Wikipedia
lldwiki
https://lld.wikipedia.org/wiki/Plata_prinzipala
MediaWiki 1.47.0-wmf.7
first-letter
Media
Speciale
Discussione
Utente
Discussioni utente
Wikipedia
Discussioni Wikipedia
File
Discussioni file
MediaWiki
Discussioni MediaWiki
Template
Discussioni template
Aiuto
Discussioni aiuto
Categoria
Discussioni categoria
TimedText
TimedText talk
Modulo
Discussioni modulo
Evento
Discussioni evento
Bula
0
2955
251988
242463
2026-06-21T15:37:36Z
Moroder
67
/* Monumënt naturel */
251988
wikitext
text/x-wiki
{{Gherdëina}}
[[File:Bula y Bulacia te Gherdëina.jpg|miniatura|500px|La frazion de Bula.]]
'''Bula''' ie na [[Frazion (Talia)|frazion]] dl chemun de [[Ciastel (BZ)|Ciastel]] te [[Gherdëina]]. Adum cun [[Sureghes]] y [[Runcadic]] iela una de la trëi frazions [[ladin|ladines]] dl chemun de [[Ciastel (BZ)|Ciastel]].<br>Per [[lingaz ladin|ladin]] adroven cun referimënt a Bula la preposizion ''sa'', per ejëmpl: ''duman vedi sa Bula'' o ''ies'a śën sa Bula?''
== Geografia ==
Bula ie a 1.500 metri de autëza, a man ciancia dl [[Derjon]] y sota [[Bulacia]]. A Bula vif presciapuech 150 persones, che rejona per la gran pert l [[ladin]].
== Storia ==
L prim iede ie Bula stata numineda tl ann 1288 dal grof Meinhards II. de Tirol-Görz coche ''ouf dem Pufel''. Te chësc documënt i unic nunziei sies mejes: Kontrün (Cuntruni), Platz (Plazes), Kost (Costa), Plan, Rofen (Rone), Ur (Dëur).
Tl 1473 ie sa Bula stat metù su n patronat per judé i pueresc. Chësc patronat ie po stat tëut ju dala cosra Maria Teresa tl 1775.
La vedla streda che purtova sa Bula, do ruf de Bula su, fova suvënz sota l pericul de smueies. Perchël à la provinzia de Südtirol ti ani 2004-2006 fat na streda dai auti nueva de 1,6 km che porta sa Bula. Pert de chësta nueva streda ie n tunel de 700 metri. Sa Bula ruvun nce tres n autra strada da ji a pé, tlameda streda de Ciastel. Sun chësta streda iel stazions dla via crucis. Na streda dai auti porta nce da Bula sun Mont de Sëuc pra l hotel Monte Piz.
Da Bula ie n troi che porta sun Bulacia. N ti dij l ''[[Schnürlsteig]]''.
== Dlieja ==
[[File:Hauptaltar Pfarrkirche Pufels.JPG|miniatura|sinistra|alt=L gran autere dla dlieja.|L gran autere dla dlieja.]]
L Patron dia [[Dlieja San Lenert, Bula|dlieja da Bula]] ie San Lenert Abat, protetëur di perjonieres y dl bestiam. La dlieja vën numineda l prim iede tla scritures tl 1339. L ciampanil ie romanich cun n tët nuef dl 1895. La dlieja ie a una sëula naveda cun n revëut a barijel. L gran autere baroch à na pitura cun San Lenert y la Madona de Jakob Jenewein dl 1745.
La segra da Bula ie for stata tenida l di dla Santa Trinitá, la dumënia do Pasca de Mei.
Sa Bula che ie a n’autëza de 1.400-1.620 m sëura l livel di mer, cresciova zacan drët bën l'orde, la siëla y l’avëina. Tl 1956 fòvel sa Bula mo 56 ciampes. Perchël iel sa Bula mo mulins che univa mo adruvei fin ai ani 1970. Chisc ie unii derturei su, ie sota scunanza y ie da vijité.
L prim mulin ala basa ie l mulin da Droch, l segondo da Rumanon.
L mulin plu al auta ie chël da Zaramin derturà su tl 1983<ref>Maria Kostner: ''I mulins da Bula''. Calënder de Gherdëina 2000, pl. 104</ref>.
== Monumënc sota defendura ==
Sa Bula dal trëi monumënc sota defendura:
* I trëi mulins<ref>[https://www.provinz.bz.it/kunst-kultur/denkmalpflege/monumentbrowser-suche.asp?status=detail&id=15310 Mulins da Bula tla plata dla Provinzia di monumënc sota defendura.]</ref>. L mulin da Rumanon ie stat derturà per nteresamënt dla Lia per Natura y Usanzes tl 1999. L mulin de Droch y l mulin da Zaramin ie pona ënghe stai derturei<ref>Maria Kostner: ''I mulins da Bula''. Calënder de Gherdëina 2000, pl. 104-107.</ref>. Autri doi mulins nen ie nia plu da udëi. L fova i mulins de Spizëch y l mulin de Cuntruni.
* La dlieja de San Lenert<ref>[https://www.provinz.bz.it/kunst-kultur/denkmalpflege/monumentbrowser-suche.asp?status=detail&id=15309 La dlieja de Bula tla plata dla Provinzia di monumënc sota defendura.]</ref>.
* La calonia de Bula cun si portal de sas, la Madona cun Bambin de Jakob Jenewein y la bela stua baroch<ref> [https://www.provinz.bz.it/kunst-kultur/denkmalpflege/monumentbrowser-suche.asp?status=detail&id=15308 La calonia tla plata dla Provinzia di monumënc sota defendura.]</ref>.
== Monumënt naturel ==
N monumënt naturel sota defendura ie l Busc di Salvans o Busc dl Salvan<ref>Chertes ortofoto cun i toponims ladins. Chemun de Urtijëi. Sureghes, Runcadic, Bula, Mont Sëuc. 2017, ISBN 978-88-8171-126-0.</ref> sëura Bula, sota l troi che mëina sun Bulacia (''Schnürlsteig'')<ref>[https://geoservices.buergernetz.bz.it/newplan/naturalmonuments.jsp?id=947 Busc di Salvans sota defendura dla Provinzia.]{{Toter Link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
[[File:Busc di Salvans Bula Gherdëina.jpg|miniatura|alt=Busc di Salvans sëura Bula.|Busc di Salvans sëura Bula.]]
[[File:Luech de Plan sa Bula.jpeg|miniatura|left|alt=Luech de Plan.|Luech de Plan.]]
== Mejes ==
I mejes sa Bula ie aldò de n articul tl Calënder de Gherdëina dl 1951: Pedemònt, La Vies, Sciuz, Cësa Vedla, Rone, Pecëi, Costa, Plazes, Mëune, Cuntruni, Gërva, Triech, Dëur, Versëura, Mesavia, Zaramin, Anción, Putrì, Sanón, Cebla, Tuene, Pian, Droch, Rumanón y la Calonia<ref>''Inuemes de luesc y vedla cëses de Gherdëina''. Calënder de Gherdëina 1951, pl. 84.</ref>. Da njunté iel mo Culac<ref>Barbara Lanz, Sonja Mitterer: ''Höfekarte Gröden.'' Museum Gherdëina, Urtijëi 2014, ISBN 978-88-909015-0-8.</ref>
== Notes ==
<references/>
== Bibliografia ==
* Bula te ''Gherdëina dan 50 ani.'' Calënder de Gherdëina 1951, pl. 80-81.
* Tresl Gruber: ''La dlieja da Bula''. [[Calënder de Gherdëina]] 1960, pl. 77-82.
* Laura Ciechi: ''700 ani Bula y Runcadic''. Calënder de Gherdëina 1989 pl. 28.
* [[Babi Pitschieler|Babi da Nudrëi]]: ''Sa Bula Zacan. Stories de Babi da Nudrëi''. Union di Ladins de Gherdëina 1997.
[[Categoria:Gherdëina]]
[[Categoria:Ladinia]]
[[Categoria:Ciastel (chemun)]]
k9w7le9m2dry4f9nv737y5vxsz9idkr
Provinzies de la Talia
0
9246
251991
235338
2026-06-22T08:06:06Z
InternetArchiveBot
4149
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
251991
wikitext
text/x-wiki
{{gherdëina}}La '''provinzies de la Talia''' ie na spartizion aministrativa dl [[Talia|stat talian]]. La Talia ie na [[republica]] che ie spartida su te [[regions de la Talia|20 regions]] y 107 provinzies. Na ''provinzia'' ie te la Talia n ënt aministratif che sta sota la regions y sëura i [[chemun]]s.<br>
== Spartizion de la provinzies ==
[[File:Italian_regions_provinces.svg|thumb|Cherta de la provinzies y regions de la Talia]]
La provinzies de la Talia ie spartides su a chësta maniera:
* Te la [[regions a statut ordiner]]:
** 76 provinzies
** 10 ziteies metropolitanes
* Te la [[regions a statut speziel]]:
** [[Sizilia]]: 6 [[Libero consorzio comunale|liberi consorzi comunali]] y 3 ziteies metropolitanes
** [[Sardegna]]: 4 provinzies y 1 zità metropolitana;
** [[Friul-Unieja-Giulia]]: 4 [[enti di decentramento regionale]]
** [[Trentin-Südtirol]]: 2 provinzies autonomes
** [[Val d'Aosta]]: chësta region ne ie nia spartida su te provinzies
== Lista de la provinzies de la Talia ==
{| class="wikitable sortable"
! width="20%" | Provinzia
! Scurtamënt
! Region
! Populazion<br />(ab)
! Spersa<br />(km²)
! Densità<br />(ab./km²)
! Chemuns<br />(№)
! Presidënt/a<ref>In base alla legge 7 aprile 2014 n. 56, il consiglio e i presidenti delle 76 province nelle regioni a statuto ordinario sono eletti a suffragio ristretto dai sindaci e dai consiglieri dei comuni della provincia, mentre nelle 14 città metropolitane l'equivalente del presidente della provincia è il sindaco (elettivo) del capoluogo, detto ''sindaco metropolitano''. Per quanto riguarda le altre tipologie di enti affini alle province, al settembre 2021 i 6 liberi consorzi comunali della Sicilia, le 4 province sarde e i 4 EDR del Friuli-Venezia Giulia sono tutti retti da commissari straordinari nominati dalle rispettive amministrazioni regionali; le 2 province autonome del Trentino-Alto Adige eleggono ciascuna il proprio presidente; in Valle d'Aosta, infine, le funzioni provinciali sono espletate dall'amministrazione regionale (il cui [[Presidenti della Valle d'Aosta|Presidente]] è eletto dal [[Consiglio regionale della Valle d'Aosta|consiglio regionale]]).</ref>
! Partit
!Ann de istituzion
|-
| {{IT-AG}}<ref name="Libero consorzio comunale">[[Libero consorzio comunale]]</ref>
| align=center|AG
| align=center|{{IT-SIC}}
| align=center|{{formatnum:434870}}
| align=center|{{formatnum:3052.59}}
| align=center|142
| align=center|43
| Vincenzo Raffo<ref>{{Cita web|url = http://www.provincia.agrigento.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2|titolo = Area Istituzionale |sito = provincia.agrigento.it|editore = [[Libero consorzio comunale di Agrigento]]|accesso = 27 settembre 2016}}</ref>
| [[Commissario straordinario]]
|1861
|-
| {{IT-AL}}
| align=center|AL
| align=center|{{IT-PMN}}
| align=center|{{formatnum:421284}}
| align=center|{{formatnum:3558.83}}
| align=center|118
| align=center|187
| Gianfranco Baldi
| [[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br/>([[centro-destra]])
|1861
|-
| {{IT-AN}}
| align=center|AN
| align=center|{{IT-MAR}}
| align=center|{{formatnum:471228}}
| align=center|{{formatnum:1936.22}}
| align=center|240
| align=center|47
| Luigi Cerioni
| [[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br/>([[Centro-sinistra in Italia|centro-sinistra]])
|1861
|-
| {{simbolo|Valle d'Aosta-Stemma.svg|18}} [[Val d'Aosta|Aosta]]<ref name="Valle d'Aosta">La [[Regione italiana a statuto speciale|regione autonoma]] della [[Valle d'Aosta]] svolge anche le funzioni provinciali e, in elaborazioni statistiche, è considerata una provincia.</ref>
| align=center|AO
| align=center|{{IT-VAO}}
| align=center|{{formatnum:125666}}
| align=center|{{formatnum:3260.9}}
| align=center|39
| align=center|74
| /
| /
|1927
|-
| {{IT-AR}}
| align=center|AR
| align=center|{{IT-TOS}}
| align=center|{{formatnum:342654}}
| align=center|{{formatnum:3233.08}}
| align=center|106
| align=center|36
| Silvia Chiassai
| [[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br/>([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1861
|-
| {{IT-AP}}
| align=center|AP
| align=center|{{IT-MAR}}
| align=center|{{formatnum:207179}}
| align=center|{{formatnum:1228.27}}
| align=center|169
| align=center|33
| Sergio Fabiani
| [[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br/>([[Centro-sinistra in Italia|centro-sinistra]])
|1861
|-
| {{IT-AT}}
| align=center|AT
| align=center|{{IT-PMN}}
| align=center|{{formatnum:214638}}
| align=center|{{formatnum:1510.19}}
| align=center|142
| align=center|118
| Paolo Lanfranco
| [[Lega Nord]]
|1935
|-
| {{IT-AV}}
| align=center|AV
| align=center|{{IT-CAM}}
| align=center|{{formatnum:418306}}
| align=center|{{formatnum:2806.07}}
| align=center|149
| align=center|118
| Rizieri Buonopane
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-BA}}<ref name="Città metropolitana">[[Città metropolitana]]</ref>
| align=center|BA
| align=center|{{IT-PUG}}
| align=center|{{formatnum:1248489}}
| align=center|{{formatnum:3825}}
| align=center|326
| align=center|41
| [[Antonio Decaro]]
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-BT}}
| align=center|BT
| align=center|{{IT-PUG}}
| align=center|{{formatnum:390011}}
| align=center|{{formatnum:1542.95}}
| align=center|253
| align=center|10
| Bernardo Lodispoto
| [[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br/>([[Centro-sinistra in Italia|centro-sinistra]])
|2004
|-
| {{IT-BL}}<ref name="Provincia montana di confine">Riconosciuta come ''provincia montana di confine'' dalla relativa legislazione regionale, ai sensi della legge nº 56 del 7 aprile 2014</ref>
| align=center|BL
| align=center|{{IT-VEN}}
| align=center|{{formatnum:202950}}
| align=center|{{formatnum:3610.2}}
| align=center|56
| align=center|61
| Roberto Padrin
| [[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br>([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1866
|-
| {{IT-BN}}
| align=center|BN
| align=center|{{IT-CAM}}
| align=center|{{Formatnum:277018}}
| align=center|{{formatnum:2080.44}}
| align=center|133
| align=center|78
| Antonio di Maria
| [[Forza Italia (2013)|Forza Italia]]
|1861
|-
| {{IT-BG}}
| align=center|BG
| align=center|{{IT-LOM}}
| align=center|{{formatnum:1114590}}
| align=center|{{formatnum:2754.9}}
| align=center|405
| align=center|243
| Gianfranco Gafforelli
| [[Civica Popolare]]
|1861
|-
| {{IT-BI}}
| align=center|BI
| align=center|{{IT-PMN}}
| align=center|{{formatnum:177585}}
| align=center|913,28
| align=center|192
| align=center|74
| Gianluca Foglia Barbisin
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1992
|-
| {{IT-BO}}<ref name="Città metropolitana"></ref>
| align=center|BO
| align=center|{{IT-EMR}}
| align=center|{{formatnum:1017196}}
| align=center|{{formatnum:3702}}
| align=center|274
| align=center|55
| [[Virginio Merola]]
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-BZ}}<ref name="Bolzano e Trento">Provincia autonoma</ref>
| align=center|BZ
| align=center|{{IT-TST}}
| align=center|{{formatnum:531178}}
| align=center|{{formatnum:7398.38}}
| align=center|72
| align=center|116
| [[Arno Kompatscher]]
| [[Südtiroler Volkspartei]]
|1927
|-
| {{IT-BS}}
| align=center|BS
| align=center|{{IT-LOM}}
| align=center|{{formatnum:1265954}}
| align=center|{{formatnum:4785.62}}
| align=center|265
| align=center|205
| Samuele Alghisi
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-BR}}
| align=center|BR
| align=center|{{IT-PUG}}
| align=center|{{formatnum:392975}}
| align=center|{{formatnum:1861.12}}
| align=center|211
| align=center|20
| [[Riccardo Rossi (politico)|Riccardo Rossi]]
| [[Indipendente]]<br/>([[Centro-sinistra in Italia|centro-sinistra]])
|1927
|-
| {{IT-CA}}<ref name="Città metropolitana"></ref>
| align=center|CA
| align=center|{{IT-SAR}}
| align=center|{{formatnum:430372}}
| align=center|{{formatnum:1248}}
| align=center|344
| align=center|17
| [[Paolo Truzzu]]
|[[Fratelli d'Italia (partito politico)|Fratelli d'Italia]]
|1861
|-
| {{IT-CL}}<ref name="Libero consorzio comunale"></ref>
| align=center|CL
| align=center|{{IT-SIC}}
| align=center|{{formatnum:262458}}
| align=center|{{formatnum:2138.37}}
| align=center|123
| align=center|22
| Duilio Alungi
| [[Commissario straordinario]]
|1861
|-
| {{IT-CB}}
| align=center|CB
| align=center|{{IT-MOL}}
| align=center|{{formatnum:221238}}
| align=center|{{formatnum:2925.41}}
| align=center|76
| align=center|84
| Francesco Roberti
| [[Forza Italia (2013)|Forza Italia]]
|1861
|-
| {{IT-CE}}
| align=center|CE
| align=center|{{IT-CAM}}
| align=center|{{formatnum:922965}}
| align=center|{{formatnum:2651.35}}
| align=center|348
| align=center|104
| Giorgio Magliocca
| [[Forza Italia (2013)|Forza Italia]]
|1861
|-
| {{IT-CT}}<ref name="Città metropolitana"></ref>
| align=center|CT
| align=center|{{IT-SIC}}
| align=center|{{formatnum:1103917}}
| align=center|{{formatnum:3553}}
| align=center|310
| align=center|58
| Salvo Pogliese
| [[Fratelli d'Italia (partito politico)|Fratelli d'Italia]]
|1861
|-
| {{IT-CZ}}
| align=center|CZ
| align=center|{{IT-CAL}}
| align=center|{{formatnum:358316}}
| align=center|{{formatnum:2415.45}}
| align=center|148
| align=center|80
| [[Sergio Abramo]]
| [[Forza Italia (2013)|Forza Italia]]
|1861
|-
| {{IT-CH}}
| align=center|CH
| align=center|{{IT-ABR}}
| align=center|{{formatnum:385588}}
| align=center|{{formatnum:2599.58}}
| align=center|148
| align=center|104
| Mario Pupillo
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-CO}}
| align=center|CO
| align=center|{{IT-LOM}}
| align=center|{{formatnum:599204}}
| align=center|{{formatnum:1279.04}}
| align=center|468
| align=center|148
| Fiorenzo Bongiasca
| [[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br>([[Centro-sinistra in Italia|centro-sinistra]])
|1861
|-
| {{IT-CS}}
| align=center|CS
| align=center|{{IT-CAL}}
| align=center|{{formatnum:705753}}
| align=center|{{formatnum:6709.75}}
| align=center|105
| align=center|150
| Franco Iacucci
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-CR}}
| align=center|CR
| align=center|{{IT-LOM}}
| align=center|{{formatnum:358955}}
| align=center|{{formatnum:1770.46}}
| align=center|203
| align=center|113
| Paolo Mirko Signoroni<ref>{{cita web|url=http://www.provincia.cremona.it/gov/?view=Pagina&id=6373|titolo=Elezioni 2019 - proclamazione Presidente della Provincia|accesso=29 agosto 2019|urlmorto=sì|dataarchivio=10 novembre 2020|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20201110205132/http://www.provincia.cremona.it/404.html}}</ref>
| [[Centro-sinistra in Italia|Centro-sinistra]]
|1861
|-
| {{IT-KR}}
| align=center|KR
| align=center|{{IT-CAL}}
| align=center|{{formatnum:174980}}
| align=center|{{formatnum:1735.68}}
| align=center|101
| align=center|27
| Vincenzo Lagani
| Lista civica
|1992
|-
| {{IT-CN}}
| align=center|CN
| align=center|{{IT-PMN}}
| align=center|{{formatnum:587098}}
| align=center|{{formatnum:6894.94}}
| align=center|85
| align=center|247
| [[Federico Borgna]]
| [[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br/>([[Centro-sinistra in Italia|centro-sinistra]])
|1861
|-
| {{IT-EN}}<ref name="Libero consorzio comunale"></ref>
| align=center|EN
| align=center|{{IT-SIC}}
| align=center|{{formatnum:164788}}
| align=center|{{formatnum:2574.7}}
| align=center|64
| align=center|20
| Margherita Rizza<ref>[http://enna.gds.it/2016/09/27/margherita-rizza-nuovo-commissario-dellex-provincia-di-enna_570240/ "Margherita Rizza nuovo commissario dell'ex Provincia di Enna"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190207081909/http://enna.gds.it/2016/09/27/margherita-rizza-nuovo-commissario-dellex-provincia-di-enna_570240/ |date=2019-02-07 }}, ''Giornale di Sicilia'' 27 settembre 2016</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.provincia.enna.it/governo/commissario01102016.htm |title=Decreto del Presidente della Regione Siciliana n. 600/GAB del 18/11/2016. |access-date=2022-01-18 |archive-date=2018-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180117061608/http://www.provincia.enna.it/governo/commissario01102016.htm |url-status=dead }}</ref>
| [[Commissario straordinario]]
|1927
|-
| {{IT-FM}}
| align=center|FM
| align=center|{{IT-MAR}}
| align=center|{{formatnum:173800}}
| align=center|862,77
| align=center|201
| align=center|40
| Moira Canigola<ref name="provincia.fermo.it">{{Cita news|url=http://www.provincia.fermo.it/notizie/comunicati-stampa/7708|titolo=Moira Canigola è la presidente della provincia di Fermo. Eletto il nuovo Consiglio provinciale|pubblicazione=Sito istituzionale della Provincia di Fermo|data=19 dicembre 2016}}</ref>
| [[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br/>([[centro-sinistra]])
|2004
|-
| {{IT-FE}}
| align=center|FE
| align=center|{{IT-EMR}}
| align=center|{{formatnum:345691}}
| align=center|{{formatnum:2635.12}}
| align=center|131
| align=center|21
| Barbara Paron
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-FI}}<ref name="Città metropolitana"></ref>
| align=center|FI
| align=center|{{IT-TOS}}
| align=center|{{formatnum:1012407}}
| align=center|{{formatnum:3515}}
| align=center|288
| align=center|41
| [[Dario Nardella]]
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-FG}}
| align=center|FG
| align=center|{{IT-PUG}}
| align=center|{{formatnum:622183}}
| align=center|{{formatnum:7007.54}}
| align=center|89
| align=center|61
| Nicola Gatta
|[[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br />([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1861
|-
| {{IT-FC}}
| align=center|FC
| align=center|{{IT-EMR}}
| align=center|{{formatnum:394627}}
| align=center|{{formatnum:2378.4}}
| align=center|166
| align=center|30
| Gabriele Antonio Fratto
| [[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br/>([[Centro-sinistra in Italia|centro-sinistra]])
|1861
|-
| {{IT-FR}}
| align=center|FR
| align=center|{{IT-LAZ}}
| align=center|{{formatnum:489083}}
| align=center|{{formatnum:3247.08}}
| align=center|151
| align=center|91
| Antonio Pompeo
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1927
|-
| {{IT-GE}}<ref name="Città metropolitana"></ref>
| align=center|GE
| align=center|{{IT-LIG}}
| align=center|{{formatnum:837427}}
| align=center|{{formatnum:1839}}
| align=center|455
| align=center|67
| [[Marco Bucci (politico)|Marco Bucci]]
|[[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br />([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1861
|-
| {{IT-GO}}<ref name="EDR">[[Ente di decentramento regionale]], corrispondente all'omonima provincia soppressa</ref>
| align=center|GO
| align=center|{{IT-FVG}}
| align=center|{{formatnum:139403}}
| align=center|467,14
| align=center|298
| align=center|25
| /
| /
|1923
|-
| {{IT-GR}}
| align=center|GR
| align=center|{{IT-TOS}}
| align=center|{{formatnum:221629}}
| align=center|{{formatnum:4503.12}}
| align=center|49
| align=center|28
| [[Antonfrancesco Vivarelli Colonna]]
|[[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br />([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1861
|-
| {{IT-IM}}
| align=center|IM
| align=center|{{IT-LIG}}
| align=center|{{formatnum:213840}}
| align=center|{{formatnum:1154.78}}
| align=center|185
| align=center|66
| Domenico Abbo
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-IS}}
| align=center|IS
| align=center|{{IT-MOL}}
| align=center|{{formatnum:84379}}
| align=center|{{formatnum:1535.24}}
| align=center|55
| align=center|52
| Alfredo Ricci
|[[Forza Italia (2013)|Forza Italia]]
|1970
|-
| {{IT-AQ}}
| align=center|AQ
| align=center|{{IT-ABR}}
| align=center|{{formatnum:299031}}
| align=center|{{formatnum:5047.55}}
| align=center|59
| align=center|108
| Angelo Caruso
| [[Centro-destra in Italia|Centro-destra]]
|1861
|-
| {{IT-SP}}
| align=center|SP
| align=center|{{IT-LIG}}
| align=center|{{formatnum:219556}}
| align=center|881,35
| align=center|249
| align=center|32
| [[Pierluigi Peracchini]]
|[[Centro-destra in Italia|Centro-destra]]
|1924
|-
| {{IT-LT}}
| align=center|LT
| align=center|{{IT-LAZ}}
| align=center|{{formatnum:575254}}
| align=center|{{formatnum:2256.16}}
| align=center|255
| align=center|33
| Carlo Medici
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1934
|-
| {{IT-LE}}
| align=center|LE
| align=center|{{IT-PUG}}
| align=center|{{formatnum:795134}}
| align=center|{{formatnum:2799.07}}
| align=center|284
| align=center|96
| Stefano Minerva
|[[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-LC}}
| align=center|LC
| align=center|{{IT-LOM}}
| align=center|{{formatnum:337380}}
| align=center|805,61
| align=center|419
| align=center|84
| Alessandra Hofmann
|[[Centro-destra in Italia|Centro-destra]]
|1992
|-
| {{IT-LI}}
| align=center|LI
| align=center|{{IT-TOS}}
| align=center|{{formatnum:334832}}
| align=center|{{formatnum:1213.71}}
| align=center|276
| align=center|19
| Maria Ida Bessi
| [[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br/>([[Centro-sinistra in Italia|centro-sinistra]])
|1861
|-
| {{IT-LO}}
| align=center|LO
| align=center|{{IT-LOM}}
| align=center|{{formatnum:230198}}
| align=center|{{formatnum:782.99}}
| align=center|294
| align=center|60
| Francesco Passerini
| [[Lega Nord]]
|1992
|-
| {{IT-LU}}
| align=center|LU
| align=center|{{IT-TOS}}
| align=center|{{formatnum:387876}}
| align=center|{{formatnum:1773.22}}
| align=center|219
| align=center|33
| Luca Menesini
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-MC}}
| align=center|MC
| align=center|{{IT-MAR}}
| align=center|{{formatnum:314178}}
| align=center|{{formatnum:2779.34}}
| align=center|113
| align=center|55
| [[Antonio Pettinari]]
| [[Unione di Centro (2002)|Unione di Centro]]
|1861
|-
| {{IT-MN}}
| align=center|MN
| align=center|{{IT-LOM}}
| align=center|{{formatnum:412292}}
| align=center|{{formatnum:2341.44}}
| align=center|176
| align=center|64
| Beniamino Morselli
| [[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br/>([[centro-sinistra]])
|1866
|-
| {{IT-MS}}
| align=center|MS
| align=center|{{IT-TOS}}
| align=center|{{formatnum:194878}}
| align=center|{{formatnum:1154.68}}
| align=center|169
| align=center|17
| Gianni Lorenzetti
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-MT}}
| align=center|MT
| align=center|{{IT-BAS}}
| align=center|{{formatnum:197909}}
| align=center|{{formatnum:3478.89}}
| align=center|57
| align=center|31
| Piero Marrese
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1927
|-
| {{IT-ME}}<ref name="Città metropolitana"></ref>
| align=center|ME
| align=center|{{IT-SIC}}
| align=center|{{formatnum:622962}}
| align=center|{{formatnum:3247}}
| align=center|191
| align=center|108
| [[Cateno De Luca]]
|Indipendente (centro)
|1861
|-
| {{IT-MI}}<ref name="Città metropolitana"></ref>
| align=center|MI
| align=center|{{IT-LOM}}
| align=center|{{formatnum:3261873}}
| align=center|{{formatnum:1575}}
| align=center|{{formatnum:2071}}
| align=center|133
| [[Giuseppe Sala (dirigente d'azienda)|Giuseppe Sala]]
|[[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br />([[Centro-sinistra in Italia|centro-sinistra]])
|1861
|-
| {{IT-MO}}
| align=center|MO
| align=center|{{IT-EMR}}
| align=center|{{formatnum:705393}}
| align=center|{{formatnum:2688.02}}
| align=center|262
| align=center|47
| Gian Domenico Tomei
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-MB}}
| align=center|MB
| align=center|{{IT-LOM}}
| align=center|{{formatnum:873935}}
| align=center|{{formatnum:405.41}}
| align=center|{{formatnum:2156}}
| align=center|55
| Luca Santambrogio
| [[Lega Nord]]
|2004
|-
| {{IT-NA}}<ref name="Città metropolitana"></ref>
| align=center|NA
| align=center|{{IT-CAM}}
| align=center|{{formatnum:3072996}}
| align=center|{{formatnum:1171}}
| align=center|{{formatnum:2624}}
| align=center|92
| [[Gaetano Manfredi]]
| [[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br/>([[Centro-sinistra in Italia|centro-sinistra]])
|1861
|-
| {{IT-NO}}
| align=center|NO
| align=center|{{IT-PMN}}
| align=center|{{formatnum:369018}}
| align=center|{{formatnum:1340.28}}
| align=center|275
| align=center|87
| Federico Binatti
|[[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br />([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1861
|-
| {{IT-NU}}
| align=center|NU
| align=center|{{IT-SAR}}
| align=center|{{formatnum:208550}}
| align=center|{{formatnum:5638.02}}
| align=center|37
| align=center|74
| [[Costantino Tidu]]<ref name="ras2016" />
| [[Commissario straordinario]]<ref name="ras2016">{{cita web|url=http://www.regione.sardegna.it/j/v/25?s=306981&v=2&c=348&t=1|titolo=Enti locali: approvato nuovo assetto territoriale e nominati amministratori straordinari|editore=[[Sardegna|Regione Autonoma della Sardegna]]|data=20 aprile 2016|accesso=27 maggio 2016}}</ref>
|1927
|-
| {{IT-OR}}
| align=center|OR
| align=center|{{IT-SAR}}
| align=center|{{formatnum:157707}}
| align=center|{{formatnum:2990.45}}
| align=center|53
| align=center|87
| Massimo Torrente<ref name="ras2016" />
| [[Commissario straordinario]]<ref name="ras2016" />
|1974
|-
| {{IT-PD}}
| align=center|PD
| align=center|{{IT-VEN}}
| align=center|{{formatnum:937908}}
| align=center|{{formatnum:2144.15}}
| align=center|437
| align=center|102
| Fabio Bui
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]])
|1866
|-
| {{IT-PA}}<ref name="Città metropolitana"></ref>
| align=center|PA
| align=center|{{IT-SIC}}
| align=center|{{formatnum:1245826}}
| align=center|{{formatnum:4992}}
| align=center|249
| align=center|82
| [[Leoluca Orlando]]
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-PR}}
| align=center|PR
| align=center|{{IT-EMR}}
| align=center|{{formatnum:451631}}
| align=center|{{formatnum:3447.48}}
| align=center|131
| align=center|44
| Diego Rossi
| [[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br/>([[Centro-sinistra in Italia|centro-sinistra]])
|1861
|-
| {{IT-PV}}
| align=center|PV
| align=center|{{IT-LOM}}
| align=center|{{formatnum:545888}}
| align=center|{{formatnum:2968.64}}
| align=center|184
| align=center|186
| [[Vittorio Poma]]
|[[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br />([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1861
|-
| {{IT-PG}}
| align=center|PG
| align=center|{{IT-UMB}}
| align=center|{{formatnum:656382}}
| align=center|{{formatnum:6337.15}}
| align=center|104
| align=center|59
| Stefania Proietti
| [[Indipendente (politica)|Indipendente (]][[Centro-sinistra in Italia|Centro-sinistra)]]
|1861
|-
| {{IT-PU}}
| align=center|PU
| align=center|{{IT-MAR}}
| align=center|{{formatnum:351303}}
| align=center|{{formatnum:2507.60}}
| align=center|140
| align=center|50
| Giuseppe Paolini
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-PE}}
| align=center|PE
| align=center|{{IT-ABR}}
| align=center|{{formatnum:318909}}
| align=center|{{formatnum:1230.33}}
| align=center|259
| align=center|46
| Antonio Zaffiri
|[[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br />([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1927
|-
| {{IT-PC}}
| align=center|PC
| align=center|{{IT-EMR}}
| align=center|287 674
| align=center|{{formatnum:2585.86}}
| align=center|111
| align=center|46
| [[Patrizia Barbieri]]
|[[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br />([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1861
|-
| {{IT-PI}}
| align=center|PI
| align=center|{{IT-TOS}}
| align=center|{{formatnum:419037}}
| align=center|{{formatnum:2444.72}}
| align=center|171
| align=center|37
| Massimiliano Angori
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-PT}}
| align=center|PT
| align=center|{{IT-TOS}}
| align=center|{{formatnum:292473}}
| align=center|{{formatnum:964.12}}
| align=center|303
| align=center|20
| Luca Marmo
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1927
|-
|{{IT-PN}}<ref name="EDR"></ref>
| align=center|PN
| align=center|{{IT-FVG}}
| align=center|{{formatnum:312533}}
| align=center|{{formatnum:2275.42}}
| align=center|137
| align=center|50
| /
| /
|1968
|-
| {{IT-PZ}}
| align=center|PZ
| align=center|{{IT-BAS}}
| align=center|{{formatnum:364960}}
| align=center|{{formatnum:6594.44}}
| align=center|55
| align=center|100
| Rocco Guarino
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-PO}}
| align=center|PO
| align=center|{{IT-TOS}}
| align=center|{{formatnum:257716}}
| align=center|365,72
| align=center|705
| align=center|7
| Francesco Puggelli
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1992
|-
| {{IT-RG}}<ref name="Libero consorzio comunale"></ref>
| align=center|RG
| align=center|{{IT-SIC}}
| align=center|{{formatnum:320893}}
| align=center|{{formatnum:1623.89}}
| align=center|198
| align=center|12
| Salvatore Piazza<ref>{{Cita web|url = http://www.provincia.ragusa.it/commissario_straordinario.php|titolo = Commissario Straordinario|sito = provincia.ragusa.it|editore = [[Libero consorzio comunale di Ragusa]]|accesso = 27 settembre 2016}}</ref>
| [[Commissario straordinario]]
|1927
|-
| {{IT-RA}}
| align=center|RA
| align=center|{{IT-EMR}}
| align=center|{{formatnum:389456}}
| align=center|{{formatnum:1859.44}}
| align=center|209
| align=center|18
| [[Michele De Pascale]]
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-RC}}<ref name="Città metropolitana"></ref>
| align=center|RC
| align=center|{{IT-CAL}}
| align=center|{{formatnum:544815}}
| align=center|{{formatnum:3184}}
| align=center|171
| align=center|97
| [[Giuseppe Falcomatà]]
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-RE}}
| align=center|RE
| align=center|{{IT-EMR}}
| align=center|{{formatnum:531891}}
| align=center|{{formatnum:2291.26}}
| align=center|232
| align=center|42
| Giorgio Zanni
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-RI}}
| align=center|RI
| align=center|{{IT-LAZ}}
| align=center|{{formatnum:155503}}
| align=center|{{formatnum:2750.52}}
| align=center|57
| align=center|73
| Mariano Calisse
|[[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br />([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1927
|-
| {{IT-RN}}
| align=center|RN
| align=center|{{IT-EMR}}
| align=center|{{formatnum:337276}}
| align=center|921,77
| align=center|366
| align=center|27
| Riziero Santi
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1992
|-
| {{IT-RM|Roma Capitale}}<ref name="Città metropolitana"></ref>
| align=center|ROMA
| align=center|{{IT-LAZ}}
| align=center|{{formatnum:4335849}}
| align=center|{{formatnum:5352}}
| align=center|810
| align=center|121
| [[Roberto Gualtieri]]
|[[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1870
|-
| {{IT-RO}}
| align=center|RO
| align=center|{{IT-VEN}}
| align=center|{{formatnum:234937}}
| align=center|{{formatnum:1819.35}}
| align=center|129
| align=center|50
| Ivan Dall'Ara
|[[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br />([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1866
|-
| {{IT-SA}}
| align=center|SA
| align=center|{{IT-CAM}}
| align=center|{{formatnum:1098513}}
| align=center|{{formatnum:4954.16}}
| align=center|222
| align=center|158
| Michele Strianese
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-SS}}
| align=center|SS
| align=center|{{IT-SAR}}
| align=center|{{formatnum:491571}}
| align=center|{{formatnum:7691.75}}
| align=center|64
| align=center|92
| [[Guido Sechi]]
| [[Commissario straordinario]]<ref name="ras2016" />
|1861
|-
| {{IT-SV}}
| align=center|SV
| align=center|{{IT-LIG}}
| align=center|{{formatnum:276064}}
| align=center|{{formatnum:1546.29}}
| align=center|179
| align=center|69
| Pierangelo Olivieri
|[[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br />([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1927
|-
| {{IT-SI}}
| align=center|SI
| align=center|{{IT-TOS}}
| align=center|{{formatnum:267197}}
| align=center|{{formatnum:3820.98}}
| align=center|70
| align=center|35
| Silvio Franceschelli
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1861
|-
| {{IT-SR}}<ref name="Libero consorzio comunale"></ref>
| align=center|SR
| align=center|{{IT-SIC}}
| align=center|{{formatnum:399224}}
| align=center|{{formatnum:2124.13}}
| align=center|188
| align=center|21
| Antonino Lutri
| [[Commissario straordinario]]
|1861
|-
| {{IT-SO}}<ref name="Provincia montana di confine"></ref>
| align=center|SO
| align=center|{{IT-LOM}}
| align=center|{{formatnum:181095}}
| align=center|{{formatnum:3195.76}}
| align=center|57
| align=center|77
| Elio Moretti
|[[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br />([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1861
|-
|{{Simbolo|Italian Province (Crown).svg|24}} {{IT-SU}}
| align=center|SU
| align=center|{{IT-SAR}}
| align=center|{{formatnum:350725}}
| align=center|{{formatnum:6530.78}}
| align=center|54
| align=center|107
| Giorgio Sanna<ref name="ras2016" />
| [[Commissario straordinario]]<ref name="ras2016" />
|2016
|-
| {{IT-TA}}
| align=center|TA
| align=center|{{IT-PUG}}
| align=center|{{formatnum:576756}}
| align=center|{{formatnum:2467.35}}
| align=center|234
| align=center|29
| Giovanni Gugliotti
| [[Forza Italia (2013)|Forza Italia]]
|1924
|-
| {{IT-TE}}
| align=center|TE
| align=center|{{IT-ABR}}
| align=center|{{formatnum:308052}}
| align=center|{{formatnum:1954.38}}
| align=center|158
| align=center|47
| Diego di Bonaventura
|[[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br />([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1861
|-
| {{IT-TR}}
| align=center|TR
| align=center|{{IT-UMB}}
| align=center|{{formatnum:225633}}
| align=center|{{formatnum:2127.18}}
| align=center|106
| align=center|33
| Laura Pernazza
| [[Forza Italia (2013)|Forza Italia]]
|1927
|-
| {{IT-TO}}<ref name="Città metropolitana"></ref>
| align=center|TO
| align=center|{{IT-PMN}}
| align=center|{{formatnum:2256142}}
| align=center|{{formatnum:6829}}
| align=center|330
| align=center|312
| [[Chiara Appendino]]
|[[Movimento 5 Stelle]]
|1861
|-
| {{IT-TP}}<ref name="Libero consorzio comunale"></ref>
| align=center|TP
| align=center|{{IT-SIC}}
| align=center|{{formatnum:430492}}
| align=center|{{formatnum:2469.62}}
| align=center|174
| align=center|25
| Raimondo Cerami<ref>{{Cita web|url = http://www.provincia.trapani.it/provinciatp/zf/index.php/servizi-aggiuntivi/index/index/idtesto/3|titolo = Commissario|sito = provincia.trapani.it|editore = [[Libero Consorzio Comunale di Trapani]]|accesso = 1º maggio 2017}}</ref>
| [[Commissario straordinario]]
|1861
|-
| {{IT-TN}}<ref name="Bolzano e Trento"></ref>
| align=center|TN
| align=center|{{IT-TST}}
| align=center|{{formatnum:541098}}
| align=center|{{formatnum:6207.12}}
| align=center|87
| align=center|166
|[[Maurizio Fugatti]]
|[[Lega Nord]]
|1923
|-
| {{IT-TV}}
| align=center|TV
| align=center|{{IT-VEN}}
| align=center|{{formatnum:887806}}
| align=center|{{formatnum:2479.83}}
| align=center|358
| align=center|94
| Stefano Marcon
| [[Lega Nord]]
|1866
|-
| {{simbolo|Provincia di Trieste-Stemma.png}} {{IT-TS}}<ref name="EDR"></ref>
| align=center|TS
| align=center|{{IT-FVG}}
| align=center|{{formatnum:234493}}
| align=center|{{formatnum:212.51}}
| align=center|{{formatnum:1103}}
| align=center|6
| /
| /
|1923
|-
| {{IT-UD}}<ref name="EDR"></ref>
| align=center|UD
| align=center|{{IT-FVG}}
| align=center|{{formatnum:528791}}
| align=center|{{formatnum:4969.3}}
| align=center|106
| align=center|134
| /
| /
|1866
|-
| {{IT-VA}}
| align=center|VA
| align=center|{{IT-LOM}}
| align=center|{{formatnum:890768}}
| align=center|{{formatnum:1198.11}}
| align=center|743
| align=center|138
| Emanuele Antonelli
| [[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br/>([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1927
|-
| {{IT-VE}}<ref name="Città metropolitana"></ref>
| align=center|VE
| align=center|{{IT-VEN}}
| align=center|{{formatnum:852351}}
| align=center|{{formatnum:2461}}
| align=center|346
| align=center|44
| [[Luigi Brugnaro]]
|[[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br />([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1866
|-
| {{IT-VB}}<ref name="Provincia montana di confine"></ref>
| align=center|VB
| align=center|{{IT-PMN}}
| align=center|{{formatnum:157844}}
| align=center|{{formatnum:2260.91}}
| align=center|70
| align=center|74
| Arturo Lincio
| [[Forza Italia (2013)|Forza Italia]]
|1992
|-
| {{IT-VC}}
| align=center|VC
| align=center|{{IT-PMN}}
| align=center|{{formatnum:170911}}
| align=center|{{formatnum:2081.64}}
| align=center|82
| align=center|82
| Eraldo Botta
| [[Lega Nord]]
|1927
|-
| {{IT-VR}}
| align=center|VR
| align=center|{{IT-VEN}}
| align=center|{{formatnum:926497}}
| align=center|{{formatnum:3096.39}}
| align=center|299
| align=center|98
| Manuel Scalzotto
| [[Lega Nord]]
|1866
|-
| {{IT-VV}}
| align=center|VV
| align=center|{{IT-CAL}}
| align=center|{{formatnum:160073}}
| align=center|{{formatnum:1150.64}}
| align=center|139
| align=center|50
| Salvatore Solano
|[[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br />([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1992
|-
| {{IT-VI}}
| align=center|VI
| align=center|{{IT-VEN}}
| align=center|{{formatnum:862418}}
| align=center|{{formatnum:2722.53}}
| align=center|317
| align=center|114
|[[Francesco Rucco]]
|[[Indipendente (politica)|Indipendente]]<br />([[Centro-destra in Italia|centro-destra]])
|1866
|-
| {{IT-VT}}
| align=center|VT
| align=center|{{IT-LAZ}}
| align=center|{{formatnum:317030}}
| align=center|{{formatnum:3615.24}}
| align=center|88
| align=center|60
| Pietro Nocchi
| [[Partito Democratico (Italia)|Partito Democratico]]
|1927
|-
! align=left|De ndut
! align=center|107
! align=center|-
! align=right|60 359 546
! align=right|302 072,84
! align=right|199,82
! align=center|{{formatnum:7922}}
! –
! –
! –
|}
==Referënzes==
<references/>
[[Categoria:Provinzies de la Talia]]
ohhefz5zo3q3bl3tznccgrsaofyf2z6
Siegfried Moroder
0
20999
251989
251748
2026-06-22T07:13:55Z
Moroder
67
251989
wikitext
text/x-wiki
{{Gherdëina}}
{{Infobox artist
|Inuem = Siegfried Moroder
|Auter inuem =
|Foto = Hl._Petrus_Siegfried_Moroder_O1.jpg
|Descrizion foto = Statua de San Piere cun si atribuc: gial, tleves y curona dl papa dl 1955 a Minca.
|Nasciù/da = 19 auril 1911 a Urtijëi
|Mort/a = 16 jené 1989 a [[Riedering|Riedering-Wolferkam]], Oberbayern
|Suplì/da = Neukirchen am Simssee (Riedering)
|Educazion =
|Cunesciù/da per = Scultëur de ert sacra
|Operes cunesciudes =
|Muvimënt =
|Fëna = Anna Pescosta
|Firma =
}}
[[File:Crëusc de curtina relief Siegfried Moroder Rudolfine.JPG|miniatura|Crëusc cun n relief de Siegfried Moroder Rudolfine tla vedla curtina a Urtijëi.]]
'''Siegfried Moroder''' (* 19 de auril [[1911]] a [[Urtijëi]]; † 16 de jené [[1897|1989]] a [[Riedering]]-Wolferkam, Oberbayern) ie stat n [[scultëur]] de [[Gherdëina]] che se à lascià ju tla [[Germania]].
== Biografia ==
Siegfried Moroder ie stat l mut de Josefine Leimstädtner (1888-1959) de [[Maran]] y dl scultëur [[Rudolf Moroder|Rudolf Moroder de Lenert]]. Ence si fra Rudolf Moroder Rudolfine ie stat scultëur, maester de [[Scola d'Ert Urtijëi|Scola d'Ert]] y ambolt de Urtijëi. Si sor fova la muniga [[Annemarie Moroder]]. L à studià tla Scola d'Ert de Urtijëi sota i professëures Adolf Keim, Ludwig Moroder y [[Guido Balsamo Stella]].
Tl 1933 à Siegfried giatà n stipendium per studië a [[Roma]] do che l ova bel fat mostres a [[Bulsan]], [[Firenze]], [[Milan]] y [[Bari]].
Cun 25 ani iel pona jit tla Cademia de [[Minca]] cun i professëures Hermann Hahn y Joseph Wackerle.
Ntan si studi ovel cunesciù l pater gejuit Alfred Delp y tres ël ovl cunesciù l luech Wolferkam tl Chiemgau ulache l ie pona jit a sté tl 1957.
Ël à abù cuntat cun i architec Theo Pabst, Sep Ruf y Hansjakob Lill.
Tl 1942 se al maridà cun Anna, na muta dl scultëur [[Vigil Pescosta]]<ref>Iosl d'Alësc: ''Bera Vigil Pescosta. Nosc artist''. Calënder de Gherdëina 1976 pl. 52</ref>. Dal 1943 iel stat saudé tla Talia cun la armeda tudëscia. Ti ani 1943-1946 ie nasciudes la mutans Christa y Brigitte y l mut Michael.
Tl 1978 ie morta si fëna Anna y tl 1989 iel mort te n [[aiët]] do che l cuer se ova fermà. L ie suplì a Neukirchen am Simssee, na frazion de Riedering.
== Lëures ==
L plu gën ziplova Siegfried tl lën ma l à nce laurà tl sas. L à nce fat [[dessënies]] per mosaics y per vieresc de dlieja de [[scipa]].
;Te Gherdëina
* Pultret a relief dl pluan de Urtijëi Franz Anderlan tla [[curtina de Urtijëi]].
* Madona cun Bambin de lën de zirm, taià sun Resciesa sala 10a Stazion, metuda su sul parëi dla Gran Fermeda dai fredesc Siegfried y Rudi Moroder adum cun [[Vinzenz Peristi|Zenz Peristi]], [[Batista Vinatzer|Batista de Val]], Giuani da Stufan, [[Peter Demetz-Fëur|Peter da Fëur]], [[Luis Piazza|Luis da Cudan]] y Albin Mussner<ref>''Siegfried Moroder, scultëur y artist''. Calënder de Gherdëina 1991, pl. 51. Foto.</ref>.
* Tl 1973 à Siegfried Moroder metù sun Pic l lëur “Resurezion” brujà dal tëune<ref>''Siegfried Moroder, scultëur y artist1911 - 1989''. Calënder de Gherdëina 1991, 55.</ref>.
;Ora de Gherdëina
* Ultima Cëina, 1952, relief de bront, 35 cm x 50 cm (Kunstverlag Ettal)
* San Piere, 1955, olm, 280 cm, Erzbischöfliches Ordinariat Minca, Maxburg
* Crëusc d'autere, 1956, dlieja Don Bosco [[Germering |Germering/Unterpfaffenhofen]] (Münchner Katholische Kirchenzeitung 5/2022)
* Pietà, 1957, lën, dlieja dla pluania San Ujep [[Neuhaus a.Inn|Neuhaus am Schliersee]] [http://sw.tourim.com/kirchen.html (Schliersee: Kirchen)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220630065254/http://sw.tourim.com/kirchen.html |date=2022-06-30 }}
* Crëusc d'autere, 1958, rëur, 6 m, dlieja dla pluania San Augustinus Minca-Trudering.
* San Lantpert de Freising, 1959, rëur, 3 m., depënt; Madona, 120 cm, 1960, dlieja dla pluania San Lantpert Minca.
* [https://www.pfarrgemeinde-unterneukirchen.de/kirchen/christkoenigskirche.html Crëusc d'autere, 4,5 m. y Madona cun Bambin , 1962, dlieja dla pluania Cristo Re Unterneukirchen, Landkreis Altötting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220623064544/https://www.pfarrgemeinde-unterneukirchen.de/kirchen/christkoenigskirche.html |date=2022-06-23 }}.
* [https://www.erzbistum-muenchen.de/pfarrei/pv-st-clemens-st-vinzenz-muenchen/cont/56943/ Persona sota la Crëusc, Crëusc d'autere, 1962, rëur, 5 m, dlieja dla pluania San Vinzenz Minca].
* Crëusc d'autere, 1962, dlieja de pluania San Ujep ([[Nördlingen]]).
* Tabernacul cun lën dla vita, 1962, bront (de Siegfried Moroder y Manfred Bergmeister), dlieja de pluania San Ujep (Nördlingen).
* Bon Paster, 1963, bront, 250 cm, dlieja de pluania Bon Paster [[Altenstadt|Altenstadt/Iller]].
* Wandmosaik mit Kreuzwegmotiven, 1963, dlieja de pluania St. Sebastian (München).
* Filiol prodigo, 1965, 160 cm, rëur, dlieja de pluania Gran Santa Maria [[Riedering]].
* Cater vieresc de dlieja, 1968, Sebastianeum [[Bad Wörishofen]].
* [http://www.schwabenmedia.de/Kirchen/Kaufbeuren/Heilige-familie.php Crëusc cun jënt, 1970, 6 m, dlieja de pluania Santa Familia [[Kaufbeuren]]].
* [https://www.erzbistum-muenchen.de/PV-Riedering/schmerzhafte-kapelle/94544 Pietà, capela dla Madona Duiëusa [[Söllhuben|Söllhuben-Riedering]]].
* Plata de fòssa per [[Carl Orff]], 1982, cunvënt de [[Andechs]].
* Plata de fòssa per Clemens August cardinal von Galen, dom de [[Münster]].
* [https://www.erzbistum-muenchen.de/PV-Riedering/wallfahrtskirche-maria-stern/94540 Bust de bront Alfred Delp, dlieja Maria Stern, [[Neukirchen|Neukirchen am Simssee]]].
* Un di ultimi lëures fova 15 stazions per l troi de meditazion a Violau (Bayern).
== Mostres ==
* Gauausstellungen Tirol-Vorarlberg a [[Dispruch]] 1940-1944. Siegfried Moroder a metù ora dal 1940 al 1943 pra chësta mostra adum cun [[Raimund Mureda]] (Moroder), [[Albino Pitscheider]], [[Vinzenz Peristi]], [[Otto Moroder]], [[Hermann Moroder]] y Engelbert Perathoner<ref>[https://www.helmuth-oehler.at/userfiles/downloads/Helmuth%20Oehler,%20Skulptur%20im%20Nationalsozialismus%20in%20Tirol.%20Ein%20Überblick,%20Innsbruck%202018..pdf Helmuth Oehler: ''Skulptur im Nazionalsozialismus in Tirol. Ein Überblick''. Da Wolfgang Meighörner (Hrsg.): ''Zwischen Ideologie, Anpassung und Verfolgung. Kunst und Nationalsozialismus in Tirol''. Catalog dla mostra tl Landesmuseum Ferdinandeum a Dispruch 2019 pl. 164-179 (tudësch).]</ref>.
<gallery>
Bischof Lantpert von Siegfried Moroder 1.jpg|San Lantpert, vëscul de [[Freising]], 1959, lën de [[Rëur|rëur]], 3 m, dlieja [[San Lantpert, Minca.
Madonna mit Kind von Siegfried Moroder 1.jpg|Madona cun Bambin, 1959, 120 cm, lën de rëur, dlieja San Lantpert, Minca.
Mensch unterm Kreuz St. Vinzenz München.jpg|Persona sota la Crëusc, 1963, lën de rëur, 4 m, dlieja San Vinzenz, Minca.
</gallery>
== Bibliografia ==
* ''Siegfried Moroder, scultëur y artist''. Calënder de Gherdëina 1991, pl. 50-55.
* Karl Busch: ''Siegfried Moroder – Der Bildschnitzer''. In: Das Münster. Zeitschrift für christliche Kunst und Kunstwissenschaft, 7.1954, 1/2, pl. 39–41
* Catalog: ''Arte Liturgica.'' In: ''Germania 1945–1955.'' Lateranpalast, Roma 1955.
* ''Kirchliche Kunst.'' in: ''Der Feuerreiter.'' Köln 17. September 1955.
* Hugo Schnell: ''Siegfried Moroder''. In: Das Münster. Zeitschrift für christliche Kunst und Kunstwissenschaft, 12.1959, pl. 278–279
* ''Neue Werke deutscher Bildhauer.'' In: ''Das Münster. Zeitschrift für christliche Kunst und Kunstwissenschaft.'' Heft 7–9, 1959.
* Frank Dambeck: ''Das Antlitz des Herrn.'' In: ''Münchner katholische Kirchenzeitung.'' 9 de jené 1961.
* Hugo Schnell: ''Neue Kirchenbauten in Süddeutschland.'' In: ''Das Münster, Zeitschrift für christliche Kunst und Kunstwissenschaft.'' Jahrgang 16, 1963.
* Hugo Schnell: ''Das Münster, Zeitschrift für christliche Kunst und Kunstwissenschaft.'' Jahrgang 18, 1965.
* Charlotte Siemer: ''Siegfried Moroder – Monumentalität aus der Stille.'' In: ''Münchner katholische Kirchenzeitung.'' 25 de auril 1971.
* Galerie Eichinger: ''Südtiroler Maler und Bildhauer der Gegenwart.'' Katalog der Verkaufsausstellung. Minca 1972.
* Carl Schuster: ''Monumentalität in der Bildkraft.'' In: ''Dolomiten.'' 1973.
* Annelies Schlickenrieder: ''Wenn schon Kreuze, dann mussten es österliche sein.'' In: ''Münchner katholische Kirchenzeitung.'' 4 de juni 1989.
* Thieme-Becker: ''Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler des 20. Jahrhunderts.'' Band 3, Leipzig 1956, pl. 427.
* Edgar Moroder: ''Ergänzungsstudie zum Moroder-Familienbuch.'' [http://www.moroderfamily.com/book-moroder-2/the-moroder-book-two.pdf Moroderfamily.com pdf online, pl. 128-130.]
* [https://www.helmuth-oehler.at/userfiles/downloads/Helmuth%20Oehler,%20Die%20Fremden%20und%20das%20Fremde%20im%20Tiroler%20Kunstgeschehen%20des%2018.%20Jahrhunderts,%202016.pdf Helmuth Oehler: ''Skulptur im Nationalsozialismus in Tirol ein Überblick'' (tudësch)]
== Notes ==
<references />
== Weblinks ==
* [[Commons:Category:Siegfried Moroder|Lëures de Siegfried Moroder sun Commons]]
* [http://siegfried-moroder.de/ 14 lëures de Siegfried Moroder]
{{DEFAULTSORT:Moroder, Siegfried}}
[[Categoria:Uem]]
[[Categoria:Scultëures de Gherdëina]]
[[Categoria:Artist]]
[[Categoria:Persona ladina]]
[[Categoria:Persona de Urtijëi|Moroder, Siegfried]]
[[Categoria:Moroder]]
qlkcj2jjypqodw29rwqrveku804gtfh
Furdenan
0
192310
251986
251932
2026-06-21T14:43:52Z
Moroder
67
/* Persones da Furdenan */
251986
wikitext
text/x-wiki
'''Furdenan''' ie n n vedl luech tl ridl de [[Sureghes]] a Urtijëi.
I primes documënc ons bele tl ''1430'' ''hof Flurdianum in Castelruter gericht; 1462 Stefan von Flordinan; 1535 Nichel Flordinanter; 1550 Fer- dinan, 1780 Fiordinantguet.''
[[Ferdinand Demetz]] dl Cademia fova nasciù sa Furdenan y patron dla cësa y ova lascià fé n zitl doche la funtana de cësa se ova suià.
Śepl Walpoth da Minèrt (1877-1961), n bon scultëur, che ova laurà da Vinzenz Demetz dla Cademia, à cumprà l ann 1914 Furdenan. Ël à messù sen ji da Furdenan cun si fêna Maria Kasslatter (Maria dla Gran Cësa), l mut Śepl y si muta adotiva Mena (Filomena Thaler Moroder) l ann 1936, do che l ova messù vënder la cësa y ie jit a sté a fuech sa Dumat. L ann 1936 l'à cumpreda ju Sepl Insam da Sacun, do che l fova mucià dal'[[Ucraina]] cun si fëna Olga Knopp (tudëscia tla Ruscia dita nce "Wolga deutsche") y cater mutons do la [[Pröma Gran Vera|prima gran viera]], ulache l s’ova maridà. Davia de chël dijovun a Furdenan "dal Rus"<ref>Monica Moroder: ''Filomena Thaler Moroder, si familia y si antenac.'' Urtijëi 2024, pl. 14-17.</ref>.
== Persones da Furdenan ==
[[File:Stondscizri de Urtijëi 1910.jpeg|miniatura|August Runggaldier junior sentà a man drëta.]]
* [[Leo Runggaldier]] scritëur.
* [[August Runggaldier]], fra de Leo scultëur
* Janmëine Runggaldier (1847-1916), ferlëigher.
* Stina Runggaldier, loma de Ferdinand Demetz.
* [[Ferdinand Demetz]] scultêur y ferlëigher.
* Śepl Walpoth (1919-2006) mut de Sepl.<ref>[[Edgar Moroder]]: ''Sepl Walpoth da Minert - Cësa Medel.'' Calënder de Gherdëina 2007, pl. 210-214.</ref>.
* Filomena Thaler Moroder
== Bibliografia ==
* Eduard Moroder, Edith Prugger: ''Furdenan, ridl de Sureghes.'' Calënder de Gherdëina 1976, pl. 10.
* Barbara Lanz, Sonja Mitterer: Höfekarte Gröden. [[Museum Gherdëina]], Urtijëi 2014. ISBN 978-88-909015-0-8.
[[Categoria:Urtijëi]]
i2t8jh1oke3c5765urgtqx5y6ec0fva
251987
251986
2026-06-21T14:53:05Z
Moroder
67
251987
wikitext
text/x-wiki
'''Furdenan''' ie n n vedl luech tl ridl de [[Sureghes]] a Urtijëi.
I primes documënc ons bele tl ''1430'' ''hof Flurdianum in Castelruter gericht; 1462 Stefan von Flordinan; 1535 Nichel Flordinanter; 1550 Fer- dinan, 1780 Fiordinantguet.''
[[Ferdinand Demetz]] dl Cademia fova nasciù sa Furdenan y patron dla cësa y ova lascià fé n zitl doche la funtana de cësa se ova suià.
Śepl Walpoth da Minèrt (1877-1961), n bon scultëur, che ova laurà da Vinzenz Demetz dla Cademia, à cumprà l ann 1914 Furdenan. Ël à messù sen ji da Furdenan cun si fêna Maria Kasslatter (Maria dla Gran Cësa), l mut Śepl y si muta adotiva Mena (Filomena Thaler Moroder) l ann 1936, do che l ova messù vënder la cësa y ie jit a sté a fuech sa Dumat. L ann 1936 l'à cumpreda ju Sepl Insam da Sacun, do che l fova mucià dal'[[Ucraina]] cun si fëna Olga Knopp (tudëscia tla Ruscia dita nce "Wolgadeutsche") y cater mutons do la [[Pröma Gran Vera|prima gran viera]], ulache l s’ova maridà. Davia de chël dijovun a Furdenan "dal Rus"<ref>Monica Moroder: ''Filomena Thaler Moroder, si familia y si antenac.'' Urtijëi 2024, pl. 14-17.</ref>.
== Persones da Furdenan ==
[[File:Stondscizri de Urtijëi 1910.jpeg|miniatura|August Runggaldier junior sentà a man drëta.]]
* [[Leo Runggaldier]] scritëur.
* [[August Runggaldier]], fra de Leo scultëur
* Janmëine Runggaldier (1847-1916), ferlëigher.
* Stina Runggaldier, loma de Ferdinand Demetz.
* [[Ferdinand Demetz]] scultêur y ferlëigher.
* Śepl Walpoth (1919-2006) mut de Sepl.<ref>[[Edgar Moroder]]: ''Sepl Walpoth da Minert - Cësa Medel.'' Calënder de Gherdëina 2007, pl. 210-214.</ref>.
* Filomena Thaler Moroder
== Bibliografia ==
* Eduard Moroder, Edith Prugger: ''Furdenan, ridl de Sureghes.'' Calënder de Gherdëina 1976, pl. 10.
* Barbara Lanz, Sonja Mitterer: Höfekarte Gröden. [[Museum Gherdëina]], Urtijëi 2014. ISBN 978-88-909015-0-8.
[[Categoria:Urtijëi]]
7d7g96i4y1yt9simd23v7iyawuf0j6i
Stlejuc
0
192364
251985
251945
2026-06-21T14:28:40Z
Moroder
67
251985
wikitext
text/x-wiki
{{Gherdëina}}
<gallery>
File:Stlejuc a Urtijëi.jpeg
File:Stlejuc pert de surëdl Urtijëi.jpg
</gallery>
'''Stlejuc''' ie n n vedl luech tl ridl de [[Piz Dessëura]] a Urtijëi.
L dà nce l mesc cun l inuem '''Stlejuc Dessëura''' sot al bosch de Resciesa che vën tlamà sën Menza do l inuem de [[Menza Nogler Pitscheider]] che abitova ilo.
Stlejuc vën numinà l prim iede tl 1288 cun l inuem “Glusitsch”.
Johann Baptist Kostner junior (1827-1904), nasciù sa [[Nevaves]] de sot, l luech brujà l ann 1925, ie cunscidrà l fundadëur dla familia Kostner da Stlejuc.
L ann 1883 al cumprà da Dominik (Mëine) Moroder da Bruel l luech da “Stlejuc”, de 54.000 metri cuadrac per l priesc fat ora de 7000 fl.
Batista Kostner che sfendova sasc tla puscion dl chemun.
Mëine da Bruel, l ujin, ti ie jit permez y ti à dij: “Batista, tu che te ies tan bon de ziplé, lascia pu de sfënder sasc tlo, va te berstot y compreme ju l luech da Stlejuc, che te piete!” Trëi dis do ti va Mëine ino daujin a Batista y tira zeruch si ulentà de ti vënder l luech. Sun chëla ti dij Batista: “mpermetù ie mpermetù” y giapa da cumpré l luech da Stlejuc.
== Bibliografia ==
* Adolf Andreas Kostner: ''La slata Kostner da Stlejuc.'' [[Calënder de Gherdëina]] 2012, pl. 121-128.
* Barbara Lanz, Sonja Mitterer: Höfekarte Gröden. [[Museum Gherdëina]], Urtijëi 2014. ISBN 978-88-909015-0-8.
[[Categoria:Urtijëi]]
5dcf2agqwl4yo32bcex8yguhj28uc4r
Rudi Vallazza
0
192369
251990
2026-06-22T07:18:48Z
Moroder
67
Redirect alla pagina [[Rudolf Vallazza]]
251990
wikitext
text/x-wiki
#RINVIA [[Rudolf Vallazza]]
qmavuc32kj6z7hht3i6itukpa53ix7l