxiu 'n foundu du geiròun.<br> Füsa 'nt'in sulu amù l'éua a cameina<br> versu ra quieta cianüra lisciandrèina<br>|Culoumbu Gajòun, ''Uò' a l'áiba''<ref>{{Çitta|Costa, 1963|p. 20}}</ref>}} Štampô a [[Zena]] 'nt'ei [[1944]], ''Niappe'' l'é 'n puemetu burlešcu ançertä an çima ai persunôgiu da dounda l'opeřa a péia u nume. Niappe, nume ipocorišticu per Giuxappe, l'é in cuntadéin sempliciottu saimpře přountu a cunté ei sò štorie pein-ne d'esagerasiòun per blaghé o ei sò dixlipe redicule, cundéie cun ia gřôssa cumicitô pupulôre. Comounque Gajòun l'é arscì a fé d'in persunôgiu d'řa šchernia pupulôre na figüřa per nainta šciôta che, de d'lô d'řa sò ingenuitô, l'é taincia d'[[irunéia]], d'umanitô e sovřatütu d'in carôtere arxiulì. Staisa třa řa féin di [[Ànni çinquànta|ôgni Çinquanta]] e i přimi di [[Ànni sciusciànta|ôgni Sciuscianta]], řa racòlta d'epigrômmi ''I limùgni du Dè'' l'é na cronaca murôle d'isu taimpu, ch'a tratôva i ašpetti ciü rediculi mô anche třôgici du sgòundu dopu uèra. Ant'ei [[1963]] l'[[Accademia Urbainse]] a püblica l'''[[Antologia Ovadese]]'' cun dei opeře d'l'autù, a cüřa d'[[Emilio Costa|Miliu Cošta]]. == Note == <references /> == Bibliugraféia == * {{Çitta lìbbro|url=https://www.archiviostorico.net/libripdf/Gajone.pdf|tìtolo=Antologia Ovadese|outô=Emilio Costa|ànno=1963|editô=Accademia Urbense|çitæ=Oâ|léngoa=IT|cid=Costa, 1963}} * {{Çitta web|https://www.accademiaurbense.it/pdf/illustri/Colombo%20Gajone%20da%20URBS_12-93.pdf|tìtolo=La poesia di Colombo Gajone: un trionfo dell’amore, dell’uva e del paesaggio ovadese|léngoa=IT}} * {{Çitta web|https://www.accademiaurbense.it/pdf/illustri/Colombo%20Gajone%20da%20URBS_03-03.pdf|tìtolo=Colombo Gajone nel panorama della letteratura ligure-piemontese|léngoa=IT|cid=Toso, 2003}} * {{Çitta web|https://www.accademiaurbense.it/pdf/illustri/Colombo%20Gajone%20da%20URBS_12-90.pdf|tìtolo=Gajone e la natura|léngoa=IT}} * {{Çitta lìbbro|outô=Fiorenzo Toso|tìtolo=Liguria linguistica: dialettologia, storia della lingua e letteratura nel Ponente|url=https://books.google.com/books?id=UE4kAgAACAAJ|ànno=2006|editô=Philobiblon|çitæ=Vintimìggia|léngoa=IT|cid=Toso, 2006|ISBN=88-88-59132-X}} == Ôtři prugeti == {{Interprogetto}} == Culegamainti de föřa == {{Letiatûa in lìgure‎}} [[Categorîa:Biografìe]] [[Categorîa:Poêti in lìgure]] simg3i2jdwcywvkx6kwhfjztofwk3j8 2 32708 273883 273878 2026-09-11T17:30:08Z Arbenganese 12552 recunusciüu 273883 wikitext text/x-wiki '''Pařlař bligařencu''' U bligařencu u l’è ün pařlař ligüře de punènte, tipicu du paieřse de Bligař ent’a valà deu Nèřvia, entrutèrè de Ventemiglia. U l’è ün pařlař c’u cangia rispetu a cheli di  paieřsi veixin e u se fa cunusce přesèmpiu dau modu de dìe a -r-, c’a pö esse düřa, cume in italiàn, o èscì mola, fin a vegnìe üna -l-, u ciǜ tantu cande a leteřa a rèstè fra due vucali, ma èscì cande a ven tacà a ün’autra cunsunate. Già u nome deu paieřse, Bligař, u mustra stu fenomenu. Antighiscima testimuniansa deu bligařencu i sun i Statüti deu 1474, scriti en lengua vulgà du postu, cande a cumünitàe a l’éřa suta i marcheřsi Dořia de Dussaigua. Già de sti ani u se pö capìe u cangiu c’u gh’è stàu, ma ascì chelu ch’u s’è cunseřvau ente u pařlař. == Carateřistiche == ciǜ tanta pařte de cařateřistiche du pařlař bligařencu e sun scumpařtìe cun l’autři dialetti de l’estremu punènte, suřvatüttu ent’u pařlař ventemigliuřsu: * A desinènsè di verbi aa prima peřsuňa plürale a l’è in -àmu, cume peř l’autři dialetti èntemeli, fattu già mustrau ent’i papei antighi, cuntru u termine in -ému, ent’e cuniugasiùn di veřbi di dialeti ciǜ a levante * A cunservasiùn du gruppu -au- là dund’a levante (e in zeneřse) u l’è vegnüu -â- a partìe dau seculu XV, přesèmpiu u se dìe ''autru'' au postu de ''âtru'', ''bausu'' e nu bâsu. * Autru segnu da marcař peř u pařlař bligařencu u l’è u fenomenu ditu ''delabialisasiùn'' du nessu gw- c’u porta a de pařolle cume ''sanghe'', ''ghera'', che e curispunden a ''sangue, guèra'' ent’u zeneřse d’ancöi A difeřènse de l’autri dialetti de l’entrutèrè ventemigliuřsu, u gh’è de carateristiche pařticulari, cumme * U scentař da -r-, c’a pö esse düřa, cumme in italiàn, o èscì mola -ř-, in acordiu cun ciǜ tanti dialetti de l’entrutèrè punentìn (èscì bèn ciǜ a levante, fin versu Ařbenga). Adiřitüřa a -r- a riva fin a vegnìe  üna -l-, u ciǜ tantu cande a leteřa a caze fra due vucali, ma èscì cande a ven atacà a üna cunsunante. U se pènsè a ogni modu che de stiani a ghe fusse üna presènsè ciǜ carcà du fenomenu, ch’u l’éiřa ciǜ spansu che aù. A ogni modu, u meximu fenomenu u se incuntra inte di autri dialeti ařpin, cume u büxignolu e u pařlař de Baiřadu ente l’entrutère de Ventemiglia. In acentu scimile u se mustra èscì ent’u pařlař d’Ulmea, trattu ben che cunseřvativu, che ente a Riveřa u seřea caütu föřa de l’üsu. U gh’è ancù üna testimuniansa ente dei papèi in Ařbenga du Sinchesèntu, mèntre a gh'è ancù fina d'ataccu ae cunsunante sulu ciǜ ente di paieřsi da valà de l'Ařoscia, dunde u son da -r- u l’è suvente [ɹ]. In geneře, u cangiu fin a [l], u seřea puřtàu daa tendènsè a vixinař ciǜ a lengua au palatu quande a ven dita a cununante.<Forner Mentun 94> * A Bligař a ven mantegnüa a ř èscì aa fin de ciǜ tante pařole, au cuntřařiu du pignascu, dund’a ven ciǜ debule o di dialeti da Riveřa, dund’a l’è caüta du tütu. Int’u fař i plüřali de ste pařole che finiscen in -ř, u bligařencu u mustra de regula pařolle ch’e sciorten in -i (faixöř/faixöi, fiöř/fiöi), stu fenomenu u l’è ün esempiu de metafunia. * U son da -ř- ch’a pař üna -l- u pö pigliař fina u postu de -z-, in moddu du tüttu scimile a di dialetti da vixin.  [ˈskɛʎsu, ˈnaʎzu] (= /ˈskɛrsu, ˈnazu/) ; ou spécialement après [ˈi-] : Buggio [ˈskieʎza] = Pigna [ˈski:za] = lig. [ˈsky:za] ‘excuse’. Castelvittorio connaît le même doublage allophonique : /-z-/ s’y réalise [-ɹz-] : [ˈnaɹzu, ˈpeɹzu] = /ˈnaz+u, ˈpez+u/, ou après [ˈi- ; ˈy-] : [u ˈrieɹzu ; a ˈskiœɹza] = /ˈriz+u  ; ˈskyz+a/ ‘nez, poids, le rire, l’excuse’.9 Le même phénomène se vérifie à Apricale. * De cuntru, u dialetu de Bligař u nu gh’a u cangiu da [ø]~[œ] ch’a se strenze in [ę], ben carcàu ente u pignascu. Di resti du pařlař ancù antigu i ghe sun ente pochi teřmini: u se ghe dìe bò, mentre a Ventemiglia u l’è vegnüu ‘bö’. U se tratta d’üna cunseřvasiùn da o breve latina, tipica di dialeti ciǜ “arpìn” ma ch’a nu gh’è ente tüti i numi (es. ''söř'' e nu ''sò''). Au cuntrařiu u pignascu u cunseřva -o- ente de furme verbali cume [u pɔ ~ i pɔŋ ; u vɔɹ ~ i vɔŋ], mèntre u bligařencu u l’ha cangiàe en -ˈœ-/  : Apricale [u pø ~ i pœŋ ; u vœɹ ~ i vœŋ]. * Passagiu [ˈɛɹ]--> [ˈeli], spartiu cu’i paieřsi da vixin, u l’è cun -öř/-öi ün di pochi cangi in cumün cu’u pignascu, e ch’a se sente turna au Casté. * ''Passagiu da -a a -è aa fin de pa''řole: caratere registrau numa che in bligařencu, u l’è u cangiu da ''a'' atona aa fin de pařole au femenìn scingulâre verso 'na ''e'' bèn bèn aveřta, dita [[Agiûtto:IPA|[ä]]], cumme '''''è'''rbè'' ò ''f'''è'''stè''. Scicume c’u gh’è di passagi -a→-e cume ent’u caxu de  ''porte''/porta, dandu amentu ai stüdiuřsi u puřea ese üna testimuniansa du scentař du modu de dìe a “a” aa fin de pařole, fenomenu c’u l'à avüu ben de sücessu, finindu pe’ vegnìe pigliau ent’e tüti i caxi.^[1] * L’uřdine di cumplementi u nu se pařesce au ventemigliuřsu: u se dixe “u ve dagu” au cuntrařiu de ‘ve u dagu’, a vegnìe prima en bligařencu u l’è u cumplementu ugettu (u), e pöi chelu de termine (ve). A l’è üna cundissiun ch’a gh’è èscì a Baiařdu e Přeiňaudu, ciǜ che ente i dialeti ligüři ařpin. * Ente üna maneřa ch’a se semeia cun l’autri dialeti ařpin ae spalle de Ventemiglia e au mentunascu, cařcuna de fuřme di verbi riflescivi, dunde aa fin u gh’è tacàu di prunumi de persuna, a l’è suvente acentà sciǜ l’üřtima scillaba. == Grafia == U nu l'existe in modu üňicu recunusciüu peř u pařlař bligařencu. Üňa de prime testimunianse ent'u giařgùn du postu in epuca mudèrnè a l'è a cunscideřasiùn de Bligař cume puntu de rifeřimèntu ent'u campař e enfurmasiùi peř scrive u Vucabulařiu de Parlate Ligüři da parte dea Cunsüřta Ligüře, a partìe dau 1985. A furma da grafia duveřà a remunta au Cunvegnu de Sanremu deu 1976. Ent'i ani, i vari scrituři ent'u pařlař i àn ciǜ o menu fau di adatamènti persuňali a stu scistema. De contu u l'è u duveřař ente tante ricurènse da -l- au postu dea -ř-, ch'a vegne pařegià aa prununsia de [ɹ], ben spantegà ent'u punènte ligüre. ;Esse {| class="wikitable" | | colspan="4" rowspan="1" |INDICATIVU | | colspan="2" rowspan="1" |CUNGIUNTIVU |- | |Presente |Passau proscimu |Imperfettu |Futüřu |Futüřu anteriure |Presente |Imperfettu |- |Mi |a sun |a sun stau |a eiřa |a serai |a serai stau |che mi a scie |che mi a fusse |- |Tü |ti sei |ti sei stau |ti eiři |ti serai |ti serai stau |che tü ti scii |che tü ti fussi |- |ēř/ela |u/a l’è |u /a l’è stau/sta |u l’eiřa |u serà |u serà stau/a |che ēř u scie, che ela a scie |che ēř u fusse/ela a fusse |- |Nuiautri |u semu |u semu stai |u eiřavamu |u seremu |u seremu stai/e |che nuiautri u sciimu |che nui u fussimu |- |Vuiautri |u seve |u seve stai |u eiřavai |u seré |u seré stai/e |che vuiautri u sciei |che vui u fussi |- |eli/ele |i/e sun |i/e sun stai/e |i/e eiřan |i/e seran |i/e seran stai/stae |che eli i scien/ele e scien |che eli i fussen/che ele e fussen |} {| class="wikitable" | colspan="2" rowspan="1" |Cungiuntivu |CUNDISSIUNALE | |IMPERATIVU |- |Passau |Trapassau | | |Presente |- |che mi a scie stau |che mi a fusse stau/sta |mi a seřìa | | |- |che tü ti scii stau |che tü ti fussi stau/sta |ti seřìi | |scii! |- |che ēř u scie, che ela a scie stau/sta |che ēř u fusse/ela a fusse stau/sta |u seřìa | | |- |che nuiautri u sciimu stai |che nui u fussimu stai/stae |u seřiavamu | | |- |che vuiautri u sciei stai |che vui u fussi stai/stae |u seřiavai | |sciei! |- |che eli i scien/ele e scien stai/stae |che eli i fussen/che ele e fussen stai/stae |i seřian | | |} Avé {| class="wikitable" |Mi |e g’ho |e g’ho avüu |e g’axea | | |- |Ti |ti g’hai |ti g’hai avüu |ti g’axei | | |- |èlu/a |u /a g’ha |u /a g’ha avüu |u/a g’axea | | |- |Nuiautri |e gh’emmu |e gh’emmu avüu |e g’axemu | | |- |Vuiautri |e g’hai |e g’hai avüu |e gh’axei | | |- |éli/e |i/e g’han |i/e g’han avüu |i/e g’axean | | |} Cantař Perde - beve - scrive Dìe - durmìe clzoyyr6p39ghr83bi2d1iybg5h2a7e 10 33166 273884 273748 2026-09-11T18:15:55Z N.Longo 12052 - 273884 wikitext text/x-wiki <includeonly><span style="display:inline-block;">{{{3|{{{1}}}{{#if:{{{2|}}}|–{{{2|}}}}}{{#iferror:{{#expr:{{{1}}}}}||&nbsp;[[Megaannum|Ma]]}}}}}</span>{{{nòtta|}}} <span style="display:inline-block;">{{{PS|}}}</span>{{Fanerozòico 220px}}<div name=Range style="margin:0 auto; line-height:0; clear:both; width:250px; padding:0px; height:8px; overflow:visible; color:inherit; background-color:transparent; position:relative; top:-4px; z-index:100;">{{Intervàllo geològico/indicatô|{{#if:{{{prìmmo|}}}|{{#iferror:{{#expr:{{{prìmmo}}}}}|{{Intervàllo geològico/coménso|{{{prìmmo}}}}}|{{{prìmmo}}}}}|{{#iferror:{{#expr:{{{1}}}}}|{{Intervàllo geològico/coménso|{{{1}}}}}|{{{1}}}}}}}|{{#if:{{{ùrtimo|}}}|{{#iferror:{{#expr:{{{ùrtimo}}}}}|{{Intervàllo geològico/fìn|{{{ùrtimo}}}}}|{{{ùrtimo}}}}}|{{#iferror:{{#expr:{{{2|{{{1}}}}}}}}|{{Intervàllo geològico/fìn|{{{2|{{{1}}}}}}}}|{{{2|{{{1}}}}}}}}}}|42}} {{Intervàllo geològico/indicatô|{{#iferror:{{#expr:{{{1}}}}}|{{Intervàllo geològico/coménso|{{{1}}}}}|{{{1}}}}}|{{#iferror:{{#expr:{{{2|{{{1}}}}}}}}|{{Intervàllo geològico/fìn|{{{2|{{{1}}}}}}}}|{{{2|{{{1}}}}}}}}}} </div></includeonly><noinclude>{{Man}} {{TemplateData}} [[Categorîa:Template Tassobox]]</noinclude> 0owk1n5m2hazjgwaf22wfva4mj26kc0 10 33171 273890 273771 2026-09-11T18:27:06Z N.Longo 12052 lint 273890 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Timeline-row" style="margin: 4px auto 0; clear:both; width:220px; padding:0px; height:18px; overflow:visible; border:1px #666; border-style:solid none; position:relative; z-index:0;"> <div style="position:absolute; height:100%; left:0px; width:{{#expr:{{Intervàllo geològico/coménso|Cambriano}}/650*250}}px; padding-left:5px; text-align:left; color:inherit; background-color:{{Intervàllo geològico/cô|Ediacarano}}; background-image: -moz-linear-gradient(left, rgba(255,255,255,1), rgba(254,217,106,1) 15%, rgba(254,217,106,1)); background-image: -o-linear-gradient(left, rgba(255,255,255,1), rgba(254,217,106,1) 15%, rgba(254,217,106,1)); background-image: -webkit-linear-gradient(left, rgba(255,255,255,1), rgba(254,217,106,1) 15%, rgba(254,217,106,1)); background-image: linear-gradient(to right, rgba(255,255,255,1), rgba(254,217,106,1) 15%, rgba(254,217,106,1));">[[Precambriano|PreꞒ]]</div> {{Intervàllo geològico/bâra|Cambriano|Ꞓ}} {{Intervàllo geològico/bâra|Ordoviciano|O}} {{Intervàllo geològico/bâra|Siluriano|S}} {{Intervàllo geològico/bâra|Devoniano|D}} {{Intervàllo geològico/bâra|Carbonifero|C}} {{Intervàllo geològico/bâra|Permiano|P}} {{Intervàllo geològico/bâra|Triassico|T}} {{Intervàllo geològico/bâra|Giurassico|J}} {{Intervàllo geològico/bâra|Cretacico|K}} {{Intervàllo geològico/bâra|Paleogene|<small>Pg</small>}} {{Intervàllo geològico/bâra|Neogene|<small>N</small>}} <div id="end-border" style="position:absolute; height:100%; background-color:#666; width:1px; left:219px"></div></includeonly><noinclude>{{Man}} [[Categorîa:Template Tassobox]]</noinclude> 4ep2th7u2b79efb1gr1hjn196spyg9f 273891 273890 2026-09-11T18:28:08Z N.Longo 12052 lint 273891 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Timeline-row" style="margin: 4px auto 0; clear:both; width:220px; padding:0px; height:18px; overflow:visible; border:1px #666; border-style:solid none; position:relative; z-index:0;"> <div style="position:absolute; height:100%; left:0px; width:{{#expr:{{Intervàllo geològico/coménso|Cambriano}}/650*250}}px; padding-left:5px; text-align:left; color:inherit; background-color:{{Intervàllo geològico/cô|Ediacarano}}; background-image: -moz-linear-gradient(left, rgba(255,255,255,1), rgba(254,217,106,1) 15%, rgba(254,217,106,1)); background-image: -o-linear-gradient(left, rgba(255,255,255,1), rgba(254,217,106,1) 15%, rgba(254,217,106,1)); background-image: -webkit-linear-gradient(left, rgba(255,255,255,1), rgba(254,217,106,1) 15%, rgba(254,217,106,1)); background-image: linear-gradient(to right, rgba(255,255,255,1), rgba(254,217,106,1) 15%, rgba(254,217,106,1));">[[Precambriano|PreꞒ]]</div> {{Intervàllo geològico/bâra|Cambriano|Ꞓ}} {{Intervàllo geològico/bâra|Ordoviciano|O}} {{Intervàllo geològico/bâra|Siluriano|S}} {{Intervàllo geològico/bâra|Devoniano|D}} {{Intervàllo geològico/bâra|Carbonifero|C}} {{Intervàllo geològico/bâra|Permiano|P}} {{Intervàllo geològico/bâra|Triassico|T}} {{Intervàllo geològico/bâra|Giurassico|J}} {{Intervàllo geològico/bâra|Cretacico|K}} {{Intervàllo geològico/bâra|Paleogene|<small>Pg</small>}} {{Intervàllo geològico/bâra|Neogene|<small>N</small>}} <div id="end-border" style="color:inherit; position:absolute; height:100%; background-color:#666; width:1px; left:219px"></div></includeonly><noinclude>{{Man}} [[Categorîa:Template Tassobox]]</noinclude> qcs83nbh21pduj8bulfl2szom0tyk73 273897 273891 2026-09-11T18:51:24Z N.Longo 12052 273897 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="Timeline-row" style="margin: 4px auto 0; clear:both; width:220px; padding:0px; height:18px; overflow:visible; border:1px #666; border-style:solid none; position:relative; z-index:0;"> <div style="position:absolute; height:100%; left:0px; width:{{#expr:{{Intervàllo geològico/coménso|Cambriano}}/650*250}}px; padding-left:5px; text-align:left; color:inherit; background-color:{{Intervàllo geològico/cô|Ediacarano}}; background-image: -moz-linear-gradient(left, rgba(255,255,255,1), rgba(254,217,106,1) 15%, rgba(254,217,106,1)); background-image: -o-linear-gradient(left, rgba(255,255,255,1), rgba(254,217,106,1) 15%, rgba(254,217,106,1)); background-image: -webkit-linear-gradient(left, rgba(255,255,255,1), rgba(254,217,106,1) 15%, rgba(254,217,106,1)); background-image: linear-gradient(to right, rgba(255,255,255,1), rgba(254,217,106,1) 15%, rgba(254,217,106,1));">[[Precambriano|PreꞒ]]</div> {{Intervàllo geològico/bâra|Canbriàn|Ꞓ}} {{Intervàllo geològico/bâra|Ordoviciàn|O}} {{Intervàllo geològico/bâra|Siluriàn|S}} {{Intervàllo geològico/bâra|Devoniàn|D}} {{Intervàllo geològico/bâra|Carbonìfero|C}} {{Intervàllo geològico/bâra|Permiàn|P}} {{Intervàllo geològico/bâra|Triàscico|T}} {{Intervàllo geològico/bâra|Giuràscico|J}} {{Intervàllo geològico/bâra|Cretàcico|K}} {{Intervàllo geològico/bâra|Paleogêne|<small>Pg</small>}} {{Intervàllo geològico/bâra|Neogêne|<small>N</small>}} <div id="end-border" style="color:inherit; position:absolute; height:100%; background-color:#666; width:1px; left:219px"></div></includeonly><noinclude>{{Man}} [[Categorîa:Template Tassobox]]</noinclude> mnwlz7blvdllnwi70do1uzbovg2pbxg 10 33172 273889 273755 2026-09-11T18:26:34Z N.Longo 12052 lint 273889 wikitext text/x-wiki <includeonly><onlyinclude><div style="position:absolute; height:100%; text-align:center; color:inherit; background-color:{{Intervàllo geològico/cô|{{{1}}}}}; left:{{#expr:(650-{{Intervàllo geològico/coménso|{{{1}}}}})/650*220}}px; width:{{#expr: ({{Intervàllo geològico/coménso|{{{1}}}}}-{{Intervàllo geològico/fìn|{{{1}}}}})/650*220}}px;">[[{{{1}}}|{{{2}}}]]</div></onlyinclude></includeonly><noinclude>{{Man}} [[Categorîa:Template Tassobox]] [[Categorîa:Sototemplates]]</noinclude> iwfoqxeblxyfvlmns5hhaafnx8nwg9y 10 33173 273895 273756 2026-09-11T18:49:24Z N.Longo 12052 + 273895 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{lc:{{{1}}}}} |fanerozoico|fanerozòico=rgb(111,218,237) |cenozoico|cenozòico=rgb(246,236,57) |quaternario|quaternâio=rgb(254,246,145) |terziario|tersiâio=rgb(242,249,2) |neogene|neogêne=rgb(254,221,45) |olocene|olocêne=rgb(254,241,224) |pleistocene|pleistocêne=rgb(254,239,184) |pleistocene superiore|tarantiano|âto pleistocêne|tarantiàn=rgb(254,241,214) |pleistocene medio|ioniano|médio pleistocêne|ioniàn=rgb(254,240,204) |calabriano|calabriàn=rgb(254,239,193) |gelasiano|gelasiàn=rgb(254,238,173) |pliocene|pliocêne=rgb(254,248,166) |piacenziano|piaxensiàn=rgb(254,250,200) |zancleano|zancleàn=rgb(254,249,189) |miocene|zancleàn=rgb(254,239,0) |messiniano|mesciniàn=rgb(254,245,135) |tortoniano|tortoniàn=rgb(254,244,125) |serravalliano|serravalliàn=rgb(254,244,114) |langhiano|langhiàn=rgb(254,243,102) |burdigaliano|burdigaliàn=rgb(254,242,89) |aquitaniano|aquitaniàn=rgb(254,241,77) |paleogene|paleogêne=rgb(254,161,99) |oligocene|oligocêne=rgb(254,195,134) |chattiano|chattiàn=rgb(254,228,178) |rupeliano|rupeliàn=rgb(254,217,162) |eocene|eocêne=rgb(254,185,121) |priaboniano|priaboniàn=rgb(254,207,167) |bartoniano|bartoniàn=rgb(254,196,152) |luteziano|lutesiàn=rgb(254,185,138) |ypresiano|ypresiàn=rgb(254,174,125) |paleocene|paleocêne=rgb(254,173,110) |thanetiano|thanetiàn=rgb(254,195,125) |selandiano|selandiàn=rgb(254,194,116) |daniano|daniàn=rgb(254,184,114) |mesozoico|mezozòico=rgb(7,202,234) |cretacico|cretàcico=rgb(111,200,107) |cretacico superiore|âto cretàcico=rgb(166,212,104) |maastrichtiano|maastrichtiàn=rgb(243,242,156) |campaniano|canpaniàn=rgb(234,237,147) |santoniano|santoniàn=rgb(222,231,138) |coniaciano|coniaciàn=rgb(209,227,130) |turoniano|turoniàn=rgb(195,223,121) |cenomaniano|cenomaniàn=rgb(181,218,113) |cretacico inferiore|bàsso cretàcico=rgb(126,205,116) |albiano|albiàn=rgb(205,229,168) |aptiano|aptiàn=rgb(191,225,159) |barremiano|barremiàn=rgb(175,221,151) |hauteriviano|hauteriviàn=rgb(158,215,142) |valanginiano|valanginiàn=rgb(141,210,133) |berriasiano|berriasiàn=rgb(124,206,124) |giurassico|giuràscico=rgb(0,187,231) |giurassico superiore|âto giuràscico=rgb(151,227,250) |titoniano|titoniàn=rgb(207,240,252) |kimmeridgiano|kimmeridgiàn=rgb(189,235,251) |oxfordiano|oxfordiàn=rgb(171,231,251) |giurassico medio|médio giuràscico=rgb(52,209,235) |calloviano|calloviàn=rgb(174,230,240) |bathoniano|bathoniàn=rgb(156,226,239) |bajociano|bajociàn=rgb(135,222,238) |aaleniano|aaleniàn=rgb(111,218,237) |giurassico inferiore|lias|bàsso giuràscico=rgb(0,183,234) |toarciano|toarciàn=rgb(116,209,240) |pliensbachiano|pliensbachiàn=rgb(60,201,239) |sinemuriano|sinemuriàn=rgb(7,193,237) |hettangiano|hettangiàn=rgb(0,187,235) |triassico|triàscico=rgb(153,78,150) |triassico superiore|âto triàscico=rgb(198,152,194) |retico|rético=rgb(232,194,216) |norico|nòrico=rgb(221,180,209) |carnico|càrnico=rgb(209,166,201) |triassico medio|médio triàscico=rgb(191,124,177) |ladinico|ladìnico=rgb(212,146,189) |anisico|anìsico=rgb(201,134,182) |triassico inferiore|bàsso triàscico=rgb(173,87,154) |olenekiano|olenekiàn=rgb(194,106,165) |induano|induàn=rgb(184,97,160) |paleozoico|paleozòico=rgb(146,195,160) |permiano|permiàn=rgb(247,88,60) |permiano superiore|lopingiano|âto permiàn|lopingiàn=rgb(254,175,151) |changhsingiano|changhsingiàn=rgb(254,198,179) |wuchiapingiano|wuchiapingiàn=rgb(254,187,165) |permiano medio|guadalupiano|médio permiàn|guadalupiàn=rgb(254,131,103) |capitaniano|capitaniàn=rgb(254,163,138) |wordiano|wordiàn=rgb(254,152,126) |roadiano|roadiàn=rgb(254,142,114) |permiano inferiore|cisuraliano|bàsso permiàn|cisuraliàn=rgb(247,110,84) |kunguriano|kunguriàn=rgb(239,148,127) |artinskiano|artinskiàn=rgb(239,138,116) |sakmariano|sakmariàn=rgb(239,128,106) |asseliano|asseliàn=rgb(240,119,95) |carbonifero|carbonìfero=rgb(63,174,173) |carbonifero superiore|pennsylvaniano|âto carbonìfero|pennsylvaniàn=rgb(138,198,195) |pennsylvaniano superiore|uraliano|âto pennsylvaniàn|uraliàn=rgb(189,208,196) |gzheliano|gzheliàn=rgb(203,213,205) |kasimoviano|kasimoviàn=rgb(187,209,205) |pennsylvaniano medio|médio pennsylvaniàn=rgb(157,202,196) |moscoviano|moscoviàn=rgb(174,205,196) |pennsylvaniano inferiore|bàsso pennsylvaniàn=rgb(119,194,195) |bashkiriano|bashkiriàn=rgb(138,198,195) |carbonifero inferiore|mississippiano|bàsso carbonìfero|misciscipiàn=rgb(97,157,126) |mississippiano superiore|âto misciscipiàn=rgb(187,192,130) |serpukhoviano|serpukhoviàn=rgb(200,194,129) |mississippiano medio|médio misciscipiàn=rgb(155,185,131) |viseano|viseàn=rgb(171,188,130) |mississippiano inferiore|bàsso misciscipiàn=rgb(122,178,132) |tournaisiano|tournaisiàn=rgb(138,181,132) |devoniano|devoniàn=rgb(221,150,81) |devoniano superiore|condrusiano|âto devoniàn|condrusiàn=rgb(244,224,169) |frasniano|frasniàn=rgb(243,235,204) |famenniano|famenniàn=rgb(244,234,185) |devoniano medio|médio devoniàn=rgb(246,200,122) |givetiano|givetiàn=rgb(245,222,148) |eifeliano|eifeliàn=rgb(245,211,134) |devoniano inferiore|renano|bàsso devoniàn|renàn=rgb(239,176,99) |emsiano|emsiàn=rgb(236,207,135) |praghiano|praghiàn=rgb(238,197,123) |lochkoviano|lochkoviàn=rgb(238,186,110) |siluriano|siluriàn=rgb(166,223,197) |pridoli|pridoliano|pridoliàn=rgb(228,242,230) |ludlow|ludloviano|ludloviàn=rgb(180,229,219) |ludfordiano|ludfordiàn=rgb(212,238,230) |gorstiano|gorstiàn=rgb(195,234,230) |wenlock=rgb(164,224,208) |homeriano|homeriàn=rgb(197,233,219) |sheinwoodiano|sheinwoodiàn=rgb(182,228,208) |llandovery=rgb(126,215,198) |telychiano|telychiàn=rgb(180,229,219) |aeroniano|aeroniàn=rgb(164,224,208) |rhuddaniano|rhuddaniàn=rgb(147,219,198) |ordoviciano|ordoviciàn=rgb(0,169,138) |ordoviciano superiore|âto ordoviciàn=rgb(94,204,169) |hirnantiano|hirnantiàn=rgb(149,218,188) |katiano|katiàn=rgb(129,214,188) |sandbiano|sandbiàn=rgb(114,208,169) |ordoviciano medio|médio ordoviciàn=rgb(0,189,151) |darriwiliano|darriwiliàn=rgb(53,201,178) |dapingiano|dapingiàn=rgb(18,197,169) |ordoviciano inferiore|bàsso ordoviciàn=rgb(0,175,137) |floiano|floiàn=rgb(0,186,160) |tremadociano|tremadociàn=rgb(0,182,152) |cambriano|cambriàn=rgb(129,170,114) |furongiano|serie 4|furongiàn|série 4=rgb(173,221,168) |stadio 10|stàddio 10=rgb(229,241,209) |jiangshaniano|stadio 9|jiangshaniàn|stàddio 9=rgb(216,236,198) |paibiano|paibiàn=rgb(202,231,188) |serie 3|série 3=rgb(161,207,155) |guzhangiano|guzhangiàn=rgb(204,221,184) |drumiano|drumiàn=rgb(191,216,173) |stadio 5|stàddio 5=rgb(178,212,163) |serie 2|série 2=rgb(149,194,143) |stadio 4|stàddio 4=rgb(180,203,160) |stadio 3|stàddio 3=rgb(165,198,151) |terranoviano|terranoviàn=rgb(138,181,132) |stadio 2|stàddio 2=rgb(168,189,147) |stadio 1|stàddio 1=rgb(154,186,139) |precambriano|precanbriàn=rgb(254,91,113) |proterozoico|proterozòico=rgb(254,76,104) |neoproterozoico|neoproterozòico=rgb(254,183,87) |ediacarano|ediacaràn=rgb(254,214,123) |cryogeniano|cryogeniàn=rgb(254,204,111) |toniano|toniàn=rgb(254,194,98) |mesoproterozoico|mesoproterozòico=rgb(254,184,114) |steniano|steniàn=rgb(254,217,162) |ectasiano|ectasiàn=rgb(254,206,148) |calymmiano|calymmiàn=rgb(254,195,134) |paleoproterozoico|paleoproterozòico=rgb(254,91,113) |statheriano|statheriàn=rgb(254,134,161) |orosiriano|orosiriàn=rgb(254,123,148) |rhyaciano|rhyaciàn=rgb(254,112,135) |sideriano|sideriàn=rgb(254,101,123) |archeano|archeàn=rgb(254,0,124) |neoarcheano|neoarcheàn=rgb(254,166,186) |mesoarcheano|mezoarcheàn=rgb(254,124,163) |paleoarcheano|paleoarcheàn=rgb(254,91,151) |eoarcheano|eoarcheàn=rgb(238,0,125) |adeano|adeàn=rgb(203,3,129) }}<noinclude>{{Man}} [[Categorîa:Template Tassobox]] [[Categorîa:Sototemplates]]</noinclude> f9trjaviex0ruswg2cphn0cwsxtqkrs 273896 273895 2026-09-11T18:50:57Z N.Longo 12052 273896 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{lc:{{{1}}}}} |fanerozoico|fanerozòico=rgb(111,218,237) |cenozoico|cenozòico=rgb(246,236,57) |quaternario|quaternâio=rgb(254,246,145) |terziario|tersiâio=rgb(242,249,2) |neogene|neogêne=rgb(254,221,45) |olocene|olocêne=rgb(254,241,224) |pleistocene|pleistocêne=rgb(254,239,184) |pleistocene superiore|tarantiano|âto pleistocêne|tarantiàn=rgb(254,241,214) |pleistocene medio|ioniano|médio pleistocêne|ioniàn=rgb(254,240,204) |calabriano|calabriàn=rgb(254,239,193) |gelasiano|gelasiàn=rgb(254,238,173) |pliocene|pliocêne=rgb(254,248,166) |piacenziano|piaxensiàn=rgb(254,250,200) |zancleano|zancleàn=rgb(254,249,189) |miocene|zancleàn=rgb(254,239,0) |messiniano|mesciniàn=rgb(254,245,135) |tortoniano|tortoniàn=rgb(254,244,125) |serravalliano|serravalliàn=rgb(254,244,114) |langhiano|langhiàn=rgb(254,243,102) |burdigaliano|burdigaliàn=rgb(254,242,89) |aquitaniano|aquitaniàn=rgb(254,241,77) |paleogene|paleogêne=rgb(254,161,99) |oligocene|oligocêne=rgb(254,195,134) |chattiano|chattiàn=rgb(254,228,178) |rupeliano|rupeliàn=rgb(254,217,162) |eocene|eocêne=rgb(254,185,121) |priaboniano|priaboniàn=rgb(254,207,167) |bartoniano|bartoniàn=rgb(254,196,152) |luteziano|lutesiàn=rgb(254,185,138) |ypresiano|ypresiàn=rgb(254,174,125) |paleocene|paleocêne=rgb(254,173,110) |thanetiano|thanetiàn=rgb(254,195,125) |selandiano|selandiàn=rgb(254,194,116) |daniano|daniàn=rgb(254,184,114) |mesozoico|mezozòico=rgb(7,202,234) |cretacico|cretàcico=rgb(111,200,107) |cretacico superiore|âto cretàcico=rgb(166,212,104) |maastrichtiano|maastrichtiàn=rgb(243,242,156) |campaniano|canpaniàn=rgb(234,237,147) |santoniano|santoniàn=rgb(222,231,138) |coniaciano|coniaciàn=rgb(209,227,130) |turoniano|turoniàn=rgb(195,223,121) |cenomaniano|cenomaniàn=rgb(181,218,113) |cretacico inferiore|bàsso cretàcico=rgb(126,205,116) |albiano|albiàn=rgb(205,229,168) |aptiano|aptiàn=rgb(191,225,159) |barremiano|barremiàn=rgb(175,221,151) |hauteriviano|hauteriviàn=rgb(158,215,142) |valanginiano|valanginiàn=rgb(141,210,133) |berriasiano|berriasiàn=rgb(124,206,124) |giurassico|giuràscico=rgb(0,187,231) |giurassico superiore|âto giuràscico=rgb(151,227,250) |titoniano|titoniàn=rgb(207,240,252) |kimmeridgiano|kimmeridgiàn=rgb(189,235,251) |oxfordiano|oxfordiàn=rgb(171,231,251) |giurassico medio|médio giuràscico=rgb(52,209,235) |calloviano|calloviàn=rgb(174,230,240) |bathoniano|bathoniàn=rgb(156,226,239) |bajociano|bajociàn=rgb(135,222,238) |aaleniano|aaleniàn=rgb(111,218,237) |giurassico inferiore|lias|bàsso giuràscico=rgb(0,183,234) |toarciano|toarciàn=rgb(116,209,240) |pliensbachiano|pliensbachiàn=rgb(60,201,239) |sinemuriano|sinemuriàn=rgb(7,193,237) |hettangiano|hettangiàn=rgb(0,187,235) |triassico|triàscico=rgb(153,78,150) |triassico superiore|âto triàscico=rgb(198,152,194) |retico|rético=rgb(232,194,216) |norico|nòrico=rgb(221,180,209) |carnico|càrnico=rgb(209,166,201) |triassico medio|médio triàscico=rgb(191,124,177) |ladinico|ladìnico=rgb(212,146,189) |anisico|anìsico=rgb(201,134,182) |triassico inferiore|bàsso triàscico=rgb(173,87,154) |olenekiano|olenekiàn=rgb(194,106,165) |induano|induàn=rgb(184,97,160) |paleozoico|paleozòico=rgb(146,195,160) |permiano|permiàn=rgb(247,88,60) |permiano superiore|lopingiano|âto permiàn|lopingiàn=rgb(254,175,151) |changhsingiano|changhsingiàn=rgb(254,198,179) |wuchiapingiano|wuchiapingiàn=rgb(254,187,165) |permiano medio|guadalupiano|médio permiàn|guadalupiàn=rgb(254,131,103) |capitaniano|capitaniàn=rgb(254,163,138) |wordiano|wordiàn=rgb(254,152,126) |roadiano|roadiàn=rgb(254,142,114) |permiano inferiore|cisuraliano|bàsso permiàn|cisuraliàn=rgb(247,110,84) |kunguriano|kunguriàn=rgb(239,148,127) |artinskiano|artinskiàn=rgb(239,138,116) |sakmariano|sakmariàn=rgb(239,128,106) |asseliano|asseliàn=rgb(240,119,95) |carbonifero|carbonìfero=rgb(63,174,173) |carbonifero superiore|pennsylvaniano|âto carbonìfero|pennsylvaniàn=rgb(138,198,195) |pennsylvaniano superiore|uraliano|âto pennsylvaniàn|uraliàn=rgb(189,208,196) |gzheliano|gzheliàn=rgb(203,213,205) |kasimoviano|kasimoviàn=rgb(187,209,205) |pennsylvaniano medio|médio pennsylvaniàn=rgb(157,202,196) |moscoviano|moscoviàn=rgb(174,205,196) |pennsylvaniano inferiore|bàsso pennsylvaniàn=rgb(119,194,195) |bashkiriano|bashkiriàn=rgb(138,198,195) |carbonifero inferiore|mississippiano|bàsso carbonìfero|misciscipiàn=rgb(97,157,126) |mississippiano superiore|âto misciscipiàn=rgb(187,192,130) |serpukhoviano|serpukhoviàn=rgb(200,194,129) |mississippiano medio|médio misciscipiàn=rgb(155,185,131) |viseano|viseàn=rgb(171,188,130) |mississippiano inferiore|bàsso misciscipiàn=rgb(122,178,132) |tournaisiano|tournaisiàn=rgb(138,181,132) |devoniano|devoniàn=rgb(221,150,81) |devoniano superiore|condrusiano|âto devoniàn|condrusiàn=rgb(244,224,169) |frasniano|frasniàn=rgb(243,235,204) |famenniano|famenniàn=rgb(244,234,185) |devoniano medio|médio devoniàn=rgb(246,200,122) |givetiano|givetiàn=rgb(245,222,148) |eifeliano|eifeliàn=rgb(245,211,134) |devoniano inferiore|renano|bàsso devoniàn|renàn=rgb(239,176,99) |emsiano|emsiàn=rgb(236,207,135) |praghiano|praghiàn=rgb(238,197,123) |lochkoviano|lochkoviàn=rgb(238,186,110) |siluriano|siluriàn=rgb(166,223,197) |pridoli|pridoliano|pridoliàn=rgb(228,242,230) |ludlow|ludloviano|ludloviàn=rgb(180,229,219) |ludfordiano|ludfordiàn=rgb(212,238,230) |gorstiano|gorstiàn=rgb(195,234,230) |wenlock=rgb(164,224,208) |homeriano|homeriàn=rgb(197,233,219) |sheinwoodiano|sheinwoodiàn=rgb(182,228,208) |llandovery=rgb(126,215,198) |telychiano|telychiàn=rgb(180,229,219) |aeroniano|aeroniàn=rgb(164,224,208) |rhuddaniano|rhuddaniàn=rgb(147,219,198) |ordoviciano|ordoviciàn=rgb(0,169,138) |ordoviciano superiore|âto ordoviciàn=rgb(94,204,169) |hirnantiano|hirnantiàn=rgb(149,218,188) |katiano|katiàn=rgb(129,214,188) |sandbiano|sandbiàn=rgb(114,208,169) |ordoviciano medio|médio ordoviciàn=rgb(0,189,151) |darriwiliano|darriwiliàn=rgb(53,201,178) |dapingiano|dapingiàn=rgb(18,197,169) |ordoviciano inferiore|bàsso ordoviciàn=rgb(0,175,137) |floiano|floiàn=rgb(0,186,160) |tremadociano|tremadociàn=rgb(0,182,152) |cambriano|canbriàn|cambriàn=rgb(129,170,114) |furongiano|serie 4|furongiàn|série 4=rgb(173,221,168) |stadio 10|stàddio 10=rgb(229,241,209) |jiangshaniano|stadio 9|jiangshaniàn|stàddio 9=rgb(216,236,198) |paibiano|paibiàn=rgb(202,231,188) |serie 3|série 3=rgb(161,207,155) |guzhangiano|guzhangiàn=rgb(204,221,184) |drumiano|drumiàn=rgb(191,216,173) |stadio 5|stàddio 5=rgb(178,212,163) |serie 2|série 2=rgb(149,194,143) |stadio 4|stàddio 4=rgb(180,203,160) |stadio 3|stàddio 3=rgb(165,198,151) |terranoviano|terranoviàn=rgb(138,181,132) |stadio 2|stàddio 2=rgb(168,189,147) |stadio 1|stàddio 1=rgb(154,186,139) |precambriano|precanbriàn=rgb(254,91,113) |proterozoico|proterozòico=rgb(254,76,104) |neoproterozoico|neoproterozòico=rgb(254,183,87) |ediacarano|ediacaràn=rgb(254,214,123) |cryogeniano|cryogeniàn=rgb(254,204,111) |toniano|toniàn=rgb(254,194,98) |mesoproterozoico|mesoproterozòico=rgb(254,184,114) |steniano|steniàn=rgb(254,217,162) |ectasiano|ectasiàn=rgb(254,206,148) |calymmiano|calymmiàn=rgb(254,195,134) |paleoproterozoico|paleoproterozòico=rgb(254,91,113) |statheriano|statheriàn=rgb(254,134,161) |orosiriano|orosiriàn=rgb(254,123,148) |rhyaciano|rhyaciàn=rgb(254,112,135) |sideriano|sideriàn=rgb(254,101,123) |archeano|archeàn=rgb(254,0,124) |neoarcheano|neoarcheàn=rgb(254,166,186) |mesoarcheano|mezoarcheàn=rgb(254,124,163) |paleoarcheano|paleoarcheàn=rgb(254,91,151) |eoarcheano|eoarcheàn=rgb(238,0,125) |adeano|adeàn=rgb(203,3,129) }}<noinclude>{{Man}} [[Categorîa:Template Tassobox]] [[Categorîa:Sototemplates]]</noinclude> 52970ch3p1t8hvfap19ft0658aan9sn 273905 273896 2026-09-12T11:31:49Z N.Longo 12052 273905 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{lc:{{{1}}}}} |fanerozoico|fanerozòico=rgb(111,218,237) |cenozoico|cenozòico=rgb(246,236,57) |quaternario|quaternâio=rgb(254,246,145) |terziario|tersiâio=rgb(242,249,2) |neogene|neogêne=rgb(254,221,45) |olocene|olocêne=rgb(254,241,224) |pleistocene|pleistocêne=rgb(254,239,184) |pleistocene superiore|tarantiano|âto pleistocêne|tarantiàn=rgb(254,241,214) |pleistocene medio|ioniano|médio pleistocêne|ioniàn=rgb(254,240,204) |calabriano|calabriàn=rgb(254,239,193) |gelasiano|gelasiàn=rgb(254,238,173) |pliocene|pliocêne=rgb(254,248,166) |piacenziano|piaxensiàn=rgb(254,250,200) |zancleano|zancleàn=rgb(254,249,189) |miocene|miocêne=rgb(254,239,0) |messiniano|mesciniàn=rgb(254,245,135) |tortoniano|tortoniàn=rgb(254,244,125) |serravalliano|serravalliàn=rgb(254,244,114) |langhiano|langhiàn=rgb(254,243,102) |burdigaliano|burdigaliàn=rgb(254,242,89) |aquitaniano|aquitaniàn=rgb(254,241,77) |paleogene|paleogêne=rgb(254,161,99) |oligocene|oligocêne=rgb(254,195,134) |chattiano|chattiàn=rgb(254,228,178) |rupeliano|rupeliàn=rgb(254,217,162) |eocene|eocêne=rgb(254,185,121) |priaboniano|priaboniàn=rgb(254,207,167) |bartoniano|bartoniàn=rgb(254,196,152) |luteziano|lutesiàn=rgb(254,185,138) |ypresiano|ypresiàn=rgb(254,174,125) |paleocene|paleocêne=rgb(254,173,110) |thanetiano|thanetiàn=rgb(254,195,125) |selandiano|selandiàn=rgb(254,194,116) |daniano|daniàn=rgb(254,184,114) |mesozoico|mezozòico=rgb(7,202,234) |cretacico|cretàcico=rgb(111,200,107) |cretacico superiore|âto cretàcico=rgb(166,212,104) |maastrichtiano|maastrichtiàn=rgb(243,242,156) |campaniano|canpaniàn=rgb(234,237,147) |santoniano|santoniàn=rgb(222,231,138) |coniaciano|coniaciàn=rgb(209,227,130) |turoniano|turoniàn=rgb(195,223,121) |cenomaniano|cenomaniàn=rgb(181,218,113) |cretacico inferiore|bàsso cretàcico=rgb(126,205,116) |albiano|albiàn=rgb(205,229,168) |aptiano|aptiàn=rgb(191,225,159) |barremiano|barremiàn=rgb(175,221,151) |hauteriviano|hauteriviàn=rgb(158,215,142) |valanginiano|valanginiàn=rgb(141,210,133) |berriasiano|berriasiàn=rgb(124,206,124) |giurassico|giuràscico=rgb(0,187,231) |giurassico superiore|âto giuràscico=rgb(151,227,250) |titoniano|titoniàn=rgb(207,240,252) |kimmeridgiano|kimmeridgiàn=rgb(189,235,251) |oxfordiano|oxfordiàn=rgb(171,231,251) |giurassico medio|médio giuràscico=rgb(52,209,235) |calloviano|calloviàn=rgb(174,230,240) |bathoniano|bathoniàn=rgb(156,226,239) |bajociano|bajociàn=rgb(135,222,238) |aaleniano|aaleniàn=rgb(111,218,237) |giurassico inferiore|lias|bàsso giuràscico=rgb(0,183,234) |toarciano|toarciàn=rgb(116,209,240) |pliensbachiano|pliensbachiàn=rgb(60,201,239) |sinemuriano|sinemuriàn=rgb(7,193,237) |hettangiano|hettangiàn=rgb(0,187,235) |triassico|triàscico=rgb(153,78,150) |triassico superiore|âto triàscico=rgb(198,152,194) |retico|rético=rgb(232,194,216) |norico|nòrico=rgb(221,180,209) |carnico|càrnico=rgb(209,166,201) |triassico medio|médio triàscico=rgb(191,124,177) |ladinico|ladìnico=rgb(212,146,189) |anisico|anìsico=rgb(201,134,182) |triassico inferiore|bàsso triàscico=rgb(173,87,154) |olenekiano|olenekiàn=rgb(194,106,165) |induano|induàn=rgb(184,97,160) |paleozoico|paleozòico=rgb(146,195,160) |permiano|permiàn=rgb(247,88,60) |permiano superiore|lopingiano|âto permiàn|lopingiàn=rgb(254,175,151) |changhsingiano|changhsingiàn=rgb(254,198,179) |wuchiapingiano|wuchiapingiàn=rgb(254,187,165) |permiano medio|guadalupiano|médio permiàn|guadalupiàn=rgb(254,131,103) |capitaniano|capitaniàn=rgb(254,163,138) |wordiano|wordiàn=rgb(254,152,126) |roadiano|roadiàn=rgb(254,142,114) |permiano inferiore|cisuraliano|bàsso permiàn|cisuraliàn=rgb(247,110,84) |kunguriano|kunguriàn=rgb(239,148,127) |artinskiano|artinskiàn=rgb(239,138,116) |sakmariano|sakmariàn=rgb(239,128,106) |asseliano|asseliàn=rgb(240,119,95) |carbonifero|carbonìfero=rgb(63,174,173) |carbonifero superiore|pennsylvaniano|âto carbonìfero|pennsylvaniàn=rgb(138,198,195) |pennsylvaniano superiore|uraliano|âto pennsylvaniàn|uraliàn=rgb(189,208,196) |gzheliano|gzheliàn=rgb(203,213,205) |kasimoviano|kasimoviàn=rgb(187,209,205) |pennsylvaniano medio|médio pennsylvaniàn=rgb(157,202,196) |moscoviano|moscoviàn=rgb(174,205,196) |pennsylvaniano inferiore|bàsso pennsylvaniàn=rgb(119,194,195) |bashkiriano|bashkiriàn=rgb(138,198,195) |carbonifero inferiore|mississippiano|bàsso carbonìfero|misciscipiàn=rgb(97,157,126) |mississippiano superiore|âto misciscipiàn=rgb(187,192,130) |serpukhoviano|serpukhoviàn=rgb(200,194,129) |mississippiano medio|médio misciscipiàn=rgb(155,185,131) |viseano|viseàn=rgb(171,188,130) |mississippiano inferiore|bàsso misciscipiàn=rgb(122,178,132) |tournaisiano|tournaisiàn=rgb(138,181,132) |devoniano|devoniàn=rgb(221,150,81) |devoniano superiore|condrusiano|âto devoniàn|condrusiàn=rgb(244,224,169) |frasniano|frasniàn=rgb(243,235,204) |famenniano|famenniàn=rgb(244,234,185) |devoniano medio|médio devoniàn=rgb(246,200,122) |givetiano|givetiàn=rgb(245,222,148) |eifeliano|eifeliàn=rgb(245,211,134) |devoniano inferiore|renano|bàsso devoniàn|renàn=rgb(239,176,99) |emsiano|emsiàn=rgb(236,207,135) |praghiano|praghiàn=rgb(238,197,123) |lochkoviano|lochkoviàn=rgb(238,186,110) |siluriano|siluriàn=rgb(166,223,197) |pridoli|pridoliano|pridoliàn=rgb(228,242,230) |ludlow|ludloviano|ludloviàn=rgb(180,229,219) |ludfordiano|ludfordiàn=rgb(212,238,230) |gorstiano|gorstiàn=rgb(195,234,230) |wenlock=rgb(164,224,208) |homeriano|homeriàn=rgb(197,233,219) |sheinwoodiano|sheinwoodiàn=rgb(182,228,208) |llandovery=rgb(126,215,198) |telychiano|telychiàn=rgb(180,229,219) |aeroniano|aeroniàn=rgb(164,224,208) |rhuddaniano|rhuddaniàn=rgb(147,219,198) |ordoviciano|ordoviciàn=rgb(0,169,138) |ordoviciano superiore|âto ordoviciàn=rgb(94,204,169) |hirnantiano|hirnantiàn=rgb(149,218,188) |katiano|katiàn=rgb(129,214,188) |sandbiano|sandbiàn=rgb(114,208,169) |ordoviciano medio|médio ordoviciàn=rgb(0,189,151) |darriwiliano|darriwiliàn=rgb(53,201,178) |dapingiano|dapingiàn=rgb(18,197,169) |ordoviciano inferiore|bàsso ordoviciàn=rgb(0,175,137) |floiano|floiàn=rgb(0,186,160) |tremadociano|tremadociàn=rgb(0,182,152) |cambriano|canbriàn|cambriàn=rgb(129,170,114) |furongiano|serie 4|furongiàn|série 4=rgb(173,221,168) |stadio 10|stàddio 10=rgb(229,241,209) |jiangshaniano|stadio 9|jiangshaniàn|stàddio 9=rgb(216,236,198) |paibiano|paibiàn=rgb(202,231,188) |serie 3|série 3=rgb(161,207,155) |guzhangiano|guzhangiàn=rgb(204,221,184) |drumiano|drumiàn=rgb(191,216,173) |stadio 5|stàddio 5=rgb(178,212,163) |serie 2|série 2=rgb(149,194,143) |stadio 4|stàddio 4=rgb(180,203,160) |stadio 3|stàddio 3=rgb(165,198,151) |terranoviano|terranoviàn=rgb(138,181,132) |stadio 2|stàddio 2=rgb(168,189,147) |stadio 1|stàddio 1=rgb(154,186,139) |precambriano|precanbriàn=rgb(254,91,113) |proterozoico|proterozòico=rgb(254,76,104) |neoproterozoico|neoproterozòico=rgb(254,183,87) |ediacarano|ediacaràn=rgb(254,214,123) |cryogeniano|cryogeniàn=rgb(254,204,111) |toniano|toniàn=rgb(254,194,98) |mesoproterozoico|mezoproterozòico=rgb(254,184,114) |steniano|steniàn=rgb(254,217,162) |ectasiano|ectasiàn=rgb(254,206,148) |calymmiano|calymmiàn=rgb(254,195,134) |paleoproterozoico|paleoproterozòico=rgb(254,91,113) |statheriano|statheriàn=rgb(254,134,161) |orosiriano|orosiriàn=rgb(254,123,148) |rhyaciano|rhyaciàn=rgb(254,112,135) |sideriano|sideriàn=rgb(254,101,123) |archeano|archeàn=rgb(254,0,124) |neoarcheano|neoarcheàn=rgb(254,166,186) |mesoarcheano|mezoarcheàn=rgb(254,124,163) |paleoarcheano|paleoarcheàn=rgb(254,91,151) |eoarcheano|eoarcheàn=rgb(238,0,125) |adeano|adeàn=rgb(203,3,129) }}<noinclude>{{Man}} [[Categorîa:Template Tassobox]] [[Categorîa:Sototemplates]]</noinclude> mbis2ru5e0agiqo8hl9mahirrlo3jul 0 33180 273901 273851 2026-09-11T20:09:00Z Michæ.152 13747 template "Biografia" co-a variante da pagina 273901 wikitext text/x-wiki {{Mentunasch|càngio variànte=Achesta pagina é scricia en '''[[Dialet mentunasch|mentonasch]]'''|grafîa=, segond a norma de Bruyn Andrews}} '''Marsé Firpo''' ('''Marcel Firpo''' en franses, '''Marcello Firpo''' en italian; [[Mentun|Mentàn]], [[1876]] – [[Varages]], [[1973]]) è stac un poeta e autò [[Fransa|franses]] de [[Léngoa italiànn-a|lenga italiana]] e de [[Dialet mentunasch|dialet mentonasch]]. {{Biografia|inmàgine=Marcel Firpo.jpg|descriçión=Marsé Firpo|var-dæti_personâli=Enformassià personale|nàscita=Mentàn, 1876|var-nàscita=Naiscita|mòrte=Varages, 1973|var-mòrte=Moart|profesción=[[poeta]], autò|var-profesción=Professiàn|var-âtre_informaçioìn=Autre enformassià}} == Vita == Marsé Firpo è naisciù a [[Mentun|Mentàn]] en [[1878]] da 'na famiya de muraò dame luegne ascendense genovese<ref>Paolo Veziano: [https://www.intemelion.it/pdf/19/04-veziano.pdf «L’Affaire Firpo»]</ref>. Ra sa vita privàia è stacia marcàia da 'na seria d'avenimenti tragichi, dao moment che ra sa prima sposa era moarta premairoga en 1914 e son fiy solament a r'age de 5 ane. Ro son impegno politico r'ha possà a ocupà dabor a fonsiàn de conseyero de r'Arpe Maritime dao 1929 ao 1931, pui achela de conseyero d'a comuna dao 1929 ao 1932. Ro son rolo de fonsionari d'a dugana r'avìa portà a stà pran d'ane a [[Ventemiglia|Ventimiya]]. Firpo è stac una personalità particolarment conosciùa e apressiàia a Mentàn pe'a sa atività de poeta en dialet, aiscì che per esse stac fondatò d'o ''Comité des Traditions Mentonasques'' e d'a compagnìa d'o ''Teatrou du pe descausse''. Ha participà ao moviment culturale ''Barma Grande'', che s'ocupava d'a produssiàn de leteratura ent'u teritori de Mentàn e de [[Rocabrüna|Recabruna]] ona se parlava italian; ha colaborà a ra revista de leteratura ''Intemelia'' enseme a [[Nino Lamboglia]]. Ent'o periodo entr'e doe ghere è stac un partisàn dechiarà de r'uniàn a r'[[Italia]] de Mentàn e d'u teritori d'a riviera ent'a Provensa-Arpe-Coasta d'Asur, tanto che ha acetà dame favò r'ocupassiàn en [[1940]] d'e trope italiane. Per sta ragiàn, en 1944 è stac condanà da un tribunale speciale franses a 7 ane de reclusiàn, cu ha purgà ent'a prijan de [[Marseggia|Marseya]]. Ra condanassiàn per "colaborassiàn" ha agù d'e pesante conseguense su ra sa reputassiàn, ao ponc de dovese piatà sota a ro pseudonimo de Louis Ravalin ent'e se publicassià<ref>Werner Forner, Morphologie comparée du mentonnais et du ligurien alpin</ref>. D'o rest, de delà d'a prigionia e de r'esilio, apress a ghera o poeta ha subì r'oblì d'u se concitadì, de cu comenserà forsci a niescì solament a ra fin d'a sa vita. En 1967 è stac tra u enspiratò d'o ''Festival de la Poésie et de la Comédie intémélienne'' de [[Pigna]], sostenì da r'Istituto Enternasionale d'u Studi Liguri de [[A Burdighea|Bordeghea]]. Firpo è moart en [[1978]] a [[Varages]]. == Òpere == R'unico travay de Firpo che ha godù de 'na carche circulassian es un recuey de poesie en mentonasch entitolà ''[[Cansù e Poesie de Mentan]]'', publicà en [[1943]]<ref>Academia.edu: [https://www.academia.edu/resource/work/26650717 Mentone e Nizza italiane: il caso Marcello Firpo]</ref>. Ha publicà aiscì ro recuey ''[[Au pays de Menton: Poésies]]'' e autre scrice en dialet ent'e reviste ''Les Annales de Menton'', ''A Barma Grande - Antulugia Intemelia'', ''L'Armanac Nissart''<ref>Nicematin.com: [https://www.nicematin.com/sports/equitation/marcel-firpo-poete-des-traditions-mentonnaises-287290 Marcel Firpo, poète des traditions mentonnaises]</ref>. E se poesie san encà ancui publicàie ent'a revista ''Ou Païs Mentounasc''. Ra pupart d'u scrice enediti de r'autò san ancui conservài a r'Istituto Enternasionale d'u Studi Liguri de [[A Burdighea|Bordeghea]]. Tra u se recueye de poesie enedite ry es ''E Scaglie d'u camen'', ''Foara camen'', ''Brigaglie'', ''Giuan Cardelina''. Ha scric aiscì una dosena de comedie teatrale cu ha fac rapresentà e che han conosciù un descret sucess. O travay de Firpo è streciament ligà a ra sfioritura d'a leteratura en dialet encoragiàia ent'a sona de [[Ventemiglia|Ventimiya]], ent'a regiàn de [[Nissa]] e a [[Principatu de Mu̍negu|Monigo]] dame [[Luì Notari|Loì Notari]], che ello anmirava coma un maistre e un paire. Ra poesia de Firpo, che carche-vota, surtò ao prinsipi d'a sa cariera, tomba ent'o pitoresch e ent'o ''folklore'', cava nondemeno ru se mieye resultài ent'un profond sentiment d'a [[Natua|natura]] e ent'una comuniàn panica dam'u misteri d'a terra e d'a campagna, che ro poeta sente coma fasent partia d'a sa meme persona e d'a sa vita<ref>Conseggio Ligure: [https://conseggio-ligure.org/antologia/marcello-firpo Marçello Firpo]</ref>. == Note == <references/> == Autre progete == {{Interprogetto}} {{Letiatûa in lìgure‎}} [[Categorîa:Biografìe]] [[Categorîa:Scritoî|Scritoî]] [[Categorîa:Poêti in lìgure]] 3riui60frrseop3i6spl7ccdgtcvayl 0 33188 273881 2026-09-11T13:30:06Z Michæ.152 13747 "Pagina domandâ" conligâ a "Culoumbu Gajòun" 273881 wikitext text/x-wiki {{Uaröxiu|càngio variànte=Sa pôgina chi l'é šcřicia an '''[[Dialetu uaröxiu|uařöxiu]]'''}} L''''Antologia Ovadese''' l'é na racòlta d'pueséie e cansùgni an [[Dialetu uaröxiu|dialettu uařöxiu]] šcřicie da [[Culoumbu Gajòun]], publicôia a [[Uô]] 'nt'ei [[1963]] dau štoricu [[Mìliu Cošta]] per l'[[Accademia Urbainse]]. [[File:Antologia Ovadese.jpg|thumb|Přima pôgina d'l'''Antologia Ovadese'']] == Štoria e cuntegnü == L'''Antologia Ovadese'' a 'rgöia ei pueséie ciü cunusciüe d'[[Culoumbu Gajòun]], ansame a d'i šturnelli d'l'autù, côca tocu d'ei puemettu ''Niappe'' d'ei 1944 e řa racolta d'epigřômmi ''I limùgni du Dè''. Řa prudusiòun puetica d'ei Gajòun difôti a s'eřa difüza cun föii sbardlôi, pciti libřeti e pueséie an çima ai giurnôli lucôli. A [[Emilio Costa|Miliu Cošta]] vô l'impurtante meřitu d'avai misu 'nsame 'nt'ei [[1963]] sa racòlta d'tašti per l'[[Accademia Urbense|Accademia Urbainse]] e lé l'hô c'scì cuntribuì an maneřa fundamentôle a saivè dai pasé du taimpu boun-na pôrte d'řa prudusiòun d'Gajòun, zunzàndaie ciü tôrdi řa racòlta d'vintiçeinque epigrômmi. Per štainde is lavù, ei Cošta l'hô çernü n'ortugřaféia ch'a ripièse ei regule dřubôie zô da [[Dumenicu Büffa]] per řa sò racòlta d'cansùgni pupulôri. Difôti, nt'řa sesiòun antintuolôia ''Avvertenza'' missa přima d'řa racòlta, ei cüřatù d'l'opeřa u fô rifeřimaintu a'i prublema d'l'[[Dialetu uaröxiu#Ortugraféia|ortugřaféia du dialettu uařöxiu]], špecialmainte an cunsciderasiòun d'řa scôrsa třadisiòun šcřicia, mô anche au třemaindu štôtu d'i cumpunimainti d'ei Gajòun da'i pountu d'višta ortugřaficu. == Notte == <references/> == Bibliugřaféia == * {{Çitta lìbbro|url=https://www.archiviostorico.net/libripdf/Gajone.pdf|tìtolo=Antologia Ovadese|outô=Emilio Costa|ànno=1963|editô=Accademia Urbense|çitæ=Oâ|léngoa=IT|cid=Costa, 1963}} == Ôtři prugetti == {{Interprogetto}} {{Letiatûa in lìgure}} 7ne2gjs5hcodh01rh5x8evlpxdppo8q 273882 273881 2026-09-11T14:44:09Z Michæ.152 13747 273882 wikitext text/x-wiki {{Uaröxiu|càngio variànte=Sa pôgina chi l'é šcřicia an '''[[Dialetu uaröxiu|uařöxiu]]'''}} L''''''Antologia Ovadese''''' l'é na racòlta d'pueséie e cansùgni an [[Dialetu uaröxiu|dialettu uařöxiu]] šcřicie da [[Culoumbu Gajòun]], publicôia a [[Uô]] 'nt'ei [[1963]] dau štoricu [[Mìliu Cošta]] per l'[[Accademia Urbainse]]. [[File:Antologia Ovadese.jpg|thumb|Přima pôgina d'l'''Antologia Ovadese'']] == Štoria e cuntegnü == L'''Antologia Ovadese'' a 'rgöia ei pueséie ciü cunusciüe d'[[Culoumbu Gajòun]], ansame a d'i šturnelli d'l'autù, côca tocu d'ei puemettu ''Niappe'' d'ei [[1944]] e řa racolta d'epigřômmi ''I limùgni du Dè''. Řa prudusiòun puetica d'ei Gajòun difôti a s'eřa difüza cun föii sbardlôi, pciti libřeti e pueséie an çima ai giurnôli lucôli. A [[Emilio Costa|Miliu Cošta]] vô l'impurtante meřitu d'avai misu 'nsame 'nt'ei [[1963]] sa racòlta d'tašti per l'[[Accademia Urbense|Accademia Urbainse]] e lé l'hô c'scì cuntribuì an maneřa fundamentôle a saivè da'i pasè du taimpu boun-na pôrte d'řa prudusiòun d'Gajòun, zunzàndaie ciü tôrdi řa racòlta d'vintiçeinque epigrômmi. Per štainde is lavù, ei Cošta l'hô çernü n'ortugřaféia ch'a ripièse ei regule dřubôie zô da [[Dumenicu Büffa]] per řa sò racòlta d'cansùgni pupulôri. Difôti, nt'řa sesiòun antintuolôia ''Avvertenza'' missa přima d'řa racòlta, ei cüřatù d'l'opeřa u fô rifeřimaintu a'i prublema d'l'[[Dialetu uaröxiu#Ortugraféia|ortugřaféia du dialettu uařöxiu]], špecialmainte an cunsciderasiòun d'řa scôrsa třadisiòun šcřicia, mô anche au třemaindu štôtu d'i cumpunimainti d'ei Gajòun da'i pountu d'višta ortugřaficu. == Notte == <references/> == Bibliugřaféia == * {{Çitta lìbbro|url=https://www.archiviostorico.net/libripdf/Gajone.pdf|tìtolo=Antologia Ovadese|outô=Emilio Costa|ànno=1963|editô=Accademia Urbense|çitæ=Oâ|léngoa=IT|cid=Costa, 1963}} == Ôtři prugetti == {{Interprogetto}} {{Letiatûa in lìgure}} 7dmoseat972qy9io62zen4dhsup125m 10 33189 273885 2026-09-11T18:16:17Z N.Longo 12052 + man 273885 wikitext text/x-wiki Quésto template o sèrve a creâ a bâra vèrde ch'a l'é mostrâ in çìmma a-a lìnia do ténpo do modéllo {{Tl|Intervàllo geològico}}. O no l'é da adêuviâ pe seu cónto ma o và reciamòu co-o modéllo prinçipâ. <noinclude>[[Categorîa:Manoâli di template]]</noinclude> 94kcywe9o3w9fgrwkoxobgwfa6by9qi 10 33190 273886 2026-09-11T18:16:35Z N.Longo 12052 + man 273886 wikitext text/x-wiki Quésto template o sèrve a creâ l'indicatô ch'o l'é mostròu in çìmma a-a lìnia do ténpo do modéllo {{Tl|Intervàllo geològico}}. O no l'é da adêuviâ pe seu cónto ma o và reciamòu co-o modéllo prinçipâ. <noinclude>[[Categorîa:Manoâli di template]]</noinclude> hrw4o4r0q7i337fvwj5trpaxf1y4cix 10 33191 273887 2026-09-11T18:19:12Z N.Longo 12052 + man 273887 wikitext text/x-wiki Quésto template o sèrve a mostrâ 'n intervàllo de ténpo in sciâ lìnia de etæ geològiche da tæra. Pò-u moménto, o sèrve pò-u ciù pe mostrâ l'intervàllo fòssile de 'n çèrto taxon, reciamàndolo into paràmetro dedicòu do modéllo {{Tl|Tassobox}}. == Ûzo == Sto template o l'é da adêuviâ pe di intervàlli conpréixi into Fanerozòico ò no goæi ciù inderê de sto lì; pe de etæ ciù antîghe o và adêuviòu o modéllo {{Tl|Intervàllo geològico estéizo}}. O template se peu inpî tànto co-în intervàllo scrîto co-i nùmeri (in mioìn d'ànni e co-o pontìn cómme vìrgola) ò co-i nómmi de etæ. L'intervàllo o saiâ mostròu cómme tèsto ascì, de d'âto da lìnia do ténpo, s'o no l'é specificòu o tèrso paràmetro pe cangiâlo ò levâlo. Pe de ciù, se peu adêuviâ i paràmetri "prìmmo" e "ùrtimo" pe mostrâ 'na bâra ciù legêra ch'a s'esténde a-o de là de l'intervàllo fòssile prinçipâ, màscime into câxo de atestaçioìn no goæi segûe ò sôlo che teorizæ. Sto paràmetro o poriéiva servî pe di fòscili vivénti ascì, marcàndo <code>ùrtimo=0</code> de mòddo chi-â bâra ciù legêra a vàgghe avànti fìn a-a giornâ d'ancheu. == Paràmetri == <pre>{{Intervàllo geològico|coménso de l'intervàllo|fìn de l'intervàllo|scrîto alternatîvo|prìmmo=ipòtexi de prìmma conpàrsa|ùrtimo=ipòtexi de ùrtima conpàrsa|nòtta=referénse|PS=scrîto da mostrâ de dòppo de l'intervàllo}}</pre> O prìmmo paràmetro poxiçionâle, da inpî co-o nómme de 'n'etæ geològica, o l'é òbligatöio perché o modéllo o fonçiónn-e. == Ezénpi d'ûzo == <div style="text-align:center"><pre>{{Intervàllo geològico|permiàn}}</pre></div> <div style="text-align:center">{{Intervàllo geològico|permiàn}}</div> <pre>{{Intervàllo geològico|permiàn|giuràscico}}</pre> <div style="text-align:center">{{Intervàllo geològico|permiàn|giuràscico}}</div> <pre>{{Intervàllo geològico|permiàn|giuràscico|prìmmo=devoniàn|ùrtimo=cretàcico}}</pre> <div style="text-align:center">{{Intervàllo geològico|permiàn|giuràscico|prìmmo=devoniàn|ùrtimo=cretàcico}}</div> <pre>{{Intervàllo geològico|68|65|prìmmo=permiàn|ùrtimo=0|PS= (védde inta pàgina)}}</pre> <div style="text-align:center">{{Intervàllo geològico|68|65|prìmmo=permiàn|ùrtimo=0|PS= (védde inta pàgina)}}</div> <pre>{{Intervàllo geològico|68|65.5|âto cretàcico}}</pre> <div style="text-align:center">{{Intervàllo geològico|68|65.5|âto cretàcico}}</div> <pre>{{Intervàllo geològico|68|65|}}</pre> <div style="text-align:center">{{Intervàllo geològico|68|65|}}</div> <noinclude>[[Categorîa:Manoâli di template]]</noinclude> d33rbf4e7wr50773f5nlcx56kmwv06y 273893 273887 2026-09-11T18:29:00Z N.Longo 12052 273893 wikitext text/x-wiki Quésto template o sèrve a mostrâ 'n intervàllo de ténpo in sciâ lìnia de etæ geològiche da tæra. Pò-u moménto, o sèrve pò-u ciù pe mostrâ l'intervàllo fòssile de 'n çèrto taxon, reciamàndolo into paràmetro dedicòu do modéllo {{Tl|Tassobox}}. == Ûzo == Sto template o l'é da adêuviâ pe di intervàlli conpréixi into Fanerozòico ò no goæi ciù inderê de sto lì; pe de etæ ciù antîghe o và adêuviòu o modéllo {{Tl|Intervàllo geològico/estéizo}}. O template se peu inpî tànto co-în intervàllo scrîto co-i nùmeri (in mioìn d'ànni e co-o pontìn cómme vìrgola) ò co-i nómmi de etæ. L'intervàllo o saiâ mostròu cómme tèsto ascì, de d'âto da lìnia do ténpo, s'o no l'é specificòu o tèrso paràmetro pe cangiâlo ò levâlo. Pe de ciù, se peu adêuviâ i paràmetri "prìmmo" e "ùrtimo" pe mostrâ 'na bâra ciù legêra ch'a s'esténde a-o de là de l'intervàllo fòssile prinçipâ, màscime into câxo de atestaçioìn no goæi segûe ò sôlo che teorizæ. Sto paràmetro o poriéiva servî pe di fòscili vivénti ascì, marcàndo <code>ùrtimo=0</code> de mòddo chi-â bâra ciù legêra a vàgghe avànti fìn a-a giornâ d'ancheu. == Paràmetri == <pre>{{Intervàllo geològico|coménso de l'intervàllo|fìn de l'intervàllo|scrîto alternatîvo|prìmmo=ipòtexi de prìmma conpàrsa|ùrtimo=ipòtexi de ùrtima conpàrsa|nòtta=referénse|PS=scrîto da mostrâ de dòppo de l'intervàllo}}</pre> O prìmmo paràmetro poxiçionâle, da inpî co-o nómme de 'n'etæ geològica, o l'é òbligatöio perché o modéllo o fonçiónn-e. == Ezénpi d'ûzo == <div style="text-align:center"><pre>{{Intervàllo geològico|permiàn}}</pre></div> <div style="text-align:center">{{Intervàllo geològico|permiàn}}</div> <pre>{{Intervàllo geològico|permiàn|giuràscico}}</pre> <div style="text-align:center">{{Intervàllo geològico|permiàn|giuràscico}}</div> <pre>{{Intervàllo geològico|permiàn|giuràscico|prìmmo=devoniàn|ùrtimo=cretàcico}}</pre> <div style="text-align:center">{{Intervàllo geològico|permiàn|giuràscico|prìmmo=devoniàn|ùrtimo=cretàcico}}</div> <pre>{{Intervàllo geològico|68|65|prìmmo=permiàn|ùrtimo=0|PS= (védde inta pàgina)}}</pre> <div style="text-align:center">{{Intervàllo geològico|68|65|prìmmo=permiàn|ùrtimo=0|PS= (védde inta pàgina)}}</div> <pre>{{Intervàllo geològico|68|65.5|âto cretàcico}}</pre> <div style="text-align:center">{{Intervàllo geològico|68|65.5|âto cretàcico}}</div> <pre>{{Intervàllo geològico|68|65|}}</pre> <div style="text-align:center">{{Intervàllo geològico|68|65|}}</div> <noinclude>[[Categorîa:Manoâli di template]]</noinclude> 3cfz9wiix4adwigynxv8qb2vhytfrn1 10 33192 273888 2026-09-11T18:20:24Z N.Longo 12052 + td 273888 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{TemplateData sottopagina}} </noinclude><templatedata> { "description": "Quésto template o sèrve a mostrâ 'n intervàllo de ténpo in sciâ lìnia de etæ geològiche da tæra. O fonçiónn-a bén pe-i intervàlli ch'én conpréixi into Fanerozòico, pe de etæ ciù antîghe adêuviâ pe cóntra o Template:Intervàllo geològico estéizo.", "params": { "1": { "label": "Coménso", "description": "Scrîve, co-o nómme de l'etæ ò in nùmero (inte mioìn d'ànni), o coménso de l'intervàllo.", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "Fìn", "description": "Scrîve, co-o nómme de l'etæ ò in nùmero (inte mioìn d'ànni), a fìn de l'intervàllo.", "type": "string" }, "3": { "label": "Scrîto alternatîvo", "description": "Scrîve o tèsto alternatîvo da mostrâ in càngio de l'intestaçión de default; paràmetro ch'o se peu adêuviâ pò-u càngio de variànte ascì, into câxo ch'o ghe ne ségge de bezéugno.", "type": "string" }, "prìmmo": { "label": "Ipòtexi antîga", "description": "Scrîve, co-o nómme de l'etæ ò in nùmero (inte mioìn d'ànni), o moménto de l'ipòtexi ciù antîga pe l'intervàllo conscideròu, ciù inderê de quélla atestâ e scîta pe prìmmo paràmetro.", "type": "string" }, "ùrtimo": { "label": "Ipòtexi reçénte", "description": "Scrîve, co-o nómme de l'etæ ò in nùmero (inte mioìn d'ànni), o moménto de l'ipòtexi ciù reçénte pe l'intervàllo conscideròu, ciù avànti de quélla atestâ e scîta pe ùrtimo paràmetro.", "type": "string" }, "nòtta": { "label": "Nòtte", "description": "Scrîve a nòtta ò e nòtte pe l'intervàllo mostròu, ciaschedùnn-a mìssa inte 'n tag <ref></ref>.", "type": "string" }, "PS": { "label": "PS", "description": "Scrîve do tèsto de ciù ch'o se veu mostrâ de dòppo da scrîta con l'intervàllo.", "type": "string" } }, "format": "inline", "paramOrder": [ "1", "2", "3", "prìmmo", "ùrtimo", "nòtta", "PS" ] } </templatedata> s945yvj7upepav7klhf01qt5d63mdju 273892 273888 2026-09-11T18:28:48Z N.Longo 12052 273892 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{TemplateData sottopagina}} </noinclude><templatedata> { "description": "Quésto template o sèrve a mostrâ 'n intervàllo de ténpo in sciâ lìnia de etæ geològiche da tæra. O fonçiónn-a bén pe-i intervàlli ch'én conpréixi into Fanerozòico, pe de etæ ciù antîghe adêuviâ pe cóntra o Template:Intervàllo geològico/estéizo.", "params": { "1": { "label": "Coménso", "description": "Scrîve, co-o nómme de l'etæ ò in nùmero (inte mioìn d'ànni), o coménso de l'intervàllo.", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "Fìn", "description": "Scrîve, co-o nómme de l'etæ ò in nùmero (inte mioìn d'ànni), a fìn de l'intervàllo.", "type": "string" }, "3": { "label": "Scrîto alternatîvo", "description": "Scrîve o tèsto alternatîvo da mostrâ in càngio de l'intestaçión de default; paràmetro ch'o se peu adêuviâ pò-u càngio de variànte ascì, into câxo ch'o ghe ne ségge de bezéugno.", "type": "string" }, "prìmmo": { "label": "Ipòtexi antîga", "description": "Scrîve, co-o nómme de l'etæ ò in nùmero (inte mioìn d'ànni), o moménto de l'ipòtexi ciù antîga pe l'intervàllo conscideròu, ciù inderê de quélla atestâ e scîta pe prìmmo paràmetro.", "type": "string" }, "ùrtimo": { "label": "Ipòtexi reçénte", "description": "Scrîve, co-o nómme de l'etæ ò in nùmero (inte mioìn d'ànni), o moménto de l'ipòtexi ciù reçénte pe l'intervàllo conscideròu, ciù avànti de quélla atestâ e scîta pe ùrtimo paràmetro.", "type": "string" }, "nòtta": { "label": "Nòtte", "description": "Scrîve a nòtta ò e nòtte pe l'intervàllo mostròu, ciaschedùnn-a mìssa inte 'n tag <ref></ref>.", "type": "string" }, "PS": { "label": "PS", "description": "Scrîve do tèsto de ciù ch'o se veu mostrâ de dòppo da scrîta con l'intervàllo.", "type": "string" } }, "format": "inline", "paramOrder": [ "1", "2", "3", "prìmmo", "ùrtimo", "nòtta", "PS" ] } </templatedata> tdjhdo6am2amkl1nwfnhg0hgl1kmyr5 10 33193 273906 2026-09-12T11:31:55Z N.Longo 12052 + man 273906 wikitext text/x-wiki Quésto template o sèrve a dâ 'na çèrta tìnta a ògni etæ geològica; i coî çernûi én quélli adêuviæ in sciâ World Geological Map (Paris), ch'a và aprêuvo a-o stàndard internaçionâle adêuviòu da l'International Commission on Stratigraphy (ICS). O no l'é da adêuviâ pe seu cónto ma o l'é reciamòu da-o modéllo {{Tl|Intervàllo geològico}}. == Ûzo == E tìnte adêuviæ én: {{Legend|rgb(111,218,237)|fanerozòico}} {{Legend|rgb(246,236,57)|cenozòico}} {{Legend|rgb(254,246,145)|quaternâio}} {{Legend|rgb(242,249,2)|tersiâio}} {{Legend|rgb(254,221,45)|neogêne}} {{Legend|rgb(254,241,224)|olocêne}} {{Legend|rgb(254,239,184)|pleistocêne}} {{Legend|rgb(254,241,214)|âto pleistocêne/tarantiàn}} {{Legend|rgb(254,240,204)|médio pleistocêne/ioniàn}} {{Legend|rgb(254,239,193)|calabriàn}} {{Legend|rgb(254,238,173)|gelasiàn}} {{Legend|rgb(254,248,166)|pliocêne}} {{Legend|rgb(254,250,200)|piaxensiàn}} {{Legend|rgb(254,249,189)|zancleàn}} {{Legend|rgb(254,239,0)|miocêne}} {{Legend|rgb(254,245,135)|mesciniàn}} {{Legend|rgb(254,244,125)|tortoniàn}} {{Legend|rgb(254,244,114)|serravalliàn}} {{Legend|rgb(254,243,102)|langhiàn}} {{Legend|rgb(254,242,89)|burdigaliàn}} {{Legend|rgb(254,241,77)|aquitaniàn}} {{Legend|rgb(254,161,99)|paleogêne}} {{Legend|rgb(254,195,134)|oligocêne}} {{Legend|rgb(254,228,178)|chattiàn}} {{Legend|rgb(254,217,162)|rupeliàn}} {{Legend|rgb(254,185,121)|eocêne}} {{Legend|rgb(254,207,167)|priaboniàn}} {{Legend|rgb(254,196,152)|bartoniàn}} {{Legend|rgb(254,185,138)|lutesiàn}} {{Legend|rgb(254,174,125)|ypresiàn}} {{Legend|rgb(254,173,110)|paleocêne}} {{Legend|rgb(254,195,125)|thanetiàn}} {{Legend|rgb(254,194,116)|selandiàn}} {{Legend|rgb(254,184,114)|daniàn}} {{Legend|rgb(7,202,234)|mezozòico}} {{Legend|rgb(111,200,107)|cretàcico}} {{Legend|rgb(166,212,104)|âto cretàcico}} {{Legend|rgb(243,242,156)|maastrichtiàn}} {{Legend|rgb(234,237,147)|canpaniàn}} {{Legend|rgb(222,231,138)|santoniàn}} {{Legend|rgb(209,227,130)|coniaciàn}} {{Legend|rgb(195,223,121)|turoniàn}} {{Legend|rgb(181,218,113)|cenomaniàn}} {{Legend|rgb(126,205,116)|bàsso cretàcico}} {{Legend|rgb(205,229,168)|albiàn}} {{Legend|rgb(191,225,159)|aptiàn}} {{Legend|rgb(175,221,151)|barremiàn}} {{Legend|rgb(158,215,142)|hauteriviàn}} {{Legend|rgb(141,210,133)|valanginiàn}} {{Legend|rgb(124,206,124)|berriasiàn}} {{Legend|rgb(0,187,231)|giuràscico}} {{Legend|rgb(151,227,250)|âto giuràscico}} {{Legend|rgb(207,240,252)|titoniàn}} {{Legend|rgb(207,240,252)|kimmeridgiàn}} {{Legend|rgb(171,231,251)|oxfordiàn}} {{Legend|rgb(52,209,235)|médio giuràscico}} {{Legend|rgb(174,230,240)|calloviàn}} {{Legend|rgb(156,226,239)|bathoniàn}} {{Legend|rgb(135,222,238)|bajociàn}} {{Legend|rgb(111,218,237)|aaleniàn}} {{Legend|rgb(0,183,234)|bàsso giuràscico}} {{Legend|rgb(116,209,240)|toarciàn}} {{Legend|rgb(60,201,239)|pliensbachiàn}} {{Legend|rgb(7,193,237)|sinemuriàn}} {{Legend|rgb(0,187,235)|hettangiàn}} {{Legend|rgb(153,78,150)|triàscico}} {{Legend|rgb(198,152,194)|âto triàscico}} {{Legend|rgb(232,194,216)|rético}} {{Legend|rgb(221,180,209)|nòrico}} {{Legend|rgb(209,166,201)|càrnico}} {{Legend|rgb(191,124,177)|médio triàscico}} {{Legend|rgb(212,146,189)|ladìnico}} {{Legend|rgb(201,134,182)|anìsico}} {{Legend|rgb(173,87,154)|bàsso triàscico}} {{Legend|rgb(194,106,165)|olenekiàn}} {{Legend|rgb(184,97,160)|induàn}} {{Legend|rgb(146,195,160)|paleozòico}} {{Legend|rgb(247,88,60)|permiàn}} {{Legend|rgb(254,175,151)|âto permiàn/lopingiàn}} {{Legend|rgb(254,198,179)|changhsingiàn}} {{Legend|rgb(254,187,165)|wuchiapingiàn}} {{Legend|rgb(254,131,103)|médio permiàn/guadalupiàn}} {{Legend|rgb(254,163,138)|capitaniàn}} {{Legend|rgb(254,152,126)|wordiàn}} {{Legend|rgb(254,142,114)|roadiàn}} {{Legend|rgb(247,110,84)|bàsso permiàn/cisuraliàn}} {{Legend|rgb(239,148,127)|kunguriàn}} {{Legend|rgb(239,138,116)|artinskiàn}} {{Legend|rgb(239,128,106)|sakmariàn}} {{Legend|rgb(240,119,95)|asseliàn}} {{Legend|rgb(63,174,173)|carbonìfero}} {{Legend|rgb(138,198,195)|âto carbonìfero/pennsylvaniàn}} {{Legend|rgb(189,208,196)|âto pennsylvaniàn/uraliàn}} {{Legend|rgb(203,213,205)|gzheliàn}} {{Legend|rgb(187,209,205)|kasimoviàn}} {{Legend|rgb(157,202,196)|médio pennsylvaniàn}} {{Legend|rgb(174,205,196)|moscoviàn}} {{Legend|rgb(119,194,195)|bàsso pennsylvaniàn}} {{Legend|rgb(138,198,195)|bashkiriàn}} {{Legend|rgb(97,157,126)|bàsso carbonìfero|misciscipiàn}} {{Legend|rgb(187,192,130)|âto misciscipiàn}} {{Legend|rgb(200,194,129)|serpukhoviàn}} {{Legend|rgb(155,185,131)|médio misciscipiàn}} {{Legend|rgb(171,188,130)|viseàn}} {{Legend|rgb(122,178,132)|bàsso misciscipiàn}} {{Legend|rgb(138,181,132)|tournaisiàn}} {{Legend|rgb(221,150,81)|devoniàn}} {{Legend|rgb(244,224,169)|âto devoniàn/condrusiàn}} {{Legend|rgb(243,235,204)|frasniàn}} {{Legend|rgb(244,234,185)|famenniàn}} {{Legend|rgb(246,200,122)|médio devoniàn}} {{Legend|rgb(245,222,148)|givetiàn}} {{Legend|rgb(245,211,134)|eifeliàn}} {{Legend|rgb(239,176,99)|bàsso devoniàn/renàn}} {{Legend|rgb(236,207,135)|emsiàn}} {{Legend|rgb(238,197,123)|praghiàn}} {{Legend|rgb(238,186,110)|lochkoviàn}} {{Legend|rgb(166,223,197)|siluriàn}} {{Legend|rgb(228,242,230)|pridoli/pridoliàn}} {{Legend|rgb(180,229,219)|ludlow/ludloviàn}} {{Legend|rgb(212,238,230)|ludfordiàn}} {{Legend|rgb(195,234,230)|gorstiàn}} {{Legend|rgb(164,224,208)|wenlock}} {{Legend|rgb(197,233,219)|homeriàn}} {{Legend|rgb(182,228,208)|sheinwoodiàn}} {{Legend|rgb(126,215,198)|llandovery}} {{Legend|rgb(180,229,219)|telychiàn}} {{Legend|rgb(164,224,208)|aeroniàn}} {{Legend|rgb(147,219,198)|rhuddaniàn}} {{Legend|rgb(0,169,138)|ordoviciàn}} {{Legend|rgb(94,204,169)|âto ordoviciàn}} {{Legend|rgb(149,218,188)|hirnantiàn}} {{Legend|rgb(129,214,188)|katiàn}} {{Legend|rgb(114,208,169)|sandbiàn}} {{Legend|rgb(0,189,151)|médio ordoviciàn}} {{Legend|rgb(53,201,178)|darriwiliàn}} {{Legend|rgb(18,197,169)|dapingiàn}} {{Legend|rgb(0,175,137)|bàsso ordoviciàn}} {{Legend|rgb(0,186,160)|floiàn}} {{Legend|rgb(0,182,152)|tremadociàn}} {{Legend|rgb(0,182,152)|canbriàn}} {{Legend|rgb(173,221,168)|furongiàn/série 4}} {{Legend|rgb(229,241,209)|stàddio 10}} {{Legend|rgb(216,236,198)|jiangshaniàn/stàddio 9}} {{Legend|rgb(202,231,188)|paibiàn}} {{Legend|rgb(161,207,155)|série 3}} {{Legend|rgb(204,221,184)|guzhangiàn}} {{Legend|rgb(191,216,173)|drumiàn}} {{Legend|rgb(178,212,163)|stàddio 5}} {{Legend|rgb(149,194,143)|série 2}} {{Legend|rgb(180,203,160)|stàddio 4}} {{Legend|rgb(165,198,151)|stàddio 3}} {{Legend|rgb(138,181,132)|terranoviàn}} {{Legend|rgb(168,189,147)|stàddio 2}} {{Legend|rgb(154,186,139)|stàddio 1}} {{Legend|rgb(254,91,113)|precanbriàn}} {{Legend|rgb(254,76,104)|proterozòico}} {{Legend|rgb(254,183,87)|neoproterozòico}} {{Legend|rgb(254,214,123)|neoproterozòico}} {{Legend|rgb(254,204,111)|cryogeniàn}} {{Legend|rgb(254,194,98)|toniàn}} {{Legend|rgb(254,184,114)|mezoproterozòico}} {{Legend|rgb(254,217,162)|steniàn}} {{Legend|rgb(254,206,148)|ectasiàn}} {{Legend|rgb(254,206,148)|calymmiàn}} {{Legend|rgb(254,91,113)|paleoproterozòico}} {{Legend|rgb(254,134,161)|statheriàn}} {{Legend|rgb(254,123,148)|orosiriàn}} {{Legend|rgb(254,123,148)|rhyaciàn}} {{Legend|rgb(254,101,123)|sideriàn}} {{Legend|rgb(254,0,124)|archeàn}} {{Legend|rgb(254,166,186)|neoarcheàn}} {{Legend|rgb(254,124,163)|mezoarcheàn}} {{Legend|rgb(254,91,151)|paleoarcheàn}} {{Legend|rgb(238,0,125)|eoarcheàn}} {{Legend|rgb(203,3,129)|adeàn}} <noinclude>[[Categorîa:Manoâli di template]]</noinclude> ihdzpj04ft2fwwn3t66a1cg17gj274l