Wikipedia lmowiki https://lmo.wikipedia.org/wiki/Pagina_principala MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Media Special Ciciarada Utent Ciciarada Utent Wikipedia Ciciarada Wikipedia Archivi Ciciarada Archivi MediaWiki Ciciarada MediaWiki Modell Ciciarada Modell Jut Ciciarada Jut Categoria Ciciarada Categoria Portal Ciciarada Portal TimedText TimedText talk Mòdul Ciciarada Mòdul Evento Discussioni evento 0 123444 1335214 1294028 2026-09-05T03:19:05Z Rhianno 54790 Nom e links 1335214 wikitext text/x-wiki <br><!-- '''Crèma''' --><br>{{CRES}} {{Livell aministrativ |siglaStat = ITA |numerLivell = 3 |nom = Crèma |Livell2 = [[Provincia de Cremuna]] |Livell1 = [[Lumbardía]] |linkStema = |linkBandera = |pajinaStema = |pajinaBandera = |linkSœmeanza = }} '''Crèma''' (''Crema'' in [[Italian|Italià]] e [[Latì]]; ''Krem'' in [[Tudèsch]]) l’è 'na cità da {{Pop_LOR_IT|019035}} da la [[Pruvincja de Cremuna|Pruincia da Cremuna]]. == Stòria == Par che Crèma la sìes nasìda 'n da i témp di [[Lungubard]], 'n dal [[600]] dòpo Gesö. Al sò nóm 'l vègn pròpi da 'na paròla lungubarda, "crèm" che la 'ól dì "dòs". 'Na tradisiù la disarès che la cità l'è nasìda al 15 d'agóst dal [[570]], quand le persune che le stàa sö l'isola Mòsa (o Isola Fulcheria) i è scapade so 'n dòs vizì 'l [[Sère]]. 'L capo da chèste persune 'l sa ciamàa Creméte, cunt da [[Palàs]]. Gh'è pò 'n ipotesi che la parla dala fundasiù che l'e stacia 'n dal [[400]], quand [[Milà]] l'era la capitàl da l'[[Imper Roman d'Ocident|Impero Rumà ucidental]]. Gh'è po' 'n ótre stüde che 'l dìs che ché i stàa i [[cèlti]], o magari i [[etruschi]]. La pröma carta che la parla da Crèma però l'è dal [[1000|méla]] e la dis che Crèma l'è 'na tèra che la partenìa ai Cunt da [[Camisà]]. Dòpo gh'è ignìt Bunifas da [[Tuscana]] e la sò fióla Matilda. 'N dal [[1098]] Matilda regala Crèma al Vèscof da [[Cremuna]]. 'N dal [[1159]], dopo che Crèma la sa aleàda con Milà e mia con Cremuna, la cità l'è stacia sbatìda zó dal [[Barbarósa]], che 'l g'ha pò tacat fóch. L'asédio l'è stacc própe bröt: i tudèsch i g'ha pò tacat via dèle persune cremasche a le sò machine e tante persune i è mòrte. 'N dal [[1185]] gh'è ignìt la Pace da [[Custansa]] e la cità l'è stacia trada sö amò. Crèma la dienta 'n Libero Cümü e i gh'a facc da nóf le müra, i fòs e l pòrte ([[1199]]). 'N dal [[1200]] i gh'a tirat sö po' al Dòm e al palàs cümünal. Crèma 'n dal [[1335]] la diènta pusés da [[Jann Galeaz Viscont|Jan Galeas Viscunt]]. 'N chèi agn che ([[1361]]) sa ricorda pò la pèste. Tra al [[1405]] e 'l [[1423]] Crèma la diènta [[Signoria]] da la familia Benzuna. Dòpo Crèma la diénta amò pusès di Viscunt e 'nfine, 'n dal [[1449]], l'è 'n pusès da la [[Repüblica da Venesia]]. Quanta Crèma l'è dientada 'na pruincia da la [[Repüblica da Venesia]] l'ecunumia l'è fiurida e i gh'a facc sü da nóf le müra, al palas cümünal e'l Palas di Nudar, che adès l'è dientat al Palas dal Vescof. 'N dal [[1490]] i ga tirat sö 'l Santüre da Santa Maréa e 'n dal [[1580]] i gh'a facc pò la Diocesi. 'N dal [[1797]] la finès la Repüblica da Venesia e 'n cità i vé i francés. 'N dal [[1814]] 'l finés l'impero da [[Napuliù Bunapàrt]] e i ria i striaci e la vè facia la pruincia da Crèma e [[Lód]]. 'N dal [[1861]] Crèma la diènta italiana. == Sìmboi == {{varda anca|Stèma de Crèma}} == Evulusiù demogràfica == L'andamènt del nömer de abitàncc l'è mustràt in de la tabela ché sóta: {{demografia/Crema}} == Monümènt == === Piasa dal Dòm === * [[Dòm da Crèma|Al Dòm]], [[1284]]-[[1341]]. * La Piasa, dal [[1500]] col Palàs Cümünal, al [[Turàs da Crèma|Turàs]], al Palàs dal Vèscof. === Le cése === * La ècia césa da [[San Mènech]], [[1463]]-[[1471]], che adès i ga facc déte 'l teatro. * [[Santuare de Santa Maria de la Crox|Al Santüare da Santa Maréa]], 1490-[[1500]]. * La ècia césa da [[San Spìret]] e [[Santa Madaléna]], [[1511]] (adès l'è serada sö). * La césa da [[Santa Ciara]]. [[1514]]. * La césa da [[San Bernardì (Crèma)|San Bernardì]] 'n cità, [[1518]]-[[1534]]. * La césa da [[San Jùan Batista]], [[1583]]-[[1584]]. * Al Santüare dèle Grasie, [[1601]]-[[1611]]. * La césa da [[San Benedèt]] [[1621]]-[[1623]]. * La capèla dal Quartierù [[1717]]. * La césa dala Trìnita [[1737]]-[[1740]]. * La ècia césa da Porta Ripalta, [[1743]]. * La césa da [[San Jàcom]] [[1749]]. * La césa da [[Sant'Intòne da Padua]], metà dal '700. * La cesìna da Santa Maréa Stèla [[1834]]. * La césa da [[San Piéro]] con la faciada trada sö 'n dal [[1939]]. === Palàs === * Palàs di Benzù ([[1627]]) (adès gh'è déte la Bibliotéca). * Palàs di Maràs ([[1422]]). * Palàs di Benzù ([[1504]]). * Al vècc Palàs dal Munt da Pietà ([[1569]]). * Palàs Cumpustèla ([[1585]]). * Palàs di Vimercàt. ([[1602]]). * Palàs di Fòia ([[1650]]). * Palàs di Zurla (metà dal '600). * Palàs di Crüèi ([[1663]]). * Palàs di Bundént (sö la fine dal '600). * Palàs di Vimercat-Zurla (pröma dal [[1685]]). * Palàs di Prèmol (sö la fine dal '600). * Palàs di Buns ([[1710]]). * Palàs di Tèrni ([[1711]]). * Palàs di Albergù ([[1756]]). * Palàs di Vailàt ([[1840]]). === Teàter === * [[Teater Suciàl de Crèma|Teàter Suciàl]] * [[Teater San Dumènic]] <br clear="both" /> <br clear="both" /> == Fére e fèste == Al 2 da febràr gh'è la Madòna da la Serióla 'n du i sa benedés le candéle. Sö la fine da mars visì al santüare da Santa Maréa gh'è la féra. Al 10 da giögn sa fà la fèsta a San Pantigliù, co la procesiù. 'N da la metà d'agost gh'è la "turtelada", 'n du sa mangia i turtèi. A setémbre gh'è la sagra da la bertulina. La sera dal 12 da dicémbre gh'è la féra da Santa Lüséa, cò le bancarèle 'n Piasa dal Dòm. Dala metà da dicémbre a la fine da genàr gh'è 'l presepio di Sabiù. == La cüsina == Töcc i cunós i [[Tortei cremasc|turtèi]]: i ga 'l ripié duls e per fai i dróa i amarècc, le üghète, i mentì e 'l mustasì. Gh'è pò 'l salva, che l'è 'n furmài che l'è facc da chèste bande che. Sa parla pò da la spongarda e dala bertulina, che l'è facia co l'öa mericana. Quand gh'è 'l carneàl sa fa i chisói (o chisulì), fai sö co 'l limù, 'l póm e 'l strüt. == Pagine tacade == * [[Sère|Fiöm Sère]] * [[Canàl Marsà]] * [[Mós|Al Mós]] == Riferimèncc == <references/> <br clear=all> {{Pruvincia de Cremuna}} [[Categoria:Crema]] [[Categoria:Comun de la provincia de Cremona]] [[Categoria:Provincia de Cremona]] lpdrj58fwcq5febw1ldjofqxqunvafm 0 143219 1335213 1313013 2026-09-04T14:37:12Z ~2026-48026-61 54783 /* Galeria */ 1335213 wikitext text/x-wiki {{SL}}[[File:Benz_auto.jpg|thumb|Benz Auto, 1886]] [[Archivi:Late model Ford Model T.jpg|right|thumb|La [[Ford]] Mudel T, la prima vetura a la portada de tuts.]] Una '''vetura''' o '''otomobil''', a l'è un [[mez de trasport]] a [[mutur|motor]], un veicol con rœde qe, rozad de un [[Mutur|motor]] solitament [[Motor a impizament comandad|a s'ciop]] e conducid de un guidator, a l'è bon de mœver-s otonomament in su la superfis terester a'l fin de menar un limitad numer de passejer o merce. == Descrizion jenerala == De solit, i veture i g'hann tri spazi, ciamads anca ''volum'': la gabina (per l'otista e i passejer), el baul per i valise e 'l cofen del motor. Ognedun de qesti sit qì al pœl vesser metud plu o manc in evidenza del disegn de la [[caruzerìa|carozeria]]. El numer de sedil al varia de duu a nœv, copres qell de l'otista. === Galeria === <gallery> Archivi:124 Abarth.jpg Archivi:AC Cobra 427 in Des-Moines.jpg Archivi:Acura NSX in black.jpg Archivi:"Stefan" Aixam Crossline.jpg Archivi:Alfa Romeo MiTo Jaslo.jpg Archivi:Alpina B3 Touring Allrad IAA 2019 JM 1068.jpg Archivi:Renault Alpine A110-50 (01).JPG Archivi:AMC Pacer 1975-1978.jpg Archivi:Aptera Typ-1 Wallpaper.jpg Archivi:Arash AF8 Cassini (15).JPG Archivi:Arrinera Hussarya (MSP15).JPG Archivi:2019 Aston Martin Vantage V8 Automatic 4.0 (1).jpg Archivi:Audi RS4 Avant HDR (8562118188) (cropped).jpg Archivi:2016 BAIC Senova D20 sedan, front 8.3.18.jpg Archivi:Baojun RM-5 009.jpg Archivi:00 Bentley Mulsanne (2016) 1.jpg Archivi:Bertone Nuccio Front.jpg Archivi:BMW i4.jpg Archivi:2017-09-12 IAA 2017 BORGWARD by Olaf Kosinsky-5.jpg Archivi:Brilliance BS6 2.4S.JPG Archivi:Can-Am Ryker IMG 6725.jpg Archivi:Bugatti Bolide Milano.jpg Archivi:2011 Buick Regal CXL.jpg Archivi:BYD F0 facelift -- Auto China -- 2014-04-23.jpg Archivi:2012 Cadillac SRX -- NHTSA.jpg Archivi:2004 Caterham R400 Superlight SV - Flickr - The Car Spy (29).jpg Archivi:Changan Star truck 002.jpg Archivi:Changan Eado II 002.jpg Archivi:Chery A3 sedan China 2012-05-12.JPG Archivi:2007 Chevrolet Aveo sedan.jpg Archivi:2013 Chrysler 300 (LX MY13) SRT-8 sedan (2015-08-07) 01.jpg Archivi:Citroën C3 WRC of Citroën World Rally Team.jpg Archivi:2021 Chevrolet Corvette C8.jpg Archivi:2022 Cupra Formentor V1 TSi.jpg Archivi:DaciaLogan.jpg Archivi:0 Daewoo Matiz M300.jpg Archivi:DAF XF 95.430 in Winterthur.jpg Archivi:Daihatsu Sirion (40072664860).jpg Archivi:Yellow SRT Viper GTS at NAIAS 2013 01.jpg Archivi:RoeCitn DS3 Racing (38698972895).jpg Archivi:FAW V2 hatch - 2012 Montevideo Motor Show.jpg Archivi:Ferrari 458 Italia in London.jpg Archivi:Fiat Bravo de Consuegra (Toledo) - Flickr - David Villarreal Fernández.jpg Archivi:Mazda lantiscoupe cbaep typer 1 f.jpg Archivi:2016 Ford Transit Custom Low Roof SWB 2.2TDCi 125 (Front).jpg Archivi:FSO Warszawa 203 (or 204, 223, 224) in Kraków.jpg Archivi:GAC Trumpchi GS4 Shishi 01 2022-09-19.jpg Archivi:Geely Binrui 008.jpg Archivi:GM Sequel.JPG Archivi:2007 GMC Yukon XL Denali.JPG Archivi:Great Wall Wingle CRDi 2010.jpg Archivi:Hennessey Venom F5 European Premiere at Geneva 2018 (Ank Kumar) 02.jpg Archivi:2018 Holden Commodore (ZB MY18) LT sedan (2018-04-09) 01.jpg Archivi:Honda ZR-V e：HEV (prototype) front.jpg Archivi:Hummer H2 .jpg Archivi:2011 Hyundai Accent GLS sedan in Dark Sapphire Blue Pearl, front left.jpg Archivi:Infiniti Q50L facelift Shishi 01 2022-03-16.jpg Archivi:2019 Isuzu D-Max Spark 1.9 Ddi S.jpg Archivi:Bruxelles Autoworld Modern Cars 13.jpg Archivi:Iveco Daily Ousheng 001.jpg Archivi:2014 Jaguar F-Type (X152 MY15) coupe (2015-07-24) 01.jpg Archivi:Jeep Patriot facelift Sanming 01 2022-08-19.jpg Archivi:Imagine by Kia Genf 2019 1Y7A5762.jpg Archivi:Koenigsegg Jesko displayed at the NYIAS 2019.jpg Archivi:KTM X-Bow orange.JPG Archivi:Lada Kalina II (VAZ-2192) front.JPG Archivi:2015 Aston Martin Lagonda Taraf (19406457063).jpg Archivi:Lamborghini-Gallardo.jpg Archivi:2009 Lancia Musa Multijet.JPG Archivi:LAND ROVER DISCOVERY 3 (L319) China.jpg Archivi:2013 Lexus GS350 F-Sport.jpg Archivi:Lincoln MKT 001.jpg Archivi:Lotus Evora GTE (6146676833).jpg Archivi:Lynk & Co 06 006.jpg Archivi:Maserati Mc20.jpg Archivi:Maybach 62 S Classic-Gala 2021 1X7A0149.jpg Archivi:2015 Mazda MX-5 ND 2.0 SKYACTIV-G 160 i-ELOOP Rubinrot-Metallic Vorderansicht.jpg Archivi:McLaren Elva MIMO 2022.jpg Archivi:MERCEDES-BENZ S-CLASS (W223) China (3).jpg Archivi:2005 MG ZT Front.png Archivi:Mini Countryman F60 Shishi 01 2022-04-29.jpg Archivi:Mitsubishi ASX facelift Xiamen 01 2022-06-02.jpg Archivi:Mitsuoka Orochi Nude Top Roadstar.JPG Archivi:Morgan Aero Coupe.jpg Archivi:2018 Ford Mustang GT 5.0 Front.jpg Archivi:Nissan Juke (27).JPG Archivi:Opel GT front.JPG Archivi:Pagani Huayra at Goodwood 2014 001.jpg Archivi:Perodua Myvi 2015(front).png Archivi:2021 - Peugeot 308 III (C) - 05.jpg Archivi:1970 Plymouth 'Cuda (27459174766).jpg Archivi:Yellow Pontiac Solstice 2.jpg Archivi:Porsche Cayenne Coupe 003.jpg Archivi:2009 Proton Saga.jpg Archivi:2012-03-07 Motorshow Geneva 4332.JPG Archivi:Qoros 5 001.jpg Archivi:Ram ProMaster City.jpg Archivi:Range Rover Evoque Convertible.jpg Archivi:2018 Renault ZOE.jpg Archivi:Rinspeed sQuba (TWB 2008).jpg Archivi:2022 Rolls Royce Ghost Black Badge.jpg Archivi:2001 Rover 75 Connoisseur sedan (2010-07-19).jpg Archivi:SaabPhoeniX.jpg Archivi:Saleen S7.jpg Archivi:20140525 Renault Samsung QM3 01.jpg Archivi:Silver Saturn Sky 2.jpg Archivi:Savage Rivale Roadyacht GTS - Flickr - Alexandre Prévot (1).jpg Archivi:Salon de l'auto de Genève 2014 - 20140305 - e-sbarro Sparta 2.jpg Archivi:2008 Scion xB -- NHTSA.jpg Archivi:SEAT Cordoba 6L.jpg Archivi:Škoda Fabia II Facelift Shishi 01 2022-05-18.jpg Archivi:Smart 1 Brabus 001.jpg Archivi:Spyker C8 Aileron.jpg Archivi:Ssangyong Actyon Sports A 200 S 2012 (9735762745).jpg Archivi:Subaru Crosstrek, Burlingame (42130701284).jpg Archivi:2020 Suzuki Swace SZ-T HEV CVT 1.8.jpg Archivi:Tata Buzzard Sport, GIMS 2019, Le Grand-Saconnex (GIMS0651).jpg Archivi:Tatra-158-Phoenix Horka-7864.JPG Archivi:Tauro Spider.JPG Archivi:Tesla Semi 3.jpg Archivi:Osaka Auto Messe 2020 (275) - Toyota GR Supra (A90) tuned by AIMGAIN.jpg Archivi:Trabant601K.jpg Archivi:TVR Tuscan 1.jpg Archivi:UAZ 452 front q.jpg Archivi:Vauxhall Astra Mk V.jpg Archivi:Volvo XC90 Sanming 01 2022-07-21.jpg Archivi:2013 Goodwood Festival Of Speed - VUHL 05 - 9272275066.jpg Archivi:VW ID. Buggy IAA 2019 JM 0321.jpg Archivi:2016-03-01 Geneva Motor Show 0990.JPG Archivi:Yamaha Sports Ride Concept front-right2 2015 Tokyo Motor Show.jpg Archivi:ZAZFORZA.jpg Archivi:Zenos sports car.jpg Archivi:2015-03-03 Geneva Motor Show 5800.JPG Archivi:Zotye T300 IMG001.jpg Archivi:FiatBrava.jpg Archivi:ZX Auto Grandtiger 2.2 Plus Crew Cab 2015.jpg </gallery> == Aspets lenguisteg == === Etimolojia === Ind la [[lengua lombarda]] el termin o''tomobil'' al deriva prategament cont la medem acezion del [[Lengua francesa|frances]] ''automobile'' {{IPA|[ɔtɔmɔbil]}}, compost del [[Lengua greca antiga|grec]] ''αὐτός'' (''autòs'') "stess, de sé, de sé", e de l'[[ajetiv]] [[latin]] ''mobĭlis'', "mobil, qe 'l se mœv", çoè cont el segnifegad "qe 'l se mœv indeperlee". Inscambi, la parolla "vetura", la vegn del latin ''vectura'', der. de ''vectus'', p. pass. de ''vehĕre'' (menar) (•principi sec. XIII). == Riferiments == *[http://www.treccani.it/vocabolario/ricerca/vettura/ Vocabolari ''Treccani''] *[http://www.treccani.it/vocabolario/automobile/ Vocabolari ''Treccani''] == Oter projets == {{Interproget}} == Vox conrelade == *[[Autoradio]] [[Categoria:Automobil| ]]{{Lista1000}} c1jtiys34qg7w6ye8zafj7saomuxd9f 3 279799 1335212 2026-09-04T14:15:10Z Sciking 7100 Creada pagina con "{{subst:Benvegnud}}--~~~~" 1335212 wikitext text/x-wiki <br style="clear:both;"/> <div style="width:96%; align=left; padding:1em 2%;"> Ciao '''{{PAGENAME}}''', benvegnud in su la [[Wikipedia]] in [[lengua lombarda]], l'enciclopedia in Lombard a contegnud liber! <br/> Bon lavorà e bon divertiment de part de tucc i wikipedista.</div> <div style="width:96%; align=left; padding:1em 2%; background: #f7f8ff; border: 1px dotted gray"> Per scomincià la to colaborazzion dàgh un'oggiada, prima de tut, al '''[[Wikipedia:Cuma redatá una pagina|jut]]''' e anca a la pagina d'[[Wikipedia:Benvegnüü, nuvei rivaa|istruzzion]]. <br /> Regordes che: * '''se dev mia cargà material protegiud da [[Wikipedia:Drecc da còpia (copyright)|Dirit da cobia (copyright)]]''' * Besogna [[Wikipedia:Come marcà el dialet e l'ortografia che se dopera|scriver i articoi cont una grafia acetada]]: per el lombard in general a gh'è la [[Noeuva Ortografia Lombarda]] e la [[Scriver Lombard]], per i variant locai gh'è di alter grafie, de solet quej storeghe, per pussee de informazzion te consiliom de toeu contat cont un [[Special:Statìstegh|aministrador]] :Se te conosset un'ortografia local o te doperet un dizzionari scrivud cont un'ortografia local e te voeulet trasformà i parolle in Noeuva Ortografia Lombarda te podet vardà anca i [[:wiktionary:lmo:Category:Manual_de_trasformazzion_ortografica|manual de trasformazzion ortografica]] del [[wiktionary:lmo:|wikizzionari]] * I articoi i gh'hann de mantegnì un '''pont da vista neutral'''. * La lengua lombarda la gh'ha diverse variant locai o dialet: se te voeulet segnà el to dialet in su la pagina de la toa utenza a gh'è 'l modell [[Template:babellmo|babellmo]], per fàgh savé ai alter utent i lengov che te conosset dopera inveci el modell [[Wikipedia:Babel|#babel]]. Per firmà i to intervent in di pagine da discussion [[Jut:Come firmà i intervent|dopera la sequenza da quatar carater]] <nowiki>~~~~</nowiki> <small>Can't speak Lombard? Check out our [[Wikipedia:Imbasciada|Embassy]]!</small><br> '''<small>[[:en:b:Lombard|Learning Lombard (EN)]]</small> • <small>[[:it:b:Lombardo|Imparare il lombardo (IT)]]</small> • <small>[[:wikt:Categoria:Gramatega lombarda|Imprender el lombard (LMO)]]</small> </div>--[[User:Sciking|Sciking]] ^{([[User talk:Sciking|parla con mi]])} 16:15, 4 set 2026 (CEST) 3nbptngmmjekh0vpan4qg5dyuux59f6