Wikipedia liwiki https://li.wikipedia.org/wiki/Veurblaad MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Media Speciaal Euverlèk Gebroeker Euverlèk gebroeker Wikipedia Euverlèk Wikipedia Plaetje Euverlèk plaetje MediaWiki Euverlèk MediaWiki Sjabloon Euverlèk sjabloon Help Euverlèk help Categorie Euverlèk categorie Portaol Euverlèk portaol TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 3876 485790 456435 2026-05-19T16:44:07Z InternetArchiveBot 24152 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 485790 wikitext text/x-wiki {{dialek|Gäöls}} {{ExGemeinteNL2 |naam=Gäöl (Geulle) |waope=[[Plaetje:Geulle wapen.svg|150px]] |begin=? |ènj=[[1982]] |nuuj=[[Meersje]] |hoofplaats=Gäöl aan de Maas<ref>[http://rijksmonumenten.nl/monument/507226/voormalig+gemeentehuis/geulle/ Rijksmonumenten.nl - Veurmalig raodhoes Gäöl]</ref> |provincie=[[Nederlands Limbörg]] |km2=6,96<ref name=vt60/> |water=0,37 |inwoeners=2.690 <small>(1971)</small> |deechde=387 |lies=Lies van börgemeistersj van Gäöl }} '''Gäöl''' (Nederlands: '''Geulle''') is ein [[dörp]] in de [[gemeinte]] [[Maersje]] en is gelaege aan 't [[Julianakanaal]] en de [[Maas]]. Tösje 't Julianakanaal en de Maas ligk [[Gäöl aan de Maas]], dat eigelek de ouw dörpskern is. De knaal splits Gäöl dus in twje deile. De naam is aafgeleid van de [[Geul]], die vreuger ónger of tegenéuver 't dörp in de Maas oetmóndde. Dat gebäört noe, naodat de Maas lang geleje de struim van 't letste deil van de Geul is gaon volge, 5 km zudeliker bie [['t Voelwames]]. Ouwer sjriefwieze zin: Goila, Guel en Goelle. 't [[Kestjièl van Gäöl]] en ouch de ouw parochiekèrk (Sint [[Maarten]]) ligke in de vreuger dörpskern. In [[1953]] is 'n nuu parochie gestich mèt de kèrk van '''t Ónbevlek Hart van [[Maria]]''. Dees bevungk zich eigelek in de bövenste kern van Gäöl: ''[[Mwórveld]]''.<br> Op de Sniedersberg drièjt de óngerste watermeule oet [[1850]] in de Meulebaek. 't Dörp haet gein eige NS-stasje mje aan 't spaor van [[Mestreech]] nao [[Remuunj|Remung]]. Vreuger werd eder jaor [[Knastercross]] gehaute. ==Waope== {{dialeksec|Mestreechs}} De gemeinte Gäöl kraog op 10 miert 1941 vaan d'n [[Hoege Raod vaan Adel]] 't volgend [[heraldiek|waope]] touwgekind: :Gedeild: I. In zèlver (''wit'') 'nen umgewènden dobbelstartege liew vaan keel (''roed''), getongk, genageld en gekroend vaan goud; II. gedweersbalk vaan ach stökker zèlver en keel, euver alles heer 'nen dobbelstartege liew vaan sabel (''zwart''), gekroend en genageld vaan goud, getongk vaan keel. 't Sjèld gedèk mèt 'ne gouwe kroen mèt drei blaajer en twie perele. 't Waope is 'n combinatie vaan de waopes vaan Valkeberg en [[Gebrook]], die achterein euver Gäöl heersde. ==Historische inwoenertalle== {| |- valign=top | {| class=wikitable ! Jaor !! Aontal !! Greuj (gans Limbörg) |- | 1830 || 923<ref>[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1830_00_B.xls Volkstèlling 1830]</ref> || -- |- | 1840 || 955<ref>[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1840_00_S11.xls Volkstèlling 1840 - Limbörg]</ref> || +3,5% ''(+5,6%)'' |- | 1849 || 985<ref>[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1849_06_H2.xls Volkstèlling 1849 - Hertogdóm Limbörg: gemeintesgewijs indeiling vaan de provincie]</ref> || +3,1% ''(+4,3%)'' |- | 1859 || 1.010<ref>[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1859_01_H3A.xls Volkstèlling 1859 - Plaotseleke indeiling]</ref> || +2,5% ''(+4,4%)'' |- | 1869 || 1.038<ref>[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1869_01_H4A.xls Volkstèlling 1869 - Feiteleke of getèlde bevolking in eder gemeinte vaan 't riek]</ref> || +2,8% ''(+4,5%)'' |- | 1879 || 1.036<ref>[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1879_05_H1.xls Volkstèlling 1879 - Limbörg: plaotseleke indeiling]</ref> || -0,2% ''(+7,0%)'' |- | 1889 || 1.031<ref>[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1889_13_H1.xls Volkstèlling 1889 - Limbörg]</ref> || -0,5% ''(+6,8%)'' |- | 1899 || 1.059<ref>[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1899_11_H1.xls Volkstèlling 1899 - Limbörg]</ref> || +2,7% ''(+10,2%)'' |} | {| class=wikitable ! Jaor !! Aontal !! Greuj (gans Limbörg) |- | 1909 || 1.084<ref>[http://www.volkstelling.nl/nl/volkstelling/imageview/VT190901T/index.html Volkstèlling 1909 - Plaotseleke indeiling]</ref> || +2,4% ''(+17,8%)'' |- | 1920 || 1.215<ref>[http://www.volkstelling.nl/nl/volkstelling/imageview/VT192001T/index.html Volkstèlling 1920 - Plaotseleke indeiling]</ref> || +12,1% ''(+32,6%)'' |- | 1930 || 1.528<ref>[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1930_01_T1.xls Volkstèlling 1930 - Plaotseleke indeiling]</ref> || +25,8% ''(+25,1%)'' |- | 1947 || 1.916<ref>[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1947_B1_T.xls Volkstèlling 1947 - Plaotseleke indeiling]</ref> || +25,4% ''(+24,2%)'' |- | 1956 || 2.100<ref>[http://www.volkstelling.nl/web/excel/WT_1956_B1_T.xls Woeningtèlling 1956 - Veurnaomste gegeves per gemeinte]</ref> || +9,6% ''(+27,3%)'' |- | 1960 || 2.245<ref name=vt60>[http://www.volkstelling.nl/nl/volkstelling/imageview/VT196002T1/index.html Volkstèlling 1960 - Bevolking vaan gemeintes en oonderdeile vaan gemeintes]</ref> || +6,9% ''(+7,4%)'' |- | 1971 || 2.690<ref>[http://www.volkstelling.nl/nl/volkstelling/images/pdf/VT_1971_B1A_T.pdf/VT_1971_B1A_T.pdf Volkstèlling 1971 - Plaotseleke indeiling]</ref> || +20% ''(+13,9%)'' |} |} ;Opmerking * De getalle veur 1971 zien aofgerund op ganse vieftalle. [[significante ciefers|Gelèt]] op 't klein aontal inwoeners vaan Gäöl is 't greujciefer veur dat jaor daorum neet exakter es op ganse percinte; in tiende perceis is dit +19,8%. ;[[Indexciefer|Rillatief oontwikkeling]] vaan 1830 tot 1971 (''v''₁₈₃₀=100) <timeline> ImageSize = width:755 height:330 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify Colors = id:gray1 value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:1830 till:1971 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1830 PlotData = bar:600 color:gray1 width:1 from:start till:end bar:500 color:gray1 from:start till:end bar:400 color:gray1 from:start till:end bar:300 color:gray1 from:start till:end bar:200 color:gray1 from:start till:end bar:100 color:gray1 from:start till:end bar:0 color:gray1 LineData = layer:front points:(40,70)(90,73) color:blue width:1 #1830-40 index 100-105,6 points:(90,73)(135,75) color:blue width:1 #1840-49 index 105,6-110,2 points:(135,75)(185,77) color:blue width:1 #1849-59 index 110,2-115,0 (nao bove aofgerund vaan 114,9...) points:(185,77)(235,80) color:blue width:1 #1859-69 index 115,0-120,2 points:(235,80)(285,84) color:blue width:1 #1869-79 index 120,2-128,7 points:(285,84)(335,89) color:blue width:1 #1879-89 index 128,7-137,1 points:(335,89)(385,96) color:blue width:1 #1889-99 index 137,1-151,1 points:(385,96)(435,109) color:blue width:1 #1899-1909 index 151,1-178,2 points:(435,109)(490,138) color:blue width:1 #1909-20 index 178,2-236,4 points:(490,138)(540,168) color:blue width:1 #1920-30 index 236,4-295,7 points:(540,168)(625,204) color:blue width:1 #1930-47 index 295,7-367,2 points:(625,204)(670,242) color:blue width:1 #1947-56 index 367,2-443,0 points:(670,242)(690,258) color:blue width:1 #1956-60 index 443,0-475,6 points:(690,258)(745,291) color:blue width:1 #1960-71 index 475,6-541,5 points:(40,70)(90,72) color:green width:1 points:(90,72)(135,73) color:green width:1 points:(135,73)(185,75) color:green width:1 points:(185,75)(235,76) color:green width:1 points:(235,76)(285,76) color:green width:1 points:(285,76)(335,76) color:green width:1 points:(335,76)(385,77) color:green width:1 points:(385,77)(435,78) color:green width:1 points:(435,78)(490,86) color:green width:1 points:(490,86)(540,103) color:green width:1 points:(540,103)(625,124) color:green width:1 points:(625,124)(670,134) color:green width:1 points:(670,134)(690,142) color:green width:1 points:(690,142)(745,166) color:green width:1 </timeline> Greun: Gemeinte Gäöl<br> Blauw: Provincie Limbörg ==Buurtsjappe== [[Gehuch]]te en [[buurtsjap]]pe: * [[Brookhaove]] (Broekhoven) * [[Brómmele (Gäöl)|Brómmele]] (Brommelen) * [[Mwórveld]] (Moorveld) * [[de Husjeberg]] (Hussenberg) * [['t Klei-Brook]] (Oostbroek) * [[Sniedersberg]] (Snijdersberg) * [['t Sjtómmeveldsje]] (Stommeveld) * [['t Grwat-Brook]] (Westbroek) * [[Hölse]] (Hulserstraat) * [[De Peel]] (De Peel) * [[Aan de Maas]] (Aan de Maas) ==Dörpsvereiniginge== * Toneelvereninging ''Gäöl '62'' * Fanfaar: Sint [[Maarten]] (''[[Martinus]]'') * Harmonie ''Sint [[Caecilia]]'' * ''Gäöls Mannekoar'' * Carnavalsvereiniging ''de Bokkerieërs'' * Heemkundevereiniging ''Gäöl'' * Vrouwenvereniging ''ZijActief Moorveld'' ==Persone== Inweunersj: * [[Marie Koenen]] ([[1879]] - [[1959]]), Nederlandse sjriefster * [[Felix Rutten]] ([[1882]] - [[1971]]), sjriever in 't Nederlands en in 't dialek * [[Johan (Jan) Melchior van der Mey]] ([[1878]]-[[1949]]), arsjitek van de [[Amsterdamse Sjoal|Amsterdamse Sjwal]] Gebaore: * [[Theo Engelen]] ([[1951]]), hwagljeraar geschiedenis en sjriever van kengerbeuk ==Rifferenties== <references/> ==Extern links== * http://www.geulle.com * http://www.teamgaol.com * https://web.archive.org/web/20051226120906/http://www.harmoniegeulle.nl/ * http://www.gmk-geulle.nl (Gäöls Mannekoar) * http://www.buurtverenigingwaalssen.nl * https://web.archive.org/web/20090307151202/http://www.tevoot.nl/ (Stichting TeVoot) * https://web.archive.org/web/20100916084143/http://clustering.ning.com/ (Parochie Gäöl etc.) {{GemeinteMeersje}} [[Categorie:Meersje|Gaol]] [[Categorie:Dörper in Nederlands Limburg|Gaol]] b5yujbkqabzsbz736tq7pduvup8dmo4 0 4357 485792 485710 2026-05-19T17:07:19Z Ooswesthoesbes 398 485792 wikitext text/x-wiki {{dialek|Sintruins}} {| class="prettytable" border=1 cellpadding="1" cellspacing="0" align="right" |----- ! colspan="2" bgcolor="#E0E0E0" align="center" |Stad Sintruin |----- ! colspan="2" align="center" |[[Plaetje:Sint-Truiden_Limburg_Belgium_Map.png]] |----- ! colspan="2" bgcolor="#E0E0E0" align="center" |Geografie |----- |Gewes |[[Vlaandere (gewes)|Vlaondere]] |----- |Provincie |[[Belsj Limburg|Limburg]] |----- |[[Arrendissement|Arrendissemint]] |[[Hasselt (arrendissement)|Hasselt]] |----- |Geografische coördinate |50°48' N.B. 5°11' O.L. |----- |[[Oppervlak]] |106,90 [[veerkante killemaeter|km²]] |----- |[[Deilgemeinte]] |Sint-Truiden<br />[[Aolst (Sintruin)|Aalst]]<br />[[Brustem]]<br />[[Engelmansove]]<br />[[Gelenge]]<br />[[Groot-Gelleme]]<br />[[Hallemaol]]<br />[[Kerrekom]]<br />[[Oodinge]]<br />[[Zeppere]]<br />[[Trast]]<br />[[Gossem]]<br />[[Runkele]]<br />[[Wildere]]<br />[[Vullem]] |----- ! colspan="2" bgcolor="#E0E0E0" align="center" |Bevolking (Bron : NIS) |----- |weivoul vollek''<small>(01/01/2014)</small>'' |39.840 |----- |Mans<br>Vroulie |19.589 (49,17%)<br>20.251 (50,83%) |----- |[[Bevolkingsdichtheid|Vollek per virkante killemeiter]] |372,68/km² |} '''Sintruin''' (och: ''Sintrùin''; [[Nederlands]]: ''Sint-Truiden''; [[Frans]]: ''Saint-Trond'') is 'n stàt en gemeinte in 't zùidweste van Bels Limburg, in 't arrendissemènt Àsselt. De stàt lie in Haspegouw en wel op de grens van Druug en Vochtig Àspengou. ==Stadsfuncties== De stàt Sintrùin ei en ieël belàngrèèke istourische binnestàt en lie né wèèt ewèg van de toalgrens be de woale. Sintrùin is het sèntrem vur Zùit-Àspegou en blif nog altijd vuirnoam ver de fruitkwikkers en fruitmarsjangs. Dobèè is Sintrùin ieël vuirnoam as sèntrum ver verzùrreging (do is een groeëte klenik en e groeët psichiatrisch sèntrum) en schoule ver d'ieël streik. Dobèè is Sintrùin as gróetste stàt van Limburg (10.687 ha) van groeët belang vernoamelek ver de boere. Sintrùin hei datieën kérrekdùrrepe (op sintepieter kirk-) en ei voul schoeën zichte uiver de plantaasjes, de vèlde en de bòsse. Dodour ei Sintrùin ieël voul te biën oan de toeriste. Alle zeive joor is in Sintrùin een prosèsse ver den èllige-n [[Trudo]], de léste was in [[2019]].Naa gón doo gin pròsesse nemee aat, ma èlleke zeive joor is et e Trudojoor be allerlei evenemènte moe da voul organisoases van de stàt oan miedoen. Op [[Saffrooinberg]] is en militèère schoul van de Onder Offisiere. In In [[Brustem]] is och e militèèr vliegvèlt, "de plèèn" gelèk se zègge, ma da wit al verschillende joore nemee gebruikt dour et leeger ma wol dour klein vliegers en droons. ==Stadsgeziech== Ronzemedum de Groewte Merrek ston 't [[stadhaas]] in [[Maosbarok]], op reste van de Middeliewse Halle, de [[Maria|Oos Levrouwekèrk]] (eind-[[gotiek|gotisch]]) en de reste van de Sint-Trudoabdij, bé unne [[roemaonse stiel|roemaonsen]] [[toure]]. Wijder kint de stad nog e groewet dieel roemaonse en gotische [[kèrk (geboew)|kèrke]], [[barok]]ke patriciërshuis, de Brustempoort en e veurmaolig [[Begeinhof]], wat naa as muzeum in gebruik is. Oangezien da Sintruin een abdijstad is zen do hiel voul monemente dè de moeite weit zen: * 't Stadaas op de Groewte Merrek (in [[Maasbarok]]) * Oos Levrouwkerk (in eind-[[gotiek]]) * D'n abdijtoure, dee pas is gerenoveird ([[Roemaans]]). * D'n abtsvluigel be de keizerszoal en de bibliotheik * Capucijnenkapel, moe na het OCMW inzit * 't [[begijnhof]]. * De brustempoot (ma do moug tsje nemee in omda da op invalle stie). ==Historie== [[Image:Sint-Truiden.jpg|thumb|right|Groewte Merrek met Stadaas en Oos Levrouwkerk]] Sintruin is ontstoon in [[662]] as da d'n heilege Trudo do e [[kapittel]] stichte. Da kapittel woot in [[793]] verheve tot 'n [[benedictiene]]rabdij, en vanaf deen teid groijde het durp rond da heiligdóm rap. Al in de [[èlfde iew]] kreig de plak [[stadsrechte]]. De grond van de stad war eigedóm vaan 't kloester en de bischop; tot [[1227]] de bischop van [[Metz]], no deen teid de [[prinsbischop]] van [[Luik]], dee Sintruin tot ien van de [[Gooj Stei]] maakte. [[Karel de Koje]] hei de stad voul schoi gedon bé zen verooveringsorlouge, gelek loater och [[Lowie van Nassau]] in den [[Tachetigjoorigen Orlog]]. In [[1566]] kwam in Sintruin 't [[Verbond van Eidele]] bediejen. De [[klooster|abdij]] woot in [[1797]], drei joor no 't begin van de [[Franse bezètting]], opgeheive en e joor doonoo vur een diejel afgebrouke. In [[1970]] woot de gemeinte door herverdeilinge groêder bé onderaandere Hallemaol. ==Gebaore== * [[Rob Brouwers]], kunssjilder, 1941 ==Bekènde inwoners== *[[Frank de Winne]], astronaut, 25 april 1961 *[[Simon Mignolet]], voetbalspeiler, 6 maart 1988 ==Extern linke== * [https://www.sint-truiden.be/ Website van de gemeinte] {{GemeinteSintruin}} {{GemeinteB-Limburg}} [[Categorie:Sintruin| ]] [[Categorie:Sjtaej in Belsj Limburg]] ozbm2senxpqfcxzkao10nfg1aajzgb0 0 22525 485789 477909 2026-05-19T14:28:22Z InternetArchiveBot 24152 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 485789 wikitext text/x-wiki {{Dialek2|Gelaens|Remunjs}} [[Plaetje:Beerenbrouck.jpg|thumb|200px|right|Charles Ruijs de Beerenbrouck, Limburgse minister-president]] '''Charles Joseph Marie Ruijs de Beerenbrouck''' ([[Remunj]], [[1 december]] [[1873]] - [[Utrech (sjtad)|Utrech]], [[17 april]] [[1936]]) waas 'ne [[Nederlandj]]se [[jónkheër]] en [[minister-president|premier]] in de jaore [[1918]]-[[1925]] en van [[1929]]-[[1933]]. De Beerenbrouck waas d'n 1e Limburgse minister-president van Nederlandj. Hae waas de zoon van jónkheër [[Gustave Louis Marie Hubert Ruijs de Beerenbrouck|Gustave Ruijs de Beerenbrouck]] ([[1842]]-[[1926]]), [[ministerie van Justitie (Nederland)|minister van Justitie]] in het kabinèt-[[Kabinet-Mackay|Mackay]] (gróndjlègker van de [[arbeidsinsjpectie]] en de eësjte sociale wèt) en later [[Commissaris van de Keuning(in)|gouverneur]] van [[Limburg (Nederlandj)|Limburg]] ([[1918]]). ==Poletiek== Charles Ruijs de Beerenbrouck sjtudeerde rechte in [[Universiteit Leide|Leide]] en [[weitesjappelikke promotie|promoveerde]] in [[1895]]. Hae waas daonao ènnige tied [[advocaat (beroop)|advocaat]]. Van [[1901]] pes [[1905]] wirkde hae biej 't [[Aopebaar Ministerie in Nederlandj|Aopebaar Ministerie]] en waas [[gemeinteraod]]slid in [[Mesjtreech]] en later [[Tweëde Kamer der Sjtate-Generaal|Tweëde Kamer]]lid veur de ''Bóndj van roams-kathelieke Keesvereiniginge'' (later: [[Roamsch-Kathelieke Sjtaatspartiej]] - RKSP). In [[1918]] volgde hae zien vader op es [[Commissaris van de Keuning(in)|commissaris van de keuningin]] in Limburg. Mer ènnige maonje later sjoof formateur [[Willem Hubert Nolens|mgr. Nolens]] häöm nao veure es [[minister-president van Nederlandj]]. De kathelieke ware biej de eësjte verkezinge volges 't sjtèlsel van [[aeveraejige vertaengewoordiging]] de groatste [[fractie (poletiek)|fractie]] in de Kamer gewóre. Mer Nolens, eine [[preester]], waas es eësjte minister, biej de protesjtante elite óndènkbaar, in de eësjte plaatsj veur de keuningin. [[Plaetje:Ministerraad van het kabinet Ruys de Beerenbrouck (1929-1933), Den Haag Nederland, SFA002006241.jpg|thumb|left|Ruijs de Beerenbrouck en zien derde kabinèt]] Op [[9 september]] [[1918]] góng 't [[Kabinèt-Ruijs de Beerenbrouck I|eësjte kabinèt-Ruijs de Beerenbrouck]] van sjtart ónger de tot dan toe jóngste en eësjte [[roams-kathelieke Kirk|kathelieke]] Nederlandse premier. Ruijs trooj ouch aan es minister van Bènnelandjse Zake. D'r woorte biej dees gelaegeheid ouch tweë nuuj departemènte opgerich: Óngerwies ([[Johannes Theodoor de Visser|De Visser]], [[Christelijk-Historische Unie|CHU]]) en Arbeid ([[Piet Aalberse (1871-1948)|Aalberse]], RKSP). De regering woort kort nao 't aantraeje - in 1918 - geconfronteerd mèt de revelutiedreiging (van ónger angere [[Vergissing van Troelstra|Troelstra]]) die aevel al gaw euvergóng. De regering sjlaagde d'r in óm de door de [[Eësjte Waereldaorlog]] óntsjtaone economische crisis te bezjwaere. In [[1922]] woort Ruijs de Beerenbrouck nao de verkezinge opnuuj premier ('t [[Kabinèt-Ruijs de Beerenbrouck II|tweëde kabinèt-Ruijs de Beerenbrouck]]). Naodat de door 't kabinèt ingedeende [[Vlootwèt 1924|Vlootwèt]] woort aafgeweze door de [[Tweëde Kamer der Sjtate-Generaal|Tweëde Kamer]] deende hae zien óntsjlaag in, 't gein [[Wilhelmina der Nederlande|keuningin Wilhelmina]] aafwees. Nao meujzaam óngerhanjelinge bénne 't kabinèt koosj dit weer verder regere. De regering trooj oetentelik in [[1925]] toch aaf. In datzelfde jaor woort hae [[veurzitter van de Tweëde Kamer]] (pes [[1929]]). In [[1927]] woort hae [[minister van Sjtaat (Nederlandj)|minister van Sjtaat]]. In [[1929]] vörmde Ruijs de Beerenbrouck zien [[Kabinèt-Ruijs de Beerenbrouck III|derde (en lètste) kabinèt]]. Hae bekleëjde in dit kabinèt naeve 't premiersjap ouch 't ministersjap van Bènnelandjse Zake en korte tied dat van Landjboew. Dit kabinèt woort, wiej de economische crisis es gevolg van de [[beusjkrach van 1929]] ouch in Nederlandj dudelik veulbaar woort, veural ein crisiskabinèt. Nao zien aaftraje es premier in [[1933]] waas hae pes aan ziene doad in [[1936]] opnuuj Kamerveurzitter. ==Anger initiatieve== Charles Ruijs de Beerenbrouck sjpeelde ouch ein belangrieke rol in 't kathelieke vereinigingslaeve (me zouw kènne zègke: bènne de kathelieke [[verzuling|zuul]]), woónger al gedoerende ziene sjtudietied es eësjte veurzitter van de Leidse sjtudentevereiniging [[L.V.V.S. Augustinus|Augustinus]], en in de sjtried taenge 't [[alcoholisme]]. Ouch is hae, in tweë periodes, lid gewaes van 't [[curatorium]] van de [[Hoagesjoale Kathelieke Leërgeng|R.K. Leërgeng]], namelik van [[1912]] pes [[1919]] en van [[1925]] pes [[1929]].<BR> In 't begin van de 20^e eëuw veel op 't gebeed van de aopebaar hygiëne, gezóndjheidsveurlichting en -opvoeding en de verpleging van kranke luuj väöl te verbaetere. Op zien initiatief woort in [[1910]] 't Limburgse [[Greun Kruus]] opgerich. ==Externe links== *[http://www.parlement.com/9291000/biof/01152 Jhr.Mr. Ch.J.M. Ruijs de Beerenbrouck], Parlement.com *[http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn1/ruijsvanbeerenbrouck Ruijs van Beerenbroek, jhr. Charles Joseph Marie (1873-1936)], Biografisch Woordebook van Nederlandj *[https://web.archive.org/web/20110407125534/http://www.iisg.nl/bwsa/bios/ruijs-van-beerenbroek.html Ruijs van Beerenbroek, jonkheer Charles Joseph Maria], Biografisch Woordebook van 't Socialisme en de Arbeidersjbewaeging in Nederlandj {{Sjabloon:Premiers vaan de Nederlen}} {{DEFAULTSORT:Ruijs de Beerenbrouck, Charles}} [[Categorie:Politiek in Mestreech]] [[Categorie:Gouverneure van Nederlands Limburg]] [[Categorie:Limburgse avvekate]] [[Categorie:Limburgse edele]] [[Categorie:Luuj gebaore in de neugeteenden iew]] [[Categorie:Luuj gesjtorve in d'n twintigsten iew]] [[Categorie:RKSP]] [[Categorie:Remunj]] 2ui5w4ju0731nnh5zimzo828nqrejj0 0 76100 485793 485454 2026-05-19T20:34:06Z Stephan 0796 13118 485793 wikitext text/x-wiki {{Dialek|Heëlesj}} [[Plaetje:Mainzer_Dom_Blaue_Stunde_(37539430014).jpg|thumb|Zich óp Mainz]] '''Mainz''' ([[Nederlands]], veraoderd: ''Ments''; [[Franzuuesisj]]: ''Mayence''; [[Latien]]: ''Mogontiacum'') is de hoofsjtad en groeëtste sjtad van d'r [[Duutsjland|Duutsje]] deelsjtaat [[Rienland-Palts]]. De sjtad telt óngeveer 224.000 iwuuenesj, is [[Krinkvriej sjtei|krinkvrei]] en ligk aa g'ne wesoever van d'r [[Rien]]. Ze is de groeëtste sjtad i g'n historische sjtreek [[Rheinhessen]], e huuevelechtig gebeed mit [[wien]]gaarde. Sjuuns aa g'ne uueverkank va g'ne Rien ligk [[Wiesbaden]], de hoofsjtad va noabersjtaat [[Hesse]]. De sjtad Mainz is óntsjtange óp de plaatsj van 'n [[Kelte|Keltische nederzetting]]. Hei sjtichde d'r [[Romeinse tied|Romeinse]] generaal Drusus in 13 v. Chr. le legerkamp wat Mogontiacum genumd woeëd. Mit name de bruk uuever g'ne Rien woar va strategisch belang. Mogontiacum woar seër 90 n. Chr. de hoofsjtad va g'n provins [[Germania Superior]], die vanaaf 300 n. Chr. [[Germania Prima]] ging heesje. Mainz woar al vanaaf d'r veerde ieëw e [[busdóm]]. In [[406]] woeëd de sjtad veroverd en geplunderd durch de [[Vandale]], [[Alane]] en [[Suebe]]. Noa d'r tied va de [[Groeëte Volkerverhoezing]] woeëd de sjtad almieëlich e wichtig centrum in de wie umgeëving. In [[480]] veel ze i heng van de [[Franke]]. In d'r achste ieëw woeëd Mainz e kirklich centrum van woe-oet [[Bonifatius]] de missionering van vuurnamelich de [[Sakse]] in Noard-Duutsjland deeg organisere. In [[782]] kreeg de sjtad de sjtatus van aartsbusdóm. De bussjoppe houwe ooch weltliche mach en woar keurvorste in 't [[Hillig Roeëms Riek]]. Bussjop Willigis leet d'r dóm va Mainz en de Sint-Stephanuskirk boewe, die ooch huuj 't beeld van de sjtad bepale. In [[1476]] kreeg Mainz 'n [[universiteet]], wiewaal ze in d'r 16e ieëw woeëd gesjloate. De [[bookdrukkóns]], oetgevónge durch d'r i Mainz geboare [[Johannes Gutenberg]], maakde 'n sjnel versjpreiding van [[pamflet]]te en [[reformatie|reformatorische]] ideeë meugelich, wiewaal de sjtad ummer [[katholicisme|katholiek]] gebleëve is. In d'r [[Dertigjäörige Krieg|Dertigjöärige Kreeg]] koom ze i heng va [[Zjwede|Zjweëdse troepe]], die doa tusje [[1632]] en [[1634]] hun militair hoofkerteer vestigde en de [[lutheranisme|lutherse kirkorde]] inveurde. E groeët gedeelte van de sjtad woeëd herópgeboewd i [[barok]]sjtiel. Dees monumentaal boewwirke bepale nog ummer mede 't sjtadsbeeld. De ideeë van de [[Franzuësisje Revolutie]] sjloege ooch aan i Mainz. Wie de Franzuuese dele van 't Hillig Roeëms Riek bis aa g'ne Rien veroverde, vluchde d'r keurvors en aartsbussjop. In [[1793]] repe de revolutionair troepe oet [[Frankriek]] de [[Republiek Mainz]] oet, d'r ieësjte Duutsjtalige sjtaat mit e [[democratie|democratisch sjtelsel]]. Mainz woeëd evvel al in 'tzelfde joar tiedes 't [[Beleg va Mainz (1793)|Beleg va Mainz]] heroverd durch 'n coalitie van 't Hillig Roeëms Riek mit ónger mieë [[Pruses (land)|Pruse]]. Heinoa volgde 'n periode woe-in de sjtad aafwisselend i Franzuuesisje heng koom of in die van de coalitie. De sjtad gruide hel in d'r 19e ieëw. Durch Ingelsje bombardemente tusje [[1942]] en [[1945]] woeëd e groeët gedeelte va de sjtad verwoes. Noa d'r [[Ieësjte Weltkreeg|Ieësjte]] en d'r [[Twieëde Weltkreeg]] woeëd alles aa g'ne linkeroever va g'ne Riene ópnui bezat durch de Franzuuese. 't Gedeelte aa g'ne rechterkank va g'ne Rien woar de Amerikaanse bezettingszone. Zoeë koame e paar sjtadsdele aa g'ne oeësoever va g'ne Rien binne de sjtadsgrenze va buursjtad Wiesbaden te ligke en dus binne de grenze va deelsjtaat Hesse. In [[1946]] kreeg Mainz weer 'n [[universiteet]]. De ouw sjtad woeëd gerestaureerd en 't middelieëws sjtroatepatroeën bleef intak. ==Brónne== ''Dit artikel is gebaseerd óp, meh neet vertaald oet, 't [https://de.wikipedia.org/wiki/Mainz Duutsj-] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Mainz Nederlandstalig artikel].'' [[Categorie:Kreisfreie steij in Duutsjland]] [[Categorie:Rienland-Palts]] 8q6734jy6jfmpe8vuphu6kp3rlbg5lx 0 76143 485791 2026-05-19T17:00:52Z Ooswesthoesbes 398 Redirect nao [[Lètste aovendmaol]] 485791 wikitext text/x-wiki #redirect[[Lètste aovendmaol]] aqlypctw90c5qir7t03pquoorsyz6g1