Wikipedia
lmowiki
https://lmo.wikipedia.org/wiki/Pagina_principala
MediaWiki 1.47.0-wmf.5
first-letter
Media
Special
Ciciarada
Utent
Ciciarada Utent
Wikipedia
Ciciarada Wikipedia
Archivi
Ciciarada Archivi
MediaWiki
Ciciarada MediaWiki
Modell
Ciciarada Modell
Jut
Ciciarada Jut
Categoria
Ciciarada Categoria
Portal
Ciciarada Portal
TimedText
TimedText talk
Mòdul
Ciciarada Mòdul
Evento
Discussioni evento
Bosinada
0
123365
1329673
1292173
2026-06-08T18:43:10Z
InternetArchiveBot
32808
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1329673
wikitext
text/x-wiki
{{MILCLASS}}
{{quote|[...] ma sora tucc l'ha d'ess lodaa<br>l'invenzion di bosinaa.|[[Carl'Antoni Tanz]], ''Sora l'invenzion di Bosinad''.}}
La '''bosinada''' (''bosinava'' in [[dialett varesott|varesott]]) a l'è ona composizion poetiga popolar scritta in lombard sù di foeuj volant, cuntada o cantada sù de bosin sù on tema de solit satirigh. La gh'ha 'vuu la massima popolarità in del Vottcent.
Originari del Varesott, hinn rivaa a Milan e poeu s'hinn spantegaa anca in alter zonn de la Lombardia (a Cremona, per esempi).
==El nomm==
Bosin a l'era forsi el diminutiv de ''Ambroeus'', nomm ligaa particolarment a Milan. Però in Milanes l'è come dì ''brianzoeu'': i bosin hinn quei che viven a [[nord]]-[[ovest]] de Milan, in la [[Provincia de Vares]].<br>
In effett i bosinad, anca quei scritt di autor, vegniven presentaa 'me over de on ''bosin'', cont on dialett bell sagorii in paragon a quell de Milan, e che 'l s'adattava mej a la vivacità de la composizion rustiga.<br>
Gh'è anca chi che dis che ''bosin'' el vegna del nomm del fiumm Bozzent, che 'l bagna la region del Varesott.
==Stòria==
===XVII e XVIII secol===
I bosinad pussee vegg che se cognossen j'hann faa in del princippi del XVIII secol, ma del moment che de rar i foeuj indove eren stampaa ghe je metteven sù la data, se pò minga esclud che i primm componiment poden vess de la fin del XVII secol. De fatt el C. Repossi el fa notà: ''el princippi [...] a l'è de pensà de la fin del Cincent, ma de tutta la fase arcaiga a gh'emm minga testimonianza: [...] i bosinad pussee vegg fina a 'dess a hinn de collocà tra la metà del XVII secol e 'l princippi de quell dopo''.
Come esempi se poden cità noeuv bosinad de [[Gaspar Fumagai]], intorna al [[1723]]:
*''Sora la gran sciora miserabela''.
*''Contrast tra marì e miee''
*''Sora on omm che porta el scossaa''.
*''Sora el pont se se ha pù valor la fam o l'amor''.
*''Contrast tra el moros e la morosa''.
*''Sora quij che giuga al lott''.
*''Sora i patron che ben no osserva a ona volpona d'ona serva''.
*''Sora el pont che no gh'è pù discrezion tra i omen''.
*''Sora i donn de Milan che no poden stà senza on omm''.
Tanti alter bosinad hinn staa scrivuu in del primm volum del [[Francesco Cherubini|Cherubin]] ([[1816]]-[[1817]]) e del [[Ferdinando Fontana]] ([[1901]]).
===XIX secol===
Anca i poetta pussee grand, compagn del [[Carlo Porta|Porta]], a gh'è piasuu ciamàss ''bosin'', anca se i sò composizion eren ben different de quei improvvisaa di bosin ver. In de vun de quei lì se descorr in de la [[Ninetta del Verzee]]. La pora tosa, perseguitada del sò moros-sfruttador, la tacca litt insemma a lù che, per vendicàss, el se fa fà ona bosinada per mettela a la berlina:
{{quote
|nè savend toeù oltra straa de vendicass <br/>l'è andaa a cercà on poetta e el m'ha faa fà <br/> ona dianzen d'ona bosinada </br> de famm fà la minee perfinna in strada
}}
[[Immagine:Bosinada.jpg|thumb|right|250px|Ona ''bosinada'' del 1908]]
===XX secul===
I bosinad hinn andaa innanz per tutt el Vottcent e anca in di primm agn del Noeuvcent, sora argoment moderni. Per esempi, ''La Balonada'' del [[Gaetano Crespi]] ([[1907]]) che 'l descriv ona gara tra ballon aerostatigh o quella anonima de l'ann dopo, che la descriv i tentativ de record de vol de part del Léon Delagrange (giugn del [[1908]], cont el titol ''Delagrange volerà! Satira e Businada de rid de Ambrosian / le a sura l'om che vula su l'Areoplaan'').<br>
Ecco l'incipit de la prima:
{{quote|''La Bosinada sora i trii balon''<br/>''Che hân mandaa in aria i noster Giornalista,''<br/>''L’è on dielegh faa ona sira sul Bastion,''<br/>''In tra el Gioeu pelatee e ’l Pepin brumista,''<br/>''El cunta el Pèpp come se l’hin cavada''<br/>''I balonista con la Balonada''|[[Gaetano Crespi]], ''La balonada'', vv. 1-6}}
Col passà del temp i bosinad hinn staa pubblicaa.<br>
In de l'album de [[I Gufi]] [[Milano canta n. 1]] ([[1965]]), a l'è presenta ona bosinada, ciamada ''El ridicol matrimoni'':
{{quote|Ohi giovinott, fii ben attenzion,<br>che voeuri cantàvv ona bella canzon<br>de duu fradei press a Milan,<br>vun Battista, l'alter Giovann.|''El ridicol matrimoni'', 1965, vv. 1-4}}
==Struttura==
In la bosinada gh'era minga ona forma rigida. El meter el podeva vess de tanti mesur (di volt anca dent a l'istessa composizion: i vers zopp eren ona caratteristiga che la mancava mai in quei composizion, di volt de ordinari proposit) e l'andava de l'ottonaei a l'endecassilleb. I vers de norma eren taccaa insemma in distigh a rima basada e la longhezza complesisva de ogni composizion l'era anca lee variabila.<br>
Despess i bosinad podeven anca vess cantaa.
==Bibliografia==
*Francesco Cherubini, ''Collezione delle migliori opere scritte in dialetto milanese'', Milano, Pirotta, s.d. (ma 1816-17), 12 voll. [Un'ampia bibliografia sulle Bosinate nel vol. 1, pp. xxxvii ss.]
*Gaetano Crespi, ''La balonada. Satira giornalistica in sestine milanesi di G.C.'', Milano, Libreria Renato Baggio, 1907
*Ferdinando Fontana, ''[[Antologia Meneghina]]'', Bellinzona, E. Colombi, 1901
*Cesare Repossi, "Bibliografia delle Bosinate in dialetto milanese (1650-1848)", in: F. Della Peruta, R. Leydi, A. Stella (a cura di).''Milano e il suo territorio'', Milano, Silvana ed., 1985 ["Mondo popolare in Lombardia" 13], II vol., pp. 167-246
==Varda anca==
*[[Letteradura lombarda]]
==Interprogèt==
*[[oldwikisource:Author:Anonim bosin|lmo.Wikisource]]
==Ligamm de foeura==
*[http://www.braidense.it/risorse/testi.php On quai test de bosinad tegnuu in de la Biblioteca de Brera]
*[http://www.canzon.milan.it/testi%5Ctesti_bosinate.htm el test de dò bosinad]
*[http://www.milanesiabella.it/bosinate.htm Bosinad in milanes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210514104221/http://milanesiabella.it/bosinate.htm |date=2021-05-14 }}
[[Categoria:Literadura lombarda]]
kc6h48durgzgpj0mnj1lms7c2ioue7w
Boldinasch
0
174627
1329672
1247215
2026-06-08T18:20:25Z
InternetArchiveBot
32808
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1329672
wikitext
text/x-wiki
{{MILCLASS}}
{{sbozz|grafia=MILCLASS}}
'''Boldinasch'''<ref>[http://www.milanesiabella.it Edoardo Bossi, ''Boldinasch''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210415094618/http://www.milanesiabella.it/ |date=2021-04-15 }}</ref> o anca '''Boldinaa''' (''Boldinasco'') l'è on quarter de [[Milan]], che 'l se troeuva in del [[Municipi 8 (Milan)|Municipi 8]].
L'è staa nominaa per la prima volta in del [[1346]] e l'è staa on comun indipendent fina al [[1869]]: al temp di [[Piev milanes|piev]] el partegniva a la [[Piev de Trenn]].<br>
In del [[1869]] l'è staa taccaa a [[Musocch]].
== Referenz ==
{{reflist}}
{{Quarter de Milan}}
[[Categoria:Comun de la Piev de Trenn]]
[[Categoria:Vegg comun de la Lombardia]]
[[Categoria:Frazzion de Musoch]]
dcnv8kchbuzwej2bhpqghk5ccku3a6t
Arcidiocesi de Pesar
0
210249
1329674
1247426
2026-06-09T05:09:59Z
InternetArchiveBot
32808
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1329674
wikitext
text/x-wiki
{{LUDLUD}}
{{Arcidiocesi|
|arcidiocesiit = Arcidiocesi de Pesar
|arcidiocesilatin = Pisaurensis
|immagine =
|paès = Italia
|arcivesch = Pèder Coccia
|superfìss = 287 km2
|pupulasiòn = 132.600
|giürisdisiòn = arcidiocesi metrupulitana
|fundasiòn d'la diocesi = III sécul
|elevasiòn a arcidiocesi = 2000
|rito = rumàn
|patrón-a = [[San Terènsi]]
|diocesi süfraganee= [[Diocesi de Fano-Fossombrone-Cagli-Pergola|Fano-Fossombrone-Cagli-Pergola]], [[Arcidiocesi d'Ürbin-Urbania-Sant'Angelo in Vado|Ürbin-Urbania-Sant'Angelo in Vado]]
|indirìss =
|url_oficial = www.arcidiocesipesaro.it
|url_email =
}}
L' '''Arcidiocesi de Pesar''' (''Archidiœcesis Mediolanensis'' in [[Latin]]) l'è una circuscrisiòn metrupulitana d'la cesa catòlica italiana, e la fa part d'la ''Cunferensa Episcupàl Italiana''.
[[Archivi:Il Duomo di Pesaro.jpg|miniatura|manzína|260px|La catedràl de [[Pesar]].]]
== Storia ==
La cità l'è diventada diocesi in del III sècul, cul vesch [[San Terènsi]] ([[210]]-[[247]]), che l'è anca el patròn dla diocesi. L'è diventada arcidiocesi in del [[2000]]. El rìt l'è quell ''Ruman''.
== Arcivesch ==
L'arcivesc, dal [[28 02|28 de febràr]] del [[2004]] l'è mons. [[Pèder Coccia]].
Dal [[1952]] al [[1975]] l'è stài vèsc mons [[Luís Càrlu Borromeo]] de [[Grafgnana]].
== Ligamm de föra ==
* [http://www.arcidiocesipesaro.it Sit üficial dl'arcidocesi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161228062636/http://www.arcidiocesipesaro.it/ |date=2016-12-28 }}
[[Categoria:Arcidiocesi|Pesar]]
[[Categoria:Pesar]]
9wx1ngtqz7ox85gg4hvthmxlzyi3chw
Biblioteca Teresiana
0
274668
1329665
1310484
2026-06-08T17:20:01Z
InternetArchiveBot
32808
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1329665
wikitext
text/x-wiki
{{NOLMIL}}
{{SBOZZ}}
[[File:Sale Teresiane e il dipinto che raffigura Maria Teresa d'Austria.JPG|thumb|Sala cont el litrat de la Maria Teresa]]
La '''biblioteca Teresiana''' a l'è una biblioteca publega de Mantoa, fada su del 1780 de la [[Maria Teresa d'Austria]]: del 1881 l'è biblioteca comunal.
La gh'ha circa 400'000 volum e l'è sita in del vegg collegi di Gesuita, restruturad del [[Paol Pozz]].
== Ligam de foeura ==
*[https://www.bibliotecateresiana.it/index.php/it/ Sit ofizzial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250420225348/https://www.bibliotecateresiana.it/index.php/it/ |date=2025-04-20 }}
== Alter proget ==
{{Interproget}}
[[Categoria:Biblioteche de Mantoa|Teresiana]]
a12dp6jnslo7nfh7cih9eea8olwtv4b
Shakira
0
279343
1329666
1329659
2026-06-08T18:03:35Z
Sciking
7100
1329666
wikitext
text/x-wiki
{{LOCC}}
{{SBOZZ}}
[[Archivi:2023-11-16_Gala_de_los_Latin_Grammy,_03_(cropped)02.jpg|drita|miniatura|Shakira (2023)]]
'''Shakira Isabel Mebarak Ripoll''', (Barranquilla 2 de febrar 1977) l'è stài 'na cantanta columbiana, cunusüda in tütt el mond. In del 2001 l'è rivàda el sücess cun la canzun "Whenever, Wherever" e l'album ''Laundry Service''.<ref>https://variety.com/2021/music/news/shakira-laundry-service-album-anniversary-interview-1235111293/</ref>
== Discugrafia ==
* ''Magia'' (1991)
* ''Peligro'' (1993)
* ''Pies Descalzos'' (1995)
* ''Dónde Están los Ladrones?'' (1998)
* ''Laundry Service'' (2001)
* ''Fijación Oral, Vol. 1'' (2005)
* ''Oral Fixation, Vol. 2'' (2005)
* ''She Wolf'' (2009)
* ''Sale el Sol'' (2010)
* ''Shakira'' (2014)
* ''El Dorado'' (2017)
* ''Las Mujeres Ya No Lloran'' (2024)
=== Album dal viv ===
* ''MTV Unplugged'' (2000)
* ''Live & off the Record'' (2004)
* ''Oral Fixation Tour'' (2007)
* ''Live from Paris'' (2011)
* ''Shakira in Concert: El Dorado World Tour'' (2019)
* ''Anniversary: Oral Fixation (20th) and Pies Descalzos (30th) Live'' (2025)
== Riferiment ==
<references />
5w87l44lk2ddsouysksu8vk17hb2rae
1329667
1329666
2026-06-08T18:04:00Z
Sciking
7100
/* Riferiment */
1329667
wikitext
text/x-wiki
{{LOCC}}
{{SBOZZ}}
[[Archivi:2023-11-16_Gala_de_los_Latin_Grammy,_03_(cropped)02.jpg|drita|miniatura|Shakira (2023)]]
'''Shakira Isabel Mebarak Ripoll''', (Barranquilla 2 de febrar 1977) l'è stài 'na cantanta columbiana, cunusüda in tütt el mond. In del 2001 l'è rivàda el sücess cun la canzun "Whenever, Wherever" e l'album ''Laundry Service''.<ref>https://variety.com/2021/music/news/shakira-laundry-service-album-anniversary-interview-1235111293/</ref>
== Discugrafia ==
* ''Magia'' (1991)
* ''Peligro'' (1993)
* ''Pies Descalzos'' (1995)
* ''Dónde Están los Ladrones?'' (1998)
* ''Laundry Service'' (2001)
* ''Fijación Oral, Vol. 1'' (2005)
* ''Oral Fixation, Vol. 2'' (2005)
* ''She Wolf'' (2009)
* ''Sale el Sol'' (2010)
* ''Shakira'' (2014)
* ''El Dorado'' (2017)
* ''Las Mujeres Ya No Lloran'' (2024)
=== Album dal viv ===
* ''MTV Unplugged'' (2000)
* ''Live & off the Record'' (2004)
* ''Oral Fixation Tour'' (2007)
* ''Live from Paris'' (2011)
* ''Shakira in Concert: El Dorado World Tour'' (2019)
* ''Anniversary: Oral Fixation (20th) and Pies Descalzos (30th) Live'' (2025)
== Riferiment ==
<references />
== Alter pruget ==
{{Interproget}}
6bgufu386n858brbil939p61609r3u3
1329668
1329667
2026-06-08T18:04:11Z
Sciking
7100
added [[Category:Nassud in del 1977]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
1329668
wikitext
text/x-wiki
{{LOCC}}
{{SBOZZ}}
[[Archivi:2023-11-16_Gala_de_los_Latin_Grammy,_03_(cropped)02.jpg|drita|miniatura|Shakira (2023)]]
'''Shakira Isabel Mebarak Ripoll''', (Barranquilla 2 de febrar 1977) l'è stài 'na cantanta columbiana, cunusüda in tütt el mond. In del 2001 l'è rivàda el sücess cun la canzun "Whenever, Wherever" e l'album ''Laundry Service''.<ref>https://variety.com/2021/music/news/shakira-laundry-service-album-anniversary-interview-1235111293/</ref>
== Discugrafia ==
* ''Magia'' (1991)
* ''Peligro'' (1993)
* ''Pies Descalzos'' (1995)
* ''Dónde Están los Ladrones?'' (1998)
* ''Laundry Service'' (2001)
* ''Fijación Oral, Vol. 1'' (2005)
* ''Oral Fixation, Vol. 2'' (2005)
* ''She Wolf'' (2009)
* ''Sale el Sol'' (2010)
* ''Shakira'' (2014)
* ''El Dorado'' (2017)
* ''Las Mujeres Ya No Lloran'' (2024)
=== Album dal viv ===
* ''MTV Unplugged'' (2000)
* ''Live & off the Record'' (2004)
* ''Oral Fixation Tour'' (2007)
* ''Live from Paris'' (2011)
* ''Shakira in Concert: El Dorado World Tour'' (2019)
* ''Anniversary: Oral Fixation (20th) and Pies Descalzos (30th) Live'' (2025)
== Riferiment ==
<references />
== Alter pruget ==
{{Interproget}}
[[Categoria:Nassud in del 1977]]
9lpdz8lxt99eiattkompj4jfhnkwrhm
1329669
1329668
2026-06-08T18:04:19Z
Sciking
7100
added [[Category:Cantant colombian]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
1329669
wikitext
text/x-wiki
{{LOCC}}
{{SBOZZ}}
[[Archivi:2023-11-16_Gala_de_los_Latin_Grammy,_03_(cropped)02.jpg|drita|miniatura|Shakira (2023)]]
'''Shakira Isabel Mebarak Ripoll''', (Barranquilla 2 de febrar 1977) l'è stài 'na cantanta columbiana, cunusüda in tütt el mond. In del 2001 l'è rivàda el sücess cun la canzun "Whenever, Wherever" e l'album ''Laundry Service''.<ref>https://variety.com/2021/music/news/shakira-laundry-service-album-anniversary-interview-1235111293/</ref>
== Discugrafia ==
* ''Magia'' (1991)
* ''Peligro'' (1993)
* ''Pies Descalzos'' (1995)
* ''Dónde Están los Ladrones?'' (1998)
* ''Laundry Service'' (2001)
* ''Fijación Oral, Vol. 1'' (2005)
* ''Oral Fixation, Vol. 2'' (2005)
* ''She Wolf'' (2009)
* ''Sale el Sol'' (2010)
* ''Shakira'' (2014)
* ''El Dorado'' (2017)
* ''Las Mujeres Ya No Lloran'' (2024)
=== Album dal viv ===
* ''MTV Unplugged'' (2000)
* ''Live & off the Record'' (2004)
* ''Oral Fixation Tour'' (2007)
* ''Live from Paris'' (2011)
* ''Shakira in Concert: El Dorado World Tour'' (2019)
* ''Anniversary: Oral Fixation (20th) and Pies Descalzos (30th) Live'' (2025)
== Riferiment ==
<references />
== Alter pruget ==
{{Interproget}}
[[Categoria:Nassud in del 1977]]
[[Categoria:Cantant colombian]]
rpak0nx24f675n80kyrfiw7yeo7ys48
Categoria:Cantant colombian
14
279344
1329670
2026-06-08T18:04:28Z
Sciking
7100
added [[Category:Cantant]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
1329670
wikitext
text/x-wiki
[[Categoria:Cantant|Colombia]]
r6j3cedqapbqrrjeihwt31dsd0e2zfs
1329671
1329670
2026-06-08T18:05:47Z
Sciking
7100
added [[Category:Biografie di colombian]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
1329671
wikitext
text/x-wiki
[[Categoria:Cantant|Colombia]]
[[Categoria:Biografie di colombian]]
o3735vj0y6hrvpi8r3kba2n87vrqx1n