Wikipedia
lldwiki
https://lld.wikipedia.org/wiki/Plata_prinzipala
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Media
Speciale
Discussione
Utente
Discussioni utente
Wikipedia
Discussioni Wikipedia
File
Discussioni file
MediaWiki
Discussioni MediaWiki
Template
Discussioni template
Aiuto
Discussioni aiuto
Categoria
Discussioni categoria
TimedText
TimedText talk
Modulo
Discussioni modulo
Evento
Discussioni evento
Ander de Conturines
0
70
253306
253273
2026-10-20T22:46:19Z
InternetArchiveBot
4149
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
253306
wikitext
text/x-wiki
{{Dolomitan}}
'''L ander dles Conturines''' - fova bele da zacan conesciù, ma degugn ne s'ova enfidé ite te cheles scurités y te chel subuì. Empermò ai 23 de sember 1987 l'à Willy Costamoling, ostier da Corvara, vagheda y cie che al à vedù itensom fova sensazional.Sternus via per fonz picòvel dlonch fora cefs y osc de lors. La novela à fat la roda dl mond y les universités s'à fat inant per studié la sensazion, dantfora la facolté de paleontologia da Viena con l dr. Gernot Rabeder.
[[File:Ursus ladinicus.jpg|thumb|ursus ladinicus]]
Al à atira sapù da ti dé n inom a la lors, al fova osc dl ursus spaeleus, la lors di andri, entratant denominé Ursus Ladinicus, davia che da studes plu aprofondis àn vedù che les ossadures é mendres dles autres lors di andri, da reporté al adatament dla lors al clima a la mont. Per sconé l ander (za. 200 m lonch) él vegnù saré ju con does feriedes, una atira tl meteman y l'autra en valgugn metri plu enite per impedì che persones vae ite zenza autorisazion. Tl temp che al é vegnù fat les escavazions scientifiches àn tamben metù su n pice agregat dal strom y lumes tl ander per luminé l intern. Ma al é empò zenzauter miec da se tò do ciamò na lum da gaiofa. La posizion dl ander é bendebot dezes da les semenes de Fanes. Chesta é ence la gauja che degugn ne l'à mai esploreda enfin al ann 1987, canche Willy Costamoling che rabiva a l'archirida de colec (fossils), à devent la tema dal scur y é ju ite.
[[File:Museum Ladin Ursus ladinicus.JPG|thumb]]
'''L troi (la semena)''' - La semena per ruvé su conduj defata do Col de Locia (la porta da San Ciascian te lors dles ConturinesFanes) via sun l'autra spona dl ruf y s'entorcoleia spo su anter de gran taces de barantli y crepes enfin su tla pruma gran majiera. Chesta vegn sareda ju sunsom da n ponton che pèr che sere ju l troi da jì inant. Da jì viadedò su rùven endere dorata saurì tla seconda gran ciavuelera (Kar): bludra, con glereis enorms y zenza vegetazion, n mond dut nuef, solent, desman y con degunes fueres de jent. Demé l rondenì dla ousc y valch pera che drumbla ju romp vignitant l gran chiet. Te n parei sunsom a manciancia veiden bele da dalonc l parei con l gran portal misterious dl ander. Ence sce al pèr damprò él endere empò ciamò valgamia de troi da jì su. Tl ander enstes ne él plu degugn osc dl "ursus ladinicus" da vedei, ma dedò pòn eventualmenter vijité l Pice Museo Ladin a San Ciascian. Ma nia manco demarevueia é l ander enstes per sia grandeza y les formazions de sinter y de pera regorenta (toghe). Al é l ander plu alauta tles Alpes olàche an à giaté osc de chestes lors. Al é situé a ben 2.800 m de auteza. L ander, chest veiden da la conformazion geologica, s'à formé tl temp che les forzes dla tera lubriva su les Dolomites desche an veid da la souraposizion dla crepadura. Ai temps canche les lors di andri vivova te Fanes (dant da 80.000 enfin a 40.000 agn) fova l raion dles Conturines ciamò n ciadin (na fopa) verdient y plajoul con vegetazion da mont. Aldidancuei él depierpul demé plu lasteis. Enlaouta ne fòvel nience degunes vals sotes, fergnons y pales ertes desche encuei. Chest aspet à la contreda empermò giaté con les glaciazions dant da za. 20.000 agn, milesc de agn do la mort dl'ultima lors. La forza dla glacia y dl'ega a permò soulcé fora l crep. L ander é sté la tana per truepes generazions de lors. Al é vegnù giaté dorata trueps dents da lat de lors joenes, cie che confermeia che ales vivova te chest raion soura dut l ann, arlevova si "lorsins" y sourainvernova tl ander. Perchel messova l clima ester cotant plu ciaut y selt a chestes autezes. La lors dles Conturines ne se nudriva nia de cern, ma dantaldut de plantes, de bromores y de fruc.
==Fontanes==
*Gernot Rabeder, Gli orsi spelèi delle Conturines: scavi paleozoologici in una caverna delle Dolomiti a 2800 metri, Bolzano, Athesia, 1992. ISBN 88-7014-684-7
*(DE) Gernot Rabeder, Doris Nagel, Martina Pacher, Der Höhlenbär (Thorbecke Species, 4), Stoccarda, Thorbecke, 1999. ISBN 3-7995-9085-4
*[https://web.archive.org/web/20130405081101/http://www.altabadia.it/orsispelei/nozioni_i.htm orso speleo]
==Wikidata==
[[d:Q4006547]]
hrmlceb5huzcwf0p85epjkal0p91l46
Maja Jezercë
0
150741
253308
193662
2026-10-21T10:35:59Z
Asenoner
208
253308
wikitext
text/x-wiki
{{gherdëina}}
{{Infobox crëp
|Inuem = Maja Jezercë
|Descrizion foto =
|Prima arpizeda =
|Cherta = {{Mappa di localizzazione
|ALB
|label = Maja Jezercë
|latitudineGradi = 42
|latitudinePrimi = 26.5
|longitudineGradi = 19
|longitudinePrimi = 48.8
|position =
|relief = yes
|width = 300
|background =
|float = center
|mark = Black Fire.svg
|marksize = 13
}}
}}
L '''Maja Jezercë''' ie n [[crëp]] te l'[[Albania]]. L toca pra la [[ciadëina de crëps]] de l'[[Elpes Albanejes]] y ie l pont plu aut de l'Albania cun na autëza de {{formatnum:2694}} metri.
==Geografia==
==Referënzes==
<references/>
[[Categoria:Crëp te l'Albania]]
h0645xrf91rzuytnpirozp44i20njim
Elpes Albanejes
0
175101
253309
219016
2026-10-21T10:36:33Z
Asenoner
208
253309
wikitext
text/x-wiki
{{gherdëina}}
{{Infobox ciadëina crëps
|Inuem = Elpes Albanejes
|Descrizion foto =
|Prima arpizeda =
|Cherta = {{Mappa di localizzazione
|ALB
|label = Elpes Albanejes
|latitudineGradi = 42
|latitudinePrimi = 26
|longitudineGradi = 19
|longitudinePrimi = 48
|position =
|relief = yes
|width = 300
|background =
|float = center
|mark = Black Fire.svg
|marksize = 13
}}
}}L''''Elpes Albanejes''' ie na [[ciadëina de crëps]] te l'[[Albania]]. Si pont plu aut ie l [[Maja Jezercë]] a na autëza de {{formatnum:2694}} metri. Les fej pert de l'[[Elpes Dinariches]].
==Geografia==
==Referënzes==
<references/>
[[Categoria:Ciadëina de crëps te l'Albania]]
80a0y3csbr2qjeqbv82sfc5b08484c1
Elpes Dinariches
0
175102
253307
219017
2026-10-21T10:35:11Z
Asenoner
208
253307
wikitext
text/x-wiki
{{gherdëina}}
{{Infobox ciadëina crëps
|Inuem = Elpes Dinariches
|Descrizion foto =
|Prima arpizeda =
|Cherta = {{Mappa di localizzazione
|HRV
|label = Elpes Dinariches
|latitudineGradi = 43
|latitudinePrimi = 0
|longitudineGradi = 19
|longitudinePrimi = 0
|position =
|relief = yes
|width = 300
|background =
|float = center
|mark = Black Fire.svg
|marksize = 13
}}
}}L''''Elpes Dinariches''' ie na [[ciadëina de crëps]] ti [[Balcans]]. Si pont plu aut ie l [[Maja Jezercë]] te l'[[Albania]] a na autëza de {{formatnum:2694}} metri.
==Geografia==
==Referënzes==
<references/>
[[Categoria:Ciadëina de crëps te la Serbia]]
eskt1uy8jh3cu96a26550rs7aq0s5dt
253312
253307
2026-10-21T10:38:40Z
Asenoner
208
253312
wikitext
text/x-wiki
{{gherdëina}}
{{Infobox ciadëina crëps
|Inuem = Elpes Dinariches
|Descrizion foto =
|Prima arpizeda =
|Cherta = {{Mappa di localizzazione
|Balcans
|label = Elpes Dinariches
|latitudineGradi = 43
|latitudinePrimi = 0
|longitudineGradi = 19
|longitudinePrimi = 0
|position =
|relief = yes
|width = 300
|background =
|float = center
|mark = Black Fire.svg
|marksize = 13
}}
}}L''''Elpes Dinariches''' ie na [[ciadëina de crëps]] ti [[Balcans]]. Si pont plu aut ie l [[Maja Jezercë]] te l'[[Albania]] a na autëza de {{formatnum:2694}} metri.
==Geografia==
==Referënzes==
<references/>
[[Categoria:Ciadëina de crëps te la Serbia]]
bazepk3frqvx49twokov3ahvacs496z
Template:Mappa di localizzazione/Balcans
10
192557
253310
2026-10-21T10:38:10Z
Asenoner
208
Creata pagina con "{{#switch:{{{1}}}| |name=Penisola balcanica | top = 47.78509 | bottom = 36.278755 | left = 13.376909 | right = 30.089311 | image = Balkan topo blank.jpg }}<noinclude>{{Mappa di localizzazione/info|cat=Regioni geografiche}} </noinclude>"
253310
wikitext
text/x-wiki
{{#switch:{{{1}}}|
|name=Penisola balcanica
| top = 47.78509
| bottom = 36.278755
| left = 13.376909
| right = 30.089311
| image = Balkan topo blank.jpg
}}<noinclude>{{Mappa di localizzazione/info|cat=Regioni geografiche}}
</noinclude>
jwh1qe5yir8s1rj04sd6sl7pqzn6ix1
253311
253310
2026-10-21T10:38:24Z
Asenoner
208
253311
wikitext
text/x-wiki
{{#switch:{{{1}}}|
|name=penijula balcanica
| top = 47.78509
| bottom = 36.278755
| left = 13.376909
| right = 30.089311
| image = Balkan topo blank.jpg
}}<noinclude>{{Mappa di localizzazione/info|cat=Regioni geografiche}}
</noinclude>
eiiof6ky06vamglofk1xtibai3fxnkg