Wikipedia liwiki https://li.wikipedia.org/wiki/Veurblaad MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Speciaal Euverlèk Gebroeker Euverlèk gebroeker Wikipedia Euverlèk Wikipedia Plaetje Euverlèk plaetje MediaWiki Euverlèk MediaWiki Sjabloon Euverlèk sjabloon Help Euverlèk help Categorie Euverlèk categorie Portaol Euverlèk portaol TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 1161 486626 484720 2026-10-19T00:07:51Z InternetArchiveBot 24152 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 486626 wikitext text/x-wiki {{dialek|Mestreechs}} {{taal |kopkläör=paleturquoise |naam=Beiers |eigenaam=Boarisch |gebeed=* [[Beiere]] ([[Duutsjland]])<br /> * [[Oesteriek]]<br /> * [[Italië]] ([[Zuud-Tirol]])<br /> * [[Tsjechië]]<br /> * [[Hongarije]]<br /> * [[Roemenië]]<br /> * [[Zjwitserland]]<br /> * [[Vereinigde Sjtaote]]<br /> * [[Canada]]<br /> * [[Australië]]<br /> * [[Nuuj-Zieland]]<br /> * [[Brazilië]]<br /> * [[Venezuela]]<br /> * [[Chili]] |class=[[Indo-Europese taole|Indo-Europees]]<br /> &nbsp;[[Germaanse taole|Germaans]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Wes-Germaanse taole|Wes-Germaans]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Hoegduutsj]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Opperduutsj]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Beiers]] |sjpraekers=Oongeveer 13 mieljoen |cons=neet bedreig |officieel=gein (regionaal erkind) |ISO=--, gem, bar }} [[Plaetje:Bairisches_Mundartgebiet.PNG|thumb|Beiers dialekgebeed sinds 1945. Geel: [[Noord-Beiers]]; mauf: [[Midde-Beiers]]; blauw: [[Zuid-Beiers]].]] '''Beiers-Oosterieks''' (Östarreicha Boarisch) is de volkstaol vaan 't groetste deil vaan de [[Duutsland|Duitse]] deilstaat [[Beiere]], vaan bekans gaans [[Oosteriek]] (boete de grènsstreik mèt [[Zwitserland]]) en [[Zuid-Tirol]], in [[Italië]]. Same mèt 't [[Alemannisch]] vörmp 't 't Opperduits. Vergeleke bij 't Alemannisch versjèlt 't Beiers minder sterk vaan 't [[Duits|Standaardduits]]. Toch is veur Noord-Duitsers lesteg te verstoon. ==Verspreiing== 't Beiers weurt gesproke in de deilstaot Beiere, boete 't noordwestelek deil daovaan, boe de [[Beiere]] ziech neet höbbe gevesteg. Dat deil vaan Beiere neump me ''[[Franken]]'' en zien taol [[Hoegfrankisch]]. Ouch 't uterste weste vaan de staot is neet Beierstaoleg; 't dao gesproke [[Swabisch]] vèlt oonder de Alemannische dialekte. Nog in Duitsland, meh boete Beiere weurt 't Beiers nog in e zuielek puntsje vaan [[Turinge]] gesproke, in de buurt vaan [[Plauen]]. 't Beiers weurt in 't groetste deil vaan Oosteriek gesproke, meh neet in [[Vorarlberg]]. De dao gesproke dialekte valle ouch al oonder 't Alemannisch. In Zuid-Tirol is 't Beiers algemein inheims, al huurt me in 't zuie dèkser 't [[Ladin]]. E paar dörper zien twietaoleg. Boete de drei hooflen weurt 't Beiers ouch gesproke in [[Sopron]] in [[Hongarije]] (Duits ''Ödenburg''), zoewie in 't [[Zwitserland|Zwitsers]] dörp [[Samnaun]]. Veur 1945 woort 't Beiers ouch gesproke in zuielek [[Sudetenland]] (noe [[Tsjechië]]), in en um [[Bratislava]] (in 't Duits ''Pressburg'', allewijl [[Slowakije]]), en in diverse enclaves in Hongarije, [[Joegoslavië]] (allewijl [[Servië]] en [[Slovenië]]) en [[Roemenië]]. Nao d'n Twiede Wereldoorlog zien die sprekers bekaans allemaol nao Duitsland en Oosteriek verdreve. ==Kinmerke== De Beierse dialekte deile 'n aontal belaankrieke kinmerke. Ze make nog versjèl tösse de aw ''ei'' (oet [[Aajdhoegduits]] ''ai'') en de nui ''ei'' (oet ''î''): de ierste klink es ''oa'' of ''aa'', de lèste klink oongeveer wie in de standaardtaol. Ouch belaankriek is 't gebruuk vaan de [[persoenelek veurnaomwoord|persoeneleke veurnaomwäörd]] ''eß'' 'geer' en ''enk'' 'uuch', die trökgoon op d'n awwe [[dualis]] (meh gewoen 'n sumpel miervoudsbeteikenis höbbe). Wie in gans 't Opperduits besteit de [[oonvoltoejd verleien tied]] (''Imperfekt'') in 't Beiers neet; me gebruuk de [[voltoejd tegewäördegen tied]] (''Perfekt'') um 't verleie oet te drökke. Ouch kinne Beierse dialekte algemein [[oontrunding]] zoewie verweiking vaan stumloes [[plosief|plosieve]]. Veural de aw /t/ is dèks in alle posities 'n [d] gewore. 't Beiers kint diverse dialekte. Zeker 't Middelbeiers is oonderling weer gans divers. De versjèlle betrèkke ziech veural op de meneer boe [[klinker]]s weure oetgesproke. ==Vitaliteit== 't Beiers löp gein acuut gevaor vaan oet te sterve, al löp 't gebruuk devaan wel trök in Beiere en in Zuid-Tirol (boe 't [[Italiaans]] veural in de stei terrein wint). In Oosteriek is 't gebruuk vaan 't dialek extreem algemein. == Aafwiekend geslach vaan 't Standaardduutsj == 't Grammaticaal geslach vaan e zelfstandeg naamwoord weurt mèt 't lidwoord aongegeve. Dikks is 't geslach 'tzelfde wie in 't Duutsj. Mer d'r zien ouch 'n hiel deil oetzunderinge in zoewel 't Beiers es 't Limbörgs: {| class="wikitable" |- ! Standaardduutsj !! Beiers !! Limburgs (Mestreechs) |- | de Asche (v) || ''da Oschn'' (m) || de as (m) |- | de Butter (v) || ''da Budan'' (m) || de boter (v) |- | das Radio (o) || ''da Radio'' (m) || de radio (m) |- | de Kartoffel (v) || ''da Eadopfe'' (m) || d'n eerappel (m) |- | de Zwiebel (v) || ''da Zwiefe'' (m) || de un (v) |- | das Virus (o) || ''da Virus'' (m) || 't virus (o) |- | de Scherbe (v) || ''da Scheam'' (m) || de sjerts (v) |- | de Zehe (v) || ''da Zächa'' (m) || d'n tie (v) |- | de Petersilie (v) || ''da Pädasui'' (m) || de peterselie (v) |- | de Schürze (v) || ''da Fiada'' (m) || de sjolk (v) |- | das Vaterunser (o) || ''da Vaddaunsa'' (m) || 't Onze-Vader (o) |- | der Monat (m) || ouch: ''as Monad'' (o) || de maond (m) |- | das Heu (o) || ''de Heing'' (v) || 't hui (o) |- | der Tunnel (m) || ''as Tunnej'' (o) || d'n tunnel (m) |- | der Sumpf (m) || ''de Sumpfn'' (v) || 't moeras (o) |- | das Fett (o) || ''de Feddn'' (v) || 't vèt (o) |- | der/das Ketchup (m/n) || ''as Ketchup'' (o) || de ketchup (m) |- | de Karre (v) || ''da Korrn'' (m) || de kar (v) |- | der Teller (m) || ''as Della'' (o) || d'n teleur (m) |- | de Schublade (v) || ''da Schublodn'' (m) || de laaj (v) |- | de Marmelade (v) || ''da Mamalad'' (m) || de gelei (m) |- | de Schokolade (v) || ''da Tschoglad'' (m) || de sjókkelaat (m) |- | de Socke (v) || ''da Socka'' (m) || de sok (m) |- | de Zacke (v) || ''da Zaggn'' (m) || d'n tand (m) |- | de Ratte (v) || ''da Rotz'' (m) || de rat (v) |- | de Wespe (v) || ''da Weps'' (m) || de mispel (v) |- | de Zecke (v) || ''da Zegg'' (m) || de teek (v) |- | de Heuschrecke (v) || ''da Heischregg'' (m) || de sprinkhaan (m) |- | de Schnecke (v) || ''da Schnegg'' (m) || de slek (v) |- | de Spitze (v) || ''da Spiez'' (m) || de spits (v) |- | de Ecke (v) || ''as Egg'' (o) || d'n hook (m) |- | das Masel (o) || ''de Masn'' (v) || 't gelök (o) |} == Extern linke == {{interwiki|code=bar|Beierse}} *[http://www.bayrische-sprache.de Site ever 't Beiers] (Duitstaoleg) *[https://web.archive.org/web/20061112040846/http://www.bayrisch-lernen.de/ Lèskes Beiers] (op 't Duits) [[Categorie:Germaanse tale]] [[Categorie:Tale in Duutsjland]] [[Categorie:Tale in Italië]] [[Categorie:Oosteriek]] [[Categorie:Beiere]] 4ehuwrak795b2qzh1os7udinb2e7pr9 0 1780 486627 463944 2026-10-19T00:18:03Z InternetArchiveBot 24152 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 486627 wikitext text/x-wiki {{dialek|Mestreechs}} '''Carnaval''' is e [[volkscultuur|volksfies]] wat in väöl [[Roems-Kathelieke Kèrk|kathelieke]] len weurt geveerd. Wienie 't gehawwe weurt in de daog veur [[asselegoonsdag]], wat miestal zoe is, daan sprik me vaan '''vastelaovend'''. In diverse deile vaan de wereld kint 't carnaval gans versjèllende invöllinge; gemein deilers zien euver 't algemein 't ziech verkleie, 't bouwe vaan optochte en 't [[umkieringsritueel]]. ==Liturgischen oersprunk== In d'n aonluip nao [[Paose]] höbbe kathelieke vaanajds de pliech um veerteg daog te [[vaste]], wat neerkump op 't ziech oonthawwe vaan [[vleis]], [[alcohol|draank]] en aander genotsmiddele. Die veerteg daog stoon veur de veerteg daog tot [[Zjezeke]] vastentere in de weuste hej doorgebrach. Umtot de zondag (ummer 'ne fiesdaag in de liturgie) neet weurt mètgerekend, doort deen tied 46 daog. Zoedoende begint de vaste zès'nhaaf week veur de Paose, op de zoegenaomden ''Asselegoonsdag''. Ietot 't Asselegoonsdag weurt, zien vleis en draank dus nog touwgestande. Väöl kathelieke besloten 't wie 't nog kós devaan te numme. In de loup vaan de iewe greujde dit oet tot 'n jaorlekse traditie. Dees tradities grepe dudelek trök op awwer gebruke, al is neet zeker in welke maot (zuug oonder). Op d'n Asselegoonsdag zelf valle soms gebruke die ouch tot de vastelaovend weure gerekend. Oonder mie in Limbörg sprik me vaan [[hieringbiete]]: wie de wètte veursjrieve weurt daan vès gegete en water gedroonke. Ouch mèt [[Haafvaste]] zien de regele minder streng en woort vaanajds dèks vleis gegete en beer gedroonke. Op sommege plaotse hawwe ze carnaval neet op de vastelaovend, meh bij haafvaste. In Nederlands Limbörg weurt dat veural gedoon wienie de optoch mèt de vastelaovend neet kós doorgoon (beveurbeeld door 't weer). In [[Nice]] veurt me carnaval ummer ind fibberwarie, oongeach wienie vaste en Paose daan perceis valle. ==Etymologie== 't Woord ''carnaval'' is veur 't iers aongetroffe in verbinding mèt [[Nice]]. 't Moot oet 't [[Ligurisch]] of mie algemein oet 't [[Italiaans]] koume, meh de perceis etymologie is neet dudelek. [[Volksetymologie|Volksetymologische]] verklaoringe goon oet vaan ''carne vale'', 'vleis adie', umtot me mèt de vaste zès weke gei vleis it. Dees verklaoring liet ziech evels neet filologisch oondersteune. ''Carne levare'', 't opluffe vaan vleis, is wel 'n meugeleke verklaoring. De etymologie vaan ''vastelaovend'' is zoe klaor wie poompwater: de veuraovend vaan de vaste. Deze naom vint me veur 't iers in de veertienden iew in Kölle; in Zuid-Duitsland spraok me t'rzelfdertied ieder vaan de ''vastenach'' (zuug oonder). ==Historie== Al ietot 't christendom oontstoont, gaof 't in väöl culture soortgelieke fieste, bij [[antropologie|antropologe]] bekind es ''umkieringsritueel''. In 't aajd Roeme heel me beveurbeeld de [[Saturnalia]], die haaf december plaotsvoonte. Poginge um zoe'n fieste mèt de vastelaovend in verband te bringe, loupe evels 't risico vaan ''hineininterpretieren''; theorieë, die vastelaovendsgebruke mèt veur-christelek Germaans of Keltisch cultuurgood wèlle verbinde, zien intösse gans achterhaold. ===Middeliewe=== [[Plaetje:Le_combat_de_Carnaval_et_de_Carême_Pieter_Brueghel_l'Ancien.jpg|thumb|''De kaamp tösse carnaval en vastentied'', door [[Pieter Bruegel d'n Awwere]].]] De traditie vaan op hun kop gezatte wereldorde kaom in de middeliewe ouch bij [[Dreikeuninge]] veur. Lieg geisteleke ([[keplaon]]e, [[pestoer|dörpspestoers]]) dege ziech daan veur es bisjoppe en kardinaole, en koze oet hun midde 'ne 'paus'. Ouch gaof 't soms 'ne kinderbisjop, dee al op d'n [[Daag vaan de Oonnuzel Kinder]] ([[28 december]]) waor aongeweze. Kathelieke rituele woorte deen daag op d'n hak genome. De ierste bekinde vermelding vaan 'ne ''vastenach'' kump oet [[1206]] en steit in de ''Parzival'' vaan [[Wolfram von Eschenbach]]. 't Woord ''carnaval'' vèlt es ierste in [[1294]]; me bedoelt hei 't carnaval vaan [[Nice]]. In [[1341]] duuk 't woord ''Fastelovend'' op in 't [[eidbook]] vaan [[Kölle]], mèt de bemerking tot de stadsraod dao gei geld mie veur maag geve. In [[1353]] verbeujt d'n aartsbisjop zien geisteleke expliciet of deen daag beer en wien te sjödde. Dit tuint dus aon tot de vastelaovend in Kölle in de veertienden iew al 'n levendege traditie waor, en tot ouch daan al väöl alcohol debij woort gedroonke. In [[1487]] vinde v'r, veur d'n ierste kier in Kölle meh zeker neet veur de lèste kier, e verkleidverbood. Ouch dat woort in de middeliewe dus al gedoon. In aander stei greujde dat oet tot vaste tradities. Zoe gaof 't in [[Näöreberg]] de ''Schermbartläufer'', hèllebaardeers mèt opvallende pekskes. Ouch in [[Italië]] oontstoont in dezen tied 'n rieke vastelaovendstraditie. 't Is mugelek, jeh woersjijnelek, tot de Duitse vastelaovestradities veur e groet deil hei-op geïnspireerd zien. Veural in [[Venetië]] leefde de vastelaovend zier sterk. Oondaanks diverse verboje woort de vastelaovend euver 't algemein getollereerd, um de bevolking stoum te laote aofbloze. 't Gebruuk woort didactisch ingezat, um 't versjèl aon te tuine tössen 't riek vaan t'r Duvel (''civitas Diaboli''), wie dat ziech mèt de vastelaovend vertuinde, en 't riek vaan God (''civitas Dei''), wat ieweg waor en ziech in de vastentied nog 't bèste tuinde. In de [[Rifformatie]] verdween de vastelaovend hei en dao, umtot bepaolde strieke prottestants woorte en de vaste dao woort aofgesjaf. In de len die katheliek bleve, bleujde 't carnaval evels gewoen wijer. In 1590 kaom veur 't iers de Kölse Maog es mascot nao veure, neve de Kölse Boer dee al einen iew ieder waor ingeveurd. Venetië stoont in dezen tied bezunder bekind um zie carnaval: 't carnavalssezoen begós al nao de Keersemes. In die paar maond trok de stad väöl rieke toeriste, die neve de optoch en de wien ouch kaome veur de diverse opera's en konzèrs die dao gegeve woorte. De groetste klap veur de vastelaovend kaom vaan de [[Verleechting]] en vaan [[Napoleon]]. Kèrkeleke gebruke golle es achterhaold, en in väöl Duitse en Italiaanse stei woorte de festiviteite verboje. In de loup vaan de [[negentienden iew]] leide dit tot 'n tegereactie. Me góng de vastelaovend zeen es cultuurgood mèt weerde op ziech, los vaan 't plezeer wat me draon kós beleve. In diverse Duitse stei, Kölle veurop, woort 't fies geïnstitutionaliseerd. In de hoeger börgerij oontstoonte [[vastelaovesvereineging]]e, die stoete organiseerde, pekskes dege nejje en leedsjes sjreve in 't [[dialek]]. In [[1823]] heel me hei de ierste modern optoch. Dees traditie breide ziech later in d'n iew oet nao [[Nederland]] en 't [[Belsj]]. In Nederland waor de nuien impuls aon de vastelaovend zier welkom es oonderdeil vaan de [[Kathelieke Renaissance]]. In d'n twintegsten iew, zeker nao d'n [[Twiede Wereldoorlog]] breide ziech 't carnaval nog väöl wijer oet, euver alle laoge vaan de bevolking. Ouch kleinder stei en dörper, boe 't fies ziech iewelaank veural tot de kaffee had beperk, naome de vastelaovesgebruke euver. Tradities in de [[Nuie Wereld]] woorte ouch bezunder groet. Zelfs in neet-kathelieke deile vaan de wereld, wie Ingeland en Wes-Nederland, sloog de vastelaovend vaan tied tot tied aon. Ouch de [[oontkèrkeleking]] vaan Wes-Europa heet de vastelaovend gein groete sjaoj gedoon. D'n trend vaan [[individualisering]] maak 't wijer bestoon vaan vastelaovesvereineginge hei en dao wel oonzeker. ==Nederland== ===Nederlands Limbörg=== [[Plaetje:CarnavalsverseringStokstraotwkped07.JPG|thumb|In Nederlands Limbörg zien roed, geel en greun de kleure vaan 't carnavalsveendel.]] :''Hoofartikel: [[Vastelaovend in Nederlands Limburg]]'' De vastelaovendsgebruke in [[Nederlands Limbörg]] zien sterk op de Kölse gebruke geènt, dat wèlt zègke op de [[Rijnlands carnaval|Rijnlandse traditie]]. 't Weurt hei in 't algemein op zondag, maondag en dinsdag veur de vaste gehawwe, al gief 't plaotse die hun optoch ieder doen. De veurbereiinge beginne al op d'n [[Èlfde vaan d'n èlfde]] ([[11 november]], wat verwijs nao 't [[gekkegetal]] èlf). In de maonde tösse 11 november en de vastelaovend weurt vaan alles geregeld: 'ne [[Prins carnaval]] en 'ne [[jäögprins]] weure gekoze, leedsjes weure ingestudeerd, en vastelaovesvereineginge make wagele. De [[Limbörgs]]e streektaol späölt 'n groete rol in 't fies en is impliciet verpliech veur vastelaovesleedsjes, gezètsjes en touwspraoke. Ouch weure daan [[dialekmès]]se gedoon. Allewel tot eder plaots zoe zien eige tradities heet (zoe kint 't noorde vaan de provincie 't gebruuk vaan de [[boerebroelof]]), heers in de provincie e groet geveul vaan einheid. Zoe vint sinds [[1977]] eder jaor 't [[Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer]] (LVK) plaots. Muzikante oet de ganse provincie kinne hun leedsje indene; dao-oet weurt daan 'ne winner gekoze. Dat leedsje weurt daan op de regionaole radio gedrejd. In väöl plaotse gief me toch de veurkäör aon werk in 't eige plat. Gans bezunder is dat zoe in Mestreech, boe me traditioneel neet zoe'ne sterke band mèt de res vaan Limbörg veult. Vastelaovendsmeziek is traditioneel [[sjlager]] in de vörm vaan [[blaosmeziek]], dèks begeleid door gespecialiseerde blaoskepelle die me ''[[zate hermenie]]ë'' neump. Roond 1980 maakde de [[samba]]meziek zien intree in de Limbörgse vastelaoveswereld. De lèste jaore huurt me ouch [[popmeziek|popinvlood]]. De vastelaovend weurt algemein, zoewel binne Limbörg es daoboete, erkind es e belaankriek deil vaan de Limbörgse [[identiteit]]. ===Noord-Braobant=== [[Plaetje:Carnavalswagen_zuidoostbrabant.JPG|thumb|Optoch in [[Zurrik]] (Soerendonk), Noord-Braobant.]] Ouch [[Noord-Braobant]] is vaanajds katheliek en ouch dao weurt väöl werk gemaak vaan de vastelaovend. 't Fies weurt hei in 't algemein geach veer daog te dore, vaan zaoterdag tot en mèt dinsdag. De Braobantse vastelaovestradities stamme oet [[Den Bosch]], boe me ind negentienden iew 't fies begós vas te lègke. Väöl dinger die me in Limbörg en daoboete es typisch carnavalesk zuut, weure hei neet gedoon. Me keus geine prins en geine raod vaan èlf, me röp neet 'alaaf' en me heet ziech in boerekiel te kleie. Wee heitege zundeg, weurt geach neet oet Den Bosch te koume.<ref>[https://web.archive.org/web/20210516151315/https://www.oeteldonkstijl.nl/oeteldonk-blog/de-dos-and-donts-van-oeteldonk/ Oeteldonkstijl - De do's and don'ts van Oeteldonk]</ref><ref>[https://www.bd.nl/den-bosch-vught/video-moet-het-nog-een-keer-uitleggen-aan-hollanders-geen-bananenpak-of-paard-in-de-gang-in-oeteldonk~a82e771b/ Brabantsch Dagblad - Video moet het nog één keer uitleggen aan Hollanders: Geen bananenpak of paard in de gang in Oeteldonk]</ref> In de Bossche traditie is de vastelaovend veural 'n parodie op 't boereleve: me neump de stad ''Oeteldonk'' (nao de väöl plaotse in de [[Meierij vaan Den Bosch|Meierij]] die op ''-donk'' indege) en sprik e soort karikaturaol [[Meierijs]] (in plaots vaan 't gebrukelek [[Bosch (dialek)|Bosch]]). In aander Braobantse plaotse verkleit me ziech wel boonter en besteit de prins carnaval wel, meh sommege gebruke zien euvergenome. Mèt naome de gewuunte um de plaots 'nen aandere naom te geve is universeel (''[[Bergen op Zoom|Krabbegat]]'', ''[[Breda|Kielegat]]'', ''[[Tilburg|Kruikestad]]'', ''[[Eindhove|Lampegat]]'' etc.). E paar Limbörgse plaotse höbbe dit gebruuk vaan alternatief plaotsnaome euvergenome. 't Dialek späölt 'n minder groete rol es in Limbörg, veural noe 't de lèste jaore minder gebruuk weurt. Lokaol leedsjes en gezètsjes zien nog wel in 't dialek, meh bij de groete sjlagers hoof dat neet per se. In tegestèlling tot Limbörg is de lèste jaore 't vastelaovesleed min of mie versmolte mèt d'n [[aprèsskimeziek]]. ===Res vaan Nederland=== In de mieste traditioneel kathelieke plaotse in [[Nederland]] is in de loup vaan d'n twintegsten iew 'n vastelaovestraditie oontstande, veur zoewied die nog neet bestoont. Dit gelt ouch veur väöl kathelieke enclaves in wijer protestants gebeed, wie [[Drenthe]] of [[Zieland]]. In 't algemein riech me ziech dao op Braobantse veurbeelder: plaotse kriege humoristische naome en leedsjes zien veural fiesmeziek. Veural in de jaore zèsteg, zeventeg en tachteg waor de vastelaovend ouch in Wes-Nederland populair. Braobantse en Limbörgse artieste, wie [[Toon Hermans]] en [[De Deurzakkers]], haolde groete hits mèt leedsjes in 't Algemein Nederlands. Ouch artieste oet 't noorde, dèks zoonder kathelieke achtergroond, stortde ziech op de carnavalssjlager, wie [[André van Duin]] en de gebore Brit [[Barry Hughes]]. De traditie kraog evels gein vaste veuj aon de groond: in de jaore negenteg trok de vastelaovend ziech weer trök nao katheliek gebeed. ==Belsj== [[Plaetje:0_Binche_-_Les_Gilles_le_jour_du_mardi_gras_(1).JPG|thumb|Binche steit bekind um zien ''Gilles'' die op de vastelaovend roondloupe.]] Op 't [[Belsj]] weurt euverwegend Bourgondisch carnaval geveerd, miestens op de vastelaovend (vaanaof de zondag) meh soms mèt haafvaste. Haafvastestoete weure neet in de lèste plaots in [[Belsj Limbörg]] gehawwe, nao 't veurbeeld vaan [[Mezeik]]. De bekindste twie tradities zien die vaan [[Carnaval va Binche|Binche]] in [[Henegouwe]], boe de wereldbekinde ''[[Gilles]]'' mèt hun kappe vaan struusvogelvere roondloupe, en die vaan [[Aalst]] ('Olsjt'), boe actualiteit en gezagsdregers zoonder taboes weure geparodieerd en boe manslui ziech wie vrouwlui verkleie ('vojl zjanette'). ==Zuid-Europa== Wie gezag bleujden 't carnaval iewelaank in Venetië, al kaom dao in [[1797]] door Napoleon 'n ind aon. Pas sinds [[1979]] heet me in die stad 't aajd fies nui leve ingebloze. 't Italiaans carnaval had soms zier duuster trèkke. Zoe woorte [[joede]] in oonder mie [[Roeme]] gedwoonge ziech in de optoch veur sjendal te zètte. De Italiaanse carnavalstradities sloog euver nao diverse aander len, wie [[Fraankriek]], [[Spaanje]], [[Portugal]] en [[Kroatië]]. Wat me dao zuut rappeleert nog sterk aon de aw Venetiaanse gebruke. ==Amerika== In de [[Amerika]]'s woort 't fies door Franse, Spaonse en Portugese koloniste mètgenome. In [[Louisiana]] hèlt me noe nog jaorleks [[Mardi Gras]], e fies wat Amerikaone oet groete deile vaan 't land trèk. Nog groeter woort 't fies in 't [[Caribisch Gebeed]] en [[Zuid-Amerika]]. Veural 't [[Brazilië|Braziliaans]] carnaval woort wereldbekind. In dat land bestoon diverse tradities, meh in d'n twintegsten iew woort de traditie vaan [[Rio de Janeiro]] wel dominant. In de Fluminese vastelaovend steit de [[samba]]meziek, die in de stad zienen oersprunk heet, centraol. Me zuut dèks sjaarsgekleide danseresse op de samba danse. De riek verseerde wagele mèt hun danseresse trèkke zoeväöl bezeukers, tot me dao e stadion veur heet gebouwd, de ''[[Sambadromo]]''. Daomèt heet me in Rio de optoch feitelek betaolend gemaak. Caribisch carnaval woort ouch nao Europa geëxporteerd, umtot väöl lui oet die regio emigreerde nao hun aw kolonisatore (Nederland, Fraankriek, [[Groet-Brittannië]]). Dat carnaval weurt evels väöl later in 't jaor gehawwe ('zomercarnaval'), umtot de sjeerse, zomerse kleiaasj ziech neet liet vereinege mèt 't weer wat in fibberwarie en miert in Wes-Europa heers. Heimèt is dit 'carnaval' dus losgekoume vaan de liturgische kalender. [[Categorie:Populair cultuur]] [[Categorie:Vastelaovend|*]] 4kix0zepj8z889un5jujdhnnumujnrz 0 17021 486628 467882 2026-10-19T00:50:14Z InternetArchiveBot 24152 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 486628 wikitext text/x-wiki {{dialek|Mestreechs}} [[Plaetje:Frankb675.jpg|thumb|Frank Boeijen]] '''Franciscus Johannes Maria (Frank) Boeijen''' ([[Nimwege]], [[27 november]] [[1957]]) is 'ne Nimweegse, Nederlandstaolege popzenger. Zien groetste successe haolde heer in de jaore tachteg, es veurmaan vaan de '''Frank Boeijen Groep'''. ==Bezètting Frank Boeijen Groep== De Frank Boeijen Groep bestoont oet * Frank Boeijen, zaank * Wil Theunissen, gitaar * Nels Busch, basgitaar * Henk Wanders, slaagwerk ==Biografie== Boeijen woort gebore es joonkste in e Nijmeegs gezin vaan tien kinder. Zien breurs brachte häöm al vreug in aonraking mèt muziek vaan [[Bob Dylan]] en [[Neil Young]], artieste die Boeijen later es invlode zouw neume. Op sjaol moch heer dèks veurzinge. Nao zien sjaol begós heer gediechter en popmuziek te sjrieve. Aonvenkelek deeg heer dat lèste in 't Ingels, meh op aonraoje vaan Amerikaanse muzikante die heer trof begós in zien eige taol te zinge. In 1977 kump 'r in contak mèt [[Wout Pennings]], mèt wee heer datzelfde jaor nog zien debuutplaat ''Frank Boeijen en Woutje Pennings'' opnump. 't Werk weurt neet opgemerk tot in 1978 plaotemaotsjappij [[CNR]] ziech demèt bemeujt: oonder rezjie vaan [[Rob de Nijs]] weurt de plaots, es ''Boeijen & Pennings'' en mèt veer nui leedsjes, obbenuits opgenome. De plaat weurt gei commercieel succes meh kump wel oonder de aondach vaan popleefhöbbers en krijg oonder aandere 'n recensie in ''OOR''. In 1979 hèlt Pennings demèt op. Same mèt de euvergebleve podiummuzikante (die Boeijen en Pennings bij concerte begeleide) en de nuie gitaris Wil Theunissen riech Boeijen in 1980 de Frank Boeijen Groep op. Hunnen debuutsingle vaan 't jaor dao-op, ''Verjaardagsfeest'', weurt geplug door deejay [[Frits Spits]] en haolt de [[tipparaad]]. De naomloes debuutelpee datzelfde jaor deit evels niks. Nao nog twie kier tipparaad kump daan in mei 1983 d'n ierste hit: ''Linda''. Wat hitsucces betröf steit de Frank Boeijen Groep in dees daog hendeg in de sjeem vaan de ander Nederlandstaolege bands [[Doe Maar]] en [[Het Goede Doel]]. Dat verandert in 1984: es 't dat jaor weer minder geit mèt de Nederlandstaolege popmuziek (dit is 't jaor boerin Doe Maar oeterein geit) haolt de Frank Boeijen Groep ziene groetste hit oets: ''Zwart wit''. Dit protesleed tege 'ne racistische moord haolt de veerde plaots. 't Jaor dao-op, es 't nog väöl slechter geit in de Nederpop, kump ''Kronenburg park'' (euver 't Kronenburgerpark in 't Nijmeegs stadscentrum) op nómmer twelf. 't Zal 'ne klassieker weure die nog dèks op compilaties versjijnt en oonveranderlek op Boeijen zien concerte gespäöld weurt. Ouch in de res vaan de jaore tachteg is de Frank Boeijen Groep 'ne constante factor: edersjaor kump ein album oet, wat ummer in de albumparaad kump, en haos edersjaor ouch weurt wel 'ne (kleinen) hit gescoord. Later in de jaore tachteg stap de groop euver vaan de fieslocaties nao 't theater (op dat memint 'n unicum in Nederland), um oetindelek op allebei de locaties te goon speule. In 1991 meint Boeijen tot in artistiek opziech de rek droet is en hef heer de Frank Boeijen Groep op. Heer geit solo wijer. 't Leste optrejje is op 30 miert 1991 in [[Almere]]. Datzelfde jaor nog kump heer mèt zien ierste nui album ''Wilde bloemen'', boeveur heer 'ne nuie (begeleidings)band geformeerd heet. 't Ritme vaan ei nui album per jaor hèlt 'r neet vol, meh aon inspiratie liek 't 'm neet te oontbreke. De albums blieve de hitlieste steivas hole, wat evels neet vaan de singles kin weure gezag. Heer wèrk herhaoldelek same mèt de mies oetereinloupende artieste, boe-oonder [[Stef Bos]], [[Henny Vrienten]] (vaan Doe Maar), [[Yasmine]], [[Paskal Jakobsen]] (vaan [[Bløf]]) en [[Daniël Lohues]] (vaan [[Skik]]). Ouch liet heer touwnummend invlode oet wereldmuziek in zie werk touw. Slaagwèrker Norman Bonink verliet de band in 2001 um veur Bløf te goon drumme. In 2007 manifesteert heer ziech veur 't iers naodrökkelek es diechter, door de publicatie vaan 't book ''36,9°C'' (boevaan de tekste op muziek zien gezat en es cd mèt de naom ''Fim do mundo'' bij 't book gelieverd zit). In 2008 kump 'ne theatertour mèt Henny Vrienten en [[Henk Hofstede]] (vaan [[The Nits]]), die ziech veur eine kier tot 'ne gelegeheidsband "Boeijen Hofstede Vrienten" vereinege en de cd ''Aardige jongens'' oetbringe. ==Stijl== Frank Boeijen neump ziechzelf 't leefste ''[[singer-songwriter]]''. Es belaankriekste inspiratie neump heer [[folkrock]]ers vaan roond 1970 wie Bob Dylan, Neil Young, [[Leonard Cohen]] en [[Van Morisson]]. Door aandere is zien stijl ouch dèkser mèt [[Boudewijn de Groot]] en [[Herman van Veen]] vergeleke; soms weurt gesproke vaan "pop-[[chanson]]". Toch bevat ziene muziek, door 't gebruuk vaan de synthesizer en daovaan in 't verlèngde 't trökgriepe op de [[new wave]], ouch invloede oet de mainstreampop vaan de jaore tachteg. Boeijen heet door zoewel zien tekste es ziene muziek veural positief reacties oonder critici gewek. Trökkierende kritiek is evels tot heer slech articuleert en tot zien tekste te vaag zouwe zien. ==Werk== ===Albums=== Noteringe in de Nederlandse en eventueel Belzje albumparades ;es ''Boeijen en Pennings'' * ''Frank Boeijen & Woutje Pennings'' (1978) * ''[[Boeijen & Pennings (album)|Boeijen & Pennings]]'' (1979) ;es ''Frank Boeijen Groep'' * ''[[Frank Boeijen Groep (album)|Frank Boeijen Groep]]'' (1981) * ''[[Twee (album)|Twee]]'' (1982; 46) * ''[[1001 Hotel]]'' (1983; 12) * ''[[Kontakt (album)|Kontakt]]'' (1984; 9) * ''[[Foto van een mooie dag]]'' (1985; 4) * ''[[n natura (album)|n natura]]'' (1986; 12) * ''[[Welkom in Utopia]]'' (1987; 12) * ''[[Dans in slow motion]]'' (1988; 9) * ''[[Een zomer aan het eind van de twingtigste eeuw]]'' (1989; 21) * ''Hier komt de storm (Live 1980-1990)'' (live; 1990; 14) ;solo of einmaoleg mèt aandere * ''[[Wilde bloemen]]'' (1991; 25) * ''[[Jazz in Barcelona]]'' (1993; 16) * ''[[De ontmoeting]]'' (1994; 45) * ''Stormvogels (Live 1990-1995) (1995; 27, 19) * ''[[Vaderland]]'' (1997; 19, 12) * ''[[De ballade van de dromedaris]]'' (1999; 17, 12) * ''[[Live door de jaren heen]]'' (1999) * ''[[Heden]]'' (2001; 6, 22) * ''[[Schaduw van de liefde]]'' (2003; 15, 18) * ''[[As (album)|As]]'' (2006; 8) * ''Fim do mundo'' (2007; zuug [[#Beuk|oonder]]) * ''Aardige jongen (es Boeijen Hofstede Vrienten; 2008; 12) ;verzaomelere * ''Onderweg'' (1988; 9) * ''Het mooiste & het beste'' (1997; 9, 25) * ''Toen & nu - De 50 mooiste liedjes'' (2004; 18) ===Singles=== Tot en mèt 1990 es ''Frank Boeijen Groep''. Hitnoteringe in de Nederlandse Top 40 en de Vlaomse Ultratop 50 en zien veurgengers * ''Verjaardagsfeest'' (1981; tip) * ''Zo mooi'' (1982; tip) * ''Het antwoord'' (1983; tip) * ''Linda'' (1983; 28) * ''Doe iets'' (1983; 25) * ''Zwart wit'' (1984; 4, 28) * ''1.000.000 sterren'' (1984; 29) * ''Kontakt'' (1984; tip) * ''Crime passionel'' (1985; tip) * ''Kronenburg park (Ga die wereld uit)'' (1985; 12) * ''Schaduw'' (1985; tip) * ''De beloning'' (1986; 24) * ''Verslaafd aan jou'' (1986; 34) * ''De verzoening'' (1987; 32) * ''Goudzoekers'' (1987; tip) * ''Welkom in Utopia 2'' (1987; 18) * ''Winter in Hamburg'' (1987; tip) * ''Hier komt de storm'' (1988; tip) * ''Hoe verschrikkelijk ik ben'' (1988; tip) * ''Heimwee'' (1988; tip) * ''De wereld'' (1989; tip) * ''Zeg me dat het niet zo is'' (1990; 34) * ''Verjaardagsfeest (live)'' (1990; tip) * ''Koud in mijn hart'' (1991; tip) * ''Ze geeft om mij'' (1992; tip) * ''Paradijs'' (1993; 34) * ''De verleiding'' (1995; tip) * ''Eenvoudige man'' (1997; tip) * ''Suzanne'' (mèt Yasmine; 1999; [geinen hit in Nederland], 23) * ''Geen gevaar'' (met Pascal Jakobsen; 2002; tip) ===DVD's=== * ''Schaduw van de Liefde'' (2003) * ''Live In Antwerpen'' (2004) mèt Il Novecento Orchestra * ''As'' (2006) ===Beuk=== * ''Lied van oorsprong''. [[Baarn]], 1999 (songtekste) * ''36,9°C''. [[Tielt]], 2007 (mèt [[Eric de Bruijn]]; gediechter mèt sjèlderije) ==Prieze== * 1984. [[Zèlveren Harp]] * 1990. [[Gouwen Harp]] * 2000. Ridder in de [[Orde vaan Oranje Nassau]] * 2002. Edisonpries in de categorie Zenger Nationaal * 2004. Edisonpries in de categorie Oeuvrepries Nationaal * 2004. Radio 2 Zendtiedpries. ==Bibliografie== * Erik van den Berg, Roy Mantel, Pieter van Adrichem, ''Klare taal. 15 jaar Nederlandstalige rock''. Groninge, 1994: pp. 48-57 * Annette van der Mooren, Hans Walraven, ''Een lied van verlangen''. Amsterdam, 1994 ==Extern links== * [https://web.archive.org/web/20090415210725/http://www.frankboeijen.nl/ Eige website] * [https://web.archive.org/web/20081024095858/http://www.popinstituut.nl/biografie/frank_boeijen.2088.html Biografie bij 't Nationaal Popinstituut] {{DEFAULTSORT:Boeijen, Frank}} [[Categorie:Laevende luuj]] [[Categorie:Luuj gebaore in d'n twintigsten iew]] [[Categorie:Zengers]] [[Categorie:Persoene oet Nederland]] r98z3ozpoyfu37pf6pjx4up9awle1dl 0 52103 486631 474334 2026-10-19T02:09:10Z InternetArchiveBot 24152 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 486631 wikitext text/x-wiki {{Dialek2|Heëlesj|Wittems}} [[Plaetje:Wittemwkped06.JPG|thumb|250px|'t Redemptoristekloeëster vanaaf d'r [[Gulpenerberg]] ]] 't '''Redemptoristekloeëster''' is e kloeëster in 't [[Zuud-Limburg]]se dörp [[Wittem]]. 't Sjteet bekank as [[baevaart|beeveërtsjoeëd]] va d'r hillige [[Gerardus Majella]]. 't Kloeëster is seër 2005 de hoofvestiging van 'n provins va de congregatie va de [[redemptoriste]]. Die provins umvat gans [[Nederland|Nederlank]], [[Vlaandere]] en deler van [[Duutsjland|Dütsjlank]] en [[Zjwitserland|Zjwitserlank]]. ==Gesjichde== 't Oet [[briek|brikke]] opgetrokke kloeëster is geboewd i de joare 1729 bis 1733, noa óntwirp va d'r Wesfaalse boewmeester [[Johan Conrad Schlaun]]. 't Redemptoristekloeëster woeëd in opdraach va d'r graaf [[Ferdinand van Plettenberg]] geboewd, deë de maach uëver de [[Hierlikheid van Wittem|Hieëligheed va Wittem]] in 1722 hat verworve. Zoeëwaal d'r arsjetèk as d'r graaf woare aafkómstig oet 't [[Wesfale|Wesfaalse]] [[Münster]], dat me kin zin aa d'r boewsjtil; ónger anger de öllichvuëmige toere herinnert zich doa nag aan. E dergelig boewwirk dat i d'r zèlfden tieëd kót bei is opgetrokke durch d'r zèlfde arsjetèk, is de [[Sint-Agathakirk (Ees)|Sint-Agathakirk]] van [[Ees]]. Vanaaf 1733 woeëd 't geboew bewuënd durch de orde va de [[Kapucijne|Minderbruëdesj]] oet 't [[Käörvorstedóm Kölle|Koeërvosjtedóm Kölle]]. Dit blieëf egedom va de orde bis de [[Franse Rivvelutie|Franzuësisje Revolutie]]. Denao sjtóng 't tientalle joare unbewuënd, bis de orde der Redemptoriste in 1835 't geboew betrókke. De Redemptoriste hant 'n groeët[[seminarie]] opgerich, oeë nüj [[preester|preestesj]] wuure opgeleid. Vaweënge de sjterke touwnaam va nüj sjtudente, woeëd in 1891 e groeët deel va 't oersjprunkelige [[barok|barokke]] kloeëster gesjluëp. 't Nüj kloeëster woeëd geboewd noa ontwirp va [[Johannes Kayser]] en woeëd veëdig in 1894. In 1938 woar 'n recordaatal sjtudente in opleiding. Doarum woeëd besjluëte 'ne extra ziejvluegel aa te legge, noa ontwirp va [[Jos Wielders]]. De joare de noa góng 't aatal sjtudente hel truuk en mós me in 1968 fusere mit anger religieze ordes en congregaties in e samewirkingsverbank, dat de [[hoeëgsjoeël vuur theologie en pastoraat]] i [[Heële]] woeëd. ==Besjrieëving van 't kloeëster== In 1893 woeëd Gerardus Majella durch d'r [[paus Leo XIII]] zaligverklieëd en seërdien weëd d'r Majella óch i Wittem verieërd. Dees verieëring makd Wittem tót e wichtig beeveërtsjoeëd vuur lüj oet de ganse dreilengersjtreek. Joarligs koeëme doezende bezuëkesj. Jieëker daag vinge [[eucharistieviering]]e plaatsj. Wieër weëde dök congresse of anger evenemente gehawwe. In 't kloeëster bevink zich óch inne bookhandel, die mitnaam gespecialiseerd is in rillegieus literatuur. 't [[Rechhook]]ige geboew va [[Maaslandse barok|Maaslankse barok]] tilt veer boewlage en 'ne zölder. 't Boewwirk hat neëve 't gewoeëne kloeëster, óch 'n kirk, 'n [[crypte]], inkel [[kapel]]le, 'n [[bibliotheek]] en 'ne bookhandel. De Kloeëstergaad bevink zich achter 't complex. De kloeësterkirk is verseerd mit gewelfsjilderwirke va d'r sjilder [[Charles Eyck]]. I de crypte litt d'r ieësjte Nederlangse kardinaal va noa de [[reformatie]] begrave: [[Willem Marinus van Rossum]]. ==Galerie== <gallery> Plaetje:Kloster Wittem, Gulpen-Wittem (2).JPG|Uëverzich op 't kloeëster Plaetje:Wittem-Kerk Redemptoristenklooster (2).JPG|'t Gerarduskapel en de kloeësterkirk Plaetje:Interieur, aanzicht orgel - Wittem - 20417576 - RCE.jpg|De Orgeltribune in 't kloeësterkirk Plaetje:Interieur, overzicht voormalige bibliotheek - Wittem - 20378377 - RCE.jpg|'t Kloeësterbibliotheek </gallery> ==Zuuch óch== *[[Meuleraad van 't kloaster Redemptoriste]] *[[Wittemermeule]] ==Externe links== * [https://web.archive.org/web/20160503191326/http://www.kloosterwittem.nl/ De site van 't Redemptoristekloeëster] * [http://www.kloosterboekwinkelwittem.nl/ Kloeësterbookhandel Wittem] * [https://web.archive.org/web/20160524180537/http://www.stclemens.org/ De website va de provins va de Redemptoriste] {{Commonscat|Redemptoristenklooster (Wittem)}} ==Brón== ''Dit attikel baseert zich op 't corresponderend Nederlandssjproakig attikel, [https://nl.wikipedia.org/wiki/Redemptoristenklooster_(Wittem) en waal i dees versie].'' [[Categorie:Gulpe-Wittem]] [[Categorie:Boewwirke in Nederlands Limburg]] [[Categorie:Kloesters]] norgh8qkjl7o1squosyyys90mexgxco 0 61133 486629 485938 2026-10-19T01:14:29Z InternetArchiveBot 24152 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 486629 wikitext text/x-wiki {{dialek|Remunjs}} {{Infobox aktäör | naam = Hugo Luijten | volledige naam = Hugo Theodoor Agnes Matheus Luijten | foto = [[Plaetje:Hugo Luijten 2015-1590149436.jpg|kaderloos]] | teks = | gebore = [[Nieuwstadt]] <br> [[11 november]] [[1969]] | landj = [[BE]] | jaore-actief = | beroep = [[Sjriever]] | website = | imdb = 9066076 }} '''Hugo Theodoor Agnes Matheus Luijten''' ([[De Nuujsjtad|Nuujsjtad]], [[11 november]] [[1969]]) is eine Belsj-Nederlandse [[sjriever]], columnis en historicus. ==Loupbaan== Luijten begós zien carrière in 't óngerwies. Sinds 2016 is t’r fulltime sjriever. Hae publiceert geregeld euver gesjiedenis, óngerwies, heemkunde en dialekte in vakblajer en tiedsjrifte. Ouch sjrief t‘r columns en opinieartikele veur [[De Morgen]] en [[Dagblad de Limburger]].<ref>[http://www.limburger.nl/cnt/dmf20170223_00036750/column-met-carnaval-mag-alles Columnserie van Hugo Luijten in Dagblad de Limburger]</ref> Veur de lètste versjiene al veer jaor columnseries euver zien belaevenisse mit de vastelaovend, ónger angere róndj motto's es ''Vers van de Belsj'' of ''Met carnaval mag alles''. In 2015 debuteerde hae mit de verhaolenbundel ''Baby C'' euver zien zeunke det mit ein sjtofwisselingsziekte gebaore waerde. In feertig verhaole sjets t’r ein einerzijds humoristies en angerzijds teder beeld van eine vader dae tösse de wanhoup door, sjmult in leefde veur ziene zoon. Ein aantal van die sjtökke versjeen op de website van de VKS, de Vereiniging veur Kienjer mit Sjtofwisselingsziektes.<ref>[https://web.archive.org/web/20170705221904/https://www.stofwisselingsziekten.nl/baby-c-door-hugo-luijten/ Verhaal uit Baby C op de website van VKSr]</ref> 't Romandebuut van Luijten volgde in 2017 bie [[Overamstel Uitgevers]]<ref>[https://web.archive.org/web/20200927235029/https://www.overamsteluitgevers.nl/auteur/?A_ID=6795 Auteurspagina Overamstel Uitgevers]</ref>, mit de oorlogsroman Offer voor een verloren zaak. De roman geit euver eine Duitse soldaot, dae in augustus 1914 de probleme in zien gebaortedörp wilt ontloupe door nao 't front te vluchte. 't verhaol is gedeiltelik gebaseerd op waorgebeurde feite oet de femiliegesjiedenis van Luijten zelf, dae ontdekde det eine veurvader in 1914 sjneuvelde in Duitse legerdeens. Det ’t verhaol vanoet Duits sjtandpunt besjreve is, waerd door recensente es ein óngebroekelik, mer boeiend perspectief ómsjreve.<ref>[http://www.hugoluijten.eu/content/wp-content/uploads/2014/07/20170201_Het-Nieuwsblad_p-25-offer-voor-een-verloren-zaak2.pdf | De waanzin van de oorlog]</ref><ref>[http://www.hugoluijten.eu/content/wp-content/uploads/2014/07/Review-Wim-Krings.pdf| Een Duits Perspectief]</ref> In 2018 versjeen ziene eerste thriller ‘Verast’ biej oetgaeverie Lannoo. ‘t verhaol geit euver eine uitgeblusde commissaris, dae nao ein aantal versjrikkelikke aansjlaeg in Antwerpe vertwiefeldj achter de daders aanjeugt. ‘Verast’ waerde zónger oetzunjeringe mèt hoge waarderinge óntvange door prestigieuze laezersplatforms wie Thrillerboek.nl, Hebban.nl, Thrillersandmore.com, Thrillzone.nl, etc. Veural de herkinbaarheid en de zeer realistische schriefsjtiel waerde gepreze. <ref>[https://www.thrillerboek.nl/thrillerboek/boek/9789401455640?fbclid=IwAR1du8NSBeqJk9i5jbzynB9Ya2ZdzoDovx-7FplP40-ZfsbSOmyBWYvdV90#.W_qNcS1x9dg Thrillerboek.nl]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20190416050100/https://www.hebban.nl/recensies/edwin-lommers-over-verast?fbclid=IwAR3lfgC0LhMBdaE1um3912GbRXwiTOwu6Njr9KjF_yZG4eKdP2ZCF7-HiHs Hebban.nl]</ref><ref>[https://www.thrillersandmore.com/2018/11/26/verast-hugo-luijten/?fbclid=IwAR3qlAblGypqeYGDzpqaheO9NOjERHOPNKWZrI3jw3-1WstNmI7ZgynrUCw Thrillersandmore.com]</ref><ref>[https://www.thrillzone.nl/recensie/hugo-luijten-verast/?fbclid=IwAR23Y7UCfKL6S-mtve1wcmVzKaIgAKTUESgvx1DA73kTHiG7cZoDa13tZfY Thrillerzone.nl]</ref><blockquote>Citaat thrillerboek.nl: ‘Des se mèt klassieke – en enigszins oetgekauwde – ingrediënte toch ein boeiend en sjpannend verhaol kins sjrieve, bewiestje Luijten mèt ‘Verast’. Zo is dao Cools, eine ongehoebelde, cynische commissaris dae veural ziene eige zin doordrief en euveral mèt eweg liekt te kómme, mer toch een klein hertje haet. Wieväöl thrillers gaon neet oet van zó’n karakter? En toch veult det personage aan wie een verfrissend nuuj karakter.’</blockquote>In 2019 versjientj ’t vervolg op ‘Verast’ mèt ‘De Brexitmoorden’, wo-in commissaris Cools de moord op eine assistent van ein Europarlementslid mót oplosse, terwijl de oeterst complexe brexitonderhanjelinge de spanning opzjwepe. Mysterieuze taegenkantjing van hogerhandj wiest op ein doufpotoperatie ==Referensies== {{DEFAULTSORT:Luijten, Hugo}} [[Categorie:Persoene oet Belsj]] [[Categorie:Persoene oet Nederland]] [[Categorie:Limburgse columniste]] [[Categorie:Limburgse Nederlandstalige sjrievers]] [[Categorie:Limburgse weitesjappers]] [[Categorie:Historici]] [[Categorie:Laevende luuj]] [[Categorie:Luuj gebaore in d'n twintigsten iew]] pafb6r7xu1pd75fkcvv3fec25dshoxw 0 72191 486630 481793 2026-10-19T01:57:19Z InternetArchiveBot 24152 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 486630 wikitext text/x-wiki {{Dialek|Mestreechs}} '''Nicolas Gombert''' ([[1495]], woersjijnlek örges tösse [[Sint-Omaars]] en [[Riesel]] <ref>allewijl ''[[Saint-Omer]]'' in [[Pas-de-Calais]] en [[Lille]] in [[Nord]] </ref> - [[1560]], meugelek in [[Doornik]] <ref>allewijl meistes geneump bij de [[Frans]]e naom, [[Tournai]], in [[Henegouwe]] </ref>) is 'ne [[Vlaondere|Vlaomse]] [[kompenis]] in de [[Renaissance (meziek)|Renaissancemeziek]]. Heer waor actief in de [[zèstienden iew]], in de [[Habsbörgse Nederlen]], en is bekind um [[kompesitie]]s wie d'n ''Achdeilege Credo'', ''Haec dies'', ''Salve Regina'', ''Media Vita'' en ''Lugebat David Absalon''. ==Wèrk== 'n Aontal toenaongevende opnaomes vaan häöm zien hei-oonder te leze: *Nicolas Gombert, ''Music from the Court of Charles V'', [[Huelgas Ensemble]], [[Sony]] Vivarte SK 48249 *Nicolas Gombert, ''Missa [[media vita]], etc.'', [[Hilliard Ensemble]], ECM New Series 1884 [http://www.classicalacarte.net/Goldberg50/Dossiers/ecm_1884_9818792.htm] *Nicolas Gombert, ''Gombert: Motets'', Beauty Farm, Fra Bernardo FB 1504211 [https://web.archive.org/web/20230126223836/https://frabernardo.com/?portfolio=nicolas-gombert-motets-beauty-farm] *Nicolas Gombert, ''Gombert: Motets II'', Beauty Farm, Fra Bernardo FB 1612457 *Nicolas Gombert, ''Gombert: Masses, a la Coronatione, Media Vita, Philomena Previa, Beati Omnes. Motets, Media Vita, Beati omnes''. Beauty Farm, Fra Bernado FB 2005329 *Nicolas Gombert, ''Magnificat 1, etc.'', Oxford Camerata, Naxos 8.557732 *Nicolas Gombert, ''Magnificats 1–4'', Tallis Scholars, CD Gimell CDGIM 037 [http://www.classicalacarte.net/Goldberg50/Dossiers/gimell_cdgim_037.htm] *Nicolas Gombert, ''Magnificats 5–8'', Tallis Scholars, CD Gimell CDGIM 038 *Nicolas Gombert, ''Eight-part Credo, etc.'', Henry's Eight: Hyperion CDA 66828 *Nicolas Gombert, ''Missa Tempore paschali, etc.'', Henry's Eight, Hyperion CDA 66943 *''[[Heavenly Spheres]]'', CBC Records, MVCD 1121, sung by [[Studio de musique ancienne de Montréal]]. Contains two motets by Gombert, including his elegy for Josquin, ''Musae Jovis''. *''Flemish Masters'', Virginia Arts Recordings, VA-04413, performed by [http://zephyrus-va.org/ Zephyrus]. Includes Gombert's motet, ''Lugebat David Absalon'', the Obrecht ''Missa Sub tuum presidium'', as well as motets by Willaert, Clemens non Papa, Ockeghem, Des Prez, and Mouton. *''Christmas to Candlemas'', Ensemble Gombert, Tall Poppies TP192. Includes Gombert's motet "Hodie nobis caelorum" and seasonal works by Mouton, Josquin, de Silva, Clemens non Papa, Tallis, Victoria, Lassus, Sheppard and Palestrina. *''Josquin to Martin'', Ensemble Gombert, Move Records MCD 277. Includes Gombert's motet "Regina caeli laaetare" and works by Josquin, de Monte, Byrd, Brahms ("Drei Motetten," op. 110) and Frank Martin (Mass for Double Choir). *Nicolas Gombert, ''Nicolas Gombert 1'', The Sound and the Fury, ORF CD 463. Includes ''Missa Quam Pulchra Es'', ''Ave Maria'', ''Salve Maria'', ''Sancta Maria'', ''Da Pacem'', ''Inviolata''. *Nicolas Gombert, ''Nicolas Gombert 2'', The Sound and the Fury, ORF SACD 3006. Includes ''Missa Sur Tous Regrets'', ''Si Ignoras Te'', ''Homo Erat in Jerusalem'', ''Sancta Mundi'', ''Ave Salus Mundi'', ''Emendemus'', ''Ne Reminiscaris Domine'', ''Salvator Mundi''. *Nicolas Gombert, ''Nicolas Gombert 3'', The Sound and the Fury, ORF CD 3077. Includes twelve motets. *Nicolas Gombert, ''Tribulatio et angustia'', Brabant Ensemble, Stephen Rice, Hyperion CDA67614 *Nicolas Gombert, ''Motets, Chansons, and a Magnificat'', Capella Alamire, Urquhart, Naxos 8.570180 *Listen to [https://web.archive.org/web/20070311143513/http://www.acc.umu.se/~akadkor/early/IVA_Gombert_Nicolas.html free recordings of songs] from [https://web.archive.org/web/20110315131838/http://www.acc.umu.se/~akadkor/indexENG.html Umeå Akademiska Kör]. == Rifferenties == * Vaan de [[Ingels]]taolege Wikipedia {{DEFAULTSORT:Gombert, Nicolas}} [[Categorie:Polyfonie]] [[Categorie:Renaissancemeziek]] [[Categorie:Meziek in de zèsteenden iew]] [[Categorie:Componiste]] [[Categorie:Persoene oet Frankriek]] [[Categorie:Luuj gebaore in de viefteenden iew]] [[Categorie:Luuj gesjtorve in de zèsteenden iew]] otneej1s33rjxkcugr0u5bv604i1afj