Wikipedia
lnwiki
https://ln.wikipedia.org/wiki/Lok%C3%A1s%C3%A1_ya_libos%C3%B3
MediaWiki 1.47.0-wmf.18
first-letter
Média
Spécial
Discussion
Utilisateur
Discussion utilisateur
Wikipedia
Discussion Wikipedia
Fichier
Discussion fichier
MediaWiki
Discussion MediaWiki
Modèle
Discussion modèle
Aide
Discussion aide
Catégorie
Discussion catégorie
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Tryphène Saidi Mabikinyambey
0
15317
136038
2026-09-06T19:58:25Z
AdamLynnMcGill007
14035
Création en traduction article Tryphène Saidi Mabikinyambey" #WIKI100DaysRDC2026
136038
wikitext
text/x-wiki
[[image:defaut.svg|vignette|thumb|Tryphène Saidi Mabikinyambey]]
'''Tryphène Saidi Mabikinyambey''', azali politicien ya [[république démocratique du Congo|république démocratique du Congo]], aponami lokola député provincial mpo na circonscription ya Bafwasende na etuka ya Tshopo. Ayebani mpo na kobanda motion ya défiance oyo ememaki na kolongolama ya gouverneur Louis-Marie Walle Lufungula le 15 avril 2021, na ba députés 17 sur 28 ba votaki mpo na bolongolami na ye<ref name="actualite2021">{{Lien web|titre=Tshopo : le gouverneur Louis-Marie Walle destitué|url=https://actualite.cd/2021/04/15/tshopo-le-gouverneur-louis-marie-walle-destitue|site=Actualite.cd|date=15 avril 2021|consulté le=05 septembre 2026}}</ref>{{,}}<ref name="okapi2021">{{Lien web|titre=Tshopo : le gouverneur Walle Lufungula destitué|url=https://www.radiookapi.net/2021/04/16/actualite/politique/tshopo-le-gouverneur-walle-lufungula-destitue|site=Radio Okapi|date=16 avril 2021|consulté le=5 septembre 2026}}</ref>.
== Biographie ==
== Boyekoli ==
== Carrière politique ==
=== Député provincial pona Bafwasende ===
Aponami na maponami ya bituka ya sanza ya zomi na mibale 2018 na territoire [[Bafwasende]], asali na Assemblée provinciale ya Tshopo wuto 2019.
=== 2021 motion ya défiance ===
Na mokolo ya 15 avril 2021, atie mpe a défendre motion ya défiance contre gouverneur Louis-Marie Walle Lufungula. Bifundeli mingi etangamaki, kati na yango boyangeli mabe mpe kosalela mosolo na ndenge ya mabe<ref name="actualite2021"/> Gouverneur alongolamaki kaka mokolo wana nsima na voti ya ba membres 17 na 17 oyo bazalaki na session plénière, na ba membres 28 ya Assemblée provinciale.
Na nsima, guvɛrnɛrɛ oyo balongolaki ye na bokonzi asɛngaki na Cour constitutionnelle mpo na kotɛmɛla procédure yangoe<ref name="okapi2021"/>.
=== Alerte ya sécurité na oyo etali Bafwasende ===
Na 2025, en tant que représentant élu ya Bafwasende, atombolaki alarme na oyo etali présence massive ya ba armés oyo bazali lien na ba rebelles ya ADF na ba localités ya Ombiamedra na Bangabari, na secteur ya Barumbi. Ayebisaki ete bato mingi bazalaki kobanga, misala nyonso etelemaki, mpe bato mingi ya mboka balongolamaki na bandako na bango epai ya engumba Bafwasende<ref name="7sur72025">{{Lien web|titre=Tshopo : un député alerte sur la présence des ADF dans deux localités de Bafwasende|url=https://7sur7.cd/2025/09/28/tshopo-un-depute-alerte-sur-la-presence-des-adf-dans-deux-localites-de-bafwasende|site=7sur7.cd|accès url=libre|date=28 septembre 2025|consulté le=5 septembre 2026}}</ref>.
Esengi na gouvernement central mpe na FARDC kolendisa bozali na bango na esika eye.
== Talá mpe ==
* [[Louis-Marie Walle Lufungula]]
== Ba références ==
{{Références}}
{{ndambo}}
[[Catégorie:Tshopo]]
[[Catégorie:Kisangani]]
0iychl591zlfo21ojp77rwyptaiigv0
136041
136038
2026-09-06T20:08:35Z
AdamLynnMcGill007
14035
#WIKI100DaysRDC2026
136041
wikitext
text/x-wiki
[[image:defaut.svg|vignette|thumb|Tryphène Saidi Mabikinyambey]]
'''Tryphène Saidi Mabikinyambey''', azali politicien ya [[république démocratique du Congo|république démocratique du Congo]], aponami lokola député provincial mpo na circonscription ya Bafwasende na etuka ya Tshopo. Ayebani mpo na kobanda motion ya défiance oyo ememaki na kolongolama ya gouverneur Louis-Marie Walle Lufungula le 15 avril 2021, na ba députés 17 sur 28 ba votaki mpo na bolongolami na ye<ref name="actualite2021">{{Lien web|titre=Tshopo : le gouverneur Louis-Marie Walle destitué|url=https://actualite.cd/2021/04/15/tshopo-le-gouverneur-louis-marie-walle-destitue|site=Actualite.cd|date=15 avril 2021|consulté le=05 septembre 2026}}</ref>{{,}}<ref name="okapi2021">{{Lien web|titre=Tshopo : le gouverneur Walle Lufungula destitué|url=https://www.radiookapi.net/2021/04/16/actualite/politique/tshopo-le-gouverneur-walle-lufungula-destitue|site=Radio Okapi|date=16 avril 2021|consulté le=5 septembre 2026}}</ref>.
== Biographie ==
== Boyekoli ==
== Carrière politique ==
=== Député provincial pona Bafwasende ===
Aponami na maponami ya bituka ya sanza ya zomi na mibale 2018 na territoire [[Bafwasende|Bafwasende]], asali na Assemblée provinciale ya Tshopo wuto 2019.
=== 2021 motion ya défiance ===
Na mokolo ya 15 avril 2021, atie mpe a défendre motion ya défiance contre gouverneur Louis-Marie Walle Lufungula. Bifundeli mingi etangamaki, kati na yango boyangeli mabe mpe kosalela mosolo na ndenge ya mabe<ref name="actualite2021"/> Gouverneur alongolamaki kaka mokolo wana nsima na voti ya ba membres 17 na 17 oyo bazalaki na session plénière, na ba membres 28 ya Assemblée provinciale.
Na nsima, guvɛrnɛrɛ oyo balongolaki ye na bokonzi asɛngaki na Cour constitutionnelle mpo na kotɛmɛla procédure yangoe<ref name="okapi2021"/>.
=== Alerte ya sécurité na oyo etali Bafwasende ===
Na 2025, en tant que représentant élu ya Bafwasende, atombolaki alarme na oyo etali présence massive ya ba armés oyo bazali lien na ba rebelles ya ADF na ba localités ya Ombiamedra na Bangabari, na secteur ya Barumbi. Ayebisaki ete bato mingi bazalaki kobanga, misala nyonso etelemaki, mpe bato mingi ya mboka balongolamaki na bandako na bango epai ya engumba Bafwasende<ref name="7sur72025">{{Lien web|titre=Tshopo : un député alerte sur la présence des ADF dans deux localités de Bafwasende|url=https://7sur7.cd/2025/09/28/tshopo-un-depute-alerte-sur-la-presence-des-adf-dans-deux-localites-de-bafwasende|site=7sur7.cd|accès url=libre|date=28 septembre 2025|consulté le=5 septembre 2026}}</ref>.
Esengi na gouvernement central mpe na FARDC kolendisa bozali na bango na esika eye.
== Talá mpe ==
* [[Louis-Marie Walle Lufungula]]
== Ba références ==
{{Références}}
{{ndambo}}
[[Catégorie:Tshopo]]
[[Catégorie:Kisangani]]
t4m1tnj505y63lsd8genmion7atz98s
Deo Kanda
0
15318
136039
2026-09-06T20:04:48Z
Yannick Ikombe
14195
Création d'un article complet
136039
wikitext
text/x-wiki
'''Déo Gracia Kanda Mukoko''' azali mosani ya ndembo ya Congo ya Congo démocratique (RDC), abotami le 11 août 1989, na Matadi.
Abetaka lokola mosani ya loboko ya mwasi na Mtibwa Sugar.
== Biografi ya bomoi==
Malgré azali kaka na 1,71m ya hauteur, azali joueur très vite et techniquement doute mpe moko ya ba grands prospects congolais ya génération na ye.
=== Daring Club Motema Pembe ===
Abandaki carrière na ye na club ya Daring Club Motema Pembe<ref>[http://www.congofootcitoyen.com/congo-foot-article.php?id=51 ''Deo Kanda'']</ref> avant de rejoindre le TP Mazembe.
=== TP Mazembe ===
Date 13 novembre 2010 na football, Akotisaki but ya égalisation contre ba tunisiens ya Espérance de Tunis na match aller ya finale ya Ligue des champions ya CAF 2010 (score final 1-1).
<ref>[http://www.afrik.com/article21261.html Deo Kanda : "Un rêve devenu réalité"]</ref>.
Asanganaki na Coupe du monde ya ba clubs ya FIFA na 2009 mpe azalaki finaliste na Coupe du monde ya ba clubs ya 2010.
Asanganaki na équipe ya U23 na ba éliminatoires ya CAF mpo na Tournoi ya football ya ba jeux olympiques ya été 2012 na Londres mpe na ba éliminatoires ya ba jeux africains ya 2011.
=== Raja Casablanca ===
Na 2013, alongwaki na Tout Puissant Mazembe mpo na kokende na Raja Casablanca.
Na Raja Casablanca, a participé na Coupe du monde ya ba clubs ya FIFA 2013.
=== AS Vita Club ===
Na 2014, a signaki na AS Vita Club.
=== Bozongi na TP Mazembe ===
Na 2015 azongi na Tout Puissant Mazembe. Abeta match na ye ya liboso contre FC Saint Eloi Lupopo.
== Liste ya ba prix ==
=== Na club ===
{{RDC-d}} '''TP Mazembe'''
*Supercoupe de la CAF
*Vainqueur ('''1''') : Supercoupe de la CAF 2010.
*Championnat de [[république démocratique du Congo]] de football championnat de RD Congo
*Vainqueur ('''2''') : Championnat de [[république démocratique du Congo]] de football 2011 et Championnat de [[république démocratique du Congo]] de football 2012
*Finaliste ('''1''') : Championnat de [[république démocratique du Congo]]de football 2010.
*Coupe du monde des clubs de la FIFA Coupe du monde des clubs
*Finaliste ('''1''') : Coupe du monde des clubs de la FIFA 2010
'''Raja de Casablanca'''
* Coupe du Trône de football Coupe du Trône
*Finaliste ('''1''') : 2013 en football
*Coupe du monde des clubs de la FIFA Coupe du monde des clubs
*Finaliste ('''1''') : Coupe du monde des clubs de la FIFA 2013
''' AS Vita Club
* Ligue des champions de la CA Ligue des champions
*Finaliste ('''1''') : Ligue des champions de la CAF 2014
'''Simba SC'''
*Championnat de Tanzanie de football Championnat de la Tanzanie
*Vainqueur ('''2''') : Championnat de Tanzanie de football 2019-2020, Championnat de Tanzanie de football 2020-2021
*Coupe de Tanzanie de football Coupe de la Tanzanie
*Vainqueur ('''2''') : 2020, 2021
*Supercoupe de Tanzanie de football
*Vainqueur ('''1''') : 2020
*Finaliste ('''1''') : 2021
== Notes et références ==
guhuekmbuktnk8qfhwmj0r355g43gat
Bafwasende
0
15319
136040
2026-09-06T20:07:51Z
AdamLynnMcGill007
14035
Création en traduction article "Bafwasende" #WIKI100DaysRDC2026
136040
wikitext
text/x-wiki
[[image:Crossing the Lindi River at Bafwasende.jpg|thumb|vignette|''Kokatisa Ebale Lindi (pene na 1948)]]
'''Bafwasende''' eza localité<ref>Geonames, [https://www.geonames.org/219938/bafwasende.html 219938 : Bafwasende]</ref>,
centre administratif ya Bafwasende na [[Tshopo|Tshopo]] province ya [[république démocratique du Congo]]
== Géographie ==
[[Fichier:Départ pour le territoire de BAFWASENDE.jpg|vignette|gauche|upright|Sur la RN 4 en direction de Bafwasende.]]
Bafwasende ezali na libongo ya mobali ya ebale Lindi. Ezali kokende na nzela ya ekolo 4, oyo ezali na ntaka ya kilomɛtrɛ 260 na ɛsti ya engumba-mokonzi ya etúká, Kisangani.
== Lisolo ya kala ==
Bafwasende esalemaki lokola mission na ba Nganga Motema Mosantu na eleko ya Congo belge.
== Bokambi ==
Lokola mboka-mokonzi ya territoire —na ba votant 11.361 oyo bakomisamaki nkombo mpo na maponami ya 2018 —ezali na statut ya commune rurale oyo ezali na ba votant moke koleka 80.000 mpe ezalaki na ba conseillers municipales 7 na 2019<ref>CENI, [https://www.ceni.cd/assets/bundles/documents/cadre-legal/cadre-legal_1531157427.pdf ''Répartition des sièges pour les élections''], p.36, 2018</ref>.
== Environnement ==
== Bato mingi ==
Botangi ya bato ebandaki na 1984<ref>OCHA FISS, [https://data.humdata.org/dataset/democratic-republic-of-the-congo-major-cities Democratic republic of the congo major cities], 6 septembre 2018</ref>{{,}}<ref>Sauvegarde de :[https://web.archive.org/web/20130210151812/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=gamelan&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-46#selection-127.0-127.78 ''Word Gazetteer''], 2013</ref>.
== Notes et références ==
{{Références}}
{{ndambo}}
[[Catégorie:Tshopo]]
r4qi8y915uo9gekb5wmicpzfragg2f6
Kilasu Massamba
0
15320
136042
2026-09-06T21:52:36Z
Yannick Ikombe
14195
Création d'un article complet
136042
wikitext
text/x-wiki
'''Kilasu Massamba''',abotami le 22/12/1950 na Congo belge mpe akufi le 25 juin 2020 <ref>[https://actualite.cd/2020/06/25/rdc-champion-dafrique-1974-et-mondialiste-la-meme-annee-victor-kilasu-massamba-est], sur ''actualite.cd'', 25 juin 2020</ref>, est un footballeur international [[République démocratique du Congo|congolais]].
== Mosala ya mosala ==
Na 12 ans kaka, Kilasu azalaki déjà kosala kombo na football ya balabala. Ntango azalaki na mbula 18, atyaki sinyatili na kontra na ye ya liboso na [[Dravering]], club oyo ezalaki kobɛta na ligue ya mboka.
=== Football ya mosala ===
Na 1968, alongwaki na Dravering mpo na kokende na Arc-en-ciel esika abeta na ba bottes ya football mpo na mbala ya liboso. Amonanaki noki na scout moko ya AS Bilima mpe kaka sanza motoba sima akoti na club.<ref>{{Lien web |titre=Actualité {{!}} Disparition : inhumation de Victor Kilasu Massamba le 11 juillet {{!}} mediacongo.net |url=https://www.mediacongo.net/article-actualite-71718_disparition_inhumation_de_victor_kilasu_massamba_le_11_juillet.html |site=www.mediacongo.net |consulté le=2025-01-31}}</ref>.
Na 1971, a signer na CS Imana mpe après 9 ans na club asukisi carrière na ye na Babeti ya Sika<ref>{{Lien web |langue=fr |nom=Messager |titre=ADIEU KILASU MASAMBA |url=https://www.mbokamosika.com/2020/06/adieu-kilasu-masamba.html |site=MBOKAMOSIKA |date=2020-06-28 |consulté le=2025-01-31}}</ref>.
Na équipe nationale ya football ya République démocratique du Congo (équipe nationale ya Zaïre), asilisaki na esika ya minei na Coupe d’Africaine ya 1972.<ref>{{lien web |langue=en |url=http://www.rsssf.com/tables/72a-det.html |titre=African Nations Cup 1972 - Final Tournament Details |site=rsssf.com |auteur=Barrie Courtney |en ligne le=22 août 2013 |consulté le=20 janvier 2016}}</ref>
mpe azali mpe kobunda na Coupe d’Africaine ya 1976.<ref>{{lien web |langue=en |url=http://www.rsssf.com/tables/76a-det.html |titre=African Nations Cup 1976 - Final Tournament Details |site=www.rsssf.com |auteur=Barrie Courtney |en ligne le=22 août 2013 |consulté le=20 janvier 2016}}</ref>.
Azalaki mpe na équipe nationale ya football ya Zaïre na Coupe du monde ya 1974.
Na niveau ya club, abetaka na Daring Club Motema Pembe CS Imana na Amicale Sportive Dragons Bilima AS Bilima.<ref>{{Lien web |langue=fr |nom=Messager |titre=KILASU MASSAMBA SE CONFIE À MBOKAMOSIKA. |url=https://www.mbokamosika.com/article-kilasu-masamba-se-confie-a-mbokamosika-120303833.html |site=MBOKAMOSIKA |date=2013-09-28 |consulté le=2025-01-31}}</ref>.
== Bomoi ya moto ye moko==
Azalaki kofanda na Angola banda mars 1988 mpe abotaki bana 7
==mowei==
Victor Kilasu Massamba, ancien Léopard oyo alongaki Coupe d’Africaine ya 1974 na Egypte mpe abeta na Coupe du monde na Allemagne kaka mbula wana, akufi jeudi oyo le 25 juin, na résidence na ye na district ya Kimbanseke.
Lokola azalaki na bokono uta mwa ntango, bamemaki ye mbangu na lopitalo ya Kimbanguiste, oyo ezali na district moko, mpo na kozwa lisalisi mosusu mpe bapesaki ye oxygène.<ref>{{Lien web |langue=fr |nom=Messager |titre=RDC : Champion d'Afrique 1974 et mondialiste la même année, Victor Kilasu Massamba est décédé ce jeudi à Kinshasa. |url=https://actualite.cd/2020/06/25/rdc-champion-dafrique-1974-et-mondialiste-la-meme-annee-victor-kilasu-massamba-est|site=actualite.cd/ |date=jeu 25/06/2020 - 20:29 |consulté le=2026-09-06}}</ref>.
== Notes et références ==
8mnjghsdnoj8qipqlad71si5ponppnx
Gratien Iracan Unen Alingabo
0
15321
136043
2026-09-06T22:00:20Z
AdamLynnMcGill007
14035
Création en traduction article "Gratien Iracan Unen Alingabo" #WIKI100DaysRDC2026
136043
wikitext
text/x-wiki
[[image:IRACAN GRACIEN.jpg|thumb|vignette|''Gratien Iracan Unen Alingabo]]
'''Gratien Iracan Unen Alingabo''', ayebani na kombo ya Gratien de Saint-Nicolas Iracan, abotami le 24 avril 1978, na Logo na Territoire ya Mahagi (Province ya Ituri), azali politicien congolais mpe député national élu mpo na circonscription ya Bunia-Ville banda décembre 2018<ref name="wiki">{{Lien web|titre=Iracan Gracien de Saint-Nicolas|url=https://fr.wikipedia.org/wiki/Iracan_Gracien_de_Saint-Nicolas|site=Wikipédia|consulté le=6 septembre 2026}}</ref>.
== Mosala ya mosala ==
=== Boyekoli ===
Diplômé ya Iniversite ya [[Bunia]]; azwaki formasyo lokola ingénieur ya siansi ya banyama; auditeur na science animale na Université Pédagogique Nationale ya Kinshasa<ref name="wiki"/>
Azali mokambi mpe mobandisi ya ONG "Initiative pour la reconstruction, d'action, et changement adéquat pour la nation" (IRACAN Asbl).
=== Mosangani ya Parlement ===
Aponami lokola député national na décembre 2018 oyo azali ko représenter ville ya Bunia, aponami lisusu na décembre 2023. Asala na kati ya groupe parlementaire "Ensemble et alliés" avant akoma indépendant.
Azuaki lokumu mpo na position na ye na crise ya sécurité na est ya mboka. Na lolenge ya kokamwa, na 2020, abandaki motion ya défiance contre ministre ya Défense, Aimé Ngoy Mukena, kotanga "kozanga" ya kosilisa massacres na Ituri mpe na Kivus, mpe asengi ete débat eleka en direct na émission nationale, [[RTNC]]<ref name="actualite2020">{{Lien web|titre=Assemblée nationale : le député Gratien Iracan dépose sa candidature au poste de Rapporteur adjoint|url=https://actualite.cd/index.php/2025/11/06/assemblee-nationale-le-depute-gratien-iracan-depose-sa-candidature-au-poste-de|site=Actualite.cd|date=06/11/2025|consulté le=6 septembre 2026}}</ref>.
=== Kobengana na Ensemble pour la République ===
Mokonzi ya likolo na kati ya parti ''Ensemble pour la République'' ya Moïse Katumbi, a suspendre na août 2024 mpo na ko lancer campagne ya mobilisation sans ko consulter ba leaders mpe mpo na ko étiqueter bakonzi basusu "manipulateurs" mpe "gangsters"<ref name="www.reporter.cd">{{Lien web|titre=RDC : Exclusion définitive de Gratien Iracan d’Ensemble pour la République pour «manquement grave»|url=https://www.reporter.cd/rdc-exclusion-definitive-de-gratien-iracan-densemble-pour-la-republique-pour-manquement-grave/|site=www.reporter.cd|date=10 avril 2025|consulté le=6 septembre 2026}}</ref>.
Abenganamaki libela le 9 avril 2025, mpo na "violation grave ya discipline" nsima na kosangana na ba consultations politiques mpo na gouvernement ya unité nationale ebandaki na Félix Tshisekedi, contrairement na position officielle ya parti na ye<ref name="www.reporter.cd"/>{{,}}<ref name="africa2025">{{Lien web|titre=Radié du parti Ensemble pour la République, Gratien Iracan annonce sa candidature à la prochaine présidentielle|url=https://www.africa-press.net/congo-kinshasa/politique/radie-du-parti-ensemble-pour-la-republique-gratien-iracan-annonce-sa-candidature-a-la-prochaine-presidentielle|site=Africa-Press|date=10 avril 2025|consulté le=6 septembre 2026}}</ref>.
Nsima na kobengana ye, asakoli candidature na ye mpo na maponami ya mokonzi ya mboka makoya, kolobaka ete alingi "na nsuka kozala na bonsomi na mikano na ye"<ref name="africa2025"/>.
Na sanza ya minei 2025, alimboli ete apesaki likanisi epai ya mopesi-toli ya sipesiale ya Chef d’Etat ete básala guvɛrnema oyo ekozala na bato 25 na ndenge ya pɛtɛɛ mpo na kolendisa milende ya bitumba na Ɛsti<ref name="7sur7.cd">{{Lien web|titre=RDC : Le député Gratien Iracan suspendu de tout engagement et de toute activité d'Ensemble pour la République|url=https://7sur7.cd/taxonomy/term/2621|site=7sur7.cd|date=01 aout 2024 |consulté le=06 septembre 2026}}</ref>.
== Talá mpe ==
* [[Bunia]]
== Ba références ==
{{Références}}
{{ndambo}}
[[Catégorie:Bunia]]
[[Catégorie:Ituri]]
qie4eu1fbi9505ypumhvyhqumn1mdf2