Wikipedia
lmowiki
https://lmo.wikipedia.org/wiki/Pagina_principala
MediaWiki 1.47.0-wmf.23
first-letter
Media
Special
Ciciarada
Utent
Ciciarada Utent
Wikipedia
Ciciarada Wikipedia
Archivi
Ciciarada Archivi
MediaWiki
Ciciarada MediaWiki
Modell
Ciciarada Modell
Jut
Ciciarada Jut
Categoria
Ciciarada Categoria
Portal
Ciciarada Portal
TimedText
TimedText talk
Mòdul
Ciciarada Mòdul
Evento
Discussioni evento
Tuone Udaina
0
157261
1335904
837467
2026-10-12T14:17:34Z
~2026-54739-11
55342
1335904
wikitext
text/x-wiki
{{LUDUN}}
'''Tuone Udaina''' ) l'è stai l'ültim [[om]] bon de parlà la [[lengua dalmatica]].
Nassüd ind a l'isula de [[Veglia]] (Krk), el Tuone l'era cunussid cun la [[scumagna]] de ''Burbur'' (''[[Barbé]]''). Lü, par la verità, l'era miga un [[maderlengua]] dal dalmatich, ma pütòst un [[semi-parladù]].
Difati l'om, che l'era anca el sagrista de l'isula, al parleva el [[venetan]] cume sò prima lengua<ref>[http://books.google.it/books?id=e70b0YP9I0kC&pg=PA277 Gianpaolo Urso, Integrazione, mescolanza, rifiuto]</ref>: el dalmatich, ind la sò version vegliota, che lü ciameva ''veclisun''<ref>[http://books.google.it/books?id=flgSAAAAIAAJ&q=antonio+udina Graziadio Isaia Ascoli, Carlo Salvioni, Archivio glottologico italiano, Volume 9]</ref>, l'era la lengua de sò nona. A [[scola]] l'ha pö imparad l'[[italian]] e anca el [[tudesch]], e da la murusa el [[cruat]]. Pö cume om de cesa el cunusseva un po' de [[latin]].
El Burbur l'è mort al [[10 de giugn]] dal [[1898]], ai ses e mesa de la [[matina]], s'ciupad in aria sura a 'na [[mina]]. Prima de mör, el Tuone l'ha però trasmiss el sò bagai de cunuscensa al [[leguista]] [[Matteo Giulio Bartoli]] che, ind al [[1906]], l'ha püblicàd dü libor in sü la lengua morta.
==Cume el se presenteva lü==
{{quote|Ju sai Tuone Udaina de saupranaum Burbur, de jein sincuonta siapto, feilg de Frane Udaina, che, cun che el sant muart el tuota, el avaja setuonta siapto jein. Ju jai nascoit intela cuosa del nuomer trianta, de la cal che se venaja a la basalca, e naum foit tuont a luntun la maja cuosa. Foit dik puas a luntun. Cun che ju jera jaun de dikduat jein, ju jai duot el prinsiap de zar fure de la maja cuosa, a spuas con certjan troki e troke; nu stujaime in cunpanaja alegar e jucurme luok co le buole. Dapu ju jai lassuot cost juk e ju jai duot el prinsiap de zar in ustaraja a bar el mezul de vain, e a jucure a la maura; e feinta la missa nuat e calco cal feinta el dai, tota la nuat stujaime in cunpanaja feinta dik e dikdu troki. Dapu zajaime fure de la ustaraja; zajaime cantur sote le finiastre de la maja murauca...|Tirad föra da: ''Bartoli, Matteo Giulio, Das Dalmatische (2 vol.), Kaiserliche Akademie der Wissenschaften, Wien 1906''<ref>[http://books.google.it/books?id=k6AklvwXDEsC&pg=PA30 John Fisher, The lexical affiliations of Vegliote]</ref>}}
{{quote|Mi son Tuone Udaina de suranum Barbé, de an cinquanset, fiöl de Frane Udaina, che, quand le mort el sò pà, el gh'eva setantasset an. Mi son nassid indela cà al nümer trenta, de la via che la se và a la basilica, che le miga tant luntan da la me cà. L'è luntana des pass. Quand che s'eri giuin de dasdot an, ho inissiad a andà föra da la mè cà, a spass cun certi fiöi e fiöle; nüm stevum in cumpagnia alegher e giughevum cun la bala. Dopu mi ho lassad chel giögh chi e ho inissiad a andà in ustaria a beu un mez de vin e a giügà a la mora; e fin a la mesa not e d'i volt fin al dì, tüta la not, stevum in cumpagnia, fin a des e dudos fiöi. Pö andevum föra da l'usteria; andevum a cantà suta a le finestre de la mè murusa...|Tradüssión en lumbard ucidental}}
==Riferiment==
<references/>
2f6on866zpvfp5gozp46umpz61hxtu6
1335905
1335904
2026-10-12T14:17:54Z
~2026-54739-11
55342
1335905
wikitext
text/x-wiki
{{LUDUN}}
'''Tuone Udaina''' l'è stai l'ültim [[om]] bon de parlà la [[lengua dalmatica]].
Nassüd ind a l'isula de [[Veglia]] (Krk), el Tuone l'era cunussid cun la [[scumagna]] de ''Burbur'' (''[[Barbé]]''). Lü, par la verità, l'era miga un [[maderlengua]] dal dalmatich, ma pütòst un [[semi-parladù]].
Difati l'om, che l'era anca el sagrista de l'isula, al parleva el [[venetan]] cume sò prima lengua<ref>[http://books.google.it/books?id=e70b0YP9I0kC&pg=PA277 Gianpaolo Urso, Integrazione, mescolanza, rifiuto]</ref>: el dalmatich, ind la sò version vegliota, che lü ciameva ''veclisun''<ref>[http://books.google.it/books?id=flgSAAAAIAAJ&q=antonio+udina Graziadio Isaia Ascoli, Carlo Salvioni, Archivio glottologico italiano, Volume 9]</ref>, l'era la lengua de sò nona. A [[scola]] l'ha pö imparad l'[[italian]] e anca el [[tudesch]], e da la murusa el [[cruat]]. Pö cume om de cesa el cunusseva un po' de [[latin]].
El Burbur l'è mort al [[10 de giugn]] dal [[1898]], ai ses e mesa de la [[matina]], s'ciupad in aria sura a 'na [[mina]]. Prima de mör, el Tuone l'ha però trasmiss el sò bagai de cunuscensa al [[leguista]] [[Matteo Giulio Bartoli]] che, ind al [[1906]], l'ha püblicàd dü libor in sü la lengua morta.
==Cume el se presenteva lü==
{{quote|Ju sai Tuone Udaina de saupranaum Burbur, de jein sincuonta siapto, feilg de Frane Udaina, che, cun che el sant muart el tuota, el avaja setuonta siapto jein. Ju jai nascoit intela cuosa del nuomer trianta, de la cal che se venaja a la basalca, e naum foit tuont a luntun la maja cuosa. Foit dik puas a luntun. Cun che ju jera jaun de dikduat jein, ju jai duot el prinsiap de zar fure de la maja cuosa, a spuas con certjan troki e troke; nu stujaime in cunpanaja alegar e jucurme luok co le buole. Dapu ju jai lassuot cost juk e ju jai duot el prinsiap de zar in ustaraja a bar el mezul de vain, e a jucure a la maura; e feinta la missa nuat e calco cal feinta el dai, tota la nuat stujaime in cunpanaja feinta dik e dikdu troki. Dapu zajaime fure de la ustaraja; zajaime cantur sote le finiastre de la maja murauca...|Tirad föra da: ''Bartoli, Matteo Giulio, Das Dalmatische (2 vol.), Kaiserliche Akademie der Wissenschaften, Wien 1906''<ref>[http://books.google.it/books?id=k6AklvwXDEsC&pg=PA30 John Fisher, The lexical affiliations of Vegliote]</ref>}}
{{quote|Mi son Tuone Udaina de suranum Barbé, de an cinquanset, fiöl de Frane Udaina, che, quand le mort el sò pà, el gh'eva setantasset an. Mi son nassid indela cà al nümer trenta, de la via che la se và a la basilica, che le miga tant luntan da la me cà. L'è luntana des pass. Quand che s'eri giuin de dasdot an, ho inissiad a andà föra da la mè cà, a spass cun certi fiöi e fiöle; nüm stevum in cumpagnia alegher e giughevum cun la bala. Dopu mi ho lassad chel giögh chi e ho inissiad a andà in ustaria a beu un mez de vin e a giügà a la mora; e fin a la mesa not e d'i volt fin al dì, tüta la not, stevum in cumpagnia, fin a des e dudos fiöi. Pö andevum föra da l'usteria; andevum a cantà suta a le finestre de la mè murusa...|Tradüssión en lumbard ucidental}}
==Riferiment==
<references/>
6uqyri44d6exju7z8bivuycxt2zbtud
Aster (botànica)
0
164896
1335907
1299038
2026-10-13T03:03:59Z
InternetArchiveBot
32808
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1335907
wikitext
text/x-wiki
{{LORUNIF}}
{{taxobox
| name = ''Aster''
| image = AsterNovi-belgii-flower-1mb.jpg
| image_width = 250px
| regnum = [[Plantae]]
| subregnum = [[Tracheobionta]]
| divisio = [[Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| subclassis = [[Asteridae]]
| ordo = [[Asterales]]
| familia = [[Asteraceae]]
| subfamilia = [[Asteroideae]]
| tribus = [[Astereae]]
| genus = '''''Aster'''''
| subdivision_ranks = species
| subdivision =
}}
'''''Aster''''' l'è 'l nòm de 'n [[zèner (biologìa)|zèner]] de piànte de la famìa de le [[Asteraceae]]. El töl dét presapóch 600 spéci de piànte. Aster (''ἀστήρ'') l'è 'na paròla de la [[lèngua gréca]] che öl dì "stèla". Divèrse spéci del zèner Aster i è dopràde come ornamentài per vìa dei fiùr vistùs e culuràcc.
== Colegamèncc estèrni ==
{{commonscat|Aster|Aster}}
* [http://biopl-a-181.plantbio.cornell.edu/ Plant systematics]
* [https://web.archive.org/web/20081029224525/http://www.ppp-index.de/ PPP-index]
* [http://www.ipni.org/index.html The International Plant Names Index]
[[Categoria:Asteraceae]]
b6fte14strpb37pzx0qng6b9pc6ujee
Sedum
0
166286
1335911
1239193
2026-10-13T06:40:48Z
InternetArchiveBot
32808
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1335911
wikitext
text/x-wiki
{{Taxobox
| name = ''Sedum''
| status = secure
| image = Sedum acre bluete.jpeg
| image_width = 265px
| image_caption = ''[[Sedum acre]]''
| regnum = [[Plantae]]
| subregnum = [[Tracheobionta]]
| divisio = [[Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Saxifragales]]
| familia = [[Crassulaceae]]
| subfamilia = [[Sedoideae]]
| genus = Sedum
}}
'''Sedum''' l'è 'n [[zèner (biologìa)|zèner]] de piànte suculènte de la famìa de le [[Crassulaceae]] che 'l töl dét 'ntra 500 e 600 spéci diferènte, distribüìde 'ndèle regiù temperàde e frède de töcc du i emisfér de la tèra. I è piànte che s'è adatàt a rezìster en ambièncc sèch dàto che i è bùne de 'nmagazinà l'àiva 'ndèle sò fòie carnùze. La grandèsa la pöl nà dei 10/12 ghèi endele spéci piö pesène ai boscài de mès méter de le spéci piö grànde.
[[Archivi:Sedum Reflexum.JPG|thumb|200px|left|''[[Sedum reflexum]]'']]
I fiùr de chèsto zèner i g'ha 5 pétali e 5 stam. Le se 'nzènera facilmènt per talèa e per somésa, e chèsto 'l i a rènt ale ólte piànte 'nvazìve.<br /> Se le dopèra de spès per fà bèi i giardì ruciùs, le bordüre, ma apò a per furmà dei tapé sóta piànte e piantèle.
<br clear=left>
== Spéci piö cunusìde ==
* ''[[Sedum acre]]'' [[Linèo|L.]]
* ''[[Sedum aetnense]]'' [[Tineo]]
* ''[[Sedum album]]'' L.
* ''[[Sedum aizoon]]'' [[Sibth.]] & [[Herb.]] ex [[Boiss.]]
* ''[[Sedum alpestre]]'' [[Vill.]]
* ''[[Sedum amplexicaule]]'' [[DC.]]
* ''[[Sedum andegavense]]'' (DC.) [[Desv.]]
* ''[[Sedum annuum]]'' L. (sedo anual)
* ''[[Sedum anglicum]]'' [[Huds.]]
* ''[[Sedum anopetalum]]'' DC.
* ''[[Sedum arboreum]]'' [[Mast.]]
* ''[[Sedum arenarium]]'' [[Brot.]]
* ''[[Sedum atratum]]'' L.
* ''[[Sedum brevifolium]]'' DC.
* ''[[Sedum caespitosum]]'' ([[Cav.]]) DC.
* ''[[Sedum candollei]]'' [[Raym.-Hamet]]
* ''[[Sedum cepaea]]'' L.
* ''[[Sedum chazaroi]]'' P. Carrillo & J.A. Lomelí
* ''[[Sedum dasyphyllum]]'' L.
* ''[[Sedum dendroideum]]'' [[Sessé]] & [[Moc.]] ex DC.
* ''[[Sedum forsterianum]]'' [[Sm.]] en Sowerby
* ''[[Sedum glaucophyllum]]'' [[R.T.Clausen]]
* ''[[Sedum gypsicola]]'' [[Boiss.]] & [[Reut.]]
* ''[[Sedum hirsutum]]'' [[All.]]
* ''[[Sedum lagascae]]'' [[Pau]]
* ''[[Sedum lucidum]]'' [[R.T.Clausen]]
* ''[[Sedum maireanum]]'' [[Sennen]]
* ''[[Sedum maximum]]'' [[Suter]]
* ''[[Sedum melanantherum]]'' DC.
* ''[[Sedum mexicanum]]'' Britton
* ''[[Sedum modestum]]'' (sedo humilde)
* ''[[Sedum montanum]]'' [[E.P.Perrier]] & [[Songeon]]
* ''[[Sedum morganianum]]'' [[E.Walther]]
* ''[[Sedum mucizonia]]'' ([[Ortega]]) [[Raym.-Hamet]]
* ''[[Sedum nevadense]]'' [[Coss.]]
* ''[[Sedum oreganum]]'' [[Nutt.]]
* ''[[Sedum pedicellatum]]'' Boiss. & Reut.
* ''[[Sedum praealtum]]'' [[A.DC.]]
* ''[[Sedum pruinatum]]'' [[Brot.]]
* ''[[Sedum reflexum]]''
[[Archivi:Sedumhernandezii.jpg|thumb|265px|right|''[[Sedum hernandezii]]'']]
* ''[[Sedum rubens]]'' L.
* ''[[Sedum rubrotinctum]]'' (sedo rojo)
* ''[[Sedum rupestre]]'' L.
* ''[[Sedum sarmentosum]]'' [[Bunge]]
* ''[[Sedum sediforme]]'' ([[Jacq.]]) Pau
* ''[[Sedum spectabile]]'' [[Boreau]] (sedo brillante)
* ''[[Sedum spurium]]'' [[M.Bieb.]] (sedo bastardo)
* ''[[Sedum stellatum]]'' L.
* ''[[Sedum telephium]]'' [[Willd.]] ex [[Ledeb.]]
* ''[[Sedum villosum]]'' L.
* ''[[Sedum willkommiamum]]'' R. Fernandes
== Colegamèncc estèrni ==
{{commonscat}}
* http://biopl-a-181.plantbio.cornell.edu/
* https://web.archive.org/web/20081029224525/http://www.ppp-index.de/
* http://www.ipni.org/index.html
* http://www.catalogueoflife.org/search.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090115165326/http://www.catalogueoflife.org/search.php |date=2009-01-15 }}
* http://www.eol.org/
[[Categuria:Crassulaceae]]
[[Categuria:Botànica]]
6pysfss5owf7yow45u8xjv5g8z4k0yr
Jovibarba
0
191058
1335908
1299240
2026-10-13T05:15:03Z
InternetArchiveBot
32808
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1335908
wikitext
text/x-wiki
{{LORUNIF}}
{{taxobox
| name = ''Jovibarba''
| image = Hauswurz_(Jovibarba_globifera)_1.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = J. globifera
| regnum = [[Plantae]]
| divisio = [[Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Saxifragales]]
| familia = [[Crassulaceae]]
| subfamilia = [[Sempervivoideae]]
| genus = '''''Jovibarba'''''
| genus_authority = [[Augustin-Pyrame_de_Candolle|DC.]]
}}
'''''Jovibarba''''' l'è 'n [[zèner (biologìa)|zèner]] de piànte de fiùr suculènte che töl dét 14 spéci diferènte (ma segont sèrte autùr chèle acetàde i è apéna trè) e che fà part de la famìa botànica de le [[Crassulaceae]].
[[Archivi:Jovibarba globifera x 03.JPG|left|150px|thumb|<small>''El fiùr de 'n J. globifera, ést de vizì''</small>]]
L'è 'mparentàt strèt col zèner [[Sempervivum]] del qual sèrte ólte l'è mìa tat fàcil de distìnguer, sura de töt semài che l'è mìa fiurìt. Sèrte autùr adiritüra i la cunsìdera 'n sota-zèner de Sempervivum. La diferènsa piö fàcil de reconóser l'è 'ndèl fiùr: chèl dei Jovibarba el g'ha 6 pétali, chèl del Sempervivum el ghe n'ha alméno 'l dópe.
<br clear=left>
== Spéci ==
Le spéci acetàde del ''Flora Europaea''<ref>[http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Jovibarba&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Flora Europaea]</ref> i è:
* [[Jovibarba globifera]] (syn. J. sobolifera; Sempervivum globiferum)
* [[Jovibarba heuffelii]] (syn. J. velenovskyi; Sempervivum heuffelii)
* [[Jovibarba hirta]] (syn. Sempervivum hirtum)
== Riferimèncc ==
<references/>
{{commonscat}}
== Colegamèncc estèrni ==
*http://biopl-a-181.plantbio.cornell.edu/
*https://web.archive.org/web/20081029224525/http://www.ppp-index.de/
*http://www.ipni.org/index.html
*http://www.catalogueoflife.org/search.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090115165326/http://www.catalogueoflife.org/search.php |date=2009-01-15 }}
*http://www.eol.org/
[[Categoria:Crassulaceae]]
lu37tct9m8xszouc4y303ldadhhviz1
Rhodiola
0
191368
1335910
1299419
2026-10-13T06:22:52Z
InternetArchiveBot
32808
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1335910
wikitext
text/x-wiki
{{LORUNIF}}
{{Taxobox
|name=Rhodiola
| image = Rhodiola ishidae (200607).jpg
| image_width = 270px
| image_caption = R. ishidae
| regnum = [[Plantae]]
| divisio = [[Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Saxifragales]]
| familia = [[Crassulaceae]]
| subfamilia =
| genus = '''''Rhodiola'''''
| genus_authority = [[Linèo|L.]]
}}
'''''Rhodiola''''' l'è 'n [[zèner (biologìa)|zèner]] de piànte de fiùr suculènte che fà part de la famìa botànica de le [[Crassulaceae]]. L'è 'mparentàt strèt col zèner [[Sedum]], tat che divèrse spéci de Rhodiola le vé cunsideràde de divèrsi stüdiùs mìa come part del zèner Rhodiola ma come part del zèner Sedum.
L'è 'n zèner prezènt en [[Europa]], [[Sibéria]], [[Asia]] orientàla e [[Amèrica]] setentriunàla, sura de töt en ambièncc alpì e sub-artich.
El zèner Rhodiola l'è stat discriìt per la prìma ólta del [[Linèo]] endèla sò ''Species Plantarum''<ref>''Species Plantarum''. Band 2, S. 1035. Stockholm 1753, [http://www.botanicus.org/page/359056 online]</ref>.
== Galerìa de fóti ==
<gallery>
File:Rhodiola_angusta_5676.JPG|Rhodiola angusta
File:Rhodiola_dumulosa_6161.JPG|Rhodiola dumulosa
File:Rhodiola_rosea_01.jpg|[[Rhodiola rosea]]
File:Rhodiola heterodonta - Copenhagen Botanical Garden - DSC07466.JPG|Rhodiola heterodonta
File:Rhodiola integrifolia habitus.jpg|Rhodiola integrifolia
File:Rhodiola kirilowii-IMG 3653.jpg|Rhodiola kirilowii
File:Rhodiola pachyclados - Copenhagen Botanical Garden - DSC07494.JPG|Rhodiola pachyclados
File:Rhodiola rhodanta 034.JPG|Rhodiola rhodanta
</gallery>
== Sistemàtica ==
Segónt el [[Hideaki Ohba]] (* 1943) el zèner Rhodiola se pöl vidìl come spartìt en quàter sota-zèner, ogna ü urdinàt endèle sesiù e spéci discriìde ché sóta:<ref>Hideaki Ohba: ''Rhodiola''. In: Urs Eggli: ''Sukkulenten-Lexikon Band 4. Crassulaceae (Dickblattgewächse)''. 2003, S. 218–236</ref>
* Sota-zèner ''Primuloides'' <span class="Person">(Praeger) H.Ohba</span>
** Sesiù ''Hobsonia'' <span class="Person">(H.Ohba) H.Ohba</span>
*** ''[[Rhodiola hobsonii]]''
** Sesiù ''Primuloides'' <span class="Person">(Praeger) S.H.Fu</span>
*** ''[[Rhodiola handelii]]''
*** ''[[Rhodiola humilis]]''
*** ''[[Rhodiola pachyclados]]''
*** ''[[Rhodiola primuloides]]''
**** ''Rhodiola primuloides'' subsp. ''kongboensis''
**** ''Rhodiola primuloides'' subsp. ''primuloides''
*** ''[[Rhodiola saxifragoides]]''
** Sesiù ''Smithia'' <span class="Person">(H.Ohba) H.Ohba</span>
*** ''[[Rhodiola smithii]]''
* Sota-zèner ''Crassipedes'' <span class="Person">(Praeger) H.Ohba</span>
** ''[[Rhodiola algida]]''
** ''[[Rhodiola amabilis]]''
** ''[[Rhodiola chrysanthemifolia]]''
*** ''Rhodiola chrysanthemifolia'' subsp. ''chrysanthemifolia''
*** ''Rhodiola chrysanthemifolia'' subsp. ''liciae''
*** ''Rhodiola chrysanthemifolia'' subsp. ''sacra''
*** ''Rhodiola chrysanthemifolia'' subsp. ''sexfolia''
** ''[[Rhodiola dumulosa]]''
** ''[[Rhodiola nepalica]]''
** ''[[Rhodiola sinuata]]''
** ''[[Rhodiola staminea]]''
** ''[[Rhodiola stephanii]]''
** ''[[Rhodiola wallichiana]]''
* Sota-zèner ''Clementsia'' <span class="Person">(Rose) H.Ohba</span>
** ''[[Rhodiola rhodantha]]''
** ''[[Rhodiola semenovii]]''
* Sota-zèner ''Rhodiola''
** Sesiù ''Pseudorhodiola'' <span class="Person">(Diels) H.Ohba</span>
*** ''[[Rhodiola yunnanensis]]''
**** ''Rhodiola yunnanensis'' subsp. ''forrestii''
**** ''Rhodiola yunnanensis'' subsp. ''yunnanensis''
** Sesiù ''Rhodiola''
*** ''[[Rhodiola alsia]]''
**** ''Rhodiola alsia'' subsp. ''alsia''
**** ''Rhodiola alsia'' subsp. ''kawaguchii''
*** ''[[Rhodiola angusta]]''
*** ''[[Rhodiola atsaensis]]''
*** ''[[Rhodiola bupleuroides]]''
**** ''Rhodiola bupleuroides'' var. ''bupleuroides''
**** ''Rhodiola bupleuroides'' var. ''parva''
*** ''[[Rhodiola calliantha]]''
*** ''[[Rhodiola crenulata]]''
*** ''[[Rhodiola cretinii]]''
**** ''Rhodiola cretinii'' subsp. ''cretinii''
**** ''Rhodiola cretinii'' subsp. ''cretinii''
*** ''[[Rhodiola discolor]]''
*** ''[[Rhodiola heterodonta]]''
*** ''[[Rhodiola hookeri]]''
*** ''[[Rhodiola imbricata]]''
*** ''[[Rhodiola integrifolia]]''
**** ''Rhodiola integrifolia'' subsp. ''integrifolia''
**** ''Rhodiola integrifolia'' subsp. ''leedyi''
**** ''Rhodiola integrifolia'' subsp. ''neomexicana''
**** ''Rhodiola integrifolia'' subsp. ''procera''
*** ''[[Rhodiola ishidae]]''
*** ''[[Rhodiola junggarica]]''
*** ''[[Rhodiola kirilowii]]''
*** ''[[Rhodiola lobulata]]''
*** ''[[Rhodiola ludlowii]]''
*** ''[[Rhodiola macrocarpa]]''
*** ''[[Rhodiola marginata]]''
*** ''[[Rhodiola purpureoviridis]]''
**** ''Rhodiola purpureoviridis'' subsp. ''phariensis''
**** ''Rhodiola purpureoviridis'' subsp. ''purpureoviridis''
*** ''[[Rhodiola rosea]]'' (en bresà: ''Legn rodio''<ref>Elisa Zersi, ''Prospetto delle piante vascolari spontaneee o comunemente coltivate nella provincia di Brescia'', 1871 - Brescia, in ''Commentari dell'Ateneo di Brescia, per gli anni 1868 e 1869''. [http://books.google.it/books?id=Lf8AAAAAYAAJ&printsec=frontcover&hl=it&source=gbs_atb#v=onepage&q&f=false (pò a sö google.books)]</ref>)
*** ''[[Rhodiola serrata]]''
*** ''[[Rhodiola sherriffii]]''
*** ''[[Rhodiola subopposita]]''
*** ''[[Rhodiola tangutica]]''
** Sesiù ''Prainia'' <span class="Person">(H.Ohba) H.Ohba</span>
*** ''[[Rhodiola prainii]]''
*** ''[[Rhodiola stapfii]]''
** Sesiù ''Chamaerhodiola'' <span class="Person">(Fischer) C.A.Meyer</span>
*** ''[[Rhodiola atuntsuensis]]''
*** ''[[Rhodiola coccinea]]''
**** ''Rhodiola coccinea'' subsp. ''coccinea''
**** ''Rhodiola coccinea'' subsp. ''scabrida''
*** ''[[Rhodiola fastigiata]]''
*** ''[[Rhodiola gelida]]''
*** ''[[Rhodiola himalensis]]''
**** ''Rhodiola himalensis'' subsp. ''bouvieri''
**** ''Rhodiola himalensis'' subsp. ''himalensis''
**** ''Rhodiola himalensis'' subsp. ''taohoensis''
*** ''[[Rhodiola kaschgarica]]''
*** ''[[Rhodiola litwinowii]]''
*** ''[[Rhodiola nobilis]]''
*** ''[[Rhodiola pamiroalaica]]''
*** ''[[Rhodiola quadrifida]]''
*** ''[[Rhodiola recticaulis]]''
*** ''[[Rhodiola tibetica]]''
== Sinònim ==
* ''Chamaerhodiola'' [[Takenoshin Nakai|Nakai]]
* ''Clementsia'' [[Rose]]
* ''Kirpicznikovia'' [Á. Löve et D. Löve]
* ''Poenosedum'' [[Holub]]
* ''Tolmachevia'' [Á. Löve et D. Löve]
== Riferimèncc ==
<references/>
== Colegamèncc estèrni ==
* http://biopl-a-181.plantbio.cornell.edu/
* https://web.archive.org/web/20081029224525/http://www.ppp-index.de/
* http://www.ipni.org/index.html
* http://www.catalogueoflife.org/search.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090115165326/http://www.catalogueoflife.org/search.php |date=2009-01-15 }}
* http://www.eol.org/
{{commonscat}}
[[Categoria:Crassulaceae]]
acysu0110iiw76phypm6lx5tdxxewti
Manochlamys albicans
0
204106
1335909
1299300
2026-10-13T05:37:07Z
InternetArchiveBot
32808
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1335909
wikitext
text/x-wiki
{{LORUNIF}}
{{Taxobox
| name = Manochlamys albicans
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Plantae]]
| subregnum = [[Tracheobionta]]
| divisio = [[Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| subclassis = [[Caryophyllidae]]
| ordo = [[Caryophyllales]]
| familia = [[Amaranthaceae]]
| subfamilia = [[Chenopodioideae]]
| genus = '''''Manochlamys'''''
| genus_authority = [[Aellen]], 1939.
| species = '''''Manochlamys albicans'''''
| binomial_authority = [[Aellen]]
}}
'''''Manochlamys''''' l'è 'n [[Zèner_(biologìa)|zèner]] monotìpich de piànte fanerògame<ref>Especies en [http://www.ppp-index.de/ PPP-index] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081029224525/http://www.ppp-index.de/ |date=2008-10-29 }}</ref> che fà part de la famìa botànica de le [[Amaranthaceae]]. L'ünica spéce de chèsto zèner l'è la ''[[Manochlamys albicans]]'' [[Aellen]], 'na piànta uriginària del [[Sudafrica]].
==Descrisiù==
L'è 'n arbusto a fòie perèni che pöl rià a 'na altèsa de 25÷80 ghèi. El crès de 5 a 1000 méter de söl leèl del mar en [[Sudafrica]] e [[Namibia]].
==Tasonomìa==
''Manochlamys albicans'' l'è stàda discriìda per la prìma ólta del botànich svìser [[Paul Aellen]] endel ''[[Botanische Jahrbücher für Systematik, Pflanzengeschichte und Pflanzengeographie]]'', endel 1939.<ref>[http://www.tropicos.org/Name/7200457 ''{{PAGENAME}}'' en Trópicos]</ref>
==Sinònim==
*''Atriplex albicans'' [[William Aiton|Aiton]] [[basónimo]]
*''Atriplex sarcocarpus'' [[Kurt Dinter|Dinter]]
*''Exomis atriplecoides'' [[Moq.]]
*''Exomis oxyrioides'' auct. non Fenzl<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=Manochlamys ''{{PAGENAME}}'' en PlantList]</ref><ref name = JBG>{{cita web |url=http://www.ville-ge.ch/musinfo/bd/cjb/africa/details.php?langue=an&id=26333 |título= ''{{PAGENAME}}''|fechaacceso=6 de agosto de 2011 |formato= |obra= [[Conservatorio y Jardín Botánico de Ginebra]]: Flora africana}}</ref>
==Riferimèncc==
<references/>
==Bibliugrafìa==
#AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
# Gibbs Russell, G. E., W. G. Welman, E. Reitief, K. L. Immelman, G. Germishuizen, B. J. Pienaar, M. v. Wyk & A. Nicholas. 1987. List of species of southern African plants. Mem. Bot. Surv. S. Africa 2(1–2): 1–152(pt. 1), 1–270(pt. 2).
[[Categoria:Amaranthaceae]]
4oeu88h3j9tzlgwvz63qyejqap6orz7
Metrotranvia
0
214783
1335900
1297654
2026-10-12T12:22:16Z
Sciking
7100
/* Esempi */
1335900
wikitext
text/x-wiki
{{MILCLASS}}
{{Sbozz|grafia=MILCLASS}}
{{F|grafia=MILCLASS}}
[[File:U14 Auwiesen 230720061032.jpg|thumb|[[Stadtbahn de Stoccarda]]]]
La '''metrotranvia''' a l'è on servizzi [[tram|tranviari]] che 'l gh'ha 'na velocità volta e men interferenz cont el traffich veicolar, pedonal e ciclistich che 'l se pò, soratutt cont la sed propia e l'asserviment semaforich.
Tipicament a hinn sotta el [[Codes de la Strada]], a differenza di meteopolitan.
A gh'è anca di sistema mist de tranvia normal e metrotranvia. Anca i [[premetrò]] hinn despess di sistema de metrotranvia.
== Esempi ==
*[[Tranvia Berghem-Albin]]
*[[Trambesòs]]
*[[Trambaix]]
*[[Red di tram de Cagliari]]
*[[Stadtbahn de Stoccarda]]
== Alter progett ==
{{Interprogetto}}
== Vos correlaa ==
*[[Premetrò]]
*[[Metropolitana lingera]]
*[[Tram-treno]]
[[Categoria:Tram]]
02nech0od8m88fo0mxc9i2b1dgkb98p
Trambaix
0
214981
1335902
1308557
2026-10-12T12:23:28Z
Sciking
7100
/* Tram */
1335902
wikitext
text/x-wiki
{{MILCLASS}}
{{f|grafia=MILCLASS}}
[[File:Trambaixcornella.jpg|thumb]]
El '''Trambaix''' a l'è 'na [[metrotranvia]] che la conliga i comun de la comarca catalana del [[Baix Llobregat]] a [[Barcelona]]. A l'è in servizzi dal 5 de april del 2004 e incoeu la gh'ha trè lign. L'è longa 32 kilometer e la gh'ha 64 stazion.
== Storia ==
La storia del Trambaix la scomincia in del 1990, quand che di comun del Baix Llobregat domanden de slongà la linia 3 de la Metropolitana in del sò territori.
In del 1992 l'Entità Metropolitana del Trasport la fa on concors per fà lilinscì ona tranvia.
El 22 de giugn del 2001 el [[President de la Generalitat de Catalunya]] [[Jordi Pujol]] el mett la prima preja del progett del Trambaix, dopo circa cinch agn de proeuva.
El 3 de april del 2004 a l'è verta offizialment.
== Lign ==
[[Archivi:Trambaix.svg|thumb|El percors intregh]]
El tram el gh'ha trè lign: T1, T2 e T3
=== T1 e T2 ===
La linia T1 a l'è verta domà i dì de lavorà e la conliga la [[Francesc Macià (Trambaix)|Stazion de Macià]] cont la [[Bon Viatge (Trambaix)|Stazion de Bon Viatge]]. Inveci la linia T2 a l'è semper verta e la conliga Macià a [[Llevant - Les Planes (Trambaix)|Llevant - Les Planes]].
[[Archivi:Termómetro T1.svg|sinmarco|853x853px]]<p>
[[Archivi:Termómetro T2.svg|sinmarco|853x853px]]
=== T3 ===
La linia T3, inveci, la fa on percors different e la se snoeuda de la T1/T2 a [[Montesa (Trambaix)|Montesa]]. La conliga Macià a [[Sant Feliu-Consell Comarcal (Trambaix)|Sant Feliu-Consell Comarcal]].
[[Archivi:Termómetro T3.svg|sinmarco|853x853px]]
== Tram ==
[[File:BarcelonaTram1.jpg|thumb]]
El tram doperaa in sui metrotranvij de Barcelona a l'è on modell adattaa del [[Alstom Citadis|Citadis]] de la [[Alstom]], longh 32,5 m e largh 2,6 m.
A l'è faa in lega lingera de allumini e l'è bidirezional cont dò [[gabina (treno)|gabinn]] per mezz e i gh'ha di confort comé l'aria condizionada e i post per i biciclett.
== Alter progett ==
{{Interprogetto}}
== Vos correlaa ==
*[[Metropolitana de Barcelona]]
*[[Trambesòs]]
*[[Tram a Barcelona]]
[[Categoria:Straport a Barcelona]]
q4g14ic7bclk8b00gqkg7bkckcl8xyf
Tramvia Blau
0
215172
1335903
1298708
2026-10-12T12:25:05Z
Sciking
7100
/* Varda anca */
1335903
wikitext
text/x-wiki
{{MILCLASS}}
{{sbozz|grafia=MILCLASS}}
{{f|grafia=MILCLASS}}
[[File:Tramvia Blau.JPG|thumb|Vun di tram]]
El '''Tramvia Blau''' a l'è on tram de la part volta de [[Barcelona]] gestii de la [[Transports Metropolitans de Barcelona|TMB]], che 'l conliga la stazion de [[Avinguda Tibidabo (metropolitana de Barcelona)|Avinguda Tibidabo]], capoligna de la linia 7, cont la partenza de la [[funicolar de Tididabo]].
Inauguraa in del [[1901]] a l'è restaa l'unich tram de Barcelona finna a la costruzion del [[Trambaix]]. Al dì d'incoeu a l'è no retegnuu on tram normal e l'è prettament turistich, e de facc el gh'ha ona soa tariffa special.
== Infrastruttura ==
La ligna a l'è longa 1276 m cont on disnivell de 93 m. A gh'è di tratt reservaa a binari unich e di zon a binari dobbi cont el traffich compartii cont i vettur.
=== I tram ===
{| class="prettytable"
|- style="text-align:center;"
|| '''Foto'''
|| '''Numer'''
|| '''Ann'''
|-
| [[File:Tibidabo tramvias.jpg|150px]]
|align="center" | 2
|align="center" | 1901
|-
|[[File:Tramvia Blau.JPG|150px]]
|align="center" | 5,8,10
|align="center" | 1904
|-
|[[File:Old tram at Barcelona pic03.JPG|150px]]
|align="center" | 6,7
|align="center" | 1904
|-
|[[File:Old tram at Barcelona pic09.JPG|150px]]
|align="center" | 129
|align="center" | 1906
|}
== Alter progett ==
{{Interprogetto}}
== Varda anca ==
*[[Tram a Barcelona]]
[[Categoria:Straport a Barcelona]]
46jd3sac7zlcfn9qfrbosroi4edi9s2
Trambesòs
0
215528
1335901
1134515
2026-10-12T12:23:00Z
Sciking
7100
/* Material rotabil */
1335901
wikitext
text/x-wiki
{{MILCLASS}}
{{sbozz|grafia=MILCLASS}}
{{f|grafia=MILCLASS}}
El '''Trambesòs''' a l'è on servizzi de [[metrotranvia]] che 'l conliga [[Barcelona]], [[San Adrián de Besós]] e [[Badalona]]. A l'è faa de trè lign longh in total 14,1 km per 27 stazion.
La dopera el [[scartament standard]] e l'è in progett on raccord cont el [[Trambaix]].
== Storia ==
{{...}}
== Lign ==
[[File:Tram besos.svg|thumb|Mappa completa de la red]]
=== T4 ===
[[File:Termómetro T4.png|center|thumb]]
La linia T4 a l'è stada la prima a vess verta, el 8 de magg del 2004. Originariament verta con 10 stazion, poeu estenduu a 14. La permett de scambià cont la T5.
=== T5 ===
[[File:Termómetro T5.png|center|thumb]]
La linia T5 a l'è stada inaugurada el 14 de ottober del 2006, cont 8 stazion e possibilità de scambia cont la [[linia 4 (metropolitana de Barcelona)|linia 4]] de la Metropolitana, e in del 2007 a hinn vert alter 4 stazion e poeu l'è completada, e la permetterà de scambià anca cont la [[linia 2 (metropolitana de Barcelona)|linia 2]] e in futur la [[linia 9 (metropolitana de Barcelona)|linia 9]].
=== T6 ===
[[File:Termómetro T6.png|center|thumb]]
La linia 6 a l'è verta dal giugn del 2008, per la pupart in sui binari di alter lign. La permett on interscambi complett cont i alter lign del Trambesòs, cont la M4 e cont i Rodalies.
== Material rotabil ==
[[File:Tram Barcelona.JPG|thumb]]
Comé anca el [[Trambaix]], el Trambesòs el dopera el tram [[Alstom Citadis]] in d'ona version adattada a 5 sezion e 3 carej, faa su in 18 tram in la fabbrica de [[Santa Perpetua de Moguda]].
== Alter progett ==
{{Interprogetto}}
== Vos correlaa ==
*[[Trambaix]]
*[[Metropolitana de Barcelona]]
*[[Tram a Barcelona]]
[[Categoria:Straport a Barcelona]]
8iyo1051ly9lzhas0vzwx537g80tbyd
Ferrovia Roma-Giardinetti
0
227385
1335906
1272089
2026-10-12T18:26:55Z
Sciking
7100
1335906
wikitext
text/x-wiki
{{MILCLASS}}
{{sbozz|grafia=MILCLASS}}
{{atualizar}}
{{#if:{{Wikidata|P15}}|[[File:{{Wikidata|P15}}|thumb|Mappa de la linia]]|[[File:{{Wikidata|P18|n=1}}|thumb|Foto]]}}
La '''{{pipetrick}}''' a l'è 'na ferrovia regionala italiana a {{Wikidata|P1064}} {{#if:{{Wikidata|P559}}|che la conliga {{Wikidata|P559}} e|che la conliga Roma e {{str dopo|Ferrovia Roma-Giardinetti|-}}|}} longa {{Wikidata|P2043}} km.
Verta del {{Wikidata|P1619}}, l'è in {{Wikidata|P131|[[Lazzi]]}} e l'è de proprietà de {{#if:{{Wikidata|P127}}|{{Wikidata|P127}}|{{Wikidata|P137}}}}. {{#if:{{Wikidata|P3086}}|La velocità massima a l'è de {{Wikidata|P3086}} km/h.|}}
== Riferiment ==
*[https://www.3rotaie.it/3r_Documenti/Ferrovie_Italia.htm 3rotaie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220105083723/https://www.3rotaie.it/3r_Documenti/Ferrovie_Italia.htm |date=2022-01-05 }}
== Alter progett ==
{{Interprogett}}
[[Categoria:Red ferroviaria regionala italiana|Roma-Giardinetti]]
[[Categoria:Ferrovie del Lazzi|Roma-Giardinetti]]
4z83mhir6jdkn6g7eoxy7jce12w8ur3