Wikipedia lldwiki https://lld.wikipedia.org/wiki/Plata_prinzipala MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Media Speciale Discussione Utente Discussioni utente Wikipedia Discussioni Wikipedia File Discussioni file MediaWiki Discussioni MediaWiki Template Discussioni template Aiuto Discussioni aiuto Categoria Discussioni categoria TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento Giorgio Moroder 0 475 252810 251746 2026-08-22T09:38:24Z Moroder 67 252810 wikitext text/x-wiki [[File:Giorgio Moroder (2).jpg|thumb|200px|Moroder tl 2007]] '''Giovanni Giorgio Moroder''' (* 26 de [[auril]] 1940 a [[Urtijëi]]) ie n [[componist]] [[Ladins|ladin]] conesciü a livel internazional por l’adoranza dl sintetisatur y por musiga da film de gran suzes. Stüde ala scora d’ert da Urtijëi dal 1953 al 1959. Cun 15-16 agn ál imparé da suné la chitara y danter le 1959 y le 1966 ál rodé jö l’ Europa cun deplü grups musicai, danter chisc le The Happy Trio. Dal 1967 s’ál trasferì a Berlin y á colaboré cun so jorman Alex. Tl 1968 se dál jö cun le cianté musiga lesiera y tól sö deplü plates 45 giri. Tl 1970 vál a [[Minca]] daola che al mët sö so pröm stüde de registraziun: Arabella House (Musicland Studios). Al á arjunt n suzes internazional tres colaboraziuns cun musizisć dër conescius sciöche Donna Summer, [[w:it:Three Dog Night|Three Dog Night]], Munich Machine, Roberta Kelly (Zodiac), The Three Degrees (The Runner), i Sparks , Mr. Big , Daft Punk ([[w:it:Random Access Memories|Random Access Memories]]), [[w:Tony Bennett|Tony Bennett]] y [[w:it:Lady Gaga|Lady Gaga]] (I Can't Give You Anything but Love), i Coldplay (Midnight ), Kylie Minogue (Right Here, Right Now), Sia, [[w:it:Britney Spears|Britney Spears]], [[w:Charli XCX|Charli XCX]], Foxes y Mikky Ekko (Déjà vu ). D’atres produziuns dër conesciüdes: Ich Sprenge Alle Ketten, Son of my father, [[w:it:I Feel Love|I Feel Love]], Love to Love You Baby, From Here to Eternity, Love Kills. Pesć internazionai: Oscar tl 1979 por le toch The Chase dal film [[w:it:Fuga di mezzanotte|Fuga di mezzanotte]], Oscar por la ciantia miú dala musiga da film Flashdance... What a Feeling dal film [[w:it:Flashdance|Flashdance]] tl 1984, Pest Bambi (1984 y 1988), [[w:it:Oscar|Oscar]] por la ciantia miú tl 1987 por Take My Breath Away dal film [[w:it:Top Gun|Top Gun]], [[w:it:Grammy Awards 1998]] por Carry On cun Donna Summer, World Soundtrack Lifetime Achievement Award tl 2011. Al á scrit la musiga por i films American Gigolò y Scarface , che é gnüda surantuta por video jüc sciöche Grand Theft Auto III y Scarface: The World Is Yours. Tl 1984 ál scrit musiga rock por la nöia ediziun dl film Metropolis y la musiga por le film ''La storia infinita'' . Al á scrit la musiga por les Olimpiades de Los Angeles dl 1984, por i Jüc de Seul dl 1988, la ciantia To Be Number One por le campionat mondial de palé de Italia '90 y remixé por i Mondiai dl 2014 , la ciantia Forever Friends por les Olimpiades de Pechin tl 2008. Tl 2005 él gnü nominé [[w:Commendatore|commendatore]] dal Presidënt dla Republica dla Talia Carlo Azeglio Ciampi . Tl 2010 ti é gnüda sorandada la medaia de mirit dala Provinzia autonoma da Balsan. Giorgio Moroder à dat l ann 2016 13 plates de platin , che ël à giapà per avëi vendù 13 milions de albums dla mujiga de “Flashdance“, al [[Museum Gherdëina]]<ref>[https://www.museumgherdeina.it/la/4933 Dunazion de trëdesc plates de platin de "Flashdance" da pert de Giorgio Moroder al Museum Gherdëina.]</ref>. Ai 12 d’agost dl 2016 ál fat n DJ set sun la plaza Sant Antone a Urtijëi. Ai 3 de mei 2024 ti ie unì sëurandat a Giorgio Moroder l premi David di Donatello per la cariera<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5aanq0A_WHY&t=4847s Festa tla sala dl Quirinale cun l presidënt talian Sergio Mattarella (al menut 1:07-1:20 y menut 1:25)]</ref> ==Galaria dales fotografies== <gallery> Donna Summer Bruce Sudano Giorgio Moroder Beverly Hills.jpg|Francisca Gutierrez, Donna Summer, Bruce Sudano y Giorgio Moroder te si cësa a Beverly Hills. Giorgio Moroder - First Avenue Minneapolis - The Current (43014735240).jpg|Giorgio Moroder - First Avenue Minneapolis - Giorgio Moroder - First Avenue Minneapolis - The Current (44776142702).jpg|Giorgio Moroder - First Avenue Minneapolis - Giorgio Moroder @ Pitchfork, Chicago, 7 18 2014 (14753458585).jpg|Giorgio Moroder al "Pitchfork Music Festival" ai 18 de lugio 2014 a Chicago, Illinois. Giorgio Moroder Melt! 2015 01.jpg|Giorgio Moroder al festival "Melt!" a Ferropolis/Deutschland 2015. Giorgio Moroder Melt! 2015 02 (cropped).jpg|Giorgio Moroder al festival "Melt!" a Ferropolis/Deutschland 2015. Giorgio Moroder Melt! 2015 03.jpg|Giorgio Moroder al festival "Melt!" a Ferropolis/Deutschland 2015. Giorgio Moroder.jpg|Giorgio Moroder cun si premies. Giorgio Moroder y Francisca Gutierrez a Urtijëi.jpg|Giorgio Moroder cun si fëna Francisca Gutierrez a Urtijëi ai 13 de agost 2016. </gallery> == Notes == <references /> == Cëla nce == * [https://www.youtube.com/watch?v=O0TdCwq7q88 Giorgio Moroder ti ani 1980 y a Urtijëi - Youtube] {{DEFAULTSORT:Moroder, Giorgio}} [[Categoria:Musiga]] [[Categoria:Cumpositëur]] [[Categoria:Persones de Gherdëina]] [[Categoria:Persona de Urtijëi]] [[Categoria:Moroder]] sft8mq42osos4wcmqxz3h7psmr8c4bn 252811 252810 2026-08-22T09:39:45Z Moroder 67 252811 wikitext text/x-wiki [[File:Giorgio Moroder (2).jpg|thumb|200px|Moroder tl 2007]] '''Giovanni Giorgio Moroder''' (* 26 de [[auril]] 1940 a [[Urtijëi]]) ie n [[componist]] [[Ladins|ladin]] conesciü a livel internazional por l’adoranza dl sintetisatur y por musiga da film de gran suzes. Stüde ala scora d’ert da Urtijëi dal 1953 al 1959. Cun 15-16 agn ál imparé da suné la chitara y danter le 1959 y le 1966 ál rodé jö l’ Europa cun deplü grups musicai, danter chisc le The Happy Trio. Dal 1967 s’ál trasferì a Berlin y á colaboré cun so jorman Alex. Tl 1968 se dál jö cun le cianté musiga lesiera y tól sö deplü plates 45 giri. Tl 1970 vál a [[Minca]] daola che al mët sö so pröm stüde de registraziun: Arabella House (Musicland Studios). Al á arjunt n suzes internazional tres colaboraziuns cun musizisć dër conescius sciöche Donna Summer, [[w:it:Three Dog Night|Three Dog Night]], Munich Machine, Roberta Kelly (Zodiac), The Three Degrees (The Runner), i Sparks , Mr. Big , Daft Punk ([[w:it:Random Access Memories|Random Access Memories]]), [[w:Tony Bennett|Tony Bennett]] y [[w:it:Lady Gaga|Lady Gaga]] (I Can't Give You Anything but Love), i Coldplay (Midnight ), Kylie Minogue (Right Here, Right Now), Sia, [[w:it:Britney Spears|Britney Spears]], [[w:Charli XCX|Charli XCX]], Foxes y Mikky Ekko (Déjà vu ). D’atres produziuns dër conesciüdes: Ich Sprenge Alle Ketten, Son of my father, [[w:it:I Feel Love|I Feel Love]], Love to Love You Baby, From Here to Eternity, Love Kills. Pesć internazionai: Oscar tl 1979 por le toch The Chase dal film [[w:it:Fuga di mezzanotte|Fuga di mezzanotte]], Oscar por la ciantia miú dala musiga da film Flashdance... What a Feeling dal film [[w:it:Flashdance|Flashdance]] tl 1984, Pest Bambi (1984 y 1988), [[w:it:Oscar|Oscar]] por la ciantia miú tl 1987 por Take My Breath Away dal film [[w:it:Top Gun|Top Gun]], [[w:it:Grammy Awards 1998]] por Carry On cun Donna Summer, World Soundtrack Lifetime Achievement Award tl 2011. Al á scrit la musiga por i films American Gigolò y Scarface , che é gnüda surantuta por video jüc sciöche Grand Theft Auto III y Scarface: The World Is Yours. Tl 1984 ál scrit musiga rock por la nöia ediziun dl film Metropolis y la musiga por le film ''La storia infinita'' . Al á scrit la musiga por les Olimpiades de Los Angeles dl 1984, por i Jüc de Seul dl 1988, la ciantia To Be Number One por le campionat mondial de palé de Italia '90 y remixé por i Mondiai dl 2014 , la ciantia Forever Friends por les Olimpiades de Pechin tl 2008. Tl 2005 él gnü nominé [[w:Commendatore|commendatore]] dal Presidënt dla Republica dla Talia Carlo Azeglio Ciampi . Tl 2010 ti é gnüda sorandada la medaia de mirit dala Provinzia autonoma da Balsan. Giorgio Moroder à dat l ann 2016 la 13 plates de platin, che ël à giapà per avëi vendù 13 milions de albums dla mujiga de “Flashdance“, al [[Museum Gherdëina]]<ref>[https://www.museumgherdeina.it/la/4933 Dunazion de trëdesc plates de platin de "Flashdance" da pert de Giorgio Moroder al Museum Gherdëina.]</ref>. Ai 12 d’agost dl 2016 ál fat n DJ set sun la plaza Sant Antone a Urtijëi. Ai 3 de mei 2024 ti ie unì sëurandat a Giorgio Moroder l premi David di Donatello per la cariera<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5aanq0A_WHY&t=4847s Festa tla sala dl Quirinale cun l presidënt talian Sergio Mattarella (al menut 1:07-1:20 y menut 1:25)]</ref> ==Galaria dales fotografies== <gallery> Donna Summer Bruce Sudano Giorgio Moroder Beverly Hills.jpg|Francisca Gutierrez, Donna Summer, Bruce Sudano y Giorgio Moroder te si cësa a Beverly Hills. Giorgio Moroder - First Avenue Minneapolis - The Current (43014735240).jpg|Giorgio Moroder - First Avenue Minneapolis - Giorgio Moroder - First Avenue Minneapolis - The Current (44776142702).jpg|Giorgio Moroder - First Avenue Minneapolis - Giorgio Moroder @ Pitchfork, Chicago, 7 18 2014 (14753458585).jpg|Giorgio Moroder al "Pitchfork Music Festival" ai 18 de lugio 2014 a Chicago, Illinois. Giorgio Moroder Melt! 2015 01.jpg|Giorgio Moroder al festival "Melt!" a Ferropolis/Deutschland 2015. Giorgio Moroder Melt! 2015 02 (cropped).jpg|Giorgio Moroder al festival "Melt!" a Ferropolis/Deutschland 2015. Giorgio Moroder Melt! 2015 03.jpg|Giorgio Moroder al festival "Melt!" a Ferropolis/Deutschland 2015. Giorgio Moroder.jpg|Giorgio Moroder cun si premies. Giorgio Moroder y Francisca Gutierrez a Urtijëi.jpg|Giorgio Moroder cun si fëna Francisca Gutierrez a Urtijëi ai 13 de agost 2016. </gallery> == Notes == <references /> == Cëla nce == * [https://www.youtube.com/watch?v=O0TdCwq7q88 Giorgio Moroder ti ani 1980 y a Urtijëi - Youtube] {{DEFAULTSORT:Moroder, Giorgio}} [[Categoria:Musiga]] [[Categoria:Cumpositëur]] [[Categoria:Persones de Gherdëina]] [[Categoria:Persona de Urtijëi]] [[Categoria:Moroder]] ckpg5pqewrbzbdaew50jodt3z7qhrmo Ruscia 0 1062 252807 252711 2026-08-21T12:27:24Z Asenoner 208 252807 wikitext text/x-wiki {{Gherdëina}} {{Infobox Stat |Inuem = Federazion Russa |Inuem ufiziel = Российская Федерация |Capitela = {{Blason|Moscau}} |Inuem inn = Государственный гимн Российской Федерации<br />''(Ladin: "Inn naziunel de la Federazion Russa")'' |Inn = National Anthem of Russia (2000), instrumental, one verse.ogg |Majera zità = |Lingaz 1 = [[Lingaz rus|Rus]] |Ega = 13 |Forma de guviern = [[Republica]] [[federazion|federela]] semi-presidenziela sota n guviern zentralisà autoriter<ref name="Bækken2018">{{cite book | author = Håvard Bækken | date = 21 November 2018 | title = Law and Power in Russia: Making Sense of Quasi-Legal Practices | publisher = Routledge | pages = 64– | isbn = 978-1-351-33535-5 | url = https://books.google.com/books?id=OrN7DwAAQBAJ&pg=PA64}}</ref><ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |title=Russia – The World Factbook |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=4 March 2022 |archive-date=9 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Agency2021">{{cite book | author = Central Intelligence Agency | date = 25 May 2021 | title = The CIA World Factbook 2021-2022 | publisher = Simon and Schuster | pages = | isbn = 978-1-5107-6382-1 | url = https://books.google.com/books?id=NyUFEAAAQBAJ&pg=PT3386}}</ref><ref name="Tabata2014">{{cite book|editor=Shinichiro Tabata|date=17 December 2014|title=Eurasia's Regional Powers Compared - China, India, Russia|publisher=[[Routledge]]|page=74|isbn=978-1-317-66787-2}}</ref><ref name="Cohen2014">{{cite book | author = Saul Bernard Cohen | year= 2014 | title = Geopolitics: The Geography of International Relations | edition = 3 | publisher = Rowman & Littlefield | page = 217 | isbn = 978-1-4422-2351-6 | oclc = 1020486977 | url = https://books.google.com/books?id=wTGeBQAAQBAJ&pg=PA217}}</ref><!--- Before adding [[Dominant-party system]] here, discuss in the talk page, additions before any consensus will be challenged and removed. ---> |Presidënt = [[{{#invoke:wd|property|P35}}]] |Prim minister = [[{{#invoke:wd|property|P6}}]] |Ann PIB = 2021 |PIB numinel = 1710 <!--valor te miliarc--> |PIB VPC = 4328 <!--valor te miliarc--> |Munëida = [[Rubl rus]] (₽) |Cherta = Russian Federation (orthographic projection) - Annexed Territories disputed.svg }} La '''Ruscia''' (per [[Lingaz rus|rus]]: ''Россия''; ''Rossíja''), ufizielmënter la '''Federazion Russa''' (''Российская Федерация''; ''Rossíjskaja Federácija''), ie n [[stat]] transcuntinentel danter l’[[Europa]] y l’[[Asia]] y l plu gran stat al mond aldó dla spersa cun {{formatnum:17125191}} km², che ie n utaf de la spersa dl mond ulache l se lascia viver. La Ruscia se destira ora per 11 [[zones d'orar]] y cunfina cun 16 stac, che ie l numer plu aut de uni nazion. La Ruscia à la nonejima majera populazion al mond cun zirca 145 milions de abitanc. La capitela y majera zità ie [[Moscau]], che ie ënghe la majera zità che ie dl dut te l'Europa. [[San Petersburg]] ie l zënter culturel de la Ruscia y si segonda majera zità. Autri gran zëntri urbans ie [[Novosibirsk]], [[Iekaterinburg]], [[Nijni Novgorod]] y [[Kasan]]. I slavs de l'est ova furmà na grupa destinta te l'Europa danter l terzo y utaf secul d.C. L stat medievel dl [[Rus' de Kiev]] fova unit su tl 9ejim secul. Tl 988 ovel azetà l [[Cristianejim Ortodos]] dal [[Mper Bizantin]]. Do che l Rus' de Kiev fova tumà adalerch fova unic su n grum de pitli prinzipac, danter chisc la [[Republica de Novgorod]], l [[Gran Ducat de Moscau]] y [[Vladimir-Susdal]], la cuna de la Ruscia. L Gran Ducat de Moscau ova man man tëut ite chisc prinzipac ntëurvia y tl [[1547]] se ova si [[reniant]] [[Ivan l Spaventëus]] detlarà [[Zar]] y furmà l [[Zarat de la Ruscia]]. Nfin al [[18ejim secul]] se ova la Ruscia slargia ora dassënn tres [[cuncuista]], [[anescion]] y [[esplorazion]] y se ova svilupà dal [[Zarat de la Ruscia]] al [[Mper Rus]], l terzo majer [[mper]] te la storia. La monarchia fova stata tëuta ju do la [[Revoluzion Russa]] tl 1917 y la [[RSFS Russa]] fova deventà l prim stat al mond che fova [[sozialist]] aldò dla costituzion. Do na viera zevila ova la RSFS Russa metù su l'[[Union Sovietica]] adum cun trëi autra republiches. L stat ie pona jit tres na perioda de industrialisazion asvelta che à custà la vita de milions de persones. L'Union Sovietica fova stata determinënta te la [[Segonda Viera Mundiela]] y ne'n fova unida ora coche na [[superputënza]] y l rival di [[Stac Unii]] ntan la [[Viera Frëida]]. L tëmp Sovietich ova purtà pro n valgun di svilups tecnologics plu mpurtanc dl 20ejim secul sciche l prim [[satelit]] fat dala persona y la prima persona che fova juleda su tl [[spazium]]. Do la desfata de l'Union Sovietica tl 1991 se ova la RSFS Russa dat l'inuem de Federazion Russa. Do na crisa costituzionela tl 1993 oven metù su na nueva costituzion y la Ruscia ie da ilò incà deventeda na republica federela semi-presidenziela. Dal 2000 incà à [[Vladimir Putin]] duminà l sistem pulitich de la Ruscia y la democrazia à perdù valor, jan zeruch te n stat cun aspec autoriteres. L'economia de la Ruscia ie la 11ejima majera al mond ncont de [[PIB]] numinel y la sesta majera ncont de PIB a [[valivanza dl pudëi de compra]]. L ie n stat nutleèr y à la majera resserves de [[ermes nutleères]] al mond cun la cuarta majera spëisa per l militer. La Ruscia à la majera ressorses minereles y energetiches al mond y ie un di majeri produzënc de [[petruele]] y [[gas naturel]]. La ie n cumëmber permanënt dl [[Cunsëi de Segurëza de la Nazions Unides]], n cumëmber dl [[G20]], dl [[SCO]], [[BRICS]], [[APEC]], [[OSCE]] y [[WTO]]. La Ruscia à 30 sic de l'[[arpejon mundiela de l'UNESCO]]. La ie nce l fundadëur y cumëmber prinzipel de organisazions post-sovietiches sciche la [[CIS]], l'[[Organisazion dl Tratat de Segurëza Coletiva|OTCS]] y la [[Union Economica Eurasiatica|UEE]]. Cun na populazion de {{formatnum:{{#invoke:wd|property|reference|P1082}}}} persones ai {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}, sun na spersa de {{formatnum:{{#expr:{{#invoke:wd|property|raw|P2046}} round 1}}}}&nbsp;km², ie la Ruscia l majer stat de l'Europa sibe per populazion che per spersa. == Geografia == [[File:Russland_Relief.png|thumb|250px|left|Cherta topografica de la Ruscia.]] L grandiscimo raion de la Ruscia se destira ora dal est de l'Europa al nord y l est de l'Asia.<ref name="natgeo">{{cite encyclopedia |url=https://kids.nationalgeographic.com/geography/countries/article/russia |title=Russia |work=[[National Geographic Kids]] |date=21 March 2014 |access-date=26 May 2021}}</ref> La à la cuarta costa plu longia cun 37.653 km de costa. La Ruscia ie danter 41° y 82° de larghëza a nord y danter la lunghëza de 19° a est y 169° a vest, che ie na destenduda de ntëur a 9000 km da vest a est y danter 2500 y 4000 km da nord a sud. La spersa de la Ruscia ie la medemda de chëla de [[Pluton]].<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/science/across-the-universe/2015/jul/28/pluto-ten-things-we-now-know-about-the-dwarf-planet |title=Pluto: ten things we now know about the dwarf planet |work=[[The Guardian]] |first=Stuart |last=Clark |date=28 July 2015 |access-date=20 June 2021}}</ref> la Ruscia ie un de mé trëi stac al mond che cunfina cun trëi ozeans.<ref name="natgeo"/> La Ruscia à plu de {{formatnum:100000}} [[ruf|ruves]] y una de la majera ressorses de ega al mond, cun n chert de l'ega frëscia al mond.<ref name="Topo">{{cite web |url=http://countrystudies.us/russia/23.htm |title=Topography and Drainage |editor=Glenn E. Curtis |year=1998 |location=[[Washington, D.C.]] |publisher=Federal Research Division of the [[Library of Congress]] |access-date=8 July 2021}}</ref> L lech Baikal ie l majer y l plu cunesciù di lec te la Ruscia y l ie l lech plu sot, plu tler y plu vedl al mond.<ref>{{cite web |title=Lake Baikal—A Touchstone for Global Change and Rift Studies |publisher=[[United States Geological Survey]] |url=http://pubs.usgs.gov/fs/baikal/ |access-date=26 December 2007}}</ref> I lec de Ladoga y Onega tl nord-vest de la Ruscia toca pra i majeri lec de l'Europa.<ref name="natgeo"/> La [[Volga]] tl vest de la Ruscia vën udù coche l ruf naziunel y ie l ruf plu lonch de l'Europa. I ruves te la [[Siberia]] [[Ob]], [[Ienisei]], [[Lena]] y [[Amur]] toca pra i majeri ruves al mond.<ref>{{cite web |url=https://www.themoscowtimes.com/2019/05/15/russias-largest-rivers-from-the-amur-to-the-volga-a65593 |title=Russia's Largest Rivers From the Amur to the Volga |work=[[The Moscow Times]] |date=15 May 2019 |access-date=26 May 2021}}</ref> ===Tlima=== [[File:Köppen_Russia.svg|thumb|250px|left|Cherta de la zones tlimatiches te la Ruscia.]] La grandëza de la Ruscia y l fat che gran pertes di raions ie dalonc dal mer fej che l tlima duminant ie n [[tlima tume cuntinentel]].<ref name="Climate">{{cite web |url=http://countrystudies.us/russia/24.htm |title=Climate |editor=Glenn E. Curtis |year=1998 |location=Washington, D.C. |publisher=Federal Research Division of the [[Library of Congress]] |access-date=10 July 2021}}</ref> Autra sortes de tlima dal te la tundra y tl sud-vest. Gran pert dl nord de la Ruscia y la Siberia à n tlima subartich cun invierns estremamënter frëic (dantalduc te la [[Sakha]], ulache n à muserà la temperatura de −71,2 °C).<ref name="Arctic">{{cite web |url=https://www.thearcticinstitute.org/countries/russia/ |title=Russia |work=[[The Arctic Institute – Center for Circumpolar Security Studies]] |access-date=27 June 2021}}</ref> Te gran pert de la Ruscia dal mé doi [[sajon]]s: [[inviern]] y [[instà]]. N valgun raions tl Krai de Krasnodar sul Mer Fosch, dantaldut la zità de Soci, à n tlima subtropichel cun n inviern tiebe y scialdi tume.<ref name="Climate"/> Te gran pertes de la Siberia ie l'inviern scialdi plu sut de l'instà, ntant sce tl rest di raions ie la prezipitazions plu valives ntan l'ann. N valgun raions ulache fina l Volga y ntëur al Mer Caspich, per ejëmpl tl Oblast de Astrahan, à n tlima semi-arid o mez-sëch.<ref>{{cite journal |last1=Beck |first1=Hylke E. |last2=Zimmermann |first2=Niklaus E. |last3=McVicar |first3=Tim R. |last4=Vergopolan |first4=Noemi |last5=Berg |first5=Alexis|author6-link=Eric Franklin Wood |last6=Wood |first6=Eric F. |title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution |journal=Scientific Data |date=30 October 2018 |volume=5 |page=180214 |doi=10.1038/sdata.2018.214 |pmid=30375988 |pmc=6207062 |issn=2052-4463 |bibcode=2018NatSD...580214B}}</ref> == Storia == I slavs de l'est ova furmà na grupa destinta te l'Europa danter l terzo y utaf secul d.C. L stat medievel dl [[Rus' de Kiev]] fova unit su tl 9ejim secul. Tl 988 ovel azetà l [[Cristianejim Ortodos]] dal [[Mper Bizantin]]. Do che l Rus' de Kiev fova tumà adalerch fova unic su n grum de pitli prinzipac, danter chisc l [[Gran Ducat de Moscau]] y [[Vladimir-Susdal]], la cuna de la Ruscia. Tl [[1547]] se ova [[Ivan l Spaventëus]] detlarà [[Zar]] y furmà l [[Zarat de la Ruscia]]. Nfin al [[18ejim secul]] se ova la Ruscia slargia ora dassënn tres [[cuncuista]], [[anescion]] y [[esplorazion]] y se ova svilupà dal [[Zarat de la Ruscia]] al [[Mper Rus]], l terzo majer [[mper]] te la storia. La monarchia fova stata tëuta ju do la [[Revoluzion Russa]] tl 1917 y la [[RSFS Russa]] fova deventà l prim stat al mond [[sozialist]] aldò dla costituzion. Do na viera zevila ova la RSFS Russa metù su l'[[Union Sovietica]] adum cun trëi autra republiches. L stat ie pona jit tres na perioda de industrialisazion asvelta che à custà la vita de milions de persones. L'Union Sovietica fova stata determinënta te la [[Segonda Viera Mundiela]] y ne'n fova unida ora coche na [[superputënza]] y l rival di [[Stac Unii]] ntan la [[Viera Frëida]]. L tëmp Sovietich ova purtà pro n valgun di svilups tecnologics plu mpurtanc dl 20ejim secul sciche l prim [[satelit]] fat dala persona y la prima persona che fova juleda su tl [[spazium]].<br> Do la desfata de l'Union Sovietica tl 1991 se ova la RSFS Russa dat l'inuem de Federazion Russa. Do na crisa costituzionela tl 1993 oven metù su na nueva costituzion y la Ruscia ie da ilò incà deventeda na republica federela semi-presidenziela. Dal 2000 incà à [[Vladimir Putin]] duminà l sistem pulitich de la Ruscia y la democrazia à perdù valor, jan zeruch te n stat cun aspec autoriteres. <br> == Economia == [[File:Business_Centre_of_Moscow_2.jpg|thumb|left|290px|L ''Moscow International Business Center'' a [[Moscau]], che ie un di zëntri de la finanza plu mpurtanc te l'[[Europa]].]] La Ruscia à n'economia mescededa danter marcià liede y cuntrol statel, cun grandiscima ressorses minereles, dantaldut petruele y gas naturel. Tl 2017 fajova l setor de servijes ora l 62% dl [[PIB]], l setor de l'industria l 32% y l setor de agricultura l 5%. L [[livel de dejocupazion]] te la Ruscia ie generalmënter bas, ntëur ai 4%. == Pulitica == === Partida aministrative === {{Prinzipel|Partida de la Ruscia}} La Ruscia ie na federazion che dal 2014 incà ie metuda adum da 85 sogec federei. De chisc ie [[Oblasć de la Ruscia|46 n oblast]] ([[lingaz rus|rus]]: область), [[Republiches de la Ruscia|22 na republica]] ([[lingaz rus|rus]]:: республика), [[Krais de la Ruscia|9 n krai]] ([[lingaz rus|rus]]:: край), [[Okrugsc autonomesc de la Ruscia|4 n okrug autonom]] ([[lingaz rus|rus]]:: автономный округ), [[Ziteies federeles de la Ruscia|3 ziteies federeles]] ([[lingaz rus|rus]]:: город федерального значения) y [[Oblast autonom judier|1 n oblast autonom]] ([[lingaz rus|rus]]:: автономная область). === Sogec federei === [[File:Map_of_federal_subjects_of_Russia_(2022),_disputed_Crimea_and_Donbass.svg|center|500px|Federal subjects of Russia.]] Uni soget federel de la Ruscia toca pra una de chësta sortes: {| class="wikitable sortable" ! Spiegazion di sënies ! Descrizion |- | {{legend|#FFEC77|46&nbsp;[[Oblasć de la Ruscia|Oblasć]]}} | L oblast ie la sort de soget federel che vën dant l plu suënz y che à n guvernëur local che vën lità. L inuem dl oblast ie suënz chël de la majerà zità ulache l à ënghe si sënta. |- | {{legend|#00C160|22&nbsp;[[Republiches de la Ruscia|Republiches]]}} | La republiches à plu autonomia di oblasć y uni una à na si costituzion, rujeneda y legislatura. Ma a livel nternaziunel ieles reprejentedes dal guviern federel. Uni republica reprejentea na cërta mendranza linguistica y etnica. |- | {{legend|#FF9400|9&nbsp;[[Krais de la Ruscia|Krais]]}} | N krai ie bëndebo medemo sciche n oblast. L titul ''krai'' à plu che auter n significat storich de ''tiera de cunfin'' y ti vën dat a raions che a n cër pont te la storia de la Ruscia ova la funzion de tiera de cunfin. |- | {{legend|#006989|4&nbsp;[[Okrugsc autonomesc de la Ruscia|Okrugsc autonomesc ]]}} | N okrug autonom raprejentea na minuranza etnica scialdi granda, sciche la republiches, ma ne à nia chël livel de autonomia. |- | {{legend|#FF0037|3&nbsp;[[Ziteies federeles de la Ruscia|Ziteies federeles]]}} | Gran ziteies che à na funzion sciche na region separeda. |- | {{legend|#C300FF|1&nbsp;Oblast atuonom}} | L sëul oblast atuonom ie l [[oblast autonom judier]]. |} === Ziteies === {{Prinzipel|Lista de la majera ziteies te la Ruscia}} La majera zità de la Ruscia ie Moscau, che ova tl 2021 na populazion chemunela de {{formatnum:12655050}}, plu dl doppel de la segonda majera zità San Petersburg cun {{formatnum:5384342}}. Deguna autra zità ruva sëura 2 milions de abitanc.<br> La 16 majera ziteies de la Ruscia ova tl 2010 adum na population de belau 36 milions de persones, che ie zirca l 25% de la populazion de la Ruscia. Chëstes ie: {|class="wikitable sortable" ! rowspan="2" scope="col" style="width:50px;" | Posizion ! rowspan="2" |Zità ! rowspan="2" |Inuem [[lingaz rus|rus]] ! rowspan="2" |[[Partida de la Ruscia|Soget Federel]] ! rowspan="2" |[[Raions federei de la Ruscia|Raion Federel]] ! colspan="2" |Populazion<br /> ! rowspan="2" |Mudazion |- !Stima dl 2025<ref>{{cite web|url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A1hisl_MO_01-01-2025.xlsx|title=Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2025 года|website=rosstat.gov.ru|access-date=2026-01-17}}</ref><ref>{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/russia/cities/|title=Russia: Federal Districts and Major Cities|website=citypopulation.de|access-date=2026-01-17}}</ref> !Cumpededa dl 2010<ref name="2010Census">{{ru-pop-ref|2010Census}}</ref> |- !align=center|1 |'''{{Blason|Moscau}}''' |{{lang|ru|Москва}} |{{flag|Moscau|name=Moscau (zità federela)}} |[[Raion Federel Zentrel|Zentrel]] |{{change|invert=on|13274285|11503501}} |- !align=center|2 |'''{{Blason|San Petersburg}}''' |{{lang|ru|Санкт-Петербург}} |{{flag|San Petersburg|name=San Petersburg (zità federela)}} |[[Raion Federel de Nord-vest|Nord-vest]] |{{change|invert=on|5652922|4879566}} |- !align=center|3 |'''{{Blason|Novosibirsk}}''' |{{lang|ru|Новосибирск}} |{{flag|Oblast de Novosibirsk}} |[[Raion Federel de la Siberia|Siberia]] |{{change|invert=on|1637266|1473754}} |- !align=center|4 |'''{{Blason|Iekaterinburg}}''' |{{lang|ru|Екатеринбург}} |{{flag|Oblast de Sverdlovsk}} |[[Raion Federel dl Ural|Ural]] |{{change|invert=on|1548187|1349772}} |- !align=center|5 |'''{{Blason|Kasan}}''' |{{lang|ru|Казань}} |{{flag|Tatarstan|name=Republica de Tatarstan}} |[[Raion Federel de la Volga|Volga]] |{{change|invert=on|1329825|1143535}} |- !align=center|6 |'''{{Blason|Krasnoiarsk}}''' |{{lang|ru|Красноярск}} |{{flag|Krai de Krasnoiarsk}} |Siberia |{{change|invert=on|1211756|973826}} |- !align=center|7 |'''{{Blason|Nijni Novgorod}}''' |{{lang|ru|Нижний Новгород}} |{{flag|Oblast de Nijni Novgorod}} |Volga |{{change|invert=on|1198245|1250619}} |- !align=center|8 |'''{{Blason|Celiabinsk}}''' |{{lang|ru|Челябинск}} |{{flag|Oblast de Celiabinsk}} |Ural |{{change|invert=on|1176770|1130132}} |- !align=center|9 |'''{{Blason|Ufa}}''' |{{lang|ru|Уфа}} |{{flag|Basckortostan|name=Republica de Basckortostan}} |Volga |{{change|invert=on|1166098|1062319}} |- !align=center|10 |'''{{Blason|Krasnodar}}''' |{{lang|ru|Краснодар}} |{{flag|Krai de Krasnodar}} |[[Raion Federel dl Sud|Sud]] |{{change|invert=on|1154885|744995}} |- !align=center|11 |'''{{Blason|Samara}}''' |{{lang|ru|Самара}} |{{flag|Oblast de Samara}} |Volga |{{change|invert=on|1154223|1164685}} |- !align=center|12 |'''{{Blason|Rostov sul Don}}''' |{{lang|ru|Ростов-на-Дону}} |{{flag|Oblast de Rostov}} |Sud |{{change|invert=on|1143123|1089261}} |- !align=center|13 |'''{{Blason|Omsk}}''' |{{lang|ru|Омск}} |{{flag|Oblast de Omsk}} |Siberia |{{change|invert=on|1101367|1154119}} |- !align=center|14 |'''{{Blason|Voronej}}''' |{{lang|ru|Воронеж}} |{{flag|Oblast de Voronej}} |Zentrel |{{change|invert=on|1041722|889680}} |- !align=center|15 |{{flagicon|Perm}} '''[[Perm (Ruscia)|Perm]]''' |{{lang|ru|Пермь}} |{{flag|Krai de Perm}} |Volga |{{change|invert=on|1027518|991162}} |- !align=center|16 |'''{{Blason|Volgograd}}''' |{{lang|ru|Волгоград}} |{{flag|Oblast de Volgograd}} |Sud |{{change|invert=on|1012219|1021215}} |} ===Zones d'orar=== {{Zones d'orar de la Ruscia}}L'''ëura de Moscau'' (''MSK'', [[lingaz rus|rus]]: моско́вское вре́мя) ie la [[zona d'orar]] de la zità de [[Moscau]], la capitela de la Ruscia. Dai 26 de utober 2014 incà curespuend chësta ëura dut l'ann alalongia a [[UTC+03:00]].<ref name=mskAbolished>{{cite news |url=http://en.ria.ru/russia/20141026/194606015/Russia-Turns-Clocks-Back-to-Winter-Time.html |date=26 October 2014 |title=Russia Turns Clocks Back to 'Winter' Time, during British summer time however Moscow time is only 2 hours ahead of the UK and 3 in the winter. |newspaper=RIA Novosti |access-date=27 October 2014 }}</ref> Scebën che la Ruscia à plu zones d'orar, vën l'ëura de Moscau adurveda te dut l stat coche l orar de la [[ferates]] y berches, ma nia de [[joler]]i. Nce tl radio vën anunzies suënz fates te l'ëura de Moscau. L'autra zones d'orar te la Ruscia vën suënz descrites in basa a l'ëura de Moscau mpede UTC. Per ejëmpl vëniel dit che la zità de Iakutsk, che ie te la zona d'orar [[UTC+09:00]], ie a MSK+6. == Referënzes == <references /> {{Asia}} {{Europa}} [[Categoria:Ruscia| ]] gw189kdsrnjwzk4plxhs0xudkga3nco Würzweiler 0 18188 252808 41842 2026-08-21T14:06:28Z -wuppertaler 10171 Commons added 252808 wikitext text/x-wiki {{gherdëina}}{{Infobox_chemun_Germania |Foto = |Inuem luech = Würzweiler |Bandiera = |Blason = DEU_Würzweiler_COA.svg |Stat federal = {{DE-RP}} |Landkreis = [[Donnersbergkreis]] |Fundazion = |Autëza = |Seuraspersa = 2.32 |Abitanc = 206 |Data abitanc = 2020 |Codesc targa de l'auto = KIB |Codesc posta = 67808 |Coordinates = {{coord|49|39|N|7|52|E|format=dms|display=inline}} <!--mantenì genau chësc format--> |Cherta = {{Mappa di localizzazione |DEU |label = Würzweiler |latitudineGradi = 49 |latitudinePrimi = 39 |longitudineGradi = 7 |longitudinePrimi = 52 |position = right |width = 300 |float = center |relief = yes }} |}}'''Würzweiler''' ie n [[chemun]] te la [[Germania]] tl [[Donnersbergkreis]] dl [[Stac federei de la Germania|stat federel]] [[Rheinland-Pfalz]]. Tl 2020 ovel na populazion de {{formatnum:206}} sun na spersa de {{formatnum:2.32}} km².<ref>https://www.destatis.de/DE/Themen/Laender-Regionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/_inhalt.html Statistisches Bundesamt – Gemeindeverzeichnis</ref> {{Commonscat}} [[Categoria:Chemuns dl Rheinland-Pfalz]] [[Categoria:Chemuns de la Germania]] pk9bxitec1ftrn0dhmf0v44h4dtjb19 Gójar 0 108021 252806 147986 2026-08-21T12:25:12Z Lopezsuarez 4371 252806 wikitext text/x-wiki {{gherdëina}} {{Infobox chemun Spania |Foto = Campanario de la iglesia de Nuestra Señora de la Paz, en Gójar (Granada).jpg |Inuem luech = Gójar |Blason = Escudo%20de%20G%C3%B3jar%20%28Granada%29.svg |Cumunità autonoma = {{flag|Andalusia}} |Provinzia = {{flagicon|provinzia de Granada}} [[provinzia de Granada|Granada]] |Comarca = |Ijula = |Fundazion = |Autëza = 795 |Spersa = 12 |Coordinates = {{coord|37|6|N|3|36|W|display=inline}} |Data abitanc = 2018 |Abitanc = 6096 |Codesc posta = 18150 |INE = 18084 |Plata internet = |Cherta = {{Mappa di localizzazione |ESP |label = Gójar |latitudineGradi = 37 |latitudinePrimi = 6 |longitudineGradi = -3 |longitudinePrimi = -36 |position = |width = 300 |float = center |relief = yes }} }}'''Gójar''' ie n [[chemun]] de la [[Spania]] te la [[provinzia de Granada]] de l'[[Andalusia]]. Tl 2018 ovel na populazion de {{formatnum: 6096}}<ref name="demographia">[http://www.demographia.com/db-worldua.pdf Demographia: World Urban Areas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180503021711/http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |date=3 May 2018 }} – Demographia, April 2018</ref> ti cunfins dl chemun, sun na spersa de {{formatnum:12}} km². ==Storia== ==Geografia== ==Referënzes== <references/> [[Categoria:Chemuns de la Spania]] [[Categoria:Andalusia]] [[Categoria:Provinzia de Granada]] 0kvvep3db9irl649pt331hv0tqvqxaa Minecraft China 0 135316 252809 251676 2026-08-21T22:06:06Z CommonsDelinker 73 Removing [[:c:File:Minecraft_China_logo.webp|Minecraft_China_logo.webp]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:The Squirrel Conspiracy|The Squirrel Conspiracy]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Minecraft China logo.webp|]]. 252809 wikitext text/x-wiki {{gherdëina}} {{Infobox videojuech |Inuem = Minecraft China |Foto=}}'''Minecraft China''' ie n [[videojuech]] svilupà da {{#invoke:wd|property|linked|references|P178}} y publicà ai {{#invoke:wd|property|references|P577}} da {{#invoke:wd|properties|linked|references|P123}}. ==Storia== ==Referënzes== <references/> [[Categoria:Videojuech]] 03mv3841hbskdmro6yzjl6wgh4tdvj7