Wikipedia
lijwiki
https://lij.wikipedia.org/wiki/Pagina_prin%C3%A7ip%C3%A2
MediaWiki 1.47.0-wmf.21
first-letter
Media
Speçiale
Discûscion
Utente
Discûscioîn ûtente
Wikipedia
Discûscioîn Wikipedia
Immaggine
Discûscioîn immaggine
MediaWiki
Discûscioîn MediaWiki
Template
Discûscioîn template
Agiûtto
Discûscioîn agiûtto
Categorîa
Discûscioîn categorîa
TimedText
TimedText talk
Modulo
Discussioni modulo
Evento
Discussioni evento
Barçelónn-a
0
3963
274198
259783
2026-09-24T17:10:07Z
N.Longo
12052
tl
274198
wikitext
text/x-wiki
{{Grafîa ofiçiâ}}
{{Divisione amministrativa
|Nome = Barçelónn-a
|Nome ufficiale = <div style="text-align:center;">{{Es}}/{{Ca}} ''Barcelona''</div>
|Panorama = Barcelona collage.JPG
|Didascalia = <div style="text-align:center;">Panoràmmi de Barçelónn-a</div>
|Stato = ESP
|Grado amministrativo = 3
|Divisione amm grado 1 = Catalogna
|Divisione amm grado 2 = Barçelónn-a
|Amministratore locale = Jaume Collboni
|Partito = PSC
|Data elezione = 17-06-2023
|Abitanti = 1.664.182
|Note abitanti = {{Çitta web|outô=INE|url=https://ajuntament.barcelona.cat/estadistica/castella/Estadistiques_per_temes/Poblacio_i_demografia/Documents_relacionats/lecpadro/index.htm|tìtolo=Población por años|editô=INEE|léngoa=ES}}
|Aggiornamento abitanti = 2025
|Divisioni confinanti = [[El Prat de Llobregat]], [[Esplugas de Llobregat]], [[Hospitalet de Llobregat]], [[Molins de Rey]], [[Moncada y Reixach]], [[San Adrián de Besós]], [[San Cugat del Vallés]], [[San Feliú de Llobregat]], [[Santa Coloma de Gramanet]], [[San Justo Desvern]], [[Sardañola del Vallés]]
|Lingue = [[Lengua catalann-a|Catalàn]], [[Lengua spagnòlla|Spagnòllo]]
|Nome abitanti = {{Es}} ''barcelonés''<br />{{Ca}} ''barceloní''
|Patrono = Nòstra Scignôa da Merçêde<br />Sant'Eolàlia<ref>{{Çitta web|url=https://www.sapiens.cat/temes/catalunya/merce-i-santa-eulalia-una-ciutat-dues-patrones_15767_102.html|tìtolo=Mercè i Santa Eulàlia: una ciutat, dues patrones|léngoa=CA|vìxita=2023-07-09}}</ref>
|Raggruppamento = [[Barcelonès]]
|Soprannome = ''Ciudad Condal'', ''Cap i Casal''<ref>{{Çitta web|url=https://ajuntament.barcelona.cat/barcelonallibres/es/publicacions/cap-al-cap-i-casal-de-catalunya|tìtolo=Cap al Cap i Casal de Catalunya|léngoa=CA|vìxita=2023-07-09}}</ref>, ''Barna''
}}
'''Barçelónn-a''' ({{IPA|[barse'luŋa]}}; ofiçialménte ''Barcelona'', prononçiòu {{IPA|[bəɾs̙əˈlonə]}} in [[Lengua catalana|catalàn]] e {{IPA|[baɾθeˈlona]}} in [[Lengua Spagnoll-a|spagnòllo]]) a l'é 'n [[Comun|comùn]] e 'na [[çitæ]] da [[Spagna|Spàgna]] de 1.664.162 abitànti<ref name="template divisione amministrativa-abitanti" /> (5.797.356 inte l'ària metropolitànn-a<ref>{{Çitta web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/met_pjanaggr3__custom_10213543/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=9c0b2d45-4539-42f6-aa26-5fccfd999e21&c=1709628674985|tìtolo=Population on 1 January by broad age group, sex and metropolitan region|outô=Eurostat|dæta=2023|léngoa=EN|vìxita=2026-09-24}}</ref>), capolêugo da [[Comunitæ outònome da Spàgna|comunitæ outònoma]] da [[Catalogna|Catalògna]], da [[Provìnsa de Barçelónn-a|provìnsa co-o mæximo nómme]] e da comarca del Barcelonès.
Sovianominâ ''Ciutat Comtal'' o ''Ciudad Condal'', a "Çitæ di Cónti", a l'é a [[Lìsta de çitæ da Spàgna|segónda çitæ da Spàgna]] pe nùmero de abitànti dòppo a capitâle, [[Madrid|Madrìd]], e a dêxénn-a de tùtta l'[[Union Europea|Unión Eoropêa]] intrêga.
== Giögrafîa ==
[[Immaggine:Barcelona. View from Tibidabo.jpg|centro|miniatura|800x800px|Panoràmma de Barçelónn-a da-o mónte Tibidabo.]]
A s'atrêuva in sciâ còsta do [[Mâ Mediterraneo|Mâ Mediterànio]], a-o nòrd-òvest de [[Spagna|Spàgna]], 120 km a-o sùd da cadénn-a di [[Pirenei|Pirenæi]], in sce 'na cianûa limitâ da-o mâ (a levànte), da-a Serra de Collserola (a ponénte), da-o sciùmme Llobregat (a mezogiórno) e da-o sciùmme Besós (a setentrión).
=== Clìmma ===
Barçelónn-a a l'à 'n [[clìmma mediterànio]] con quàrche caraterìstica atìpica pe quésto génere de clìmma, cómme 'na quantitæ tòsto conscisténte d'ægoa de stæ e 'n mìnimo secondâio di preçipitaçioìn in invèrno. Quésto perché Barçelónn-a, coscì cómme a Catalògna intrêga, a risénte da sò poxiçión into Mediterànio de ponénte.
Zenâ e frevâ són i méixi ciù fréidi; lùggio e agósto i ciù câdi. A tenperatûa ciù èrta mâi registrâ inta çitæ a l'é stæta de +38,6 °C, a-i 12 de agósto do [[2003]], e a ciù fréida i -7 °C a-i 11 de frevâ do [[1956]]. A stæ do 2003, cómme do rèsto inte tùtta l'Eoröpa de Ponénte, a l'à fæto segnâ o méize co-a tenperatûa média ciù èrta da quànde o s'à de registraçioìn (+27,8 °C cómme média de agósto), méntre o frevâ do [[1956]] o l'é stæto o méize de média ciù fréido do vintêximo sécolo: 4,5 °C.
A poxiçión de Barçelónn-a tra a [[Serra de Collserola]] (ch'a no mónta a ciù de 516,2 mêtri) e o [[Mâ Mediterraneo|Mâ Mediterànio]], a fà sci che no ghe ségge de grénde diferénse de tenperatûa tra o giórno e a néutte inte tùtto l'ànno. I fenòmeni de sòfoco (ciamæ ''xafogor'' in catalàn) són ciutòsto râri. D'invèrno, quànde sciùscia i vènti de [[Meistrâ|Maestrâle]] ò de [[Tramontànn-a]], o fréido o peu êse sentîo ciù fòrte.
E preçipitaçioìn són bén spantegæ tra tùtti i méixi e-e stagioìn de l'ànno, scibén che se véddan de ciù in primavéia e in ötûnno, ma gh'é de spésso de boràsche de stæ ascì. Scibén chò-u o gràn fréido o l'é 'na cösa râra, quànde e màsse d'âia ziâ pàssan o [[Górfo de Lión]] portàndo o fréido in sciâ [[Penîzoa Ibérica]], scìnn-a a Barçelónn-a ghe peu càzze a [[néive]]. A sto propòxito, se regòrda a nevàdda de Denâ do [[1968|1962]], quànde in sciâ çitæ l'é chéito 50 cm de néive into céntro e quæxi 'n mêtro in scê artûe. Ciù de recénte, l'é capitòu de nevàdde into méize de novénbre do [[1999]] (mâi tànto prèsto scìnn-a da-o [[XVII secolo|Seiçénto]]), into dexénbre do [[2001]] e into frevâ do [[2018]].
== Stöia ==
[[Immaggine:Barcelona el 1563, Anthonis van den Wyngaerde.jpg|centro|miniatura|800x800px|Raprezentaçión de Barçelónn-a inte l'ànno [[1563]]]]
== Pòsti de interèsse ==
<gallery widths="150" mode="packed">
Immaggine:Sagrada Familia 01.jpg|Vìsta de pìsse da Sagrada Familia
Immaggine:Catedral de la Santa Cruz y Santa Eulalia -- 2019 -- Barcelona, España.jpg|A catedrâle da Sànta Crôxe e Sant'Eolàlia
Immaggine:Casa generalitat web.jpg|O palàçio da generalitæ de Catalògna
Immaggine:Parc Güell 27-2-12.jpg|A scainâ prinçipâ de pàrco Güell
Immaggine:Catalunya Barcelona1 tango7174.jpg|A ciàssa de Cataluña
Immaggine:Casas Amatller y Batlló en Barcelona, Panorama.jpg|Câza Amatller e Câza Batlló
Immaggine:Barcelona PM 074190 E.jpg|O monuménto dedicòu a [[Cristoffa Combo|Cristòffa Cónbo]]
Immaggine:Camp Nou, Barcelona (8 May 2016 FCB vs RCDE).jpg|O Camp Nou, cànpo da balón do Barçelónn-a FC
</gallery>
=== Architetûe religiôze ===
* Catedrâle da Sànta Crôxe e Sant'Eolàlia
* Baxìlica de Sànta Màia do Mâ
* Sagrada Família
=== Architetûe civîli ===
* Ciantê navâle reâ de Barçelónn-a
* Câza Batlló: insémme a de âtre architetûe de Barçelónn-a a fà pàrte do patrimònio de l'umanitæ de òpie de l'[[Antoni Gaudí]]
* Câza Milà
* Mercòu de La Boqueria
* Plaza de toros Monumental
* Palàçio da Generalitæ de Catalògna
* Palàçio da Mùxica Catalànn-a
=== Architetûe militâri ===
* Castéllo de Montjuïc
=== Âtro ===
* La Rambla
* Ciàssa de Catalunya
* Ciàssa Reial
* Pàrco Güell
* Monuménto a-o Cristòffa Cónbo
== Coltûa ==
{{Seçión vêua}}
== Economîa ==
Do [[1992]] a l'é stæta a sêde di [[Zeughi olimpichi|Zêughi Olìnpichi]] de stæ. Do [[2004]] se gh'é tegnûo pi-â prìmma vòtta o Forum Universâle de Coltûe, a çitæ a l'à òspitóu l'Espoxiçión Internaçionâle do [[1888]] e quélla do [[1929]], e a l'é a sêde fìssa do Congrèsso Mondiâle da Tecnologîa Mòbile (Mobile World Congress) e de l'[[Unión pò-u Mediterànio]]. Gràçie a-o turìsmo, o seu pòrto e a vixinànsa co-a [[Fransa|Frànsa]] (160 km da Le Perthus), a çitæ a l'é o segóndo céntro industriâle e finançiâio da [[Spagna|Spàgna]] pe inportànsa, dòppo [[Madrid|Madrìd]]. O seu pòrto o l'é o ciù inportànte da Spàgna inte l'ànbito comerciâle e turìstico, e un di ciù gràndi de l'[[Euròpa|Eoröpa]] ascì.
== Manifestaçioìn ==
{{Seçión vêua}}
== Fèste e fêe ==
{{Seçión vêua}}
== Aministraçión ==
=== Distréiti ===
O teritöio de Barçelónn-a o l'é spartîo, da-o [[1984]], inti dêxe distréiti chi aprêuvo:
{| class="wikitable"
|
# Ciutat Vella
# Eixample
# Sants-Montjuïc
# Les Corts
# Sarrià-Sant Gervasi
# Gràcia
# Horta-Guinardó
# Nou Barris
# Sant Andreu
# Sant Martí
| rowspan="10" valign="top" |[[File:MapaBCN_Distritos01.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:MapaBCN_Distritos01.jpg|500x500px]]
|-
|}
=== Scìndichi de Barçelónn-a ===
[[Immaggine:112 Palau de la Generalitat de Catalunya, pl. Sant Jaume (Barcelona), Sant Jordi 2016.jpg|miniatura|O palàçio do monicìpio]]
{{ComuniAmminPrecTitolo}}
{{ComuniAmminPrec|1979|1982|Narcís Serra|PSC|[[Alcalde]]|}}
{{ComuniAmminPrec|1982|1983|Pasqual Maragall i Mira|PSC|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|1983|1987|Pasqual Maragall i Mira|PSC|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|1987|1991|Pasqual Maragall i Mira|PSC|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|1991|1995|Pasqual Maragall i Mira|PSC|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|1995|1997|Pasqual Maragall i Mira|PSC|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|1997|1999|Joan Clos|PSC|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|1999|2003|Joan Clos|PSC|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2003|2006|Joan Clos|PSC|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2006|2007|Jordi Hereu|PSC|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2007|2011|Jordi Hereu|PSC|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2011|2015|Xavier Trias|CiU|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2015|2023|Ada Colau|Barcelona en Comú|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2023|''in càrega''|Jaume Collboni|PSOE-PSC|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrecFine}}
=== Binelàggi ===
{{Colonne}}
* {{Binelàggio|stato=FRA|città=Montpellier|3=1963}}
* {{Binelàggio|stato=ESP|città=Monzón|3=1969}}
* {{Binelàggio|stato=TUN|città=Tùnixi|3=1969}}
* {{Binelàggio|stato=BRA|città=Rio de Janeiro|3=1973}}
* {{Binelàggio|stato=MEX|città=Monterrey|3=1977}}
* {{Binelàggio|stato=USA|città=Boston|3=1983}}
* {{Binelàggio|stato=KOR|città=Busan|3=1983}}
* {{Binelàggio|stato=VNM|città=Çitæ de Ho Chi Minh|3=1983}}
* {{Binelàggio|stato=DEU|città=Colònia|3=1984|4=Colonia}}
* {{Binelàggio|stato=URY|città=Montevideo|3=1985}}
* {{Binelàggio|stato=RUS|città=San Peoburgo|3=1985}}
* {{Binelàggio|stato=BRA|città=Sàn Pòulo|3=1985|4=São Paulo}}
* {{Binelàggio|stato=JPN|città=Kobe|3=1993}}
* {{Binelàggio|CUB|L'Avànn-a|3=1993|4=L'Avann-a}}
{{Colonne spezza}}
* {{Binelàggio|stato=BEL|città=Anvèrsa|3=1997}}
* {{Binelàggio|stato=TUR|città=Istanbul|3=1997}}
* {{Binelàggio|stato=IRL|città=Dublìn|3=1998|4=Dublìn}}
* {{Binelàggio|stato=PSE|città=Gaza|3=1998}}
* {{Binelàggio|stato=ISR|città=Tel Aviv|3=1998}}
* {{Binelàggio|stato=GRC|città=Atêne|3=1999|4=Atene}}
* {{Binelàggio|stato=GEO|città=Batumi|3=1999}}
* {{Binelàggio|stato=BIH|città=Sarajêvo|3=2000}}
* {{Binelàggio|stato=CHN|città=Shanghai|3=2001}}
* {{Binelàggio|stato=CHL|città=Valparaìzo|3=2001|4=Valparaíso}}
* {{Binelàggio|stato=ARE|città=Dubai|3=2006}}
* {{Binelàggio|stato=USA|città=San Francisco|3=2010}}
* {{Binelàggio|stato=JPN|città=Kyoto|3=2016}}
{{Colonne fine}}
== Comunicaçioìn ==
<gallery widths="150" mode="packed">
Immaggine:Fachada estación de Sants.jpg|L'intrâ da staçión de Barcelona-Sants
Immaggine:Barcelona El Prat 05.jpg|Vìsta aéria de l'ariopòrto de Barcelona-El Prat
</gallery>
=== Stràdde ===
A çitæ de Barçelónn-a a l'é servîa da-e outostràdde elencæ chi de sótta:
* A2: a conlîga a çitæ co-a capitâle spagnòlla, [[Madrid|Madrìd]].
* AP-2: a và aprêuvo a-a A-2 ma s'afèrma a [[Zaragoza]].
* C-16 e AP-7: vàn da-a çitæ scìnn-a-i confìn co-a [[Fransa|Frànsa]]; a prìmma pasàndo pe-i [[Pirenei|Pirenæi]], a segónda lóngo a còsta.
[[Immaggine:Barcelona Metro Map.svg|miniatura|400x400px|Màppa da metropolitànn-a de Barçelónn-a.]]
=== Ferovîe e traspòrti pùblichi ===
Barçelónn-a a l'é conligâ a-a ræ feroviària a âta velocitæ spagnòlla (AVE), co-i sò trêni che s'afèrman inta grànde staçión de Barcelona-Sants, ch'a permétte di ligàmmi dirètti co-o rèsto da [[Spagna|Spàgna]] e co-a [[Fransa|Frànsa]] ascì.
O traspòrto pùblico o l'é garantîo da-a segónda metropolitànn-a ciù estéiza do régno, formâ da 12 lìnie, pe 198 staçioìn, e lónga ciù de 160 chilòmetri. Gh'é 6 lìnie de tranvài e 8 do servìçio feroviàrio urbâno (''Cercanías Barcelona''). Pò-u traspòrto pùblico in sce gómma gh'é 150 lìnie de coriêre urbâne e 53 èstra-urbâne.
=== Ariopòrti ===
A çitæ de Barçelónn-a a l'é servîa sorviatùtto da l'ariopòrto de Josep Tarradellas Barcelona-El Prat (còdice IATA "BCN") ma, pe di xêui a ciù bàsso prêxo, l'é dêuviòu i ariopòrti de Girona-Costa Brava (còdice IATA "GRO") o de Reus (còdice IATA "REU") ascì.
== Nòtte ==
<references />
== Âtri progètti ==
{{Interprogetto}}
== Ligàmmi de fêua ==
* {{Çitta web|url=https://www.barcelona.cat/es/|tìtolo=Scîto ofiçiâ|léngoa=ES, CA, EN|vìxita=2023-07-09}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Comùn da Catalògna]]
[[Categorîa:Çitæ da Spàgna]]
[[Categorîa:Çittæ Olimpiche]]
sx5lguafjc0l2tg36pg800nlqar5oyd
2000
0
4174
274203
234551
2026-09-24T17:13:54Z
N.Longo
12052
wl
274203
wikitext
text/x-wiki
{{Anno|XIX secolo|XX secolo|XXI secolo|1980|1990|2000|2010|2020}}
{{Anno in altri calendari}}
== Fæti ==
=== Euröpa ===
=== Àzia ===
=== Àfrica ===
=== América ===
=== Oustràlia, Òceània, Pöli ===
=== Spàçio ===
=== Arte ===
==== Cîne ====
''[[O Gladiatô]]'' (en: ''Gladiator'') - (USA e Regno Unïo). Regîa de [[Ridley Scott]].<br>
==== Mûxica ====
[[Festival de Sanremmo]] - Goâgna o [[Festival de Sanremmo 2000]] a cansón ''Sentimento'', cantâ da [[Piccola Orchestra Avion Travel]].<br>
=== Costruçión ===
=== Inovaçión ===
=== Sport ===
- [[Canpionòu de Serie A 1999-2000]] - [[Società Sportiva Lazio|Lazio]]<br>
- [[Stefano Garzelli]] o goâgna o [[Gîo d'Italia 2000]].<br>
- [[Barçelónn-a]] - [[Coppa Davis 2000]]. Vincitô: Spagna [[File:Flag of Spain.svg|20 px|border]]<br>
- [[Formula 1 (2000)]] - Vincitô: [[Michael Schumacher]] sôvia [[Ferrari]] [[File:Formula 1 logo.svg|60px|border]]<br>
- [[Sydney]]. [[XXVII Olimpiade]]. [[Immaggine:Olympic rings without rims.svg|40px|border]]<br>
=== [[Premio Nobel|Prémmi Nobel]] [[Immaggine:Nobel prize medal.svg|60px|border]] ===
[[Premio Nobel pe-a paxe|Prémio Nobel pe-a pâxe]]: [[Kim Dae-jung]]<br>
[[Premio Nobel pe-a letiatua|Prémio Nobel pe-a letiatûa]]: [[Gao Xingjian]]<br>
[[Premio Nobel pe-a meixinn-a|Prémio Nobel pe-a meixìnn-a]]: [[Arvid Carlsson]], [[Paul Greengard]] e [[Eric Kandel]]<br>
[[Premio Nobel pe-a fixica|Prémio Nobel pe-a fìxica]]: [[Jaurès Alferov]], [[Herbert Kroemer]] e [[Jack Kilby]]<br>
[[Premio Nobel pe-a chimica|Prémio Nobel pe-a chìmica]]: [[Alan Heeger]], [[Alan MacDiarmid]] e [[Hideki Shirakawa]]<br>
[[Premio Nobel pe l'economia|Prémio Nobel pe l'economîa]]: [[James Heckman]] e [[Daniel McFadden]].<br>
{{clear}}
{{Lunâio ànno|2000}}
=== Nasciûi ===
=== Mòrti ===
<gallery>
Immaggine:Gino Bartali card.jpg|<small>[[Gino Bartali]] ([[18 lûggio]] [[1914]]-[[5 mazzo]] 2000)</small>
Immaggine:Cimitero Ebraico di Ferrara Tomba Giorgio Bassani 3.jpg|<small>Tònba de [[Giorgio Bassani]] ([[4 marso]] [[1916]]-[[13 arvî]] 2000) (Çimitêio ebràico de Ferrara)</small>
</gallery>
{{clear}}
== Atri progètti ==
{{Interprogetto}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Anni do XX secolo|000]]
8h2smh90vbr3uz4eiowbtxu4cupn2of
2009
0
4182
274202
234659
2026-09-24T17:13:39Z
N.Longo
12052
wl
274202
wikitext
text/x-wiki
{{Anno|XX secolo|XXI secolo|XXII secolo|1980|1990|2000|2010|2020}}
{{Anno in altri calendari}}
[[Immaggine:Monte Fasce e Monte moro in fiamme^ - panoramio.jpg|thumb|400px|center|Zêna. Incéndio sovia o Monte Fasce e o Monte Moro, [[6 seténbre]] 2009]]
== Fæti ==
=== Euröpa ===
=== Àzia ===
=== Àfrica ===
=== América ===
=== Oustràlia, Òceània, Pöli ===
=== Spàçio ===
=== Arte ===
==== Mûxica ====
[[Festival de Sanremmo]] - Goâgna o [[Festival de Sanremmo 2009]] a cansón ''[[La forza mia]]'', cantâ da [[Marco Carta]].<br>
=== Costruçión ===
=== Inovaçión ===
=== Sport ===
- [[Canpionòu de Serie A 2008-2009]] - [[FC Internazionale|Inter]]<br>
- [[Denis Men'šov]] o goâgna o [[Gîo d'Italia 2009]].<br>
- [[Barçelónn-a]] - [[Coppa Davis 2009]]. Vincitô: Spagna [[File:Flag of Spain.svg|20 px|border]]<br>
- [[Formula 1 (2009)]] - Vincitô: [[Jenson Button]] sôvia [[Brawn]] [[File:Formula 1 logo.svg|60px|border]]<br>
=== [[Premio Nobel|Prémmi Nobel]] [[Immaggine:Nobel prize medal.svg|60px|border]] ===
[[Premio Nobel pe-a paxe|Prémio Nobel pe-a pâxe]]: [[]]<br>
[[Premio Nobel pe-a letiatua|Prémio Nobel pe-a letiatûa]]: [[]]<br>
[[Premio Nobel pe-a meixinn-a|Prémio Nobel pe-a meixìnn-a]]: [[]]<br>
[[Premio Nobel pe-a fixica|Prémio Nobel pe-a fìxica]]: [[]]<br>
[[Premio Nobel pe-a chimica|Prémio Nobel pe-a chìmica]]: [[]]<br>
[[Premio Nobel pe l'economia|Prémio Nobel pe l'economîa]]: [[]]<br>
{{clear}}
{{Lunâio ànno|2009}}
=== Nasciûi ===
=== Mòrti ===
<gallery>
Immaggine:Mike Bongiorno1977.jpg|<small>[[Mike Bongiorno]] ([[26 mazzo]] [[1924]]-[[8 seténbre]] 2009), 1977</small>
</gallery>
{{clear}}
== Atri progètti ==
{{Interprogetto}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Anni do XXI secolo|009]]
p7enzy4zs78w5pjyxczlekwpn1924f5
1992
0
4193
274201
268276
2026-09-24T17:13:15Z
N.Longo
12052
wl
274201
wikitext
text/x-wiki
{{Anno|XIX secolo|XX secolo|XXI secolo|1970|1980|1990|2000|2010}}
{{Anno in altri calendari}}
== Fæti ==
[[Immaggine:Sheet Falcone Borsellino.jpg|thumb|250px|right|[[Giovanni Falcone]] e [[Paolo Borsellino]]]]
=== Euröpa ===
=== Àzia ===
=== Àfrica ===
=== América ===
=== Oustràlia, Òceània, Pöli ===
=== Spàçio ===
=== Arte ===
==== Mûxica ====
[[Festival de Sanremmo]] - Goâgna o [[Festival de Sanremmo 1992]] a cansón ''[[Portami a ballare]]'', cantâ da [[Luca Barbarossa]].<br>
=== Costruçión ===
=== Inovaçión ===
=== Sport ===
- [[Albertville]] (Fransa). [[XVI Olimpiade Invernâ]] - [[Immaggine:Olympic rings without rims.svg|40px|border]]<br>
- [[Canpionòu de Serie A 1991-1992]] - [[FC Milan|Milan]]<br>
- [[Miguel Indurain]] o goâgna o [[Gîo d'Italia 1992]].<br>
- Fort Worth (USA) - [[Coppa Davis 1992]]. Vincitô: Stati Unïi d'America [[File:Flag of the United States.svg|20 px|border]]<br>
- [[Formula 1 (1992)]] - Vincitô: [[Nigel Mansell]] sôvia [[Williams]] [[File:Formula 1 logo.svg|60px|border]]<br>
- [[Barçelónn-a]]. [[XXV Olimpiade]]. [[Immaggine:Olympic rings without rims.svg|40px|border]]<br>
=== [[Premio Nobel|Prémmi Nobel]] [[Immaggine:Nobel prize medal.svg|60px|border]] ===
[[Premio Nobel pe-a paxe|Prémio Nobel pe-a pâxe]]: [[]]<br>
[[Premio Nobel pe-a letiatua|Prémio Nobel pe-a letiatûa]]: [[]]<br>
[[Premio Nobel pe-a meixinn-a|Prémio Nobel pe-a meixìnn-a]]: [[]]<br>
[[Premio Nobel pe-a fixica|Prémio Nobel pe-a fìxica]]: [[]]<br>
[[Premio Nobel pe-a chimica|Prémio Nobel pe-a chìmica]]: [[]]<br>
[[Premio Nobel pe l'economia|Prémio Nobel pe l'economîa]]: [[]]<br>
{{clear}}
{{Lunâio ànno|1992}}
=== Nasciûi ===
=== Mòrti ===
<gallery>
Immaggine:Marlene Dietrich in Stage Fright trailer cropped.jpg|<small>[[Marlene Dietrich]] ([[27 dexénbre]] [[1901]]-[[6 mazzo]] 1992), 1950</small>
Immaggine:Astor Piazzolla 1975.png|<small>[[Astor Piazzolla]] ([[11 marso]] [[1921]]-[[4 lûggio]] 1992), 1975</small>
</gallery>
{{clear}}
== Atri progètti ==
{{Interprogetto}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Anni do XX secolo|092]]
5m9vixx3inbi7yhqvdmii1nvrzowxy1
Alicante
0
5132
274196
259786
2026-09-24T16:42:50Z
N.Longo
12052
tl
274196
wikitext
text/x-wiki
{{Grafîa ofiçiâ}}
{{Divisione amministrativa
|Nome = Alicànte
|Nome ufficiale = <div style="text-align:center;">{{Es}} ''Alicante'', {{Ca}} ''Alacant''<ref>{{Çitta web|url=https://www.dogv.gva.es/datos/1990/02/06/pdf/1990_816478.pdf|tìtolo=Decreto 25/1990, de 31 de enero, del Consell de la Generalitat Valenciana, por el que se aprueba la nueva denominación del municipio en bilingüe: Alacant en Valenciano y Alicante en Castellano|scîto=Diario Oficial de la Comunidad Valenciana|léngoa=ES|vìxita=2023-06-18}}</ref></div>
|Panorama = Alicante , Castello Santa Barbara - panoramio.jpg
|Didascalia = <div style="text-align:center;">Vìsta da-o castéllo de Sànta Bàrboa</div>
|Stato = ESP
|Grado amministrativo = 3
|Divisione amm grado 1 = Pàize Valençiàn
|Divisione amm grado 2 = Alicante
|Amministratore locale = Luis José Barcala Sierra
|Partito = PP
|Data elezione = 19-04-2018
|Abitanti = 366221
|Note abitanti = {{Çitta web|outô=INE|url=https://www.ine.es/buscar/searchResults.do?Menu_botonBuscador=&searchType=DEF_SEARCH&startat=0&L=0&searchString=%22Alicante/Alacant%22|tìtolo=Población de municipios|editô=INEE|léngoa=ES}}
|Aggiornamento abitanti = 2025
|Divisioni confinanti = [[Agost]], [[Campello]], [[Elche]], [[Monforte del Cid]], [[Muchamiel]], [[San Juan de Alicante]], [[San Vicente del Raspeig]], [[Tibi]]
|Nome abitanti = {{Es}} ''Alicantino''<br />{{Ca}} ''Alacantí''
|Patrono = [[San Nichioso|Sàn Nichiôzo]]
|Raggruppamento = [[Alacantí]]
|Motto = ''Muy ilustre fiel y siempre heroica ciudad de Alicante''
}}
'''Alicànte''' (prononçiòu {{IPA|[aliˈkante]}} in [[Lengua spagnòlla|spagnòllo]], ''Alacant'' in [[Lengua catalann-a|catalàn]], prononçiòu {{IPA|[alaˈkant]}}) o l'é 'n [[Comun|comùn]] e 'na [[çitæ]] da [[Spagna|Spàgna]] de 366.221 abitànti<ref name="template divisione amministrativa-abitanti" /> ch'o se trêuva inta [[Comunitæ outònome da Spàgna|comunitæ outònoma]] do [[Pàize Valençiàn]], capolêugo da [[Provìnsa de Alicante|seu provìnsa]].
== Giögrafîa ==
[[Immaggine:Alicante Wikivoyage banner.JPG|centro|miniatura|800x800px|Panoràmma de Alicànte]]
A çitæ a se trêuva inta coscì dîta Còsta Giànca (''Costa Blanca''), sovrastâ da 'na colìnn-a ch'a s'avànsa in sciô [[Mâ Mediterraneo|Mâ Mediterànio]] e a-o céntro de 'na grànde bâia.
== Stöia ==
{{Seçión vêua}}
== Pòsti de interèsse ==
<gallery widths="150" mode="packed">
Immaggine:Setge d'Alacant de 1708.jpg|Màppa de Alicànte do [[1708]]
Immaggine:Basílica de Santa María, Alicante, España, 2014-07-04, DD 39.JPG|A baxìlica de Sànta Màia, in stîle gòtico-valençiàn
Immaggine:Castello de Santa Bàrbara Alicante.jpg|O castéllo de Sànta Bàrboa, in sciô Mónte Benacantil
</gallery>
=== Architetûe religiôze ===
* Baxìlica de Sànta Màia
* Concatedrâle de Sàn Nichiôzo
* Monestê da Sànta Fàccia
=== Architetûe civîli ===
* Tiâtro prinçipâ
* Mercòu centrâle
* Plaza de toros de Alicànte
=== Architetûe militâri ===
* Castéllo de Sànta Bàrboa
* Castéllo de Sàn Fernàndo
=== Âtro ===
* [[Néùva Tabòrka|Îzoa de Nêuva Tabarca]]
* Rèsti da çitæ romànn-a de ''Lucentum''
== Coltûa ==
Pò-u mangiâ, a speçialitæ do pòsto a l'é unn-a variêtæ de torón.
== Economîa ==
E ativitæ econòmiche ciù inportànti pi-â çitæ són o turìsmo, a produçión do [[Vin|vìn]], de l'[[êuio d'oîva]] e da [[frûta]], e i servìççi. S'é svilupòu de indùstrie inti setoî alimentâ, di tesciûi e do chêuio ascì. Gh'é 'n pòrto bén bén inportànte e a l'é unn-a de çitæ ciù in svilùppo da [[Spagna|Spàgna]], ch'a l'à cangiòu de câa a-a spedîa co-i gréndi cazaménti tiæ sciù inti ùrtimi ànni.
Pi-â sò poxiçión, a çitæ a gh'à 'n clìmma milîa e, pe sta raxón chi, a l'é vegnûa 'n'inportànte destinaçión turìstica de stæ, con de mænn-e avoxæ e di locâli da néutte. A ògni mòddo a l'é frequentâ cómme destinaçión pò-u vilézzo d'invèrno ascì.
== Manifestaçioìn ==
{{Seçión vêua}}
== Fèste e fêe ==
{{Seçión vêua}}
== Aministraçión ==
=== Binelàggi ===
{{Colonne}}
* {{Binelàggio|stato=ITA|città=Tarànto}}
* {{Binelàggio|stato=MEX|città=Cuernavaca}}
* {{Binelàggio|stato=GBR|città=Brighton}}
* {{Binelàggio|stato=ITA|città=Carlofòrte}}
{{Colonne spezza}}
* {{Binelàggio|stato=ISR|città=Herzliya}}
* {{Binelàggio|stato=NIC|città=León|4=León (Nicaragua)}}
* {{Binelàggio|stato=CUB|città=Matanzas}}
* {{Binelàggio|stato=FRA|città=Nìssa|4=Nissa}}
{{Colonne spezza}}
* {{Binelàggio|stato=DZA|città=Oran}}
* {{Binelàggio|stato=LVA|città=Rîga|4=Riga}}
* {{Binelàggio|stato=JPN|città=Toyooka}}
* {{Binelàggio|stato=CHN|città=Wenzhou}}
{{Colonne fine}}
=== Scìndichi de Alicànte ===
[[Immaggine:City hall, Alicante.jpg|miniatura|O palàçio do monicìpio]]
{{ComuniAmminPrecTitolo}}
{{ComuniAmminPrec|1979|1983|José Luis Lassaletta Cano|PSPV-PSOE|[[Alcalde]]|}}
{{ComuniAmminPrec|1983|1987|José Luis Lassaletta Cano|PSPV-PSOE|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|1987|1991|José Luis Lassaletta Cano|PSPV-PSOE|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|1991|1995|Ángel Luna González|PSPV-PSOE|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|1995|1999|Luis Díaz Alperi|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|1999|2003|Luis Díaz Alperi|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2003|2007|Luis Díaz Alperi|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2007|2008|Luis Díaz Alperi|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2008|2011|Sonia Castedo Ramos|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2011|2014|Sonia Castedo Ramos|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2014|2015|Andrés Llorens|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2015|2015|Miguel Valor Peidró|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2015|2018|Gabriel Echávarri Fernández|PSPV-PSOE|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2018|2019|Luis José Barcala Sierra|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2019|''in càrega''|Luis José Barcala Sierra|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrecFine}}
== Comunicaçioìn ==
<gallery widths="150" mode="packed">
Immaggine:Estacion-Alicante-Terminal-ADIF.jpg|A staçión de Alicante-Terminal.
Immaggine:Alicante airport.jpg|Vìsta aéria de l'ariopòrto de Alicante-Elche.
</gallery>
=== Stràdde ===
A çitæ de Alicànte a l'é servîa da-e outostràdde chi aprêuvo:
* A31: a conlîga a çitæ con [[Albacete]], vèrso o céntro da [[Spagna|Spàgna]]
* A38: a conlîga a çitæ con [[Valénçia]], o capolêugo da [[Pàize Valençiàn|comunitæ Valençiann-a]]
* A70 e A77: fórman a circonvalaçión da çitæ
=== Ferovîe e traspòrti pùblichi ===
Alicànte a l'é conligâ a-a ræ feroviària a âta velocitæ spagnòlla (AVE), ch'a permétte di ligàmmi dirètti co-o rèsto da Spàgna, co-i trêni che se fèrman inta grànde staçión de Alicante-Terminal.
O traspòrto pùblico o l'é garantîo da 'na ræ formâ da 6 lìnie de tranvài e da 40 lìnie de coriêre, ciù che 'na flòtta de tascì.
=== Ariopòrti ===
A çitæ de Alicante a l'é servîa da l'ariopòrto de Alicante-Elche, co-o còdice IATA "ALC", ch'o se trêuva ciù ò mêno 9 chilòmetri a sùd-òvest.
== Nòtte ==
<references />
== Âtri progètti ==
{{Interprogetto}}
== Ligàmmi de fêua ==
* {{Çitta web|url=https://www.alicante.es/es|tìtolo=Scîto ofiçiâ|léngoa=ES, CA|vìxita=2021-04-17}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Pàize Valençiàn]]
[[Categorîa:Comùn da Spàgna]]
[[Categorîa:Çitæ da Spàgna]]
dus34w8hiv3xnjzlvlazj10r4u3tzv8
274197
274196
2026-09-24T16:44:25Z
N.Longo
12052
sort
274197
wikitext
text/x-wiki
{{Grafîa ofiçiâ}}
{{Divisione amministrativa
|Nome = Alicànte
|Nome ufficiale = <div style="text-align:center;">{{Es}} ''Alicante'', {{Ca}} ''Alacant''<ref>{{Çitta web|url=https://www.dogv.gva.es/datos/1990/02/06/pdf/1990_816478.pdf|tìtolo=Decreto 25/1990, de 31 de enero, del Consell de la Generalitat Valenciana, por el que se aprueba la nueva denominación del municipio en bilingüe: Alacant en Valenciano y Alicante en Castellano|scîto=Diario Oficial de la Comunidad Valenciana|léngoa=ES|vìxita=2023-06-18}}</ref></div>
|Panorama = Alicante , Castello Santa Barbara - panoramio.jpg
|Didascalia = <div style="text-align:center;">Vìsta da-o castéllo de Sànta Bàrboa</div>
|Stato = ESP
|Grado amministrativo = 3
|Divisione amm grado 1 = Pàize Valençiàn
|Divisione amm grado 2 = Alicante
|Amministratore locale = Luis José Barcala Sierra
|Partito = PP
|Data elezione = 19-04-2018
|Abitanti = 366221
|Note abitanti = {{Çitta web|outô=INE|url=https://www.ine.es/buscar/searchResults.do?Menu_botonBuscador=&searchType=DEF_SEARCH&startat=0&L=0&searchString=%22Alicante/Alacant%22|tìtolo=Población de municipios|editô=INEE|léngoa=ES}}
|Aggiornamento abitanti = 2025
|Divisioni confinanti = [[Agost]], [[Campello]], [[Elche]], [[Monforte del Cid]], [[Muchamiel]], [[San Juan de Alicante]], [[San Vicente del Raspeig]], [[Tibi]]
|Nome abitanti = {{Es}} ''Alicantino''<br />{{Ca}} ''Alacantí''
|Patrono = [[San Nichioso|Sàn Nichiôzo]]
|Raggruppamento = [[Alacantí]]
|Motto = ''Muy ilustre fiel y siempre heroica ciudad de Alicante''
}}
'''Alicànte''' (prononçiòu {{IPA|[aliˈkante]}} in [[Lengua spagnòlla|spagnòllo]], ''Alacant'' in [[Lengua catalann-a|catalàn]], prononçiòu {{IPA|[alaˈkant]}}) o l'é 'n [[Comun|comùn]] e 'na [[çitæ]] da [[Spagna|Spàgna]] de 366.221 abitànti<ref name="template divisione amministrativa-abitanti" /> ch'o se trêuva inta [[Comunitæ outònome da Spàgna|comunitæ outònoma]] do [[Pàize Valençiàn]], capolêugo da [[Provìnsa de Alicante|seu provìnsa]].
== Giögrafîa ==
[[Immaggine:Alicante Wikivoyage banner.JPG|centro|miniatura|800x800px|Panoràmma de Alicànte]]
A çitæ a se trêuva inta coscì dîta Còsta Giànca (''Costa Blanca''), sovrastâ da 'na colìnn-a ch'a s'avànsa in sciô [[Mâ Mediterraneo|Mâ Mediterànio]] e a-o céntro de 'na grànde bâia.
== Stöia ==
{{Seçión vêua}}
== Pòsti de interèsse ==
<gallery widths="150" mode="packed">
Immaggine:Setge d'Alacant de 1708.jpg|Màppa de Alicànte do [[1708]]
Immaggine:Basílica de Santa María, Alicante, España, 2014-07-04, DD 39.JPG|A baxìlica de Sànta Màia, in stîle gòtico-valençiàn
Immaggine:Castello de Santa Bàrbara Alicante.jpg|O castéllo de Sànta Bàrboa, in sciô Mónte Benacantil
</gallery>
=== Architetûe religiôze ===
* Baxìlica de Sànta Màia
* Concatedrâle de Sàn Nichiôzo
* Monestê da Sànta Fàccia
=== Architetûe civîli ===
* Tiâtro prinçipâ
* Mercòu centrâle
* Plaza de toros de Alicànte
=== Architetûe militâri ===
* Castéllo de Sànta Bàrboa
* Castéllo de Sàn Fernàndo
=== Âtro ===
* [[Néùva Tabòrka|Îzoa de Nêuva Tabarca]]
* Rèsti da çitæ romànn-a de ''Lucentum''
== Coltûa ==
Pò-u mangiâ, a speçialitæ do pòsto a l'é unn-a variêtæ de torón.
== Economîa ==
E ativitæ econòmiche ciù inportànti pi-â çitæ són o turìsmo, a produçión do [[Vin|vìn]], de l'[[êuio d'oîva]] e da [[frûta]], e i servìççi. S'é svilupòu de indùstrie inti setoî alimentâ, di tesciûi e do chêuio ascì. Gh'é 'n pòrto bén bén inportànte e a l'é unn-a de çitæ ciù in svilùppo da [[Spagna|Spàgna]], ch'a l'à cangiòu de câa a-a spedîa co-i gréndi cazaménti tiæ sciù inti ùrtimi ànni.
Pi-â sò poxiçión, a çitæ a gh'à 'n clìmma milîa e, pe sta raxón chi, a l'é vegnûa 'n'inportànte destinaçión turìstica de stæ, con de mænn-e avoxæ e di locâli da néutte. A ògni mòddo a l'é frequentâ cómme destinaçión pò-u vilézzo d'invèrno ascì.
== Manifestaçioìn ==
{{Seçión vêua}}
== Fèste e fêe ==
{{Seçión vêua}}
== Aministraçión ==
=== Scìndichi de Alicànte ===
[[Immaggine:City hall, Alicante.jpg|miniatura|O palàçio do monicìpio]]
{{ComuniAmminPrecTitolo}}
{{ComuniAmminPrec|1979|1983|José Luis Lassaletta Cano|PSPV-PSOE|[[Alcalde]]|}}
{{ComuniAmminPrec|1983|1987|José Luis Lassaletta Cano|PSPV-PSOE|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|1987|1991|José Luis Lassaletta Cano|PSPV-PSOE|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|1991|1995|Ángel Luna González|PSPV-PSOE|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|1995|1999|Luis Díaz Alperi|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|1999|2003|Luis Díaz Alperi|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2003|2007|Luis Díaz Alperi|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2007|2008|Luis Díaz Alperi|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2008|2011|Sonia Castedo Ramos|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2011|2014|Sonia Castedo Ramos|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2014|2015|Andrés Llorens|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2015|2015|Miguel Valor Peidró|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2015|2018|Gabriel Echávarri Fernández|PSPV-PSOE|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2018|2019|Luis José Barcala Sierra|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrec|2019|''in càrega''|Luis José Barcala Sierra|PP|Alcalde|}}
{{ComuniAmminPrecFine}}
=== Binelàggi ===
{{Colonne}}
* {{Binelàggio|stato=ITA|città=Tarànto}}
* {{Binelàggio|stato=MEX|città=Cuernavaca}}
* {{Binelàggio|stato=GBR|città=Brighton}}
* {{Binelàggio|stato=ITA|città=Carlofòrte}}
{{Colonne spezza}}
* {{Binelàggio|stato=ISR|città=Herzliya}}
* {{Binelàggio|stato=NIC|città=León|4=León (Nicaragua)}}
* {{Binelàggio|stato=CUB|città=Matanzas}}
* {{Binelàggio|stato=FRA|città=Nìssa|4=Nissa}}
{{Colonne spezza}}
* {{Binelàggio|stato=DZA|città=Oran}}
* {{Binelàggio|stato=LVA|città=Rîga|4=Riga}}
* {{Binelàggio|stato=JPN|città=Toyooka}}
* {{Binelàggio|stato=CHN|città=Wenzhou}}
{{Colonne fine}}
== Comunicaçioìn ==
<gallery widths="150" mode="packed">
Immaggine:Estacion-Alicante-Terminal-ADIF.jpg|A staçión de Alicante-Terminal.
Immaggine:Alicante airport.jpg|Vìsta aéria de l'ariopòrto de Alicante-Elche.
</gallery>
=== Stràdde ===
A çitæ de Alicànte a l'é servîa da-e outostràdde chi aprêuvo:
* A31: a conlîga a çitæ con [[Albacete]], vèrso o céntro da [[Spagna|Spàgna]]
* A38: a conlîga a çitæ con [[Valénçia]], o capolêugo da [[Pàize Valençiàn|comunitæ Valençiann-a]]
* A70 e A77: fórman a circonvalaçión da çitæ
=== Ferovîe e traspòrti pùblichi ===
Alicànte a l'é conligâ a-a ræ feroviària a âta velocitæ spagnòlla (AVE), ch'a permétte di ligàmmi dirètti co-o rèsto da Spàgna, co-i trêni che se fèrman inta grànde staçión de Alicante-Terminal.
O traspòrto pùblico o l'é garantîo da 'na ræ formâ da 6 lìnie de tranvài e da 40 lìnie de coriêre, ciù che 'na flòtta de tascì.
=== Ariopòrti ===
A çitæ de Alicante a l'é servîa da l'ariopòrto de Alicante-Elche, co-o còdice IATA "ALC", ch'o se trêuva ciù ò mêno 9 chilòmetri a sùd-òvest.
== Nòtte ==
<references />
== Âtri progètti ==
{{Interprogetto}}
== Ligàmmi de fêua ==
* {{Çitta web|url=https://www.alicante.es/es|tìtolo=Scîto ofiçiâ|léngoa=ES, CA|vìxita=2021-04-17}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Pàize Valençiàn]]
[[Categorîa:Comùn da Spàgna]]
[[Categorîa:Çitæ da Spàgna]]
49i9lanj0w3eqjfj8ci63rcxoqow2kx
Piüssu
0
19898
274212
274193
2026-09-25T06:23:23Z
Aereus646
8668
274212
wikitext
text/x-wiki
{{Nuvaize|variànte=, inta variante da Val Burbaia}}
[[File:Panoramma de Piusso.jpg|thumb|300px|Panoramma de Piüsso inte l'Ata Val Borbea, AL|Panuròma 'd Piüssu]]
[[File:A gexa de Piüssu.jpg|thumb|300px|A gexa de Piüssu inte l'Ata Val Borbea, AL|A gêza 'd Piüssu]]
'''Piüssu''' (in [[Léngoa italiànn-a|italiàn]]: ''Piuzzo'') l'é 'n paìze pcinéin inta [[Provinsa de Lisciandria|Pruvéincia 'd Lisandria]], inte l'[[Val Borbêa|Òta Val Burbeia]]<ref>https://antenati.cultura.gov.it/inventari/Dizionari_storico_geografici/009_Regno_Sardegna/003_Casalis_1836.pdf</ref>.
== Descriçión e stóia ==
Piüssu l'é 'na frasción daa [[Cabela]] e u gh'à 23 abitanti <ref>https://italia.indettaglio.it/ita/piemonte/alessandria_cabellaligure_piuzzo.html</ref>. U s'tröva a 942m d'altitüdine.
A Piüssu u dialettu e a cüzéina i en principalmente lìguri.
Iön di só abitanti, Marino Basso, l'à publicó 'n libru cu-e nutisce stóriche e 'na racolta d' vucabuli 'ntu dialettu d' Piüssu <ref>https://www.giornale7.it/persone-parole-luoghi-di-piuzzo-nel-libro-di-marino-basso/</ref> <ref>https://www.altavaltrebbia.net/2022/10/18/persone-parole-luoghi-di-piuzzo-nel-libro-di-marino-basso/</ref>.
; Òtre frasción daa [[Cabela]]
* [[Cabanne 'd Cösra|Cabanne 'd Cösra]]
* [[Chêuxoa|Cösra]]
* [[Cornaieu|Curnaio]]
* [[Dêuva|Döva]]
* [[Pöubiu]]
* [[Teiu]]
{{Clear}}
== Òtri prugètti ==
{{Interprogetto}}
[[Categorîa:Fraçioìn da provìnsa de Lusciàndria]]
18aoa5h6pb2obxkkr9edcoevfgl3aew
274214
274212
2026-09-25T08:00:14Z
Aereus646
8668
274214
wikitext
text/x-wiki
{{Nuvaize|variànte=, inta variante da Val Burbaia}}
[[File:Panoramma de Piusso.jpg|thumb|300px|Panoramma de Piüsso inte l'Ata Val Borbea, AL|Panuròma 'd Piüssu]]
[[File:A gexa de Piüssu.jpg|thumb|300px|A gexa de Piüssu inte l'Ata Val Borbea, AL|A gêza 'd Piüssu]]
'''Piüssu''' (in [[Léngoa italiànn-a|italiàn]]: ''Piuzzo'') l'é 'n paìze pcinéin 'nt [[Provinsa de Lisciandria|Pruvéincia 'd Lisandria]], inte l'[[Val Borbêa|Òta Val Burbeia]]<ref>https://antenati.cultura.gov.it/inventari/Dizionari_storico_geografici/009_Regno_Sardegna/003_Casalis_1836.pdf</ref>.
== Descriçión e stóia ==
Piüssu l'é 'na frasción daa [[Cabela]] e u gh'à 23 abitanti <ref>https://italia.indettaglio.it/ita/piemonte/alessandria_cabellaligure_piuzzo.html</ref>. U s'tröva a 942m d'altitüdine.
A Piüssu u dialettu e a cüzéina i en principalmente lìguri.
Iön di só abitanti, Marino Basso, l'à publicó 'n libru cu-e nutisce stóriche e 'na racolta d' vucabuli 'ntu dialettu d' Piüssu <ref>https://www.giornale7.it/persone-parole-luoghi-di-piuzzo-nel-libro-di-marino-basso/</ref> <ref>https://www.altavaltrebbia.net/2022/10/18/persone-parole-luoghi-di-piuzzo-nel-libro-di-marino-basso/</ref>.
; Òtre frasción daa [[Cabela]]
* [[Cabanne 'd Cösra|Cabanne 'd Cösra]]
* [[Chêuxoa|Cösra]]
* [[Cornaieu|Curnaio]]
* [[Dêuva|Döva]]
* [[Pöubiu]]
* [[Teiu]]
{{Clear}}
== Òtri prugètti ==
{{Interprogetto}}
[[Categorîa:Fraçioìn da provìnsa de Lusciàndria]]
nnpycfnvj6idh3133rhmr2yksn0kaj8
274216
274214
2026-09-25T09:01:07Z
Luensu1959
1211
secundu i mudifiche fòtte da-u Dria
274216
wikitext
text/x-wiki
{{Nuvaize|variànte=, inta variante de l'Òta Val Burbèia}}
[[File:Panoramma de Piusso.jpg|thumb|300px|Panoramma de Piüsso inte l'Ata Val Borbea, AL|Panuròma 'd Piüssu]]
[[File:A gexa de Piüssu.jpg|thumb|300px|A gexa de Piüssu inte l'Ata Val Borbea, AL|A gêza 'd Piüssu]]
'''Piüssu''' (in [[Léngoa italiànn-a|italiàn]]: ''Piuzzo'') l'é 'n paìze pcinéin 'nt [[Provinsa de Lisciandria|Pruvéincia 'd Lisandria]], inte l'[[Val Borbêa|Òta Val Burbeia]]<ref>https://antenati.cultura.gov.it/inventari/Dizionari_storico_geografici/009_Regno_Sardegna/003_Casalis_1836.pdf</ref>.
== Descriçión e stóia ==
Piüssu l'é 'na frasción daa [[Cabela]] e u gh'à 23 abitanti <ref>https://italia.indettaglio.it/ita/piemonte/alessandria_cabellaligure_piuzzo.html</ref>. U s'tröva a 942m d'altitüdine.
A Piüssu u dialettu e a cüzéina i en principalmente lìguri.
Iön di só abitanti, Marino Basso, l'à publicó 'n libru cu-e nutisce stóriche e 'na racolta d' vucabuli 'ntu dialettu d' Piüssu <ref>https://www.giornale7.it/persone-parole-luoghi-di-piuzzo-nel-libro-di-marino-basso/</ref> <ref>https://www.altavaltrebbia.net/2022/10/18/persone-parole-luoghi-di-piuzzo-nel-libro-di-marino-basso/</ref>.
; Òtre frasción daa [[Cabela]]
* [[Cabanne 'd Cösra|Cabanne 'd Cösra]]
* [[Chêuxoa|Cösra]]
* [[Cornaieu|Curnaio]]
* [[Dêuva|Döva]]
* [[Pöubiu]]
* [[Teiu]]
{{Clear}}
== Òtri prugètti ==
{{Interprogetto}}
[[Categorîa:Fraçioìn da provìnsa de Lusciàndria]]
9smk6wgwmh5jq30rxdde5lnjtrtv77x
1439
0
22275
274200
234032
2026-09-24T17:12:49Z
N.Longo
12052
wl
274200
wikitext
text/x-wiki
{{Anno}}
{{Anno in altri calendari}}
[[Immaggine:Zanobi strozzi e filippo maria torelli, salterio con dio padre benedicente e david, 1439-47 (opera del duomo) 02.jpg|thumb|230px|center|[[Zanobi Strossi]] e [[Feipo Maria Torelli]], ''Saltério con [[Dê]] Poæ benedixénte e [[David]]'', 1439-1447 ([[Museo de l'òpera do Dòmmo]] - [[Firense]])]]
[[Immaggine:Àfrica del nord per Gabriel de Vallseca.JPG|thumb|300px|right|[[Gabriel de Vallseca]] (1408-post 1467), ''Màppa de l'Africa do Nord'', 1439 (Bibliotêca de Catalogna - [[Barçelónn-a]])]]
== Fæti ==
=== Euröpa ===
=== Àzia ===
=== Àfrica ===
=== Arte ===
=== Costruçión ===
=== Inovaçión ===
{{clear}}
{{Lunâio ànno|1439}}
=== Nasciûi ===
<gallery>
Immaggine:Ritratto di Francesco di Giorgio Martini.jpg|<small>''[[Françésco de Zòrzo Martini]]'' ([[23 seténbre]] 1439-[[29 novénbre]] [[1501]]), ràmmo de G. B. Cecchi, 1769</small> <ref>''Serie degli uomini i più illustri nella pittura, scultura, e architettura''.</ref>
Immaggine:Ritratto di Cosimo Rosselli.jpg|<small>''[[Cöximo Rosselli]]'' (1439-[[17 zenâ]] [[1507]]), ràmmo de C. Colombini, 1769</small> <ref> ''Serie degli uomini i più illustri nella pittura, scultura, e architettura''.</ref>
</gallery>
=== Mòrti ===
== Nòtte ==
<references />
{{clear}}
== Âtri progètti ==
{{Interprogetto}}
[[Categorîa:Anni do XV secolo|039]]
879ru62xx4hqsnqkavayhnrfz5xuwhk
Curnaiö
0
29234
274213
258084
2026-09-25T06:39:47Z
Aereus646
8668
274213
wikitext
text/x-wiki
{{Nuvaize|variànte=, inta variante da Val Burbaia}}
[[File:Curnaiö.jpg|thumb|350px|L'albergo stòrico de Cornaieu|L'albergu stóricu d' Curnaiö]]
'''Curnaiö''' (scritu in zenaize: ''Cornaieu''), dîto asì '''Curnàia''' o '''Curnàiu''' 'ntû dialettu lucòle, l'é 'na frasción dâ [[Cabela]] inte l'òta [[Val Borbêa|val Burbeia]], ch'l'ea famuza intû pasó per ese 'na lucalitè d' vilezzu pri zenezi. A Curnaiö u gh'é ancun u stóricu albergu cu-u stessu numme, ma òuva l'é seró.
{{Clear}}
== Òtri prugètti ==
{{Interprogetto}}
[[Categorîa:Fraçioìn da provìnsa de Lusciàndria]]
psk1qwzzwcbnd2gjcawl67ddeb2lq21
274215
274213
2026-09-25T08:59:11Z
Luensu1959
1211
secundu i mudifiche fòtte da-u Dria
274215
wikitext
text/x-wiki
{{Nuvaize|variànte=, inta variante de l'Òta Val Burbèia}}
[[File:Curnaiö.jpg|thumb|350px|L'albergo stòrico de Cornaieu|L'albergu stóricu d' Curnaiö]]
'''Curnaiö''' (scritu in zenaize: ''Cornaieu''), dîto asì '''Curnàia''' o '''Curnàiu''' 'ntû dialettu lucòle, l'é 'na frasción dâ [[Cabela]] inte l'òta [[Val Borbêa|val Burbeia]], ch'l'ea famuza intû pasó per ese 'na lucalitè d' vilezzu pri zenezi. A Curnaiö u gh'é ancun u stóricu albergu cu-u stessu numme, ma òuva l'é seró.
{{Clear}}
== Òtri prugètti ==
{{Interprogetto}}
[[Categorîa:Fraçioìn da provìnsa de Lusciàndria]]
pium2yvi64ktvqgur5wvgwas6o7atbf
274217
274215
2026-09-25T09:03:09Z
Luensu1959
1211
detòiu
274217
wikitext
text/x-wiki
{{Nuvaize|variànte=, inta variante de l'Òta Val Burbèia}}
[[File:Curnaiö.jpg|thumb|350px|L'albergo stòrico de Cornaieu|L'albergu stóricu d' Curnaiö]]
'''Curnaiö''' (scritu in zenaize: ''Cornaieu''), dîtu asì '''Curnàia''' o '''Curnàiu''' 'ntû dialettu lucòle, l'é 'na frasción dâ [[Cabela]] inte l'òta [[Val Borbêa|val Burbeia]], ch'l'ea famuza intû pasó per ese 'na lucalitè d' vilezzu pri zenezi. A Curnaiö u gh'é ancun u stóricu albergu cu-u stessu numme, ma òuva l'é seró.
{{Clear}}
== Òtri prugètti ==
{{Interprogetto}}
[[Categorîa:Fraçioìn da provìnsa de Lusciàndria]]
ofv8fgz3itorlhyisunqyod7b8ra72d
Stasiun de Camuggi-San Fertuzu
0
30754
274206
271649
2026-09-24T19:58:36Z
Arbenganese
12552
l'è--->l'é
274206
wikitext
text/x-wiki
{{Camugin}}
{{Staçión feroviària
|nómme = Camuggi-San Fertuzu
|âtri_nómmi = <div style="text-align:center;">{{It}} ''Camogli-San Fruttuoso''</div>
|inmàgine = Camogli (GE) - stazione ferroviaria - fabbricato viaggiatori lato strada - 01.jpg
|didascalîa = <div style="text-align:center;">A stasiun de Camuggi</div>
|var-localizaçión = Lucalizasiun
|var-stâto = Statu
|stâto = ITA
|var-localitæ = Lucalitè
|var-cordinæ = Curdinè
|var-ativaçión = Ativasiun
|ativaçión = 1868
|var-stâto_d'ûzo = Statu d'üzu
|stâto_d'ûzo = adövià
|var-gestô = Gestù
|var-lìnie = Linee
|lìnia = [[Ferovîa Zêna-Pîza|feruvia Zena-Piza]]
|var-tîpo = Tipu
|tîpo = fermata in superficce, pasante
|var-colìsse = Binai
|colìsse = 2 (primma 3)
|var-interscàngi = Interscangi
|interscàngi = Curiere [[AMT]]
|var-contórni = A l'in giu
|contórni = centru de [[Camuggi]]
}}
A '''stasiun de Camuggi-San Fertuzu''' a l'é üna [[Staçión feroviària|fermata feruviaria]] missa in scia [[Ferovîa Zêna-Pîza|feruvia Zena-Piza]]. A l'é au servissiu du cumüne de [[Camuggi]], in ta [[Çittæ metropolitann-a de Zena|sitè metrupulitann-a de Zena]].
L'impiantu, dau primmu de lüggiu du [[2001]], u l'é gestiu da ''[[Rete Ferroviaria Italiana]]'', üna sucietè du grüppu de [[Ferrovie dello Stato|FS]]. A l'é a sula fermata in funsiun a Camuggi da quande u l'é stetu supressu a [[stasiun de Camuggi-Prià]]. De ciü, in sciu scitu de [[Trenitalia]] u l'é marcou a [[Purtixö de Camuggi|stasiun de Camuggi-Purtixö]], che in veitè a se riferisce au servissiu de prenutasiun integrou du grüppu FS pe'u vapurettu ch'u porta finn-a de [[San Fertuzu (Camuggi)|San Fertuzu]].
== Storia ==
A stasiun, a l'imprinsippiu ciamà sulu che de Camuggi, a l'é intrà in funsiun ai 23 de nuvembre du [[1868]], asemme a l'avertüa du toccu da feruvia da [[Staçión de Zêna Brignoe|Zena Brignule]] a [[Staçión de Ciâvai|Ciavai]]<ref>{{Çitta|Bozzano, Pastore & Serra, 2010|p. 109}}</ref>. Pasou nu guei d'anni, in tu [[1884]], u l'é stetu tiou sciü ascì u fabricou pe'i viagiatui<ref>{{Çitta publicaçión|dæta=18 agustu 1886|tìtolo=Le Ferrovie dell'Alta Italia nel 1° semestre 1884|revìsta=Monitore delle Strade Ferrate e degli interessi materiali|volùmme=Annu XIX|nùmero=33|p=514|léngoa=IT|url=https://www.trenidicarta.it/archivi/assets/pdf/2/Monitore_delle_strade_ferrate_e_degli_in_1886.pdf}}</ref>.
I primmi scavi pe'a missa a tera du duppiu binaiu in ta treta fra [[Staçión da Céive|A Ceive]] e [[Staçión de Santa Margaita-Portofin|Santa Margaita]], ch'a cumprendeiva ascì Camuggi, sun cumensè in tu [[1915]].
U scavu da növa galeria sutt'au [[Munte de Portufin]], pe faghe pasà u segundu binaiu, u l'aiva fetu nasce a necesitè de adövià in te quarche mainea a tera e e prie ch'ean stete scavè. Pe primmu avei impiu a fussa ch'a gh'ea davanti au [[Tiatru Suciale (Camuggi)|Tiatru Suciale]], pe creà cuscì a ciassa ch'a se vedde aa giurnà d'ancö. Poi a l'é steta tracià üna linea de vagunetti da minea (diti ''décauville''), e i materiali che pe tanti meixi sun steti caciè in mà daa fuxe d[[U Fussou (Camuggi)|u Fussou]], han cuntribuiu du bellu aa furmasiun da ciazza de Camuggi cumm'a l'é aa giurnà d'ancö<ref>{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_287_Trasporto_detriti_scavo_della_galleria_FFSS_1915.htm|tìtolo=287. LA FERROVIA|léngoa=IT}}</ref>. Pe'a gran alüviun du 25-27 de setembre du [[1915]] l'é finiu interuttu u lungu punte de legnu duve pasavan i vagunetti da ''décauville'', scicumme l'ea derüou in tu Fussou u teren duve a se posava a primma campà. A ogni moddu, u punte u l'é stetu ricustruiu aa spedia, tempu de quarche giurnu<ref>{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_088_Camogli_Rio_Gentile_danni_alluvione_1915.htm|tìtolo=088. RIO GENTILE|léngoa=IT}}</ref><ref>{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_743_Alluvione_crollo_passerella_scarico_detriti_FS_1915.htm|tìtolo=743. ALLUVIONE|léngoa=IT}}</ref>.
Au primmu de mazzu du [[1954]] a stasiun a l'ha cangiou de numme in te "Camuggi-San Fertuzu", sernüu d'acordu cu'u Cumüne pe spuncià l'interesse pe'u paize e pe l'[[San Fertuzu (Camuggi)|abasia de San Fertuzu]], scicumme alantù Camuggi a cumensava a vegnì ün impurtante scitu da türisti<ref>{{Çitta|Bozzano, Pastore & Serra, 2010|p. 114}}</ref>.
Pe tanti anni, Camuggi a l'é steta l'ürtima fermata da linea da [[Staçión de Zêna Ôtri|Vutri]], a [[Zena]], a l'arivava finn-a in tu [[Gorfo Paradîzo|Gurfu Paradizu]]. A ogni moddu, doppu u l'é stetu levou u binaiu pe l'incruxu di treni e quellu du binaiu mortu pe'e merci, e l'impiantu u l'é vegnüu üna fermata sensa persunale ai 13 de frevà du [[2005]]<ref>{{Çitta publicaçión|ànno=2005|méize=Arvì|tìtolo=Impianti FS|revìsta=I Treni|nùmero=269|p=7|léngoa=IT}}</ref>. Da quellu mumentu u capulinea di servissi ürbani versu Zena u l'é stetu purtou in ta [[Staçión de Récco|stasiun de Reccu]].
== Impianti ==
[[Immaggine:Camogli - stazione di Camogli-San Fruttuoso.jpg|miniatura|Vista da stasiun]]
U fabricou pe'i viagiatui u se cumpunn-e de trè custrusiuin, cun quella in tu mezu ch'a l'é isà sciü trei livelli mentre quelle dae parti, misse in simetria cu'a primma, l'han duì cen. Dau cian teren u se ghe pö arivà a tütti duì i binai e ae machinette autumatiche pe fà i bigetti. Au segundu cian (duve se passa pe arivà au binaiu 1, quellu in scia diresiun pe [[Zena]]), de frunte aa bigeteria, d'ancö serà, se tröva üna sala ch'a l'é dövià da de asuciasiuin du postu cumme La Banca del Tempo e a Macramè Camogli "Tina Leali Rizzi", ch'a porta avanti ün'[[Macramè de Camuggi|antiga tradisiun camuginn-a]]<ref>{{Çitta web|url=https://www.levantenews.it/2025/09/05/camogli-corsi-gratuiti-di-macrame-da-lunedi-13-ottobre/|tìtolo=Camogli: corsi gratuiti di macramè da lunedì 13 ottobre|dæta=5 setembre 2025|léngoa=IT}}</ref>.
A facià de sta custrusiun, au cian teren, a se prezenta cun sette porte cu'ün arcu a tüttu sestu, mentre au primmu cian u gh'é sette barcuin cun di archetti, che vegnan sinque au segundu cian. U fabricou, cumme decurasiun, u g'ha ün curnixun pe ogni barcun, de finte culonne e de linee che ne marcan i cen, elementi feti de pria gianca ch'a rizalta in sce l'intonacu röza de müage. A cianta da custrusiun a l'é a retangulu e, in scia facià, u se tröva ascì üna mappa du centru de Camuggi, mustrà in sce ün muzaicu de ceramica fetu daa [[Manifattura Giuseppe Mazzotti 1903|Ditta Mazzotti de Arbisöa]] e dau pitù L. Lorenzi, arangiou pe l'ürtima votta in tu [[2024]]<ref>{{Çitta web|url=https://primaillevante.it/cronaca/restaurata-la-piantina-di-camogli-fatta-di-mattonelle/|tìtolo=Restaurata la piantina di Camogli fatta di mattonelle|dæta=6 dixembre 2024|léngoa=IT}}</ref>.
[[Immaggine:Stazione - Camogli (GE) Italia - 8 Settembre 2013 - panoramio.jpg|sinistra|miniatura|300x300px|A banchinn-a dau binaiu 2]]
Da vixin ae due custrusiuin in sci fianchi du fabricou gh'é due scainè. A ciü grande, in scia sinistra, a permette d'arivà au livellu di binai, daa parte de l'1 (quellu in scia diresiun pe Zena), sensa pasà drentu au fabricou.
A stasiun u g'ha duì binai che u traversan, cun banchinn-a cuverta da üna pensilinn-a de feru batüu e lighè l'ün l'atru da ün suttupasaggiu.
Tra u fabricou pe'i viagiatui e e galerie pe [[Santa Margaita (comun)|Santa Margaita]], se tröva de atre strutüe. Fra queste gh'é u magazin pe'u scaregu de merci, ch'u l'é stetu custruiu in tu [[1915]] scicumme i binai s'ean alarghè in te sta diresiun<ref>{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_265_Sistemazione_definitiva_Stazione_Ferroviaria_1920.htm|tìtolo=265. LA FERROVIA|léngoa=IT}}</ref>. Defeti, primma, gh'ea ün binaiu mortu ch'u gh'aiva ün binaiu dedicou, fetu in tu [[1905]]. Finiu in abandun, u magazin u l'é stetu cunservou ascì doppu che fra a feruvia e u [[Tiatru Suciale (Camuggi)|Tiatru Suciale]] s'é custruiu ün parchezzu, avertu dau [[2025]]. Da sti parchezzi se pö arivà in sciu primmu binaiu sensa de vinculi architetonici<ref>{{Çitta web|url=https://catalogo.beniculturali.it/detail/ArchitecturalOrLandscapeHeritage/0700210659|tìtolo=Ex magazzino ferroviario|léngoa=IT}}</ref><ref>{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_1297_Piazza_del_Teatro_deposito_ferroviario_1901.htm|tìtolo=1297. PIAZZA TEATRO|léngoa=IT}}</ref>.
In scia drita du fabricou u gh'é ancun u serbatoiu de l'egua ch'a serviva pe'e caldaie de lucumutive a vapure. Deré questa gh'ea üna votta di teren au servissiu de cà de d'atu, che però sun steti ascianè pe custruighe a scainà du Torrasco<ref>{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_1027_Camogli_binari_e_linea_ferroviaria.htm|tìtolo=1027. CAMOGLI|léngoa=IT}}</ref>. Questa, ligà au suttupasaggiu ch'u passa in scia sinistra du fabricou da stasiun, a porta finn-a in te Via Lorenzo Bozzo pe mezu de ün ascensù, in servissiu dau [[2021]]<ref>{{Çitta web|url=https://www.levantenews.it/2021/11/12/camogli-arriva-lok-operativo-lascensore-del-torrasco/|tìtolo=Camogli: arriva l'ok, operativo l'ascensore del Torrasco|dæta=12 nuvembre 2021|léngoa=IT}}</ref>.
== Muvimentu ==
A stasiun a l'é servia dai treni regiunali e regiunali veluci de [[Trenitalia]] in te l'ambitu du sö cuntrattu de servissiu cu'a [[Liguria|Regiun Ligüria]], in ciü da quarche Intercity in scia linea Livurnu-Milan, gestii de lungu da Trenitalia.
De ciü, [[Trenord]] a g'ha di treni regiunali in scia linea Spezza-Milan che viagian de sabbu, pe'u ciü in ti meixi fra zügnu e setembre e che finiscian a [[Milan]] Ruguredu e [[Commo|Comu]]. Stu servissiu u l'é cunusciüu cu'u numme de "Treni du Mà".
== Servissi ==
A stasiun, che pe RFI a l'é de categuria "argentu"<ref>{{Çitta web|url=https://web.archive.org/web/20150621181740/http://www.rfi.it/cms/v/index.jsp?vgnextoid=dca27ef3f8639210VgnVCM1000004016f90aRCRD|tìtolo=Stasiuin in Ligüria|léngoa=IT|vìxita=2026-04-06}}</ref>, a g'ha de<ref>{{Çitta web|url=https://www.rfi.it/it/stazioni/camogli-s-fruttuoso.html|tìtolo=Camogli-S. Fruttuoso|léngoa=IT}}</ref>:
* {{Scìnbolo|Feature ticket office inv 2.svg}} Bigeteria autumatica de Trenitalia
* {{Scìnbolo|Aiga waitingroom inv.svg}} Sala d'ateiza
* {{Scìnbolo|Aiga toilets inv.svg}} Bagni
* {{Scìnbolo|Aiga shops inv.svg}} Distributuì autumatici pe mangià e beive
== Interscangi ==
[[Immaggine:Camogli - fermata bus Stazione FS.jpg|miniatura|A fermata de curiere davanti aa stasiun]]
In ta stasiun gh'é de interscangi cun:
* {{Scìnbolo|Aiga bus inv.svg}} Fermata de curiere [[AMT]]
* {{Scìnbolo|Aiga taxi inv.svg}} Stasiun di taxì
Dau ciasà davanti aa stasiun ghe passa di servissi de trasportu pübblicu lucale de l'[[AMT]]:
* Linea 773: [[Santa Margaita (comun)|Santa Margaita]] - [[A Rüa (Camuggi)|A Rüa]] - [[Camuggi]] - [[Recco|Reccu]]
* Linea 973: [[San Roccu (Camuggi)|San Roccu]] Parchezzu - Via Castagneto Seia - [[U Migià (Camuggi)|Migià]] - Ciassa Sciaffin - stasiun de Camuggi.
U servissiu integrou trenu-vapurettu ciamou ''San Fruttuoso link'' u permette d'arivà finn-a a [[San Fertuzu (Camuggi)|San Fertuzu]] partindu dau [[purtixö de Camuggi]].
== Notte ==
<references responsive="" />
== Bibliugrafia ==
* {{Çitta lìbbro|outô=Corrado Bozzano|outô2=Roberto Pastore|outô3=Claudio Serra|tìtolo=Tra mare e monti da Genova alla Spezia|url=https://bid.catalogobibliotecheliguri.it/LO11361521|ànno=2010|editô=Nuova Editrice Genovese|çitæ=Zena|léngoa=IT|cid=Bozzano, Pastore & Serra, 2010|ISBN=978-88-88963-38-9}}
== Atri prugetti ==
{{Interprogetto}}
{{Navbox ferovîa
|Nómme = Camuggi-San Fertuzu
|var-ferovîa = Feruvia
|Lìnia = [[Ferovîa Zêna-Pîza|Zena-Piza]]
|PK = 21+774
|var-direçión = Diresiun
|Direçión 1 = [[Zena]]
|var-staçión_de_prìmma = Stasiun de primma
|Staçión precedénte = [[Stasiun de Camuggi-Prià|Camuggi-Prià]]
|var-staçión_de_dòppo = Stasiun de doppu
|Staçión sucesîva = [[Staçión de San Loenso|San Luensu]]
|Direçión 2 = [[Pisa|Piza]]
}}
[[Categorîa:Camuggi]]
[[Categorîa:Staçioìn feroviàrie da Ligùria|Camuggi-San Fertuzu]]
a03r7no3dkmdfsjolwuiufhmqvhsgi1
Civicu Müseu du Mà Gio Bono Ferrari (Camuggi)
0
32506
274204
270467
2026-09-24T19:57:58Z
Arbenganese
12552
paregiou
274204
wikitext
text/x-wiki
{{Camugin}}
{{Wikipedia parlâ|Civicu Müseu du Mà Gio Bono Ferrari (Camuggi).wav|270197|05-06-2026|Adriano Amato, Camuggi}}
[[File:Camogli - Civico Museo Marinaro Gio Bono Ferrari (1).jpg|thumb|Vista du müseu du mà de Camuggi]]
U '''Civicu Müseu du Mà Gio Bono Ferrari''' (''Civico Museo Marinaro Gio Bono Ferrari'' in [[Léngoa italiànn-a|italian]]) u l'é ün müseu du mà ch'u se tröva a [[Camuggi]], ch'u l'é stetu inaugürou u [[4 lûggio|4 de lüggiu]] du [[1938]].
== Storia e descrisiun ==
Camuggi u g'ha ün'antiga tradisiun de sitè de mà, cumme fan pröva e nutissie in sce ciü de 2.900 barche che gh'é stetu fra u [[XVIII secolo|Settesentu]] e u [[XX secolo|Növesentu]], dai leudi ai velieri. Pe stu fetu, fin-da l'[[XIX secolo|Öttusentu]], Camuggi a s'é posciüa vantà du titulu de "sitè di mille gianchi velieri".
In te l'[[XIX secolo|Öttusentu]], quande i barchi careghi d'ommi e de merci navegavan pe tüttu u mundu in sce rutte ciü diffisili, propiu i camugin, dai tempi de [[Napolion Bonaparte|Napuliun]] finn-a a [[Primma Goæra Mondiâ|Grande Guera]], sun steti i prutagunisti de questa etè, tantu pe'a flotta impurtante che gh'aveivan i armatuì che pe i grandi equipaggi de camugin che gh'ea.
Sta tradisiun pe primma cosa a l'ha purtou a di guagni che sun steti speixi pe abbellì a sitè de növi palassi e munümenti, ciü che arangià quellu che gh'ea. Quande l'ha cumensou a spandise i vapuri, i camugin han sceltu de nu investì in te u növu mercou de barchi, ma ciü tostu a l'istrusiun di növi mainè (fetu ch'u l'ha purtou a fundasiun de quellu che ancö u l'é l'istitütu nauticu "Cristoforo Colombo") e a valurizasiun de tradisiuin.
U müseu du mà de Camuggi u piggia u sö numme dau [[Gio Bono Ferrari]], ch'u l'é stetu u fundatù. U Ferrari u l'é stetu anche ün di ciü impurtanti studiuxi da marinn-a a veia ligüre, mascima quella camuginn-a, in ciü che l'autù da ''Trilogia della vela''. Dau [[1938]] a culesiun a l'é pasà de prupietè au Cumüne, ch'u l'ha detu cumme primma sede u tiatru Principe Umberto, ancö vegnüu u [[Tiatru Suciale (Camuggi)|Tiatru Suciale]], cu'u Gio Bono Ferrari ch'u l'é stetu anche u primmu diretù.<ref>{{Çitta web|url=https://museomarinaro.it/il-museo/|tìtolo=La storia del museo e del suo fondatore Gio Bono Ferrari.|léngoa=IT|vìxita=2025-12-19}}</ref>
In ta culesiun se ghe tröva di quaddri, futugrafie, mudelli e papé che sun lasciè dae famigge de Camuggi, cun e didascalie che ne mensiunn-an i cugnummi, i numiagi e e sö storie de vitta. Gh'é scritu dunque di antighi prupietai di ögetti in mustra che i nummi de chi l'ha feti e di dunatuì au müseu.
[[File:Camogli - Civico Museo Marinaro Gio Bono Ferrari (2).jpg|thumb|Atra vista du müseu|left]]
Tütti sti detaggi fan du müseu in scitu de viva memoia dedicou nu sulu ai argumenti generali ma, pe cuntra, a de persunn-e vee e vive in tu ricordu da sö storia, de sö famigge e de sö cumünitè. Fra queste cumünitè gh'é anche quella de [[Tristan da Cunha]], cu'i eredi di camugin Andrea Repetto e Gaetano Lavarello che ghe stan ancun aa giurnà d'ancö.<ref>{{Çitta web|url=https://museomarinaro.it/tristan-da-cunha/|tìtolo=Tristan da Cunha. Camogliesi nell’Oceano Atlantico|léngoa=IT|vìxita=2025-12-19}}</ref>
In tu [[1944]], a cauza da guera, e culesiuin du müseu sun stete custodie in te ün magazin. In tu [[1973]] u növu direttù Attilio Bertolotto, cumandante, studiuzu de mà e fabricante de mudelli e de strumenti de bordu, u l'é stetu incaricou de sistema u Müseu in ta sö sede d'ancö, in Via Gio Bono Ferrari.
Aa giurnà d'ancö, in tu müseu gh'é missu in mustra üna grande raccolta de quaddri, de strümenti tecnici, de bandee e de reperti finn-a du Risurgimentu; cumme a chitara de [[Simone Schiaffino]], camugin e ün di Mille. De ciü, se ghe pö vedde anche di resti de l'etè rumann-a, di mudelli de scafi e de barchi, di ögetti da sciti luntan e da [[Tristan da Cunha]], e ancun di libbri, de patenti e di registri, e üna muderna lavagna eletronica a dispuzisiun du pübblicu.
U müseu du mà de Camuggi u fà parte da [[Consulta Ligure|Cunsürta Ligüre]] dau [[2008]].
== Notte ==
<references/>
== Atri prugetti ==
{{Interprogetto}}
== Ligammi de föa ==
* {{Çitta web|url=https://museomarinaro.it/il-museo/|tìtolo=Civico Museo Marinaro "Gio Bono Ferrari" Camogli (scitu üfisiale)|léngoa=IT|vìxita=2025-12-19}}
* {{Çitta web|url=https://cultura.gov.it/luogo/civico-museo-marinaro-gio-bono-ferrari|tìtolo=Civico Museo Marinaro "Gio Bono Ferrari"|léngoa=IT|vìxita=2025-12-19}}
* {{Çitta web|url=https://srvcarto.regione.liguria.it/geoservices/apps/viewer/pages/apps/cultura/|tìtolo=Civico Museo Marinaro |léngoa=IT|vìxita=2025-12-19}}
{{Contròllo de outoritæ}}
[[Categorîa:Camuggi]]
[[Categorîa:Musêi da Ligùria|Camuggi]]
3xu5657ytpxpl5183m0sggjew5ucn2u
Gexe de Camuggi
0
32661
274205
274141
2026-09-24T19:58:18Z
Arbenganese
12552
l'è--->l'é
274205
wikitext
text/x-wiki
{{Camugin}}
U teritoiu du cumüne de [[Camuggi]] u l'é tüttu cumpreizu in te l'[[arcidiocexi de Zena]], duve u se tröva aa sö estremitè de levante, in sciu cunfin cu'a [[diocexi de Ciavai]]. Parte du vicariou de Reccu-Ausci-Camuggi, au [[2026]] u l'é spartiu in te trè parocchie du centru de Camuggi, d[[A Rüa (Camuggi)|a Rüa]] e [[San Roccu (Camuggi)|San Roccu]] (che üna votta l'ean destachè) e quella de [[San Fertuzu (Camuggi)|San Fertuzu]].
== Baxilica de l'Assunta, Camuggi ==
[[Immaggine:Basilica di Santa Maria Assunta sull'Isola (Camogli) - facciata 2 2023-04-14.jpg|miniatura|Vista da baxilica]]
A baxilica de l'Assunta, ch'a remunta au [[XII secolo|seculu XII]], a se tröva in sce l'antiga Izua de Camuggi. U se ghe pö arivà a partì da Ciassa Culumbu pe mezu da gran scainà de marmu o pe quella, ciü streita, de Via Isola. A baxilica, ch'a g'ha davanti ün lastregu a risö, a se prezenta cun trè navè de güstu baroccu, cun marmi, finimenti d'ou e lampadai de cristallu<ref>{{Çitta web|url=https://www.welcomecamogli.it/it/basilica-santa-maria-assunta-camogli|tìtolo=La Basilica|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref><ref>{{Çitta web|url=https://basilicasantamariaassuntacamogli.weebly.com/|tìtolo=Basilica Santa Maria Assunta Camogli|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref>.
Nasciüa prubabilmente cumme capella au servissiu du [[castellu du Dragun]] e foscia cu'a funsiun de ceive fin dau [[V secolo|V seculu]], de següu a l'aiva ün sö arsipreve in tu [[1158]] e u titulu de Santa Maia in tu [[1192]]. Cu'u svilüppu du liberu Cumüne de Camuggi, in tu [[1235]] a l'é indicà cumme ceive e gexa culegià, sciben ch'a l'agge pigiou e sö furme d'ancö sulu che in tu [[XVII secolo|Seisentu]]. A ogni moddu, di gran travaggi sun steti ancun cumisciunè grassie ae sustanse di capitagni de Camuggi, cu'a gexa ch'a l'é steta cuscì alargà, cumme cu'a custrusiun di purtè laterali, ciü arrichia de decurasiuin d'ou, statue, lampadai e atri urnamenti. Cuscì, in tu [[1826]], a gexa de l'Assunta a l'é steta tütta parà a festa pe'a sö cunsacrasiun da parte de l'[[Luigi Lambruschini|arsivescu Lambruschini]], mentre in tu [[1847]] a l'é steta vixità da l'[[Placido Maria Tadini|arsivescu Tadini]]. In tu [[1980]] u gh'é stetu i ürtimi grandi interventi pe arangià a gexa che, in tu [[1988]], a l'é steta isà au titulu de baxilica<ref>{{Çitta web|url=https://web.archive.org/web/20050415230433/http://www.diocesi.genova.it/documenti.php?idd=203&parrocchia=16|tìtolo=Vicariati e parrocchie: S. Maria Assunta|outô=Arcidiocexi de Zena|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref><ref>{{Çitta web|url=https://www.beweb.chiesacattolica.it/edificidiculto/edificio/27890/|tìtolo=Chiesa di Santa Maria Assunta|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref>. A statua da Madonna du [[Pellegro Olivari]], travaggiu du [[XVIII secolo|Settesentu]] cunservou chi, a l'é steta arangià ancun in tu [[2025]]<ref>{{Çitta web|url=https://www.levantenews.it/2025/12/09/camogli-larcivescovo-tasca-benedice-la-statua-lignea-restaurata-della-madonna/|tìtolo=Camogli: l'arcivescovo Tasca benedice la statua lignea restaurata della Madonna|dæta=9 dixembre 2025|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref>.
In ta gexa u gh'é cunservou e relique de [[San Prospu de Tarragona|San Prospu]] e de [[San Furtünou]], ciü e statue da prucesciun de sti duì santi. In te l'ucaxun de feste patrunali, quande e casce di santi sun purtè in prucesciun, u gh'é a tradisiun de Camuggi de daghe l'asbriu sciü pe'a scainà da gexa. De ciü, au fundu da navà de drita, u se tröva ancun a gran statua de marmu da Madonna du Ruzaiu. Impurtante a l'é ascì l'inisiativa du "Prezepiu de l'Izua", che dau [[2019]] u l'ha repigiou a tradisiun di [[Anni 1980|anni Otanta]] de inandià ün prezepiu in te di fundi da vixin aa gexa. Stu prezepiu, fetu da l'asuciasiun "''Amici del Presepe''", u mette in mustra tütti i anni de viste diferenti du centru de Camuggi, pinn-e de detaggi e de muvimenti. Tütte e uferte cügeite cu'u prezepiu sun dete a di prugetti suciali pe'a sitè<ref name=":3">{{Çitta web|url=https://welcomecamogli.it/it/notizie/3530/camogli-riviera-ligure-di-levante-il-presepe-piu-bello|tìtolo=Camogli, Riviera ligure di levante, il presepe più bello|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref><ref>{{Çitta web|url=https://www.amezena.net/racconti/il-presepe-dellisola/|tìtolo=Il Presepe dell'Isola|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref>.
== Otoiu de San Prospu e de Santa Cataina, Camuggi ==
[[Immaggine:Camogli-oratorio santi Prospero e Caterina-laterale1.jpg|sinistra|miniatura|L'otoiu dau fiancu cu'a sö intrà]]
L'otoiu de San Prospu e de Santa Cataina u l'é avansou in sce ün ciasà ch'u se tröva aa meitè da Via de d'Atu (''Via della Repubblica''). Fabricou ch'u l'ea ancun de föa du paize, in tu [[1850]] u l'é finiu in tu mezu da fia de palassi, pe restà ciü atu che a via cun üna gran terassa in sciu davanti. In te l'otoiu u se ghe pö intrà pe mezu d'ün purtà in ta sö miagia drita, ch'u g'ha in simma üna pitüa cu'u Segnù in Cruxe. A vegia intrà, pe cuntra, a g'ha in simma ün medagiun du Cristu Resüscitou, ch'u l'é stetu truvou in mà in tu [[1932]]<ref name=":0">{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_2656_Camogli_Oratorio_San_Prospero_Santa_Caterina_terrazza.htm|tìtolo=2656. ORATORIO|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref>.
L'otoiu u l'é stetu fabricou in tu [[XIV secolo|Trexentu]] cumme sede da cungrega di Disciplinè, pe ese poi alargou in tu [[1420]], in tu [[1655]] e in tu [[XVIII secolo|Settesentu]], mentre ai tempi di franseixi u l'ea vegnüu a sede du münicipiu, du tribünà e da scöa pübblica<ref name=":0" />.
De drentu u se ghe pö truvà de decurasiuin barocche e ün artà de marmi de tanti culuri, ch'u g'ha in simma üna statua da Madonna. Poi u se pö ancun vedde ün cruxifissu de legnu "taumatürgu" du [[XV secolo|Quattrusentu]] e di quaddri de scöa ligüre du [[XVIII secolo|Settesentu]]. L'organu u l'é du [[1700]] e, da vixin a l'intrà, u gh'é cunservou duì cristi da prucesciun. E pitüe in sciu sufitu, di ürtimi decenni du [[XVIII secolo|Settesentu]], sun du pitù [[Giuseppe Paganelli]], ch'u ne vegniva dae parte de [[Bèrgamo|Bergamu]] ma ch'u l'ha travagiou a [[Zena]]. Fra ste pitüe, u se pö truvà üna raprezentasiun interesante da pratica du "Barchezzu", a tradisiun de burdezà a costa aa fin da stè, sünandu da müxica e faxendu merenda in barca<ref name=":0" />.
== Santuaiu da Madonna du Buschettu, Camuggi ==
[[Immaggine:Camogli-santuario del Boschetto1.jpg|miniatura|U santuaiu du Buschettu]]
{{Véddi ascì|U Buschettu (Camuggi)#Santuaiu da Madonna du Buschettu|càngio variànte=U meximu argumentu in tu detaggiu}}
A strutüa du santuaiu a se prezenta spartia in te trè navè, cun decurasiuin d'arte barocca tipica du [[XVII secolo|Seisentu]] e de vorte afreschè che mustran a scena de l'aparisiun da Madonna. In sce l'intrà da gexa, ch'a se svilüppa cu'üna bella architetüa, gh'é ün urmu antigu e se tröva ascì duì veddri che permettan de vedde i resti da primma capeletta, ligà a l'aparisiun da Madonna<ref name=":3" />.
De prexu, gh'é üna statua de legnu da Madonna Adulurà, scurpia in tu [[1676]] da [[Agostino De Negri]]. A rafigüasiun da Madonna cu'u Bambin, quella duve s'ea fermou l'Angela Schiaffino, a l'é prubabilmente ün travaggiu du pitù [[Teramo Piaggio]], de [[Zoaggi|Zuagi]], ch'u l'é stetu ün alievu da scöa de [[Antonio Semino]]. Aa giurnà d'ancö, sta pitüa a l'é missa in simma a l'artà prinsipà, duve a pö ese cuverta cu'ün vegiu scistema pe mezu de üna veia. Pe'i trexentu anni da l'aparisiun da Madonna, ai 30 d'agustu du [[1818]], u l'é stetu cuncessu l'incurunasiun da pitüa miraculuza da [[Pàppa Pîo VII|pappa Piu VII]], cun decretu du 12 d'agustu du [[1817]]<ref>{{Çitta|Ferrari, 1935|pp. 146-147}}</ref><ref name=":4" />.
A Madonna du Buschettu a l'é cuscì vegnüa de gran cuntu pe'i camugin de tütte e frasiuin e, ai 27 de marsu du [[1955]], a l'é steta pruclamà dau [[Pàppa Pîo XII|Pappa Piu XII]] cumme a patrunn-a da Sitè de Camuggi, e dunca l'é stetu sernüu a ricurensa da Madonna du Buschettu cumme giurnu de festa pe tüttu u Cumüne, pe'u sö prestigiu e pe'a sö puzisiun, in tu mezu de sö frasiuin<ref name=":1" />.
== Otoiu da Madonna Adulurà, Camuggi ==
[[Immaggine:Boschetto (Camogli)-oratorio ns addolorata-complesso (2008).jpg|sinistra|miniatura|Vista de l'otoiu du Buschettu]]
{{Véddi ascì|U Buschettu (Camuggi)#Otoiu da Madonna Adulurà du Buschettu|càngio variànte=U meximu argumentu in tu detaggiu}}
Da fiancu a l'intrà du santuaiu se tröva ün otoiu, cu'a cungrega ch'a l'é steta fundà cu'üna bulla du [[Pàppa Urbàn VIII|Pappa Ürban VIII]] in tu [[1635]]. Prupietaia de aredamenti sacri e de cristi, vixin a l'otoiu u gh'é cunservou di ögetti antighi ch'ean döviè pe'e elesiuin du priù da cungrega (üna serie de balette gianche e neigre e ün arneize daa furma ch'a ricorda üna specie de megafunu, duve gh'ea missu e balette) e i fiuri vutivi de stoffa du [[XX secolo|Növesentu]], de üna serta impurtansa. Tradisiun ben ben antiga a l'é quella du prezepiu cun de figüe du [[XVIII secolo|Settesentu]], che a Cungrega de l'Adulurà a cunserva<ref>{{Çitta web|url=https://www.levantenews.it/2025/08/25/camogli-loratorio-del-boschetto-e-chiesa-giubilare-con-bolla-papale/|tìtolo=Camogli: l'Oratorio del Boschetto è "Chiesa giubilare" con bolla papale|dæta=25 de agustu du 2025|léngoa=IT|vìxita=2026-09-20}}</ref>.
In te l'ucaxun di 390 anni da Cungrega, tra i primmi atti du [[Pàppa Lión XIV|Pappa Liun XIV]] doppu da sö elesiun, l'otoiu u l'é stetu pruclamou pe trei giurni cumme "Gexa du Giübileu", cu'a sö intrà ch'a l'ea üna "Porta Santa"<ref>{{Çitta web|url=https://www.levantenews.it/2025/08/25/camogli-loratorio-del-boschetto-e-chiesa-giubilare-con-bolla-papale/|tìtolo=Camogli: l'Oratorio del Boschetto è "Chiesa giubilare" con bolla papale|dæta=25 de agustu du 2025|léngoa=IT|vìxita=2026-09-20}}</ref>.
== Munasteru de San Prospu, Camuggi ==
[[Immaggine:Camogli-monastero san prospero.jpg|miniatura|U munasteru miou d'in L'Izua]]
{{Véddi ascì|San Prospu (Camuggi)|càngio variànte=U meximu argumentu in tu detaggiu}}
U munasteru de San Prospu, fundou in tu [[1880]], u l'é de prupietè di [[Fratti Benedetin du Munte Oliveto|fratti Benedetin ''del Monte Oliveto'']] che, cun de sustanse di capitagni de [[Camuggi]], l'han fetu ingrandì ancun in ti [[Anni 1930|anni Trenta du Növesentu]]. U sö fundatù, l'abate Scciafin, u l'ha guvernou u cumplessu finn-a in tu [[1887]], quande u l'é mortu, e u l'é stetu interou in tu grande munümentu de marmu missu a l'intrà da gexa, in scia drita. In sce müage du munasteru u se tröva de opere d'arte e de pitüe che mustran i feti da vitta de [[San Prospu de Tarragona|San Prospu]] e du Beatu [[Bernardo Tolomei]]<ref>{{Çitta web|url=https://www.halleyweb.com/c010007/zf/index.php/comunita-religiose/index-chiesa/dettaglio-chiesa/chiesa/6/back/chiesa|tìtolo=Comunità religiose. Chiesa: Monastero di San Prospero|outô=Cumüne de Camuggi|léngoa=IT|vìxita=2026-05-09}}</ref><ref>{{Çitta web|url=https://rete.comuni-italiani.it/wiki/Camogli/Edifici_Religiosi/Chiesa_e_Monastero_di_San_Prospero|tìtolo=Camogli/Edifici Religiosi/Chiesa e Monastero di San Prospero|léngoa=IT|vìxita=2026-05-09}}</ref>.
== Gexa de San Miché Arcangiou, A Rüa ==
[[Immaggine:Chiesa di San Michele Arcangelo (Ruta, Camogli) - facciata 2019-09-26.jpg|miniatura|A gexa de San Miché Arcangiou aa Rüa|sinistra]]
A gexa de San Miché Arcangiou, costruia in tu [[1627]] e dunca vegnüa a sede da parocchia d[[A Rüa (Camuggi)|a Rüa]], a g'ha üna facià spartia da de finte culonne in stile curinsiu, surmuntè da ün fruntun a triangulu cun drentu ün barcun daa furma a mezu serciu. De drentu a l'é a üna navà sula, cun de capelle che se arvan in te miage e, au fundu, ün'abside daa cianta ariundà. Ai tempi de guere napuleoniche, in tu meize de frevà du [[1800]], de trüppe franseixi cumandè dau generale [[Andrîa Masêna|Andrea Massena]] han ocüpou a gexa, dandughe fögu. Finia in ruvinn-a, a gexa a l'é steta dövià cumme fenea e stalla fin a l'imprinsippiu du [[XX secolo|Növesentu]], quand'u l'é stetu cumisciunou i travaggi pe rangiala. St'interventu, vusciüu da l'arsipreve Francesco Gazzolo, u l'é stetu prugetou dai architetti [[Marco Aurelio Crotta|Marco Crotta]] e [[Alfredo d'Andrade]], cu'i travaggi che sun fini in tu [[1906]]. Tra e opere d'arte cunservè in ta gexa u se pö ricurdà pe prexu a statua de San Miché Arcangiou cuegou, opera anonima du [[1742]] ch'a g'ha ascì a funsiun de cuntenitù pe'e reliquie<ref>{{Çitta web|url=https://www.beweb.chiesacattolica.it/edificidiculto/edificio/27888/|tìtolo=Chiesa di San Michele Arcangelo|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref>.
== Otoiu da Santiscima Nunsià, A Rüa ==
[[Immaggine:Oratorio della Santissima Annunziata (Ruta, Camogli) - lato sud-ovest 2019-09-26.jpg|miniatura|L'otoiu da Rüa]]
Pocu distante daa parocchia, l'otoiu u l'é stetu fabricou au meximu tempu da di artigen du postu. A cungrega da Nunsià a g'ha u cristu mou ciü pezante de tütta a Ligüria, u cuscì ditu “Cristu de Mignanegu”, e pe'u restu a l'inandia in tu tempu de l'Aventu in prezepiu cun de bestie vive. A prezensa de ste bestie, ciü che ese ün reciammu a l'imagine du prezepiu, a l'é ün ricordu da vitta de campagna de üna votta in te sti sciti, cu'i arneixi e i mesté antighi ch‘ean carateristici de ste cumünitè<ref name=":3" />.
== Gexa du Sacru Cö, A Rüa ==
[[Immaggine:Chiesa Millenaria (Ruta, Camogli) - abside e lato sud 1 2023-04-21.jpg|miniatura|A Gexa Vegia da Rüa, dita a ''Millenaria''|sinistra]]
A cuscì dita "gexa Vegia" a l'é steta a primma parocchia titulare d[[A Rüa (Camuggi)|a Rüa]]. St'antiga custrusiun a g'ha üna strutüa du [[XIII secolo|Duxentu]], ma u se credde che chi ghe fuise üna cumünitè finn-a dai tempi di [[Longobàrdi|Lungubardi]], du [[VII secolo|VII]]-[[VIII secolo|VIII seculu]]. A partì dau [[XII secolo|seculu XII]] stu scitu u l'é stetu ascì ün centru pe l'ascistensa di povei e di pelegrin e, fin'au [[1627]], u l'é stetu ascì a sula gexa du paize. Aa giurnà d'ancö a l'é megiu cunusciüa cu'u numme de "Gexa ''Millenaria''". A gexa cumme ch'a se pö vedde a s'é cunservà grassie a di interventi pe rangiala, doppu troppu tempu ch'a l'é steta in abandun e doppu che e trüppe franseixi du generale [[Andrîa Masêna|Massena]] gh'aivan detu fögu<ref name=":4">{{Çitta web|url=https://www.beweb.chiesacattolica.it/edificidiculto/edificio/33367/|tìtolo=Chiesa del Sacro Cuore (Millenaria di Ruta)|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref><ref name=":5">{{Çitta web|url=https://fondoambiente.it/luoghi/chiesa-millenaria-romanica-di-ruta|tìtolo=Chiesa millenaria romanica di Ruta|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref>.
Nasciüa cumme gexa a üna navà sula, daa cianta a trapessiu e abside de pria au fundu, du [[XV secolo|Quattrusentu]] a l'ha pigiou e sö furme d'ancö cu'a custrusiun de üna segunda navà, arembà aa prima d'in scia sinistra e daa cianta ciü o menu a retangulu. Au fundu da navà de sinistra u se tröva u campanin, fetu doppu de l'abside, che in simma u g'ha üna punta azunta cu'u restauru feta daa [[Soprintendenza Archeologia, Belle Arti e Paesaggio per la Liguria|Suvrintendensa ai Munümenti]] du [[1950]] pe daghe üna furma ciü slancià. In tu [[1905]], tempu de ün atru interventu aa gexa, u gh'é stetu tiou sciü da arente a sagrestia, missa in sciu fiancu da gexa versu u mà. Cun sti travaggi u l'é stetu però caciou a l'aia e prie de tumbe antighe e ascì üna cazetta ch'a gh'ea da fiancu da gexa, forse ün uspissiu pe'i pelegrin o üna canonica<ref name=":4" /><ref name=":5" />. Au de föa da gexa u se tröva ün'opera du [[2019]] de l'E. Pasqualoni intitulà ''La porta stretta'', furmà da ün spegiu rifletente missu da vixin a üna porta antiga, ch'a l'é steta müà.
== Gexa de San Roccu, San Roccu ==
[[Immaggine:Camogli-chiesa san rocco1.JPG|miniatura|A gexa de San Roccu]]
Missa a 200 metri in sciu livellu du mà, cu'a sö ciassa a l'é u centru du paize de [[San Roccu (Camuggi)|San Roccu]], che de lì u se deramma lungu Via Molfino e da duve u se pö mià u [[Gorfo Paradîzo|Gurfu Paradizu]]. A capella de San Roccu, feta au postu de ün'atra du [[1440]], a l'é steta ricustruia e ingrandia in tu [[1863]] grassie ae sustanse di armatui du postu, cun üna facià neuclascica e ün campanin prugetè da l'architettu Rovelli. De drentu a cunserva u vegiu organu du [[1810]] e ün grande artà de marmu fetu dau [[Domenico Parodi]] e u [[Francesco Bigi]] du [[XVIII secolo|Settesentu]] (segundu di atri scriti, u saieiva pe cuntra ün travaggiu du scultù [[Bernardo Schiaffino]], de Camuggi). L'artà u l'é surmuntou daa raprezentasiun du Ruzaiu, ancun a 15 misteri scicumme ch'u l'é de primma da pruclamasiun di Misteri da Lüxe, e dau quaddru da Madonna da Salüte, opera du [[Carlo Dolci]]. De ciü, in te l'artà de sinistra u se tröva a statua de San Roccu ch'u g'ha ün can picin fra i sö pé, mentre föa da gexa, in scia sö sinistra, u gh'é a statua da "Fedeltè du Can". Ai 16 d'agustu, ricurensa de San Roccu, lì u se ghe tegne tütti i anni u "Premmiu Internasiunale da Fedeltè du Can". In scia drita da gexa parte Via Galletti, duve u se tröva a serie de stasiuin da Via Cruci, fete de ceramica in tu [[1955]] dau [[Francesco Dal Pozzo]] e cu'e figüe pitüè in simma<ref>{{Çitta web|url=https://www.avtsanrocco.org/il-borgo|tìtolo=Il Borgo|outô=AVT San Rocco|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref>.
== Gexa de San Nichiozu, San Roccu ==
[[Immaggine:Camogli - chiesa di San Nicolò di Capodimonte.jpg|miniatura|A gexa de San Nichiozu|sinistra]]
A gexa de San Nichiozu, dita de ''Capodimonte'', a se tröva in sciu senté ch'u liga [[A Fuxe (Camuggi)|A Fuxe]] cun [[San Roccu (Camuggi)|San Roccu]] e a g'ha de urigine ben ben antighe. Feta au postu de üna primma capella dedicà a [[San Rœummo de Zena|San Römmu]], ch'a l'ea du [[345]], sta gexa a l'é steta fabricà versu u [[1141]], cu'i canonici de [[San Rüffu de Avignun]] che n'han pigiou a prupietè in tu [[1172]]. Cu'i atacchi di piratti saraceni stu scitu u l'é stetu abandunou ciü votte, finn-a a quande, in tu [[XV secolo|Quattrusentu]], u gh'é andetu a stà de famigge du postu, mentre a gexa a l'é steta dövià dai pescuei cumme magazin pe'i sö atressi. A Lezze Rattazzi du [[1855]] a l'ha però vietou l'üzu du cumplessu pe'e funsiuin de gexa, scicumme che sta lezze a l'aiva supressu e asuciasiuin religiuze e cumandou u sequestru di beni da Gexa. In tu [[1864]] a custrusiun a l'é steta vendüa a l'incantu dau Demaniu du regnu cumme "Villa de San Nichiozu in Camuggi", pe pasà cuscì au capitagniu Cav. Andrea Bozzo. U Bozzo, ch'u l'ha acatà a sö speize, u l'ha dunca fetu arangià a gexa, pe dala inderé aa cumünitè in tu [[1870]]. U vegiu munasteru, missu da fiancu da gexa, u l'é stetu pe cuntra spartiu in te de caze pe'i pescuei. Dau [[1910]] a gexa a l'é ricunusciüa cumme munümentu nasiunale e in ti [[Anni 1920|anni '20 du Növesentu]] a l'é steta interesà da di interventi impurtanti, che han cunservou a strutüa uriginale<ref name=":1">{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_2782_San_Nicol%C3%B2_di_Capodimonte_Punta_Chiappa.htm|tìtolo=2782. SAN NICOLO' DI CAPODIMONTE|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref><ref name=":2">{{Çitta web|url=https://www.beweb.chiesacattolica.it/edificidiculto/edificio/33366/|tìtolo=Chiesa di San Nicolò di Capodimonte|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref>.
A gexa a l'é afiancà da due turi, cun üna ch'a l'é steta inglubà in te miage de custrusiuin vixinn-e. U purtà, incavou in tu frunte da gexa, u g'ha de culonne finn-e de marmu e in simma üna lünetta cun di resti de pitüe. Au fundu da custrusiun, l'abside a l'é decurà cun di archetti. In scia facià u se tröva ün gran ruzun, mentre in sce miage u se pö vedde i resti de pitüe e ascì ün grafitu du [[XV secolo|Quattrusentu]]. Stu grafitu u rafigüa üna Madonna cu'u Bambin missa in sciu castellu de puppa d'üna caracca, in tu mezu de unde, cun di mainè tütti zü che pregan, sugettu ch'u l'é stetu repigiou dau pitù [[Francesco Dal Pozzo]] pe l'icunn-a du muzaicu de [[Punta Ciappa]]. Drentu aa gexa, in ta capella de sinistra, u se tröva a tumba du Cav. Bozzo e di sö parenti, cumpreizu u sö figgiu, u preve Giacomo Bozzo. In ta gexa u gh'é ascì ün organu "purtativu" baroccu, döviou üna votta in te prucesciuin<ref name=":1" /><ref name=":2" />.
== Abasia de San Fertuzu, San Fertuzu ==
[[Immaggine:San Fruttuso Beach 1.jpg|miniatura|Vista de l'abasia de San Fertuzu]]
{{Véddi ascì|San Fertuzu (Camuggi)|càngio variànte=U meximu argumentu in tu detaggiu}}
L'abasia de San Fertuzu a remunta ai [[X secolo|seculi X]]-[[XI secolo|XI]], levou a parte ch'a se affaccia in sciu mà, ch'a l'é du [[XIII secolo|seculu XIII]] e a mustra dui urdini de barcuin a trifora, che se sümeggian a quelli che se veddan in ti palassi de famiggie de ben de Zena. U chiostru de l'abasia u l'é stetu tiou sciü in tu [[XII secolo|seculu XII]] e doppu u l'é stetu cangiou in sce vuentè du Dria Doia, ancö u l'ha ben duì urdini de archè.
A parte de sutta, invece, a l'é steta adövià cumme sepurtu daa famiggia Doia morti tra u [[1275]] e u [[1305]], surmuntè da di archi a punta cu'a decurasiun a bande gianche e neigre, tipiche de l'arte ligüre. In ciü se vedde atri dui sepurti e ün antigu sarcofagu rumanu.<ref>{{Çitta web|url=https://cultura.gov.it/luogo/abbazia-di-san-fruttuoso|tìtolo=Abbazia di San Fruttuoso|léngoa=IT|vìxita=2026-05-08}}</ref> A ture duv'u gh'é u campanìn, a remunta tostu au [[X secolo|seculu X]], feta segundu u güstu bizantin, in origine a l'ea quexi riunda, pöi cangiou metendughe in simma üna ture a otagunu.<ref>{{Çitta web|url=https://srvcarto.regione.liguria.it/geoservices/apps/viewer/pages/apps/cultura/?LUOGO=29330|tìtolo=Abbazia di San Fruttuoso. Scheda Luogo|léngoa=IT|vìxita=2026-05-07}}</ref>
Da tegnì ben a mente a pala d'artà ch'a mustra u vescuvu Fertuzu tra i diacuni Augurio ed Eulogio e San Cuumbàn d'Irlanda, cunservà in ta gexa e feta da Giuseppe Palmieri in tu [[XVIII secolo|seculu XVIII]].<ref>{{Çitta web|url=https://www.pittoriliguri.info/pittori-liguri/pittori-liguri-600-700/palmieri-giuseppe/|tìtolo=PALMIERI GIUSEPPE|léngoa=IT|vìxita=2026-05-08}}</ref> In te l'abasia se cunservan e reliquie di martiri de Taragunn-a du [[II secolo|II seculu d.C.]]
== Icunn-e, capelle e muzaici ==
<gallery widths="180" heights="150" mode="packed">
Camogli-cappella nuova di sant'anna-facciata1.jpg|A capella de Sant'Anna
Camogli - edicola della Madonna del Buon Viaggio.jpg|A Madonna du Bun Viagiu
Camogli - edicola della Madonna delle Grazie.jpg|A Madonna di Gotti, in tu Caruggin
Camogli - altare di Punta Chiappa.jpg|L'artà da Stella Maris a [[Punta Ciappa]]
</gallery>
In tu teritoiu de Camuggi u gh'é benben de strutüe vutive, che sun u simbulu da fede di pescuei e de famigge de cuntu da sitè.
Sutt'aa parocchia de l'Assunta se trövan ascì due capelle, cunsacrè in tu [[1826]], che sun a capella de Sant'Anna e quella de San Giacumu. A capella de Sant'Anna a l'é di primmi du [[XVII secolo|Seisentu]] e a se tröva a l'imprinsippiu da Via Rumann-a, in ta lucalitè de [[Sant'Anna (Camuggi)|Sant'Anna]], dund'a l'é steta fabricà pe vuluntè du Pasquale Cichero. Nasciüa cumme sosta pe'i pelegrin e, a l'imprinsippiu, dedicà a Sant'Andrea, in tu [[XVII secolo|Settesentu]] a l'ha pigiou u titulu de Sant'Anna ma, in te l'[[XIX secolo|Öttusentu]], a l'é finia in abandun. In scia fin, a l'é steta rangià in ti [[Anni 1920|anni Vinti du Növesentu]] e, turna, in ti [[Anni 1970|anni Setanta]]<ref>{{Çitta web|url=https://www.beweb.chiesacattolica.it/edificidiculto/edificio/33361/|tìtolo=Cappella di Sant'Anna|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref>.
A capella de San Giacumu, mensünà cumme "gexa de campagna", a se tröva in ta regiun de Case Russe, duv'a l'é steta fabricà in te l'[[XIX secolo|Öttusentu]] au postu de üna capella, prubabilmente, du [[XVII secolo|Seisentu]]. Drentu, in simma a l'artà, u gh'é ün quaddru de l'Ascensiun cu'i santi Giacumu, Giaxu e Martin. Au tempu da [[Segonda Guæra Mondiâ|Segunda Guera Mundiale]], l'arsipreve de [[Recco|Reccu]] u l'ha risevüu u permissu de racögge in ta capella tante gente du sö paize, ch'u l'aiva patiu di pezanti bumbardamenti<ref>{{Çitta web|url=https://www.halleyweb.com/c010007/zf/index.php/comunita-religiose/index-chiesa/dettaglio-chiesa/chiesa/9/back/chiesa|tìtolo=Comunità religiose. Chiesa: Cappella di San Giacomo|outô=Cumüne de Camuggi|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref>.
In ta devusiun di camugin u l'é ben impurtante e due icunn-e de Maria che se trövan in tu [[Purtixö de Camuggi|purtixö]]: ünn-a a l'é quella da Madonna du Bun Viagiu, ch'a svetta in sciu purtixö a prutesiun di pescuei e di naveganti. L'atra, tegnüa in gran cuntu, a l'é a Madonna de Grassie de Via Tommaso Racca, in tu Caruggin, (dita a Madonna di Gotti) e ch'a l'ha intitulou ascì üna festa ben cunusciüa, tantu tra i camugin che tra i furesti. Sta ricurensa, ch'a düa duì giurni, a l'é visciüa tantu cumme tradisiun du postu che cumme festa de gexa e ascì du mangià tipicu, cun tantu de bevüe.
A [[Punta Ciappa]], fra u ventu e e unde, u se tröva l'artà da Stella Maris, cu'u muzaicu fetu dau [[Francesco Dal Pozzo]] che, inspirou da l'incixun in ta gexa de San Nichiozu, u mustra a Madonna cu'u Bambin in scia puppa d'üna caracca fra e unde, cun in ciù di mainè che pregan. Impurtante u l'é ascì u muzaicu de San Fertuzu, missu in scia banchina du purtixö de [[San Fertuzu (Camuggi)|San Fertuzu]]. Üna copia de stu muzaicu, in tu 2025, a l'é steta regalà dau sciù Paolo Terrile, prescidente du cunseggiu cumünale delegou aa cultüa, a l'arsivescu de [[Tarragona]] a l'ucaxun du pelegrinaggiu "in sce urme de [[San Prospu de Taragunn-a|San Prospu]] e [[San Fertoso de Tæragoña|San Fertuzu]]"<ref>{{Çitta web|url=https://www.levantenews.it/2025/01/07/camogli-aldo-cazzullo-apre-un-gennaio-ricco-di-iniziative/|tìtolo=Camogli: Aldo Cazzullo apre un gennaio ricco di iniziative|outô=Consuelo Pallavicini|dæta=7 zenà 2025|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref>.
== Cristi e prezeppi ==
[[Immaggine:Camogli - santuario di Nostra Signora del Boschetto, crocifissi processionali.jpg|miniatura|Di Cristi in prucesciun au Buschettu]]
A [[Camuggi]] u gh'é ün'impurtante tradisiun pe'i prezeppi. Ciü che quelli, mensünè de d'atu, in ta baxilica e a[[A Rüa (Camuggi)|a Rüa]], u ghe n'é ün du [[XVIII secolo|Settesentu]] aa Madonna du Buschettu, quelli de l'Abasia de San Fertuzu e ancun u prezepiu fetu lungu u senté du Munte de Portufin, tra A Vetta de Portufin e e Prie Streite<ref name=":3" />.
Poi, a Camuggi u gh'é benben de Cristi da prucesciun, opere d'arte de gran prexu cunservè in te gexe e in ti otoi de Camuggi, che acumpagnan da seculi e ricurense de gexa du paize. Sta tradisiun a l'é ligà aa pratica de tipiche cungreghe da Ligüria, e [[Cazàsse|Cazasse]], cu'i sö cristezanti vestii cu'a cappa e u mantelinn-a<ref group="n.">E trè cungreghe de l'otoiu da Rüa, de l'otoiu de San Prospu e de Santa Cataina e de l'otoiu du Buschettu pe culuri portan, rispetivamente, u giancu, u neigru e u neigru.</ref>, ciü u croccu pe'i purtuei di Cristi.
Fra e atre ricurense, a sciurtia ciü impurtante a l'é feta aa Rüa pe'a festa du sö santu patrun, [[San Gioâne Batista|San Giuan u Battista]]. In te st'ucaxun u sciorte u grande cristu mou ditu "de Mignanegu" du [[1968]] che, cu'i sö 183 chilli, u l'é u ciü pezante de tütta a [[Liguria|Ligüria]]<ref>{{Çitta web|url=https://www.quienonsolo.it/Notizia/Index/136|tìtolo=Il crocifisso di Mignanego più pesante della Liguria|dæta=5 zenà 2018|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}</ref>. In tu teritoiu du cumüne, in tu detaggiu, u l'é cunservou quattru Cristi aa Rüa, duì inte l'otoiu de San Prospu e Santa Cataina e atri duì in tu santuaiu da Madonna du Buschettu, che sun da cungrega da Madonna Adulurà.
== Notte ==
;Notte au testu
<references group="n." />
;Notte bibliugrafiche
<references responsive="" />
== Atri prugetti ==
{{Interprogetto}}
== Ligammi de föa ==
* {{Çitta web|url=https://www.halleyweb.com/c010007/zf/index.php/comunita-religiose/index-chiesa|tìtolo=Comunità religiose: Chiese|outô=Cumüne de Camuggi|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}
* {{Çitta web|url=https://www.beweb.chiesacattolica.it/UI/page.jsp?action=ricerca%2Frisultati&dominio=2&ambito=CEIA&comune=CAMOGLI|tìtolo=Camogli|léngoa=IT|vìxita=2026-03-14}}
[[Categorîa:Camuggi]]
[[Categorîa:Gêxe da Ligùria|Camuggi]]
8hidn3p1afxv9lce9wkp5ala7qucu0o
Rari Nantes Camogli
0
32989
274208
273251
2026-09-24T19:59:01Z
Arbenganese
12552
l'è--->l'é
274208
wikitext
text/x-wiki
{{Camugin}}
{{Squàddra de balón
|nómme squàddra = Rari Nantes Camogli
|var-ségni_distintîvi = Segni distintivi
|var-coî = Culuri
|coî = {{Scìnbolo|600px Bianco e Nero (Croce).png}} Giancu e neigru
|var-socjêtæ = Sucietè
|var-çitæ = Sitè
|çitæ = {{Scìnbolo|Camogli-Stemma.svg}} [[Camuggi]]
|var-naçión = Nasiun
|naçión = {{Bandêa|ITA}} [[Italia]]
|var-confederaçión = Cunfederasiun
|confederaçión = [[European Aquatics]]
|var-federaçión = Federasiun
|federaçión = {{Bandêa|ITA}} [[Federazione Italiana Nuoto|FIN]]
|var-canpionòu = Campionou
|canpionòu = [[Serie A2 (ballaneuo di òmmi)|Serie A2]] (òmmi)<br />[[Serie A2 (ballaneuo de dònne)|Serie A2]] (dònne)
|var-fondaçión = Fundasiun
|ànnofondaçión = 1914
|var-prescidénte = Prescidente
|prescidénte = {{Bandêa|ITA}} Massimo Bozzo
|var-alenatô = Alenatù
|alenatô = {{Bandêa|ITA}} Guido Ferreccio
|var-stàdio = Impiantu
|stàdio = Piscinn-a cumünale "Giuva Baldini"
|var-pòsti = posti
|capiénsa = 1.100
|var-scîto = Scitu
|var-tìtoli_naçionâli = Tituli nasiunali
|tìtoli naçionâli = 6 [[Serie A (ballaneuo di òmmi)|Serie A]]
|var-trofêi_naçionâli = Trufei nasiunali
|trofêi naçionâli = 6 [[Trofeo do Zugou|Trufei du Zügou]]
|var-trofêi_internaçionâli = Trufei internasiunali
|trofêi internaçionâli = 1 [[COMEN Cup|Cuppa COMEN]]
}}
A '''Rari Nantes Camogli''' (o '''Spazio Rari Nantes Camogli''' o, ciü de spessu, u '''Camuggi''') a l'é üna sucietè de [[Ballaneuo|pallanöu]] da sitè de [[Camuggi]], in ta [[Liguria|Ligüria]]. Tra i [[Anni 1930|anni Trenta]] e [[Anni 1950|Sinquanta]] a l'é steta ünn-a de squaddre ciü forti in te stu sport de tütta l'[[Italia]], tantu ch'a l'ha guagnou sei campiunè. Aa giurnà d'ancö a zöga in ta [[Serie A2 (ballaneuo)|Serie A2]], u segundu livellu du [[Campionou italian de ballaneuo|campiunou italian]].
== Storia ==
=== Dae urigine aa fundasiun ===
Aa meitè de l'[[XIX secolo|Öttusentu]], in sciu mudellu di club che gh'ean in ti porti ingreixi, a [[Camuggi]] l'é nasciüu üna squaddra de prufesciunisti, u Sport Club Camogliese. Fra e ativitè de stu club, che l'ean averte ae donne ascì, gh'ea l'[[Atlética|atletica]], a [[Córsa (spòrt)|cursa]], a [[Maratónn-a|maratunn-a]], i [[Solevaménto péixi|peixi]], a [[Schèrma|scherma]], u [[Canotàggio|canutaggiu]], e barche a veia e u [[Neuo|nöu]]<ref name=":0">{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_1792_Sport_Club_Camogliese_sede_in_spiaggia_1900.htm|tìtolo=1792. SPORT CLUB CAMOGLIESE|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>. A [[Ballaneuo|pallanöu]], de modda fra i ingreixi zà in tu [[1860]] (''Acquatic Hand Ball''), perché a l'arive in [[Italia]] bezögna aspetà ancun finn-a au [[1899]]. Alantù, a stu sport se zügava sulu che in mà, cun duì pali a galla in te l'egua, ün purté, duì tersin, ün centru e trei atacanti<ref name=":1">{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_1385_Rari_Nantes_Camogli_formazione_1914.htm|tìtolo=1385. RARI NANTES CAMOGLI|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
In tu [[1913]], pe'a gara de nöu de [[Rapallo|Rapallu]] dita a "Traversadda du Gurfu", ün zuenu de numme Tiziano De Nardi u s'é ufertu de pigià u postu du nüou da Camogliese, Martino Cerruti, e u l'é arivou aa fin au tersu postu, cuntr'ai mezufundisti ciü esperti de tütta l'Italia. St'impreiza a l'ha impresciunou u raprezentante da [[Federazione Italiana Nuoto|Federazione Italiana Nuoto Rari Nantes]] (FIRN, ancö FIN), u prof. Enrico Corzetto, ch'u s'é incuntrou cu'u De Nardi pe inandià a Camuggi üna sucietè dedicà tüttu au nöu<ref name=":1" />.
Pe'e regule da FIRN, pe inandià üna növa sucietè de nöu (che alantù ean ciamè quexi tütte Rari Nantes, tantu che stu numme u l'ea adöviou finn-a daa federasiun in unù da [[Rari Nantes Roma (1891)|Rari Nantes de Rumma]], cunsciderà a primma sucietè du genere d'Italia) u serviva 40 socci. U Corzetto u l'ea arivou a fadiga finn-a ai 39 socci, ma grassie a l'adexun du marcheize Emanuele Croce, prescidente da Federasiun, ai 28 de zügnu du [[1914]] u s'é custituiu ufisialmente a Rari Nantes Camogli, in ti bagni Nettuno<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Çitta web|url=https://www.rncamogli.it/index.php/chi-siamo/|tìtolo=La storia della RNC|outô=Rari Nantes Camogli|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref><ref>{{Çitta web|url=https://www.federnuoto.it/home/federazione/la-federazione/la-storia/storia-della-federazione.html|tìtolo=La Storia|outô=Federazione Italiana Nuoto|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
[[Immaggine:Rari Nantes Camogli - primo Consiglio Direttivo.jpg|sinistra|miniatura|U primmu Cunseggiu Diretivu da RN Camogli, 1914 ca.<ref name=":2" />]]
A primma asemblea, fisà ai 14 de lüggiu du 1914, a l'é steta presciedüa dau marcheize Croce (ch'u s'ea fetu vedde ascì pe'a fundasiun asemme au cascé generale Giuseppe Parodi), ch'a l'ha numinou ün cunseggiu furmou da: prof. Enrico Corzetto (prescidente), cap. Edoardo Pressenda (viceprescidente), Giobatta Razeto (segretaiu), Pietro Elia Schiaffino (cascé) Tiziano De Nardi e Giovanni Ermini (cunsegé). U meize doppu a squaddra a l'ha zügou in tu [[Purtixö de Camuggi|Purtixö]] a sö primma partia cuntru aa pulispurtiva [[Rapallo Ruentes 1914|Ruentes Rapallo]], guagnà pe 2-0<ref name=":1" />.
Alantù i züguei ean tütti du postu, tantu che ogni quarté u gh'aiva a sö squaddra de pallanöu e a Rari Nantes a ne fava da raprezentansa "nasiunale". Tütti i anni gh'ea u campiunou di quarté e i ciü bravi de ogni squaddra ean ciamè poi a zügà in ta Rari Nantes in te partie cuntr'ae atre sitè<ref>{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_133_Camogli_Pallanuoto_Squadra_di_Lazza_1932.htm|tìtolo=133. LA PALLANUOTO|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
=== E primme vitoie ===
E primme edisiuin du campiunou, cumme in tu [[Zeugo do ballon|zögu du balun]], sun stete guagnè daa sesiun pe'a [[Ballaneuo|pallanöu]] du [[Zena (Genoa CFC)|Genoa Cricket Football Club]], che però u l'ha serou a squaddra in tu [[1922]]. In ti anni fra u [[1921]] e u [[1931]] a squaddra ciü forte a l'é steta l'[[Società Ginnastica Andrea Doria|Andrea Doria]], turna de [[Zena]], che in cangiu a l'aiva spunciou tantu in sciu zögu da pallanöu, levou de vitoie du [[Sportiva Sturla|Stürla]], da [[Unione Sportiva Triestina Nuoto|Triestina]] e i duì scüdetti da [[Rari Nantes Milano]] in tu [[1920]] e in tu [[1932]]. Pe cuntru, u titulu du [[1933]] u l'é andetu aa [[Rari Nantes Florentia|Florentia]] de [[Firense]], ch'a l'ha duminou fin au [[1940]].
A ogni moddu, in tu [[1935]] i tuschen sun steti batüi pe'a primma votta propiu dau Camuggi, che cuscì u l'ha guagnou u sö primmu scüdettu. I camugin, zà dai primmi anni, aivan guagnou i giruin de qualificasiun pe intrà in te quellu finale e, in tu [[1934]], sun arivè pe ün puntu deré aa Florentia. In tu [[1935]] u Camuggi u l'ha guagnou u girun a eliminasiun, pasandu a [[Società Sportiva Lazio Nuoto|Lazio]], a [[Rari Nantes Napoli|RN Napoli]], a [[Società Sportiva Nicola Mameli|Mameli]] de [[Ôtri|Vutri]] e l'Andrea Doria. I tuschen ean arivè aa finale ciü ripuzè, scicumme l'aivan zügou sulu che cuntru aa RN Milano e aa Triestina, detu che sti ürtimi s'ean füxi a campiunou in cursu cu'a Ginnastica Trieste, mentre a [[CUS Torino|GUF Torino]] a s'ea retià dau campiunou. Ai 18 d'agustu, a Firense, a partia a l'é finia 2-2, ma ai 22 d'agustu, in tu [[Purtixö de Camuggi|Purtixö]] pin de gente, i camugin han guagnou pe 2-1 e, cun sta partia, u scüdettu. Alantù u prescidente u l'ea Riccobaldi, l'alenatù Saracco, mentre fra i nummi impurtanti de quella squaddra u gh'ea Amoretti, Renzo Pastore, Ugo Saracco e Giuva Baldini<ref name=":2" />.
In ti anni doppu e finn-a au [[1942]], u scüdettu u l'é stetu cumbatüu tra a Florentia, a RN Napoli e u Camuggi, ben che sulu e primme due sun arivè a guagnalu. Intantu, u campiunou u l'ea vegnüu a girun ünicu, da 10 a 6 squaddre segundu l'edisiun, cu'ün scistema de retrucesciun. Fra e atre squaddre ligüri de quelli anni e ciü tante ean de Zena, cumme l'Andrea Doria, a Mameli de Vutri, a [[Fratellansa Sportiva Sestreize 1919|Cavagnaro]] de [[Sestri Ponente|Sestri Punente]] e l'[[Unione Sportiva Albarese|Albarese]]. Pasou a [[Segonda Guæra Mondiâ|Segunda Guera]], ch'a l'aiva blucou i campiunè, pe l'edisiun du [[1945]] s'é turnou ai giruin de qualificasiun cun doppu ün girun finale, duve ean pasè u Camuggi, a RN Napoli, a Florentia e a Lazio. A Lazio, ch'a l'ea a sesiun pe'u nöu da squaddra de balun, a l'é steta quella ch'a l'ha guagnou u titulu.
Du [[1946]], au turneu g'han pigiou parte quatorze squaddre, ma aa fin g'han zügou sulu che dexe pe'e quattru che se sun retiè<ref group="n.">E squaddre retiè ean a [[Reale Società Ginnastica di Torino|Ginnastica Torino]], a [[Rari Nantes Trento]], la [[Rari Nantes Bologna]] e l'[[Società Ginnastica Andrea Doria|Andrea Doria]].</ref>. Stu turneu u se cumpuneiva de duì giruin a l'italiann-a de sula andà, l'ün a [[Milan]] e l'atru a [[Napoli|Napuli]]. E primme trè squaddre d'ogni girun sun pasè aa finale, ün atru girun ch'u s'é tegnüu a [[Rapallo|Rapallu]]. U girun A u l'é andetu aa Florentia, pasà cu'a [[Canottieri Olona]] e a Triestina e davanti aa Mameli e aa [[Pro Recco]], iscrita pe'a primma votta au campiunou. U girun B u l'é stetu invece guagnou dai napuliten davanti au Lazio, cu'u Camuggi ch'u l'é arivou tersu davanti aa [[Società di Educazione Fisica Virtus|SS Virtus]] de [[Bologna|Bulogna]] e aa [[Roggero di Lauria (ballaneuo)|Roggero di Lauria]], de [[Palermo|Palermu]]. U girun finale, invece, u l'é andetu ben au Camuggi, ch'u nu l'ha persu mancu üna partia, pe guagnà u sö segundu scüdettu.
U girun finale de l'annu primma u l'ha detu a qualificasiun pe'e sei squaddre da növa [[Serie A (ballaneuo di òmmi)|Serie A]] in tu [[1947]], quand'u l'é turnou e regule da retrucesciun e du scüdettu aa squaddra arivà au primmu postu. In ti anni doppu, u Camuggi u nu l'ha zügou guei ben da guagnà de tituli, finn-a au segundu postu in tu [[1951]], a punti pegi cu'a [[Circolo Canottieri Napoli|Canottieri Napoli,]] che pe'a diferensa de gol a l'ha risevüu u titulu.
=== L'etè d'ou ===
A squaddra de l'Under 17 de Camuggi a l'aiva guagnou u titulu du [[1946]], du [[1949]] e du [[1950]], tantu che l'é cresciüu üna generasiun de campiuin du postu, che s'azunzeivan a quelli vegnüi da de atre parti. Fra questi, gh'é stetu u campiun ulimpionicu [[Renato de Sanzuane]] e u zügou e alenatù unghereize Giorgio Erdely, ch'u l'é stetu ün di prumutuì da pallanöu de donne.
In tu [[1952]] a strutüa du campionou a l'é turna cangià: a [[Turin|Türin]] s'é zügou duì giruin de qualificasiun a quattru squaddre, cu'e primme due de ciascün che han pigiou parte aa finale pe'u scüdettu mentre e atre due finivan in tu girun pe'a retrucesciun. U Camuggi u l'ha guagnou u sö girun cun sei punti davanti aa [[Società Sportiva Lazio Nuoto|Lazio]], aa [[Rari Nantes Napoli|RN Napoli]] e aa [[Società Sportiva Nicola Mameli|Mameli]], mentre l'atru u l'é stetu guagnou daa [[Circolo Canottieri Napoli|Canottieri Napoli]] davanti aa [[Rari Nantes Florentia|Florentia]], a l'[[Società Ginnastica Andrea Doria|Andrea Doria]] e aa [[Virtus Livorno]]. Sciben che a Canottieri a l'aiva cumensou cun de vitoie cuntr'aa Florentia (5-2) e au Camuggi (4-2), sti ürtimi han guagnou tütte e atre partie menu che ün pareggiu a [[Romma|Rumma]], mentre i napuliten sun steti batüi armenu üna votta da tütti i sö aversai. A Rari Nantes a l'ha cuscì purtou a Camuggi u tersu titulu nasiunale, cun 9 punti in ciü da Canottieri Napoli (a 6), davanti aa Florentia (a 5) e aa Lazio (a 4), e i sö megiu anni sun cuscì cumensè<ref>{{Çitta web|url=https://www.youtube.com/watch?v=fAhUaWjQ17c|tìtolo=Il Camogli Campione d'Italia di pallanuoto|outô=Archivio Luce Cinecittà|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
U Renato de Sanzuane, che l'annu primma u l'aiva guagnou a medaggia de brunzu ae [[Òlinpîade de stæ do 1952|Ulimpiadi de Helsinki]] cu'a [[Naçionâle de balanêuo di òmmi de l'Itàlia|nasiunale]], in tu [[1953]] u l'é arivou a Camuggi. Cun tütti i sö gol u l'ha purtou i giancu-neigri au segundu scüdettu daa fia, pe finì u campiunou da cappucanuné davanti, tra i atri, au Carlo Pedersoli, che alantù u zügava cu'a Lazio e che poi u l'é vegnüu famuzu pe'u cine, cu'u survianumme de [[Bud Spencer]]. Pe'u campiunou du [[1954]] l'é stetu turna inandiou duì giruin preliminari (a [[Milan]]) e doppu u girun finale. U Camuggi u l'é arivou primmu in tu sö girun, davanti a [[Associazione Sportiva Roma Pallanuoto|Rumma]], iscrita pe'a primma votta, Canottieri, Mameli e [[Unione Sportiva Triestina Nuoto|Triestina]]. In te l'atru girun gh'é stetu u pasaggiu da [[Pro Recco]], asemme a Lazio e RN Napoli. A surpreiza, u scüdettu de quellu annu u l'é andetu a Rumma, cu'u Camuggi ch'u l'ha finiu cun ün puntu de menu.
U Cumüne, a ogni moddu, u se pueiva vantà cun orgöggiu de üna squaddra ben forte, tantu ch'u l'ha fetu fà due medagge d'ou, ünn-a pe'u quartu titulu du dixembre du [[1953]] e l'atra pe'i quarant'anni daa fundasiun da squaddra, in tu dixembre du [[1954]].
In tu [[1955]] u l'é stetu turna inandiou ün girun ünicu, cun due squaddre du [[Gorfo Paradîzo|Gurfu Paradizu]], due de Rumma, due de [[Napoli|Napuli]], due de [[Zena]] (a Mameli e u Genoa, turnou in ta pallanöu), a Florentia e a Triestina. U Camuggi, ch'u l'ha persu üna sula partia cuntru a Lazio, aa fin u l'ha guagnou u titulu cun 32 punti, cuntr'ai 30 da Lazio. Ciü inderé u l'é arivou a Canottieri, cun 22 punti, pegi, a surpreiza, cu'a Pro Recco<ref>{{Çitta web|url=https://www.youtube.com/watch?v=4HNrSSFaL64|tìtolo=Pallanuoto: Camogli 3/ Roma 1|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
[[Immaggine:I camogliesi nelle acque di Recco spettatori del grande incontro Enotria - G.S.F. Camogli (21-07-1929).jpg|miniatura|I camugin andeti in barca a [[Recco|Reccu]] pe'a partia du 21 de lüggiu du [[1929]] tra u G.S.F. Camogli e l'Enotria<ref name=":4" />]]
In tu campiunou doppu, guagnou daa Lazio, u Camuggi u l'ha persu tütte e partie in trasferta, sarvanduse grassie ae vitoie in cà. Defeti, sulu u Genoa u l'é sciurtiu a battilu in cà; de ciü, de sta stagiun gh'é stetu a primma vitoia du Reccu cuntr'ai camugin. A Reccu gh'ea üna squaddra zà dau [[1913]], a Rari Nantes Enotria, ch'a l'é intrà in ta [[Federazione Italiana Nuoto|Federasiun]] in tu [[1922]] ma che poi a s'é desfeta cu'a fundasiun du Grüppu Spurtivu Fascista. In tu [[1946]] i züguei de l'Enotria ancun in ativitè han vusciüu fundà turna üna squaddra, cu'u numme de [[Pro Recco|Pro Recco Waterpolo 1913]]. Questa, dai culuri giancu-blö, a l'aiva cumensou a zügà in te l'egua davanti ai bagni, tantu che e gente de Camuggi aivan pigiou l'andassu de andali a vedde cu'e barche, cuscì da amiase a partia dau mà<ref>{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_1452_Recco_Partita_di_pallanuoto_in_mare_1938.htm|tìtolo=1452. RECCO|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>. I scuntri fra e squaddre vixinn-e finivan spessu a botte, priunè o curpi de remmu, ascì lungu a stradda fra i duì cumüni<ref name=":4">{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_778_Pallanuoto_tifosi_camogliesi_a_Recco_1929.htm|tìtolo=778. PALLANUOTO|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>. Anche quand'u se zügava in cà, in tu [[Purtixö de Camuggi|Purtixö]], e partie l'ean ciütostu sentie, cun tütti i tifuzi in sce barche e lungu u mö<ref>{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_538_Spettatori_non_paganti_ad_una_partita_di_pallanuoto_1930c.htm|tìtolo=538. PALLANUOTO|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>. In ta segunda meitè di [[Anni 1950|anni Sinquanta]], a [[Recco|Reccu]] l'é cumensou i travaggi da [[Piscinn-a cumünale Antonio Ferro (Reccu)|storica piscinn-a]], mentre a Camuggi s'é spostou u campu davanti au portu, duve a squaddra a l'ha guagnou u sö ürtimu scüdettu in tu [[1957]]<ref>{{Çitta web|url=https://www.wpdworld.com/waterpolo-history/quando-camogli-e-recco-divennero-una-cosa-sola/|tìtolo=Quando Camogli e Recco divennero una cosa sola|outô=Marco Tripodi|outô2=Edoardo Osti|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref><ref>{{Çitta web|url=https://www.youtube.com/watch?v=zsuLaz4UbtA|tìtolo=Amarcord water polo/ Mitici derby Camogli-Recco anni '50|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
In quellu annu, i camugin sun arivè primmi cun 22 punti, davanti ae squaddre de Napuli, aa Rari Nantes e aa Canottieri, mentre l'ean finie ciü inderé e due squaddre de Rumma, u [[Società Sportiva Nervi|Nervi]], a Pro Recco e, da ürtimu, a Florentia.
=== Daa crixi di anni '60 ai zuveni di anni '70 ===
[[Immaggine:Rari Nantes Camogli - gagliardetto anni '70.jpg|sinistra|miniatura|202x202px|Stemma da Rari Nantes in ti [[Anni 1970|anni '70]]]]
U Camuggi u l'ea ben forte quand'u zügava in cà e in ti campiunè a girun ünicu u l'andava ben megiu. Però, in te stagiuin doppu, s'é turnou au vegiu scistema du girun de qualificasiun cun doppu u girun finale, da tegnise in te üna sitè "neutra". I camugin han pasou tütte e votte e qualificasiuin ma, in tu turneu finale, nu l'han ciü fetu guei ben, levou u tersu postu du [[1961]], in te ün campiunou ünicu. Mentre, e squaddre di zuveni aivan fetu megiu, tantu da guagnà u "Trufeu du Zügou", detu aa sucietè che tra a primma squaddra e i zuveni a l'avesse cügeitu ciü punti.
U [[1962]] e u [[1963]] han marcou a fin di megi tempi, cu'a squaddra ch'a l'é chinà in ta [[Serie B (ballaneuo di òmmi)|Serie B]] e a s'é purtà in ta növa piscinn-a, pe lascià cuscì u portu e l'egua sà. Mentre che pe tanti anni de fia a [[Pro Recco]] a cumensava a guagnà di scüdetti, u Camuggi u l'é turnou sübitu in ta [[Serie A (ballaneuo di òmmi)|Serie A]] ma, pasou e anè difissili du [[1968]]-[[1969]], in tu [[1970]] a squaddra a l'é steta turna retrucessa.
Doppu a prumusiun in ta Serie A in tu [[1972]] u gh'é stetu di anni ciü tranquilli, cun quattru Trufei du Zügou ([[1976]], [[1977]], [[1979]] e [[1980]]) e u tersu postu du [[1980]], davanti aa Pro Recco. De sti anni han zügou ben i zuveni, tantu i Under 17 (Alievi), campiuin in ti anni [[1973]], [[1976]] e [[1977]], che i Under 20 (Juniores), ch'aivan guagnou u titulu in ti anni [[1975]], [[1976]] e [[1979]], ciü che quellu de campiuin d'Italia ai [[Zöghi da Zuventü]] du [[1978]]. Sti gran tituli han fetu guagnà, in tu [[1979]], u ricunuscimentu da [[Stélla a-o mérito sportîvo|Stella d'Ou au Meritu Spurtivu]].
U meritu de sti gran dex'anni u l'é stetu du prescidente Girò Riccobaldi, de ün'antiga famiggia de Camuggi ch'a l'ea in te indüstrie de rè da pesca, e suviatüttu du [[Mino Di Bartolo|Mino di Bartolo]], fundatù da [[Rari Nantes Sori|pallanöu a Soi]] ch'u l'é stetu a Camuggi dau [[1970]] cumme alenatù da primma squaddra e de quelle di zuveni. Le u l'ha truvou di talenti cumme Ferrari, Casazza, Antonucci, Crovetto, Passalacqua e Massimo Fondelli, ditu Mamo, capitan e poi campiun du mundu cu'a nasiunale. Doppu du Bartolo l'alenatù u l'é stetu u Vio Marciani, ch'u l'aiva zügou in tu Camuggi, duv'u l'ha guagnou di campiunè.
=== I equilibri dau 1980 ===
[[Immaggine:Rari Nantes Camogli - gagliardetto anni '80.jpg|miniatura|226x226px|U stemma in ti [[Anni 1980|anni '80]], cu'u sponsor]]
Se in ti [[Anni 1970|anni Setanta]] u campionou u l'ea tra a [[Pro Recco]], a [[Circolo Canottieri Napoli|Canottieri Napoli]] e a [[Rari Nantes Florentia|Florentia]], dau scüdettu du [[Associazione Sportiva Dilettantistica Bogliasco 1951|Bugiascu]] in tu [[1981]] a situasiun a l'é cangià. A Pro Recco, pasou i trei campiunè dau [[1982]] au [[1984]], a nu l'ha ciü guagnou de tituli finn-a au [[2002]]. De quelli anni a squaddra ciü forte a l'ea defeti u [[Circolo Nautico Posillipo (ballaneuo)|Posillipo]], üna növa furmasiun de [[Napoli|Napuli]], che dau [[1985]] au [[2001]] a l'ha pigiou dexe tituli. I ünici a fermà i napuliten sun steti Canottieri in tu [[1990]], a [[Associazione Sportiva Roma Pallanuoto|Rumma]] in tu [[1999]] e due squaddre növe, u [[Associazione Sportiva Waterpolis Pescara Pallanuoto|Pescara]] (campiun in tu [[1987]], [[1997]] e [[1998]]) e u [[Rari Nantes Savona|Sann-a]] ([[1991]] e [[1992]]).
Cu'u növu scistema de playoff e u tantu travaggiu fetu cu'i zuveni in ti anni primma, u Camuggi u l'ea pruntu a turnà aa carega, e dunca u l'ha acatou di züguei de livellu internasiunale e u l'ha truvou di sponsor. Tra i atri, gh'ea u tedescu [[Frank Otto]], mancin, u [[Gianni De Magistris]], tra i megiu marcatuì da storia italiann-a, e u zuvenu purté Francesco Cichero. Quand'u l'é cumensou a arivà i sponsor a Rari Nantes a l'ha azuntu pe'a primma votta u numme de ün'impreiza, l'Allibert, davanti au sö.
In tu campiunou [[1984]]-[[1985]] i camugin sun arivè ai playoff, duve han batüu l'[[Circolo Canottieri Ortigia 1928|Ortigia]] de [[Siracusa|Siracüza]], pe fermase ae semifinale cu'u Posillipo Napoli, ch'u l'ha batüu a l'andà e au returnu. Arivou turna ai playoff in ta stagiun doppu, u Camuggi u l'ha guagnou cuntru a Canottieri Napoli, pe perde pe ün sulu gol a gara 3 da semifinale cu'u Pescara. L'annu doppu, pe ün puntu sulu, u Camuggi u nu l'ha pasou e qualificasiuin.
In tu [[1988]] u l'ha cumensou a mancà de asbriu, cu'a squaddra che da penürtima a l'é retrucessa drita in te l'[[Serie A2 (ballaneuo di òmmi)|A2]], sensa pasà dai playout fra e pezu squaddre da [[Serie A1 (ballaneuo di òmmi)|A1]] e quelle da A2, duve a Pro Recco a s'ea sarvà. Turnà in ta mascima serie in tu [[1989]], aa fin du campiunou a squaddra a l'é arivà turna au penürtimu postu.
=== A crixi di anni '90 e u repiggiu ===
Daa retrucesciun du [[1989]], a Rari Nantes Camuggi a l'ha patiu üna gran crixi, sensa turnà in ta mascima serie. In ta stagiun [[1994]]-[[1995]] a l'é arivà a l'ürtimu postu, cun 0 punti, pe chinà in ta [[Serie B (ballaneuo di òmmi)|Serie B]] e restaghe finn-a au [[1998]], mentre sulu cu'u campiunou de A2 [[2000]]-[[2001]] a l'é muntà turna in ta [[Serie A1 (ballaneuo di òmmi)|Serie A1]].
Alantù u növu campiunou u se cumpuneiva de üna serie de giruin a quattru squaddre, cun doppu atri duì a öttu squaddre, l'ün pe'i playoff (pe'e primme due arivè in tu girun a quattru) e l'atru pe sarvase dai playout (pe'e atre due). De quellu annu u Camuggi u l'ha finiu au tersu postu, cu'i meximi punti da [[Circolo Canottieri Napoli|Canottieri Napoli]] ma pezu pe'a diferensa di gol, mentre in tu sö girun gh'ea a [[Pro Recco]] pe primma e a [[Telimar Palermo]] ürtima. A ogni moddu, aa fin a squaddra a s'é sarvà. In tu campiunou [[2002]]-[[2003]], cangiou pe avei primma duì giruin da öttu e poi quattru da quattru squaddre, a Rari Nantes a l'é arivà quarta, pe pasà au girun di playoff insemme au [[Rari Nantes Savona|Sann-a]], u [[Società Sportiva Nervi|Nervi]] e a Canottieri. Arivà a l'ürtimu postu, a squaddra a l'é finia in tu tabelun cuntru aa Pro Recco, pe sciurtine batüa. Sti exiti han purtou u Camuggi a zügà a [[COMEN Cup]], üna cuppa internasiunale guagnà in te quella ucaxun propiu dai camugin<ref>{{Çitta web|url=https://www.cnposillipostory.net/Pallanuoto/pagine/2003_pallanuoto_citaliani_A.htm|tìtolo=Campionato Italiano Pallanuoto A1 2002/2003|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
In tu [[2003]]-[[2004]] s'é turnou au scistema du [[2001]]-[[2002]], cu'i girun primma a quattru e doppu a öttu<ref>{{Çitta web|url=https://web.archive.org/web/20160305012547/http://www.federnuoto.it/pdf/pallanuoto_normativa_a1m_20031207.pdf|tìtolo=Normativa Campionato Pallanuoto Serie A1 Maschile, ediz. 2003/2004|outô=Federazione Italiana Nuoto|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>. Alantù in tu Camuggi ghe zügava u campiun serbu-muntenegrin [[Aleksandar Šapić]], ch'u l'ha finiu a stagiun da cappucanuné, e l'[[Arnaldo Deserti]]. U Camuggi u l'é arivou segundu, distante dau [[Associazione Nuotatori Brescia|Brescia]] (alantù Leonessa Brescia, üna squaddra növa) ma davanti au [[Associazione Sportiva Nuoto Catania|Catania]] e aa [[Rari Nantes Napoli|RN Napoli]]. In tu girun a öttu u Camuggi u l'é finiu quintu, deré au Sann-a, squaddra aversaia ai playoff ch'a l'é aa fin pasà cu'a gara 3<ref>{{Çitta web|url=https://web.archive.org/web/20050307091409/http://www.federnuoto.it/pallanuoto.asp?p=2004campionato_maschile_play-o|tìtolo=Campionato maschile serie A1 - Stagione 2003-2004|outô=Federazione Italiana Nuoto|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
A stagiun doppu a nu l'é finia guei ben, detu che u Šapić u se n'ea andetu a Sann-a e u Deserti aa Pro Recco, e u Camuggi u l'é arivou tersu in ti giruin a quattru, ma u s'é sarvou in te quellu a öttu di playout, pe finilu au primmu postu. De ciü, u l'ha zügou u spareggiu fra i ürtimi duì di playoff e i primmi duì di playout, ch'u l'avieva permissu d'intrà in tu tabelun di playoff, ma u l'ha duvüu fermase cuntr'au Nervi<ref>{{Çitta web|url=https://web.archive.org/web/20120626005920/http://www.federnuoto.it/pallanuoto.asp?p=2005campionati|tìtolo=Pallanuoto: Campionati - Stagione 2004-2005|outô=Federazione Italiana Nuoto|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>. In ta stagiun [[2005]]-[[2006]], a squaddra a l'ha turna finiu a primma faze au tersu postu mentre, cu'u quartu postu in tu girun a öttu, a l'ha duvüu zügà i playout, duve a s'é sarvà p'avei batüu u [[Associazione Sportiva Dilettantistica Bogliasco 1951|Bugiascu]] tantu a l'andà che au returnu<ref>{{Çitta web|url=https://web.archive.org/web/20120625075032/http://www.federnuoto.it/pallanuoto.asp?p=2006campionati|tìtolo=Pallanuoto: Campionati - Stagione 2005-2006|outô=Federazione Italiana Nuoto|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
Dau [[2006]]-[[2007]] u l'é turna cangiou u furmatu, cun duì giruin a öttu e doppu ün atru da öttu tra e primme quattru de ün e e ürtime quattru de l'atru. E primme clasifichè andavan ai playoff, l'ürtima de ogni girun a l'ea retrucessa mentre a penürtima e a ters'ürtima gh'aivan da zügà i playout. U Camuggi u nu l'ha fetu guei ben e, arivou penürtimu, u l'ha zügou i playout cuntr'au [[Associazione Sportiva Chiavari Nuoto|Ciavai]], ch'u u l'ha batüu in gara 3<ref>{{Çitta web|url=https://www.federnuoto.it/home/pallanuoto/storico-campionati/campionati-2006-2007.html|tìtolo=Stagione 2006-2007|outô=Federazione Italiana Nuoto|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
=== A növa generasiun e u scuntru cu'a Federnuoto ===
E megiu stagiuin spessu ne sun vegnüe da ün gran travaggiu in sce squaddre di zuveni. A Rari Nantes a l'ha visciüu üna növa etè d'ou grassie ai sö zuveni, che han guagnou tanti trufei. U primmu u l'é arivou in tu [[2006]] cu'u primmu titulu de l'Under 15 che, l'annu doppu, a l'ha detu cunferma cu'u segundu titulu daa fia, stagiun ch'u l'ha purtou a Camuggi u scüdettu de l'Under 20 ascì. L'Under 17 a l'é steta campiun in ti anni [[2008]], [[2010]], [[2011]] e [[2012]], mentre l'Under 15 a l'ha guagnou turna u titulu in ti anni [[2008]], [[2009]] e [[2012]], cun l'ürtimu scüdettu di zuveni ch'u l'é stetu quellu, du [[2013]], de l'Under 20. A fà pröva du gran valù da sucietè, in tu [[2018]] a RN Camuggi a l'ha risevüu u "Culà d'Ou", u mascimu ricunuscimentu spurtivu nasiunale, dau prescidente du [[CONI]]<ref>{{Çitta web|url=https://radioaldebaran.it/collare-doro-per-la-rari-nantes-camogli-2/133587|tìtolo=Collare d'Oro per la Rari Nantes Camogli|dæta=20 dixembre 2018|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
In ta Serie A2 [[2007]]-[[2008]] a primma squadda a l'é andeta ben ma a l'ha finiu pe perde a finale di playoff cuntra au [[Anzio Waterpolis|Latina]]<ref>{{Çitta web|url=https://www.federnuoto.it/home/pallanuoto/storico-campionati/campionati-2007-2008.html|tìtolo=Stagione 2007-2008|outô=Federazione Italiana Nuoto|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>, cuscì cumme, in ta stagiun doppu, quand'a l'é steta fermà in gara 3 cuntr'aa Rumma<ref>{{Çitta web|url=https://www.federnuoto.it/home/pallanuoto/storico-campionati/campionati-2007-2008.html|tìtolo=Stagione 2007-2008|outô=Federazione Italiana Nuoto|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>. In tu [[2010]], batendu u [[Associazione Sportiva Nuoto Catania|Catania]] e l'[[Acquachiara ATI 2000|Acquachiara]] de [[Napoli|Napuli]], u Camuggi u l'é turnou in ta [[Serie A1 (ballaneuo di òmmi)|Serie A1]], che in tu fratempu a l'ea turnà a girun ünicu a duzze squaddre, cu'i playoff scüdettu finn-a a l'utava puzisiun<ref>{{Çitta web|url=https://www.federnuoto.it/home/pallanuoto/storico-campionati/campionati-2009-2010.html|tìtolo=Stagione 2009-2010|outô=Federazione Italiana Nuoto|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>. Aa fin, i camugin sun arivè settimi (sun steti quelli che han paregiou ciü partie), e se sun scuntrè cu'u [[Rari Nantes Savona|Sann-a]], ch'u l'ha guagnou tantu l'andà che u returnu<ref>{{Çitta web|url=https://www.federnuoto.it/home/pallanuoto/storico-campionati/campionati-2010-2011.html|tìtolo=Stagione 2010-2011|outô=Federazione Italiana Nuoto|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>. L'anà doppu a l'é finia au meximu, cu'u Sann-a ch'u l'é pasou guagnandu a partia in cà e gara 3<ref>{{Çitta web|url=https://www.federnuoto.it/home/pallanuoto/storico-campionati/campionati-2011-2012.html|tìtolo=Stagione 2011-2012|outô=Federazione Italiana Nuoto|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
A quei tempi nu gh'ea üna bella aia in ta [[Federazione Italiana Nuoto|Federnuoto]], cun de beghe pe'u calendaiu di campiunè, a gestiun di diritti aa televixun e di cuntratti cu'i sponsor, ciü che pe asbascià e speize aministrative. U Camuggi u l'aiva dunca mustrou l'interesse a nu iscrivise in Serie A1 e u l'ha tratou cu'a [[Telimar Palermo]] ([[Serie A2 (ballaneuo di òmmi)|Serie A2]]) pe scangiase u titulu spurtivu. A FIN a s'é dita cuntraia a sta manovra e dunca i camugin se sun iscriti ai 2 de settembre aa Serie A, ben che cu'üna squaddra tütta de zuveni, pe arivà ürtimi.
=== U növu sponsor e i campiunè in A2 ===
<gallery mode="packed" widths="180">
Camogli - Camogli vs Pescara (15-06-2019, 1).jpg|Camuggi-Pescara, zügà a Camuggi ai 15 de zügnu du 2019
Torino - Torino '81 vs Camogli (13-05-2023).jpg|A partia cuntr'au Torino '81, a Türin, 13 de mazzu du 2023
</gallery>
A stagiun du [[2013]] a l'é cumensà cu'ün sponsor impurtante, l'impreiza SpazioGenova, e a squaddra a l'ha cangiou de numme in te Spazio Rari Nantes Camogli. Cumme alenatù u l'é stetu cunfermou [[Angelo Temellini]], arivou in tu [[2009]] e ch'u l'é restou a Camuggi finn-a in tu [[2025]]<ref>{{Çitta web|url=https://www.waterpolopeople.com/news/waterpolo-people/rari-nantes-camogli-angelo-temellini-rassegna-le-dimissioni|tìtolo=Rari Nantes Camogli: Angelo Temellini rassegna le dimissioni|dæta=24 arvì 2024|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
Pasou duì anni quande a squaddra a s'é sarvà fassile, in tu [[2015]] a l'é arivà finn-a ai playoff, persi cu'u [[Associazione Sportiva Nuoto e Canottaggio Civitavecchia|Civitavecchia]]. Dau [[2018]], doppu üna lunga preparasiun e di növi züguei, u Camuggi u l'é turnou in cursa e, pe di anni, u s'é scuntrou tante votte cu'u [[Torino '81]] pe guagnà u primmu postu du Girun Nord. De sti tempi u l'é nasciüu ascì u Sabati Casual, ün gruppu de tifuzi du Camuggi.
A stagiun [[2018]]-[[2019]] a l'ha vistu u Camuggi in testa cun 55 punti, davanti au Türin cun 50, e ai playoff a l'ha guagnou cuntr'au [[Associazione Sportiva Waterpolis Pescara Pallanuoto|Pescara]], batüu in gara 1 e 3, ma a squaddra a l'ea urmai stracca aa finale cu'a [[Telimar Palermo]], ch'a s'é guagnà u pasaggiu de categuria<ref>{{Çitta web|url=https://1x2pallanuoto.com/campionati-2018-2019/|tìtolo=Campionati 2018-2019|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>. A stagiun doppu, ben che u Camuggi u l'ea partiu ben, a l'é steta blucà pe'a [[Pandemîa de COVID-19|pandemia de COVID]], insemme a tütti i campiunè<ref>{{Çitta web|url=https://1x2pallanuoto.com/campionati-2019-2020/|tìtolo=Campionati 2019-2020|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
U campiunou [[2020]]-[[2021]], pe'e questiuin de sanitè, u l'é stetu inandiou a quattru giruin: u Girun Ligüria, u Girun Nord-Est (cu'u [[Rari Nantes Sori|Soi]]), u Girun Centru e u Girun Süd. U girun da Ligüria u l'é stetu guagnou dau [[Associazione Sportiva Dilettantistica Bogliasco 1951|Bugiascu]], mentre u Camuggi u l'é arivou segundu davanti a [[Rari Nantes Arenzano|Rensen]], Crocera Genova, [[Associazione Sportiva Lavagna '90|Lavagna]] e [[Sportiva Sturla|Stürla]]. Alantù u Camuggi u s'é scuntrou cu'üna növa squaddra, u [[De Akker Team|De Akker Bologna]], ch'a l'ha pasou a surpreiza u scuntru<ref>{{Çitta web|url=https://1x2pallanuoto.com/campionati-2020-2021/|tìtolo=Campionati 2020-2021|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>. L'annu doppu u Camuggi e u Türin sun steti fermè ai playoff daa [[Circolo Canottieri Napoli|Canottieri Napoli]] e daa [[Società Sportiva Roma Vis Nova Pallanuoto|Roma Vis Nova]]<ref>{{Çitta web|url=https://1x2pallanuoto.com/campionati-2021-2022/|tìtolo=Campionati 2021-2022|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>. Aa fin, in ta stagiun [[2022]]-[[2023]], u Camuggi u l'ha guagnou a ''regular season'' cun 9 punti in sciu Türin, pe poi batte l'[[Training Academy Olympic Roma|Olympic Roma]] e, in finale, a [[Rari Nantes Florentia|Florentia]], cuscì ch'u l'é stetu prumossu<ref>{{Çitta web|url=https://1x2pallanuoto.com/campionati-2022-2023/|tìtolo=Campionati 2022-2023|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
In ta stagiun doppu, u Camuggi u l'ha zügou pe'u ciü da atre parti, pe di travaggi impurtanti au teitu da sö piscinn-a, e, zügou turna u derby cu'a [[Pro Recco]] u l'é stetu batüu pe 3-25. Finiu sensa punti a ''regular season'', in tu girun pe'a retrucesciun a squaddra a l'é arivà ürtima cun ün puntu, sensa zügà i playout cumme e atre squaddre, e a l'é dunca turnà in ta Serie A2<ref>{{Çitta web|url=https://1x2pallanuoto.com/campionati-2023-2024/|tìtolo=Campionati 2023-2024|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
A stagiun doppu, ben ch'u partiva da favuriu e squaddra da batte, u Camuggi u nu l'ha fetu ben cumme in ti anni primma<ref name=":5">{{Çitta web|url=https://1x2pallanuoto.com/campionati-2024-2025/|tìtolo=Campionati 2024-2025|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
== Squaddra de donne ==
[[Immaggine:Camogli - Camogli femminile vs Tolentino (01-06-2025).jpg|miniatura|A squaddra de donne cuntr'au Tolentino, a Camuggi, 1° de zügnu du 2025]]
Quandu, in ti [[Anni 1950|anni Sinquanta]], a Camuggi l'ea arivou u zügou e alenatù unghereize Giorgio Erdely, a squaddra a l'ha guagnou tante partie e tituli e, tra i sö tifuzi, gh'ea ascì ün gruppu de zuvene. Cuscì, l'Erdely u l'ha pensou de inandià üna squaddra de [[Nêuo|nöu]] pe'e donne in ta Rari Nantes, cun tante de ste zuvene che g'han fitu pigiou parte. A stu moddu l'é nasciüu a sesiun pe'e donne da Rari Nantes Camogli, a primma de stu genere de tütta l'[[Italia]]. Sciben che, au prinsipiu, ae donne l'ea cuncessu de zügà a [[Ballaneuo|pallanöu]], in ti [[Anni 1920|anni Vinti]] stu sport u l'é stetu vietou e, pe'a gente ch'a l'ea ancun de st'idea, nu gh'é stetu guei de squaddre che sun andete aprövu aa RN Camuggi. A ogni moddu, l'Erdely u l'ha decizu d'inandià ascì ün'atra sucietè, a Virtus Camogli, sulu pe'e donne<ref name=":3">{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_1403_Rari_Nantes_Camogli_squadra_femminile_Virtus_Camogli.htm|tìtolo=1403. RARI NANTES CAMOGLI|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
E due squaddre han zügou tanti derby l'ünn-a cuntru l'atra, e sun stete invitè üna votta finn-a daa [[Naçionâle de balanêuo de dònne di Pàixi Bàsci|nasiunale ulandeize]], mentre ch'a l'ea in retiu a [[Zena]] in te [[Piscìnn-e de Arbâ|piscinn-e de Arbà]], pe zügà üna partia dimustrativa. Ben che batüe, e camuginn-e han zügou ben e sun stete aa fin aplaudie dau pübblicu<ref name=":3" />.
A despetu de l'interesse, st'ativitè a nu l'é andeta guei avanti: a Virtus Camogli a s'é desfeta mentre a sesiun pe'e donne da Rari Nantes a l'ha finiu maniman de zügà. Levou quarche caxu tra i amatuì, tütti in ta [[Liguria|Ligüria]], l'ezempiu de Camuggi u nu l'é stetu seguiu da atre squaddre e sulu in tu [[1985]] u s'é inandiou u primmu [[Campionou italian de ballaneuo de dònne|campiunou italian de pallanöu de donne]]<ref name=":3" />.
Nunustante e primme esperiense ligüri, au prinsippiu e squaddre ciü forti sun stete u [[Volturno Sporting Club|Volturno]], de [[Napoli|Napuli]], e poi u [[Associazione Sportiva Orizzonte Catania|Catania]]. In tu detaggiu, e zügoue de Camuggi nu sun mai arivè in ta [[Serie A1 (ballaneuo de dònne)|primma categuria]] e l'é sulu de resente che sun muntè in te l'[[A2 (ballaneuo de dònne)|A2]]. A primma stagiun de camuginn-e in te l'A2 a l'é steta in tu [[2010]]-[[2011]], in tu girun Nord. Quellu annu, finiu cu'a squaddra ch'a l'é chinà turna de categuria, e camuginn-e aivan zügou cuntru a [[Associazione Sportiva Nuoto Prato|Cavalieri Prato]], [[Rari Nantes Florentia|Firenze]], [[Pallanuoto Livorno|Livorno]], [[Unione Sportiva Luca Locatelli Genova|Locatelli Genova]], [[Nuoto Club Milano|Milano]], [[Gruppo Nuoto Osio|Osio]], [[Promogest]], [[Nuoto Tolentino|Tolentino]] e [[Pallanuoto Trieste|Trieste]]. In ta stagiun [[2024]]-[[2025]] e zuvene du Camuggi sun turnè in te l'A2, pe truvaghe [[Acquatica Torino]], [[Associazione Nuotatori Brescia|Brescia]], [[Associazione Sportiva Como Nuoto|Como]], [[Unione Sportiva Luca Locatelli Genova|Locatelli Genova]], [[Waterpolo Milano Metanopoli|Metanopoli]], [[Rari Nantes Orobica|Orobica]] e [[Rari Nantes Sori|Soi]], arivandu a sarvase<ref name=":5" />. U campiunou doppu, cu'a Locatelli ch'a l'ea steta prumossa, e aversaie du Camuggi sun stete l'Acquatica Torino, u Como, u Metanopoli, l'Orobica, u Parma, u Project Sport Leinì e u Soi<ref>{{Çitta web|url=https://1x2pallanuoto.com/a1-a2-b/|tìtolo=A1 - A2 - B|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
== Strutüe ==
<gallery mode="packed" widths="180">
Camogli - Camogli vs Civitavecchia (12-01-2019, 1).jpg|A piscinn-a "Giuva Baldini" du 2019, ancun cuverta
Camogli - Base Mare RNC (2).jpg|Vista da ''Base Mare'' da Rari Nantes
Camogli - Base Mare RNC (1).jpg|A ''Base Mare'' cu'a baxilica
Camogli - Base Mare RNC (3).jpg|U campu muntou in mà
</gallery>
In ti sö megiu anni u Camuggi u zügava in te l'egua du [[Purtixö de Camuggi|Purtixö]], primma in ta parte au redossu du mö e poi, dai [[Anni 1950|anni Sinquanta]], in te l'avamportu<ref>{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_1552_Pallanuoto_partita_giocata_nell'avamporto_1950c.htm|tìtolo=1552. PALLANUOTO|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>. In ti [[Anni 1930|anni Trenta]] e [[Anni 1940|Quaranta]] i tifuzi camugin se meteivan in sciu mö e in sce banchinn-e, mentre in ti anni Sinquanta, detu che e partie se tegnivan pe'u ciü in te pochi meixi, u se muntava üna tribünn-a a trei cen pe'i spetatui.
In tu [[1963]] a l'é steta averta a piscinn-a cumünale a[[U Buschettu (Camuggi)|u Buschettu]], intitulà au Giuva Baldini, l'ünicu atleta che, cu'a sö lunga ativitè spurtiva, u l'ha guagnou u [[Campionou italian de ballaneuo|campiunou italian]] tantu primma che doppu a guera. Alantù st'impiantu u nu gh'aiva ancù de tribünn-e e de teitu, feti ciü tardi, e u l'é stetu cumpletou grassie a ün investimentu de l'impreiza americann-a [[Jantzen]]. Cun quest'impreiza, ch'a fava di custümmi da bagnu e di atri vestì spurtivi, a RN Camuggi a l'é vegnüa a primma sucietè de [[Ballaneuo|pallanöu]] a aveighe ün sponsor ufisiale<ref>{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_1367_Piscina_Comunale_di_Camogli_Giuva_Baldini_colori_1963.htm|tìtolo=1367. PISCINA COMUNALE|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.
In tu [[2001]] a piscinn-a a l'é steta cuverta da ün teitu fetu pe'u ciü de legnu, ünicu in tu sö genere. Però, pe'i pochi interventi feti pe mantegnilu, i materiali se sun smangiè e, in tu [[2021]], s'é duvüu cacià zü u teitu. In ti anni doppu, pe l'invernu, se cumensou a muntà üna cuvertüa a presciun d'aia pe andà avanti cu'e ativitè, che però a nu permeteiva l'intrà ai spetatui. L'annu doppu da [[Pandemîa de COVID-19|pandemia]] a primma squaddra a l'ha ancun pusciüu zügà aa Baldini, mentre in te stagiuin ciü avanti a l'ha duvüu andà in te piscinn-e di paixi vixin, cumme a [[Ciävai|Ciavai]] e a [[Recco|Reccu]]. Aa fin, in te l'autünnu du [[2025]], l'é cumensou i travaggi pe arangià tüttu l'impiantu<ref>{{Çitta web|url=https://www.genova24.it/2025/10/camogli-al-via-i-lavori-di-riqualificazione-per-la-piscina-giuva-baldini-riconsegna-settembre-2026-441624/|tìtolo=Camogli, al via i lavori di riqualificazione per la piscina Giuva Baldini: riconsegna settembre 2026|outô=Nicola Giordanella|dæta=15 otubre 2025|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>.<ref>{{Çitta web|url=https://radioaldebaran.it/la-rari-nantes-camogli-gestira-la-piscina-di-recco-fino-a-dicembre/299670|tìtolo=La Rari Nantes Camogli gestirà la piscina di Recco fino a dicembre|dæta=31 lüggiu 2025|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>
E primme partie di tifuzi du Camuggi se tegnivan a l'umbra du campanin da [[Baxilica de l'Asunta (Camuggi)|baxilica]] mentre, doppu da fundasiun da Rari Nantes (cu'i incuntri ufisiali che sun finii in tu Purtixö), pe'i alenamenti s'é cuntinuou a andà in te l'egua fra a fuxe d[[U Fusou (Camuggi)|u Fusou]] e u Stabilimentu Miramare. In scia ciazza, zà dau [[1914]] gh'é de testimunianse da custrusiun du "parcu de stè" pe'i dirigenti che cuscì amiavan e partie in mà<ref name=":0" />. In tu [[1921]] l'é stetu fabricou üna custrusiun de legnu e teia ciü grande mentre, in tu [[1930]], se n'é fetu ünn-a de ciümentu<ref>{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_532_Rari_Nantes_Camogli_Pallanuoto_Waterpolo_Squadra_1921.htm|tìtolo=532. RARI NANTES|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}</ref>. A sucietè, da quandu a gh'é a piscinn-a, de stè a l'ha cuntinuou a adövià a ciazza, tantu che a custrusiun da "''Base Mare''", muntà tütte e stè, a l'é vegnüa quexi ün'istitusiun. Sta tradisiun, cu'a strutüa de legnu in scia ciazza e ün campu marcou da boe in mà, a va avanti ancun aa giurnà d'ancö.
== Palmares ==
[[Immaggine:Camogli - Camogli vs Civitavecchia (12-01-2019, 2).jpg|miniatura|I scüdetti di campiunè du Camuggi, in ta piscinn-a "Giuva Baldini"]]
=== Tituli nasiunali ===
* {{Scìnbolo|Scudetto.svg}} [[Serie A1 (ballaneuo di òmmi)|Campiunè italien]]: 6
** 1935, 1946, 1952, 1953, 1955, 1957
* [[Trofeo do Zugou|Trufeu du Zügou]]: 5
** 1961, 1976, 1977, 1979, 1980
=== Trufei internasiunali ===
* [[COMEN Cup|Cuppa COMEN]]: 1
** 2002-2003
=== Trufei di zueni ===
* {{Scìnbolo|Scudetto.svg}} [[Campionou italian de ballaneuo di òmmi Juniores A|Campiunou italian Juniores]]: 5
** 1975, 1976, 1979, 2007, 2013
* {{Scìnbolo|Scudetto.svg}} [[Campionou italian de ballaneuo di òmmi Allevi A|Campiunou italian Alievi]]: 10
** 1946, 1949, 1950, 1973, 1976, 1977, 2008, 2010, 2011, 2012
* {{Scìnbolo|Scudetto.svg}} [[Campionou italian de ballaneuo di òmmi Zoveni|Campiunou italian Zuveni]]: 5
** 2006, 2007, 2008, 2009, 2012
=== Medagge ===
* [[Immaggine:MeritoSportivo2.png|100x100px]] [[Stélla a-o mérito sportîvo|Stella d'argentu au meritu spurtivu]]: 1
** 1964
* [[Immaggine:MeritoSportivo1.png|100x100px]] [[Stélla a-o mérito sportîvo|Stella d'ou au meritu spurtivu]]: 1
** 1977
== Notte ==
;Notte au testu
<references group="n." />
;Notte bibliugrafiche
<references responsive="" />
== Atri prugetti ==
{{Interprogetto}}
== Ligammi de föa ==
* {{Çitta web|url=https://www.rncamogli.it/|tìtolo=Scitu da squaddra|léngoa=IT|vìxita=2026-07-09}}
[[Categorîa:Camuggi]]
[[Categorîa:Palanêuo in Ligùria]]
[[Categorîa:Òrganizaçioìn da Ligùria]]
hcya4o1400pwgau6ta2titytz457jpe
Punta Ciappa
0
32996
274207
272948
2026-09-24T19:58:48Z
Arbenganese
12552
l'è--->l'é
274207
wikitext
text/x-wiki
{{Camugin}}
{{Divisione amministrativa
|Nome = Punta Ciappa
|Nome ufficiale = <div style="text-align:center;">{{It}} ''Punta Chiappa''</div>
|Tipo = [[Fraçion geògrafica|lucalitè]]
|Panorama = Camogli - Punta Chiappa da ovest.jpg
|Didascalia = <div style="text-align:center;">Punta Ciappa vista da Camuggi</div>
|var-localizaçión = Lucalizasiun
|var-stâto = Statu
|Stato = ITA
|Grado amministrativo = 4
|var-divixón_aministratîva1 = [[Regioin d'Italia|Regiun]]
|Divisione amm grado 1 = Ligüria
|var-divixón_aministratîva2 = [[Çitæ metropolitànn-e d'Itàlia|Sitè metrupulitann-a]]
|Divisione amm grado 2 = Zena
|var-divixón_aministratîva3 = [[Comun|Cumüne]]
|Divisione amm grado 3 = Camuggi
|var-teritöio = Teritoiu
|var-cordinæ = Curdinè
|var-altitùdine = Artessa
|var-abitànti = Abitanti
|Abitanti =
|Note abitanti =
|Aggiornamento abitanti =
|var-âtre_informaçioìn = Atre infurmasiuin
|var-fûzo_orâio = Füzu uraiu
|var-cartografîa = Cartugrafia
}}
'''Punta Ciappa''' (''Punta Chiappa'' in [[Léngoa italiànn-a|italian]]) a l'é üna lengua de tera feta de rocce, ch'a se spuncia versu u mà a partì dau prumuntoiu du [[Munte de Portufin]]. Lunga quexi sinquanta metri, a spartisce a punente u [[Gorfo Paradîzo|Gurfu Paradizu]] da l'[[Area Marinn-a Prutetta de Portufin]], a levante.
== Storia ==
[[File:Domenico Policardi - Pianta con stabile e alcuni alloggi ed altre Fabriche appartenente al M.Gerolamo Gnecco (1781).jpg|thumb|Mappa di pusedimenti de Villa Gnecco dizegnà in tu [[1781]] da Domenico Policardi, cun indicou u ''scoglio detto la Chiappa''|left|274x274px]]
=== Urigine du numme ===
Levou che a tradusiun italiann-a posse mandà föa via in tu capì a giüsta interpretasiun, u l'é cieu che u numme u vagghe a riferise ae carateristiche du postu, pin de scöggi e de rocce. Difeti in [[Lengoa ligure|lengua ligüre]] stu termine u g'ha da vedde cu'i lastruin de pria cianelli e l'é ben puscibile ch'u segge stetu detu a stu scitu pe'a sö cunfurmasiun.
=== Da l'Etè de Mezu a l'Öttusentu ===
In ta lucalitè ghe sta de persunn-e, e ciü tante in tu gruppu de chè tiè sciü au postu d'ün antigu muin ch'u funsiunava cun l'egua e ch'u piggia u numme. Tra e testimunianse de stu postu in sce mappe antighe ghe n'é üna du [[XVI secolo|Settesentu]], disegnà da l'inzegné Domenico Policardi, duve u postu u vegne ciamou "''scoglio detto la Chiappa''", ma da prezensa du muin u se ne sa zà dai tempi de l'[[Etæ de Mëzo|Etè de Mezu]], pusedüu dai Remedi, famiggia zeneize de cuntu.<ref>{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_2348_Punta_Chiappa_Localit%C3%A0_Mulino_Drin_lavori_all'approdo_1950.htm|tìtolo=2348. Punta Chiappa, Località Mulino Drin lavori all'approdo 1950|léngoa=IT|vìxita=2026-07-10}}</ref>
In tu [[1741]] u cunte Gerolamo Gnecco, ch'u ne vegniva da [[Nervi (Zena)|Nervi]] u l'aiva decizu de catà di sciti in te vixinanse du Munte de Portufin, survia aa Punta, tiandughe sciü üna villa, trasfurmandu l'ambiente da bricchi in te de fasce cultivè a uive, ciante da frütu e fighe. A prupietè a l'éa ben vasta e a cumensava daa Punta e a se alungava "sutta ai scöggi du Rucun" e, versu [[Camuggi]], a cunfinava cu'a Valetta du Fussou, quella ch'a sbucca aa [[A Fuxe (Camuggi)|Fuxe]]. Üna descrisiun in tu detaggiu a l'é steta furnia dau natüralista svisseru [[Horace-Bénédict de Saussure|De Sassure]].<ref>{{Çitta web|url=https://www.puntachiappa.it/villa-gnecco/|tìtolo=Villa Gnecco|léngoa=IT|vìxita=2026-07-10}}</ref> Aa morte du prupietaiu a strutüa a l'é steta cunvertia in t'ün albergu. Fra i vilezanti che sun pasè de chi u gh'ea finn-a stetu in tu [[1821]] u pueta ingleize [[Lord Byron]].<ref>{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_ieri/CAMOGLI_ANTICA_web/Camogli_Foto_Antiche_2539_Punta_Chiappa_Villa_Gnecco_ora_Albergo_Stella_Maris_pianta.htm|tìtolo=2539. Punta Chiappa Villa Gnecco ora Albergo Stella Maris pianta|léngoa=IT|vìxita=2026-07-10}}</ref>
=== Tempi de guera ===
{{Véddi ascì|Baterie de Punta Ciappa|càngio variànte=U meximu argumentu in detaggiu}}<gallery mode="packed" heights="150">
Immaggine:Batteria puntachiappa.JPG|Üna de cazematte da Bateria
Immaggine:Camogli-batteria di Punta Chiappa-panoramica esterno (2022).jpg|A pustasiun cuntraerea
Immaggine:OsservatorioPuntaChiappa8.JPG|U telemetru
</gallery>Au tempu da [[Segonda Guæra Mondiâ|Segunda Guera]] a l'é steta tià sciü da ste parti üna pustasiun militare, ancö cunusciüa cumme Baterie de Punta Ciappa, ch'a se cumpune de ciü custrusiuin fra a punta e e lucalitè vixinn-e du Briccu e de l'Erbaiu. Lungu u senté in scia costa ch'u mena a [[San Nichiozu (Camuggi)|San Nichiozu]], in diresiun punente u gh'ea tre pustasiuin da mitraggia culeghè cun quelle a l'Erbaiu, che servivan a duminà stu brassu de mà e a navegasiun vixinn-a aa costa.<ref>{{Çitta web|url=https://www.cailiguregenova.it/media/filer_public/d3/2d/d32d6fc5-565b-48b0-9461-ad3666c0efb9/batterie_punta_chiappa.pdf|tìtolo=Installazioni militari sul Monte di Portofino|outô=Paola Pugsley Giongo|outô2=Elena Giongo|léngoa=IT|cid=Giongo|vìxita=2026-04-11}}</ref>
== Puzisiun e carateristiche ==
<gallery mode="packed" heights="145">
Immaggine:Camogli - Castellaro e Punta Chiappa.jpg|Camuggi, [[U Castelà (Camuggi)|U Castelà]] e a Punta
Immaggine:Punta Chiappa vista dal sentiero da San Rocco per Case Mortola.jpg|A Punta mià dau senté tra [[San Roccu (Camuggi)|San Roccu]] e [[A Murtua (Camuggi)|A Murtua]]
Immaggine:Punta Chiappa vista dalle Batterie.jpg|Punta Ciappa dae [[Baterie de Punta Ciappa|Baterie]]
</gallery>
A Punta a s'alunga pe ün tretu de circa 200 metri in ta parte ciü a punente du prumuntoiu de Portufin.<ref>{{Çitta lìbbro|outô=Giorgio Bavestrello|tìtolo=Il Promontorio di Portofino: 200 anni di biologia marina|url=https://gup.unige.it/sites/gup.unige.it/files/pagine/Il_Promontorio_di_Portofino_ebook.pdf|colànn-a=Scienze del mare|ànno=2023|editô=Genova University Press|çitæ=Zena|léngoa=IT|p=21|volùmme=2}}</ref> Se se tia via ün picin atraccu pe'e barche e ün tretu de teleferica, che üna votta u l'ea adöviou dai risturanti e i alberghi che se truvavan lungu u senté, l'ünicu moddu pe arivaghe u l'é passà daa [[A Fuxe (Camuggi)|Fuxe]], puntu d'atraccu pe'i vapuretti che fan servissiu fra [[Camuggi]] e [[San Fertuzu (Camuggi)|San Fertuzu]] e se ghe arrive pe ün senté.
Cumme cunfurmasiun, Punta Ciappa a l'é ün scitu d'interesse geulogicu, tantu da ese stetu stüdiou pe'i depoxiti de minerali che se ghe tröva, ciamè "''speleotemi''". Questi se mustran cumme cuè in sciu giancu che se furman cun di prucedimenti che se sümegian cun quelli che capitan in te grotte: u l'é diffisile arivaghe pe'i senté, ma se pöan amià ciü ben pasandu via mà. Sti agreghè de roccia, che pöan arivà fin a quarche metru d'artessa, fan parte de furmasiuin dite "cunglumerè de Portufin" nasciüe daa pria ch'a gh'é chi, messcia tra l'ainin e i carbunati. L'egua a caminn-a in te scciapöie mangianduse a cumpunente feta de carbunati e arichinduse de calciu e de atre sustanse: quande a sciorte a cuntattu cun l'aia, u carbunatu de calciu u se depoxita in scia miagia, restandughe.<ref>{{Çitta web|url=https://www.regione.liguria.it/contenuti_statici/geositi/85_Catasto%20geositi.pdf|tìtolo=Speleotemi di Punta Chiappa|léngoa=IT|vìxita=2026-07-10}}</ref>
U l'é in scitu ch'u merita pe'e escursciuin e e imersciuin sutt'egua, grassie aa sö puzisiun e aa cunfurmasiun di fundi du mà, che chi sun pin de rocce e de recanti scavè. Cumme pe üna grossa fetta tra Camuggi e u prumuntoiu, anche chì a costa a l'é erta e a piccu, cun i rilievi feti che ne dixan cumme u fundu segge d'ainin messciou, ch'u l'ariva a üna prufunditè de 50 metri zà a 50 metri daa riva.<ref>{{Çitta publicaçión|outô=AA.VV.|tìtolo=Comune di Camogli – Città Metropolitana di Genova Piano Urbanistico Comunale|çitæ=Camuggi|p=54|léngoa=IT|vìxita=2026-04-03|url=https://docvas.regione.liguria.it/vas/X162/VAS/elaborati/DESCRIZIONE%20FONDATIVA/Relazione%20della%20DESCRIZIONE%20FONDATIVA.pdf|cid=AA.VV, 2023}}</ref> L'ambiente sutt'egua u l'é quellu de lüxerne, rissue, ögiè, sagai e purpi, ma pö sücedde navegandu de vedde finn-a quarche möa o i drafin. A 37 metri sutta du livellu du mà gh'é a cuscì dita "Grotta di Gambai", postu cunusciüu pe de imersciuin tecniche<ref>{{Çitta web|url=https://fuorigenova.cittametropolitana.genova.it/content/poi/punto-di-immersione-la-grotta-dei-gamberi|tìtolo=Punto di immersione la grotta dei gamberi|léngoa=IT|vìxita=2026-07-11}}</ref>, ciamou cuscì perché gh'é üna grossa culonia de ''[[Parapandalus]]'' (gambai röza).<ref>{{Çitta web|url=https://www.portofinoamp.it/siti-immersione/punta-chiappa-levante-grotta-dei-gamberi-1|tìtolo=Punta Chiappa levante - Grotta dei gamberi (1)|léngoa=IT|vìxita=2026-07-10}}</ref>
Versu levante, a scügea cu'i rissö, a l'ea in ti tempi passè adövià dai camugin che vegnivan chì a fase u bagnu, ma, scicumme che nu gh'é de atressatüa e prescidiu, u nu l'é au mumentu cunsegiou.
U tretu de costa fra a Punta e e Baterie u l'é pin de grotte e de garbi in ta roccia, cunusciüi zà dai tempi antighi. Üna de ste chi a l'é a Tann-a da Schenn-a, in te ün postu imperviu survia aa Punta, mensciunà da Ardito Desio in ta sö guidda de [[Camuggi]] e sercà pe di anni sensa che se segge pusciüu truvala.<ref name=":0">{{Çitta web|url=https://www.catastogrotte.net/liguria/it/caves/view/126/|tìtolo=Tann-a da schenn-a|léngoa=IT|vìxita=2026-07-10}}</ref>
Segundu de testimunianse da gente du postu, a l'é steta inpia de materiale de scartu dau tempu da fin da Segunda Guera, quande s'è desmissu e Baterie.<ref name=":0" /> Ancùn, sutta a ste chi (e quindi a quexi duxentu metri in linia d'aia daa Punta) u ghe n'è ün atra, ciamà "Grotta de Punta Ciappa", ün garbu in ta miagia prufundu üna vintenn-a de metri. Sta chi, cumme finn-a a "Grotta Fasa de l'Eremitta" (ciü versu [[Cà de l'Ou|Ca de l'Ou]]) e de atre grotte chi d'in giu, sun stete classifichè dau geolugu [[Arturo Issel]] in tu primmu [[XX secolo|Növesentu]] e pöi, dau natüralista Nino Sanfilippo, in ti [[Anni 1950|anni '50]].<ref>{{Çitta lìbbro|outô=Dinale Manfredi|tìtolo=Catasto speleologico ligure 124 Li (GE) Tann-a da Schenn-a|url=https://www.catastogrotte.net/liguria/ops_getfile.php?f=../nextcloud/data/catasto/files/scansioni_Issel/0124_Tanna_da_Schenna/0124_Tanna_da_Schenna.pdf|ànno=1958|editô=Catasto speleologico ligure|léngoa=IT}}</ref>
=== L'artà da Stella Maris ===
<gallery mode="packed" heights="150">
Immaggine:Camogli - altare di Punta Chiappa.jpg|L'artà da Stella Maris
Immaggine:Camogli - ricorrenza Stella Maris.jpg|A ricurensa da Stella Maris, e imbarcasiuin
Immaggine:Stella Maris di Camogli4.JPG|Detaggiu du Dragun
</gallery>
In tu mezu da punta, sciben che ghe tie ben du ventu e che ghe battan e unde, se ghe tröva l'artà da Stella Maris, cun ün muzaicu de devusiun fetu da Francesco Dal Pozzo. Questu u mustra, cumme in te ün'atra versciun, ch'a l'é in ta gexa de San Nichiozu, a Madonna cu'u Bambin, in scia puppa d'üna caracca fra e unde erte, cun inturnu i mainè che pregan.<ref>{{Çitta web|url=https://www.puntachiappa.it/festa-della-stella-maris/|tìtolo=Festa della Stella Maris|léngoa=IT|vìxita=2026-07-10}}</ref> D'in annu in annu, aa primma dumenega d'agustu se festezza a ricurensa cu'a messa dedicà aa Stella Maris, che pe tradisiun a prutezze i mainè.<ref>{{Çitta web|url=http://www.agenziabozzo.it/camogli_oggi/Gall_fotooggi_new/110_Altare_Stella_Maris_Punta_Chiappa.htm|tìtolo=110. Altare Stella Maris Punta Chiappa|léngoa=IT|vìxita=2026-07-10}}</ref>
Da l'artà se cunzunzan due prucesciuin, üna ch'a vegne da [[San Roccu (Camuggi)|San Roccu]] e a passa pe [[San Nichiozu (Camuggi)|San Nichiozu]], l'atra, feta cu'e barche che partan dau [[Purtixö de Camuggi]] e ch'a riva aa [[A Fuxe (Camuggi)|Fuxe]] (Portu Pigöggiu). A messa a vegne dita de solitu dai previ da [[Baxilica de l'Assunta (Camuggi)|Bazilica de l'Assunta]] e de San Roccu, tantu pe'e gente in sciu scöggiu quantu pe quelli in sce barche. Aa seia, mentre in scia ciazza de frunte au paize se tegne ün spetaculu de lüxe cu'u Dragun e i lümin missi in mà, tante gente piggian parte a l'eventu au meximu moddu metendu in mà i lümin da riva.<ref>{{Çitta web|url=https://www.marenostrumrapallo.it/dragun/|tìtolo=Stella Maris. La festa della gente di mare e della costa|léngoa=IT|vìxita=2026-07-11}}</ref>
== Notte ==
<references />
== Atri prugetti ==
{{Interprogetto}}
[[Categorîa:Camuggi]]
4ownuho54zt4xmya0wimmogk7pfzbqs
Zâne Loênso Freirîgo Gavòtti
0
33206
274195
274018
2026-09-24T13:11:51Z
Michæ.152
13747
274195
wikitext
text/x-wiki
{{Grafîa ofiçiâ}}{{Biografia|nàscita=Sascéllo, 10 d'agósto do 1774|mòrte=Sascéllo, 25 de frevâ do 1843|profesción=religiôzo, insegnànte, [[poêta]]|inmàgine=Sogni (Giovanni Lorenzo Federico Gavotti).jpg|descriçión=Prìmma pàgina di ''Sogni'' do Gavòtti}}
'''Zâne Loênso Freirîgo Gavòtti''' ([[Sascê|Sascéllo]], [[10 agosto|10 d'agósto]] do [[1774]] - [[Sascê|Sascéllo]], [[25 frevâ|25 de frevâ]] do [[1843]]) o l'é stæto 'n religiôzo, scritô e poêta lìgure.
== Vìtta ==
Zâne Loênso Freirîgo Gavòtti o nàsce inta néutte tra-o 9 e-o 10 d'agósto do [[1774]] a-o [[Sascê|Sascéllo]], into [[Repùbrica de Zena|Ducâto de Zêna]], da l'avocòu Zâne Batìsta Gavòtti e Caterìnn-a Perrando.
O riçéive a prìmma istruçión into pàize de nasción, dónde o l'inprénde o [[Léngoa latìnn-a|latìn]]; scìn da picìn o móstra 'na fortìscima propensción pe l'àrte da [[Poexia|poêxia]], ch'a ghe vêgne trasmìssa da-a famìggia. Do [[1788]] o va a [[Sann-a|Savónn-a]] p'anâ avànti co-i stùddi a-e schêue di Scignori da Misción. I genitoî l'aviéivan indirisòu a-i stùddi de lézze, ma o çèrne a vìtta religiôza, cómme i seu fræ prìmma de lê, e o l'ìntra inta Congregaçión di Cêghi Regolâri de San Pòulo. Coscì o va a-o noviçiâto se Sàn Bertomê a [[Zena|Zêna]], tegnûo da-i Pàddri Barnabîti. O pìggia i vôti do [[1791]] e o vêgne destinòu a-i stùddi filozòfichi into Colêgio di Barnabîti de [[Ascoli Piceno]].
Da-o [[1799]] o l'inségna [[retòrica]] inte pùbriche schêue a Foglino, in [[Umbria|Ónbria]]. Chîe o conósce 'n cortivòu barnabîta d'[[Arbissœa|Arbisêua]], o [[Zâne Battista Spotórno]], co-o quæ o l'astrenziâ 'na lónga amixìçia. Do 1810 o [[Napolion Bonaparte|Napolión]] o l'abolìsce i órdini religiôxi e-o Gavòtti, pe no dovéi zuâ fedeltæ a l'inpeatô e con tùtta probabilitæ coæoso ascì de tornâ a câza dòppo tànto ténpo, o l'é costréito a lasciâ Foglino.
Da-o pónto de vìsta polìtico, o l'é de lóngo restòu atacòu a-e vêgie instituçioìn de l'Antîgo Regìmme e descóntento do nêuvo órdine polìtico detòu da l'ondâ napoleònica. A-a chéita de Napolión, do [[1814]] o Gavòtti o s'é vìsto aretiâ a pensción e, tànto ch'o stâva a-o Sascéllo, o l'à dîto mâ do govèrno restoròu de Zêna. Reciamòu into capolêugo, gh'é stæto proibîo de tornâ a-o Sascéllo pe 'na dexénn-a de méixi, ch'o l'à pasòu coscì in exìlio a Savónn-a tànto ch'o travagiâva da istrutô.
Do [[1818]] o s'é fæto secolarizâ perché o no poéiva ciù lasciâ a seu Sascéllo, segóndo quéllo che lê o ripòrta inta seu ''Autobiografîa'' in caxón pò-u ciù da nostalgîa (inti fæti pâ ch'o fîse inamoòu da mogê do Bonaventura Zunini, da-a quæ o l'à avûo a-o mànco 'n fìggio).
O pàssa i ùrtimi ànni da seu vìtta maròtto ma o va avànti a scrîve vèrsci; o mêue a-o Sascéllo a-i 25 de frevâ do [[1843]].
== Êuvie ==
{{Çitaçión|L'eco de' patrii miei colli taceva allora, o non ripeteva che fioche estreme
voci di vecchi pastori.}}
Scibén chò-u Zâne Gavòtti o l'à scrîto e seu êuvie pò-u ciù in [[léngoa italiànn-a]], o reprezénta ùnn-a de ræe testimoniànse da letiatûa dialetâle de l'Ôtrazôvo prìmma do Noveçénto<ref>Anselmo Roveda: [https://conseggio-ligure.org/docs/zimme-003-otrazovo.pdf La letteratura d’espressione ligure nella regione storica dell’Oltregiogo]</ref>. L'outô o l'é vegnûo nòtto sorviatùtto pò-u lìbbro de rìmme intitolòu ''Sogni'', pubricæ a Zêna do [[1813]] e pöi stanpæ tórna do [[1830]] a Lugàn.
Tra-i âtri seu travàggi s'aregòrda prexénpio ''Prose e versi'' ([[1809]]), ''Poesie estemporanee edite e inedite'' ([[1825]]), ''Prose'' ([[1833]]), l'outobiografîa ''Vita dell’Ab. G. L. F. Gavotti da lui medesimo scritta'' ([[1825]]) e vàrri artìcoli in sciô ''Nuovo Giornale Ligustico''.
O l'é stæto outô insémme a-o [[Zâne Batìsta Spotórno]] de dötréi travàggi a ciù moén, cómme ''Ritratti ed Elogi di Liguri illustri'' ([[1830]]), do quæ se mensónn-a sorviatùtto o seu ''Elogio storico di Cristoforo Colombo'', e ''Le poesie composte in lode della Signora Francesca Calsamiglia pittrice'' ([[1835]]).
Inta vegiàia o s'é dedicòu a-o stùddio da stòia locâle da seu Sascéllo e coscì o l'à stéizo prexénpio o ''Saggio sui Liguri Statielli'' ([[1833]]) e un travàggio in scî ''Epitafii trovati in Santa Maria del Tiglieto Mandamento di Sassello'' con ''Alcune notizie su quell'Abbazia'' ([[1837]])
A propòxito da produçión into dialétto do Sascéllo, o Gavòtti o l'à conpòsto o poêma ''[[Ei quatei stagiugni sasc'line]]'' ([[1829]]), ch'o descrîve in mainêa idealizâ a vìtta de canpàgna di contadìn. Pe de ciù o l'à scrîto, a séi moén co-o poæ Giöxéppe Gavòtti e l'amîgo Bonaventura Zunini, o poêma ''[[Il Sassello]]'', tùtto in italiàn fêua che 'na sôla stròfa in dialétto.
{{Çitaçión|Câṙa prümma , ti t'arivi </br>
E ti porti cun ti u su </br>
s'ti t na treuvi ancuṙa vivi </br>
diummie grâzie a Nostrei Sgnu.|Zâne Loênso Freirîgo Gavòtti: Ei quatei stagiugni}}
== Nòtte ==
<references />
== Bibliografîa ==
* {{Çitta lìbbro|outô=Enrico Filippini|tìtolo=[https://www.storiapatriagenova.it/Docs/Biblioteca_Digitale/SB/619ed2f0c43179836ebfd1c242eb3493/dd76a94170bf4c59b80dca51d0e5096f.pdfQ. F. L. Gavotti E G. B. Spotorno]||ànno=|editô=|çitæ=|léngoa=IT}}
* {{Çitta lìbbro|outô=Giovanni Lorenzo Federico Gavotti|tìtolo=[https://www.storiapatriagenova.it/Docs/Biblioteca_Digitale/SB/8220db9f4d60dd75698ba4f6f3a01da2/a20621ef4d9a8820abef508fb40a65e5.pdfVita dell'Abate Giovanni Lorenzo Federico Gavotti da lui medesimo scritta]||ànno=|editô=|çitæ=|léngoa=IT}}
== Âtri progètti ==
{{Interprogetto}}
{{Letiatûa in lìgure}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Poêti in lìgure]]
pu55w3hofuadk5uorssg0fyttmdaec2
274209
274195
2026-09-24T20:07:10Z
Michæ.152
13747
Cangio de variante inte quella de l'outô; primma serie de coreçioìn segondo e indicaçioìn do sciô Maurilio
274209
wikitext
text/x-wiki
{| width=50%
|-
|style="background:orange; color:white" width=10%|<div style="text-align:center">'''SA'''</div>
|style="background:#FFD9B2; color:black"|Sa pagina qui l'è an tra '''parlata du Sascé''', secundu ra grafia d'Giovanni Romano</small>
|}
{{Biografia|nàscita=Sascé, 10 d’agustu dei 1774|var-nàscita=Nascita|mòrte=Sascé, 25 d’feivè dei 1843|profesción=padre barnabita, scritù, pueta|var-profesción=Mesté|var-âtre_informaçioìn=Atre infurmaziùn-ni|var-mòrte=Mòrte|inmàgine=Sogni (Giovanni Lorenzo Federico Gavotti).jpg|descriçión=Prüma pagina di ''Sogni'' du Gavotti}}
'''Gian Lurenzu Federicu Gavotti''' ([[Sascê|Sascé]], [[10 agosto|10 d’agustu]] dei [[1774]] - [[Sascê|Sascé]], [[25 frevâ|25 d’feivè]] dei [[1843]]) l’è stà ün padre barnabìta, scritù e [[Poeta|puèta]] ligure.
== Vita ==
Gian Lurenzu Federicu Gavotti u nasce an tra nöce tra u 9 e u 10 d’agustu dei [[1774]] au [[Sascê|Sascé]], an tu [[Repùbrica de Zena|Ducatu d’Zèna]], da l’avucatu Gian Batista Gavotti e Caterina Perrando.
L’ha ra sò prüma istruziùn au Sascé, dande l’ampara u [[Léngoa latìnn-a|latìn]]; za da fiu u s’vèghe che l’è purtà pei l’arte dra [[Poexia|puexia]], ch’a i vène pasà e mustrà da ra famiia. Ant’ei [[1788]] u va a [[Sann-a|San-na]] pei cuntinuè i stüdi ai scöre di Scignuri dra Misciùn. I söi i vurèvan ancaminèle ai stüdi d’lège, ma u zèrne d'piè ra vita religiusa, cume za i sò frai i han faciu prüma d’chèlu, e l’entra an tra cungregaziùn di Cerighi Regulari d’San Paulu. Acsciü u va au nuviziatu id San Burtumle a [[Zena|Zèna]], tgnü dai [[Pàddri Barbabîti|padri Barbanìti]]. U piia i vuti ant'ei [[1791]] e u vène destinà ai stüdi filosofici id [[Ascoli Piceno]].
Dai [[1799]] l’ansegna [[retorica]] ant’ei scöre pübliche d’Foglino, an [[Umbria]]. Qui u cnüsce e u vène grande amigu d’ün gran prufesù barnabìta d’[[Arbissœa|Arbisöa]], Gian Batista Sputurnu. Ant'ei 1810 [[Napolion Bonaparte|Napuleùn]] l’abulisce i urdini religiusi e Gavotti, pei nu zürè fedeltà a l'imperatù e fòscia anche pei ra gran cuè d'turnè a ca dòpu tantu tèmpu, u deve lascià Foligno.
Da'i puntu d'vista puliticu, l'è sèmpre restà atacà a'i vègie istituziùn-ni d'l'Antigu Regime e scuntèntu d’ista növa pulitica purtà da Napuleùn.
Quandu l’è chèiciu Napuleùn, ant'ei [[1814]], Gavotti u s'vèghe artirè ra pensciùn e, mèntre u s’truvàva au Sascé, u parla mà d'ei guvèrnu arnuvà id Zèna. Arciamà a Zèna, u i stà pruibì d'turnè au Sascé pei na dexèn-na d'mèixi, e u duvrà stèrsne an exiliu a San-na faxendu l’istrutù.
Ant'ei [[1818]] u s'è faciu secularizè peichè u nu purèiva ciü lascià a sò Sascé, secundu quel che lè u scriva an tra sò ''Autobiografia'' a causa dra nustalgia (an verità u pa ch'u fusse anamurà dra muiè d'Bonaventura Zunìn, da ra quale l'ha avü aiménu ün fiö).
U passa i sò ürtimi agni id vita marötu, ma u cuntinua a scrive versci; u mörie au [[Sascê|Sascé]] ei 25 d’feivè dei [[1843]].
== Òpere ==
{{Çitaçión|L'eco de' patrii miei colli taceva allora, o non ripeteva che fioche estreme voci di vecchi pastori.}}
Sbèn che Gavotti u l'aia scriciu gran parte d'ei sò òpere an [[Léngoa italiànn-a|italiàn]], u rèsta ün-na d'ei rère testimunianze d’leteratüra dialetale d'l'[[Ôtrazûvo|Entrutèra]] prüma du Nuvezèntu. Is Gavotti l’è stà cnüsciü an special mòdu pr’u libru id rime ciamà ''Sogni'', publicà a [[Zena|Zèna]] ant'ei [[1813]] e pö stampà ant'ei [[1830]] a [[Lugàn]].
Tra i atri sò travaji u s'ariòrda pr'esèmpiu ''Prose e versi'' ([[1809]]), ''Poesie estemporanee edite e inedite'' ([[1825]]), ''Prose'' ([[1833]]), l'autubiugrafia ''Vita dell’Ab. G. L. F. Gavotti da lui medesimo scritta'' ([[1825]]) e tanci articuli ans'u ''Nuovo Giornale Ligustico''.
L'ha faciu, ansème a Gian Batista Sputurnu, di travaji a ciü man-ni, cume ''Ritratti ed Elogi di Liguri illustri'' ([[1830]]), di quali u s’parla ciü che atru du sò ''Elogio storico di Cristoforo Colombo'', e ''Le poesie composte in lode della Signora Francesca Calsamiglia pittrice'' ([[1835]]).
Quandu l’è vgnü vegiu, u s’è misu a stüdiè ra stòria dra sò Sascé e acsciü l'ha scriciu pr'esèmpiu u ''Saggio sui Liguri Statielli'' ([[1833]]) e ün travaiu an züma ai ''Epitafii trovati in Santa Maria del Tiglieto Mandamento di Sassello'' cun ''Alcune notizie su quell'Abbazia'' ([[1837]]).
A prupòxitu di sò travaji an züma au sasclìn, Gavotti l'ha scriciu ei puema ''[[Ei quatei stagiugni sasc'line]]'' ([[1829]]), ch'u descrive an mòdu esagerà ra vita d'campagna di cuntadin-ni. L'ha anche scriciu, a scéxe man-ni cui pare Giuxeppe e l'amigu Bonaventura Zunini, ei puema ''Il Sassello'', tütu an italiàn föra che na sula strofa an sasclìn.
{{Çitaçión|Câṙa prümma , ti t'arivi </br>
E ti porti cun ti u su </br>
s'ti t na treuvi ancuṙa vivi </br>
diummie grâzie a Nostrei Sgnu.|Gian Lurenzu Federicu Gavotti: Ei quatei stagiugni}}
== Note ==
<references />
== Atri prugetti ==
{{Interprogetto}}
{{Letiatûa in lìgure}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Poêti in lìgure]]
{{Interprogetto}}
{{Letiatûa in lìgure}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Poêti in lìgure]]
{{Interprogetto}}
{{Letiatûa in lìgure}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Poêti in lìgure]]
sj7vfultfl618sbcsoqg38ozfotd7by
274210
274209
2026-09-24T20:36:33Z
Michæ.152
13747
274210
wikitext
text/x-wiki
{| width=50%
|-
|style="background:orange; color:white" width=10%|<div style="text-align:center">'''SA'''</div>
|style="background:#FFD9B2; color:black"|Sa pagina qui l'è an tra '''parlata du Sascé''', secundu ra grafia d'Giovanni Romano</small>
|}
{{Biografia|nàscita=Sascé, 10 d’agustu dei 1774|var-nàscita=Nascita|mòrte=Sascé, 25 d’feivè dei 1843|profesción=padre barnabita, scritù, pueta|var-profesción=Mesté|var-âtre_informaçioìn=Atre infurmaziùn-ni|var-mòrte=Mòrte|inmàgine=Sogni (Giovanni Lorenzo Federico Gavotti).jpg|descriçión=Prüma pagina di ''Sogni'' du Gavotti}}
'''Gian Lurenzu Federicu Gavotti''' ([[Sascê|Sascé]], [[10 agosto|10 d’agustu]] dei [[1774]] - [[Sascê|Sascé]], [[25 frevâ|25 d’feivè]] dei [[1843]]) l’è stà ün padre barnabìta, scritù e [[Poeta|puèta]] ligure.
== Vita ==
Gian Lurenzu Federicu Gavotti u nasce an tra nöce tra u 9 e u 10 d’agustu dei [[1774]] au [[Sascê|Sascé]], an tu [[Repùbrica de Zena|Ducatu d’Zèna]], da l’avucatu Gian Batista Gavotti e Caterina Perrando.
L’ha ra sò prüma istruziùn au Sascé, dande l’ampara u [[Léngoa latìnn-a|latìn]]; za da fiu u s’vèghe che l’è purtà pei l’arte dra [[Poexia|puexia]], ch’a i vène pasà e mustrà da ra famiia. Ant’ei [[1788]] u va a [[Sann-a|San-na]] pei cuntinuè i stüdi ai scöre di Scignuri dra Misciùn. I söi i vurèvan ancaminèle ai stüdi d’lège, ma u zèrne d'piè ra vita religiusa, cume za i sò frai i aian faciu prüma d’chèlu, e l’entra an tra cungregaziùn di Cerighi Regulari d’San Paulu. Acsciü u va au nuviziatu id San Burtumle a [[Zena|Zèna]], tgnü dai [[Pàddri Barbabîti|padri Barbanìti]]. U piia i vuti ant'ei [[1791]] e u vène destinà ai stüdi filosofici id [[Ascoli Piceno]].
Dai [[1799]] l’ansegna [[retorica]] ant’ei scöre pübliche d’Foglino, an [[Umbria]]. Qui u cnüsce e u vène grande amigu d’ün gran prufesù barnabìta d’[[Arbissœa|Arbisöa]], Gian Batista Sputurnu. Ant'ei 1810 [[Napolion Bonaparte|Napuleùn]] l’abulisce i urdini religiusi e Gavotti, pei nu zürè fedeltà a l'imperatù e fòscia anche pei ra gran cuè d'turnè a ca dòpu tantu tèmpu, u deve lascià Foligno.
Da'i puntu d'vista puliticu, l'è sèmpre restà atacà a'i vègie istituziùn-ni d'l'Antigu Regime e scuntèntu d’ista növa pulitica purtà da Napuleùn.
Quand' l’è chèiciu Napuleùn, ant'ei [[1814]], Gavotti u s'vèghe artirè ra pensciùn e, mèntre u s’truvàva au Sascé, u parla mà d'ei guvèrnu arnuvà id Zèna. Arciamà a Zèna, u i stà pruibì d'turnè au Sascé pei na dexèn-na d'mèixi, e u duvrà stèrsne an exiliu a San-na faxendu l’istrutù.
Ant'ei [[1818]] u s'è faciu secularizè peichè u nu purèiva ciü lascià a sò Sascé, secundu quel che lè u scriva an tra sò ''Autobiografia'' a causa dra nustalgia (an verità u pa ch'u fusse anamurà dra muiè d'Bonaventura Zunìn, da ra quale l'ha avü aiménu ün fiö).
U passa i sò ürtimi agni id vita marötu, ma u cuntinua a scrive versci; u mörie au [[Sascê|Sascé]] ei 25 d’feivè dei [[1843]].
== Òpere ==
{{Çitaçión|L'eco de' patrii miei colli taceva allora, o non ripeteva che fioche estreme voci di vecchi pastori.}}
Sbèn che Gavotti u l'aia scriciu gran parte d'ei sò òpere an [[Léngoa italiànn-a|italiàn]], u rèsta ün-na d'ei rère testimunianze d’leteratüra dialetale d'l'[[Ôtrazûvo|Entrutèra]] prüma du Nuvezèntu. Is Gavotti l’è stà cnüsciü an special mòdu pr’u libru id rime ciamà ''Sogni'', publicà a [[Zena|Zèna]] ant'ei [[1813]] e pö stampà ant'ei [[1830]] a [[Lugàn]].
Tra i atri sò travaji u s'ariòrda pr'esèmpiu ''Prose e versi'' ([[1809]]), ''Poesie estemporanee edite e inedite'' ([[1825]]), ''Prose'' ([[1833]]), l'autubiugrafia ''Vita dell’Ab. G. L. F. Gavotti da lui medesimo scritta'' ([[1825]]) e tanci articuli ans'u ''Nuovo Giornale Ligustico''.
L'ha faciu, ansème a Gian Batista Sputurnu, di travaji a ciü man-ni, cume ''Ritratti ed Elogi di Liguri illustri'' ([[1830]]), di quali u s’parla ciü che atru du sò ''Elogio storico di Cristoforo Colombo'', e ''Le poesie composte in lode della Signora Francesca Calsamiglia pittrice'' ([[1835]]).
Quand' l’è vgnü vegiu, u s’è misu a stüdiè ra stòria dra sò Sascé e acsciü l'ha scriciu pr'esèmpiu u ''Saggio sui Liguri Statielli'' ([[1833]]) e ün travaiu an züma ai ''Epitafii trovati in Santa Maria del Tiglieto Mandamento di Sassello'' cun ''Alcune notizie su quell'Abbazia'' ([[1837]]).
A prupòxitu di sò travaji an züma au sasclìn, Gavotti l'ha scriciu ei puema ''[[Ei quatei stagiugni sasc'line]]'' ([[1829]]), ch'u descrive an mòdu esagerà ra vita d'campagna di cuntadin-ni. L'ha anche scriciu, a scéxe man-ni cui pare Giuxeppe e l'amigu Bonaventura Zunini, ei puema ''Il Sassello'', tütu an italiàn föra che na sula strofa an sasclìn.
{{Çitaçión|Câṙa prümma , ti t'arivi </br>
E ti porti cun ti u su </br>
s'ti t na treuvi ancuṙa vivi </br>
diummie grâzie a Nostrei Sgnu.|Gian Lurenzu Federicu Gavotti: Ei quatei stagiugni}}
== Note ==
<references />
== Atri prugetti ==
{{Interprogetto}}
{{Letiatûa in lìgure}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Poêti in lìgure]]
{{Interprogetto}}
{{Letiatûa in lìgure}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Poêti in lìgure]]
{{Interprogetto}}
{{Letiatûa in lìgure}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Poêti in lìgure]]
h7n4acb06955utzi2utv4vmky9tvhg3
274211
274210
2026-09-24T21:04:19Z
Michæ.152
13747
274211
wikitext
text/x-wiki
{| width=50%
|-
|style="background:orange; color:white" width=10%|<div style="text-align:center">'''SA'''</div>
|style="background:#FFD9B2; color:black"|Sa pagina qui l'è scricia an tra '''parlata du Sascé''', secundu ra grafia d'Giovanni Romano
|}
{{Biografia|nàscita=Sascé, 10 d’agustu dei 1774|var-nàscita=Nascita|mòrte=Sascé, 25 d’feivè dei 1843|profesción=padre barnabita, scritù, pueta|var-profesción=Mesté|var-âtre_informaçioìn=Atre infurmaziùn-ni|var-mòrte=Mòrte|inmàgine=Sogni (Giovanni Lorenzo Federico Gavotti).jpg|descriçión=Ra prüma pagina di ''Sogni'' du Gavotti|var-dæti_personâli=Dati persunali}}
'''Gian Lurenzu Federicu Gavotti''' ([[Sascê|Sascé]], [[10 agosto|10 d’agustu]] dei [[1774]] - [[Sascê|Sascé]], [[25 frevâ|25 d’feivè]] dei [[1843]]) l’è stà ün padre barnabìta, scritù e [[Poeta|puèta]] ligure.
== Vita ==
Gian Lurenzu Federicu Gavotti u nasce an tra nöce tra u 9 e u 10 d’agustu dei [[1774]] au [[Sascê|Sascé]], an tu [[Repùbrica de Zena|Ducatu d’Zèna]], da l’avucatu Gian Batista Gavotti e Caterina Perrando.
L’ha ra sò prüma istruziùn au Sascé, dande l’ampara u [[Léngoa latìnn-a|latìn]]; za da fiu u s’vèghe che l’è purtà pei l’arte dra [[Poexia|puexia]], ch’a i vène pasà e mustrà da ra famiia. Ant’ei [[1788]] u va a [[Sann-a|San-na]] pei cuntinuè i stüdi ai scöre di Scignuri dra Misciùn. I söi i vurèvan ancaminèle ai stüdi d’lège, ma u zèrne d'piè ra vita religiusa, cume za i sò frai i aivan faciu prüma d’chèlu, e l’entra an tra cungregaziùn di Cerighi Regulari d’San Paulu. Acsciü u va au nuviziatu id San Burtumle a [[Zena|Zèna]], tgnü dai [[Pàddri Barbabîti|padri Barbanìti]]. U piia i vuti ant'ei [[1791]] e u vène destinà ai stüdi filosofici id [[Ascoli Piceno]].
Dai [[1799]] l’ansegna [[retorica]] ant’ei scöre pübliche d’Foglino, an [[Umbria]]. Qui u cnüsce e u vène grande amigu d’ün gran prufesù barnabìta d’[[Arbissœa|Arbisöa]], Gian Batista Sputurnu. Ant'ei 1810 [[Napolion Bonaparte|Napuleùn]] l’abulisce i urdini religiusi e Gavotti, pei nu zürè fedeltà a l'imperatù e fòscia anche pei ra gran cuè d'turnè a ca dòpu tantu tèmpu, u deve lascià Foligno.
Da'i puntu d'vista puliticu, l'è sèmpre restà atacà a'i vègie istituziùn-ni d'l'Antigu Regime e scuntèntu d’ista növa pulitica purtà da Napuleùn.
Quand' l’è chèiciu Napuleùn, ant'ei [[1814]], Gavotti u s'vèghe artirè ra pensciùn e, mèntre u s’truvàva au Sascé, u parla mà d'ei guvèrnu arnuvà id Zèna. Arciamà a Zèna, u i stà pruibì d'turnè au Sascé pei na dexèn-na d'mèixi, e u duvrà stèrsne an exiliu a San-na faxendu l’istrutù.
Ant'ei [[1818]] u s'è faciu secularizè peichè u nu purèiva ciü lascià a sò Sascé, secundu quel che lè u scriva an tra sò ''Autobiografia'' a causa dra nustalgia (an verità u pa ch'u fusse anamurà dra muiè d'Bonaventura Zunìn, da ra quale l'ha avü aiménu ün fiö).
U passa i sò ürtimi agni id vita marötu, ma u cuntinua a scrive versci; u mörie au [[Sascê|Sascé]] ei 25 d’feivè dei [[1843]].
== Òpere ==
{{Çitaçión|L'eco de' patrii miei colli taceva allora, o non ripeteva che fioche estreme voci di vecchi pastori.}}
Sbèn che Gavotti u l'aia scriciu gran parte d'ei sò òpere an [[Léngoa italiànn-a|italiàn]], u rèsta ün-na d'ei rère testimunianze d’leteratüra dialetale d'l'[[Ôtrazûvo|Entrutèra]] prüma du Nuvezèntu. Is Gavotti l’è stà cnüsciü an special mòdu pr’u libru id rime ciamà ''Sogni'', publicà a [[Zena|Zèna]] ant'ei [[1813]] e pö stampà ant'ei [[1830]] a [[Lugàn]].
Tra i atri sò travaji u s'ariòrda pr'esèmpiu ''Prose e versi'' ([[1809]]), ''Poesie estemporanee edite e inedite'' ([[1825]]), ''Prose'' ([[1833]]), l'autubiugrafia ''Vita dell’Ab. G. L. F. Gavotti da lui medesimo scritta'' ([[1825]]) e tanci articuli ans'u ''Nuovo Giornale Ligustico''.
L'ha faciu, ansème a Gian Batista Sputurnu, di travaji a ciü man-ni, cume ''Ritratti ed Elogi di Liguri illustri'' ([[1830]]), di quali u s’parla ciü che atru du sò ''Elogio storico di Cristoforo Colombo'', e ''Le poesie composte in lode della Signora Francesca Calsamiglia pittrice'' ([[1835]]).
Quand' l’è vgnü vegiu, u s’è misu a stüdiè ra stòria dra sò Sascé e acsciü l'ha scriciu pr'esèmpiu u ''Saggio sui Liguri Statielli'' ([[1833]]) e ün travaiu an züma ai ''Epitafii trovati in Santa Maria del Tiglieto Mandamento di Sassello'' cun ''Alcune notizie su quell'Abbazia'' ([[1837]]).
A prupòxitu di sò travaji an züma au sasclìn, Gavotti l'ha scriciu ei puema ''[[Ei quatei stagiugni sasc'line]]'' ([[1829]]), ch'u descrive an mòdu esagerà ra vita d'campagna di cuntadin-ni. L'ha anche scriciu, a scéxe man-ni cui pare Giuxeppe e l'amigu Bonaventura Zunini, ei puema ''Il Sassello'', tütu an italiàn föra che na sula strofa an sasclìn.
{{Çitaçión|Câṙa prümma , ti t'arivi </br>
E ti porti cun ti u su </br>
s'ti t na treuvi ancuṙa vivi </br>
diummie grâzie a Nostrei Sgnu.|Gian Lurenzu Federicu Gavotti: Ei quatei stagiugni}}
== Note ==
<references />
== Atri prugetti ==
{{Interprogetto}}
{{Letiatûa in lìgure}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Poêti in lìgure]]
{{Interprogetto}}
{{Letiatûa in lìgure}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Poêti in lìgure]]
{{Interprogetto}}
{{Letiatûa in lìgure}}
[[Categorîa:Biografìe]]
[[Categorîa:Poêti in lìgure]]
1471b2cajh7hv0q7s333d94qk7thiza
Barseluna
0
33234
274199
2026-09-24T17:11:01Z
N.Longo
12052
+ rdr
274199
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Barçelónn-a]]
je17f26xsvziiljxlg2vle4txyfx453