Wikipedia
lnwiki
https://ln.wikipedia.org/wiki/Lok%C3%A1s%C3%A1_ya_libos%C3%B3
MediaWiki 1.47.0-wmf.21
first-letter
Média
Spécial
Discussion
Utilisateur
Discussion utilisateur
Wikipedia
Discussion Wikipedia
Fichier
Discussion fichier
MediaWiki
Discussion MediaWiki
Modèle
Discussion modèle
Aide
Discussion aide
Catégorie
Discussion catégorie
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Ámbenga
0
3787
136116
107945
2026-09-25T01:46:36Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
136116
wikitext
text/x-wiki
{{Taxobox début | animal | Ámbenga | | ''Channallabes apus''}}
{{Taxobox phylum | Chordata }}
{{Taxobox sous-embranchement | Vertebrata }}
{{Taxobox super-classe | Osteichthyes }}
{{Taxobox classe | Actinopterygii }}
{{Taxobox sous-classe | Neopterygii }}
{{Taxobox infra-classe | Teleostei }}
{{Taxobox super-ordre | Ostariophysi }}
{{Taxobox ordre | Siluriformes }}
{{Taxobox famille | Clariidae}}
{{Taxobox genre animal (auteur) | Channallabes apus | [[Johannes Peter Müller|Müller]] mpé [[Franz Hermann Troschel|Troschel]], [[1844]] }}
{{Taxobox fin}}
'''Ámbenga''', ebêngamaka mpé '''nkamba-nyóka''', '''nsɛmbɛbantáka''', '''nzɔmbɔ́ ya bǎsí''', '''kɔ́ngɔ''', '''moséki''', '''mokámbá''', mpé '''séki''', ezalí mbísi ya [[moliba]].
== Tála mpé ==
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4902784.stm BBC NewsAfrican fish leaps for land bugs ]
* [https://web.archive.org/web/20060414171251/http://news.nationalgeographic.com/news/2006/04/0412_060412_catfish.html National Geographic Catfish Hunts on Land, Scientists Report]
=== Nkásá o libándá ===
* [http://www.nature.com/news/2006/060410/multimedia/060410-9-m1.html Video] ya "Nature"
{{ndámbo}}
[[Category:Mbísi]]
87m4s28ck35jlj0xs1337nypyd984hu
Lokua Kanza
0
4746
136111
131500
2026-09-25T01:00:32Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
136111
wikitext
text/x-wiki
[[Fichier:Lokua Kanza 2010.JPG|thumb|350px|Pascal Lokua Kanza o mobu 2010]]
'''Pascal Lokua Kanza''' (abótámí o [[sánzá ya mínei]] 1958) azalí [[moyémbi]] mpé mokéli wa ndémbo wa [[Kongó-Kinsásá]]. Ayémbí o [[lingála]], [[lifalansé]] mpé [[lingɛlɛ́sa]].
== Tálá mpé ==
*[http://www.lokua-kanza.com Lokua Kanza Official Website]
*[https://web.archive.org/web/20080131015012/http://www.lokua-kanza.com/dboard/ Forum]
*[https://web.archive.org/web/20060623155904/http://www.bbc.co.uk/music/world/reviews/kanza_toyebi.shtml BBC World Music Review of ''Toyebi Te'']
{{DEFAULTSORT:Kanza, Lokua}}
[[Catégorie:Mizíki]]
[[Catégorie:Moyémbi wa Kongó-Kinsásá]]
[[Catégorie:Mobéti lindándà]]
[[Catégorie:Mbótama na 1958]]
== Ba lokumu ==
== Banoti mpé références ==
{{références}}
nrnlox716u0nb4c55qi7rcjub5cy2tv
Misíli
0
5608
136112
108465
2026-09-25T01:14:12Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
136112
wikitext
text/x-wiki
[[File:Adelaarsvaren plant Pteridium aquilinum.jpg|thumb|300px|''[[Pteridium aquilinum]]'']]
'''Misíli''' (''Pteridium centrali-africanum'') ezalí...
== Tála mpé ==
*[https://web.archive.org/web/20100407104508/http://www.florelaurentienne.com/flore/Groupes/Pteridophytes/007_Polypodiacees/04_Pteridium/Genre.htm Flore laurentienne : Pteridium]
*[http://www.tela-botanica.org/nn102271 Tela Botanica 102271]
[[Catégorie:Polypodiales]]
[[Catégorie:Flore (nom scientifique)]]
bp3xvlmxz3l1ciocaz5nljpthhityek
Moïse Katumbi Chapwe
0
5745
136113
134370
2026-09-25T01:18:06Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
136113
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Biographie2
}}
[[Fichier:Moïse Katumbi Chapwe - Radio Okapi - 2010-07-21.jpg|thumb|Moïse Katumbi, o mobú 2010.]]
'''Moïse {{smcp|Katumbi}} Chapwe''' (abotamaki mokolo 28 sanza ya mosopa ngbanda 1964) azali mosali politiki mpe mosali mombongo ya ekolo Kongo.<ref>{{cite journal|title=Moïse Katumbi Chapwe Millenium Excellence Foundation|url=http://mefafrica.org/moise-katumbi-chapwe/|journal=Millenium Excellence Foundation Africa|date=2012|access-date=2016-03-14|archivedate=2016-08-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160803004017/http://mefafrica.org/moise-katumbi-chapwe/|deadurl=yes}}</ref> Azalaki Bokulaka ya Etuka ya [[Katanga]], oyo ezali o ngele ya Ekolo Demokratiki ya Kongo, kobanda na mobu 2007 kino sanza ya libwa ya mobu 2015 .<ref>[http://www.worldstatesmen.org/Congo-K_Provinces_1960-1966.html Provinces of Congo (Kinshasa)]</ref> Ye azalaki moko ya baye Lisanga ya Bana Mboka Mpona Kotonga pe mpona [[Demokrasi]] (PPRD) kino mokolo 29 sanza ya libwa 2015 .<ref>{{cite journal |title=Is Katumbi's resignation a game changer in DRC?|url=http://democracyinafrica.org/is-katumbis-resignation-a-game-changer-in-drc/|journal=Democracy in Africa|date = 21 October 2015}}</ref> Ebele baloba na ntina naye ete “akoki kozala moto ya mibale oyo azali na nguya ebele o Ekolo Demokratiki ya Kongo sima ya Kumu wa Liboso ya ekolo, [[Joseph Kabila]] "<ref>{{cite journal|title=An old ally of Joseph Kabila leaves the ruling party|url=http://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21671178-joseph-kabila-may-just-have-acquired-powerful-new-rival-presidents-old-ally-leaves|journal=Economist|date=6 October 2015}}</ref> mpe ye atatolamaki moto ya [[Afríka|Afrika]] po na mobu 2015 " na makomi ya nkasa ya nsango Jeune Afrique.<ref name=jeuneafrique>{{Cite web|title = Sondage : Moïse Katumbi, Africain de 2015 selon les lecteurs de J.A., devant Mbonimpa et Mukwege - JeuneAfrique.com|url = http://www.jeuneafrique.com/288951/politique/sondage-moise-katumbi-africain-de-2015-selon-les-lecteurs-de-j-a-devant-mbonimpa-et-mukwebe/|website = JeuneAfrique.com|accessdate = 2015-12-23|language = fr-FR}}</ref>
== Bomoyi bwa ye ==
Moïse Katumbi na kombo na yé ya mbota "Moïse Soriano" abotamaki na mama ya ekolo Kongo mpe tata ya ekolo Greka, Nissim Soriano, oyo akimaki mboka Rhodes tango ezalaki kokunzama na Ekolo Italie ya ba fascistes okatikati ya bitumba ya mokili mobimba oyo ya liboso na oyo ya mibale.<ref>{{cite journal|title=Moise Katumbi Chapwe: The People's governor|url=https://www.transterramedia.com/collections/1667|journal=Transterramedia|date=10 September 2013|access-date=14 March 2016|archivedate=22 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222221447/https://www.transterramedia.com/collections/1667|deadurl=yes}}</ref> Ye akendeki kovanda na Katanga, pembeni ya [[etímá]] ya Moero .<ref>{{cite journal |title=Moïse Katumbi, un ovni en politique|url=http://blog.lesoir.be/colette-braeckman/2009/03/31/moise-katumbi-un-ovni-en-politique/|journal=Blog Le Soir|date= 31 March 2009}}</ref>
Moïse Katumbi asila kobalana na mwasi o nkombo ya Carine Katumbi.<ref name = Matata>{{cite journal|title=Matata III: M.Katumbi pas d'accord avec J. Kabila sur le choix d'un ministre|url=http://7sur7.cd/new/matata-iii-m-katumbi-pas-daccord-avec-j-kabila-sur-le-choix-dun-ministre/|journal=7 sur 7|date=28 September 2015|access-date=14 March 2016|archivedate=5 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160405222224/http://7sur7.cd/new/matata-iii-m-katumbi-pas-daccord-avec-j-kabila-sur-le-choix-dun-ministre|deadurl=yes}}</ref>
== Kelasi ==
Moïse Katumbi atangaki kelasi na eteyelo Kiwele ya [[Lubumbashi]] mpe na Mission Kapolowe esika azwaki dipolomi naye mpe asilisaki na kelasi ya lolenge ya kokanisa (Psychologie).<ref>{{cite journal|title=Portrait de Moise Katumbi Chapwe|url=http://www.enews24.com.au/portrait-de-moise-katumbi-chapwe/|journal=Enews 24|date=2014|access-date=2016-03-14|archivedate=2016-02-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160217194635/http://www.enews24.com.au/portrait-de-moise-katumbi-chapwe/|deadurl=yes}}</ref>
Na ntango akomaki ko yangela mombongo ya ndeko naye ya mobali mpe abandaki musala na Zambie, ayekolaki angeleza mpe alandaki kelasi ya koyekola boyangeli.<ref name=":0">{{Cite web|title = La conscience - Moïse Katumbi : l'homme, son parcours et ses œuvres|url = http://www.laconscience.com/Moise-Katumbi-l-homme-son-parcours-et-ses-oeuvres.html|website = www.laconscience.com|accessdate = 2015-09-16|archivedate = 2015-11-10|archiveurl = https://web.archive.org/web/20151110015214/http://www.laconscience.com/Moise-Katumbi-l-homme-son-parcours-et-ses-oeuvres.html}}</ref>
== Musala na ye moko ==
=== Mombongo ===
==== Mombongo ya mbisi ====
Moïse Katumbi abandaki musala naye ya mombongo na kotekateka mbisi na eteyelo mpe a zwaki matabisi ya dollars 40 na tango azalaki na maul 13.<ref>{{cite journal |title=Moïse Katumbi Chapwe: A man the west would love to do business with|url=http://www.forbescustom.com/EmergingMarketsPgs/CongoInterviewsP1.html|journal=Forbes Custom}}</ref> Sima nayango apelaki makasi na mombongo ya mbisi na etímá ya Moero epayi wapi abandaki kotekela mingimingi biloko naye kompani ya mbulamatadi na nkombo ya Gecamines.<ref>{{Cite web|title = Katanga Big Boss|url = http://www.courrierinternational.com/article/2009/05/07/katanga-big-boss|accessdate = 2015-09-16}}</ref>
==== Etablissement Katumbi ====
Akobisaki misala misusu o ekolo Zambie mpe a tombolaki yango na mimbongo misusu: bokumbi mituka, mombongo, komema biloko ya koliya.<ref>{{cite journal|title=Moise Katumbi Chapwe EMRC|url=http://www.emrc.be/documents/document/20140902154831-moise_katumbi_chapwe-drc.pdf|journal=EMRC|access-date=2016-03-14|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304035400/http://www.emrc.be/documents/document/20140902154831-moise_katumbi_chapwe-drc.pdf|deadurl=yes}}</ref> Kobanda na botongi ba nzela milayi mpe ya ba nkoto ebele ya mapeko kino na komema lotiliki o ba mboka miyike mpe bingumba minene, kotonga mpe kobongisa biteyelo mpe ba lopitalo, Katumbi atika kombo naye bisika nyonso na Etuka ya Katanga.<ref>{{cite journal |title=Kabila's "Decoupage": an aim at Moise Katumbi's rising popularity|url=http://zambiareports.com/2015/06/10/kabilas-decoupage-an-aim-at-moise-katumbis-rising-popularity/|journal=Zambia Reports|date = 10 June 2015}}</ref>
Na mobu 1987, akelaki bongo ndako munene ya mombongo o nkombo Etablissement Katumbi mpo na kosangisa misala naye nyonso ezala ya botimoli bandeké ya mabanga ya ntalo, bomemi mituka to mpe bomemi bileyi.<ref>{{cite journal|title=Moïse Katumbi: l'homme, son parcours et ses oeuvres|url=http://www.laconscience.com/Moise-Katumbi-l-homme-son-parcours-et-ses-oeuvres.html|journal=La conscience|date=4 February 2007|access-date=14 March 2016|archivedate=10 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151110015214/http://www.laconscience.com/Moise-Katumbi-l-homme-son-parcours-et-ses-oeuvres.html|deadurl=yes}}</ref>
==== Mining Company Katanga ====
Mbula zomi sima na yango, sima ya tombola musala naye, akelaki MCK (Mining Company Katanga), Oyo esilaki kozwa 80% ya misala ya botimoli ba ndeké ya kwivre mpe ya kobalt ya Gecamines.<ref name=":0" /> Mokolo 9 sanza ya mpela ya mazobo ya mobu 2015 kompani ya baye ekolo France na nkombo Necotrans esombaki MCK o motango ya mbongo oyo eyebani te.<ref>{{cite journal |title=Necotrans fait l'acquisition d'une importante société de Moïse Katumbi|url=http://www.jeuneafrique.com/277951/economie/necotrans-fait-lacquisition-dune-importante-societe-de-moise-katumbi/|journal=Jeune Afrique|date = 9 November 2015}}</ref><ref>{{cite journal |title=RDC: Necotrans rachète Mining Company Katanga de Moïse Katumbi|url=http://www.radiookapi.net/2015/11/10/actualite/economie/rdc-necotrans-rachete-mining-company-katanga-de-moise-katumbi|journal=Radio Okapi|date = 10 November 2015}}</ref>
=== Lisano ya ndembo ===
==== TP Mazembe ====
Kobanda mobu 1997, Moïse Katumbi azali pe Mokambi wa lingomba lia [[lisano]] ya ndembo TP Mazembe ya Lubumbashi.<ref>{{Cite web|title = TP Mazembe president|url = http://www.tpmazembe.com/en/the-club/the-president|website = www.tpmazembe.com|accessdate = 2015-09-16}}</ref> Lingomba liango lisila kolonga mbala mitano Ligue des Champions mpe elonga nayango ya suka ezalaki na mibu 2009 ,<ref>{{Cite journal|title = 2009 CAF Champions League|url = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2009_CAF_Champions_League&oldid=679933867}}</ref> 2010,<ref>{{Cite journal|title = 2010 CAF Champions League|url = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2010_CAF_Champions_League&oldid=615937216}}</ref> mpe 2015.<ref name= Abramovich>{{cite journal |title=Moise Katumbi - The Abramovich of African football|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Moise-Katumbi-The-Abramovich-of-African-football-393969|journal=Ghana Web|date = 14 November 2015}}</ref> Ebetaki mpe masano ya suka ya Bobeti ndembo ya Mangomba ya Mokili Mobimba ya FIFA na mobu 2010 na Abu Dhabi.<ref>{{Cite web|title = FIFA Club World Cup UAE 2010 - Awards - FIFA.com|url = http://www.fifa.com/clubworldcup/archive/uae2010/awards/index.html|website = FIFA.com|accessdate = 2015-09-16|last = FIFA.com|archivedate = 2019-12-04|archiveurl = https://web.archive.org/web/20191204202928/https://www.fifa.com/clubworldcup/archive/uae2010/awards/index.html}}</ref> mpe na mobu 2015 na [[Tokyo]].<ref>{{Cite web|title = FIFA Club World Cup Japan 2015 - TP Mazembe Mazembe - FIFA.com|url = http://www.fifa.com/clubworldcup/clubs/club=1923521/index.html|website = FIFA.com|accessdate = 2015-12-23|language = en-GB|archivedate = 2016-05-20|archiveurl = https://web.archive.org/web/20160520161717/http://www.fifa.com/clubworldcup/clubs/club=1923521/index.html}}</ref>
Lingomba oyo esalaki bongo nkombo na kokoma lingomba ya liboso ya Afrika ya koleka bokangikangi ya mikili ya mpoto mpe ya Amerika ya ngele, mpo na kokoma na suka ya masano ya Bobeti ndembo ya Mangomba ya Mokili Mobimba ya FIFA, wapi kuna ekutanaki na Inter Milan kansi balongaki yango mpe ekweyisamaki.<ref>{{cite journal |title=Katumbi: The Moses of Katanga|url=http://africanbusinessmagazine.com/uncategorised/katumbi-the-moses-of-katanga/|journal=African Business Magazine|date = 4 April 2013}}</ref>
Moïse Katumbi asilaki bongo mpe kokomisa lisano ya ndembo pologalame ya bozalizali po na kozwa mpe kotangisa bilenge ya Etuka ya Katanga. (Bato koleka 2000 basili koyekola kino sikoyo) Katumbi asilisaki mpe kotonga libanda ya masano ya TP Mazembe na mobu 2011 ya ntalo ya millioni 35 ya badollar ya baye amerika.<ref name= Abramovich/>
==== Komisyo Stratégique ya FIFA ====
Kobanda mokolo ya 2 sanza ya elanga ya mobu 2012, aponamaki bongo na komisyo stratégique ya FIFA.<ref>{{Cite web|title = FIFA Committees - Strategic Committee - FIFA.com|url = http://www.fifa.com/about-fifa/committees/committee=1882039/index.html|website = FIFA.com|accessdate = 2015-09-16|last = FIFA.com|archivedate = 2016-12-18|archiveurl = https://web.archive.org/web/20161218191353/http://www.fifa.com/about-fifa/committees/committee=1882039/index.html}}</ref><ref>{{cite journal |title=The management of Moïse Katumbi attracts CAF|url=http://www.tpmazembe.com/en/news/4514/the-management-of-moise-katumbi-attracts-caf|journal=TP Mazembe|date = 17 May 2013}}</ref>
== Bomoyi bwa Politiki ==
O mibu 2006 mpe 2011, Moïse Katumbi azalaki bongo ko telemela bobundi bwa Joseph kabila mpo na kozala tata mokonzi ya Ekolo Demokratiki ya Kongo.<ref>{{Cite web|title = - Www.LiveCongo.Com - Tout le Congo en Live !!! -|url = http://www.livecongo.com/dossier.php?num=1634&style=bleu&numdos=33|website = www.livecongo.com|accessdate = 2015-09-16|archivedate = 2017-09-19|archiveurl = https://web.archive.org/web/20170919234618/http://www.livecongo.com/dossier.php?num=1634&style=bleu&numdos=33}}</ref> Kansi, lokola basusu mingi, Katumbi abendanaki mosika na Kabila na mobu 2015.<ref name= yahoo>{{cite journal |title=Powerful governor of Congo's copper-rich Katanga province resigns|url=http://news.yahoo.com/powerful-governor-congos-copper-rich-katanga-province-resigns-064722826.html|journal=News Yahoo|date = 30 September 2015}}</ref>
Na makomi o nkasa ya nsango Reuters ya mokolo 13 sanza ya mpela ya mazobo mobu 2015, Moïse Katumbi a sengaki ete bapesa bobateli ya kofundama na Kabila sima ya kolongwa naye na bokonzi “neti komekakomeka mpo na ko convaincre Kabila alongwa na bokonzi tango bokonzi naye ya mibale mpe ya suka ya boponami ekosila na mobu ekoya ". Moïse abakisaki ete Kabila soki alongwe na bokonzi na ntango mibeko mokonzi ya ekolo esengi ye kokende, eko komisa ye “tata ya demokrasi ya ekolo Kongo” mpe tata mokonzi ya ekolo ya kolingama mingi epa ya bayi ekolo Kongo.<ref>{{cite journal |title=Congo's Kabila should receive immunity, says main opponent Katumbi|url=http://www.reuters.com/article/2015/11/11/us-congodemocratic-politics-katumbi-idUSKCN0T01TY20151111#YRxOkSrbQzi8ZH2k.97|journal=Reuters|date = 11 November 2015}}</ref><ref>{{cite journal|title=Katumbi wants immunity for Kabila after leaving office|url=http://www.postzambia.com/news.php?id=13202|journal=Post Zambia|date=13 November 2015|access-date=14 March 2016|archivedate=17 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160217194732/http://www.postzambia.com/news.php?id=13202|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite journal|title=DRC: Kabila should not face prosecution says main rival Katumbi|url=https://uk.news.yahoo.com/drc-kabila-not-face-prosecution-021204179.html|journal=UK News Yahoo|date=12 November 2015|access-date=14 March 2016|archivedate=17 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160217194735/https://uk.news.yahoo.com/drc-kabila-not-face-prosecution-021204179.html|deadurl=yes}}</ref>
=== Moponami na Lisanga ya Baponami ya Ekolo ===
Na mobu 2006, aponamaki lokola moponami na Lisanga ya Baponami ya Ekolo liboso ya koponama lokola Bokulaka ya Etuka ya Katanga na sanza ya elanga ya mobu 2007, ye aponamaki na bato 94 kati ya baponi 102.<ref name=":1">{{Cite web|title = Moïse Katumbi: New African Leadership|url = http://www.huffingtonpost.com/eva-m-clayton/moise-katumbi-new-african-leadership_b_5671773.html|website = The Huffington Post|accessdate = 2015-09-16}}</ref>
=== Bokulaka ya Katanga ===
Mikolo mike kaka sima ya ye kozwa bokonzi lokola Bokulaka ya Katanga, Moïse Katumbi apekisaki kobima na mondelo ya ekolo ya mabanga ya ntalo oyo ewuti kobima mbala moko na mabele, a tindaki bongo ba kompani minene na kotonga bisika ya kobongisa mabanga ya ntalo na kati ya Etuka.<ref>{{Cite web|title = Katanga: l'effet Moïse Katumbi - JeuneAfrique.com|url = http://www.jeuneafrique.com/137485/politique/katanga-l-effet-moese-katumbi/|accessdate = 2015-09-16}}</ref> Amatisaki mpaku ya Etuka kobanda badollar millioni 80 tiii na badollar miliale 3 mpo abundisaki kaniaka mpe asilaki komatisa kobima o ndelo ya ekolo ya ba cathodes ya Kwivre. Mbongo oyo basalelaki yango mpo na kotonga ba kelasi, ba nzela, ba lopitalo, mpe komema mayi peto ya komela(banda 3% tii na 67% bakoma kozwa mayi peto ya komela).<ref name=":1"/>
Kolandana na makomi ya suku ya ndeké, Moïse Katumbi asila bongo komatisa bosali ya kwivre kobanda 8000 kilo nkoto na mobu 2006 kino koleka Millioni moko na mobu 2014. Mbulamatadi naye esilaki mpe kotonga mapeko koleka 1000 ya ba nzela mpe kokitisa talo ya fufu ya masango kolongwa na badollar 45$ tii na badollar 10$ na saki moko.<ref>{{cite journal |title=Soccer-Loving Congolese Businessman Eyes Run for Presidency|url=http://www.bloomberg.com/news/articles/2015-11-11/soccer-loving-congolese-businessman-eyes-run-for-presidency|journal=Bloomberg|date = 11 November 2015}}</ref>
Na mobu 2013, kolandana na mobeko likonzi ya mboka naye, Moïse Katumbi alobaki ete ako pesa nkombo lisusu te mpo na maponami mbala ya mibale lokola Bokulaka. Mpo na maponami ya tata mokonzi ya ekolo ya mobu 2016, bato mingi okati mpe libanda ya mboka bazali komona ye lokola mopesi nkombo mpe mokitani wa Joseph kabila.<ref>{{cite journal |title=Katumbi quits DRC ruling Party|url=http://zambiareports.com/2015/09/29/katumbi-quits-drc-ruling-party/|journal=Zambia Reports|date = 29 September 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title = Millionaire governor gears up for 2016 Congo election bid|url = http://uk.reuters.com/article/2015/08/11/uk-congodemocratic-politics-idUKKCN0QG1E020150811|accessdate = 2015-09-16|archivedate = 2015-09-10|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150910101734/http://uk.reuters.com/article/2015/08/11/uk-congodemocratic-politics-idUKKCN0QG1E020150811}}</ref><ref>{{Cite journal|title = Congo: ‘Katumbi will decide the election’|url = http://www.ft.com/intl/cms/s/0/acb9c382-a0a9-11e4-9aee-00144feab7de.html#axzz3luwZxiYR|journal= Financial Times|date = 2015-01-20}}</ref><ref>{{cite journal|title=Could football boss Moise Katumbi become DR Congo president?|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-35726315|journal=BBC News|date=7 March 2016}}</ref>
=== Front Citoyen 2016 ===
O mokolo 29 sanza ya libwa 2015 alongwaki o bokonzi neti Bokulaka, sima ya bakambi ya mangomba ya politiki sambo kobenganama na Majorité Presidentielle oyo ezali kokunza mpo bakomelaki Kabila mokanda okati nayango bazalaki kotuna makanisi naye ya kotika bokonzi na suka ya bokonzi naye ya mibale na 2016.<ref>{{cite journal |title=Congolese opposition mulls Katumbi as presidential candidate|url=http://www.bloomberg.com/news/articles/2015-10-12/congo-opposition-will-consider-katumbi-as-presidential-candidate|journal=Bloomberg|date = 12 October 2015}}</ref><ref>{{Cite web | title =Powerful governor of Congo's copper-rich Katanga province resigns | work =Reuters | date =2015-09-29 | accessdate =2015-10-01 | url =http://af.reuters.com/article/drcNews/idAFL5N11Z4O820150929 | archivedate =2019-04-07 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20190407203944/https://af.reuters.com/article/drcNews/idAFL5N11Z4O820150929 }}</ref> Katumbi abakisaki ete kobima naye na PPRD eko pesa ye makoki ya kolakisa makanisi ya mbulamatadi ya kopotana na mobeko likonzi ya ekolo mpe kozongisa maponami sima<ref name= yahoo/> yango ekozongisela mpe ye bonsomi ya maloba mpe ya misala.<ref>{{cite journal |title=Congo's Katumbi signals bid for presidency by quitting party|url=http://www.bloomberg.com/news/articles/2015-09-30/congo-s-katanga-governor-katumbi-resigns-from-ruling-party|journal=Bloomberg|date = 30 September 2015}}</ref> Kaka na bosakoli moko wana, alobaki ete masolo munene ekosalema nakati ya baye societé civile mpo na kosala lingomba ya kidemokrasia mpe ya kotelemela ekolo na kati ya mboka . O mokolo 19 sanza ya mosopa ngbanda 2015, Moïse Katumbi asanganaki na bayangeli mangomba 26 mosusu basila koyebana ya Kongo na lisanga babengaki “Front Citoyen 2016”. Lisanga yango eza na makanisi ya kobatela mobeko likonzi mpe kosala ete maponami ya tata mokonzi wa ekolo ya mobu 2016 esalema.<ref>{{Cite web|title = Congo Opposition Parties Demand Election Calendar Be Revised|url = http://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-19/congo-opposition-parties-demand-election-calendar-be-revised|website = Bloomberg.com|accessdate = 2015-12-23|first = Tom|last = Wilson}}</ref>
== Bambano mpe ba mpalata ==
O mokolo 15 sanza ya mosopa ngbanda 2012, Fondation Excellence Millenium epesaki Katumbi mpalata ya “ Monzoto Moindo ya Afrika mpo na mobu 2012” na Nairobi, [[Kénya|Kenya]]. Mpalata oyo ezalaki po na kondima misala mpe motuya naye neti molongi na boyebi kokunza malamu ya Afrika.<ref>{{cite journal|title=Moïse Katumbi le gouverneur du Katanga auréolé du prix de bonne gouvernance "Black star of Africa 2012"|url=http://www.digitalcongo.net/article/88790|journal=Digital Congo|date=26 December 2012|access-date=14 March 2016|archivedate=30 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170630210030/http://www.digitalcongo.net/article/88790|deadurl=yes}}</ref>
Na sanza ya elanga 2015, Moïse Katumbi azwaki mpe mpalata ya “Moyangeli lisano ya ndembo wa mobu” na maboko ya Lisanga ya mangomba etali masano ya ndembo na Afrika.<ref>{{cite journal |title=Toure makes it four in a row|url=http://www.cafonline.com/en-US/NewsCenter/News/NewsDetails?id=VXQ2etjmt6my7JSqvaPcfg%3D%3D|journal=CAF|date = 8 January 2015}}</ref>
O mokolo 22 sanza ya mosopa ngbanda 2015, Moïse Katumbi atatolamaki “Moto ya Afrika mpo na mobu 2015” na nkasa ya nsango Jeune Afrique, nkasa ya nsango eleka misusu ya bikolo ya afrika na munene.
== Mazita o libanda ==
* [https://fr-fr.facebook.com/pages/Moise-katumbi-Chapwe-for-president-2016/171211426273259 Facebook ya Moise Katumbi]
* [https://twitter.com/moise_katumbi?lang=fr Twitter ya Moise Katumbi]
==Etatoli==
<references/>
[[Catégorie:Moí-politíki wa Kongó-Kinsásá]]
[[Catégorie:Mbótama na 1964]]
486btctt8kvr8layexl453axb23ai3z
William Henry Sheppard
0
8752
136115
123281
2026-09-25T01:43:42Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
136115
wikitext
text/x-wiki
[[Fichier:WHS portrait.jpg|thumb|200px|Sheppard mwa 1917]]
'''William Henry Sheppard''' (8 mársi 1865-25 novɛ́mbɛ 1927) azalaka [[misíoni]] ya [[Ameríka]]. Asalaki misioni na Kongó na Tango ya [[Léopold II]]
==Mayé Asala==
Sheppard abótamaka na Waynesboro, Virginia o mokolo 8 mársi 1865.
==Bowéyi==
==Makomi==
===Búku===
* William H.Sheppard "''Presbyterian Pioneers in Congo''". Richmond, Va., Presbyterian committee of publication, 1917. <ref>[https://archive.org/details/presbyterianpion00shep]</ref>
'''Nkoma ya Batu misusu'''
==O libanda==
* {{en}} [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?res=9C04E7D9113CE433A25756C0A9679C946197D6CF|Zulunalo ya mé élékaka]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20020809222732/http://news.nationalgeographic.com/news/2002/02/0228_0301_livingstone.html "Black Livingstone"], - D.L. Parsell, ''National Geographic News''
==Mituya ya miké==
[[Catégorie:Mokomi]]
[[Catégorie:Mbótama na 1865]]
[[Catégorie:Liwá na 1927]]
[[Catégorie:Moto wa Misíoni]]
fcrcy9sira11jxdvjv4c77v5invkibh
Bemba Saolona
0
9444
136105
133853
2026-09-25T00:04:40Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
136105
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Biographie2
| image = Jeannot Bemba Saolona.jpg
| fonction = Ministre de l'Economie et de l'Industrie
}}
'''Jeannot Bemba Saolona''' ( 3 Sanza ya libwa 1942 kino 1 Sanza ya libwa 2009] ya Politiki ya [[Kongó-Kinsásá]].
==Bomoyi==
Bemba Saolona azalaka moto ya politki ya Kongó-Kinsásá. Azalaka mpé tata moboti ya [[Jean-Pierre Bemba]], [[Caroline Bemba]], [[Françoise Bemba]] mpé Catherine Bemba Mobutu,[https://www.mbokamosika.com/article-33524140.html Biographie sommaire du Sénateur Bemba Saolona] mwǎsi ya [[Mobutu Nzanga|Mobutu Nzanga Ngbangawe]].
==Bowéyi==
Akufaka na [[Bruxelles]] o mokolo ya mibale na Sanza ya libwa o mibu nkoto mibale na libwa (1 Juillet [[2009]]).
==Búku==
* Jean-Claude Willame " L'automne d'un despotisme: pouvoir, argent et obéissance dans le Zaïre des années quatre vingt-dix" Edition Karthala 1992
==Mazita o libanda==
* [http://www.jeuneafrique.com/202511/politique/jeannot-bemba-saolona/ sango ya liwa ya Bemba Saolona na Jeune Afrique]
* [https://web.archive.org/web/20160403021610/http://aviation-safety.net/database/operator/airline.php?var=5397]
==Mituya ya miké==
[[Catégorie:Moí-politíki wa Kongó-Kinsásá]]
8e4zrszdee9dq0zpzn76vdua9qw5jze
Lassy Mbouity
0
11191
136110
128593
2026-09-25T00:50:57Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
136110
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Biographie
| nom = Lassy Mbouity
| nom de naissance = Grace Herval Lassy Mbouity
| image = Lassy Mbouity with Dr Rand Paul in 2015.jpg
| date de naissance = {{date de naissance|15|10|1988|âge=oui}}
| lieu de naissance = [[Brazzaville]],({{COG}})
| date de décès =
| âge au décès =
| lieu de décès =
| nationalité = [[Kongó-Brazzaville|Congolais]]
| profession = [[mokomi]]
| formation =
| hommage =
| famille =
| notes =
}}
'''Lassy Mbouity'''<ref>{{cite web|url=https://presseafricaine.org/2016/11/13/biographie-de-lassy-mbouity|title=Lassy MBouity's Biography from Presse Africaine|work=Presse Africaine|access-date=2020-08-12|archivedate=2017-01-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170127224404/https://presseafricaine.org/2016/11/13/biographie-de-lassy-mbouity/}}</ref> azalí [[mokomi]],<ref>{{cite web|url=http://www.bmvr.marseille.fr/in/sites/marseille/faces/alphaBrowse.xhtml?index=Auteur&query=M%27Bokolo%2C+Elikia |title=Liste des auteurs français |work=Bibl—iothèque de Marseille }}</ref> [[montɔ́ki]], wa ekólo ya [[Kongó-Brazzaville]].<ref>{{cite web |url=https://catalog.lib.uchicago.edu/vufind/Record/10486158 |title=L'Afrique après l'Asie : quelle stratégie pour les États-Unis ? / Lassy Bouity |work=The University of Chicago Library |access-date=2020-08-12 |archivedate=2023-10-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231012010215/https://catalog.lib.uchicago.edu/vufind/Record/10486158 }}</ref>
==Bomɔi bwa mòtò==
Abotamá na [[Brazzaville]]<ref>{{cite web|url=http://www.worldcat.org/identities/viaf-311591002/ |title= Most widely held works by Lassy Bouity|work=WorldCat Identities }}</ref> na Kongó-Brazzaville o mokɔlɔ ya 15 octobre 1988.
=== Búku ===
* ''[[Révolution de l’éducation africaine]]''
* ''[[L’Afrique après l’Asie]]''
* ''[[François Hollande Réveille la Jeunesse Africaine]]''
* ''[[Histoire de la République du Congo]]''
* ''[[Histoire de la République démocratique du Congo]]''
* ''[[Histoire de la République du Tchad]]''
* ''[[Autonomisation politique de la jeunesse africaine]]''
* ''[[Histoire de la République Gabonaise]]''
* ''[[Histoire de la République Centrafricaine]]''
* ''[[Histoire de la République de Guinée]]''
* ''[[Histoire de la République de Côte d’Ivoire]]''
* ''[[Histoire de la République du Mali]]''
* ''[[Histoire de la République du Sénégal]]''
* ''[[Histoire de la République de Madagascar]]''
* ''[[Histoire de l’Afrique]]''
* ''[[Denis Sassou Nguesso, ma politique pour le Congo]]''
* ''[[La lutte contre la corruption et les conflits d’intérêts en Afrique]]''
* ''[[Mon projet de société pour la République du Congo: Un Congo uni dans la diversité]]''
== Mazíta o libándá ==
=== Lassy Mbouity ===
* [https://web.archive.org/web/20210207154233/http://www.lassymbouity.com/ site ya Lassy Mbouity]
* [https://www.facebook.com/LassyMbouity/ Facebook ya Lassy Mbouity]
=== Búku ===
* [https://www.worldcat.org/identities/lccn-n2017064644/ WorldCat ]
* [https://id.loc.gov/authorities/names/n2017064644.html The Library of Congress]
* [https://viaf.org/viaf/311591002/ Fichier d'autorité international virtuel]
* [https://isni.oclc.org/xslt/DB=1.2//CMD?ACT=SRCH&IKT=8006&TRM=ISN%3A0000000442466183&TERMS_OF_USE_AGREED=Y&terms_of_use_agree=send&COOKIE=U51,KENDUSER,I28,B0028++++++,SY,NISNI,D1.2,E4bdb7709-2c3,A,H1,,3-28,,30-41,,43-59,,65-70,,74-75,R169.255.121.234,FY International Standard Name Identifie]
* [https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb17760412p Bibliothèque nationale de France]
== Références ==
</references>
[[Catégorie:Mokomi wa Kongó-Brazzaville]]
[[Catégorie:Mbótama na 1988]]
80quv2712sekf7fifzn6l8i5v0ld3z5
Isabel dos Santos azali moto ya mayele
0
13406
136108
129777
2026-09-25T00:37:51Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
136108
wikitext
text/x-wiki
'''Isabel dos Santos''', abotami mokolo ya tuka mibale Sanaa ya minei mobu nkoto moko na nkama libwa na ntuku nsambo na misato (1973) na [[Baku]], Azerbaïdjan SSR, URSS <ref>[https://web.archive.org/web/20160615084218/http://multimedia.fnac.pt/multimedia/PT/pdf/9789897412257.pdf Isabel dos Santos - Segredos e poder do dinheiro]. Filipe S. Fernandes. Documentaire (portugais)</ref>, azali mwasi ya mombongo [[Angola|ya Angola]] mpe mwana mwasi ya Mokonzi ya kala ya Ekolo [[Angola]], José Eduardo dos Santos . Engebene zulunalo ''Forbes'', bozwi na ye kino na janvier 2020 ekomi na 2,1 milliards ya ba dollars 2,1 milliards <ref name="forbes">[https://www.forbes.com/profile/isabel-dos-santos/ Isabel dos Santos - Perfil], Forbes</ref> , <ref>{{Cite web |title=Kopi ya archive |url=https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2013/08/14/how-isabel-dos-santos-took-the-short-route-to-become-africas-richest-woman/ |access-date=2024-08-18 |archivedate=2016-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307193348/http://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2013/08/14/how-isabel-dos-santos-took-the-short-route-to-become-africas-richest-woman/}}</ref> oyo ekomisi ye mwasi ya liboso ya Afrika ya milliardaire na ba dollars, mpe lisusu mwasi ya bomengo koleka na ‘Afrique. Engebene na baye batyolaka ye, azuaka bomengo na ye na système ya nepotisme oyo tata na ye atyaki na tango ya présidence na ye, kobanda 1979 tee na 2017 <ref>{{En}} [https://web.archive.org/web/20170815004333/https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2013/01/23/isabel-dos-santos-daughter-of-angolas-president-is-africas-first-woman-billionaire/ {{Lang|en|Isabel Dos Santos, Daughter Of Angola's President, Is Africa's First Woman Billionaire}}], ''Forbes'', 23 janvier 2013</ref> . Ba enquêtes ebele etali ba conditions ya kozua fortune oyo.
nvf66fwjpdi2xt5wzzcq4e3cmc10gxz
Isabel dos Santos
0
13462
136107
134305
2026-09-25T00:37:50Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
136107
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Biographie|nom=Isabel dos Santos|image=IsabelDosSantos199.jpg|légende=|nom de naissance=Isabel Kukanova dos Santos|surnom=|date de naissance=20 avril 1973|lieu de naissance=[[Bakou]] ([[république socialiste soviétique d'Azerbaïdjan]], [[Union soviétique|URSS]])|date de décès=|lieu de décès=|nationalité={{ANG-d}} [[angola]]ise<br />{{RUS-d}} [[russie|russe]]<ref name="darcy" />|pays de résidence=|diplôme=[[Ingénieur]]|profession=|activité principale=Investisseuse|activités autres=Directeur de la [[Sonangol]] (2016-2017)|formation=[[King's College de Londres]]|hommage=|ascendants=|conjoint=[[Sindika Dokolo]] (2002-2020)|descendant=|famille=[[José Eduardo dos Santos]] (père)<br/>Tatiana Kukanova (mère)|signature=|notes=}}'''Isabel dos Santos''', abotami mokolo ya ntuku mibale na sanza ya minei mobu nkoto moko na nkama libwa na ntuku nsambo na misato na [[Baku]], Azerbaïdjan SSR, URSS <ref>[https://web.archive.org/web/20160615084218/http://multimedia.fnac.pt/multimedia/PT/pdf/9789897412257.pdf Isabel dos Santos - Segredos e poder do dinheiro]. Filipe S. Fernandes. Documentaire (portugais)</ref>, azali mwasi ya mombongo [[Angola|ya Angola]] mpe mwana mwasi ya Mokonzi ya kala ya Ekolo [[Angola]], José Eduardo dos Santos . Engebene zulunalo ''Forbes'', bozwi na ye kino na janvier 2020 ekomi na 2,1 milliards ya ba dollars 2,1 milliards <ref name="forbes">[https://www.forbes.com/profile/isabel-dos-santos/ Isabel dos Santos - Perfil], Forbes</ref> , <ref>{{Cite web |title=Kopi ya archive |url=https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2013/08/14/how-isabel-dos-santos-took-the-short-route-to-become-africas-richest-woman/ |access-date=2024-08-20 |archivedate=2016-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307193348/http://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2013/08/14/how-isabel-dos-santos-took-the-short-route-to-become-africas-richest-woman/}}</ref> oyo ekomisi ye mwasi ya liboso ya [[Afríka|Afrika]] ya milliardaire na ba dollars, mpe lisusu mwasi ya bomengo koleka na ‘Afrique. Engebene na baye batyolaka ye, azuaka bomengo na ye na système ya nepotisme oyo tata na ye atyaki na tango ya présidence na ye, kobanda 1979 tee na 2017 <ref>{{En}} [https://web.archive.org/web/20170815004333/https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2013/01/23/isabel-dos-santos-daughter-of-angolas-president-is-africas-first-woman-billionaire/ {{Lang|en|Isabel Dos Santos, Daughter Of Angola's President, Is Africa's First Woman Billionaire}}], ''Forbes'', 23 janvier 2013</ref> . Ba enquêtes ebele etali ba conditions ya kozua fortune oyo.
== Libota mpe kelasi ==
Isabel dos Santos azali mwana mwasi ya liboso ya José Eduardo dos Santos , <ref>[http://www.theaustralian.com.au/news/breaking-news/angolan-africas-first-woman-billionaire/story-fn3dxix6-1226561407045 The Australian: "Angolan Africa's first woman billionaire"] January 25, 2013</ref> Ekolo [[Angola]] kobanda <ref>[http://mg.co.za/article/2012-11-02-00-angola-whos-who-in-the-palace Mail & Guardian (Zambia): "Angola: Who's who in the palace?" by Louise Redvers] November 2, 2012</ref> mpe mwasi na ye ya liboso , Tatiana Kukanova, ya , <ref>[http://www.guardian.co.uk/world/2013/jan/25/isobel-dos-santos-africas-first-female-billionaire The Guardian: "Isabel dos Santos, dubbed 'princess', named Africa's first female billionaire" by David Smith] January 25, 2013</ref> . Na [[Lóndɛlɛ|Londres]], epai mama na ye afandaka sikawa, ayekolaki ingénierie électrique mpe gestion ya mombongo . Kuna akutanaki mpe na mobali na ye Sindika Dokolo, origine ya [[Kongó-Kinsásá|République Démocratique du Congo]], mwana ya millionnaire congolais na mwasi na ye ya [[Danemark]]. Babalani na 2002 na [[Lwanda|Luanda]]. Libala yango, feti ya dolare milio minei oyo ezalaki na batu nkoto moko (1 000 personnes), <ref>[http://club-k.net/index.php?option=com_content&view=article&id=6896:isabel-dos-santos-persegue-jornalista-gisela-amaral&catid=41013:voz-do-povo&Itemid=183 O caso do processo de Isabel dos Santos contra os jornalistas - Gisela Amaral] 8 février 2011 (en portugais)</ref> ezalaki moko ya mabala oyo eleki kitoko na lisolo ya ekólo yango. Moto oyo aleki malamu na libala yango ezalaki ministre ya kala ya petrole ya Angola, Desiderio Costa.
[[Catégorie:Mbótama na 1973]]
qy6cw3xrfg61c6ur719k3y4k0qtzv61
Dioko Kaluyituka
0
14053
136106
134507
2026-09-25T00:22:32Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
136106
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Footballeur|image=Dioko Kaluyituka.jpg|position=[[Forward (association football)|Forward]]}}
'''Alain Dioko Kaluyituka''' (abotámí o mokɔlɔ ya mibale sánzá ya yambo mobu 1987) azali [[Motópi|mobeti ndembo]] ya mboka [[Kongó-Kinsásá|ya DR Congo]] oyo abetaka lokola attaquant . A représenté ekolo na ye [[Lisanga ya ndémbô ya Mboka Congo Démocratique|Congo DR]] 30 fois, akotisi mbala libwa. Asali mpe club na ye ya kala TP Mazembe na football international na Ligue des champions ya CAF mpe na Coupe du monde ya ba clubs ya FIFA .
== Carrière ya club ==
Dioko abotami na [[Kinsásá|Kinshasa]] mpe na 2004 a signer na club ya Linafoot AS Vita Club oyo abeta mbula mibale. Na sima ako kende na TP Mazembe na 2007, esika akozwa mbala moko ngenge. Abeta na club na Ligue des champions ya CAF ya 2007 oyo bakomaki na qualification ya finale 16, yambo babeta ye libanda na FAR Rabat . Na tango ya Ligue des champions ya CAF 2008 abeta na club, kasi balongolamaki na Groupe B, bazuaki esika ya misato na molongo mobimba. <ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/players/kaliyutuka-dioko/41286/|title=Congo DR - D. Kaluyituka - Profile with news, career statistics and history - Soccerway|language=en|access-date=28 March 2018}}</ref> Elonga na bango ya suka eyaki na tango ya Ligue des champions ya CAF 2009, oyo Mazembe alongaki. Dioko azuaki Botte d’Or, azuaki 8 buts. Yango elingaki koloba que mpo na mbala ya liboso TP Mazembe e qualifier na Coupe du monde ya ba clubs ya FIFA 2009 . Dioko azalaki na kati ya lisanga oyo ekendaki na Coupe du monde ya ba clubs ya FIFA, esika bazuaki succès limité, esilaki na 6e ya 7. <ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/clubworldcup/uae2009/news/newsid=1146264.html#tp+mazembe+pohang+steelers+preview|title=FIFA Club World Cup archive|language=en-GB|access-date=28 March 2018|archivedate=14 December 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111214195723/http://www.fifa.com/tournaments/archive/clubworldcup/uae2009/news/newsid=1146264.html#tp+mazembe+pohang+steelers+preview}}</ref>
[[Catégorie:Mbótama na 1987]]
qwez7bf6jszl8wb5ag98gugw8k42xhy
Bellevue Kandy
0
14213
136104
133006
2026-09-25T00:04:25Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
136104
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Biographie2
| nom = Bellevue Kandy
| nom de naissance = Belinda Kikusa Kandy
| surnom = La patrona, Poutine de l'écriture
| cheveux = Moindo
| yeux = Marron
| date de naissance = 12 Octobre 1980
| lieu de naissance = [[Kinshasa]], [[Zaïre]]<br /><small>([[République démocratique du Congo]])</small>
| nationalité = Congolais
| profession = Actrice, directeur, producteur, scénariste
| père = Joseph Kandy
| mère = Luisa Nzumba Kinduelo
| films notables = Italien (2020), Mon Erreur (2021), Decolage (2022), Vonette (2023), Avocat (2024)
}}
'''Belinda Kikusa Kandy''', ayebani na kombo ya '''Bellevue Kandy,''' abotama na mokolo ya 12 octobre 1980 na [[Kinsásá]] (RDC), azali actrice, réalisatrice, productrice mpe scénariste congolaise.
== Biografi ==
Kandy abotamaki le 12 octobre 1980 na maternité moko na Kinshasa, na [[Kongó-Kinsásá]]. <ref>https://www.mediacongo.net/article-actualite-134598_zoom_sur_la_meilleure_scenariste_de_la_rdc_belinda_kikusa_kandi_dit_bellevue_la_femme_sage.html</ref> Tata na ye, Joseph Kandy, akufaki ntango azalaki na sanza misato, atiki ye na bandeko na ye mwambe na maboko ya mama na bango, Luisa Nzumba Kinduelo, oyo mpe akufaki na 2016. Kandy azwaki diplôme na Institut National des Arts (INA). <ref>{{Cite web |title=Kopi ya archive |url=https://surveillance.cd/2023/04/07/rdc-belinda-kandy-dit-belle-vue-apporte-une-nouvelle-touche-dans-le-cinema-congolais/ |access-date=2024-12-20 |archivedate=2024-12-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241219215118/https://surveillance.cd/2023/04/07/rdc-belinda-kandy-dit-belle-vue-apporte-une-nouvelle-touche-dans-le-cinema-congolais/}}</ref>
== Mosala ==
Sima ya kelasi na ye, Kandy abandaki mosala na ye na kati ya etuluku « Simba », oyo ekambamaki na mokambi Elombe Sukari, moto monene na lisolo ya teyatre ya Congo oyo asanganaki na etuluku « Salongo ». <ref>https://www.adiac-congo.com/content/groupe-salongo-quarante-ans-dexistence-ca-se-fete-42598</ref>
Simba Group ezalaki na bato lokola Yandi Mosi, Lule, Décor Ilonga, Milo (Mimie Loleka), Léa Ndaya, Ursule Peshanga, Maman Kalunga mpe Bellevue. Kandy amonanaki na série télévisée ya Côte d'Ivoire ''Ma Grande Famille'' pembeni ya Michel Gohou, Michel Bohiri mpe Clémentine Papouet. <ref>www.congoprofond.net/zoom-sur-la-meilleure-scenariste-de-la-rdc-belinda-kikusa-kandi-dit-bellevue-la-femme-sage/</ref>
Na 2022, film ''Cabal,'' oyo ezali na ba épisodes libwa, ezuaki 1 million ya ba vues na YouTube. Ezalaki elonga monene na République Démocratique du Congo mpe na kati ya Diaspora Congolaise na mokili mobimba. <ref>{{Cite web |title=Kopi ya archive |url=https://www.lemag.cd/culture/2023/01/07/youtube-1-million-de-vue-pour-cabale-la-piece-de-theatre-de-bellevue-tv |access-date=2024-12-20 |archivedate=2024-12-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241219191257/https://www.lemag.cd/culture/2023/01/07/youtube-1-million-de-vue-pour-cabale-la-piece-de-theatre-de-bellevue-tv }}</ref>
Na milulu ya Nzonzing Awards ya 2021, oyo esalemaki na Hôtel Memling na commune ya Gombe, Kandy azwaki mbano mpo na misala na ye na biteni ya basi ya lokumu, ya lisapo, mpe ya mayele. <ref>https://acp.cd/culture/lartiste-comedienne-sila-bisalu-obtient-8-titres-de-la-2eme-edition-de-nzonzing-awards/</ref> Na 2022, Kandy azwaki ba nominations ya actrice ya malamu mpe ya réalisatrice ya malamu mpo na mosala na ye na ba films « ''Empuissance'' » mpe « ''Famille Honorable'' » na Nzonzing Awards. <ref>https://kt.cd/2022/01/22/culture-nzonzing-awards-3e-edition-plebiscite-ses-laureats-en-fevrier-prochain/</ref>
== Références ==
<references/>
[[Catégorie:Mosanoli]]
bh3c50uxuff1fnuubzwva51by301hvo
Ivan Toms
0
14687
136109
134238
2026-09-25T00:38:01Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
136109
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ivan Peter Toms''' O'pesamaki na mokolo ya 11 sanza ya nsambo 1952 mpe akufaki na mokolo ya 25 sanza ya misato 2008, azalaki monganga ya [[Afríka|Afrika]] ya [[Súdi]], molobeli ya koboya apartheid mpe koboya mosala ya soda ya mpate<ref>{{Cite web |title=Kopi ya archive |url=https://www.boston.com/bostonglobe/obituaries/articles/2008/03/28/ivan_toms_doctor_who_battled_policy_of_apartheid/ |access-date=2025-09-14 |archivedate=2016-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303184756/http://www.boston.com/bostonglobe/obituaries/articles/2008/03/28/ivan_toms_doctor_who_battled_policy_of_apartheid/}}</ref>. Akomaki molobi monene ya koboya mosala ya soda ya mpate oyo Forces de défense ya Afrika ya Súdi etyelaki bango, abandisaki elongo na basusu kampanye ya koboma mosala ya soda ya mpate (End Conscription Campaign). Azalaki mokonzi ya lopitalo moko ya mikemike na engumba ya Crossroads, epai azalaki monganga se ye moko mpo na bato 60 000. Na mobu ya 1985, abɛtaki greve ya nzala mpo na komonisa makasi na ye na ntina ya mokano ya guvɛrnema ya kobukabuka etúká wana
Toms akɔtaki mpe na etumba ya mikolo ya baombo ya basi na mibali (droits des homosexuels) na Afrika ya Súdi, mpe azalaki moko ya bato ya liboso oyo babandisaki lisanga ya Lesbians and Gays Against Oppression. Liboso ya liwa na ye na 2008, Toms azalaki mokambi ya santé ya engumba ya Le Cap, na Afrika ya Súdi.
== Bilenge mpe Boyekoli ==
'''Ivan Toms abotamaki''' na Johannesburg na mokolo ya 11 sanza ya nsambo 1952<ref>https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(08)60680-7/fulltext</ref>. Ayekolaki na lice ya Glenwood na Durban kobanda 1965 tii 1969, epai akómaki mokonzi-mokambi ya basɛngɛnɛ mpe mokonzi ya ekipe ya mibale ya rugby<ref name=":0">https://researchspace.ukzn.ac.za/server/api/core/bitstreams/86869479-12d9-4df4-be5f-c0e063129bcd/content</ref>.
Na nsima, Toms ayekolaki minganga na Iniversite ya Le Cap (UCT). Akɔtaki na baprotesta moko ya kotɛmɛlɛ mateya ya banto, mpe na ntango wana, bapolisi babɛtaki ye na matraque tii likoló ya zolo na ye ebukanaki<ref name=":0" />
Azwa diplome na ye ya molakisi (MB ChB) na UCT na 1976. Ivan Toms akoti na internat na hopitale ya Kimberley<ref>https://www.theguardian.com/world/2008/apr/10/southafrica</ref><ref name=":0" />. Na nsima, azwaki lisensi na teologie.
== Bolobeli ya makoki ==
Toms azali kolanda mosala ya mboka na kati ya Banganga ya bobola ya Afrika ya Ngonga na 1978, lokola mopeka na esika ya kotinda[1]. Ata azali kokanisa makambo ya SADF, ayebisi komilela[1]. Akomi nguya na mituka mingi ya mwa mois na ye ya mosala lokola mopeka na Sud-Ouest ya Afrika (nbongo ya lelo Namibie), oyo etali te ya Afrika ya Ngonga.
Na kobima na ye na Cap, Toms azali kosenga na Assembly ya basali ya Christo ya ba dirigeant ya Afrika ya Sud (South African Christian Leadership Assembly) mpo na kobongisa clinique ya misala na camp ya ba squatters ya Crossroads, oyo ezalaka na esika ya près ya 15 km ya mboka, na région ya Cape Flats.
Azalaki monganga se ye moko ya bato ya Crossroads, oyo na ntango wana bazalaki pene ya bato 60 000. Na sanza ya libwa 1983, Toms amonaki etumba ya baposo misato kati na bato ya Crossroads mpe basoda ya bapolisi mpe ya sécurité ya Afrika ya Súdi, oyo bazalaki na mokano ya kobukabuka bandako oyo bazalaki kotalela lokola "ya mibeko te" na esika wana ya kofanda
Komona mobulu mpe makasi ya mosala wana, Toms abandaki kotɛmɛlɛ mosala ya SADF, ata soki azalaki mobomi ya bitumba te. Abandaki koloba na miso ya bato mpe kotɛmɛlɛ mobulu wana, mpe akómaki moko ya bato ya liboso oyo babandisaki Kampanye ya Bokeseni ya Conscription (ECC) elongo na Nan Cross na 1983
Lokola eteni ya campagne " Kokila bilei mpo na Kimya ya Sembo » <ref name="Lancet">{{Cite journal|date=May 2008|url=https://www.thelancet.com/pdfs/journals/lancet/PIIS0140-6736(08)60680-7.pdf}}</ref> ( ''Fast for a Just Peace'' ), Toms abandaki grève ya nzala ya poso misato na février 1985 mpo na kotelemela mokano ya gouvernement ya kobuka ba bidons ya Crossroads <ref name="bg">{{Cite journal|url=http://www.boston.com/bostonglobe/obituaries/articles/2008/03/28/ivan_toms_doctor_who_battled_policy_of_apartheid/|date=28 March 2008|title=Kopi ya archive|access-date=14 September 2025|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303184756/http://www.boston.com/bostonglobe/obituaries/articles/2008/03/28/ivan_toms_doctor_who_battled_policy_of_apartheid/|deadurl=yes}}</ref> , <ref name="tg">{{Cite journal|url=https://www.theguardian.com/world/2008/apr/10/southafrica|date=10 April 2008}}</ref> .
Na boumeli ya grève ya nzala na ye, Toms alobaki boye: «Lokola mokristo, nasengeli koloba te, koloba ete nakolata lisusu ata mbala moko te elamba wana ya SADF.» .
Bokoko ya kobatela ya Afrika ya Sud (SADF) ekozanga nsima ya kotalela clinique ya bomoi ya Toms na 1986. Na molai ya juillet 1987, Toms abengi na SADF mpo na kobongisa te kokota na ezanga ya kobanda mois ya mosala ya kokanga.
Na 1988, bafundaki ye na boloko ya sanza 21 mpo na boboyano ya mobeko na ye, mpe asalaki sanza libwa na boloko ya Pollsmoor.
Toms azali na bosenga, nsima, na bobola ya mikano ya bato oyo bazali na masolo ya mbango na Afrika ya Sud. Azali moko ya ba membre ya mboka ya Lesbiennes et Gays contre l'oppression (LAGO) oyo esalaki na 1987. Abumaki na bokeseni mingi ya homophobe oyo ekozalaki na basusu.
== Nsima ya apartheid ==
Na 1991, na nsuka ya apartheid, Toms akómaki mokambi ya ekólo ya Réseau national de soins de santé primaires progressistes, oyo esalaki ba-programmes ya santé na bisika oyo bato bazalaki kofanda na mibeko te.
Virusi ya [[Sidá|SIDA]] ebandi kolandana na Afrika ya Sud. Toms, lokola coordinateur national, akosala makambo mingi mpo na koluka kozanga kolandana ya VIH na SIDA na mboka.
Azali komituna lokola pionnier na kokeseni ya utilisation ya antirétroviraux mpo na kobunda na maladi. Na 1993, azali kokoma directeur ya Organisation des centres de santé et de bien-être des étudiants, ONG oyo ekopekisa cliniques médicales mobiles ezumaki na baye étudiant na bisika ya ba mabe.
Azali komelaka na mosala ya malamu te ya babongisi oyo batali bisika ya nzoto titi na 1996, ntango wana azalaki kola na diréktore ya nzoto ya mboka Cap. Alingaki na diréktore ya mosala ya departemante ya nzoto ya mboka Cap na 2002.
Le [[:fr:Président_de_la_république_d'Afrique_du_Sud|président sud-africain]] [[:fr:Thabo_Mbeki|Thabo Mbeki]] a décerné à Ivan Toms l'[[:fr:Ordre_du_Baobab|Ordre du Baobab]] en bronze en 2006 pour sa position contre l'apartheid et pour les services publics qu’il a rendus aux Sud-Africains dans le besoin
== Liwa mpe ba mibeko ==
Ivan Toms apuaki na néni ya méningite ya méningocoque na ndakisa na ye ya Mowbray, na 25 mars 2008, na mbula 55. Batamboli ye na balandi ya sika ya politika ya Afrique ya Sud, na kati na bango mobali ya mabele Desmond Tutu mpe molakisi ya Cape, Helen Zille.
Archévêque Tutu alobi ete « abandi te » na ndenge ya likambo ya misela ya Toms mpe azali na esengo na koloba ete: « Nabongi Nzambe mpo na koyeba ye. Koyeba ye epesaka esengo. Nani azali lilenge malamu ya moto oyo azalaki na ubuntu. Aza na makambo nyonso ya motema malamu.»
Bokelaki na ye, oyo ezali na bato mingi koleka mibale, entre na Tutu, esalaki na katedral ya Saint-Georges ya Cape.
== liloba mpe Ba mibeko ==
{{Références}}
[[Catégorie:Afrika ya Sud]]
apql55luu0679ds6cmrxgouzaqksjnh
Vadhav
0
14866
136114
135356
2026-09-25T01:41:18Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
136114
wikitext
text/x-wiki
'''Vadhav''' eza mboka moko na tehsil/mandal ya Pen na mutuka ya Raigad na Maharashtra . <ref>{{Cite web|title=Inside the SEZ cauldron|url=http://infochangeindia.org/trade-a-development/features/inside-the-sez-cauldron.html|access-date=5 March 2013|archivedate=21 May 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120521154717/http://infochangeindia.org/trade-a-development/features/inside-the-sez-cauldron.html}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Songs Of Dissent - Reliance gets a thumbs-down in a first-ever referendum on SEZs|url=http://www.outlookindia.com/printarticle.aspx?238587|access-date=5 March 2013|archivedate=4 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131004220112/http://www.outlookindia.com/printarticle.aspx?238587}}</ref>
br74bi65ivtvowhxy8ynphr3f5qv23j
Britt Assombalonga
0
15335
136103
2026-09-24T15:16:08Z
Yannick Ikombe
14195
Création d'un article complet sur joueur rdc
136103
wikitext
text/x-wiki
'''Britt Curtis Assombalonga''', Abotami le 6 décembre 1992 na Kinshasa, azali mosani ya ndembo ya Congo oyo azali ko oyo azali ko représenter République Démocratique du Congo na niveau international. Abetaka lokola attaquant.
== Biografi ya bomoi ==
Assambalonga abotami na Zaïre (kombo ya République Démocratique du Congo kobanda 1971 tee na 1997), kasi libota na ye ekendeki na Londres tango azalaki na sanza mwambe.
Akolaki na Swiss Cottage, na Londres Borough ya Camden. Atangi na eteyelo ya Whitefield mpe azali mwana ya Fedor Assombalonga, mosani ya kala ya ndembo ya mokili mobimba ya Zaïre.
=== Watford FC ===
Britt Assombalonga abandaki mosala na ye na Watford, a signaki na bango lokola mosani ya bilenge na 2010 na mibu 17, sima ya kokende liboso na nzela ya scheme ya impact ya Hertswood. Na saison na ye ya yambo mobimba na équipe ya bilenge, asilisaki lokola deuxième marqueur, mpe équipe na ye ekomaki na quarts de finale ya Coupe ya bilenge ya FA. Assombalonga mpe asalaki ba matchs ebele mpo na équipe ya réserve ya Watford na tango wana. Na suka ya saison, Assombalonga azuaki mbano mpo na ba performances na ye na contrat professionnel ya mbula moko na Watford, mpe azalaki na banc mpo na ba matchs mibale ya suka ya équipe senior contre Preston North End mpe Queens Park Rangers. Assombalonga asali début na ye na équipe ya liboso le 17 mars 2012, na égalité 0-0 contre Coventry City. Yango esalaki ete azala mosani ya 50 oyo ayaki na nzela ya Watford’s Academy mpe na nsima abeta na ekipi ya liboso.
=== Prêt ya kokende na Wealdstone ===
Mpo na kozwa mayele mpe ntango mingi ya kosakana, Assombalonga adefamaki na Wealdstone na sanza ya zomi na moko 2011, elongo na elenge moninga na ye ya ekipi ya Watford Connor Smith. Le 3 décembre, akotisaki but na ye ya liboso mpo na Wealdstone na match ya ligue contre Concord Rangers. Assombalonga abakisaki crédit na ye mpo na sanza moko le 4 janvier 2012. Azongaki na Watford le 4 février 2012, azuaki 11 buts na 16 matchs na Wealdstone.
===Prêt ya kokende na Braintree Town ===
Nsima ya ntango moko na Wealdstone, badefaki Assombalonga na Braintree Town mpo na sanza moko kaka mikolo nsima ya kozonga na Watford; a signaki mpe prolongation ya contrat ya mbula moko na Watford kaka mokolo wana. Assombalonga asali début ya turbulent na égalité 3-3 contre Lincoln City. Akotisaki but na ye ya yambo mpo na Braintree na elonga ya 3-2, kasi na nsima alongolamaki mpo na carton jaune ya mibale. Assombalonga akotisaki ba buts minei mosusu na masano minei mpo na Braintree nsima na kosala suspension na ye ya match moko mpe sima abengamaki na Watford mpo na kosangana na équipe na bango ya senior.
=== Kodefa na Southend United ===
Na ebandeli ya saison 2012–13, Assombalonga akota na équipe ya Ligue Deux Southend United na oyo club elobelaki lokola devis ya liboso ya sanza moko. Akotisaki but na ye ya yambo mpo na Southend le 25 août 2012 na égalité 3-3 contre Northampton Town, mpe akendeki ko kotisa ba buts mitano na ba matchs minei, kati na yango brace na elonga ya 3-1 contre Dagenham & Redbridge Football Club le 7 septembre. Na suka ya crédit ya sanza moko, Southend a prolonger accord ya crédit mpo ekende tii le 3 janvier 2013.Sima ya komitia na équipe ya liboso, Assombalonga akomaki plus marqueur ya club na saison wana na total ya 15 buts.Southend a prolonger lisusu prêt ya Assombalonga na décembre 2012, ko garder ye na club tee na suka ya saison. Abeta na finale ya Trophée ya Ligue na 2013, nzokande, Crewe Alexandra na Southend balongaki 2-0.
=== Peterborough United ===
Na mokolo ya 31 juillet 2013, équipe ya Ligue One Peterborough United ebukaki record na yango ya transfert ya kala na ko signer Assombalonga ya Watford na contrat ya mbula minei. Mosolo moye moyebisamaki te, kasi endimami ete eleki mosika record ya club ya kala ya 1,1 millions ya ba livres sterling. Bapesaki ye chemise ya nimero 9. Président Darragh MacAnthony asepeli na boyokani boye, alobi asepeli mpe ete Assombalonga nde ezalaki cible ya liboso ya transfert ya Peterborough. Na match ya bofungoli ya saison, akotisaki but na début na ye ya Peterborough contre Swindon Town na victoire 1-0. Azwaki penalty na elonga ya 3-1 na Chesterfield na Wembley na finale ya Trophée ya Ligue ya ndembo ya 2014.
Asilisaki saison na 33 buts na 58 matchs na ba compétitions nionso.
=== Nottingham Forest mpe koleka ===
Na mokolo ya 6 août 2014, Assombalonga akota na Nottingham Forest na contrat ya mbula mitano na mbongo oyo elobamaki ya 5 millions ya livres sterling, oyo ekoki komata na 8 millions ya livres sterling na kotalela ba apparitions (oyo Watford ekozwa 50% mpo na clause ya koteka).
Yango esalaki que signature ya Assombalonga na Nottingham Forest ezala record signature ya 4,5 millions ya livres sterling oyo efutamaki na Celtic mpo na attaquant Pierre van Hooijdonk na 1997. Assombalonga akotisaki ba buts na ye ya liboso mpo na Forest mikolo zomi na mibale sima ya signature, brace contre Bolton Wanderers na stade Macron. Na sima akotisaki ba buts mibale na ba matchs mibale oyo elandaki contre Bournemouth na Play respectivement. Akotisaki ba buts na Derby na ye ya yambo ya East Midlands, kofungolaka but contre Derby County. Assombalonga akotisaki hat-trick na ye ya yambo mpo na Forest le 17 septembre na elonga ya 5-3 na ndako na Fulham oyo euti kokita. Na sima akotisaki lisusu but na match elandaki contre East Midlands Derby, ko égaliser na Pride Park lokola Forest ekendeki kolonga 2-1. Na mokolo ya 11 février 2015, na tango ya elonga 3-0 contre Wigan Athletic, Assombalonga azuaki blessure makasi ya genoux oyo ekanisamaki que ekosala que azala libanda te na boumeli ya sanza zomi na mibale. Assombalonga azongi na action ya Championnat nsima na absence ya sanza zomi na minei, koya lokola substitut ya Robert Tesche na minute 84 ya égalité 1-1 contre Blackburn Rovers na match 43.
Na date 6 août 2016}}, na ordre ya entraîneur ya sika Philippe Montanier, akotisaki brace mpo na mokolo ya liboso ya [[Championnat anglais ya football D2 2016-2017|championship]] contre [[Burton Albion Football Club|Burton]].
Na mokolo ya 29 janvier 2022, akoti na Watford Football Club|Watford FC.
=== Na boponi ===
Britt Assombalonga asepelaki na match na ye ya liboso liboso ya Tanzanie le 27 mars 2018, na match amical.<ref>{{Lien web|langue=fr|titre=Leopard Leader Foot|url=https://www.leopardleader.com/single-post-1/2018/03/29/La-d%C3%A9faite-des-l%C3%A9opards-analys%C3%A9e|site=Leopard Leader Foot|consulté le=2018-03-30}}</ref>.
Aponamaki na '''Florent Ibenge''' mpo na kosala na Coupe d’Africaine ya 2019. Na 3ème jour akotisaki but na ye ya liboso mpo na équipe nationale contre Zimbabwe.
== Liste ya ba prix ==
=== Na club ===
== Ba Liens ya libanda ==
2vl6in65mbab043adwl419r80f63pcf