Wikipedia
lnwiki
https://ln.wikipedia.org/wiki/Lok%C3%A1s%C3%A1_ya_libos%C3%B3
MediaWiki 1.47.0-wmf.22
first-letter
Média
Spécial
Discussion
Utilisateur
Discussion utilisateur
Wikipedia
Discussion Wikipedia
Fichier
Discussion fichier
MediaWiki
Discussion MediaWiki
Modèle
Discussion modèle
Aide
Discussion aide
Catégorie
Discussion catégorie
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Catégorie:Mobali Congolais (RDC) moto ya radio
14
15354
136154
2026-10-05T14:21:15Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136154
wikitext
text/x-wiki
== Mobali Congolais (RDC) moto ya radio ==
qclm6xoznjeo8b7pe1p7amdx6vsy9vi
Catégorie:Monganga ya makambo ya mabe ya Congo (RDC)
14
15355
136155
2026-10-05T14:21:45Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136155
wikitext
text/x-wiki
== Monganga ya makambo ya mabe ya Congo (RDC) ==
3rafsfbfhxpm4on1frcghv140stcccx
Catégorie:Mopanzi sango ya bolukiluki
14
15356
136156
2026-10-05T14:22:06Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136156
wikitext
text/x-wiki
== Mopanzi sango ya bolukiluki ==
bozzeoe5qsfgk670hir2iqbg4q6kj9l
Catégorie:Kobotama ya sanza ya nsambo 1984
14
15357
136157
2026-10-05T14:22:36Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136157
wikitext
text/x-wiki
== Kobotama ya sanza ya nsambo 1984 ==
rpf0ps5re814q0xhnhdo9i72e4lpqiw
Catégorie:Mopanzi sango ya Congo (RDC)
14
15358
136158
2026-10-05T14:23:33Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136158
wikitext
text/x-wiki
== Mopanzi sango ya Congo (RDC) ==
mmzn9eywavb9w80owdc3gw8efuhd9sa
Catégorie:Moto oyo azali na boyokani na Kinshasa
14
15359
136159
2026-10-05T14:23:54Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136159
wikitext
text/x-wiki
== Moto oyo azali na boyokani na Kinshasa ==
i23a786pcj9pwvcruzyruz0knunv0p6
Catégorie:Mosali ya New York Times
14
15360
136160
2026-10-05T14:24:13Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136160
wikitext
text/x-wiki
== Mosali ya New York Times ==
r45mtb13o3bqkqfiy2ffhax52sv0ak5
Catégorie:Moyekoli na Institut ya Justice pénale ya Kenya
14
15361
136161
2026-10-05T14:24:41Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136161
wikitext
text/x-wiki
== Moyekoli na Institut ya Justice pénale ya Kenya ==
s2dauxg8vl12i40fwzrzzb5p2c9ow41
Steve Wembi
0
15362
136162
2026-10-05T14:34:36Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création en Traduction Article | Steve Wembi "
136162
wikitext
text/x-wiki
[[image: Investigative journalist Steve Wembi in 2017.jpg|thumb|300px|left|Steve Wembi]]
'''Steve Wembi''', azali mopanzi sango ya enquête oyo afandaka na Kinshasa, na République démocratique du Congo, mpe na Nairobi, na Kenya; asali lokola mopesi maboko na zulunalo The New York Times, Al Jazeera, mpe Xinhua (eyebani mingi lokola "Agence ya sango ya Chine ya sika"). Azali directeur général ya agence ya communication Consulting Media Agency (CMA)<ref name="R3">[https://muckrack.com/steve-wembi/bio "Biographie de Steve Wembi sur Muck Rack"], ''MackRack.Com'' (Consulté le 21 décembre 2020).</ref>{{,}}<ref name="R1">[https://www.rfi.fr/fr/culture/20200428-congo-in-conversation-finbarr-Oreilly-laur%C3%A9at-prix-carmignac-photographie "«Congo in Conversation» de Finbarr O’Reilly, lauréat du prix Carmignac"], Radio France internationale (RFI), 28 Avril 2020 (Consulté le 21 décembre 2020).</ref>.
== Biographie ==
=== Bomwana na kelasi ===
Steve Wembi abotami le 20 juillet 1984, na Kindu, na province ya Maniema na Zaïre (lelo République démocratique du Congo). Alekisaki bomwana na ye na Kalemie, na eteni ya nord ya etuka ya Katanga, esika asilisaki kelasi na ye ya ebandeli. Na 1997, azuaki formation militaire na Kamalenge na tango ya avancement ya rebellion ya Alliance des Forces démocratiques pour la libération du Congo (AFDL) oyo ekambamaki na Laurent-Désiré Kabila, avant azonga na école secondaire mpo na koyekola pédagogie générale na Institut Ibanda na Bukavu, na province ya Sud-Kivu<ref name="R3" />.
Na 2007, akendaki na Kinshasa mpo na kosala ba études universitaires mpe alekisaki mbula mibale na Université ya Kinshasa (UNIKIN) na Faculté ya Droit, atako azuaki diplôme te. Longola yango, azali na diplôme (certificat ya formation ya mbula moko) na criminologie na Institut ya sécurité mpe justice pénale ya Kenya. Kobanda le 27 juillet 2019, tee na février 2021, azali conseiller communication ya Alexis Thambwe Mwamba, président ya Sénat ya [[République démocratique du Congo]]<ref name="R4">[https://editeur.cd/newsdetails.php?newsid=1917&cat=2&refid=dpm2n6ASQoy0Ve3PIiHOTbMh9N7BFCfEsaugqJ14RZ85KUxlGDXztkrcjYLWvw "PRÉTENDUE DÉMISSION DU PRÉSIDENT DU SÉNAT : STEVE WEMBI DÉMENT CETTE RUMEUR"], ''Editeur.CD'', 16 décembre 2020 (Consulté le 21 décembre 2020).</ref>{{,}}<ref name="R3" />.
=== Carrière ya ba médias ===
Tango azalaki na université ya Kinshasa, Steve Wembi abandaki mosala na ye ya journalisme na 2007 en tant que correspondant ya Agence ya sango Xinhua na République démocratique du Congo, oyo ezali na Kinshasa, epayi wapi asalaki na media ya Chine pendant dix ans<ref name="R10">[http://www.afriqueinvisu.org/congo-in-conversation.html "Congo in conversation"], ''Afrique Invisu'', 14 décembre 2020 (Consulté le 21 décembre 2020).</ref>. Asalaki lokola producteur ya télévision mpe site internet ya Al Jazeera<ref name="R6">[https://www.aljazeera.com/features/2016/8/29/beni-drc-they-hacked-him-and-threw-him-in-a-pigsty "Beni, DRC: ‘They hacked him and threw him in a pigsty’"], Al Jazeera, 29 aout 2016 (Consulté le 21 décembre 2020).</ref>, Cable News Network mpe lokola mopanzi sango mpo na Nations Unies agence ya sango Integrated Regional Information Networks (IRIN), Xinhua, The Economist zulunalo, Financial Times, Norvégien emisyo NRK, mpe The Wall Street Journal.
Na est [[République démocratique du Congo]], Steve Wembi a couvrir ba rebellion ebele, na kati na yango oyo ya Mouvement ya 23 mars ([[M23]]).<ref name="R9">[https://www.nytimes.com/2017/10/08/world/africa/congo-militia-beheadings.html "Ugandan Rebel Group Massacres 22 in Congo"], New York Times, 08 octobre 2017 (Consulté le 21 décembre 2020).</ref> mpe Congrès national pour la défense du peuple (CNDP), kasi azalaki mpe kokende mingi na bisika oyo ezali na likama mingi, mingimingi na Kasai<ref name="R7">[https://www.nytimes.com/2019/04/19/world/africa/isis-congo-attack.html "ISIS Claims First Attack in the Democratic Republic of Congo"], New York Times, 19 Avril 2019 (Consulté le 21 décembre 2020).</ref>, etuka epai wapi bato mibale ya mayele ya ONU Zaida Catalán mpe Michael Sharp babomamaki na sanza ya misato 2017<ref name="R8">[https://www.nytimes.com/2017/12/30/world/africa/congo-united-nations-zaida-catalan-michael-sharp.html "Congo Reports Arrest in Killing of 2 U.N. Experts"], New York Times, 30 décembre 2017 (Consulté le 21 décembre 2020).</ref>. Kaka na mbula wana, amonaki malita ya bato ebele koleka 100 na commune ya Ngaza<ref name="R8" />{{,}}<ref name="R5">[https://www.fondationcarmignac.com/programme/congo-in-conversation-la-monographie/ "« Congo in Conversation » monograph"], Fondation Carmignac (Consulté le 21 décembre 2020).</ref>{{,}}<ref name="R2">[http://www.lepotentiel.cd/2011/10/g?post=497 "Le 11ème Prix du photojournalisme sur la RDC décerné à FinbarrO’Reilly"], ''Le Potentiel'', 29 avril 2020 (Consulté le 21 décembre 2020).</ref>.
== Bomoi ya moto ye moko ==
Steve Wembi abala Belinda Zamundu mpe azali tata ya bana motoba.
== Ba notes na ba références ==
{{références}}
== Ba liens ya libanda ==
{{Autres projets
| Commons = Category:Steve Wembi
}}
{{ndambo}}
[[Category:Mobali Congolais (RDC) moto ya radio]]
[[Category:Monganga ya makambo ya mabe ya Congo (RDC)]]
[[Category:Mopanzi sango ya bolukiluki]]
[[Category:Kobotama ya sanza ya nsambo 1984]]
[[Category:Mopanzi sango ya Congo (RDC)]]
[[Category:Ba mbotama na Kindu]]
[[Category:Moto oyo azali na boyokani na Kinshasa]]
[[Category:Mosali ya New York Times]]
[[Category:Moyekoli na Institut ya Justice pénale ya Kenya]]
jhi8v70cwxsqla78fpkb86yvxapumpm
Catégorie:Politicien ya République ya liboso (RDC)
14
15363
136163
2026-10-05T14:57:33Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136163
wikitext
text/x-wiki
== Politicien ya République ya liboso (RDC) ==
oigxsnklv3hricqfpbrbos1sdnb4gac
Catégorie:Académique ya Congo (RDC) ya ekeke ya 20
14
15364
136164
2026-10-05T14:58:07Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136164
wikitext
text/x-wiki
== Académique ya Congo (RDC) ya ekeke ya 20 ==
917f22rec61p93aa4aw3b08pqi3o6i4
Catégorie:Profesere ya mibeko ya Congo (RDC)
14
15365
136165
2026-10-05T14:58:32Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136165
wikitext
text/x-wiki
== Profesere ya mibeko ya Congo (RDC) ==
pvrhtzcpw3dn9ohtdg8mpvvobsco86k
Catégorie:Moyekoli na Iniversite ya Katolike ya Louvain (1834–1968)
14
15366
136166
2026-10-05T14:58:54Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136166
wikitext
text/x-wiki
== Moyekoli na Iniversite ya Katolike ya Louvain (1834–1968) ==
99m6jh3eihjq1yyac2183gkr9rf3gkw
Catégorie:Profesere na Université ya Kinshasa
14
15367
136167
2026-10-05T14:59:16Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136167
wikitext
text/x-wiki
== Profesere na Université ya Kinshasa ==
a66hf725dm3pqxdw94bx1p6501pjc4t
Catégorie:Abotami na sanza ya libwa 1930
14
15368
136168
2026-10-05T15:00:29Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136168
wikitext
text/x-wiki
== Abotami na sanza ya libwa 1930 ==
9sqbq8fd2k92i7yhnh9qbymq5jvjlqo
Catégorie:Abotami na Congo belge
14
15369
136169
2026-10-05T15:00:49Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136169
wikitext
text/x-wiki
== Abotami na Congo belge ==
7mzizivrcfpvwb731nnw93jx12jsnye
Catégorie:Akufaki na sanza ya minei 1999
14
15370
136170
2026-10-05T15:01:09Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136170
wikitext
text/x-wiki
== Akufaki na sanza ya minei 1999 ==
hyqpp81801vkg275tbafeic0vt0moht
Catégorie:Akufaki na mbula 68
14
15371
136171
2026-10-05T15:01:25Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136171
wikitext
text/x-wiki
== Akufaki na sanza ya minei 1999 ==
hyqpp81801vkg275tbafeic0vt0moht
Catégorie:Mobalani ya moto ya politiki
14
15372
136172
2026-10-05T15:02:00Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136172
wikitext
text/x-wiki
== Mobalani ya moto ya politiki ==
9zks3m7gh1d10n74gni5scc09r3aidg
Catégorie:Figure ya Union pona démocratie pe progrès social
14
15373
136173
2026-10-05T15:02:22Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136173
wikitext
text/x-wiki
== Figure ya Union pona démocratie pe progrès social ==
fy7ncv5ez5wehv8o0b9qu8iuurbdlfk
Catégorie:Moto ya politiki ya Zaïre
14
15374
136174
2026-10-05T15:05:35Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136174
wikitext
text/x-wiki
== Moto ya politiki ya Zaïre ==
nudjmiglyhvlbqgn8idhgr5rc2dq17n
Catégorie:Moyekoli na Université libre de Bruxelles
14
15375
136175
2026-10-05T15:06:10Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136175
wikitext
text/x-wiki
== Moyekoli na Université libre de Bruxelles ==
59igrh18ewpb3edof25mtizy243jugx
Catégorie:Profesɛrɛ na Iniversite ya Harvard
14
15376
136176
2026-10-05T15:06:30Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136176
wikitext
text/x-wiki
== Profesɛrɛ na Iniversite ya Harvard ==
4d6lq74dah5t60w3ddy0y4gf3l5tp7x
Catégorie:Akufaki na Boston
14
15377
136177
2026-10-05T15:06:51Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136177
wikitext
text/x-wiki
== Akufaki na Boston ==
ii80tvjozfj4az4l9y653enxuwbbi9e
Marcel Lihau
0
15378
136178
2026-10-05T15:08:21Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création en Traduction Article | Marcel Lihau "
136178
wikitext
text/x-wiki
[[image:Marcel Lihau.jpg|thumb|left|'''Marcel Lihau''']]
'''Marcel Antoine Lihau''', to '''Lihau Ebua Libana la Molengo'''<ref>Ekomami pe ''Lihaú'' to ''Lihaẃ'', ebengamaka /li.haú/</ref>, Abotami le 29 septembre 1930, na etuka ya Lisala (na baboti bawutaki na territoire ya Bumba) na Congo belge (lelo République démocratique du Congo) mpe akufi le 9 avril 1999, na Boston, azalaki expert ya droit constitutionnel congolais mpe Président ya liboso ya Cour suprême ya justice ya Congo. Abalaki na politicien Sophie Kanza.
Azalaki co-fondateur ya Union pour la démocratie et progrès social (UDPS), Président ya Cour suprême ya justice, mpe professeur ya droit na université ya Harvard mpe na université ya Kinshasa.
== Biographie ==
Na ba années 1950, azalaki parmi ba étudiants congolais ya liboso na Belgique; Thomas Kanza azalaki moto ya liboso mpenza. Marcel Lihau ayekolaki mibeko na Iniversite ya Katolike ya Louvain. Groupe ya ba étudiants congolais esalemaki na Louvain, na kati na bango Mario Cardoso (Losembe Batwanyele), Paul Mushiete, Charles Bokanga, Albert Bolela, Albert Mpase Nselenge Mpeti, na Jonas Mukamba.
En tant que président ya Association des étudiants congolais, Marcel Lihau a participer en tant que observateur na table ronde politique et économique belge-congolaise oyo esalemaki na Bruxelles na janvier 1960, oyo ebongisamaki na Belgique mpo na ko préparer lipanda ya Congo belge.
Na septembre 1960, akomi Secrétaire général ya Justice na kati ya Collège ya ba Commissaires-généraux.
Na 1961, asali lokola Secrétaire d’Etat ya Justice na gouvernement ya Ileo.
Na 1962, azui doctorat na droit na université catholique ya Louvain, mpe na 1963, akomi professeur, mpe na sima professeur mpe Doyen ya Faculté ya Droit na Université ya Lovanium na Kinshasa.
== Mibeko ya mibeko ==
Lokola Parlement ya République démocratique du Congo ekokaki te kosala constitution définitive, président Kasa-Vubu apesaki mosala yango na commission oyo Joseph Ileo, président ya Sénat akambi, na Marcel Lihau oyo azali mosungi na ye. Mobeko-mokonzi moko esalemaki kati na mokolo ya 10 ya sanza ya yambo mpe 11 ya sanza ya minei 1964, mpe endimami na bato ya Congo na mokolo ya 10 Yuli 1964. Mobeko-Likoló oyo —eyebani na nkombo "Mobeko Likonzi ya Luluabourg" — ebandisaki l’Etat fédéral, système ya ba partis ebele, mpe parlement bicaméral.
Le 24 novembre 1965, Général Mobutu abandi Deuxième République sima ya coup d’Etat. Parti politique ya sika, Mouvement populaire de la révolution (MPR), esalemaki, mpe charte na yango — Manifeste ya N’sele — ekomamaki na Étienne Tshisekedi na 1966. Na sima gouvernement esengaki na Marcel Lihau asala constitution ya sika. Endimami na référendum le 24 juin 1967, Constitution ya République ya mibale —eyebani na kombo ya République « révolutionnaire » — etie l’Etat unitaire na système présidentiel, oyo epesaki ata ba partis politiques mibale mpe Assemblée nationale moko.
== Gouvernement na Justice ==
Na 1967, akomi Délégué général ya Section ya recherche juridique na Bureau national ya recherche et développement (ONRD), mpe na 1968, akomi Président ya Cour suprême de justice ya Congo. Na 1971, akomi membre ya comité exécutif ya Mouvement populaire de la Révolution (MPR), mpe na 1974, azuami commissaire politique na Bureau politique ya parti. Na juillet 1975, balongolaki ye na ebonga na ye ya enseignant mpe na rôle na ye ya Président ya Cour suprême ya justice mpo aboyaki kolanda Mobutu na ba actions illégales.
Na 1980, azalaki profesɛrɛ mopaya na Eteyelo ya mibeko ya Harvard<ref>{{lien web|url=https://images.hollis.harvard.edu/primo-explore/fulldisplay?vid=HVD_IMAGES&docid=HVD_VIAolvwork383557|lang=en|titre=''Visiting scholars, Harvard Law School Class of 1980'' [{{lang|fr|Chercheurs invités, Faculté de droit de Harvard}}]|site=Harvard University Library - HOLLIS Images}}</ref>{{,}}<ref>[http://pqasb.pqarchiver.com/boston/access/61526334.html?dids=61526334:61526334&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Sep+29,+1989&author=Charles+A.+Radin,+Globe+Staff&pub=Boston+Globe+(pre-1997+Fulltext)&desc=FOES+OF+ZAIRE'S+MOBUTU+PROTEST+HARVARD+SPEECH ''Foes of Zaire's Mobutu protest Harvard Speech''], ''Boston Globe'', 29 septembre 1989.</ref>.
== Botɛmɛli ==
Na mokolo ya 15 février 1982, asalisaki na kosala Union pour la démocratie et progrès social (UDPS). Azwaki etumbu mpo na activisme politique, akangamaki mpe na sima akangamaki na isolement, lokola "ba parlementaires zomi na misato" ya UDPS. Kobanda 1985, alekisaki bambula mingi na boombo na États-Unis, epai ateyaki mibeko ya mibeko na Iniversite ya Harvard.
Lokola président national ya UDPS, a proposaki likanisi ya conférence nationale mpo na ko faciliter transition démocratique. A jouaki rôle active na Conférence nationale souveraine (CNS) mpe a présider commission constitutionnelle.
== Misala ==
* ''article'', auteur : M. A. (pc : Lihau) ; ''La nouvelle constitution de la République démocratique du Congo'', périodique:Études congolaises, Bruxelles, volume 11, numéro 3, pages 28-70, 1968
* ''article'', auteur : M. A. (pc : Lihau) Ebua Libana la Molengo ; ''Le système politique de la loi constitutionnelle du 15 août 1974'', périodique: Revue juridique du Zaïre : droit écrit et droit coutumier, volume 50, numéro spécial, pages 367-388, 1974
== Ba appendices ==
=== Ba notes na ba références ===
{{références}}
=== Masolo oyo etali yango ===
* [[Union pour la démocratie et le progrès social]]
=== Liens externes ===
* {{en}} : [http://www.udps.org/Textes-Edit/in-memoriam-lihau.html, In Memoriam, Biographie de Marcel Lihau], UDPS
* {{fr}} : [http://www.congonline.com/Forum1/Forum03/Congonline01.htm, Essai de biographie pour Marcel Lihau], sur http://www.congonline.com Congonline
{{ndambo}}
[[Category:Politicien ya République ya liboso (RDC)]]
[[Category:Moto ya politiki ya Zaïre]]
[[Category:Académique ya Congo (RDC) ya ekeke ya 20]]
[[Category:profesere ya mibeko ya Congo (RDC)]]
[[Category:Moyekoli na Iniversite ya Katolike ya Louvain (1834–1968)]]
[[Category:Moyekoli na Université libre de Bruxelles]]
[[Category:Profesere na Université ya Kinshasa]]
[[Category:Profesɛrɛ na Iniversite ya Harvard]]
[[Category:Abotami na sanza ya libwa 1930]]
[[Category:Abotami na Congo belge]]
[[Category:Akufaki na sanza ya minei 1999]]
[[Category:Akufaki na Boston]]
[[Category:Akufaki na mbula 68]]
[[Category:Mobalani ya moto ya politiki]]
[[Category:Figure ya Union pona démocratie pe progrès social]]
3jayehp2ecc5lgw3g72k59emcc01k6p
Catégorie:Sénateur ya République Démocratique du Congo
14
15379
136179
2026-10-05T15:26:49Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136179
wikitext
text/x-wiki
== Sénateur ya République Démocratique du Congo ==
a11lfo6o3empwn4bedzy1z6hzf94fb0
Catégorie:Ministre ya Intérieur ya République Démocratique du Congo
14
15380
136180
2026-10-05T15:27:07Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136180
wikitext
text/x-wiki
== Ministre ya Intérieur ya République Démocratique du Congo ==
7d1vfciq2hl2cdbf6nnydv8saw6calu
Catégorie:Etudiant ya Université ya Kinshasa
14
15381
136181
2026-10-05T15:27:36Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136181
wikitext
text/x-wiki
== Etudiant ya Université ya Kinshasa ==
gnx1pvpnqzi4tgp2a4n7rud88ytiebb
Catégorie:Ba mbotama ya 1974
14
15382
136182
2026-10-05T15:28:01Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136182
wikitext
text/x-wiki
== Ba mbotama ya 1974 ==
mdvhnslb21qkiofx6u2nvuv2z7jc3ye
Catégorie:Babotami ya ekeke ya 20 na Bruxelles
14
15383
136183
2026-10-05T15:28:23Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136183
wikitext
text/x-wiki
== Babotami ya ekeke ya 20 na Bruxelles ==
0is09z5wtze4k7m0pjxas77lb1ujot6
Catégorie:Motango ya Union mpo na Démocratie mpe Progrès Social
14
15384
136184
2026-10-05T15:28:41Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136184
wikitext
text/x-wiki
== Motango ya Union mpo na Démocratie mpe Progrès Social ==
tijj3kq9ci02hdvl8k7iuck2sw3g3xl
Catégorie:Gouvernement ya Suminwa
14
15385
136185
2026-10-05T15:29:03Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136185
wikitext
text/x-wiki
== Gouvernement ya Suminwa ==
2uyyq6oxwfq05ti7zqzwlqrm47l9514
Jacquemain Shabani Lukoo Bihango
0
15386
136186
2026-10-05T15:33:48Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création en Traduction | Jacquemain Shabani Lukoo Bihango"
136186
wikitext
text/x-wiki
[[image:Jacquemain Shabani - 2026 (cropped).jpg|thumb|vignette|left|'''Jacquemain Shabani''' en 2026]]
'''Jacquemain Shabani Lukoo Bihango''', abotami le 12 février 1974, na [[Bruxelles]], azali politicien ya Congo. Auti na Masisi na etuka ya [[Nord-Kivu]], azali vice-Premier ministre mpe ministre ya Intérieur, Sécurité, Décentralisation, mpe Affaires coutumier ya [[République démocratique du Congo]], ebonga oyo azali na yango na gouvernement ya Suminwa wuto juin 2024.
== Biographie ==
=== Boyekoli ===
Azali mwana ya professeur Célestin Shabani na Marie-Claire Kalinda Nalweko. Jacquemain abala Norah Kamuanya Bukasa mpe azali tata ya bana misato<ref>{{lien web|url=https://7sur7.cd/2024/05/31/rdc-ce-quil-faut-savoir-sur-me-jacquemain-shabani-le-nouveau-vice-premier-ministre-de|titre=RDC : Ce qu’il faut savoir sur Me Jacquemain Shabani, le nouveau vice-premier ministre de l'Intérieur|auteur=Merveil Molo|date=31-05-2025|site=7sur7.cd/|consulté le=05-06-2024}}</ref>.
Sima ya kozua diplôme na ye ya l’Etat, Jacquemain Shabani Lukoo Bihango akobaki ba études na ye na université ya Kinshasa, esika azui diplôme na droit judiciaire privé na 2003. Tango azuaki diplôme, akomi na Barre Kinshasa-Matete, esika asali avocat. Na sima, akomi partenaire gérant ya cabinet d’avocats, amikesenisaki na ba cas ebele ya notable — surtout na ko défendre ba activistes na ba mouvements civiques — na ndenge wana a contribuaki na protection ya ba droits de l’homme mpe na promotion ya justice sociale na République démocratique du Congo.
=== Carrière professionnelle ===
Jacquemain Shabani Lukoo Bihango alandi mosala na ye na makambo ya mibeko mpe ya politiki.
=== Carrière politique ===
Jacquemain Shabani Lukoo Bihango amataki na nzela ya molongo ya Union pour la démocratie et progrès social (UDPS). Abandaki lokola président ya section mpo na Université ya Kinshasa kobanda 1997 tee na 2003. Na sima azuaki ba postes ya responsabilité ebele na kati ya UDPS, mingi mingi lokola Secrétaire national adjoint ya Département ya Idéologie mpe Formation politique (2003–2006) mpe Secrétaire national ya Département ya Justice mpe Droits de l’Homme (2008–2011). Lokola Secrétaire général ya parti, a jouaki rôle ya munene na organisation mpe formation politique na kati ya UDPS<ref>https://depeche.cd/2024/05/31/gouvernement-suminwa-qui-est-jacquemain-shabani-nouveau-vpm-de-linterieur-et-securite/</ref>.
==== Mokambi ya Commission électorale permanente ====
Na sanza ya mitano 2018, Jacquemain Shabani azwaki mokumba ya Commission électorale permanente (CEP) ya UDPS. Expérience na ye na maponami ya 2011 ememaki ye na kozala na ba postes stratégiques na kati ya coalition "Cap pour le changement" (CACH) mpe na campagne électorale victoire ya décembre 2023 — oyo emonanaki na réélection ya Félix Tshisekedi — epayi wapi asalaki lokola directeur ya campagne<ref>https://actu7.cd/2020/09/18/goma-jacquemain-shabani-preche-la-victoire-de-tshisekedi-en-2023-avec-une-majorite-confortable</ref>.
==== Sénateur na Premier ministre adjoint ====
Ezalaki kosala misala ya bolingo malamu na nzela ya Fondation Bin Biteko<ref>https://actualite.cd/2022/07/22/rdc-la-fondation-bin-biteko-juu-ya-amani-de-jacquemain-shabani-offert-des-vivres-aux</ref>, Jacquemain Shabani aponami sénateur ya Nord-Kivu na sanza ya mitano 2024. Mikolo mibale sima, aponamaki vice-Premier ministre mpe ministre ya Intérieur, Sécurité, Décentralisation, mpe Affaires coutumier<ref>https://www.radiookapi.net/2024/05/29/actualite/politique/rdc-publication-du-gouvernement-de-judith-suminwa</ref>{{,}}<ref>https://www.jeuneafrique.com/1572460/politique/en-rdc-le-nouveau-gouvernement-enfin-devoile-les-entrants-et-les-sortants</ref>{{,}}<ref>{{lien web |titre=RDC : Félix Tshisekedi annonce la composition du nouveau gouvernement |url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20240529-rdc-f%C3%A9lix-tshisekedi-annonce-la-composition-du-nouveau-gouvernement |site=rfi.fr |date=29-05-2024 |consulté le=17-06-2024}}.</ref>.
Jacquemain Shabani Lukoo Bihango akomi vice-Premier ministre mpe ministre ya Intérieur ya liboso ya province ya Nord-Kivu na histoire ya [[République démocratique du Congo]]. Boponi boye boyambami mingi na lisanga ya Hunde mpe bakambi basusu ya bisika, baye batalelaka ye lokola mokambi oyo azali na makoki ya kopesa maboko monene mpo na kotambwisa misala ya mbulamatari mpe kosilisa mikakatano ya bokengi ya mboka<ref>{{lien web|url=https://congorassure.cd/politique/2024/05/29/rdc-jacquemain-shabani-devient-le-tout-premier-vpm-de-linterieur-dans|titre=RDC : Jacquemain Shabani devient le tout premier VPM de l'intérieur dans l'histoire du Nord-Kivu, la communauté Hunde en remercie le Chef de l'État|auteur=Daudi Amin|date=29-05-2025|site=congorassure.cd//|consulté le=05-06-2024}}</ref>.
Na mokolo ya 8 août 2025, Jacquemain Shabani aponamaki lisusu mpo na kokamba Ministère ya Intérieur, Sécurité, Décentralisation, mpe Affaires coutumier na gouvernement ya Suminwa II<ref>{{Lien web|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20250808-rdc-le-pr%C3%A9sident-f%C3%A9lix-tshisekedi-remanie-le-gouvernement-en-y-incluant-deux-opposants-mod%C3%A9r%C3%A9s|titre=RDC: le président Félix Tshisekedi remanie le gouvernement en y incluant deux opposants modérés|éditeur=Radio France internationale|date=8 8 2025}}.</ref>.
== Ba notes na ba références ==
{{Références}}
== Ba liens ya libanda ==
{{ndambo}}
[[Category:Sénateur ya République Démocratique du Congo]]
[[Category:Ministre ya Intérieur ya République Démocratique du Congo]]
[[Category:Etudiant ya Université ya Kinshasa]]
[[Category:ba mbotama ya 1974]]
[[Category:Babotami ya ekeke ya 20 na Bruxelles]]
[[Category:Motango ya Union mpo na Démocratie mpe Progrès Social]]
[[Category:Gouvernement ya Suminwa]]
30hnbvv9f5uke858xnpr60h2lyny8m2
Catégorie:Institut ya éducation supérieure na République démocratique du Congo
14
15387
136187
2026-10-05T15:48:43Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136187
wikitext
text/x-wiki
== Institut ya éducation supérieure na République démocratique du Congo ==
0ryilq5od6wzqdy26f5wc5pskp9ytdh
Catégorie:Université na Goma
14
15388
136188
2026-10-05T15:49:04Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136188
wikitext
text/x-wiki
== Université na Goma ==
pjunmuby89jwiur0ahsii34kurx0tut
Catégorie:Institut supérieur ya Pédagogie
14
15389
136189
2026-10-05T15:49:29Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136189
wikitext
text/x-wiki
== Institut supérieur ya Pédagogie ==
aay6zy05cmmvig4m4rbdw6gu43ojnqf
Catégorie:Eteyelo ya likolo esalemi na 1993
14
15390
136190
2026-10-05T15:49:50Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136190
wikitext
text/x-wiki
== Eteyelo ya likolo esalemi na 1993 ==
17zilttbs9nn79opmlklxjtricr1tve
Catégorie:Education na Nord-Kivu
14
15391
136191
2026-10-05T15:50:13Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136191
wikitext
text/x-wiki
== Education na Nord-Kivu ==
ewh7ypoj24hpkxou9rgb3ay3xfj6va8
Catégorie:Nord-Kivu
14
15392
136192
2026-10-05T15:50:32Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136192
wikitext
text/x-wiki
== Nord-Kivu ==
tc7q2iw8dsl9j0d0vw4agg6s2jonwnh
Catégorie:Eteyelo ya likolo na République Démocratique du Congo
14
15393
136193
2026-10-05T15:50:53Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136193
wikitext
text/x-wiki
== Eteyelo ya likolo na République Démocratique du Congo ==
5vomydokjnpq8dyr9p88mnhieb717l4
Catégorie:Institut ya formation ya balakisi na Afrika
14
15394
136194
2026-10-05T15:51:19Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136194
wikitext
text/x-wiki
== Institut ya formation ya balakisi na Afrika ==
lzavhtu2zg6l5rvhqduogiv2ltsvtql
Catégorie:Formation ya balakisi na République Démocratique du Congo
14
15395
136195
2026-10-05T15:51:40Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136195
wikitext
text/x-wiki
== Formation ya balakisi na République Démocratique du Congo ==
3mvy7vefqyzuizlw76n3cn2x578ok9q
Institut supérieur pédagogique ya Goma
0
15396
136196
2026-10-05T15:52:53Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création en Traduction Article | Institut supérieur pédagogique ya Goma "
136196
wikitext
text/x-wiki
[[image:ISP Goma.jpg|350 px|left|vignette|thumb|Vue du campus universitaire du lac à Goma]]
'''Institut supérieur pédagogique de Goma''' (ISP-Goma), ezali eteyelo ya likolo ya leta oyo ezali na quartier Majengo-Mulindwa na Goma, mboka-mokonzi ya etuka ya Kivu ya Nord na [[République démocratique du Congo]]<ref name="ADAM&WINEUR-002">{{Lien web |titre=Institut Supérieur Pédagogique de Goma : Former aujourd'hui les éducateurs de demain |url=https://ispgoma.ac.cd/ |site=ispgoma.ac.cd|accès url=libre|date= |consulté le=04 octobre 2026}}</ref>. Eyebani lokola moko ya biteyelo ya likolo na République démocratique du Congo, oyo etangami na nimero 34 na site internet officiel ya Ministère ya Éducation supérieure, Éducation universitaire, Recherche scientifique, mpe Innovation<ref name="ADAM&WINEUR-003">{{Lien web |titre=Instituts Supérieurs Pédagogiques |url=https://minesursi.gouv.cd/?isp|site=minesursi.gouv.cd |accès url=libre|date=2026 |consulté le=04 octobre 2026}}</ref>.
== Lisolo ya kala ==
ISP-Goma ezali moko ya biteyelo oyo esalemi lokola eteni ya politiki ya kokabola mateya ya likolo mpe ya iniversite —ebandaki na 1993 —mpo na kopusana penepene na biteyelo na bituka<ref name="ADAM&WINEUR-002" />. Ezali institution publique autonome sous supervision ya Ministère ya Éducation supérieure mpe universitaire.
== Ba Programmes Académiques ==
Mission ya liboso ya institut ezali formation ya balakisi ya secondaire. Institution yango epesaka "ba programmes attractifs" oyo epesaka bayekoli makoki ya kozua mayele kaka te mpo na mateya kasi mpe mpo na komipesa na makambo mosusu ya vie socio-économique<ref name="ADAM&WINEUR-004">{{Lien web |titre=Fiche établissement : INSTITUT SUPERIEUR PEDAGOGIQUE DE GOMA |url=https://www.re.minesursi.gouv.cd/etablissement.php?id=205|site=www.re.minesursi.gouv.cd/|date= |consulté le=04 octobre 2026}}</ref>.
== Bomoi ya kelasi ==
Na mokolo ya 31 octobre 2023, ISP-Goma esalaki molulu mibale mpo na kopesa ba diplômes académiques mpe bokangami ya mbula ya kelasi 2022–2023, na baye bazwi diplôme 64 bakotaki na zando ya misala<ref name="ADAM&WINEUR-005">{{Lien web |langue=fr-FR |auteur =Prosper HERI |titre=Goma : Collation de grade à l’ISP Goma, des nouveaux diplômés sur marché d’emploi |url=https://kivumorningpost.com/2023/11/01/goma-collation-de-grade-a-lisp-goma-des-nouveaux-diplomes-sur-marche-demploi/|date=31 Octobre 2023 |consulté le=04 octobre 2026}}</ref>. Molulu yango ekambamaki na Directeur général, Prof. Dr. Butoa Balingene.
== Situation ya sika ==
Na motindo ya ba ministres n°239/MINESURSI/CAB.MIN/SASM/MMK/2026 Na nsé ya motindo oyo etiamaki maboko le 20 août 2026, na Ministre ya Education supérieure et universitaire et recherche scientifique (ESU-RSI), Marie-Thérèse Sombo Ayanne Safi Mukuna, ba activités académiques et para-académiques na ISP-Goma —elongo na oyo ya ba institutions publiques minei misusu na Goma (UNIGOM, ISC-Goma, ISTM-Goma, na ISTA-Goma) —esili... suspendu kino na notice mosusu mpo na situation ya sécurité oyo etali mingi mingi na esika eye sous administration ya AFC-M23<ref name="ADAM&WINEUR-006">{{Lien web |langue=fr-FR|auteur=MINESURSI |titre=ARRETE MINASTERIEL N°239/MINESURS1/CAB.MIN/SASM/MMW2026
DU 20 AOUT 2026 PORTANT SUSPENSION DES ACTIVITES ACADEMIQUES AU SEIN DES ETABLISSEMENTS D'ENSEIGNEMENT SUPERIEUR ET UNIVERSITAIRE DES VILLES DE GOMA ET BUKAVU, DANS LES PROVINCES DE NORD ET SUD-KIVU EN REPUBLIQUE DEMOCRATIQUE DU CONGO |url=https://minesursi.gouv.cd/images/ARRETE_MIN_239_20_08_2026_SUSP_ACTIVIE_ESURSI_21ed900033779f18.pdf |site=minesursi.gouv.cd |accès url=libre |date=20 août 2026 |consulté le=04 octobre 2026}}</ref>. Mesure yango etali bokomisi nkombo, bozongisi nkombo, mateya, botali, mpe makanisi mpo na mobu ya kelasi 2026–2027<ref name="ADAM&WINEUR-006" />.
== Tala pe ==
* [[Goma]]
* [[Nord-Kivu]]
* [[République démocratique du Congo]]
== Annexes ==
* {{fr}} : [https://ispgoma.ac.cd/, Site de l'ISP/GOMA]
* {{fr}} : [https://minesursi.gouv.cd/?, Site du Ministère de l'enseignement supérieur, recherche scientifique et innovation (RDC)]
* {{fr}} : [https://re.minesursi.gouv.cd/universites-instituts.php?page=80, Nombres des universités et instituts (RDC)]
{{Autres projets
| commons = ISP Goma.jpg
| wikiquote =
}}
== Ba références ==
{{Références}}
{{ndambo}}
[[Category:Institut ya éducation supérieure na République démocratique du Congo]]
[[Category:Université na Goma]]
[[Category:Institut supérieur ya Pédagogie]]
[[Category:Eteyelo ya likolo esalemi na 1993]]
[[Category:Education na Nord-Kivu]]
[[Category:Goma]]
[[Category:Nord-Kivu]]
[[Category:Eteyelo ya likolo na République Démocratique du Congo]]
[[Category:Institut ya formation ya balakisi na Afrika]]
[[Category:Formation ya balakisi na République Démocratique du Congo]]
9f0b6kqxqierdvhe3jx8o3otekj8a83
136197
136196
2026-10-05T16:24:23Z
AdamLynnMcGill007
14035
136197
wikitext
text/x-wiki
[[image:ISP Goma.jpg|350 px|left|vignette|thumb|Etaleli ya pembeni ya image ya campus université ya lac na Goma]]
'''Institut supérieur pédagogique de Goma''' (ISP-Goma), ezali eteyelo ya likolo ya leta oyo ezali na quartier Majengo-Mulindwa na Goma, mboka-mokonzi ya etuka ya Kivu ya Nord na [[République démocratique du Congo]]<ref name="ADAM&WINEUR-002">{{Lien web |titre=Institut Supérieur Pédagogique de Goma : Former aujourd'hui les éducateurs de demain |url=https://ispgoma.ac.cd/ |site=ispgoma.ac.cd|accès url=libre|date= |consulté le=04 octobre 2026}}</ref>. Eyebani lokola moko ya biteyelo ya likolo na République démocratique du Congo, oyo etangami na nimero 34 na site internet officiel ya Ministère ya Éducation supérieure, Éducation universitaire, Recherche scientifique, mpe Innovation<ref name="ADAM&WINEUR-003">{{Lien web |titre=Instituts Supérieurs Pédagogiques |url=https://minesursi.gouv.cd/?isp|site=minesursi.gouv.cd |accès url=libre|date=2026 |consulté le=04 octobre 2026}}</ref>.
== Lisolo ya kala ==
ISP-Goma ezali moko ya biteyelo oyo esalemi lokola eteni ya politiki ya kokabola mateya ya likolo mpe ya iniversite —ebandaki na 1993 —mpo na kopusana penepene na biteyelo na bituka<ref name="ADAM&WINEUR-002" />. Ezali institution publique autonome sous supervision ya Ministère ya Éducation supérieure mpe universitaire.
== Ba Programmes Académiques ==
Mission ya liboso ya institut ezali formation ya balakisi ya secondaire. Institution yango epesaka "ba programmes attractifs" oyo epesaka bayekoli makoki ya kozua mayele kaka te mpo na mateya kasi mpe mpo na komipesa na makambo mosusu ya vie socio-économique<ref name="ADAM&WINEUR-004">{{Lien web |titre=Fiche établissement : INSTITUT SUPERIEUR PEDAGOGIQUE DE GOMA |url=https://www.re.minesursi.gouv.cd/etablissement.php?id=205|site=www.re.minesursi.gouv.cd/|date= |consulté le=04 octobre 2026}}</ref>.
== Bomoi ya kelasi ==
Na mokolo ya 31 octobre 2023, ISP-Goma esalaki molulu mibale mpo na kopesa ba diplômes académiques mpe bokangami ya mbula ya kelasi 2022–2023, na baye bazwi diplôme 64 bakotaki na zando ya misala<ref name="ADAM&WINEUR-005">{{Lien web |langue=fr-FR |auteur =Prosper HERI |titre=Goma : Collation de grade à l’ISP Goma, des nouveaux diplômés sur marché d’emploi |url=https://kivumorningpost.com/2023/11/01/goma-collation-de-grade-a-lisp-goma-des-nouveaux-diplomes-sur-marche-demploi/|date=31 Octobre 2023 |consulté le=04 octobre 2026}}</ref>. Molulu yango ekambamaki na Directeur général, Prof. Dr. Butoa Balingene.
== Situation ya sika ==
Na motindo ya ba ministres n°239/MINESURSI/CAB.MIN/SASM/MMK/2026 Na nsé ya motindo oyo etiamaki maboko le 20 août 2026, na Ministre ya Education supérieure et universitaire et recherche scientifique (ESU-RSI), Marie-Thérèse Sombo Ayanne Safi Mukuna, ba activités académiques et para-académiques na ISP-Goma —elongo na oyo ya ba institutions publiques minei misusu na Goma (UNIGOM, ISC-Goma, ISTM-Goma, na ISTA-Goma) —esili... suspendu kino na notice mosusu mpo na situation ya sécurité oyo etali mingi mingi na esika eye sous administration ya AFC-M23<ref name="ADAM&WINEUR-006">{{Lien web |langue=fr-FR|auteur=MINESURSI |titre=ARRETE MINASTERIEL N°239/MINESURS1/CAB.MIN/SASM/MMW2026
DU 20 AOUT 2026 PORTANT SUSPENSION DES ACTIVITES ACADEMIQUES AU SEIN DES ETABLISSEMENTS D'ENSEIGNEMENT SUPERIEUR ET UNIVERSITAIRE DES VILLES DE GOMA ET BUKAVU, DANS LES PROVINCES DE NORD ET SUD-KIVU EN REPUBLIQUE DEMOCRATIQUE DU CONGO |url=https://minesursi.gouv.cd/images/ARRETE_MIN_239_20_08_2026_SUSP_ACTIVIE_ESURSI_21ed900033779f18.pdf |site=minesursi.gouv.cd |accès url=libre |date=20 août 2026 |consulté le=04 octobre 2026}}</ref>. Mesure yango etali bokomisi nkombo, bozongisi nkombo, mateya, botali, mpe makanisi mpo na mobu ya kelasi 2026–2027<ref name="ADAM&WINEUR-006" />.
== Tala pe ==
* [[Goma]]
* [[Nord-Kivu]]
* [[République démocratique du Congo]]
== Annexes ==
* {{fr}} : [https://ispgoma.ac.cd/, Site de l'ISP/GOMA]
* {{fr}} : [https://minesursi.gouv.cd/?, Site du Ministère de l'enseignement supérieur, recherche scientifique et innovation (RDC)]
* {{fr}} : [https://re.minesursi.gouv.cd/universites-instituts.php?page=80, Nombres des universités et instituts (RDC)]
{{Autres projets
| commons = ISP Goma.jpg
| wikiquote =
}}
== Ba références ==
{{Références}}
{{ndambo}}
[[Category:Institut ya éducation supérieure na République démocratique du Congo]]
[[Category:Université na Goma]]
[[Category:Institut supérieur ya Pédagogie]]
[[Category:Eteyelo ya likolo esalemi na 1993]]
[[Category:Education na Nord-Kivu]]
[[Category:Goma]]
[[Category:Nord-Kivu]]
[[Category:Eteyelo ya likolo na République Démocratique du Congo]]
[[Category:Institut ya formation ya balakisi na Afrika]]
[[Category:Formation ya balakisi na République Démocratique du Congo]]
ks1mr8b7xopbkqcrp094aba8113uk2i
Arabo-boulonnais
0
15397
136198
2026-10-05T17:32:27Z
Yannick Ikombe
14195
Création d'un article complet sur cheval
136198
wikitext
text/x-wiki
L''''Arabo-boulonnais''' (to Araboulonnais) Arabo-Boulonnais ezali lolenge ya mpunda oyo euti na bosangisi ya ba chevaux industriels kati na ba races mibale, Arabe na Boulonnais. Atako eyebani banda na nsuka ya ekeke ya 19, kobotama yango ya kosangisa nzoto endimamaki kaka na 1984 na France, na Ferme nationale ya Compiègne, na mokano ya kokitisa kobotama na kati ya Boulonnais mpe kobokola mpunda oyo ebongi mpenza mpo na kotambwisa motuka.
Arabo-Boulonnais ezali mpunda ya moke mpe ya makasi ya kobwaka mai ya pɛpɛlɛ, mingi to moke na kilo na kotalela bopusi ya mitindo mibale ya baboti. Esalemi lokola [[mpunda ya komata|na nse ya sélé]] mpe lokola [[mpunda ya motuka|mpunda ya motuka]], engɛngaka na mimekano ya kotambwisa motuka, na mpunda ya mpunda Képhren de Mésenguy oyo azwaki motole ya champion ya mokili mobimba ya discipline na 2008. Sekele, kobokola mpunda oyo ya kokatisa ekangamaka kaka na [[Hauts-de-France]] etuka.
== Lisolo ya kala ==
Ba orthographes ebele ezali, na kati na yango Arabo-boulonnais.<ref>{{Lien web |titre=Caractéristiques |url=http://www.arabo-boulonnais.fr/plus-dinfos/caracteristiques/ |site=arabo-boulonnais.fr |éditeur=arabo-boulonnais.fr |consulté le=22 février 2019 |brisé le=29 septembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190411225253/http://www.arabo-boulonnais.fr/plus-dinfos/caracteristiques/ |archive-date=11 avril 2019}}.</ref> et
<ref>https://www.google.fr/books/edition/Mason_s_World_Dictionary_of_Livestock_Br/ZjvqDwAAQBAJ?hl=fr&gbpv=1&dq=araboulonnais&pg=PA180&printsec=frontcover|consulté}}.</ref>.
Arabo-Boulonnais ya mikolo oyo ezali bokeli ya basali ya ba Fermes Nationales de Stud ya France. Bosangisi oyo ewutaki na toli mpo na kobatela mpunda ya Boulonnais, oyo esalemaki na Ferme nationale ya ba goujons ya Compiègne kobanda 1984.
Mokano ezali na makambo mibale : sima kozongisa bampunda oyo na buku ya Boulonnais mpo na kopekisa kobota na kati ya lolenge oyo, mpe kobota mpunda ya pusu oyo ebongisami na masengi ya sikisiki ya zando oyo. Na 1991, ekipi moko ya bampunda ya Arabo-Boulonnais ezalaki na [[Nzela ya mbisi France Nzela ya mbisi; ewutaki na ferme moko ya kobokola na etuka ya Oise, ebandaki kolanda action ya directeur ya ferme ya ba stud ya Compiègne.
Bampunda ya Arabe-Boulonnais ekomamaki banda kala na buku ya makila ya ndambo ya Arabe. Na 2010, stud-book B efungolamaki na kati ya Boulonnais stud-book spécifiquement pona ko enregistrer ba niama wana, na kombo "Araboulonnais".<ref>{{article|titre=Le trait boulonnais, un élevage en survie|prénom1=Maylis|nom1=Chauvin|périodique=[[Cheval Magazine]]|mois=février|année=2015|numéro=519|passage=40-43}}.</ref>.Engebene institut ya bilanga ya Italie, oyo ezali lolenge oyo euti kosalema kala mingi te oyo bazali naino kosala. Kasi, engebene site Internet officiel ya babokoli ya Arabo-Boulonnais, bampunda yango ezali race ya solo te, mpamba te ezali na buku na yango moko te ya kobɔkɔla bampunda.
== Bolimbisi ==
=== Bolai mpe kilo ===
Engebene na CAB International (2016), bosanda ya moyenne ezali kobanda 1,57 kino 1,62 m. Site internet ya Italie Agraria elakisaka 1,55 kino 1,60 m. <ref>{{Lien web |langue=it |titre=Razze cavalli : Araboulonnais |url=https://www.agraria.org/equini/araboulonnais.htm |site=agraria.org |consulté le=2021-01-29}}.</ref>,Site internet officiel ya ba éleveurs français elakisi esika ya monene, kobanda 2 kino 1,55 m kino 1,70 m. Bolai ya likolo ezali 1,75 m, engebene na Gianni Ravazzi 2010. Mingimingi, Araboulonnais ya nkola ya liboso ezalaka na kilo na nse ya 600 kg.<ref>{{fr|Ouvrage|langue=fr|auteur1=Françoise Racic-Hamitouche|auteur2=Sophie Ribaud|titre=Cheval et équitation|lieu=Paris|éditeur=Artemis|année=2007|pages totales=287|isbn=978-2-84416-468-1|bnf=41084254|passage=248}}.</ref>.
=== Morphologie ya nzoto ===
Lolenge na yango ezali oyo ya mpunda ya kobwaka mbisi oyo epɛtolami, oyo ekokani na bampunda ya motɛkisi ya mbisi na Boulonnais na nsuka ya ekeke ya 19. Design mobimba ezali compact mpe makasi.
Kolimbola lolenge ya Arabo-Boulonnais ezali mpasi, mpamba te conformation ya mpunda moko na moko etali pourcentage ya bankɔkɔ ya Arabe to Boulonnais. Néanmoins, ces chevaux ont pour caractéristiques communes une bonne charpente, nkingo ya nguya, lipeka oyo mingimingi ezali semba, mokɔngɔ ya makasi.
q4dx2kc5cc0zumrbjnod3v8kn6egqvs
Joël Sami
0
15398
136199
2026-10-05T18:21:28Z
Yannick Ikombe
14195
creation article complet
136199
wikitext
text/x-wiki
'''André Joël Sami''', azali mosani ya ndembo ya Congo mpo na équipe nationale ya football ya République démocratique du Congo, abotami le 13 novembre 1984 na Montfermeil. Abetaka lokola défenseur central.
== Biografi ya bomoi ==
Physique na ye ya makasi esalaki ye joueur ya confiance mpo na Amiens SC. Na saison 2006-2007, azangaki na moke promotion na Ligue 1. Lokola contrat na ye na club ya Picardy esilaki na suka ya saison 2007-2008, a signaki contrat ya ofele na janvier 2008 na AS Nancy-Lorraine, oyo ebandaki kosala na juillet 2008. <ref>{{Lien web |titre=Football - MAXIFOOT |url=https://news.maxifoot.fr/nancy/des-transactions-bien-avancees-foot-78879.htm |site=news.maxifoot.fr |consulté le=2026-02-28}}</ref>.
Abeta match na ye ya liboso na ba couleurs na ye ya sika na Coupe de la Ligue contre Grenoble. Akotisaki mpe but na ye ya yambo mpo na club, na lisungi ya Julien Féret. Na sima azangaki période molayi mpo na ba blessures graves oyo azuaki na match ya Coupe ya UEFA entre AS Nancy-Lorraine na Motherwell. Yango wana, asalaki kaka début na ye na Ligue 1 na Matchday 30 contre Girondins de Bordeaux. Alingaki kozanga kaka match moko lisusu yambo na suka ya saison 2008-2009, akotisaki but na ye ya liboso ya Ligue 1 contre Lorient.
Sima ya ba saisons sambo na Lorraine, le 5 juillet 2015, club belge SV Zulte Waregem esakolaki boyei ya Joël Sami na contrat ya deux ans na option ya mbula ya misato.<ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre=Transfert: Joël Sami de Nancy à Zulte-Waregem|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Transfert-joel-sami-de-nancy-a-zulte-waregem/572012|consulté le=2016-07-13}}</ref>.
Kaka mbula moko sima ya kokota na Ligue belge Jupiler Pro, a signaki na US Orléans, oyo ewutaki komata na Ligue 2, mpo na mbula moko, na option mpo na mbula ya mibale soki bakimi relégation. <ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre=Joël Sami signe à Orléans|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Joel-sami-signe-a-orleans/692976|consulté le=2016-07-13}}</ref>.
Atako abotamaki na France, Sami azwaki mokano ya kozala momonisi ya mboka ya baboti na ye, République démocratique du Congo. Asali match na ye ya liboso na équipe nationale le 5 février 2008, contre France A' na match amical (0-0).
== Ba statistiques ==
{|class="wikitable alternance" style="font-size: 95%; text-align:center;"
|+Statistiques de Joël Sami au {{date-|2 juin 2013}}<ref>football</ref>
|-
!rowspan="3"|Saison
!rowspan="3"|Club
!rowspan="3"|Pays
!colspan="3"|Championnat
!colspan="4"|Coupes nationales
!colspan="3"|Coupe d'Europe
|-
!rowspan="2"|Division
!rowspan="2"|Matchs
!rowspan="2"|Buts
!colspan="2"|Coupe de la Ligue
!colspan="2"|Coupe de France
!rowspan="2"|Type
!rowspan="2"|Matchs
!rowspan="2"|Buts
|-bgcolor="#CCCCCC"
!Matchs
!Buts
!Matchs
!Buts
|-
! [[2003 en football|2003]] - [[2004 en football|2004]]
| [[Association Sportive d'Origine Arménienne de Valence|ASOA Valence]]
| {{FRA-d}}
| [[Championnat de France de football de Ligue 2|Ligue 2]]
| 3
| 0
| -
| -
| ?
| ?
| -
| -
| -
|-
! [[2004 en football|2004]] - [[2005 en football|2005]]
| [[Amiens SC]]
| {{FRA-d}}
| [[Championnat de France de football de Ligue 2|Ligue 2]]
| 29
| 0
| 1
| 0
|
|
| -
| -
| -
|-
! [[2005 en football|2005]] - [[2006 en football|2006]]
| [[Amiens SC]]
| {{FRA-d}}
| [[Championnat de France de football de Ligue 2|Ligue 2]]
| 34
| 3
| 2
| 0
|
|
| -
| -
| -
|-
! [[2006 en football|2006]] - [[2007 en football|2007]]
| [[Amiens SC]]
| {{FRA-d}}
| [[Championnat de France de football de Ligue 2|Ligue 2]]
| 33
| 4
| 2
| 0
| 3
| 0
| -
| -
| -
|-
! [[2007 en football|2007]] - [[2008 en football|2008]]
| [[Amiens SC]]
| {{FRA-d}}
| [[Championnat de France de football de Ligue 2|Ligue 2]]
| 24
| 3
| -
| -
| 7
| 0
| -
| -
| -
|-
! [[2008 en football|2008]] - [[2009 en football|2009]]
| [[Association Sportive Nancy-Lorraine|AS Nancy-Lorraine]]
| {{FRA-d}}
| [[Ligue 1]]
| 8
| 1
| 1
| 1
| -
| -
| [[Coupe UEFA|C3]]
| 1
| 0
|-
! [[2009 en football|2009]] - [[2010 en football|2010]]
| [[Association Sportive Nancy-Lorraine|AS Nancy-Lorraine]]
| {{FRA-d}}
| [[Ligue 1]]
| 23
| 1
| 1
| 0
| -
| -
| -
| -
| -
|-
! [[2010 en football|2010]] - [[2011 en football|2011]]
| [[Association Sportive Nancy-Lorraine|AS Nancy-Lorraine]]
| {{FRA-d}}
| [[Ligue 1]]
| 23
| 0
| 1
| 0
| 1
| 1
| -
| -
| -
|-
! [[2011 en football|2011]] - [[2012 en football|2012]]
| [[Association Sportive Nancy-Lorraine|AS Nancy-Lorraine]]
| {{FRA-d}}
| [[Ligue 1]]
| 27
| 0
| -
| -
| 2
| 0
| -
| -
| -
|-
! [[2012 en football|2012]] - [[2013 en football|2013]]
| [[Association Sportive Nancy-Lorraine|AS Nancy-Lorraine]]
| {{FRA-d}}
| [[Ligue 1]]
| 28
| 0
| -
| -
| 3
| 0
| -
| -
| -
|-
! [[2016 en football|2016]] - [[2017 en football|2017]]
| [[Union sportive Orléans Loiret football|US Orléans]]
| {{FRA-d}}
| [[Championnat de France de football de Ligue 2|Ligue 2]]
| 0
| 0
| -
| -
| 0
| 0
| -
| -
| -
|}
ivz3cuikl47eodmxaiybmclgoiywj0f
136200
136199
2026-10-05T18:27:59Z
Yannick Ikombe
14195
modification
136200
wikitext
text/x-wiki
'''André Joël Sami''', azali mosani ya ndembo ya Congo mpo na équipe nationale ya football ya République démocratique du Congo, abotami le 13 novembre 1984 na Montfermeil. Abetaka lokola défenseur central.
== Biografi ya bomoi ==
Physique na ye ya makasi esalaki ye joueur ya confiance mpo na Amiens SC. Na saison 2006-2007, azangaki na moke promotion na Ligue 1. Lokola contrat na ye na club ya Picardy esilaki na suka ya saison 2007-2008, a signaki contrat ya ofele na janvier 2008 na AS Nancy-Lorraine, oyo ebandaki kosala na juillet 2008. <ref>{{Lien web |titre=Football - MAXIFOOT |url=https://news.maxifoot.fr/nancy/des-transactions-bien-avancees-foot-78879.htm |site=news.maxifoot.fr |consulté le=2026-02-28}}</ref>.
Abeta match na ye ya liboso na ba couleurs na ye ya sika na Coupe de la Ligue contre Grenoble. Akotisaki mpe but na ye ya yambo mpo na club, na lisungi ya Julien Féret. Na sima azangaki période molayi mpo na ba blessures graves oyo azuaki na match ya Coupe ya UEFA entre AS Nancy-Lorraine na Motherwell. Yango wana, asalaki kaka début na ye na Ligue 1 na Matchday 30 contre Girondins de Bordeaux. Alingaki kozanga kaka match moko lisusu yambo na suka ya saison 2008-2009, akotisaki but na ye ya liboso ya Ligue 1 contre Lorient.
Sima ya ba saisons sambo na Lorraine, le 5 juillet 2015, club belge SV Zulte Waregem esakolaki boyei ya Joël Sami na contrat ya deux ans na option ya mbula ya misato.<ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre=Transfert: Joël Sami de Nancy à Zulte-Waregem|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Transfert-joel-sami-de-nancy-a-zulte-waregem/572012|consulté le=2016-07-13}}</ref>.
Kaka mbula moko sima ya kokota na Ligue belge Jupiler Pro, a signaki na US Orléans, oyo ewutaki komata na Ligue 2, mpo na mbula moko, na option mpo na mbula ya mibale soki bakimi relégation. <ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre=Joël Sami signe à Orléans|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Joel-sami-signe-a-orleans/692976|consulté le=2016-07-13}}</ref>.
Atako abotamaki na France, Sami azwaki mokano ya kozala momonisi ya mboka ya baboti na ye, République démocratique du Congo. Asali match na ye ya liboso na équipe nationale le 5 février 2008, contre France A' na match amical (0-0).
== Ba statistiques ==
{|class="wikitable alternance" style="font-size: 95%; text-align:center;"
|+Statistiques de Joël Sami au date-2 juin 2013<ref>football</ref>
|-
!rowspan="3"|Saison
!rowspan="3"|Club
!rowspan="3"|Pays
!colspan="3"|Championnat
!colspan="4"|Coupes nationales
!colspan="3"|Coupe d'Europe
|-
!rowspan="2"|Division
!rowspan="2"|Matchs
!rowspan="2"|Buts
!colspan="2"|Coupe de la Ligue
!colspan="2"|Coupe de France
!rowspan="2"|Type
!rowspan="2"|Matchs
!rowspan="2"|Buts
|-bgcolor="#CCCCCC"
!Matchs
!Buts
!Matchs
!Buts
|-
! 2003 - 2004
| [[Association Sportive d'Origine Arménienne de Valence|ASOA Valence]]
| {{FRA-d}}
| [[Championnat de France de football de Ligue 2|Ligue 2]]
| 3
| 0
| -
| -
| ?
| ?
| -
| -
| -
|-
! 2004 - 2005
| [[Amiens SC]]
| {{FRA-d}}
| [[Championnat de France de football de Ligue 2|Ligue 2]]
| 29
| 0
| 1
| 0
|
|
| -
| -
| -
|-
! [[2005 en football|2005]] - [[2006 en football|2006]]
| [[Amiens SC]]
| {{FRA-d}}
| [[Championnat de France de football de Ligue 2|Ligue 2]]
| 34
| 3
| 2
| 0
|
|
| -
| -
| -
|-
! [[2006 en football|2006]] - [[2007 en football|2007]]
| [[Amiens SC]]
| {{FRA-d}}
| [[Championnat de France de football de Ligue 2|Ligue 2]]
| 33
| 4
| 2
| 0
| 3
| 0
| -
| -
| -
|-
! [[2007 en football|2007]] - [[2008 en football|2008]]
| [[Amiens SC]]
| {{FRA-d}}
| [[Championnat de France de football de Ligue 2|Ligue 2]]
| 24
| 3
| -
| -
| 7
| 0
| -
| -
| -
|-
! [[2008 en football|2008]] - [[2009 en football|2009]]
| [[Association Sportive Nancy-Lorraine|AS Nancy-Lorraine]]
| {{FRA-d}}
| [[Ligue 1]]
| 8
| 1
| 1
| 1
| -
| -
| [[Coupe UEFA|C3]]
| 1
| 0
|-
! [[2009 en football|2009]] - [[2010 en football|2010]]
| [[Association Sportive Nancy-Lorraine|AS Nancy-Lorraine]]
| {{FRA-d}}
| [[Ligue 1]]
| 23
| 1
| 1
| 0
| -
| -
| -
| -
| -
|-
! [[2010 en football|2010]] - [[2011 en football|2011]]
| [[Association Sportive Nancy-Lorraine|AS Nancy-Lorraine]]
| {{FRA-d}}
| [[Ligue 1]]
| 23
| 0
| 1
| 0
| 1
| 1
| -
| -
| -
|-
! [[2011 en football|2011]] - [[2012 en football|2012]]
| [[Association Sportive Nancy-Lorraine|AS Nancy-Lorraine]]
| {{FRA-d}}
| [[Ligue 1]]
| 27
| 0
| -
| -
| 2
| 0
| -
| -
| -
|-
! [[2012 en football|2012]] - [[2013 en football|2013]]
| [[Association Sportive Nancy-Lorraine|AS Nancy-Lorraine]]
| {{FRA-d}}
| [[Ligue 1]]
| 28
| 0
| -
| -
| 3
| 0
| -
| -
| -
|-
! [[2016 en football|2016]] - [[2017 en football|2017]]
| [[Union sportive Orléans Loiret football|US Orléans]]
| {{FRA-d}}
| [[Championnat de France de football de Ligue 2|Ligue 2]]
| 0
| 0
| -
| -
| 0
| 0
| -
| -
| -
|}
41xlahsol0caw58ts7p84yun1lkklad