Wikipedia lldwiki https://lld.wikipedia.org/wiki/Plata_prinzipala MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Media Speciale Discussione Utente Discussioni utente Wikipedia Discussioni Wikipedia File Discussioni file MediaWiki Discussioni MediaWiki Template Discussioni template Aiuto Discussioni aiuto Categoria Discussioni categoria TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento 0 2677 253000 251743 2026-09-12T19:55:25Z Moroder 67 253000 wikitext text/x-wiki {{Gherdëina}} '''Alex Moroder''' (* 13. Mei [[1923]] a [[Urtijëi]] [[Südtirol]]; † 11. November [[2006]] a Urtijëi. [[File:Radio_Ladin_16-10-57_Alex_y_Bruno.JPG|miniatura|Adum cun Bruno Moroder Cunfolia te stua sa Rusina ulache ie nasciú 'l Comité Radio Ladin de Gherdëina.]] [[File:Reduci della prigionia tedesca di Ortisei.jpg|miniatura|alt=Uemes de Gherdëina che fova ti ciampes de perjonia dl Reich.|Uemes de Gherdëina che fova ti ciampes de perjonia dl Reich.]] == Vita == Mut de [[Ludwig Moroder]] y dla scritëura per ladin [[Adele Moroder]]. Tla segonda viëra ie stat saudè pra i Alpini y do 'l 8 de setëmber 1943 iel stat mandà ti ciampes de perjonia tl Reich. <ref>[https://web.archive.org/web/20160330050403/http://www.lusenberg.com/alex/Alex_interview_ladin.pdf Intervista sul fascism, nazism e sun la viëra] cun [[Ingrid Runggaldier]].</ref><ref> [https://it.wikipedia.org/wiki/Internati_Militari_Italiani Internati Militari Italiani]</ref> Ël à maridà tl 1945 [[Paula Grossrubatscher]] dl [[Rusina Vinatzer|Rusina]] i abu cin mutons: Ulrike, [[Wolfgang Moroder|Wolfgang]], [[Egon Rusina Moroder|Egon]], Ruth y Stefan. <ref>[https://web.archive.org/web/20091026133634/http://www.lusenberg.com/alex/curriculum.html Autobiografia]</ref> == Lies == Alex ie stat fundadëur tl 1958 cun Robert Moroder presidënt, [[Hermann Moroder|Hermann Moroder-Jumbierch]], [[Heinrich Moroder|Heinrich Moroder-Doss]], [[Raimund Mureda]], [[Luis Piazza]], [[Gilo Prugger|Vigil Prugger]] dl [[Museum Gherdëina]] tl 1958. Cun Hans Sanoner, [[Batista Vinatzer]], Flavio Pancheri, Norbert Mussner, [[Heinrich Moroder|Heinrich Moroder-Doss]] y [[Bruno Moroder]] al encë metù n pé la sezion Gherdëina dl Alpenverein Südtirol-Club Alpino Italiano. Ël ie stat ncé per truepes ani aministradëur dla [[La Usc di Ladins|Usc di Ladins]]<ref>Georg Mussner: ''1949 - 1989 40 ANI PLATA LADINA (“Nos Ladins” y “La Usc di Ladins”)''. Calënder de Gherdëina 1989 p. 62-69. </ref><ref>Hilda Pizzinini: ''Recordun Alex Moroder, l’anima dla “Cësa di Ladins” a Urtijëi''. La Usc di Ladins nr. 49 / 19 de dezember 2009.</ref> y dla [[Cësa di Ladins]] a Urtijëi. Segreter dl'[[Union Generela di Ladins dla Dolomites]]. Alex à laurà pea per duta si vita cun truepa lies, danter chëstes l' [[Union di Ladins de Gherdëina]]<ref>Vinzenz Peristi: '' I 38 cunsëies dia Union di Ladins de Gherdëina dal 1945 al 2014''. Calënder de Gherdëina 2015, pl. 61-72.</ref>, la Lia dl Teater de Urtijëi, l Hockey Club de Urtijëi, la Lia dl Guant dala Gherdëina. Ël ie stat 60 ani pra l Cor de Dlieja de Urtijëi, pra l Cor di Ëi de Urtijëi. Per vint ani ie Alex Moroder stat presidënt dl patronat de scola de Urtijëi<ref>'''L Patronat de scola''. [[Nëus Ladins]], 15 de juni 1967, pl. 3.</ref><ref>Alex Moroder: ''Prim di de Mensa tla nueva scola media a Urtijëi''. [[Nëus Ladins]], 1. de jené 1968, pl. 3-4.</ref> . [[File:Cai AVS Gherdeina.jpg|miniatura|alt=Foto dla fundazion cun duc i fundadëures dla lia da mont CAI-AVS a Urtijëi ai 28 de setëmber 1954 |Foto dla fundazion dla lia da mont CAI-AVS a Urtijëi ai 28 de setëmber 1954. Da man ciancia sentei: Batista Vinatzer, Flavio Pancheri, Hans Sanoner. Mpé: Norbert Mussner, Alex Moroder, Heinrich Moroder-Doss y Bruno Moroder.]] [[File:Museum Gherdëina 1960 fundadëures.jpg|miniatura|left|alt=Alex Moroder danter i fundadëures dl [[Museum Gherdëina]] ai 15 de agost 1960|Alex Moroder l prim a man ciancia mpé) danter i fundadëures dl [[Museum Gherdëina]] ai 15 de agost 1960.]] === Radio Ladin === Alex ie stat fundadëur, adum cun [[Bruno Moroder]], dl [[Radio Ladin de Gherdëina]] tl 1956. L Radio Ladin à abú si sënta per cin ani te stua de Alex Moroder tla cësa Rusina. L cumité Radio Ladin fajova la nutizies de Gherdëina y trasmiscions de cultura ladina per la RAI de Bulsan<ref>Alessandra Zendron: ''RAI Bolzano. Dalla stazione EIAR alla radiotelevisione trilingue''. Rai Radiotelevisione Italiana, Roma 2006, plates 94, 113, 114, 137, 138, 139. ISBN 88-397-1395-6.</ref>. L Museum Gherdëina à na culezion de 500 bobines de vëtes magnetiches de chësta trasmismcions y de truepa ntraunides cultureles de Gherdëina. La vëtes ie ncé unides digitalizedes dala Mediatec dla Provinzia de Bulsan<ref name=media> [http://www.mediathek.bz.it ''Archivio Radio Ladin Alex Moroder'' presso la ''Mediateca'': catalogo on-line di documenti audiovisivi della storia contemporanea dell'Alto Adige]</ref>. [[File:Alexfinaziamentmuseum.ogg|miniatura|Alex Moroder conta dl finanziamënt per la mudazion dla Cësa di Ladins, 1982]] == Uneranzes == * Varëta d'or dl Chemun de Urtijëi, ai 7 de dezëmber 1991. * Bedaia de Merit dl Tirol a Dispruch ai 15 de agost 1999. == Scric == * ''L giubileo dla noza dl professer despënsierà''. Calënder de Gherdëina 1963, pl. 37. * ''Chiche s'auza massa, toma sot''. Calënder de Gherdëina 1963, pl. 62. * ''Mensa dla Scoles.'' Nëus Ladins, 15 de juni 1968, pl. 3. * ''Calënder di mënsc cun descrizion y fotografies de nosc crëps''. Calënder de Gherdëina 1977, pl. 4. * ''Storia di cor de dlieja de Urtijëi''. Calënder de Gherdëina 1984, pl. 52. * ''Lecurdanzes dl’ultima gran viera''. Calënder de Gherdëina 1985, pl. 60. * ''Paroles danora''. Calënder de Gherdëina 1997, pl. 4. * ''Mpue' de storia dla Cësa di Ladins''. Calënder de Gherdëina 2005, pl. 37. * ''50 ani storia dla Lia Da Mont de Gherdëina''. Calënder de Gherdëina 2005, pl. 95. * ''150 ani Cassa di Sparani''. Calënder de Gherdëina 2005, pl. 103. * ''50 Rai radio Ladin''. Calënder de Gherdëina 2005, pl. 145. * ''Lech dl Dragon m. 2650 za.''. Calënder de Gherdëina 2006, pl. 122. * ''100 ani capeles dla dlieja San Durich''. Calënder de Gherdëina 2007, pl. 71. == Bibliografia == * ''Die Moroder, ein altladinisches Geschlecht aus Gröden-Dolomiten vom 14. bis zum 20. Jahrhundert. Ein Beitrag zur tirolischen Familienforschung'', Komitee für die Drucklegung des Moroder-Stammbuches, Urtijëi 1980. (tudësch, talian, ladin y spanuel) [http://www.moroderfamily.com/ld/libri moroderfamily.com]. * Carl Insam: ''Storia di 40 ani dl Radio ladin (RAI)'', Calënder de Gherdëina, Union di Ladins de Gherdëina Urtijëi, 1986 p. 125. * David Lardschneider: ''Dut l bon; bera Alex.''La Usc di Ladins, nr. 17, 10 de mei 2003, pl. 8. * David Lardschneider: ''L pensier culturel de Alex Moroder Rusina.''La Usc di Ladins, nr. 17, 10 de mei 2003, pl. 9 * ''Nosc bon compaesans ié unic a se to''. Plata di Ladins, Alto Adige, 29 novëmber 2005, pl. 34. * Vinzenz Peristi: ''N lecort de Alex (Alexander Franz) Moroder dl Rusina'', Calënder de Gherdëina 2007, Union di Ladins de Gherdëina Urtijëi., p. 36-41. * Theodor Rifesser: ‘’100 ani Cor y Urchestra de dlieja Urtijëi’’. Cor de dlieja de Urtijëi, Urtijëi 2025. == Notes == <references /> == Cëla nce == * [https://sterbebilder.schwemberger.at/picture.php?/139677/search/psk-20260912-wjPPgeouCn Sterbebilder Nord-Ost und Südtirol (santes da mort)] == Wikiversity == [[:it:v:Alex Moroder Rusina|Alex Moroder Rusina]] [[Categoria:Uem|Moroder, Alex]] [[Categoria:Persones de Gherdëina|Moroder, Alex]] [[Categoria:Cultura ladina|Moroder, Alex]] [[Categoria:Fotografia|Moroder, Alex]] [[Categoria:Persona de Urtijëi|Moroder, Alex]] [[Categoria:Moroder]] 4zm9o0vl7snthe8jcuy5l74a6vm2j7o 0 2760 253003 245663 2026-09-13T02:42:40Z InternetArchiveBot 4149 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 253003 wikitext text/x-wiki {{Gherdëina}} [[File:Val_Gardena_-_Gröden_winter.jpg|miniatura|Mastlé d'inviern.]] [[File:Mastlé_Odles_Stevia.jpg|miniatura|La mont de Mastlé d'instà]] '''Mastlé''' ie na [[mont]] te [[Gherdëina]] tl chemun de [[Santa Cristina]]. Per [[tudësch]] ti dijun ''Aschgler Alm''. == Posizion == A nord fina la mont cun [[Secëda]], la Furcela de Pana, la Peles Vërdes y la [[Odles]]. A urient cunfina la mont de Mastlè cun l mur de Ncisles, la pastura de [[Ncisles]], [[Col Raisa]] y la [[Ciaulonch|Mont de Ciaulonch]], y a uzidënt cun [[Cuca]] y [[Pic]]. Na pert dla mont ie tl [[Parch natural Pöz-Odles|Parc Naturel Puez-Odles]]. D'inviern ie Mastlé y Col Raisa na cunesciuda mont da [[jì cui schi]]. La majera pert dla mont vën siëda d'[[instà]] y scentant la mont de Ncisles ie per la majera pert na pastura. Una dla prima garejedes de schi de Gherdëina ie states da Cuca ju tl 1908, coche nes conta [[Luis Trenker]] [[File:248 1 trenker ntervista seceda curta.wav|miniatura|Ntervista de [[Bruno Moroder]] dl [[Radio Ladin de Gherdëina]] cun Luis Trenker sun [[Secëda]]]] == Monumënc naturei == Sun Mastlé dal cinch monumënc dla natura che ie l Bosch dala Crëusc, che ie l bosch plu aut de [[Cier|lëns de zirm]] d'Europa y cater lec<ref>[[Josef Kostner]], [[Gilo Prugger]]: ''Planta danter i ruves de [[Cuecenes]] y Ncisles.'' [[Calënder de Gherdëina]] 1967, Union di Ladins, [[Urtijëi]] 1966, S. 93.</ref>. == Lec da mont y ruves == {{further|Lec de Gherdëina}} Sun Mastlé ie la majera cunzentrazion de lec de duta Gherdëina. N dut à la mont undesc pitli [[lech|lec]] che ie nasciui tl tëmp dla dlaciazion Würm. * ''Lech da Iman'' (46° 35′ 45,6″ N, 11° 44′ 35,7″) * ''Lech da Rijeda'' (46° 35′ 32,4″ N, 11° 44′ 24,5″) * ''[[Lech Sant]]'' (46° 35′ 11,3″ N, 11° 43′ 46,1″) * ''Poza Zentrina'' oder ''Lech da Trëbe'' (46° 35′ 10,5″ N, 11° 43′ 55,3″) * ''Lech da Pertan'' (46° 35′ 8,4″ N, 11° 44′ 7″) * ''Lech dla Scaies'' oder ''Lech dala Scaia'' (46° 34′ 59,9″ N, 11° 44′ 8,6″) * ''Lech dl Pitl Vedl'' (46° 35′ 3,9″ N, 11° 44′ 7,7″) * ''Lech Fosch'' (46° 34′ 57,7″ N, 11° 44′ 11,5″) * ''Lech dl Grand Iacun'' (46° 35′ 1,1″ N, 11° 44′ 11,9″) * ''Lech dl Mandl'' (46° 35′ 6″ N, 11° 44′ 21,9″) * ''Lech Sot'' (46° 34′ 51,8″ N, 11° 44′ 6,2″) <gallery mode="packed"> Lec de Mastlé Gherdëina.JPG|''Lech da Iman'', l plu aut. Lec da Rijeda sun Mastlé 2015.jpg|''Lech da Rijeda'', monumënt naturel. Lechsant Sella.jpg|''[[Lech Sant]]'', monumënt naturel. Lech da Trëbe Poza Zentrina.jpg|''Poza Zentrina'', monumënt naturel. Lech dl Pitl Vedl cun zirmes Mastlé.jpg|''Lech dl Pitl Vedl''. Lech da Pertan y Fermedes sun Mastlé.jpg|''Lech da Pertan'' Lech dl Gran Iacun Mastlé Gherdëina.jpg|''Lech dl Grand Iacun''. Lech dl Mandl sun Mastle cun Saslonch y Sella.jpg|''Lech dl Mandl'', monumënt naturel. Lech dla scaies Mastle Gherdeina.jpg|L ''Lech dla Scaies'' o ''Lech dala Scaia''. </gallery>L ''Ruf de Mastlè'' va tl ''Ruf de Ncisles'' che fina tl ''Derjon.'' == Frabicac == [[File:Capela da Stufan sun Mastle cun Stevia Gherdëina.jpg|miniatura|La capela de Fermeda cun dovia l [[Stevia]] y Muntijela]] [[File:Giaurida y benediscion dla capela de Mastlé digan Friedrich Moroder CRLG 116.ogg|miniatura|alt=Giaurida y benediscion dla capela de Mastlé da pert dl digan seniëur Friedrich Moroder.|Giaurida y benediscion dla capela de Mastlé da pert dl digan seniëur Friedrich Moroder.]] La majera pert di frabicac sun Mastlé ie mediei y tublei, ma nce truepa [[uties da mont]] cun ustaries y la stazions dla [[furnadoies]]. Un di puec fabricac de sas ie la [[capela de Fermeda]], fabricheda tl 1969 y dedicheda a San Elia<ref>F. M. (Friedrich Moroder): ''La Nueva Capela de Fermeda sun Mastlé.'' Calënder de Gherdëina 1970, Union di Ladins, Urtijëi 1969, S. 34.</ref>. == Uties/ustaries == Danter la plu vedla uties da mont sun Mastlé ie Stufan (sën Fermeda) ulache l univa for fat vënerdi da mont<ref>[https://www.fermeda.com/de/Default.asp Plata web dla utia Fermeda.]</ref>, Sofie 2410 m.s.l.m, n medel ulache l univa dat ora fin dal 1961, tl 1967 fata su da nuef <ref>[http://www.seceda.com/de/ Plata web dla utia Sofie.]</ref>, Daniel 2240 m.s.l.m. <ref>Luis Mahlknecht: '' N lecort a Daniel di Ucel.'' Calënder de Gherdëina 207, pl. 203-204.</ref><ref>[http://www.seceda.cc/deu/index.html Plata web dla utia Daniel.]</ref>, Troier 2250 m.s.l.m.<ref>[http://www.troier.com/de/geschichte-troier-huette.asp Plata web dla utia Troier.]</ref> y Gamsblut (da Moz) dl ann 1967, 1965 m.s.l.m.<ref>[https://www.gamsblut.it/de/ Plata web dla utia Gamsblut.]</ref>. Do che l se à scialdi svilupà l sport da d'inviërn cun i mplanc portamont for plu asvelc ie unides autra ustaries sciche Secëda<ref>[http://www.restaurantseceda.com/de/Default.asp Plata web dla ustaria Secëda.]</ref>, Col Raiser 2106 m.s.l.m.<ref>[https://www.colraiser.com/ Plata web dla ustaria Col Raiser].</ref>, Cuca (tl infiërn da Peza)<ref>{{Cite web |url=https://www.cuca.it/index.html |title=Plata web dla utia Cuca. |access-date=2024-01-17 |archive-date=2024-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117194751/https://www.cuca.it/index.html |url-status=dead }}</ref>, Odles tl ann 2003, 2100 m.s.l.m.<ref>Erich Perathoner: ''Utia Odles sun Col Raiser''. Calënder de Gherdëina 2006, pl. 96.</ref><ref>{{Cite web |url=http://odles.info/deu/willkommen.php |title=Plata web dla utia Odles. |access-date=2023-03-06 |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306150217/http://odles.info/deu/willkommen.php |url-status=dead }}</ref>, Curona dl ann 2004, 2175 m.s.l.m.<ref>Ines Hofer: ''Utia Curona sun Cuca de Sëura, dit nce sal Ventura''. Calënder de Gherdëina 2006, pl. 59.</ref><ref>[https://www.curona.it/de/ Plata web dla utia Curona]</ref>, Nëidia y la ciajea Lech Sant. <gallery mode="packed"> Restaurant Secëda.jpg|Secëda. Curona utia sun Mastle sëura Cuca.jpg|Curona. Sofie utia sun Mastlé.jpg|Sofie. Mastlé utia sun Mastlé.jpg|Mastlé. Daniel utia sun Mastlé Fermedes.jpg|Daniel. Fermeda Stufan utia sun Mastlé Odles.jpg|Fermeda (Stufan). Cuca utia y Infiërn da Peza sun Mastlé.jpg|Cuca. Odles hutia cun la Fermedes.jpg|Odles. Alpenhotel Col Raiser cun la Fermedes.jpg|Col Raiser. Nëidia hutia sun Mastlé cun la Fermedes.jpg|Nëidia. Gamsblut Sankt Christina.JPG|Gamsblut (da Moz). Lechsant Sella.jpg|Ciajea Lech Sant. </gallery> == Cëla encé == * [[Lec de Gherdëina]] * [[Ciaulonch|Mont de Ciaulonch]] * [[Ncisles]] * [[Secëda]] == Notes == <references /> == Leteratura == * ''Chemun de Santa Cristina – Cherta topografica. Cherta ortofoto cun i toponims ladins.'' Istitut Ladin Micurà de Rü, Cunsei de furmazion de Santa Cristina, 2005, ISBN 88-8171-064-1. {{Coord|46.592288|N|11.735570|E|type:landmark_region:IT-BZ|display=title}} {{Montes de Gherdëina}} [[Categoria:Geografia dla Talia|Mastlé]] [[Categoria:Munt|Mastlé]] [[Categoria:Montes de Gherdëina|Mastlé]] d34a0lims27cuu2nn9uqwztoakafigy 10 24408 253004 236689 2026-09-13T08:27:50Z CommonsDelinker 73 Replacing Flag_of_West_Germany;_Flag_of_Germany_(1990–1996).svg with [[File:Flag_of_East_Germany_(1949–1959),_Flag_of_West_Germany_(1949–1990),_Flag_of_Germany_(1990–1996).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File ren 253004 wikitext text/x-wiki {{safesubst<noinclude />: {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Germania | flag alias = Flag of Germany.svg | flag alias-1866 = Flag of the German Empire.svg | link alias-1866 = German Empire | flag alias-empire = Flag of the German Empire.svg | link alias-empire = German Empire | flag alias-1919 = Flag of Germany (3-2).svg | link alias-1919 = Weimar Republic | flag alias-Weimar = Flag of Germany (3-2).svg | link alias-Weimar = Weimar Republic | flag alias-1933 = Flag of Germany (1933-1935).svg | flag alias-1935 = Flag of Germany (1935–1945).svg | link alias-1935 = Nazi Germany | flag alias-Nazi = Flag of Germany (1935–1945).svg | link alias-Nazi = Nazi Germany | flag alias-1946 = Merchant flag of Germany (1946–1949).svg | border-1946 = | flag alias-1949 = Flag of Germany.svg | flag alias-EUA = German Olympic flag (1959-1968).svg | flag alias-gold = Flag of East Germany (1949–1959), Flag of West Germany (1949–1990), Flag of Germany (1990–1996).svg | flag alias-state = Flag of Germany (state).svg | flag alias-naval = Naval Ensign of Germany.svg | border-naval = | link alias-naval = German Navy | flag alias-coast guard=German Federal Coast Guard racing stripe.svg | border-coast guard= | link alias-coast guard=German Federal Coast Guard | flag alias-army = Colour of Germany.svg | flag alias-air force =Flag of Germany (state).svg | link alias-air force = German Air Force | link alias-army = German Army | flag alias-navy = Naval Ensign of Germany.svg | link alias-navy = German Navy | border-army= | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1866 | var2 = empire | var3 = 1919 | var4 = Weimar | var5 = 1933 | var6 = 1935 | var7 = Nazi | var8 = 1946 | var9 = 1949 | var10 = EUA | var11 = gold | var12 = state | redir1 = DEU | redir2 = GER | related1 = German Empire | related2 = Weimar Republic | related3 = Nazi Germany | related4 = Allied-occupied Germany | related5 = East Germany | related6 = West Germany </noinclude> }} 8py3idm3qdhx305xjrjz6b6wkgfbsxs 0 118798 253002 236110 2026-09-13T00:12:39Z InternetArchiveBot 4149 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 253002 wikitext text/x-wiki {{gherdëina}} {{Infobox cianton Svizra |Inuem = Vaud |Inuem natif = ''Vaud'' ([[lingaz franzëus|franzëus]])<br>''Waadt'' ([[lingaz tudësch|tudësch]]) |Soget aministratif = [[Ciantons de la Svizra|Cianton]] |Blason = Wappen%20Waadt%20matt.svg |Bandiera = Flag%20of%20Canton%20of%20Vaud.svg |Capitela = {{Blason|Lausanne}} |Majera zità = |Rujeneda = [[lingaz franzëus|Franzëus]] |Pont plu aut = [[Diablerets]] (3210 m) |Pont plu bas = |Ruà leprò = 1803 |Cherta = Karte%20Kanton%20Waadt%202013.png |Foto = Lavaux%2BL%C3%A9man%201.jpeg |Descrizion foto = L [[Lech de Genevra]] }}L '''Cianton de Vaud''' o mé '''Vaud''' ([[lingaz franzëus|franzëus]]: ''(Canton de) Vaud'', {{IPA-fr|kɑ̃tɔ̃ də vo|pron}};<ref>{{cite web | title = Le français est la "langue officielle" du canton de Vaud... | url = http://www.lecourrier.ch/le_francais_est_la_langue_officielle_du_canton_de_vaud_what_else | access-date = 8 August 2016 | archive-date = 22 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160822165825/http://www.lecourrier.ch/le_francais_est_la_langue_officielle_du_canton_de_vaud_what_else | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | title = Canton de Vaud (Confédération suisse) | url = http://www.axl.cefan.ulaval.ca/EtatsNsouverains/vaud.htm | access-date = 8 August 2016 | archive-date = 16 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160816215407/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/EtatsNsouverains/vaud.htm | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | title = Article 3 : Langue officielle | url = http://www.vd.ch/themes/etat-droit-finances/lois-constitution/constitution/texte-et-commentaire/ | access-date = 8 August 2016 }}</ref>; [[lingaz tudësch|tudësch]]: ''(Kanton) Waadt'', {{IPA-de|vat|pron|de-Waadt.ogg}} <small>o</small> {{IPA-de|vaːt|}}) ie un di [[26 ciantons de la Svizra]]. Si capitela ie [[Lausanne]]. Ai {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} ovel na populazion de {{formatnum:{{#invoke:wd|property|references|P1082}}}} sun na spersa de {{formatnum:{{#invoke:wd|property|references|P2046}}}} km². Si rujeneda prinzipela ie l [[lingaz franzëus|franzëus]]. ==Geografia== L pont plu aut dl cianton de Vaud ie l [[Diablerets]] a 3210 metri. ==Storia== L Vaud ie deventà pert de la cunfederazion de la Svizra tl ann 1803. ==Pulitica== ==Referënzes== <references/> {{Ciantons de la Svizra}} [[Categoria:Ciantons de la Svizra]] [[Categoria:Cianton de Vaud]] 5eyynxd9iih5qu3uvtt4ehq03n1cp3w 0 192375 253001 252218 2026-09-12T20:03:04Z Moroder 67 253001 wikitext text/x-wiki {{Gherdëina}} {{Infobox artist |Inuem = Alois Kostner |Auter inuem = Luis Kostner [[Stlejuc]] |Foto = Saint-Agnes-Luis-Kostner-St.jpg |Descrizion foto = Santa Agnes [[Dlieja de San Durich|Dlieja San DUrich Urtijëi]] |Nasciù/da = [[5 de agost]] [[1865]] |Mort/a = [[28 de lugio]] [[1917]] |Suplì/da = Urtijëi |Educazion = |Cunesciù/da per = |Operes cunesciudes = |Muvimënt = |Uem/fëna = Maria Schenk |Firma = }} [[File:Fòssa de Stlejuc Curtina de Urtijëi.jpg|miniatura|alt=Fòssa de Stlejuc te curtina de Urtijëi.|Fòssa de Stlejuc te curtina de Urtijëi.]] '''Luis Kostner Stlejuc''' de [[Stlejuc]], (* [[5 de agost]] [[1865]]; † [[28 de lugio]] [[1917]] a Urtijëi) fova n [[scultëur]] a Urtijëi. == Biografia == Si pere fova Jan Batista Kostner (1827-1904) che ova cumprà l luech de [[Stlejuc]] do che l fova unit da Nevaves dessot, y loma M. Christina Senoner da Festil (1838-1920). Si fredesc fova l scultëur Josef Kostner Funtanela, (1870-1958), Heinrich Kostner Pitl Bruel (1872-1958), Konrad Kostner Cuca (1876-1953), l scultëur Ferdinand Kostner La Rodra (1880-1954)<ref>Adolf Andreas Kostner: ''La slata Kostner da Stlejuc.'' Calënder de Gherdëina 2012, pl.127.</ref>. Ël à maridà Maria Schenk (1867-1951) de [[San Piere (Laion)|San Piere]]. Un mut fova Luis Kostner (1894-1974) y l nepot Luisl (1923-2006), maester de [[Scola d'ert de Urtijëi|scola d'ert]]. N si sculé ie stat [[Levisc Antone Insam]] de Cësanueva y [[Rudi Vallazza]]<ref>[[Vinzenz Mussner]]: ''Móstri scultëures de Urtijëi che à ziplà de bela scultures y che à nsenià ju lerneri.'' Calënder de Gherdëina 1981, pl. 92 y 103.</ref> Zenz Prinoth (da Brida)<ref>Vinzenz Mussner: ''Scultëures y zipladëures a Urtijëi, che ie é mo cunesciù.'' Calënder de Gherdëina 1982, pl. 41.</ref>. [[File:Uemes de Gherdëina dla Scola d Ert de Urtijëi 1904.jpg|miniatura|left|alt=Uemes de Gherdëina dla Scola d Ert de Urtijëi 1904. Luis ie l terzo da man drëta mpé.|Uemes de Gherdëina dla Scola d Ert de Urtijëi 1904. Luis ie l terzo da man drëta mpé.]] Luis Kostner fova nce jit cun autri l ann 1898 a [[Ierusalem]]. Ilo ovl lascià a scultura de na madona tl Hospiz dl Austria pra la 6a stazion dla Via Crucis y che ie mo iló da udëi<ref>[https://web.archive.org/web/20160316093451/http://lusenberg.com/jerusalem.html ''The pilgrimage of my grandsire Alois Kostner da Pertan (Luis Moler) to the Holy Land.'']</ref>. == Notes == <references /> == Cëla nce == * [https://sterbebilder.schwemberger.at/picture.php?/108535/search/psk-20260912-a9XAfxZZqA Santa da mort de Alois Kostner - Sterbebilder Nord- Ost- und Südtirol.] {{DEFAULTSORT: Kostner, Luis}} [[Categoria:Uem]] [[Categoria:Artist]] [[Categoria:Scultëures de Gherdëina]] [[Categoria:Persona de Urtijëi]] n8n10b3gkwa2oz5zsvf876l7s8t7f70