Wikipedia
lnwiki
https://ln.wikipedia.org/wiki/Lok%C3%A1s%C3%A1_ya_libos%C3%B3
MediaWiki 1.47.0-wmf.22
first-letter
Média
Spécial
Discussion
Utilisateur
Discussion utilisateur
Wikipedia
Discussion Wikipedia
Fichier
Discussion fichier
MediaWiki
Discussion MediaWiki
Modèle
Discussion modèle
Aide
Discussion aide
Catégorie
Discussion catégorie
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Catégorie:Bokono
14
15341
136138
2026-10-02T13:40:24Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 "Création Catégorie"
136138
wikitext
text/x-wiki
== Bokono ==
pcjts4w1hckpo1084cingixixkmo2bs
Virus ya Ebola
0
15342
136139
2026-10-02T13:49:19Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Traduction Article Virus ya Ebola "
136139
wikitext
text/x-wiki
{{Sous-titre/Taxon|nv1=Ébolavirus}}
[[fichier:Ebola virus (2).jpg |350 px|thumb| ''Image colorisée ya particule ya virus ya Ebola oyo ezuami na nzela ya microscopie électronique ya transmission na août 2014<ref>{{en}} [https://www.flickr.com/photos/cdcglobal/14723720857/ Image publiée sur flickr] par les [[Centres pour le contrôle et la prévention des maladies|CDC]] (août 2014)</ref>]]
'''Orthoebolavirus''', eyebanaki kala na kombo ya ''Ebolavirus'', ezali genre ya ba virus oyo etali bokono ya virus ya Ebola, fièvre hémorragique virus zoonotique oyo ezwamaka na bato mpe ba primates misusu. Ezali na mitindo motoba ya ebolavirus oyo eyebani, minei kati na yango ebimisi bokono ya kala oyo eyebani mingi mpo na bonene mpe makasi na yango. Bopanzani ya moto na moto esalemaka libosoliboso na nzela ya bokutani mbala moko na mai ya nzoto.
== Bokeseni ya botangi ==
Mitindo oyo elandi eyebani<ref>{{Lien web |titre=Current ICTV Taxonomy Release {{!}} ICTV |url=https://ictv.global/taxonomy |site=ictv.global |consulté le=2026-05-18}}</ref> :
* ''Orthoebolavirus bombaliense''
* ''Orthoebolavirus bundibugyoense''
* ''Orthoebolavirus restonense''
* ''Orthoebolavirus sudanense''
* ''Orthoebolavirus taiense''
* ''Orthoebolavirus zairense''
== Bokutani ==
Ba virus ya Ebola elobamaki mpo na mbala ya liboso sima ya bopanzani ya bokono ya virus ya Ebola (EVD) oyo esalemaki na sud ya Soudan na juin 1976 mpe na [[Zaïre]] na août 1976<ref>{{lien web| url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | titre=Home | consulté le=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref>{{,}}<ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref>. Nkombo "virus ya Ebola" ewuti na ebale Ebola na Zaïre (lelo République démocratique du Congo), pene na esika oyo bokono ebandaki na 1976<ref name="ReferenceA"/>. Prefixe ''Ortho-'' elakisi "solo," mpe suffixe taxonomique ''-virus'' ezali ko marquer genre ya virus<ref name="KuhnArch">{{article| nom1=Kuhn | prénom1=J. H. | nom2=Becker | prénom2=S. | nom3=Ebihara | prénom3=H. | nom4=Geisbert | prénom4=T. W. | nom5=Johnson | prénom5=K. M. | nom6=Kawaoka | prénom6=Y. | nom7=Lipkin | prénom7=W. I. | nom8=Negredo | prénom8=A. I. | nom9=Netesov | prénom9=S. V. | nom10=Nichol | prénom10=S. T. | nom11=Palacios | prénom11=G. | nom12=Peters | prénom12=C. J. | nom13=Tenorio | prénom13=A. | nom14=Volchkov | prénom14=V. E. | nom15=Jahrling | prénom15=P. B. | titre=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | numéro=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | année=2010 | pmid=21046175}}</ref>. Genre oyo ebandaki na 1998 na kombo ya "virus oyo ekokani na Ebola"<ref>{{article| nom1=Pringle | prénom1=C. R. | s2cid=13229117 | année=1998 | titre=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | numéro=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref>.
Na 2002, nkombo yango ebongwani na "Ebolavirus," mpe na 2022, ekomaki "Orthoebolavirus"<ref>{{Lien web |langue=en |titre=Taxon Details |url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |site=ictv.global |consulté le=}}.</ref>. Ba Ebolavirus ezali na libota moko na virus ya Marburg.
== Bokeli ya biloko ==
Virus ya Ebola ezali virus enveloppé, filamentaire oyo ezali na ordre Mononegavirales, oyo esangisi pe virus ya rage na rougeole<ref>{{article|nom1=Wan |prénom1=William |nom2=Kolesnikova |prénom2=Larissa |nom3=Clarke |prénom3=Mairi |nom4=Koehler |prénom4=Alexander |nom5=Noda |prénom5=Takeshi |nom6=Becker |prénom6=Stephan |nom7=Briggs |prénom7=John A. G. |date=2017-11-16 |titre=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |numéro=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref>.
Molongo oyo ezali na ba génome ya ARN ya nsinga moko (ssARN) oyo ezali na biteni te, oyo ezali na sens négatif oyo ekangami na kati ya nucléocapside hélicoïdale<ref>{{article|nom1=Dong |prénom1=Shishang |nom2=Yang |prénom2=Peng |nom3=Li |prénom3=Guobang |nom4=Liu |prénom4=Baocheng |nom5=Wang |prénom5=Wenming |nom6=Liu |prénom6=Xiang |nom7=Xia |prénom7=Boran |nom8=Yang |prénom8=Cheng |nom9=Lou |prénom9=Zhiyong |nom10=Guo |prénom10=Yu |nom11=Rao |prénom11=Zihe |date=May 2015 |titre=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |numéro=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref>. Ba filovirus ezali ko coder ba protéines nsambo ekeseni, na kati na yango: NP (nucléoprotéine), VP35 (composant ya complexe polymérase), VP40 (protéine matrice), GP (glycoprotéine spike), VP30 (activateur ya transcription), VP24 (protéine ya matrice ya mibale), mpe L (RdRp)<ref name=":02">{{article|nom1=Jain |prénom1=Sahil |nom2=Martynova |prénom2=Ekaterina |nom3=Rizvanov |prénom3=Albert |nom4=Khaiboullina |prénom4=Svetlana |nom5=Baranwal |prénom5=Manoj |date=2021-10-15 |titre=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |numéro=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|accès doi=libre }}</ref>. Na kati ya ba proteines oyo, GP na NP ezali na ntina mingi mpo na bokoti ya virus mpe ko replication.<ref name=":02" />.
Glycoprotéine ya GP ezali na mokumba ya bokeseni ya bokono kati ya ba ebolavirus.[17] Ezali ko coder ba glycoprotéines mibale, na kati na yango sGP (glycoprotéine soluble), oyo ezali na rôle na pathogénèse ya Ebola<ref name=":12">{{article|nom1=de La Vega |prénom1=Marc-Antoine |nom2=Wong |prénom2=Gary |nom3=Kobinger |prénom3=Gary P. |nom4=Qiu |prénom4=Xiangguo |date=2015-02-01 |titre=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |numéro=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref>{{,}}<ref>{{article|nom1=Pallesen |prénom1=Jesper |nom2=Murin |prénom2=Charles D. |nom3=de Val |prénom3=Natalia |nom4=Cottrell |prénom4=Christopher A. |nom5=Hastie |prénom5=Kathryn M. |nom6=Turner |prénom6=Hannah L. |nom7=Fusco |prénom7=Marnie L. |nom8=Flyak |prénom8=Andrew I. |nom9=Zeitlin |prénom9=Larry |nom10=Crowe |prénom10=James E. |nom11=Andersen |prénom11=Kristian G. |nom12=Saphire |prénom12=Erica Ollmann |nom13=Ward |prénom13=Andrew B. |date=2016-08-08 |titre=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |numéro=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref>. Bolukiluki emonisi ete sGP ezali na makoki ya kopengwisa eyano ya bokasi ya nzoto ya hôte, na yango komatisaka bokono ya virus ya Ebola (EBOV).<ref name=":12" />.
NP ezali na génome ya filovirus mpe antigénome.<ref name=":02" />. Oligomérisation ya NP ezali responsable ya formation ya NC (nucléocapside hélicoïdale), oyo ebatelaka génome ya ARN unique fil (ssARN) contre dégradation na ba endonucléases mpe réponse immunitaire ya hôte<ref name=":02" />.Emonani mpe ete NP e recruter ba protéines ya cellule hôte mpo na ko faciliter transcription mpe replication ya virus na cytoplasme<ref name=":02" />.
Bonene ya ba virus ya Ebola ekeseni engebene na variante. Bazali na noyau cylindrique ya diamètre ya 50 à 80 nm mpe ya longueur ya 10 à 14 μm<ref>{{article|nom1=Hussein |prénom1=Hassan Abdi |titre=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |numéro=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |accès doi=libre }}</ref>. Ba spikes ya virus ya Ebola epanzani na 10 nm mpe ezali na esika ya pene na 10 nm<ref>{{article|nom1=Noda |prénom1=T |nom2=Sagara |prénom2=H |nom3=Suzuki |prénom3=E |nom4=Takada |prénom4=A |nom5=Kida |prénom5=H |nom6=Kawaoka |prénom6=Y |titre=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |numéro=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref>.
== Ba hôtes ==
Lolenge misato ya ba chauves-souris frugivores ezali ba hôtes asymptomatiques ya virus ya Ebola, elakisaka ete ekoki kozala ba réservoirs naturels ya liboso ya virus<ref>{{Lien web |langue=en |titre=Fruit Bats Likely Hosts of Deadly Ebola Virus |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html |site=news.nationalgeographic.com |consulté le=2017-05-14 |brisé le=28 septembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060103175526/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html |archive-date=3 janvier 2006}}.</ref>. Bozali ya ba réservoirs misusu pe ba vecteurs etikali possible<ref>{{article|nom1=Caron |prénom1=Alexandre |nom2=Bourgarel |prénom2=Mathieu |nom3=Cappelle |prénom3=Julien |nom4=Liégeois |prénom4=Florian |nom5=De Nys |prénom5=Hélène M. |nom6=Roger |prénom6=François |date=2018 |titre=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |langue=en |volume=10 |numéro=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|accès doi=libre }}</ref>. Mitindo yango ezali:
* Chauve-souris ya mbuma oyo esalemi na epaulette ya Franquet (''Epomops franqueti'');
* chauve-souris oyo ezali na motó ya marto (''Hypsignathus monstrosus'');
* mwa chauve-souris ya mbuma oyo ezali na ntolo (''Myonycteris torquata'').
Bazalaki na biloko oyo euti na virus ya Ebola —na lolenge ya molɔngɔ́ ya ARN —to bilembo ya eyano ya bokasi ya nzoto na maladi yango.
Mpo na oyo etali ebolavirus ya Bombali (BOMV), elongolamaki na mwa chauve-souris ya mokila ya bonsomi (''Chaerephon pumilus'') mpe na chauve-souris ya mokila ya bonsomi ya Angola (''Mops condylurus'') na Sierra Leone<ref name=":0">{{article| url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | titre=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | périodique=STAT | consulté le=28 juillet 2018 | langue=en-US}}</ref>.
Kososola bisika oyo virus ekangamaka kati na bopanzani mpe lolenge na yango ya bopanzani kati na lolenge ya bikelamu ekosalisa kobatela bato mpe ba primates mosusu na ba virus oyo<ref name=":12" />.
== Nzela ya bokoti ==
Nzela oyo virus yango ekɔtaka ezali likambo ya ntina mingi na boumeli ya bomoi na yango. Banzela mingi elobami mpo na virus ya Ebola, lokola phagocytose mpe endocytose médiée par clathrine mpe caveoline. Kasi, Nanbo et al. (2010) mpe Saeed mpe basusu. (2010) ba lakisaki na lipanda ete moko te na banzela oyo esalelamaka mpenza<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos">{{article|nom1=Nanbo |prénom1=Asuka |nom2=Masaki |prénom2=Imai |nom3=Shinji |prénom3=Watanabe |nom4=Noda |prénom4=Takeshi |nom5=Takahash |prénom5=Kei |nom6=Neuman |prénom6=Gabriele |nom7=Halfmann |prénom7=Peter |nom8=Kawaoka |prénom8=Yoshihiro |titre=Ebolavirus Is Internalized into Host Cells via Macropinocytosis in a Viral Glycoprotein-Dependent Manner |journal=PLOS Pathogens |date=23 September 2010|volume=6|numéro=9 |article-number=e1001121 |doi=10.1371/journal.ppat.1001121|pmid=20886108 |pmc=2944813 |accès doi=libre }}</ref>{{,}}<ref name=":1">{{article|nom1=Saeed|prénom1=Mohammad F.|nom2=Kolokoltsov|prénom2=Andrey A.|nom3=Albrecht|prénom3=Thomas|nom4=Davey|prénom4=Robert A.|date=2010-09-16|titre=Cellular entry of ebola virus involves uptake by a macropinocytosis-like mechanism and subsequent trafficking through early and late endosomes|journal=PLOS Pathogens|volume=6|numéro=9|article-number=e1001110|doi=10.1371/journal.ppat.1001110|issn=1553-7374|pmc=2940741|pmid=20862315 |accès doi=libre }}</ref>.
Bamonaki ete virus ya Ebola esalela macropinocytose mpo na kokota na baselile ya hôte<ref>{{article|nom1=Yu |prénom1=Dong-Shan |nom2=Weng |prénom2=Tian-Hao |nom3=Wu |prénom3=Xiao-Xin |nom4=Wang |prénom4=Frederick X.C. |nom5=Lu |prénom5=Xiang-Yun |nom6=Wu |prénom6=Hai-Bo |nom7=Wu |prénom7=Nan-Ping |nom8=Li |prénom8=Lan-Juan |nom9=Yao |prénom9=Hang-Ping |date=2017-06-15 |titre=The lifecycle of the Ebola virus in host cells |journal=Oncotarget |volume=8 |numéro=33 |pages=55750–55759 |doi=10.18632/oncotarget.18498 |issn=1949-2553 |pmc=5589696 |pmid=28903457}}</ref>. Induction ya macropinocytose ememaka na formation ya ba endosomes spécifiques ya macropinocytose (macropinosomes) oyo ezali minene mpo na koyamba ba virions ya Ebola. Bomonisi oyo endimami na colocalisation ya virus ya Ebola na nexine 5 ya triage (SNX5), membre ya famille munene ya ba protéines ya membrane périphérique oyo ezo sangana na ba macropinosomes oyo esalemi sika<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/>. Lisusu, kokanga nzela ya macropinocytose epekisaka virus ya Ebola ekɔta na baselile. Bamekaki ba inhibiteurs minei ya sikisiki ya macropinocytose: cytochalasine D (agent dépolymérisateur), wortmannin (Wort) mpe LY-294002 (ba inhibiteurs nionso mibale ya PI3K), mpe EIPA (5-(N-éthyl-N-isopropyl)amiloride), inhibiteur ya échangeur Na+/H+ oyo ezali spécifique na pinocytose<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/>{{,}}<ref name=":1" />.
Na sima ba particules ya virus ya Ebola internalisés e transporter na ba endosomes tardifs, esika colocalisation na GTPase Rab7 (marqueur ya ba endosomes tardives) emonanaka<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/>.Mutation ya ba GTPases Rab5 na Rab7 e pekisaka entrée ya virus<ref name=":1" />. Nsima ya komema yango na ba endosomes ya nsuka, virus ya Ebola ekangamaka na récepteur intracellulaire Niemann-Pick C1 (NPC1)<ref>{{article|nom1=Carette|prénom1=Jan E.|nom2=Raaben|prénom2=Matthijs|nom3=Wong|prénom3=Anthony C.|nom4=Herbert|prénom4=Andrew S.|nom5=Obernosterer|prénom5=Gregor|nom6=Mulherkar|prénom6=Nirupama|nom7=Kuehne|prénom7=Ana I.|nom8=Kranzusch|prénom8=Philip J.|nom9=Griffin|prénom9=April M.|nom10=Ruthel|prénom10=Gordon|nom11=Dal Cin|prénom11=Paola|date=2011-08-24|titre=Ebola virus entry requires the cholesterol transporter Niemann-Pick C1|journal=Nature|volume=477|numéro=7364|pages=340–343|doi=10.1038/nature10348|issn=1476-4687|pmc=3175325|pmid=21866103|bibcode=2011Natur.477..340C}}</ref> mpe membrane ya virus esanganaka na membrane endosomique, mpe yango epesaka nzela na virus ebimisa génome na yango na cytoplasme<ref>{{article|nom1=Das|prénom1=Dibyendu Kumar|nom2=Bulow|prénom2=Uriel|nom3=Diehl|prénom3=William E.|nom4=Durham|prénom4=Natasha D.|nom5=Senjobe|prénom5=Fernando|nom6=Chandran|prénom6=Kartik|nom7=Luban|prénom7=Jeremy|nom8=Munro|prénom8=James B.|date=2020-02-10|titre=Conformational changes in the Ebola virus membrane fusion machine induced by pH, Ca2+, and receptor binding|journal=PLOS Biology|langue=en|volume=18|numéro=2|article-number=e3000626|doi=10.1371/journal.pbio.3000626|issn=1545-7885|pmc=7034923|pmid=32040508 |accès doi=libre }}</ref>.
== Evolution ==
Taux ya ''mutation génétique'' ezali 8 × 10<sup>−4</sup> na esika moko mpe na mbula moko —elingi koloba, mbala minei koleka malɛmbɛ<ref>{{article| doi=10.1126/science.1259657| pmid=25214632| pmc=4431643| titre=Genomic surveillance elucidates Ebola virus origin and transmission during the 2014 outbreak| journal=Science| volume=345| numéro=6202| pages=1369–1372| année=2014| nom1=Gire| prénom1=S. K.| nom2=Goba| prénom2=A.| nom3=Andersen| prénom3=K. G.| nom4=Sealfon| prénom4=R. S. G.| nom5=Park| prénom5=D. J.| nom6=Kanneh| prénom6=L.| nom7=Jalloh| prénom7=S.| nom8=Momoh| prénom8=M.| nom9=Fullah| prénom9=M.| nom10=Dudas| prénom10=G.| nom11=Wohl| prénom11=S.| nom12=Moses| prénom12=L. M.| nom13=Yozwiak| prénom13=N. L.| nom14=Winnicki| prénom14=S.| nom15=Matranga| prénom15=C. B.| nom16=Malboeuf| prénom16=C. M.| nom17=Qu| prénom17=J.| nom18=Gladden| prénom18=A. D.| nom19=Schaffner| prénom19=S. F.| nom20=Yang| prénom20=X.| last21=Jiang| first21=P.-P.| last22=Nekoui| first22=M.| last23=Colubri| first23=A.| last24=Coomber| first24=M. R.| last25=Fonnie| first25=M.| last26=Moigboi| first26=A.| last27=Gbakie| first27=M.| last28=Kamara| first28=F. K.| last29=Tucker| first29=V.| last30=Konuwa| first30=E.| display-authors=29| bibcode=2014Sci...345.1369G}}</ref> koleka oyo ya virus ya grippe A na bato. Na extrapolation, mbala mosusu virus ya Ebola mpe Marburg ekabwanaki eleki bankóto ya bambula<ref>{{article|pmid = 9254917|année = 1997|nom1 = Suzuki|prénom1 = Y|nom2 = Gojobori, T.|titre = The origin and evolution of Ebola and Marburg viruses|volume = 14|numéro = 8|pages = 800–806|journal = Molecular Biology and Evolution|doi = 10.1093/oxfordjournals.molbev.a025820|accès doi = libre}}</ref>. Boyekoli moko oyo esalemaki na 1995 mpe 1996 emonisaki ete ba gènes ya virus ya Ebola mpe ya Marburg ekesanaki na pene na 55% na niveau ya ba nucléotides mpe na ata 67% na niveau ya ba acides aminés. Boyekoli oyo kaka elakisaki ete ba souches ya virus ya Ebola ekesanaki na pene na 37–41% na niveau ya nucléotide mpe na 34–43% na niveau ya acide aminé. Souce ya EBOV elakisaki variation ya pene na 2% na niveau ya nucléotide soki tokokanisi yango na souche ya ebandeli ya 1976 (bokono ya Yambuki) mpe souche oyo ewutaki na bokono ya Kikwit ya 1995<ref>{{article|nom1=Sanchez|prénom1=Anthony|nom2=Trappier|prénom2=Sam|nom3=Mahy|prénom3=Brian|nom4=Peters|prénom4=Clarence|nom5=Nichol|prénom5=Stuart|titre=The virion glycoproteins of Ebola are encoded in two reading frames and are expressed through transcriptional editing|journal= Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|date=April 1996|volume=93|numéro=8|pages=3602–3607|doi=10.1073/pnas.93.8.3602|pmid=8622982|pmc=39657|bibcode=1996PNAS...93.3602S|accès doi=libre}}</ref>. Kasi, soki ba paléovirus ya filovirus ezali na banyama oyo ememaka mabɛlɛ emonisi ete libota yango moko eumeli ata bamilio mingi ya bambula<ref name="Cite pmid| 20569424">{{article| doi = 10.1186/1471-2148-10-193| pmc = 2906475| pmid = 20569424| année = 2010| nom1 = Taylor | prénom1 = D.| nom2 = Leach | prénom2 = R.| nom3 = Bruenn | prénom3 = J.| titre = Filoviruses are ancient and integrated into mammalian genomes| volume = 10| page = 193| journal = BMC Evolutionary Biology| numéro = 1| accès doi = libre| bibcode = 2010BMCEE..10..193T}}</ref>.
== Ba notes na ba références ==
{{références}}
== Masolo oyo etali yango ==
== Ba liens ya libanda ==
== Tala pe ==
{{Autres projets|commons=Category:Ebolavirus|species=Ebola virus}}
{{ndambo}}
[[Catégorie:Bokono ya ntango]]
[[Catégorie:Bokono]]
2bn6n3oznqvrym3yrs9w3ki083hlon2
Catégorie:Article contenant un lien mort
14
15343
136140
2026-10-02T13:50:24Z
AdamLynnMcGill007
14035
Page créée avec « == Article oyo ezali na lien mort == »
136140
wikitext
text/x-wiki
== Article oyo ezali na lien mort ==
pztyulsz7sr2dnomplr03e52ekm35u1
Jean-Pierre Maowa Akombeya
0
15344
136141
2026-10-03T10:09:50Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Traduction Article | Jean-Pierre Maowa Akombeyae "
136141
wikitext
text/x-wiki
[[image:defaut.svg|vignette|thumb|'''''Jean-Pierre Maowa Akombeya''', aponami député national mpo na [[Kisangani]]]]
'''Jean-Pierre Maowa Akombeya''', azali politicien mpe homme d’affaires ya [[République démocratique du Congo]], aponami lokola député national mpo na circonscription ya [[Kisangani]] na etuka ya [[Tshopo]].
== Biographie ==
Abotami le 17 mai 1980, na province ya [[Tshopo]], na bokeyi misika na ville ya Kisangani<ref name="ADAM&WINEUR-002">{{Lien web|auteur=Talatala|titre=Baromètre de l'activité parlementaire et de l'action du gouvernement en RD Congo |url=https://talatala.cd/deputes/583/ |site=talatala.cd|date=12 Février 2024 |consulté le=02 Octobre 2026}}</ref>.
=== Maponami ===
Aponami lokola député national mpo na engumba [[Kisangani]] nsima na maponami ya mibeko ya sanza ya zomi na mibale 2023. Afandi na Assemblée nationale lokola eteni ya groupe parlementaire ya [[UDPS/Tshisekedi]] mpe alliance affiliée na yango<ref name="ADAM&WINEUR">{{Lien web|auteur=Rédaction |titre=Kisangani : "après le boycott de la marche de la C64, l'honorable Maowa Akombeya remercie sa base pour sa fidélité à Félix Tshisekedi"|url=https://www.laclocheducongo.com/2026/09/kisangani-apres-le-boycott-de-la-marche.html?m=1 |date=16 Septembre 2026 |consulté le=02 Octobre 2026}}</ref>.
Atalelami lokola mosungi ya ntina ya vision ya Chef d’Etat Félix Tshisekedi na Tshopo, azali ko mobiliser activement base na ye na Kisangani<ref name="ADAM&WINEUR" />{{,}}<ref name="ADAM&WINEUR-001">{{Lien web|auteur=Rédaction |titre=Kisangani : à l’Île Mbie, le député Maowa Akombea Jean-Pierre présente son bilan parlementaire, écoute sa base et agit en faveur de la population|url=https://www.laclocheducongo.com/2026/09/kisangani-lile-mbie-le-depute-maowa.html?m=1 |date=14 Septembre 2026 |consulté le=02 Octobre 2026}}</ref>.
== Ba Initiatives Parlementaires na Sociales ==
=== Mosala na Zando Central ===
Na mokano ya kosilisa mikakatano oyo ba commerçants bakutanaki na yango na marché central (Kisangani), na septembre 2026 a financer béton ya esika oyo eyebani mingi na kombo ya « Madamé ». Bato ya mombongo basepelaki na mosala yango, oyo epesaka bango nzela ya kotɛka biloko na bango na esika ya pɛto mpe oyo bato bakoki kokɔta na yango, ata nsima ya mbula<ref name="ADAM&WINEUR-004">{{Lien web |auteur=Rédaction |titre=Kisangani : une partie du marché central côté Madamé bétonnée par l'honorable Maowa Akombeya , les commerçants saluent l'œuvre de leur élu|url=https://www.laclocheducongo.com/2026/09/kisangani-une-partie-du-marche-central.html?m=1 |site=www.laclocheducongo.com|accès url=libre |date=20 septembre 2026|consulté le=02 Octobre 2026}}</ref>{{,}}<ref name="ADAM&WINEUR-007">{{Lien web |auteur=Rédaction |titre=Kisangani : Les députés nationaux de la Tshopo prêts à agir face aux dérives sur les fonds FRIVAO|url=https://depechesdelatshopo.com/kisangani-les-deputes-nationaux-de-la-tshopo-prets-a-agir-face-aux-derives-sur-les-fonds-frivao/ |site=depechesdelatshopo.com|accès url= |date=08 Avril 2025|consulté le=02 Octobre 2026}}</ref>.
En tant que opérateur d’affaires, azali komipesa na ko continuer ba efforts na ye na soutien ya ba bateki ya [[Kisangani]]<ref name="ADAM&WINEUR-004" />.
== Bosangisi ya politiki ==
Na mokolo ya 12 Mai 2025, momonisi oyo aponami mpo na etuka ya [[Tshopo]] mingimingi mpo na circonscription ya [[Kisangani]], asalelaki motion d’information na session plénière ya mokolo wana mpo na kobeta alarme na oyo etali mpasi oyo basaleli ya nzela ya ekolo No. 4 (RN4) bakutani na yango, oyo banda kala ezali na état ya déréparation avancée<ref name="ADAM&WINEUR-005">{{Lien web |auteur=Rédaction |titre=Assemblée nationale : Le député Jean-Pierre Maowa tire la sonnette d’alarme sur le calvaire des usagers de la RN4|url=https://lumiernews.net/assemblee-nationale-le-depute-jean-pierre-maowa-tire-la-sonnette-dalarme-sur-le-calvaire-des-usagers-de-la-rn4/ |site=lumiernews.net|accès url=libre |date=13 Mai 2025|consulté le=02 Octobre 2026}}</ref>{{,}}<ref name="ADAM&WINEUR-008">{{Lien web |auteur=Rédaction |titre=Politique : quatre dossiers brûlants de Kisangani portés par L'honorable Maowa Akombea devant l’Assemblée nationale|url=https://www.laclocheducongo.com/2026/09/politique-quatre-dossiers-brulants-de.html?m=1 |site=www.laclocheducongo.com|accès url=libre |date=30 Septembre 2026|consulté le=02 Octobre 2026}}</ref>.
Na boumeli ya botamboli oyo ebongisamaki na opposition unifiée na maloba na ye na kombo ya coalition C64, apesi matondo na bavandi ya Kisangani mpo na ko boycotter libiangi ya misala, kotalaka yango lokola acte ya fidélité na président [[Félix Tshisekedi]]<ref name="ADAM&WINEUR" />.
== Talá mpe ==
* [[Theoveul Lotika Likwela]]
* [[Kisangani]]
* [[Tshopo]]
== Ba références ==
{{Références}}
{{ndambo}}
[[Catégorie:Tshopo]]
[[Catégorie:Kisangani]]
ti9fwxa1p2gnhfdhx1at8ar1exmuxxb