ວິກິພີເດຍ lowiki https://lo.wikipedia.org/wiki/%E0%BB%9C%E0%BB%89%E0%BA%B2%E0%BA%AB%E0%BA%BC%E0%BA%B1%E0%BA%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter ສື່ ພິເສດ ສົນທະນາ ຜູ້ໃຊ້ ສົນທະນາຂອງຜູ້ໃຊ້ ວິກິພີເດຍ ສົນທະນາກ່ຽວກັບວິກິພີເດຍ ຮູບ ສົນທະນາກ່ຽວກັບຮູບ ມີເດຍວິກິ ສົນທະນາກ່ຽວກັບມີເດຍວິກິ ແມ່ແບບ ສົນທະນາກ່ຽວກັບແມ່ແບບ ຊ່ວຍເຫຼືອ ສົນທະນາກ່ຽວກັບຊ່ວຍເຫຼືອ ໝວດ ສົນທະນາກ່ຽວກັບໝວດ TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 3992 127906 126231 2026-05-24T08:41:37Z ~2026-31023-32 23385 /* */ 127906 wikitext text/x-wiki {{template:ຂະຫຍາຍ}} {{ຕ້ອງການອ້າງອິງ}} {{ບໍ່ເປັນກາງ}} {{Infobox government agency|agency_name=ກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ|nativename=|nativename_a=|seal=|seal_width=|seal_caption=|image=ກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ-logo.png|formed=5 ເມສາ 1961|dissolved=|superseding=|jurisdiction=National|headquarters=[[ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ]]|employees=|budget=|chief1_name=[[ພົທ ວັນທອງ ກອງມະນີ]]|chief1_position=ກະຊວງ|chief2_name=[[ພົຕ ຄອນສະຫວັນ ສົມພາໄຊ ພົຕ ກອງສະຫວັດ ບຸນລ້ຽງ ພົຕ ສຸລິນະ ແກ້ວປະເສີດ ພົຕ ແອ່ນ ອຸ່ນອານົງນຸດ ພົຕ ໜູຈອນ ກ້ອນທອງດຳ]]|chief2_position=ຮອງກະຊວງ|child1_agency=|website=http://www.laosecurity.gov.la|footnotes=}} ກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ(ຄຳຫຍໍ້: '''ປກສ''', {{Langx|en|Ministry of Public Security}}) ແມ່ນໜຶ່ງໃນອົງກອນ[[ລັດຖະບານ]]ທີ່ມີ ລັດຖະມົນຕີກະຊວງເປັນຫົວໜ້າ. ເປັນກະຊວງຂອງຕໍາຫຼວດໂດຍສົມບູນ, ມີໜ້າທີ່ໃນການປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນລາວ ໂດຍຈະມີແຕ່ລະໜ່ວຍງານ, ໜ້າທີ່, ພະແນກ ແລະ ການເຄື່ອນໄຫວທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ໂດຍມີສໍານັກງານໃຫຍ່ທີ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ. ==ໜ້າທີ່ບົດບາດຂອງກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ== ກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ມີໜ້າທີ່ໃນການປ້ອງກັນຄວາສະຫງົບໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນລາວຈາກຜູ້ກໍ່ຄວາມບໍ່ສະຫງົບ ແລະອາດສະຍາກອນ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ສັງຄົມເກີດຄວາມວຸ້ນວາຍ, ລັດຖະບານໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ໃນການພັດທະນາ ແລະດູແລເອົາໃຈໃສ່ຄວາມປອດໄພຂອງປະຊາຊົນລາວທັງປວງ. ກໍາລັງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບໄດ້ມີພາລະບົດບາດໃນການປາບປາມຜູ້ບໍ່ຫວັງດີ, ອາດສະຍາກອນ, ການຄ້າມະນຸດ, ການຄ້າຍາສາບຕິດ, ປົກປ້ອງຄວາມມັ້ນຄົງຂອງຊາດ ແລະ ພາລະບົດບາດອື່ນໆ. ນອກຈາກນີ້, ກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບຍັງມີຫຼາຍພະແນກ ເຊິ່ງຫຼັກໆແມ່ນມີ 3 ພະແນກຄື: ພະແນກຕໍາຫຼວດຈາລະຈອນ, ພະແນກປ້ອງກັນສູນກາງ ແລະ ພະແນກປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ. ===ພະແນກຕໍາຫຼວດຈະລາຈອນ=== ພະແນກຕໍາຫຼວດຈາລະຈອນແມ່ນພະແນກທີ່ຂຶ້ນກັບກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ມີໜ້າທີ່ດູແລຄວາມປອດໄພຕາມຖະໜົນຫົນທາງແກ່ປະຊາຊົນຜູ້ນໍາໃຊ້ຍານພາຫະນະ ເພື່ອປ້ອງກັນຄວາມປອດໄພ ແລະ ຫຼີກລ່ຽງການເກີດອຸບັດຕິເຫດ. ນອກຈາກນີ້, ຕໍາຫຼວດຈາລະຈອນຍັງມີໜ້າທີ່ປິດທາງຊົ່ວຄາວ, ການຂີ່ລົດຈັກຕໍາຫຼວດນໍາຂະບວນທ່ານຜູ້ນໍາ ຫຼື ບຸກຄົນສໍາຄັນ ຫຼື ໃນເວລາທີ່ກາຍສັນຈອນຕິດຄັດ ຕໍາຫຼວດຈາລະຈອນກໍຈະເຮັດໜ້າທີ່ໃຫ້ການສັນຈອນກັບມາປົກກະຕິ. ການແຕ່ງກາຍຂອງຕໍາຫຼວດຈາລະຈອນ ແມ່ນຈະນຸ່ງຊູດຕໍາຫຼວດສີເຫຼືອງປົນຂາວ, ສວມຖົງມືສີຂາວ, ສວມໃສ່ໝວກຕໍາຫຼວດສີດຽວກັນກັບເສື້ອຜ້າ ຫຼື ຍາມທີ່ຕ້ອງນໍາຂະບວນທ່ານຜູ້ນໍາ ພວກເຂົາຈະສວມໝວກກັນກະທົບສີຂາວແທນ, ຕໍາຫຼວດຈາລະຈອນແຕ່ລະນາຍຈະມີນົກວີດ ເພື່ອໃຊ້ບອກຄໍາສັ່ງແກ່ປະຊາຊົນຜູ້ໃຊ້ພາຫະນະ. ===ພະແນກປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ=== ພະແນກປ້ອງກັນຄສາມສະຫງົບ ຫຼື ກໍາລັງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ(ປກສ). ແມ່ນ ພະແນກທີ່ມີໜ້າທີ່ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບໃນທີ່ສາທາລະນະເພື່ອເຮັດໃຫ້ສັງຄົມປອດໄພ ແລະສະຫງົບໃຫ້ເຖິງທີ່ສຸດ. ເປັນກຸ່ມຕໍາຫຼວດທີ່ມັກພົບເຫັນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນທີ່ສາທາລະນະ. ໂດຍການເຮັດວຽກຂອງພວກເຂົາ, ສ່ວນຫຼາຍຈະເປັນການປາບປາມຜູ້ກໍ່ຄວາມບໍ່ສະຫງົບ, ໂຈນຊິງຊັບ, ອາດສະຍາກອນ ແລະ ອື່ນໆ. ການນຸ່ງຖືຂອງຕໍາຫຼວດປກສຈະນູ່ງສຸດຕໍາຫຼວດສີຂຽວອົມເຫຼືອງ, ສວມໃສ່ໝວກຕໍາຫຼວດສີດຽວກັນກັບເສື້ອຜ້າ ຫຼື ຖ້າເປັນຕໍາຫຼວດຍິງຈະສວມສິ້ນແທນໂສ້ງ. ຕໍາຫຼວດປກສມີວຸດປະຈໍາກາຍແມ່ນປືນພົກ ຫຼື ບາງນາຍອາດກໍຈະມີປືນອາກ້າ. ===ພະແນກປ້ອງກັນສູນກາງ=== ພະແນກປ້ອງກັນສູນກາງ ຫຼື ກໍາລັງປ້ອງກັນສູນກາງແມ່ນພະແນກໜຶ່ງທີ່ມີໜ້າທີ່ສະເພາະຕົວ ໂດຍແມ່ນການຄຸ້ມທ່ານຜູ້ນໍາຫຼື ບຸກຄົນສໍາຄັນ ເຊິ່ງຈະແຕກຕ່າງກັບຕໍາຫຼວດຈາລະຈອນໂດຍທີ່ ຕໍາຫຼວກຈາລະຈອນຈະມີໜ້າທີ່ປິດເສັ້ນທາງ ຫຼື ນໍາຂະບວນ. ແຕ່ຕໍາຫຼວດປ້ອງກັນສູນກາງມີໜ້າທີ່ຄຸ້ມກັນລົດຂອງຜູ້ນໍາໂດຍກົງ ໂດຍການຂີ່ລົດຈັກຕໍາຫຼວດນໍາໜ້າລົດບຸກຄົນສໍາຄັນ. ແລະ ເມື່ອທ່ານຜູ້ນໍາຖືກຈອມຕີ ຫຼື ມີຜູ້ບໍ່ຫວັງດີພະຍາຍາມຈະດັກທໍາຮ້າຍ ຕໍາຫຼວດປ້ອງກັນສູນກາງຈະໃຊ້ກໍາລັງກັບບຸກຄົນທີ່ຈະທໍາຮ້າຍຜູ້ນໍາເພື່ອໃຫ້ທ່ານຜູ້ນໍາປອດໄພ. ກໍາລັງປ້ອງກັນສູນກາງຍັງເປັນຕົ້ນກໍາເນີດຂອງກໍາລັງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບໃນປັດຈຸບັນ. ການນຸ່ງຖືຂອງຕໍາຫຼວດປ້ອງກັນສູນກາງແມ່ນຈະນຸ່ງຊຸດຕໍາຫຼວດສີຟ້າອົມດໍາສວມໝວກຕໍາຫຼວດທີ່ສີຄ້າຍກັບສີຂອງເຄື່ອງນຸ່ງ. ==ອາວຸດຂອງເຈົ້າໜ້າທີ່ກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ== [[File:AKMS - 7,62x39mm - Armémuseum.jpg|312x312|407x407px]] [[ຮູບ:21' ASP Baton.jpg|300x321px]] ເຈົ້າໜ້າທີ່ສ່ວນຫຼາຍແລ້ວຈະໃຊ້ອາວຸດທີ່ມາແຕ່ຍຸກໂຊວຽດ ຫຼື ບາງອັນກໍເປັນອາວຸດສະໄໝໃໝ່. ໂດຍສ່ວນຫຼາຍແມ່ນຈະໃຊ້ປືນເຫຼັກຍາວເຊັ່ນ: [[ເອເຄ-47]], [[ເອເຄ-ເອັມ]] ແບບພັບພານທ້າຍ. ສ່ວນປືນພົກອາດແມ່ນ [[ກລອກ-22]] ແລະ ປືນຊະນິດອື່ນໆແມ່ນບໍ່ລະບຸ. ສ່ວນອາວຸດເສີມກໍຈະມີໄມ້ກະບອງທີ່ໃຊ້ສໍາລັບເຈົ້າໜ້າທີ່. https://www.policinglaw.info/country/laos ==ປະຫວັດຂອງກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ== ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບແມ່ນຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນ ວັນທີ5 ເດືອນເມສາ ປີ1961 ເພື່ອມາຄຸ້ມກັນທ່ານຜູ້ນໍາຝ່າຍປະເທດລາວເພື່ອຕໍ່ຕ້ານກັບຈັກກະພັດລາເມືອງຂຶ້ນຝລັ່ງ, ກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບໄດ້ຕໍ່ສູ້ຄ່ຽງບ່າຄ່ຽງໄລ່ກັບກອງທັບປະຊາຊົນລາວໃນໄລຍະ[[ສົງຄາມຫວຽດນາມ|ສົງຄາມອິນດູຈີນຄັ້ງທີ2]]. ==ອ້າງອີງ== Laos People's Armed Force Wikipedia english[https://en.wikipedia.org/wiki/Lao_People%27s_Armed_Forces] ==ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ== [http://laosecurity.gov.la/ ກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ] [[ໝວດ:ກະຊວງ]] [[ໝວດ:ລັດຖະບານ]] bztylq7noetaopk0b4ef5lfk63ho8pk 0 7700 127896 124463 2026-05-23T13:06:22Z Khomphoi28 15846 Khomphoi28 ຍ້າຍໜ້າ [[ປະເທດໄອຣ໌ແລນດ໌]] ໄປ [[ປະເທດອຽກລັງ]]: ທັບສັບ 124463 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = Éire {{ga icon}}<br />Ireland {{en icon}} | conventional_long_name = ອຽກລັງ | common_name = ອຽກລງ | image_flag = Flag of Ireland.svg | image_coat = Coat_of_arms_of_Ireland.svg | image_map = EU-Ireland.svg | national_motto = ບໍ່ມີ | national_anthem = "[[ເອົາລານນາວີອັນ]]"<div style="padding-top:0.5em;" class="center">{{center|[[File:United States Navy Band - Amhrán na bhFiann.ogg]]}}</div> | official_languages = [[ພາສາໄອຣິຊ]]ແລະ[[ພາສາອັງກິດ]] | national_language = [[ພາສາໄອຣິຊ]]ແລະ[[ພາສາອັງກິດ]] | capital = [[ດູບລິນ]] | latd = 53|latm=26|latNS=N|longd=6|longm=15|longEW=W | largest_city = [[ດູບລິນ]] | government_type = [[ປະຊາທິປະໄຕ]][[ລະບົບລັດຖະສະພາ]] | leader_title1 = [[ປະທານປະເທດແຫ່ງສາທາລະນະລັດອຽກລັງ|ປະທານປະເທດ]] | leader_title2 = [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີແຫ່ງສາທາລະນະລັດອຽກລັງ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name1 = [[ໄມເຄິນ ດີ. ຮິກກິນ]]<br /> | leader_name2 = [[ເອນດາ ເຄນນີ]] | area = 70,273 | areami² = 27,133<!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> | area_rank = 117 | area_magnitude = 1 E9 | percent_water = 2 | population_estimate = 4,456,000 | population_estimate_year = 2553 | population_estimate_rank = 120 | population_census = 4,761,865 | population_census_year = 2559 | population_density = 67.7 | population_densitymi² = 175.3<!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> | population_density_rank = 142 | GDP_PPP_year = 2548 | GDP_PPP = 136.9 ພັນລ້ານ[[ໂດລາສະຫະລັດ]] | GDP_PPP_rank = 50 | GDP_PPP_per_capita = 34,100 ໂດລາສະຫະລັດ | GDP_PPP_per_capita_rank = 4 | HDI_year = 2546 | HDI = 0.946 | HDI_rank = 8 | HDI_category = <font color="#009900">ສູງ</font> | sovereignty_type = [[ປະຫວັດສາດອຽກລັງ|ເອກະລາດ]] | sovereignty_note = ຈາກ [[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] | established_event1 = ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງ | established_event2 = ໂດຍສົນທິສັນຍາ | established_date1 = [[21 ມັງກອນ]] [[ຄ.ສ. 1919]] | established_date2 = [[6 ທັນວາ]] [[ຄ.ສ. 1921]] | currency = [[ຢູໂລ]] (€) ¹ | currency_code = EUR | time_zone = [[ເວລາມາຕະຖານກີນິດ|GMT]] | utc_offset = +0 | time_zone_DST = [[ເວລາລະດູຮ້ອນປອນອຽກລັງ|IST]] | utc_offset_DST = +1 | drives_on = ຊ້າຍມື | cctld = [[.ie]] | calling_code = 353 | footnotes = ¹ ກ່ອນໜ້າ [[ค.ศ. 1999|1999]]: [[ປອນອຽກລັງ|ປອນອຽກລັງ ("Punt")]]| }} '''ໄອຣ໌ແລນດ໌'''<ref>ຈາກພາສາຝະລັ່ງ Irlande.</ref> ({{lang-fr|Irlande}} {{lang-ga|Éire}}) ຄຳບັນຍາຍລະບອບການປົກຄອງຂອງປະເທດນີ້ (ບໍ່ແມ່ນຊື່ທາງການ) ແມ່ນ '''ສາທາລະນະລັດໄອຣ໌ແລນດ໌''' ({{lang-en|Republic of Ireland}}; {{lang-ga|Poblacht na hÉireann}}) ນັບເປັນສະມາຊິກທີ່ຢູ່ໄກສຸດທາງຕາເວັນຕົກຂອງ[[ສະຫະພາບເອີລົບ]]. ມີປະຊາກອນ 4 ລ້ານກວ່າຄົນ. ເປັນປະເທດເທິງ[[ເກາະອຽກລັງ]]. ຢູ່ຫ່າງຈາກທະວີບ[[ເອີລົບ]]ໄປທາງຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ ໂດຍຄອບຄຸມພື້ນທີ່ປະມານ 5 ໃນ 6 ຂອງເກາະດັ່ງກ່າວ (ສ່ວນທີ່ເຫຼືອອີກ 1 ໃນ 6 ຂອງເກາະອຽກລັງ ເອີ້ນວ່າ [[ອຽກລັງເໜືອ]] ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງ[[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ|ສະຫະລາຊະອານາຈັກເບຕາຍໃຫຍ່ແລະອຽກລັງເໜືອ]]). ໃນການແຂ່ງຂັນ[[ລັກບີ້]]ລະດັບນານາຊາດ ນັກກິລາຈາກທັງສາທາລະນະລັກອຽກລັງ ແລະ[[ແຄວ້ນອຽກລັງເໜືອ]] ຈະເຂົ້າຮ່ວມໃນທີມດຽວກັນ ໃນຊື່ທີມສະຫະພັນລັກບີ້ອຽກລັງ. ນອກຈາກນີ້ອຽກລັງແມ່ນອີກປະເທດນຶ່ງທີ່ໃຊ້[[ເງິນຢູໂລ]]. == ປະຊາກອນສາດ == ປະເທດອຽກລັງມີປະຊາກອນປະມານ 4,832,765 ຄົນ (ກວດສອບເມື່ອປີ ຄ.ສ. 2014).<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |access-date=2014-12-09 |archive-date=2019-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506104239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |url-status=dead }}</ref> === ພາສາ === ປະເທດອຽກລັງມີພາສາທາງການສອງພາສາ ແມ່ນ [[ພາສາອຽກລັງ]] ແລະ [[ພາສາອັງກິດ]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |access-date=2014-12-09 |archive-date=2019-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506104239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |url-status=dead }}</ref>​ ພາສາອຽກລັງແມ່ນພາສາປະຈຳຊາດ ແຕ່ ມີແຕ່ພຽງ 39% ຂອງປະຊາກອນເທົ່ານັ້ນທີ່ເວົ້າພາສາອຽກລັງໄດ້. ພາສາອຽກລັງມີຜູ້ເວົ້າປະມານ 138,000 ຄົນ (ກວດສອບເມື່ອປີ ຄ.ສ. 2012) ແລະ ມີຜູ້ເວົ້າເປັນພາສາທີສອງປະມານ 1,000,000 ຄົນໃນປະເທດອຽກລັງ (ກວດສອບເມື່ອປີ ຄ.ສ. 2012).<ref> Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds.). 2014. ''Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition.'' Dallas, Texas: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com.</ref> ປະຊາກອນສ່ວນຫຼາຍເວົ້າພາສາອັງກິດຍ້ອນປະເທດອຽກລັງເຄີຍເປັນສ່ວນນຶ່ງຂອງ[[ອານາຈັກອັງກິດ]]ໃນອະດີດ.​ ພາສາອັງກິດທີ່ເວົ້າໃນປະເທດອຽກລັງແມ່ນພາສາອັງກິດສຳນຽງອຽກລັງ. == ອ້າງອີງ == {{reflist}} ==== ບັນນານຸກົມ ==== * {{Cite book |title=Ireland: Neutrality and the International Use of Force |last=Gilland|first=Karin|year=2001|publisher=Routledge|isbn=0415218047|ref=harv}} * {{Cite book |title=Rough guide to Ireland|last=Greenwood|first=Margaret|year=2003|publisher=Rough Guides|isbn=1843530597|ref=harv}} * {{Cite book |title=James Clarence Mangan - His Selected Poems|last=Mangan|first=James Clarence|year=2007|publisher=Read Books|isbn=1408627000|ref=harv}} * {{Cite book |title=Two thousand years of Coptic Christianity|last=Meinardus|first=Otto Friedrich August|year=2002|publisher=American Univ in Cairo Press|isbn=9774247574|ref=harv}} * {{Cite book |title=A New History of Ireland: Prehistoric and early Ireland|last=Moody|first=Theodore William|year=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=0198217374|ref=harv}} == ອ່ານຕື່ມ == * ''The Irish Free State Constitution Act, 1922'' * J. Anthony Foley and Stephen Lalor (ed), ''Gill & Macmillan Annotated Constitution of Ireland'' (Gill & Macmillan, 1995) (ISBN 0-7171-2276-X) * FSL Lyons, ''Ireland Since the Famine'' * Alan J. Ward, ''The Irish Constitutional Tradition: Responsible Government and Modern Ireland 1782–1992'' (Irish Academic Press, 1994) (ISBN 0-7165-2528-3) == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == ; ລັດຖະບານ * [http://www.irlgov.ie/ Irish State] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081108001743/http://www.irlgov.ie/ |date=2008-11-08 }} – ''ລັດຖະບານສາທາລະນະລັດອຽກລັງ'' * [http://www.gov.ie/aras {{lang|ga|Áras an Uachtaráin}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050403211720/http://www.gov.ie/aras/ |date=2005-04-03 }} – ປະທານປະເທດສາທາລະນະລັດອຽກລັງ * [http://taoiseach.gov.ie/ Taoiseach] – ນາຍົກລັດຖະມົນຕີສາທາລະນະລັດອຽກລັງ * [http://www.gov.ie/oireachtas/frame.htm Tithe an Oireachtais] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611071209/http://www.gov.ie/oireachtas/frame.htm |date=2008-06-11 }} – ລັດຖະສະພາສາທາລະນະລັດອຽກລັງ * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-i/ireland.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917132146/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-i/ireland.html |date=2013-09-17 }} ; ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປ * [http://www.state.gov/p/eur/ci/ei/ Ireland] information from the [[United States Department of State]] * [http://www.loc.gov/rr/international/main/ireland/ireland.html Portals to the World] from the United States [[Library of Congress]] * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/ireland.htm Ireland] at ''UCB Libraries GovPubs'' {{EU}} [[ໝວດ:ປະເທດອຽກລັງ| ]] [[ໝວດ:ປະເທດ]] [[ໝວດ:ເອີລົບ]] oslw12dlrecnksk37u7pjntqx0rq96u 10 7714 127889 121687 2026-05-23T12:59:32Z Khomphoi28 15846 127889 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ອີຢູ | title = {{Colored link|#FFCC00|ສະຫະພາບເອີຣົບ}} | titlestyle = background:#003399; color:#ffcc00; | groupstyle = background:#003399; color:#ffcc00; | image = [[ຮູບ:Flag_of_Europe.svg|80px]] | bodyclass = hlist | group1 = [[ລັດສະມາຊິກສະຫະພາບເອີຣົບ|<span style="color:#FFCC00">รัฐสมาชิก</span>]] | list1 = * [[ປະເທດເກຣັກ|ເກຣັກ]] * [[ປະເທດກຣົວຊີ|ກຣົວຊີ]] * [[ປະເທດເຊັກກີ|ເຊັກກີ]] * [[ປະເທດໄຊປຣັດ|ໄຊປຣັດ]] * [[ປະເທດດານມາກ|ດານມາກ]] * [[ປະເທດໂຮນລັງ|ໂຮນລັງ]] * [[ປະເທດບູນກາລີ|ບູນກາລີ]] * [[ປະເທດແບນຊິກ|ແບນຊິກ]] * [[ປະເທດປອກຕຸຍການ|ປອກຕຸຍການ]] * [[ປະເທດໂປໂລຍ|ໂປໂລຍ]] * [[ປະເທດຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]] * [[ປະເທດແຟງລັງ|ແຟງລັງ]] * [[ປະມານມານຕາ|ມານຕາ]] * [ປະເທດເຢຍລະມັນ|ເຢຍລະມັນ]] * [[ປະເທດຣູມານີ|ຣູມານີ]] * [[ປະເທດລຸກຊຳບວກ|ລຸກຊຳບວກ]] * [[ປະເທດລັດເວຍ|ລັດເວຍ]] * [[ປະເທດລິດຕົວນີ|ລິດຕົວນີ]] * [[ປະເທດແອັດສະປາຍ|ແອັດສະປາຍ]] * [[ປະເທດສະໂລວາກີ|ສະໂລວາກີ]] * [[ປະເທດສະໂລເວນີ|ສະໂລເວນີ]] * [[ປະເທດຊູແອດ|ຊູແອດ]] * [[ປະເທດໂອຕຣິດ|ໂອຕຣິດ]] * [[ປະເທດອິຕາລີ|ອິຕາລີ]] * [[ປະເທດແອັດສະໂຕນີ|ແອັດສະໂຕນີ]] * [[ປະເທດອຽກລັງ|ອຽກລັງ]] * [[ປະເທດຮົງກາລີ|ຮົງກາລີ]] | group2 = [[ສະຖາບັນຂອງສະຫະພາບເອີຣົບ|<span style="color:#FFCC00">ສະຖາບັນ</span>]] | list2 = * [[ລັດຖະສະພາເອີຣົບ]] * [[ຄະນະມົນຕີແຫ່ງສະຫະພາບເອີຣົບ]] * [[ຄະນະມົນຕີເອີຣົບ|ທີ່ປະຊຸມເອີຣົບ]] * [[ຄະນະກຳມະການເອີຣົບ]] * [[ສານຍຸຕິທຳແຫ່ງສະຫະພາບເອີຣົບ]] * [[ທະນາຄານກາງເອີຣົບ]] * [[ສານກວດບັນຊີເອີຣົບ]] | group3 = ບົດຄວາມທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ | list3 = * [[ປະຊາຄົມເສດຖະກິດເອີຣົບ]] * [[ທຳມະນູນເອີຣົບ]] * [[ເຂດເສດຖະກິດເອີຣົບ]] * [[ເອີໂຣ]] * [[ສະມາຄົມການຄ້າເສລີເອີຣົບ]] * [[ຄວາມຕົກລົງເຊັງເກນ]] * [[ການລວມກຸ່ມໃນພາກພື້ນເອີຣົບ]] * [[ການຂະຫຍາຍສະຫະພາບເອີຣົບ]] * [[ການສະໜັບສະໜູນສະຫະພາບເອີຣົບ]] * [[ຄວາມຂ້ອງໃຈຂອງສະຫະພາບເອີຣົບ]] * [[ເບຣັກຊິດ|ການຖອນຕົວຂອງສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] }}<noinclude> [[ໝວດ:ກ່ອງນຳທາງສະຫະພາບເອີຣົບ| ]] </noinclude> q0bgmfetxa18agj190oq05oujla1t6m 127890 127889 2026-05-23T12:59:51Z Khomphoi28 15846 127890 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ອີຢູ | title = {{Colored link|#FFCC00|ສະຫະພາບເອີຣົບ}} | titlestyle = background:#003399; color:#ffcc00; | groupstyle = background:#003399; color:#ffcc00; | image = [[ຮູບ:Flag_of_Europe.svg|80px]] | bodyclass = hlist | group1 = [[ລັດສະມາຊິກສະຫະພາບເອີຣົບ|<span style="color:#FFCC00">ລັດສະມາຊິກ</span>]] | list1 = * [[ປະເທດເກຣັກ|ເກຣັກ]] * [[ປະເທດກຣົວຊີ|ກຣົວຊີ]] * [[ປະເທດເຊັກກີ|ເຊັກກີ]] * [[ປະເທດໄຊປຣັດ|ໄຊປຣັດ]] * [[ປະເທດດານມາກ|ດານມາກ]] * [[ປະເທດໂຮນລັງ|ໂຮນລັງ]] * [[ປະເທດບູນກາລີ|ບູນກາລີ]] * [[ປະເທດແບນຊິກ|ແບນຊິກ]] * [[ປະເທດປອກຕຸຍການ|ປອກຕຸຍການ]] * [[ປະເທດໂປໂລຍ|ໂປໂລຍ]] * [[ປະເທດຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]] * [[ປະເທດແຟງລັງ|ແຟງລັງ]] * [[ປະມານມານຕາ|ມານຕາ]] * [ປະເທດເຢຍລະມັນ|ເຢຍລະມັນ]] * [[ປະເທດຣູມານີ|ຣູມານີ]] * [[ປະເທດລຸກຊຳບວກ|ລຸກຊຳບວກ]] * [[ປະເທດລັດເວຍ|ລັດເວຍ]] * [[ປະເທດລິດຕົວນີ|ລິດຕົວນີ]] * [[ປະເທດແອັດສະປາຍ|ແອັດສະປາຍ]] * [[ປະເທດສະໂລວາກີ|ສະໂລວາກີ]] * [[ປະເທດສະໂລເວນີ|ສະໂລເວນີ]] * [[ປະເທດຊູແອດ|ຊູແອດ]] * [[ປະເທດໂອຕຣິດ|ໂອຕຣິດ]] * [[ປະເທດອິຕາລີ|ອິຕາລີ]] * [[ປະເທດແອັດສະໂຕນີ|ແອັດສະໂຕນີ]] * [[ປະເທດອຽກລັງ|ອຽກລັງ]] * [[ປະເທດຮົງກາລີ|ຮົງກາລີ]] | group2 = [[ສະຖາບັນຂອງສະຫະພາບເອີຣົບ|<span style="color:#FFCC00">ສະຖາບັນ</span>]] | list2 = * [[ລັດຖະສະພາເອີຣົບ]] * [[ຄະນະມົນຕີແຫ່ງສະຫະພາບເອີຣົບ]] * [[ຄະນະມົນຕີເອີຣົບ|ທີ່ປະຊຸມເອີຣົບ]] * [[ຄະນະກຳມະການເອີຣົບ]] * [[ສານຍຸຕິທຳແຫ່ງສະຫະພາບເອີຣົບ]] * [[ທະນາຄານກາງເອີຣົບ]] * [[ສານກວດບັນຊີເອີຣົບ]] | group3 = ບົດຄວາມທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ | list3 = * [[ປະຊາຄົມເສດຖະກິດເອີຣົບ]] * [[ທຳມະນູນເອີຣົບ]] * [[ເຂດເສດຖະກິດເອີຣົບ]] * [[ເອີໂຣ]] * [[ສະມາຄົມການຄ້າເສລີເອີຣົບ]] * [[ຄວາມຕົກລົງເຊັງເກນ]] * [[ການລວມກຸ່ມໃນພາກພື້ນເອີຣົບ]] * [[ການຂະຫຍາຍສະຫະພາບເອີຣົບ]] * [[ການສະໜັບສະໜູນສະຫະພາບເອີຣົບ]] * [[ຄວາມຂ້ອງໃຈຂອງສະຫະພາບເອີຣົບ]] * [[ເບຣັກຊິດ|ການຖອນຕົວຂອງສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] }}<noinclude> [[ໝວດ:ກ່ອງນຳທາງສະຫະພາບເອີຣົບ| ]] </noinclude> n5i386ce3j8ntb8dop0x7xz8z1ilxj3 127891 127890 2026-05-23T13:00:13Z Khomphoi28 15846 127891 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ອີຢູ | title = {{Colored link|#FFCC00|ສະຫະພາບເອີຣົບ}} | titlestyle = background:#003399; color:#ffcc00; | groupstyle = background:#003399; color:#ffcc00; | image = [[ຮູບ:Flag_of_Europe.svg|80px]] | bodyclass = hlist | group1 = [[ລັດສະມາຊິກສະຫະພາບເອີຣົບ|<span style="color:#FFCC00">ລັດສະມາຊິກ</span>]] | list1 = * [[ປະເທດເກຣັກ|ເກຣັກ]] * [[ປະເທດກຣົວຊີ|ກຣົວຊີ]] * [[ປະເທດເຊັກກີ|ເຊັກກີ]] * [[ປະເທດໄຊປຣັດ|ໄຊປຣັດ]] * [[ປະເທດດານມາກ|ດານມາກ]] * [[ປະເທດໂຮນລັງ|ໂຮນລັງ]] * [[ປະເທດບູນກາລີ|ບູນກາລີ]] * [[ປະເທດແບນຊິກ|ແບນຊິກ]] * [[ປະເທດປອກຕຸຍການ|ປອກຕຸຍການ]] * [[ປະເທດໂປໂລຍ|ໂປໂລຍ]] * [[ປະເທດຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]] * [[ປະເທດແຟງລັງ|ແຟງລັງ]] * [[ປະມານມານຕາ|ມານຕາ]] * [[ປະເທດເຢຍລະມັນ|ເຢຍລະມັນ]] * [[ປະເທດຣູມານີ|ຣູມານີ]] * [[ປະເທດລຸກຊຳບວກ|ລຸກຊຳບວກ]] * [[ປະເທດລັດເວຍ|ລັດເວຍ]] * [[ປະເທດລິດຕົວນີ|ລິດຕົວນີ]] * [[ປະເທດແອັດສະປາຍ|ແອັດສະປາຍ]] * [[ປະເທດສະໂລວາກີ|ສະໂລວາກີ]] * [[ປະເທດສະໂລເວນີ|ສະໂລເວນີ]] * [[ປະເທດຊູແອດ|ຊູແອດ]] * [[ປະເທດໂອຕຣິດ|ໂອຕຣິດ]] * [[ປະເທດອິຕາລີ|ອິຕາລີ]] * [[ປະເທດແອັດສະໂຕນີ|ແອັດສະໂຕນີ]] * [[ປະເທດອຽກລັງ|ອຽກລັງ]] * [[ປະເທດຮົງກາລີ|ຮົງກາລີ]] | group2 = [[ສະຖາບັນຂອງສະຫະພາບເອີຣົບ|<span style="color:#FFCC00">ສະຖາບັນ</span>]] | list2 = * [[ລັດຖະສະພາເອີຣົບ]] * [[ຄະນະມົນຕີແຫ່ງສະຫະພາບເອີຣົບ]] * [[ຄະນະມົນຕີເອີຣົບ|ທີ່ປະຊຸມເອີຣົບ]] * [[ຄະນະກຳມະການເອີຣົບ]] * [[ສານຍຸຕິທຳແຫ່ງສະຫະພາບເອີຣົບ]] * [[ທະນາຄານກາງເອີຣົບ]] * [[ສານກວດບັນຊີເອີຣົບ]] | group3 = ບົດຄວາມທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ | list3 = * [[ປະຊາຄົມເສດຖະກິດເອີຣົບ]] * [[ທຳມະນູນເອີຣົບ]] * [[ເຂດເສດຖະກິດເອີຣົບ]] * [[ເອີໂຣ]] * [[ສະມາຄົມການຄ້າເສລີເອີຣົບ]] * [[ຄວາມຕົກລົງເຊັງເກນ]] * [[ການລວມກຸ່ມໃນພາກພື້ນເອີຣົບ]] * [[ການຂະຫຍາຍສະຫະພາບເອີຣົບ]] * [[ການສະໜັບສະໜູນສະຫະພາບເອີຣົບ]] * [[ຄວາມຂ້ອງໃຈຂອງສະຫະພາບເອີຣົບ]] * [[ເບຣັກຊິດ|ການຖອນຕົວຂອງສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] }}<noinclude> [[ໝວດ:ກ່ອງນຳທາງສະຫະພາບເອີຣົບ| ]] </noinclude> hn4zfo41j0iin20qmr3t9yk00s4v787 0 7889 127898 126198 2026-05-23T13:18:01Z Khomphoi28 15846 127898 wikitext text/x-wiki {{short description|ປະເທດໃນເອີຣົບເໜືອ}} {{Coord|59|N|26|E|type:country_scale:9000000_region:EE|display=title}} {{Infobox country | conventional_long_name = ສາທາລະນະລັດ ແອັດສະໂຕນີ | common_name = ແອັດສະໂຕນີ | native_name = {{lang|et|Eesti Vabariik}} {{small|{{et icon}}}} | image_flag = Flag of Estonia.svg | image_coat = Coat of arms of Estonia.svg | national_anthem = "[[ມູ ອິສຊາມາ ມູ ເອິນ ຢາເຣີເອີ]]"<div style="padding-top:0.5em;" class="center">{{center|[[File:US Navy band - National anthem of Estonia.ogg|alt=sound ไฟล์ of Estonian national anthem]]}} | image_map = {{Switcher|[[File:Estonia on the globe (Europe centered).svg|upright=1.15|frameless]]|ສະແດງລູກໂລກ|[[File:EU-Estonia.svg|upright=1.15|frameless]]|ສະແດງທະວີບເອີຣົບ|default=2}} | map_caption = {{map caption|location_color=ຂຽວເຂັ້ມ |region=ເອີຣົບ |region_color=ເທົາເຂັ້ມ |subregion=[[ສະຫະພາບເອີຣົບ]] |subregion_color=เขียว |legend=EU-Estonia.svg}}</div> | capital = [[ຕາລິນ]]^a | coordinates = {{Coord|59|25|N|24|45|E|type:city}} | largest_city = ເມືອງຫຼວງ | languages_type = ພາສາລັດຖະການ<br/>{{nobold|ແລະ ພາສາປະຈຳຊາດ}} | languages = [[ພາສາແອັດສະໂຕນີ|ແອັດສະໂຕນີ]]^b{{infobox|child=yes | regional_languages = <!-- <ref>[http://www.president.ee/en/republic-of-estonia/the-constitution/index.html#1 Constitution of the Republic of Estonia], 6th article</ref> In [[Võrumaa|southern counties]], [[Võro language|Võro]] and [[Seto language|Seto]] are spoken along with it... Including 5.4% [[Võros]] and 0.93% [[Setos]].<ref>[http://www.postimees.ee/906060/vorokesed-ees-setod-jarel Võrokesed ees, setod järel]. ''Postimees'' (13 July 2012).</ref> Estonia's territory including easternmost Võro and Seto areas was {{convert|47549|km²|0|abbr= on}} according to the [[Treaty of Tartu (Russian–Estonian)|Treaty of Tartu]] in 1920 between Estonia and [[Soviet Russia]] (then under [[communist]] [[Bolshevik]] revolutionary government prior to the founding of the USSR in 1922). Today, the remaining {{convert|2323|km²|0|abbr= on}} are part of the [[Russian Federation]]. The ceded areas include most of the former [[Petseri County]] and areas east of the [[Narva river]] including [[Ivangorod]] (Jaanilinn).{{big|<ref>[[Territorial changes of the Baltic states#Actual territorial changes after World War II|Territorial changes of the Baltic states]] Soviet territorial changes in Estonia after [[World War II]] (1939–1945)</ref>}} [[Pechory]] remains under Russian administration. --> | label1 = ກຸ່ມຊາດພັນ {{nobold|(2021)}} | data1 = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |68.8% ແອັດສະໂຕນີ |24.2% ລັດເຊຍ |2.0% ອູແກຣນ |0.8% ເບລາຣຸດຊີ |0.6% ແຟງລັງ |3.4% ອື່ນໆ}} }} | religion_year = 2011<ref>{{cite web|url= http://www.stat.ee/65352?parent_id=39113|title= PHC 2011: over a quarter of the population are affiliated with a particular religion|date= 29 April 2013|access-date= 9 January 2014|publisher= [[Statistics Estonia]]|archive-date= 24 November 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20171124002736/https://www.stat.ee/65352?parent_id=39113|url-status= dead}}</ref> | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |64.87% [[ການບໍ່ມີສາສະໜາ|ບໍ່ມີ]] |34.03% [[ຄຣິດ]]|—19.87% [[ໂອໂທດັອກຕາເວັນອອກ]] |—12.02% [[ລູເທີແຣນ]] |—2.14% ຄຣິດນິກາຍອຶ່ນ |1.10% ອື່ນໆ}} | government_type = [[ລັດດ່ຽວ]] [[ສາທາລະພນະລັດ]][[ລະບົບລັດຖະສະພາ]] | leader_title1 = [[ປະທານາທິບໍດີແອັດສະໂຕນີ|ປະທານາທິບໍດີ]] | leader_name1 = [[ອະລາ ກາຣິສ]] | leader_title2 = [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີແອັດສະໂຕນີ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name2 = [[ຄຣິສເຕັນ ມິຊານ]] | leader_title3 = [[Riigikogu|ປະທານຣີກິໂກກູ]] | leader_name3 = [[Jüri Ratas]] | legislature = [[Riigikogu]] | sovereignty_type = [[History of Estonia|ເອກະລາດ]] | sovereignty_note = ຈາກ[[ສາທາລະນະລັດລັດເຊຍ|ລັດເຊຍ]] ແລະ [[ຈັກກະວັດເຢຍລະມັນ|ເຢຍລະມັນ]] | established_event1 = [[Autonomous Governorate of Estonia|ເຂດປົກຄອງຕົນເອງ]] | established_date1 = 12 ເມສາ ຄ.ສ 1917 | established_event2 = [[Estonian Declaration of Independence|ປະກາດ]] | established_date2 = {{nowrap|24 ກຸມພາ ຄ.ສ 1918}} | established_event3 = [[Treaty of Tartu (Russian–Estonian)|ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບ]] | established_date3 = 2 ກຸມພາ ຄ.ສ 1920 | established_event4 = [[ການຍຶດຄອງລັດບານຕິກ|ໂຊວຽດຄອບຄອງ]] | established_date4 = 16 ມິຖຸນາ ຄ.ສ 1940 | established_event5 = [[ໄຣຊສ໌ຄັອມມິສຊາຣີອາອາທອັອສທ໌ລັນທ໌|ເຢຍລະມັນຄອບຄອງ]] | established_date5 = 1941–1944 | established_event6 = [[ການຍຶດຄອງລັດບານຕິກ|ໂຊວຽດຄອບຄອງ]] | established_date6 = 1944–1991 | established_event7 = [[Restoration of Estonia|ແອັດສະໂຕນີເປັນເອກະລາດ]] | established_date7 = 20 ສິງຫາ ຄ.ສ 1991 | established_event8 = {{nowrap|[[2004 enlargement of the European Union|ເຂົ້າຮ່ວມ]][[ສະຫະພາບເອີຣົບ|ອີຢູ]]}} | established_date8 = 1 May 2004 | area_km2 = 45,339<ref>{{cite web |url=https://www.eesti.ee/en/republic-of-estonia/republic-of-estonia/information-about-estonia |title=Information About Estonia 2021 |access-date=10 September 2021}}</ref> | area_rank = ອັນດັບທີ 129^d | area_sq_mi = 17,505<!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 5.16 (ໃນປີ 2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=2020-10-11|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref> | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 1,330,068<ref>{{cite web|title=Population at beginning of year|publisher=Statistics Estonia|url=https://www.stat.ee/en/find-statistics/statistics-theme/population/population-figure|year=2021|access-date=2021-09-18|archive-date=2021-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211001221026/https://www.stat.ee/en/find-statistics/statistics-theme/population/population-figure|url-status=dead}}</ref> | population_census = 1,294,455<ref>{{cite web |title= PHC 2011 RESULTS |publisher= Statistics Estonia |year= 2011 |url= http://www.stat.ee/phc2011 |access-date= 26 January 2016 |archive-date= 10 October 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20161010065115/http://www.stat.ee/phc2011 |url-status= dead }}</ref> | population_estimate_year = 2021 | population_estimate_rank = | population_census_year = | population_density_km2 = 30.9 | population_density_sq_mi = 75 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ອັນດັບທີ 148 | GDP_PPP = 49.644 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2">{{cite web |title= Estonia |publisher= International Monetary Fund |url= https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPDPC,PPPPC,&sy=2021&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |year= 2021}}</ref> | GDP_PPP_year = 2021 | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = 41,892 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=imf2/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 41 | GDP_nominal = 35.187 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2"/> | GDP_nominal_year = 2021 | GDP_nominal_rank = ອັນດັບທີ 97 | GDP_nominal_per_capita = 27,101 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 39 | Gini = 30.5 <!-- number only --> | Gini_year = 2020 | Gini_change = steady <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="eurogini">{{cite web |title= Gini coefficient of equivalised disposable income |work= EU-SILC survey |publisher= [[Eurostat]] |url= https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|access-date= 9 August 2021}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.892 <!-- number only --> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web |title= 2020 Human Development Report|publisher= United Nations Development Programme |year= 2019 |url= http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |access-date= 15 December 2020}}</ref> | HDI_rank = ອັນດັບທີ 29 | currency = [[ເອີໂຣ]] ([[€]]) | currency_code = EUR | drives_on = ຂວາມື | time_zone = [[ເວລາເອີຣົບຕາເວັນອອກ]] | utc_offset = +02:00 | utc_offset_DST = +03:00 | time_zone_DST = [[ເວລາອອມແສງເອີຣົບຕາເວັນອອກ]] | calling_code = [[Telephone numbers in Estonia|+372]] | cctld = [[.ee]]^c | footnote_a = [[Supreme Court of Estonia|ສານສູງສຸດ]] ແລະ ກະຊວງດຽວຕັ້ງຢູ່ໃນ[[ຕາຕູ]] | footnote_b = ລາຍງານຈາກ[[ລັດຖະທຳມະນູນແອັດສະໂຕນີ]] ພາສາແອັດສະໂຕນີເປັນພາສາລັດຖະຫາການພຽງພາສາດຽວ | footnote_c = ແລະ [[.eu]] ເຊິ່ງໃຊ້ກັນໃນລັດສະມາຊິກສະຫະພາບເອີຣົບ | today = }} '''ແອັດສະໂຕນີ''' ຫຼື '''ເອັສໂຕເນຍ''' ({{lang-et|Eesti}}, {{IPA-et|ˈeːsʲti||Et-Eesti-female.oga}}; {{lang-en|Estonia}}) ຫຼື ຊື່ທາງການແມ່ນ '''ສາທາລະນະລັດ ແອັດສະໂຕນີ''' ({{lang-en|Republic of Estonia}}; {{lang-et|Eesti Vabariik}}) ເປັນ[[ລັດອະທິປະໄຕ]]ໃນ[[ພາກພື້ນບານຕິກ]] ໃນ[[ເອີຣົບເໜືອ]] ມີອານາເຂດທາງທິດເໜືອຕິດກັບ[[ອ່າວແຟງລັງ]] ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບ[[ທະເລບານຕິກ]] ມີຊາຍແດນທາງທິດໃຕ້ຕິດກັບ[[ປະເທດລັດເວຍ]] (ໄລຍະທາງ 343 [[ກິໂລແມັດ]]) ແລະ ທາງທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ[[ປະເທດລັດເຊຍ]] (ໄລຍະທາງ 338.6 [[ກິໂລແມັດ]]) ແອັດສະໂຕນີມີພື້ນທີ່ 45,227 [[ຕາລາງກິໂລແມັດ]] (17,462 [[ຕາລາງໄມລ໌]]) (ອັນດັບທີ 131 ຂອງໂລກ) ປະເທດແອັດສະໂຕນີປົກຄອງໂດຍລະບອບ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ແບບລັດຖະສະພາ ມີປະທານາທິບໍດີເປັນປະມຸກ ແລະ ມີການແບ່ງເຂດການປົກຄອງອອກເປັນມົນທົນຈຳນວນ 15 ມົນທົນ ໂດຍມີເມືອງຫຼວງຊື່ວ່າ [[ຕາລິນ]] ໂດຍແອັດສະໂຕນີມີຈຳນວນປະຊາກອນຂອງປະເທດທີ່ນ້ອຍທີ່ສຸດໃນປະເທດສະມາຊິກຂອງ[[ສະຫະພາບເອີຣົບ]]. ແອັດສະໂຕນີປະກາດເອກະລາດຄັ້ງທຳອິດໃນປີ ຄ.ສ 1918 ກ່ອນຈະຖືກຢຶດຄອງໂດຍ[[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]], [[ນາຊີເຢຍລະມັນ]] ແລະ ສະຫະພາບໂຊວຽດອີກຄັ້ງຫຼັງຈາກ[[ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ]] ແອັດສະໂຕນີກັບມາເປັນລັດເອກະລາດອີກຄັ້ງຫຼັງຈາກ[[ການລົ້ມສະຫຼາຍຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ]] ຕໍ່ມາແອັດສະໂຕນີກໍເຂົ້າຮ່ວມ[[ອົງການສົນທິສັນຍາປ້ອງກັນອັດລັງຕິກເໜືອ]] ແລະ [[ສະຫະພາບເອີຣົບ]]. == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} === ໝາຍເຫດ === {{notelist}} === ບັນນານຸກົມ === {{Refbegin}} *Jaak Kangilaski ''et al.'' (2005) [http://www.riigikogu.ee/public/Riigikogu/ValgeRaamat.pdf Valge raamat (1940–1991)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110503200228/http://www.riigikogu.ee/public/Riigikogu/ValgeRaamat.pdf |date=2011-05-03 }}, Justiitsministeerium, {{ISBN|9985-70-194-1}}. *{{Cite book |title = Estonia 2013 |series = Energy Policies Beyond IEA Countries |author = [[International Energy Agency|IEA]] |journal = Energy Policies Beyond IEA Countries / Ukraine |year = 2013 |doi = 10.1787/9789264190801-en |isbn = 978-92-6419079-5 |issn = 2307-0897 |ref=iea}} {{Refend}} == ອ່ານຕື່ມ == {{refbegin}} * [[Giuseppe D'Amato]] ''[http://www.europarussia.com/books/viaggio_nellhansa_baltica/travel-to-the-baltic-hansa Travel to the Baltic Hansa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516034324/http://www.europarussia.com/books/viaggio_nellhansa_baltica/travel-to-the-baltic-hansa |date=2011-05-16 }}''. The European Union and its enlargement to the East. Book in Italian. ''Viaggio nell'Hansa baltica''. L'Unione europea e l'allargamento ad Est. Greco&Greco editori, Milano, 2004. {{ISBN|88-7980-355-7}} *{{Cite book|last1=Hiden|first1=John|first2=Patrick|last2=Salmon|title=The Baltic Nations and Europe: Estonia, Latvia, and Lithuania in the Twentieth Century|year=1991|publisher=Longman|location=London|isbn=0-582-08246-3}} *{{Cite book|last=Laar|first=Mart|author-link=Mart Laar|title=War in the Woods: Estonia's Struggle for Survival, 1944–1956|year=1992|others=trans. Tiina Ets|publisher=Compass Press|location=Washington, D.C.|isbn=0-929590-08-2}} *{{Cite book|last=Lieven|first=Anatol|author-link=Anatol Lieven|title=The Baltic Revolution: Estonia, Latvia, Lithuania, and the Path to Independence|year=1993|publisher=Yale University Press|location=New Haven|isbn=0-300-05552-8}} *{{cite EB1922 |wstitle=Esthonia |last1= Meyendorff |first1= Alexander Feliksovich |last2= |first2= }} *{{Cite book|last=Naylor|first=Aliide|author-link=Aliide Naylor|title=[[The Shadow in the East: Vladimir Putin and the New Baltic Front]]|year=2020|publisher=I.B. Tauris|location=London|isbn=9781788312523}} *{{Cite book|last=Raun|first=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians|year=1987|publisher=Hoover Institution Press, Stanford University|location=Stanford, Calif.|isbn=0-8179-8511-5}} *{{Cite book|last=Smith|first=David J.|title=Estonia: Independence and European Integration|year=2001|publisher=Routledge|location=London|isbn=0-415-26728-5}} *{{Cite book|editor-last=Smith|editor-first=Graham|title=The Baltic States: The National Self-determination of Estonia, Latvia, and Lithuania|year=1994|publisher=St. Martin's Press|location=New York|isbn=0-312-12060-5|url=https://archive.org/details/balticstates00grah}} *{{Cite book|editor-last=Subrenat|editor-first=Jean-Jacques |editor-link=Jean-Jacques Subrenat|title=Estonia, identity and independence|year=2004|publisher=Rodopi|isbn=90-420-0890-3|place=Amsterdam & New York}} *{{Cite book|last=Taagepera|first=Rein|author-link=Rein Taagepera|title=Estonia: Return to Independence|year=1993|publisher=Westview Press|location=Boulder, Colo.|isbn=0-8133-1199-3}} *{{Cite book|last=Taylor|first=Neil|title=Estonia|year=2004|edition=4th|publisher=Bradt|location=Chalfont St. Peter|isbn=1-84162-095-5}} *{{Cite book|last1=Williams|first1=Nicola|first2=Debra |last2=Herrmann |first3=Cathryn |last3=Kemp |title=Estonia, Latvia, and Lithuania|year=2003|edition=3rd|publisher=Lonely Planet|location=London|isbn=1-74059-132-1}} {{refend}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == {{Sister project links|ປະເທດແອັດສະໂຕນີ|s=Estonia OR Esthonia}} {{cookbook}} ===ລັດຖະບານ=== * [http://www.president.ee/en/index.html ປະທານາທິບໍດີ] * [http://www.riigikogu.ee/ ລັດຖະສະພາ] * [http://www.valitsus.ee/ ລັດຖະບານ] * [http://www.vm.ee/ ກະຊວງການຕ່າງປະເທດ] * [http://www.stat.ee/ ສຳນັກງານສະຖິຕິ] * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/EN.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190220152012/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/EN.html |date=20 February 2019 }} ===ການເດີນທາງ=== * [http://www.estonia.eu/ Official gateway to Estonia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100804182212/http://estonia.eu/ |date=2010-08-04 }} * [http://www.eesti.ee/eng/ E-Estonia Portal] * [http://www.visitestonia.com/ VisitEstonia Portal] *{{Wikivoyage-inline}} ===ແຜນທີ່=== * [http://maps.google.co.uk/maps?q=estonia+map&ll=58.608334,25.004883&spn=13.048165,32.915039&gl=uk&t=p&z=5 google.com map of Estonia] *{{osmrelation-inline|79510}} === ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປ === * [http://www.estonica.org/ ສາລານຸກົມແອັດສະໂຕນິກາ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100413215407/http://www.estonica.org/ |date=2010-04-13 }} * [http://www.estinst.ee/ ສະຖາບັນແອັດສະໂຕນີ] *[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ Estonia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230929053321/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |date=2023-09-29 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]]. * [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17220810 BBC News – Estonia country profile] * [https://web.archive.org/web/20081011192732/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/estonia.htm Estonia] at ''UCB Libraries GovPubs'' *{{curlie|Regional/Europe/Estonia|Estonia}} *{{Wikiatlas|Estonia}} {{EU}} [[ໝວດ:ປະເທດ|ອ]] [[ໝວດ:ປະເທດໃນທະວີບເອີຣົບ]] [[ໝວດ:ສາທາລະນະລັດ|ອ]] [[ໝວດ:ປະເທດແອັດສະໂຕນີ]] [[ໝວດ:ອະດີດປະເທດທີ່ເປັນກາງ|ອ]] [[ໝວດ:ເອີລົບ|ອ]] 3gop428b31yc268szvapj26dxbln7z6 127899 127898 2026-05-23T13:18:56Z Khomphoi28 15846 127899 wikitext text/x-wiki {{short description|ປະເທດໃນເອີຣົບເໜືອ}} {{Coord|59|N|26|E|type:country_scale:9000000_region:EE|display=title}} {{Infobox country | conventional_long_name = ສາທາລະນະລັດ ແອັດສະໂຕນີ | common_name = ແອັດສະໂຕນີ | native_name = {{lang|et|Eesti Vabariik}} {{small|{{et icon}}}} | image_flag = Flag of Estonia.svg | image_coat = Coat of arms of Estonia.svg | national_anthem = "[[ມູ ອິສຊາມາ ມູ ເອິນ ຢາເຣີເອີ]]"<div style="padding-top:0.5em;" class="center">{{center|[[File:US Navy band - National anthem of Estonia.ogg|alt=sound File of Estonian national anthem]]}} | image_map = {{Switcher|[[File:Estonia on the globe (Europe centered).svg|upright=1.15|frameless]]|ສະແດງລູກໂລກ|[[File:EU-Estonia.svg|upright=1.15|frameless]]|ສະແດງທະວີບເອີຣົບ|default=2}} | map_caption = {{map caption|location_color=ຂຽວເຂັ້ມ |region=ເອີຣົບ |region_color=ເທົາເຂັ້ມ |subregion=[[ສະຫະພາບເອີຣົບ]] |subregion_color=ຂຽວ |legend=EU-Estonia.svg}}</div> | capital = [[ຕາລິນ]]^a | coordinates = {{Coord|59|25|N|24|45|E|type:city}} | largest_city = ເມືອງຫຼວງ | languages_type = ພາສາລັດຖະການ<br/>{{nobold|ແລະ ພາສາປະຈຳຊາດ}} | languages = [[ພາສາແອັດສະໂຕນີ|ແອັດສະໂຕນີ]]^b{{infobox|child=yes | regional_languages = <!-- <ref>[http://www.president.ee/en/republic-of-estonia/the-constitution/index.html#1 Constitution of the Republic of Estonia], 6th article</ref> In [[Võrumaa|southern counties]], [[Võro language|Võro]] and [[Seto language|Seto]] are spoken along with it... Including 5.4% [[Võros]] and 0.93% [[Setos]].<ref>[http://www.postimees.ee/906060/vorokesed-ees-setod-jarel Võrokesed ees, setod järel]. ''Postimees'' (13 July 2012).</ref> Estonia's territory including easternmost Võro and Seto areas was {{convert|47549|km²|0|abbr= on}} according to the [[Treaty of Tartu (Russian–Estonian)|Treaty of Tartu]] in 1920 between Estonia and [[Soviet Russia]] (then under [[communist]] [[Bolshevik]] revolutionary government prior to the founding of the USSR in 1922). Today, the remaining {{convert|2323|km²|0|abbr= on}} are part of the [[Russian Federation]]. The ceded areas include most of the former [[Petseri County]] and areas east of the [[Narva river]] including [[Ivangorod]] (Jaanilinn).{{big|<ref>[[Territorial changes of the Baltic states#Actual territorial changes after World War II|Territorial changes of the Baltic states]] Soviet territorial changes in Estonia after [[World War II]] (1939–1945)</ref>}} [[Pechory]] remains under Russian administration. --> | label1 = ກຸ່ມຊາດພັນ {{nobold|(2021)}} | data1 = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |68.8% ແອັດສະໂຕນີ |24.2% ລັດເຊຍ |2.0% ອູແກຣນ |0.8% ເບລາຣຸດຊີ |0.6% ແຟງລັງ |3.4% ອື່ນໆ}} }} | religion_year = 2011<ref>{{cite web|url= http://www.stat.ee/65352?parent_id=39113|title= PHC 2011: over a quarter of the population are affiliated with a particular religion|date= 29 April 2013|access-date= 9 January 2014|publisher= [[Statistics Estonia]]|archive-date= 24 November 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20171124002736/https://www.stat.ee/65352?parent_id=39113|url-status= dead}}</ref> | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |64.87% [[ການບໍ່ມີສາສະໜາ|ບໍ່ມີ]] |34.03% [[ຄຣິດ]]|—19.87% [[ໂອໂທດັອກຕາເວັນອອກ]] |—12.02% [[ລູເທີແຣນ]] |—2.14% ຄຣິດນິກາຍອຶ່ນ |1.10% ອື່ນໆ}} | government_type = [[ລັດດ່ຽວ]] [[ສາທາລະພນະລັດ]][[ລະບົບລັດຖະສະພາ]] | leader_title1 = [[ປະທານາທິບໍດີແອັດສະໂຕນີ|ປະທານາທິບໍດີ]] | leader_name1 = [[ອະລາ ກາຣິສ]] | leader_title2 = [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີແອັດສະໂຕນີ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name2 = [[ຄຣິສເຕັນ ມິຊານ]] | leader_title3 = [[Riigikogu|ປະທານຣີກິໂກກູ]] | leader_name3 = [[Jüri Ratas]] | legislature = [[Riigikogu]] | sovereignty_type = [[History of Estonia|ເອກະລາດ]] | sovereignty_note = ຈາກ[[ສາທາລະນະລັດລັດເຊຍ|ລັດເຊຍ]] ແລະ [[ຈັກກະວັດເຢຍລະມັນ|ເຢຍລະມັນ]] | established_event1 = [[Autonomous Governorate of Estonia|ເຂດປົກຄອງຕົນເອງ]] | established_date1 = 12 ເມສາ ຄ.ສ 1917 | established_event2 = [[Estonian Declaration of Independence|ປະກາດ]] | established_date2 = {{nowrap|24 ກຸມພາ ຄ.ສ 1918}} | established_event3 = [[Treaty of Tartu (Russian–Estonian)|ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບ]] | established_date3 = 2 ກຸມພາ ຄ.ສ 1920 | established_event4 = [[ການຍຶດຄອງລັດບານຕິກ|ໂຊວຽດຄອບຄອງ]] | established_date4 = 16 ມິຖຸນາ ຄ.ສ 1940 | established_event5 = [[ໄຣຊສ໌ຄັອມມິສຊາຣີອາອາທອັອສທ໌ລັນທ໌|ເຢຍລະມັນຄອບຄອງ]] | established_date5 = 1941–1944 | established_event6 = [[ການຍຶດຄອງລັດບານຕິກ|ໂຊວຽດຄອບຄອງ]] | established_date6 = 1944–1991 | established_event7 = [[Restoration of Estonia|ແອັດສະໂຕນີເປັນເອກະລາດ]] | established_date7 = 20 ສິງຫາ ຄ.ສ 1991 | established_event8 = {{nowrap|[[2004 enlargement of the European Union|ເຂົ້າຮ່ວມ]][[ສະຫະພາບເອີຣົບ|ອີຢູ]]}} | established_date8 = 1 May 2004 | area_km2 = 45,339<ref>{{cite web |url=https://www.eesti.ee/en/republic-of-estonia/republic-of-estonia/information-about-estonia |title=Information About Estonia 2021 |access-date=10 September 2021}}</ref> | area_rank = ອັນດັບທີ 129^d | area_sq_mi = 17,505<!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 5.16 (ໃນປີ 2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=2020-10-11|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref> | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 1,330,068<ref>{{cite web|title=Population at beginning of year|publisher=Statistics Estonia|url=https://www.stat.ee/en/find-statistics/statistics-theme/population/population-figure|year=2021|access-date=2021-09-18|archive-date=2021-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211001221026/https://www.stat.ee/en/find-statistics/statistics-theme/population/population-figure|url-status=dead}}</ref> | population_census = 1,294,455<ref>{{cite web |title= PHC 2011 RESULTS |publisher= Statistics Estonia |year= 2011 |url= http://www.stat.ee/phc2011 |access-date= 26 January 2016 |archive-date= 10 October 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20161010065115/http://www.stat.ee/phc2011 |url-status= dead }}</ref> | population_estimate_year = 2021 | population_estimate_rank = | population_census_year = | population_density_km2 = 30.9 | population_density_sq_mi = 75 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ອັນດັບທີ 148 | GDP_PPP = 49.644 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2">{{cite web |title= Estonia |publisher= International Monetary Fund |url= https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPDPC,PPPPC,&sy=2021&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |year= 2021}}</ref> | GDP_PPP_year = 2021 | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = 41,892 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=imf2/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 41 | GDP_nominal = 35.187 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2"/> | GDP_nominal_year = 2021 | GDP_nominal_rank = ອັນດັບທີ 97 | GDP_nominal_per_capita = 27,101 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 39 | Gini = 30.5 <!-- number only --> | Gini_year = 2020 | Gini_change = steady <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="eurogini">{{cite web |title= Gini coefficient of equivalised disposable income |work= EU-SILC survey |publisher= [[Eurostat]] |url= https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|access-date= 9 August 2021}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.892 <!-- number only --> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web |title= 2020 Human Development Report|publisher= United Nations Development Programme |year= 2019 |url= http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |access-date= 15 December 2020}}</ref> | HDI_rank = ອັນດັບທີ 29 | currency = [[ເອີໂຣ]] ([[€]]) | currency_code = EUR | drives_on = ຂວາມື | time_zone = [[ເວລາເອີຣົບຕາເວັນອອກ]] | utc_offset = +02:00 | utc_offset_DST = +03:00 | time_zone_DST = [[ເວລາອອມແສງເອີຣົບຕາເວັນອອກ]] | calling_code = [[Telephone numbers in Estonia|+372]] | cctld = [[.ee]]^c | footnote_a = [[Supreme Court of Estonia|ສານສູງສຸດ]] ແລະ ກະຊວງດຽວຕັ້ງຢູ່ໃນ[[ຕາຕູ]] | footnote_b = ລາຍງານຈາກ[[ລັດຖະທຳມະນູນແອັດສະໂຕນີ]] ພາສາແອັດສະໂຕນີເປັນພາສາລັດຖະຫາການພຽງພາສາດຽວ | footnote_c = ແລະ [[.eu]] ເຊິ່ງໃຊ້ກັນໃນລັດສະມາຊິກສະຫະພາບເອີຣົບ | today = }} '''ແອັດສະໂຕນີ''' ຫຼື '''ເອັສໂຕເນຍ''' ({{lang-et|Eesti}}, {{IPA-et|ˈeːsʲti||Et-Eesti-female.oga}}; {{lang-en|Estonia}}) ຫຼື ຊື່ທາງການແມ່ນ '''ສາທາລະນະລັດ ແອັດສະໂຕນີ''' ({{lang-en|Republic of Estonia}}; {{lang-et|Eesti Vabariik}}) ເປັນ[[ລັດອະທິປະໄຕ]]ໃນ[[ພາກພື້ນບານຕິກ]] ໃນ[[ເອີຣົບເໜືອ]] ມີອານາເຂດທາງທິດເໜືອຕິດກັບ[[ອ່າວແຟງລັງ]] ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບ[[ທະເລບານຕິກ]] ມີຊາຍແດນທາງທິດໃຕ້ຕິດກັບ[[ປະເທດລັດເວຍ]] (ໄລຍະທາງ 343 [[ກິໂລແມັດ]]) ແລະ ທາງທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ[[ປະເທດລັດເຊຍ]] (ໄລຍະທາງ 338.6 [[ກິໂລແມັດ]]) ແອັດສະໂຕນີມີພື້ນທີ່ 45,227 [[ຕາລາງກິໂລແມັດ]] (17,462 [[ຕາລາງໄມລ໌]]) (ອັນດັບທີ 131 ຂອງໂລກ) ປະເທດແອັດສະໂຕນີປົກຄອງໂດຍລະບອບ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ແບບລັດຖະສະພາ ມີປະທານາທິບໍດີເປັນປະມຸກ ແລະ ມີການແບ່ງເຂດການປົກຄອງອອກເປັນມົນທົນຈຳນວນ 15 ມົນທົນ ໂດຍມີເມືອງຫຼວງຊື່ວ່າ [[ຕາລິນ]] ໂດຍແອັດສະໂຕນີມີຈຳນວນປະຊາກອນຂອງປະເທດທີ່ນ້ອຍທີ່ສຸດໃນປະເທດສະມາຊິກຂອງ[[ສະຫະພາບເອີຣົບ]]. ແອັດສະໂຕນີປະກາດເອກະລາດຄັ້ງທຳອິດໃນປີ ຄ.ສ 1918 ກ່ອນຈະຖືກຢຶດຄອງໂດຍ[[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]], [[ນາຊີເຢຍລະມັນ]] ແລະ ສະຫະພາບໂຊວຽດອີກຄັ້ງຫຼັງຈາກ[[ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ]] ແອັດສະໂຕນີກັບມາເປັນລັດເອກະລາດອີກຄັ້ງຫຼັງຈາກ[[ການລົ້ມສະຫຼາຍຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ]] ຕໍ່ມາແອັດສະໂຕນີກໍເຂົ້າຮ່ວມ[[ອົງການສົນທິສັນຍາປ້ອງກັນອັດລັງຕິກເໜືອ]] ແລະ [[ສະຫະພາບເອີຣົບ]]. == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} === ໝາຍເຫດ === {{notelist}} === ບັນນານຸກົມ === {{Refbegin}} *Jaak Kangilaski ''et al.'' (2005) [http://www.riigikogu.ee/public/Riigikogu/ValgeRaamat.pdf Valge raamat (1940–1991)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110503200228/http://www.riigikogu.ee/public/Riigikogu/ValgeRaamat.pdf |date=2011-05-03 }}, Justiitsministeerium, {{ISBN|9985-70-194-1}}. *{{Cite book |title = Estonia 2013 |series = Energy Policies Beyond IEA Countries |author = [[International Energy Agency|IEA]] |journal = Energy Policies Beyond IEA Countries / Ukraine |year = 2013 |doi = 10.1787/9789264190801-en |isbn = 978-92-6419079-5 |issn = 2307-0897 |ref=iea}} {{Refend}} == ອ່ານຕື່ມ == {{refbegin}} * [[Giuseppe D'Amato]] ''[http://www.europarussia.com/books/viaggio_nellhansa_baltica/travel-to-the-baltic-hansa Travel to the Baltic Hansa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516034324/http://www.europarussia.com/books/viaggio_nellhansa_baltica/travel-to-the-baltic-hansa |date=2011-05-16 }}''. The European Union and its enlargement to the East. Book in Italian. ''Viaggio nell'Hansa baltica''. L'Unione europea e l'allargamento ad Est. Greco&Greco editori, Milano, 2004. {{ISBN|88-7980-355-7}} *{{Cite book|last1=Hiden|first1=John|first2=Patrick|last2=Salmon|title=The Baltic Nations and Europe: Estonia, Latvia, and Lithuania in the Twentieth Century|year=1991|publisher=Longman|location=London|isbn=0-582-08246-3}} *{{Cite book|last=Laar|first=Mart|author-link=Mart Laar|title=War in the Woods: Estonia's Struggle for Survival, 1944–1956|year=1992|others=trans. Tiina Ets|publisher=Compass Press|location=Washington, D.C.|isbn=0-929590-08-2}} *{{Cite book|last=Lieven|first=Anatol|author-link=Anatol Lieven|title=The Baltic Revolution: Estonia, Latvia, Lithuania, and the Path to Independence|year=1993|publisher=Yale University Press|location=New Haven|isbn=0-300-05552-8}} *{{cite EB1922 |wstitle=Esthonia |last1= Meyendorff |first1= Alexander Feliksovich |last2= |first2= }} *{{Cite book|last=Naylor|first=Aliide|author-link=Aliide Naylor|title=[[The Shadow in the East: Vladimir Putin and the New Baltic Front]]|year=2020|publisher=I.B. Tauris|location=London|isbn=9781788312523}} *{{Cite book|last=Raun|first=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians|year=1987|publisher=Hoover Institution Press, Stanford University|location=Stanford, Calif.|isbn=0-8179-8511-5}} *{{Cite book|last=Smith|first=David J.|title=Estonia: Independence and European Integration|year=2001|publisher=Routledge|location=London|isbn=0-415-26728-5}} *{{Cite book|editor-last=Smith|editor-first=Graham|title=The Baltic States: The National Self-determination of Estonia, Latvia, and Lithuania|year=1994|publisher=St. Martin's Press|location=New York|isbn=0-312-12060-5|url=https://archive.org/details/balticstates00grah}} *{{Cite book|editor-last=Subrenat|editor-first=Jean-Jacques |editor-link=Jean-Jacques Subrenat|title=Estonia, identity and independence|year=2004|publisher=Rodopi|isbn=90-420-0890-3|place=Amsterdam & New York}} *{{Cite book|last=Taagepera|first=Rein|author-link=Rein Taagepera|title=Estonia: Return to Independence|year=1993|publisher=Westview Press|location=Boulder, Colo.|isbn=0-8133-1199-3}} *{{Cite book|last=Taylor|first=Neil|title=Estonia|year=2004|edition=4th|publisher=Bradt|location=Chalfont St. Peter|isbn=1-84162-095-5}} *{{Cite book|last1=Williams|first1=Nicola|first2=Debra |last2=Herrmann |first3=Cathryn |last3=Kemp |title=Estonia, Latvia, and Lithuania|year=2003|edition=3rd|publisher=Lonely Planet|location=London|isbn=1-74059-132-1}} {{refend}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == {{Sister project links|ປະເທດແອັດສະໂຕນີ|s=Estonia OR Esthonia}} {{cookbook}} ===ລັດຖະບານ=== * [http://www.president.ee/en/index.html ປະທານາທິບໍດີ] * [http://www.riigikogu.ee/ ລັດຖະສະພາ] * [http://www.valitsus.ee/ ລັດຖະບານ] * [http://www.vm.ee/ ກະຊວງການຕ່າງປະເທດ] * [http://www.stat.ee/ ສຳນັກງານສະຖິຕິ] * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/EN.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190220152012/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/EN.html |date=20 February 2019 }} ===ການເດີນທາງ=== * [http://www.estonia.eu/ Official gateway to Estonia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100804182212/http://estonia.eu/ |date=2010-08-04 }} * [http://www.eesti.ee/eng/ E-Estonia Portal] * [http://www.visitestonia.com/ VisitEstonia Portal] *{{Wikivoyage-inline}} ===ແຜນທີ່=== * [http://maps.google.co.uk/maps?q=estonia+map&ll=58.608334,25.004883&spn=13.048165,32.915039&gl=uk&t=p&z=5 google.com map of Estonia] *{{osmrelation-inline|79510}} === ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປ === * [http://www.estonica.org/ ສາລານຸກົມແອັດສະໂຕນິກາ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100413215407/http://www.estonica.org/ |date=2010-04-13 }} * [http://www.estinst.ee/ ສະຖາບັນແອັດສະໂຕນີ] *[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ Estonia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230929053321/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |date=2023-09-29 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]]. * [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17220810 BBC News – Estonia country profile] * [https://web.archive.org/web/20081011192732/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/estonia.htm Estonia] at ''UCB Libraries GovPubs'' *{{curlie|Regional/Europe/Estonia|Estonia}} *{{Wikiatlas|Estonia}} {{EU}} [[ໝວດ:ປະເທດ|ອ]] [[ໝວດ:ປະເທດໃນທະວີບເອີຣົບ]] [[ໝວດ:ສາທາລະນະລັດ|ອ]] [[ໝວດ:ປະເທດແອັດສະໂຕນີ]] [[ໝວດ:ອະດີດປະເທດທີ່ເປັນກາງ|ອ]] [[ໝວດ:ເອີລົບ|ອ]] snopu8yg04xtmz5zh8z6ha5xs8eytcz 0 7969 127892 124442 2026-05-23T13:02:39Z Khomphoi28 15846 Khomphoi28 moved page [[ປະເທດມາເຊດວນເໜືອ]] to [[ປະເທດມາເຊໂດນີເໜືອ]] over redirect: ທັບສັບ 124442 wikitext text/x-wiki {{ຂະຫຍາຍ}} [[File:Location Macedonia Europe.png|thumb|]] '''{{PAGENAME}}''' ແມ່ນ[[ປະເທດ]]ນຶ່ງທີ່ຢູ່ໃນ[[ເອີລົບ|ທະວີບເອີລົບ]]. ==ອ້າງອີງ== {{ລາຍການອ້າງອີງ}} ;ບັນນານຸກົມ ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== {{EU}} [[ໝວດ:{{PAGENAME}}]] [[ໝວດ:ປະເທດ]] [[ໝວດ:ເອີລົບ]] gtuoufqoc3yrflia03zxwx6qnvy4fkb 0 8003 127901 120420 2026-05-23T15:24:37Z Hnybnbn 23307 Hnybnbn ຍ້າຍໜ້າ [[ສາສະໜາພາມ]] ໄປ [[ສາສະໜາຮິນດູ]]: ປ່ຽນຊື່ 120420 wikitext text/x-wiki '''ສາສະໜາພາມ''' ({{lang-en|Hinduism}}, {{lang-fr|Hindouisme}}) ແມ່ນ[[ສາສະໜາ]]ແບບ[[ພະຫຸເທວະນິຍົມ]] (ເຊື່ອເທບຫຼາຍອົງ). ບໍ່ປາກົດແນ່ຄັກວ່າແມ່ນໃຜເປັນ[[ສາສະດາ]]. ມີ[[ຄຳພີ]]ສາສະໜາເອີ້ນວ່າ[[ພະເວດ]] ມີ[[ສາສະນິກະຊົນ]]ຫຼາຍເປັນອັນດັບທີ 4 ຂອງໂລກ ມີຈຳນວນປະມານ 900 ລ້ານຄົນ.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html |access-date=2013-08-22 |archive-date=2008-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080611033144/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |accessdate=2007-07-10 |work= |publisher=Adherents.com |archive-date=2011-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110422093857/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |url-status=dead }}</ref> ==ອ້າງອີງ== <references /> ;ບັນນານຸກົມ {{Refbegin}} * {{Citation|last=Banerji|given1=S. C.|year=1992|title=Tantra in Bengal|place= Delhi|edition=Second Revised and Enlarged|publisher=Manohar|isbn=81-85425-63-9}} * {{Citation|last=Basham|first=A.L|authorlink=Arthur Llewellyn Basham|year=1999|title=A Cultural History of India|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=0-19-563921-9}} * {{Citation|last=Bhaktivedanta|first=A. C.|authorlink=A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada|year=1997|title=Bhagavad-Gita As It Is|place=|publisher=Bhaktivedanta Book Trust|isbn=0-89213-285-X|url=http://bhagavadgitaasitis.com/|accessdate=2007-07-14|archive-date=2009-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090913125923/http://bhagavadgitaasitis.com/|url-status=dead}} * {{Citation|last=Bhaskarananda|first=Swami|year=1994|title=The Essentials of Hinduism: a comprehensive overview of the world's oldest religion|place=Seattle, WA|publisher=Viveka Press|isbn=1-884852-02-5}}{{Verify credibility|date=July 2008}} * {{Citation|last=Bhattacharyya|first=N.N|year=1999|title=History of the Tantric Religion|place=Delhi|publisher=Manohar publications|edition=Second Revised|isbn=81-7304-025-7}} * {{Citation|last=Chidbhavananda|first=Swami|year=1997|title=The Bhagavad Gita|place=|publisher= Sri Ramakrishna Tapovanam|edition=|isbn=}} *{{citation | last =Duchesne-Guillemin | first =Jacques | title =Heraclitus and Iran | journal =History of Religions | volume =3 | issue =1| year =<!--(Summer,-->1963 | pages=34–49 | doi =10.1086/462470}} * {{Citation|last=Eliot|first=Sir Charles|authorlink=Charles Eliot (diplomat)|year=2003|title=Hinduism and Buddhism: An Historical Sketch|place=|publisher= Munshiram Manoharlal|edition=Reprint|volume=I|isbn=81-215-1093-7}} * {{Citation | last =Flood | first =Gavin D. | year =1996 | title =An Introduction to Hinduism | publisher =Cambridge University Press}} * {{Citation|last=Fuller|first=C. J.|year=2004|title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India|place=Princeton, NJ|publisher= Princeton University Press|edition=|volume=|isbn=978-0-691-12048-5}} * {{Citation|last=Growse|first=Frederic Salmon|authorlink=|year=1996|title=Mathura - A District Memoir|place=|publisher= Asian Educational Services|edition=Reprint|volume=|isbn=}} * {{Citation|last= Garces-Foley|first=Katherine|year=2005|title=Death and religion in a changing world|publisher= M. E. Sharpe}} * {{Citation|last=Guénon|first=René|authorlink=René Guénon|year=1921|title=Introduction to the Study of the Hindu Doctrines |place=|publisher= Sophia Perennis|edition= 1921|isbn=0-900588-74-8}} * {{Citation|last=Guénon|first=René|authorlink=René Guénon|year=|title=Studies in Hinduism|place=|publisher= Sophia Perennis |edition= 1966|isbn= 0-900588-69-3 {{Please check ISBN|reason=Check digit (3) does not correspond to calculated figure.}}}} * {{Citation|last=Guénon|first=René|authorlink=René Guénon|year=|title=Man and His Becoming According to the Vedanta|place= |publisher= Sophia Perennis|edition= 1925|isbn=0-900588-62-4}} * {{Citation|last=Hoiberg|first=Dale|year=2001|title=Students' Britannica India|place=|publisher= Popular Prakashan|edition=|isbn=0-85229-760-2}} * {{Citation | last Inden | first =Ronald B. | year =2000 | title =Imagining India | publisher =C. Hurst & Co. Publishers}} * {{Citation | last =Khanna | first =Meenakshi | year =2007 | title =Cultural History Of Medieval India | publisher =Berghahn Books}} * {{Citation | last =King | first =Richard | year =1999 | title =Orientalism and Religion: Post-Colonial Theory, India and "The Mystic East" | publisher =Routledge}} * {{Citation | last1 =Kulke | first1 =Hermann | last2 =Rothermund | first2 =Dietmar | year =2004 | title =A History of India | publisher =Routledge}} * {{Citation|last=Kuruvachira|first=Jose|year=2006|title=Hindu nationalists of modern India|place=|publisher= Rawat publications|edition=|isbn=81-7033-995-2}} * {{Citation | last =Michaels | first =Axel | year =2004 | title =Hinduism. Past and present | place =Princeton, New Jersey | publisher =Princeton University Press}} * {{Citation | last =Misra | first =Amalendu | year =2004 | title =Identity and Religion: Foundations of Anti-Islamism in India | publisher =SAGE}} * {{Citation|last= Monier-Williams|first=Monier|authorlink=Monier Monier-Williams|year=2001|title= English Sanskrit dictionary |place=Delhi|publisher= Motilal Banarsidass|edition=|url = http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/index.html|accessdate= 2007-07-24|isbn=81-206-1509-3}} * {{Citation|last=Morgan|given1=Kenneth W.|surname2=Sarma|given2=D. S.|year=1953|title=The Religion of the Hindus|publisher=Ronald Press}} * {{Citation | last =Muesse | first =Mark William | year =2003 | title =Great World Religions: Hinduism | url =http://www.docshut.com/rquv/lectures-on-great-world-religions-hinduism.html | access-date =2013-08-22 | archive-date =2013-12-27 | archive-url =https://web.archive.org/web/20131227040433/http://www.docshut.com/rquv/lectures-on-great-world-religions-hinduism.html | url-status =dead }} * {{Citation | last =Muesse | first =Mark W. | year =2011 | title =The Hindu Traditions: A Concise Introduction | publisher =Fortress Press}} * {{Citation|last= Nikhilananda|first=Swami|authorlink=Swami Nikhilananda|year=1990|title=The Upanishads: Katha, Iśa, Kena, and Mundaka|place=New York|publisher= Ramakrishna-Vivekananda Centre|volume=I|edition=5th|isbn=0-911206-15-9}} * {{Citation|last= Nikhilananda|first=Swami (trans.)|authorlink=Swami Nikhilananda|year=1992|title=[[The Gospel of Sri Ramakrishna]]|place=New York|publisher= Ramakrishna-Vivekananda Centre|volume=|edition=8th|isbn=0-911206-01-9}} * {{Citation|last= Oberlies|first=T|year=1999|title=Die Religion des Rgveda|place=Vienna|publisher= Institut für Indologie der Universität Wien|isbn=3-900271-32-1}} * {{Citation|last= Osborne|first=E|authorlink=|year=2005|title=Accessing R.E. Founders & Leaders, Buddhism, Hinduism and Sikhism Teacher's Book Mainstream|place=|publisher= Folens Limited|volume=|edition=|isbn=}} * {{Citation|last=Radhakrishnan|given1=S|surname2=Moore|given2= CA|authorlink=Sarvepalli Radhakrishnan|year=1967|title=A sourcebook in Indian Philosophy|publisher=Princeton University Press|isbn=0-691-01958-4}} * {{Citation|last= Radhakrishnan|first=S (Trans.)|authorlink=Sarvepalli Radhakrishnan|year=1995|title=Bhagvada Gita|place= |publisher= [[Harper Collins]]|volume=|edition=|isbn=1-85538-457-4}} * {{Citation|last= Radhakrishnan|first=S|authorlink=Sarvepalli Radhakrishnan|year=1996|title=Indian Philosophy|place= |publisher=Oxford University Press|volume=1|edition=|isbn=0-19-563820-4}} * {{Citation | last =Ramaswamy | first =Sumathi | year =1997 | title =Passions of the Tongue: Language Devotion in Tamil India, 1891-1970 | publisher =University of California Press}} * {{Citation|last=Ramstedt|first=Martin|authorlink=|year=2004|title=Hinduism in Modern Indonesia: A Minority Religion Between Local, National, and Global Interests|place=New York|publisher= Routledge}} * {{Citation|last=Rawat|first=Ajay S.|authorlink=|year=1993|title=StudentMan and Forests: The Khatta and Gujjar Settlements of Sub-Himalayan Tarai|place=|publisher= Indus Publishing}} * {{Citation|last=Richman|given1=Paula|year=1988|title=Women, branch stories, and religious rhetoric in a Tamil Buddhist text |place= Buffalo, NY|edition=|publisher=Maxwell School of Citizenship and Public Affairs, Syracuse University|isbn=0-915984-90-3}} * {{Citation | last =Rodrigues | first =Hillary | year =2006 | title =Hinduism: the Ebook | publisher =JBE Online Books}} * {{Citation|last1= Sargeant|first1=Winthrop|last2=Chapple|first2=Christopher|authorlink=|year=1984|title=The Bhagavad Gita|place=New York|publisher= State University of New York Press|volume=|edition=|isbn=0-87395-831-4}} * {{Citation|last= Sen Gupta|first=Anima|authorlink=|year=1986|title=The Evolution of the Sāṃkhya School of Thought|place= |publisher= South Asia Books|volume=|edition=|isbn=81-215-0019-2}} * {{Citation|doi=10.1086/224812|last=Silverberg|first=James|authorlink=|year=1969|title=Social Mobility in the Caste System in India: An Interdisciplinary Symposium|periodical=The American Journal of Sociology|volume=75|issue=3|pages=442–443}} * {{Citation | last =Smart | first =Ninian | year =2003 | title =Godsdiensten van de wereld (The World's religions) | place =Kampen | publisher =Uitgeverij Kok}} * {{Citation|editor1-last=Smelser|editor1-first=N.|editor2-last=Lipset|editor2-first=S.|title=Social Structure and Mobility in Economic Development|publisher=Aldine Transaction|year=2005|isbn=0-202-30799-9}} * {{Citation|last= Smith|first=Huston|authorlink=|year=1991|title=The World's Religions: Our Great Wisdom Traditions |place=San Francisco|publisher= HarperSanFrancisco|volume=|edition=|isbn=0-06-250799-0}} * {{Citation | last =Sweetman | first =Will | year =2004 | title =The prehistory of Orientalism: Colonialism and the Textual Basis for Bartholomaus Ziegenbalg's Account of Hinduism | journal =New Zealand Journal of Asian Studies 6, 2 (December, 2004): 12-38}} * {{Citation | last =Tiwari | first =Shiv Kumar | year =2002 | title =Tribal Roots Of Hinduism | publisher =Sarup & Sons}} * {{Citation|last=Vasu|first=Srisa Chandra|authorlink=|year=1919|title=The Catechism Of Hindu Dharma|place=New York|publisher= Kessinger Publishing, LLC}} * {{Citation|last= Vivekananda|first=Swami|authorlink=Swami Vivekananda|year=1987|title=Complete Works of Swami Vivekananda |place=Calcutta|publisher= Advaita Ashrama|volume=|edition=|isbn=81-85301-75-1}} * {{Citation|last= Walker|first=Benjamin|authorlink=|year=1968|title=The Hindu world: an encyclopedic survey of Hinduism |place=|publisher= Praeger|volume=|edition=|isbn=}} * {{Citation | last =Zimmer | first =Heinrich | year =1989 | title =Philosophies of India | publisher =Princeton University Press}} {{Refend}} ;ອ່ານຕື່ມ <!--only monographs dedicated to Hinduism in general should be listed here--> {{Refbegin}} * {{Citation|last= Dowson|first= John|title=A Classical Dictionary of Hindu Mythology and Religion, Geography, History, and Literature|url=http://www.archive.org/stream/aclassicaldictio00dowsuoft#page/n27/mode/2up|year=1888|publisher=Trubner & Co., London}} * {{Citation |last=Bowes |first=Pratima |year=1976 |title=The Hindu Religious Tradition: A Philosophical Approach |place= |publisher= Allied Pub |edition= |isbn=0-7100-8668-7 }} * {{Citation |last=Flood |first=Gavin (Ed) |year=2003 |title=Blackwell companion to Hinduism |place= |publisher= [[Blackwell Publishing]] |edition= |isbn=0-631-21535-2 }} * {{Citation |last=Jones |first=Constance |coauthors = Ryan, James D. |year=2007 |title=Encyclopedia of Hinduism |publisher= Infobase Publishing |place= New York, USA |isbn=0-8160-5458-4 |url=http://books.google.nl/books?id=hZET2sSUVsgC }} * {{Citation |last= Klostermaier |first=K |year=1994 |authorlink = Klaus Klostermaier |title=A Survey of Hinduism |url=http://www.oneworld-publications.com/books/texts/hinduism-a-short-history-ch1.htm |publisher= State University of New York Press |edition= 3rd (2007) |isbn=0-7914-7082-2 }} * {{Citation |last= Lipner |first=Julius |year=1998 |title=Hindus: Their Religious Beliefs and Practices |place= |publisher= Routledge |edition= |isbn=0-415-05181-9 |url=http://www.google.co.in/books?id=HDMLYkIOoWYC&printsec=frontcover&dq=sindhu+hindu&as_brr=3 |accessdate= 2007-07-12 }} * {{Citation |last= Michaels |first=A |year=2004 |title=Hinduism: Past and Present |place= |publisher= Princeton University Press |edition=5th |isbn=0-691-08953-1 |url=http://books.google.com/books?id=PD-flQMc1ocC }} * {{Citation |last= Monier-Williams |first=Monier |authorlink=Monier Monier-Williams |year=1974 |title=Brahmanism and Hinduism: Or, Religious Thought and Life in India, as Based on the Veda and Other Sacred Books of the Hindus |place= |publisher= Adamant Media Corporation |edition= |url=http://books.google.com/?id=U5IBXA4UpT0C&dq=isbn:1421265311 |accessdate=2007-07-08 |series=Elibron Classics |isbn=1-4212-6531-1 }} * {{Citation |editor1-last=Morgan |editor1-first=Kenneth W. |year=1987 |title=The Religion of the Hindus |place= Delhi |edition=New |publisher=Motilal Banarsidas |isbn=81-208-0387-6 }} * {{Citation |last= Renou |first=Louis |authorlink= |year=1964 |title=The Nature of Hinduism |place= |publisher= Walker |volume= |edition= |isbn= }} * Richards, Glyn, ed. (1985). ''A Sourcebook of Modern Hinduism''. London: Curzon Press. x, 212 p. ISBN 0-7007-0173-7 * {{Citation |last=Rinehart |given1=R (Ed.) |year=2004 |title=Contemporary Hinduism: Ritual, Culture, and Practice |publisher=ABC-Clio |isbn=1-57607-905-8 }} * {{Citation |last= Weightman |first=Simon |year=1998 |title=The new Penguin handbook of living religions |place= |editor = Hinnells, John (Ed.) |publisher= [[Penguin books]] |chapter= Hinduism |volume= |edition= |isbn=0-14-051480-5 }} * {{Citation |last= Werner |first=Karel |year=1994 |title=A Popular Dictionary of Hinduism |place=Richmond, Surrey |editor = Hinnells, John (Ed.) |publisher= Curzon Press |chapter= Hinduism |volume= |edition= |isbn=0-7007-0279-2 }} {{Refend}} ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== * [http://www.ochs.org.uk/ Resources for Scholars and Students] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/266312/Hinduism/8985/Early-Hinduism-2nd-century-bce-4th-century-ce Encyclopedia Britannica, ''Hinduism''] * [http://www.dlshq.org/download/hinduismbk.pdf All About Hinduism by Swami Sivananda (pdf)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191222000944/http://www.dlshq.org/download/hinduismbk.pdf |date=2019-12-22 }} * [http://hinduism.iskcon.com/ Heart of Hinduism: An overview of Hindu traditions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051103040233/http://hinduism.iskcon.com/ |date=2005-11-03 }} * [http://dharma.indviews.com/ Information on Hinduism or Santana dharma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511171808/http://dharma.indviews.com/ |date=2008-05-11 }} * [http://www.ethical-democracy.org/Hinduism.htm Ethical Democracy Journal - Notes on Hinduism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061215085305/http://www.ethical-democracy.org/Hinduism.htm |date=2006-12-15 }} * [http://www.religioustolerance.org/hinduism.htm Religious Tolerance page on Hinduism] [[ໝວດ:ສາສະໜາພາມ]] r41hxw0g7iko5ax63yzmnuopn94l6c4 0 9079 127884 121904 2026-05-23T12:13:33Z Khomphoi28 15846 Khomphoi28 ຍ້າຍໜ້າ [[ປະເທດນິວຊີແລນດ໌]] ໄປ [[ປະເທດນູແວງເຊລັງ]]: ທັບສັບ 121904 wikitext text/x-wiki {{ຂະຫຍາຍ}} {{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ປະເທດ | native_name = {{lang|en|New Zealand}} <small>{{en icon}}</small><br />{{lang|mi|Aotearoa}} <small>{{mi icon}}</small> | conventional_long_name = ນິວ​ຊີ​ແລນ | common_name = ນິວ​ຊີ​ແລນ | image_flag = Flag of New Zealand.svg | image_coat = Coat of arms of New Zealand.svg‎ | image_map = NZL orthographic NaturalEarth.svg | national_motto = | national_anthem = ''[[ກັອດດີເຟນດ໌ນິວຊີແລນ]]''<small><br />"ພຣະເຈົ້າຈົ່ງປົກປ້ອງນິວຊີແລນ"</small>[[file:God Defend New Zealand instrumental.ogg|center]]<hr>[[ກັອດເຊບເດິຄິງ]]¹<br />[[file:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg|center]] | capital = [[ເວລລິງຕັນ]] | latd=41|latm=17|latNS=S|longd=174|longm=47|longEW=E | coordinates = {{Coord|41|18|S|174|47|E|type:city_region:NZ}} | largest_city = [[ອັອກແລນ]]^2,3 | official_languages = [[ພາສາອັງກິດ]]<br />[[ພາສາມາວຣີ]]<br /> [[ພາສາມືຂອງນິວຊີແລນ|ພາສາມື]]⁴ | government_type = [[ລັດດຽວ]] [[ລະບົບລັດຖະສະພາ]] [[ລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ]] | legislature = [[ລັດຖະສະພານິວຊີແລນ|ລັດຖະສະພາ]] ([[ສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນນິວຊີແລນ|ສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນ]]) | leader_title1 = [[ກະສັດນິວຊີແລນ|ກະສັດ]] | leader_title2 = [[ຜູ້ສຳເລັດລັດຖະການນິວຊີແລນ|ຜູ້ສຳເລັດລັດຖະການ]] | leader_title3 = [[ນາ​ຍົກ​ລັດ​ຖະ​ມົນ​ຕີແຫ່ງນິວຊີແລນ|ນາ​ຍົກ​ລັດ​ຖະ​ມົນ​ຕີ]] | leader_name1 = [[ສົມເດັດພຣະເຈົ້າຊາລສ໌ທີ່ 3 ແຫ່ງສະຫະຣາຊອານາຈັກ|ສົມເດັດພຣະເຈົ້າຊາລສ໌ທີ່ 3]] | leader_name2 = [[ຊິນດີ້ ຄິໂຣ]] | leader_name3 = [[ຈາຊິນດາ ອາຣ໌ເດີຣ໌ນ]] | sovereignty_type = [[ເອກະລາດນິວຊີແລນ|ເອກະລາດ]] | sovereignty_note = ຈາກ [[ສະຫະຣາຊອານາຈັກ]] | established_event1 = [[ປະເທດໃນເຄືອຈັກກະພົບ]] | established_date1 = [[26 ກັນຍາ]] [[1907]]⁵ | established_event2 = ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຮັບຮູ້ກົດໝາຍເວລສ໌ມິນສະເຕີ | establisehd_date2 = 25 ພະຈິກ 1947 | area_magnitude = 1 E11 | area = 268,021 | areami² = 103,483 |<!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> area_rank = 74 | percent_water = 1.6 |population_estimate= {{IncreaseNeutral}} 5,195,590 |population_estimate_year={{CURRENTMONTHNAME}} {{currentyear}} |population_estimate_rank=121 |population_census=4,699,755<ref>{{cite web|url=https://www.stats.govt.nz/information-releases/2018-census-population-and-dwelling-counts|title=2018 Census population and dwelling counts|publisher=[[Statistics New Zealand]]|date=23 Sep 2019|access-date=25 Sep 2019|df=dmy-all}}</ref> |population_census_year=2018 |population_density = [convert: %s]%s |population_densitymi² = |population_density_rank=167 |GDP_PPP={{decrease}} $205.541 ຕື້<ref name=imf2>{{cite web |url= https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=193,122,124,156,423,935,128,939,172,132,134,174,532,176,178,436,136,158,542,941,946,137,546,181,138,196,142,182,359,135,576,936,961,184,144,146,528,112,111,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,LUR,LE,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Report for Selected Countries and Subjects: October 2020 |publisher=International Monetary Fund |access-date=21 October 2020}}</ref> |GDP_PPP_rank= |GDP_PPP_year=2020 |GDP_PPP_per_capita={{decrease}} $41,072<ref name="imf2" /> |GDP_PPP_per_capita_rank=29 |GDP_nominal={{decrease}} $193.545 ຕື້<ref name="imf2" /> |GDP_nominal_rank= |GDP_nominal_year=2563 |GDP_nominal_per_capita={{decrease}} $38,675<ref name="imf2" /> |GDP_nominal_per_capita_rank=23 |Gini_year=2562 |Gini_change=increase<!--increase/decrease/steady--> |Gini=33.9<!--number only--> |Gini_ref=<ref>{{cite web |title=Household income and housing-cost statistics: Year ended June 2019 |url= https://www.stats.govt.nz/assets/Uploads/Household-income-and-housing-cost-statistics/Download-data-corrected/household-income-and-housing-cost-statistics-year-ended-june-2019-corrected-21-feb-2020.xlsx |format=[[XLSX]] |at=Table 9 |publisher=[[Statistics New Zealand]] |access-date=24 February 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200224040109/https://www.stats.govt.nz/assets/Uploads/Household-income-and-housing-cost-statistics/Download-data-corrected/household-income-and-housing-cost-statistics-year-ended-june-2019-corrected-21-feb-2020.xlsx |archive-date=24 February 2020}}</ref> |Gini_rank= | HDI_year=2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change=increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI=0.931<!--number only--> | HDI_ref=<ref name="UNHDR">{{cite web |url= http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |title=Human Development Report 2020 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |date=December 15, 2020 |access-date=December 15, 2020}}</ref> | HDI_rank= 14 | HDI_category = <span style="color:#009900;">ສູງຫຼາຍ</span> | currency = [[ໂລລານິວຊີແລນ]] <br /> | currency_code = NZD | time_zone = [[ເວລາໃນນິວຊີແລນ|NZST]]⁶ | utc_offset = +12 | time_zone_DST = [[ເວລາໃນນິວຊີແລນ|NZDT]] (ກັນຍາ - ເມສາ) | utc_offset_DST = +13 | drives_on = ຊ້າຍມື | cctld = [[.nz]] | CCTLD = NZ | calling_code = 64 | footnotes = }} '''ນິວຊີແລນດ໌''' (New Zealand) ຫຼື Aotearoa ໝາຍເຖິງດີນແດນເມຖະຍາວ ສີຂາວ ຫຼື Niu Tirenio ເຊິ່ງເປັນການທັບສັບຈາກ[[ພາສາອັງກິດ]] ແມ່ນປະເທດເກາະເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່[[ມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ|ມະຫາສະໜຸດປາຊີຟິກ]] ທາງຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ ແລະ ປະກອບດ້ວຍ 2 ເກາະໃຫຍ່ແມ່ນ ເກາະເໜືອ ແລະ ເກາະໃຕ້ ນອກນັ້ນ ກໍ່ຍັງມີເກາະນ້ອຍ ໆ ອີກ ແລະ ມີນະຄອນຫຼວງຊື່ເວວລິງຕັນ. ນູແວນ​ເຊລັງແມ່ນປະເທດທີ່ຢູ່ຫ່າງໄກຈາກປະເທດອື່ນຫຼາຍທີ່ສຸດ ປະເທດທີ່ຢູ່ໃກ້ທີ່ສຸດແມ່ນ[[ປະເທດອົດສະຕາລີ|ອົດສະຕາລີ]] ເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່ທາງຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອຂອງເກາະໃຫຍ່ 2.000 ກິໂລແມັດ ໂດຍມີທະເລແທສມັນຂັ້ນກາງ ແຜ່ນດິນທີ່ຕິດທາງດ້ານໃຕ້ແມ່ນ[[ທະວີບອັງຕາກຕິກ]] ແລະທາງເໜືອ[[ນູແວນກາເລໂດນີ]] [[ປະເທດຟີຈີ|ຟີຈີ]]ແລະ[[ປະເທດຕົງກາ|ຕົງກາ]]. ນູແວນ​ເຊລັງເຄີຍເປັນຫົງເມືອງຂອງ[[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ|ອັງກິດ]]ດ້ວຍສົນທິສັນຍາ ໄວທັງກິ (Treaty of Waitangi) ເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1840 ເຊິ່ງສັນຍາໄວ້ວ່າຈະໃຫ້ອິສະລະພາບໃນການປົກຄອງຕົນເອງ (complete chieftainship/tino rangatiratanga) ແກ່[[ຊາວມາວຣີ]]ຜູ້ເປັນ[[ຊາວພື້ນເມືອງ]]ຂອງປະເທດ. ໃນປະຈຸບັນຄວາມໝາຍທີ່ແນ່ນອນຂອງສົນທິສັນຍານີ້ຍັງຄົງແມ່ນຂໍ້ຜິດພາດ ແລະຍັງຄົງເປັນເລື່ອງທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດການແບ່ງແຍກແລະຄວາມບໍ່ພໍໃຈ ແຕ່ປີ ຄ.ສ. 1840 ນູແວນ​ເຊລັງໄດ້ພັດທະນາຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ຈົນເປັນປະເທດອິດສະລະທີ່ມີລັດທະສະພາໃນ[[ລະບອບປະຊາທິປະໄຕ]] ແລະຢູ່ພາຍໃຕ້ພະມະຫາກະສັດຂອງກະສັດແຫ່ງນູແວນ​ເຊລັງ ເຊິ່ງເປັນພະມະຫາກະສັດພະອົງດຽວກັບປະເທດອື່ນໃນເຄືອຈັກກະພົບ. ນູແວນ​ເຊລັງຮັບຜິດຊອບການຕ່າງປະເທດຂອງໝູ່ເກາະຄຸກແລະນີອູອີ ເຊິ່ງປົກຄອງຕົນເອງ ແລະປົກຄອງ ໂຕເກເລົາເປັນເມືອງຂື້ນ. ເນື້ອທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງນູແວນ​ເຊລັງມີພູມອາກາດອົບອຸ່ນ ແລະພູມິປະເທດມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍແລະສວຍງານ ເສດຖະກິດຂອງນູແວນ​ເຊລັງເນັ້ນການຄ້າ ໂດຍມີພື້ນຖານຈາກກະສິກຳ ຊາວນູແວນ​ເຊລັງໂດຍທົ່ວໄປມັກການເດີນທາງ ແລະສະໜັບສະໜູນການຮ່ວມມືກັນລະຫວ່າງປະເທດແລະສິ່ງແວດລ້ອມ ກິດຈະກຳພາຍນອກ ແມ່ນກິດຈະກຳທີ່ນິຍົມກັນໂດຍສະເພາະກິລາຕ່າງໆຄື ຣັບບີ້ ຄຣິກເກັດ ແລະເບສບອນ ລວມເຖິງກິລາເອັສຕຣີມສະປອດແລະການຍ່າງມາຣາທອນ. == ຊື່ປະເທດ == ຄຳວ່າ ນູແວນເຊລັງ ໃນ[[ພາສາອັງກິດ]]ແມ່ນ New Zealand "ນິວຊີແລນ". ຄຳໃນພາສາລາວມາຈາກຊື່ປະເທດໃນ[[ພາສາຝະລັ່ງ]]ແມ່ນ Nouvelle-Zélande ເຊິ່ງແປວ່າ "ເຊລັງໃໝ່" (ນູແວນ "Nouvelle" ແປວ່າ ໃໝ່) ສ່ວນຄຳວ່າ ເຊລັງ (Zélande) ມາຈາກຄຳວ່າ Zeeland ໃນ[[ພາສາໂຮນລັງ]] ເຊິ່ງເປັນແຂວງໜຶ່ງຂອງ[[ປະເທດໂຮນລັງ]] ເຫດທີ່ມີຊື່ກ່ຽວຂ້ອງກັບແຂວງຂອງໂຮນລັງກໍຍ້ອນວ່ານັກສຳຫຼວດຊາວໂຮນລັງຊື່ວ່າ Abel Tasman ເປັນຊາວຕາເວັນຜູ້ທຳອິດທີ່ຄົ້ນພົບນູແວນເຊລັງ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ນັກສຳຫຼວດຊາວອັງກິດຊື່ [[ເຈມ ຄຸກ]] (James Cook) ກໍໄດ້ປ່ຽນການສະກົດແບບໂຮນລັງໃຫ້ເຂົ້າກັບການສະກົດແບບພາສາອັງກິດ. == ປະຫວັດສາດ == == ການເມືອງ == === ລັດຖະບານ === == ສະພາບແວດລ້ອມ == === ພູມສາດ === === ອາກາດ === == ເສດຖະກິດ == == ປະຊາກອນສາດ == ປະເທດນູແວນເຊລັງມີປະຊາກອນປະມານ 4,401,916 ຄົນ (ກວດສອບເມື່ອປີ ຄ.ສ. 2014)<ref name="CIA">Central Intelligence Agency. The World Factbook. /library/publications/the-world-factbook</ref>. === ເຊື້ອຊາດແລະການອົບພະຍົບ === === ພາສາ === ຊາວນູແວນເຊລັງສ່ວນຫຼາຍເວົ້າ[[ພາສາອັງກິດ]]ເປັນພາສາແມ່ ໂດຍເປັນພາສາທີ່ເວົ້າໂດຍ 98% ຂອງປະຊາກອນປະເທດ<ref name="SpokenLanguage">{{cite web|url=http://www.stats.govt.nz/Census/2006CensusHomePage/QuickStats/quickstats-about-a-subject/culture-and-identity/languages-spoken.aspx|title=QuickStats About Culture and Identity: Languages spoken|date=March 2006|publisher=Statistics New Zealand|accessdate=20 February 2008|archive-date=13 ພະຈິກ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091113185604/http://www.stats.govt.nz/Census/2006CensusHomePage/QuickStats/quickstats-about-a-subject/culture-and-identity/languages-spoken.aspx|url-status=dead}}</ref>. ພາສາອັງກິດສຳນຽງນູແວນເຊລັງມີລັກສະນະຄ້າຍຄຶງກັບພາສາອັງກິດສຳນຽງອົດສະຕາລີ ຍ້ອນວ່າທັງສອງມີປະຫວັດຄວາມເປັນມາທີ່ໃກ້ຄຽງກັນ. ນອກຈາກພາສາອັງກິດ ພາສາທີ່ເວົ້າອີກພາສານຶ່ງແມ່ນ[[ພາສາມາວຣີ]] ແມ່ນພາສາຂອງຊາວພື້ນເມືອງມາວຣີ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ຢູ່ອາໄສກ່ອນທີ່ຊາວອັງກິດອົບພະຍົບມາຢູ່ນູແວນເຊລັງ. ມີຊາວພື້ນເມືອງມາວຣີທັງໝົດ 599,000 ຄົນ ແຕ່ມີຜູ້ເວົ້າພາສາມາວຣີປະມານ 148,000 ພາຍໃນປະເທດ (ປີ ຄ.ສ. 2013) ແລະ ມີ 100,000 ຄົນທີ່ອ້າງວ່າຕົນຟັງອອກແຕ່ເວົ້າບໍ່ໄດ້ (ປີ ຄ.ສ. 1995)<ref>Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds.). 2014. ''Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition.'' Dallas, Texas: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com.</ref>. === ການສຶກສາ === === ສາສະໜາ === == ວັດທະນະທຳ == ວັດທະນະທຳຂອງປະເທດນູແວນເຊລັງສ່ວນຫຼາຍມີຮາກເຫງົ້າມາຈາກຮີດຄອງປະເພນີຂອງຊາວອັງກິດແລະຊາວເອີລົບອື່ນ ໆ ເຊິ່ງປະສົມປະສານດ້ວຍປະເພນີຂອງຊາວມາວລີແລະ[[ໂປລີເນຊີ|ຊາວໂປລີເນຊີ]]. === ສິລະປະ === === ວັນນະກຳ === === ສື່ແລະບັນເທີງ === === ກິລາ === == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} [[ໝວດ:ປະເທດນູແວນເຊລັງ| ]] gh7q9sy300stux6esnoq6o9fvd6ce7n 127886 127884 2026-05-23T12:15:43Z Khomphoi28 15846 Khomphoi28 ຍ້າຍໜ້າ [[ປະເທດນູແວງເຊລັງ]] ໄປ [[ປະເທດນູແວນເຊລັງ]]: ຊື່ສະກົດຜິດ 121904 wikitext text/x-wiki {{ຂະຫຍາຍ}} {{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ປະເທດ | native_name = {{lang|en|New Zealand}} <small>{{en icon}}</small><br />{{lang|mi|Aotearoa}} <small>{{mi icon}}</small> | conventional_long_name = ນິວ​ຊີ​ແລນ | common_name = ນິວ​ຊີ​ແລນ | image_flag = Flag of New Zealand.svg | image_coat = Coat of arms of New Zealand.svg‎ | image_map = NZL orthographic NaturalEarth.svg | national_motto = | national_anthem = ''[[ກັອດດີເຟນດ໌ນິວຊີແລນ]]''<small><br />"ພຣະເຈົ້າຈົ່ງປົກປ້ອງນິວຊີແລນ"</small>[[file:God Defend New Zealand instrumental.ogg|center]]<hr>[[ກັອດເຊບເດິຄິງ]]¹<br />[[file:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg|center]] | capital = [[ເວລລິງຕັນ]] | latd=41|latm=17|latNS=S|longd=174|longm=47|longEW=E | coordinates = {{Coord|41|18|S|174|47|E|type:city_region:NZ}} | largest_city = [[ອັອກແລນ]]^2,3 | official_languages = [[ພາສາອັງກິດ]]<br />[[ພາສາມາວຣີ]]<br /> [[ພາສາມືຂອງນິວຊີແລນ|ພາສາມື]]⁴ | government_type = [[ລັດດຽວ]] [[ລະບົບລັດຖະສະພາ]] [[ລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ]] | legislature = [[ລັດຖະສະພານິວຊີແລນ|ລັດຖະສະພາ]] ([[ສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນນິວຊີແລນ|ສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນ]]) | leader_title1 = [[ກະສັດນິວຊີແລນ|ກະສັດ]] | leader_title2 = [[ຜູ້ສຳເລັດລັດຖະການນິວຊີແລນ|ຜູ້ສຳເລັດລັດຖະການ]] | leader_title3 = [[ນາ​ຍົກ​ລັດ​ຖະ​ມົນ​ຕີແຫ່ງນິວຊີແລນ|ນາ​ຍົກ​ລັດ​ຖະ​ມົນ​ຕີ]] | leader_name1 = [[ສົມເດັດພຣະເຈົ້າຊາລສ໌ທີ່ 3 ແຫ່ງສະຫະຣາຊອານາຈັກ|ສົມເດັດພຣະເຈົ້າຊາລສ໌ທີ່ 3]] | leader_name2 = [[ຊິນດີ້ ຄິໂຣ]] | leader_name3 = [[ຈາຊິນດາ ອາຣ໌ເດີຣ໌ນ]] | sovereignty_type = [[ເອກະລາດນິວຊີແລນ|ເອກະລາດ]] | sovereignty_note = ຈາກ [[ສະຫະຣາຊອານາຈັກ]] | established_event1 = [[ປະເທດໃນເຄືອຈັກກະພົບ]] | established_date1 = [[26 ກັນຍາ]] [[1907]]⁵ | established_event2 = ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຮັບຮູ້ກົດໝາຍເວລສ໌ມິນສະເຕີ | establisehd_date2 = 25 ພະຈິກ 1947 | area_magnitude = 1 E11 | area = 268,021 | areami² = 103,483 |<!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> area_rank = 74 | percent_water = 1.6 |population_estimate= {{IncreaseNeutral}} 5,195,590 |population_estimate_year={{CURRENTMONTHNAME}} {{currentyear}} |population_estimate_rank=121 |population_census=4,699,755<ref>{{cite web|url=https://www.stats.govt.nz/information-releases/2018-census-population-and-dwelling-counts|title=2018 Census population and dwelling counts|publisher=[[Statistics New Zealand]]|date=23 Sep 2019|access-date=25 Sep 2019|df=dmy-all}}</ref> |population_census_year=2018 |population_density = [convert: %s]%s |population_densitymi² = |population_density_rank=167 |GDP_PPP={{decrease}} $205.541 ຕື້<ref name=imf2>{{cite web |url= https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=193,122,124,156,423,935,128,939,172,132,134,174,532,176,178,436,136,158,542,941,946,137,546,181,138,196,142,182,359,135,576,936,961,184,144,146,528,112,111,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,LUR,LE,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Report for Selected Countries and Subjects: October 2020 |publisher=International Monetary Fund |access-date=21 October 2020}}</ref> |GDP_PPP_rank= |GDP_PPP_year=2020 |GDP_PPP_per_capita={{decrease}} $41,072<ref name="imf2" /> |GDP_PPP_per_capita_rank=29 |GDP_nominal={{decrease}} $193.545 ຕື້<ref name="imf2" /> |GDP_nominal_rank= |GDP_nominal_year=2563 |GDP_nominal_per_capita={{decrease}} $38,675<ref name="imf2" /> |GDP_nominal_per_capita_rank=23 |Gini_year=2562 |Gini_change=increase<!--increase/decrease/steady--> |Gini=33.9<!--number only--> |Gini_ref=<ref>{{cite web |title=Household income and housing-cost statistics: Year ended June 2019 |url= https://www.stats.govt.nz/assets/Uploads/Household-income-and-housing-cost-statistics/Download-data-corrected/household-income-and-housing-cost-statistics-year-ended-june-2019-corrected-21-feb-2020.xlsx |format=[[XLSX]] |at=Table 9 |publisher=[[Statistics New Zealand]] |access-date=24 February 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200224040109/https://www.stats.govt.nz/assets/Uploads/Household-income-and-housing-cost-statistics/Download-data-corrected/household-income-and-housing-cost-statistics-year-ended-june-2019-corrected-21-feb-2020.xlsx |archive-date=24 February 2020}}</ref> |Gini_rank= | HDI_year=2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change=increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI=0.931<!--number only--> | HDI_ref=<ref name="UNHDR">{{cite web |url= http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |title=Human Development Report 2020 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |date=December 15, 2020 |access-date=December 15, 2020}}</ref> | HDI_rank= 14 | HDI_category = <span style="color:#009900;">ສູງຫຼາຍ</span> | currency = [[ໂລລານິວຊີແລນ]] <br /> | currency_code = NZD | time_zone = [[ເວລາໃນນິວຊີແລນ|NZST]]⁶ | utc_offset = +12 | time_zone_DST = [[ເວລາໃນນິວຊີແລນ|NZDT]] (ກັນຍາ - ເມສາ) | utc_offset_DST = +13 | drives_on = ຊ້າຍມື | cctld = [[.nz]] | CCTLD = NZ | calling_code = 64 | footnotes = }} '''ນິວຊີແລນດ໌''' (New Zealand) ຫຼື Aotearoa ໝາຍເຖິງດີນແດນເມຖະຍາວ ສີຂາວ ຫຼື Niu Tirenio ເຊິ່ງເປັນການທັບສັບຈາກ[[ພາສາອັງກິດ]] ແມ່ນປະເທດເກາະເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່[[ມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ|ມະຫາສະໜຸດປາຊີຟິກ]] ທາງຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ ແລະ ປະກອບດ້ວຍ 2 ເກາະໃຫຍ່ແມ່ນ ເກາະເໜືອ ແລະ ເກາະໃຕ້ ນອກນັ້ນ ກໍ່ຍັງມີເກາະນ້ອຍ ໆ ອີກ ແລະ ມີນະຄອນຫຼວງຊື່ເວວລິງຕັນ. ນູແວນ​ເຊລັງແມ່ນປະເທດທີ່ຢູ່ຫ່າງໄກຈາກປະເທດອື່ນຫຼາຍທີ່ສຸດ ປະເທດທີ່ຢູ່ໃກ້ທີ່ສຸດແມ່ນ[[ປະເທດອົດສະຕາລີ|ອົດສະຕາລີ]] ເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່ທາງຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອຂອງເກາະໃຫຍ່ 2.000 ກິໂລແມັດ ໂດຍມີທະເລແທສມັນຂັ້ນກາງ ແຜ່ນດິນທີ່ຕິດທາງດ້ານໃຕ້ແມ່ນ[[ທະວີບອັງຕາກຕິກ]] ແລະທາງເໜືອ[[ນູແວນກາເລໂດນີ]] [[ປະເທດຟີຈີ|ຟີຈີ]]ແລະ[[ປະເທດຕົງກາ|ຕົງກາ]]. ນູແວນ​ເຊລັງເຄີຍເປັນຫົງເມືອງຂອງ[[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ|ອັງກິດ]]ດ້ວຍສົນທິສັນຍາ ໄວທັງກິ (Treaty of Waitangi) ເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1840 ເຊິ່ງສັນຍາໄວ້ວ່າຈະໃຫ້ອິສະລະພາບໃນການປົກຄອງຕົນເອງ (complete chieftainship/tino rangatiratanga) ແກ່[[ຊາວມາວຣີ]]ຜູ້ເປັນ[[ຊາວພື້ນເມືອງ]]ຂອງປະເທດ. ໃນປະຈຸບັນຄວາມໝາຍທີ່ແນ່ນອນຂອງສົນທິສັນຍານີ້ຍັງຄົງແມ່ນຂໍ້ຜິດພາດ ແລະຍັງຄົງເປັນເລື່ອງທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດການແບ່ງແຍກແລະຄວາມບໍ່ພໍໃຈ ແຕ່ປີ ຄ.ສ. 1840 ນູແວນ​ເຊລັງໄດ້ພັດທະນາຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ຈົນເປັນປະເທດອິດສະລະທີ່ມີລັດທະສະພາໃນ[[ລະບອບປະຊາທິປະໄຕ]] ແລະຢູ່ພາຍໃຕ້ພະມະຫາກະສັດຂອງກະສັດແຫ່ງນູແວນ​ເຊລັງ ເຊິ່ງເປັນພະມະຫາກະສັດພະອົງດຽວກັບປະເທດອື່ນໃນເຄືອຈັກກະພົບ. ນູແວນ​ເຊລັງຮັບຜິດຊອບການຕ່າງປະເທດຂອງໝູ່ເກາະຄຸກແລະນີອູອີ ເຊິ່ງປົກຄອງຕົນເອງ ແລະປົກຄອງ ໂຕເກເລົາເປັນເມືອງຂື້ນ. ເນື້ອທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງນູແວນ​ເຊລັງມີພູມອາກາດອົບອຸ່ນ ແລະພູມິປະເທດມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍແລະສວຍງານ ເສດຖະກິດຂອງນູແວນ​ເຊລັງເນັ້ນການຄ້າ ໂດຍມີພື້ນຖານຈາກກະສິກຳ ຊາວນູແວນ​ເຊລັງໂດຍທົ່ວໄປມັກການເດີນທາງ ແລະສະໜັບສະໜູນການຮ່ວມມືກັນລະຫວ່າງປະເທດແລະສິ່ງແວດລ້ອມ ກິດຈະກຳພາຍນອກ ແມ່ນກິດຈະກຳທີ່ນິຍົມກັນໂດຍສະເພາະກິລາຕ່າງໆຄື ຣັບບີ້ ຄຣິກເກັດ ແລະເບສບອນ ລວມເຖິງກິລາເອັສຕຣີມສະປອດແລະການຍ່າງມາຣາທອນ. == ຊື່ປະເທດ == ຄຳວ່າ ນູແວນເຊລັງ ໃນ[[ພາສາອັງກິດ]]ແມ່ນ New Zealand "ນິວຊີແລນ". ຄຳໃນພາສາລາວມາຈາກຊື່ປະເທດໃນ[[ພາສາຝະລັ່ງ]]ແມ່ນ Nouvelle-Zélande ເຊິ່ງແປວ່າ "ເຊລັງໃໝ່" (ນູແວນ "Nouvelle" ແປວ່າ ໃໝ່) ສ່ວນຄຳວ່າ ເຊລັງ (Zélande) ມາຈາກຄຳວ່າ Zeeland ໃນ[[ພາສາໂຮນລັງ]] ເຊິ່ງເປັນແຂວງໜຶ່ງຂອງ[[ປະເທດໂຮນລັງ]] ເຫດທີ່ມີຊື່ກ່ຽວຂ້ອງກັບແຂວງຂອງໂຮນລັງກໍຍ້ອນວ່ານັກສຳຫຼວດຊາວໂຮນລັງຊື່ວ່າ Abel Tasman ເປັນຊາວຕາເວັນຜູ້ທຳອິດທີ່ຄົ້ນພົບນູແວນເຊລັງ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ນັກສຳຫຼວດຊາວອັງກິດຊື່ [[ເຈມ ຄຸກ]] (James Cook) ກໍໄດ້ປ່ຽນການສະກົດແບບໂຮນລັງໃຫ້ເຂົ້າກັບການສະກົດແບບພາສາອັງກິດ. == ປະຫວັດສາດ == == ການເມືອງ == === ລັດຖະບານ === == ສະພາບແວດລ້ອມ == === ພູມສາດ === === ອາກາດ === == ເສດຖະກິດ == == ປະຊາກອນສາດ == ປະເທດນູແວນເຊລັງມີປະຊາກອນປະມານ 4,401,916 ຄົນ (ກວດສອບເມື່ອປີ ຄ.ສ. 2014)<ref name="CIA">Central Intelligence Agency. The World Factbook. /library/publications/the-world-factbook</ref>. === ເຊື້ອຊາດແລະການອົບພະຍົບ === === ພາສາ === ຊາວນູແວນເຊລັງສ່ວນຫຼາຍເວົ້າ[[ພາສາອັງກິດ]]ເປັນພາສາແມ່ ໂດຍເປັນພາສາທີ່ເວົ້າໂດຍ 98% ຂອງປະຊາກອນປະເທດ<ref name="SpokenLanguage">{{cite web|url=http://www.stats.govt.nz/Census/2006CensusHomePage/QuickStats/quickstats-about-a-subject/culture-and-identity/languages-spoken.aspx|title=QuickStats About Culture and Identity: Languages spoken|date=March 2006|publisher=Statistics New Zealand|accessdate=20 February 2008|archive-date=13 ພະຈິກ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091113185604/http://www.stats.govt.nz/Census/2006CensusHomePage/QuickStats/quickstats-about-a-subject/culture-and-identity/languages-spoken.aspx|url-status=dead}}</ref>. ພາສາອັງກິດສຳນຽງນູແວນເຊລັງມີລັກສະນະຄ້າຍຄຶງກັບພາສາອັງກິດສຳນຽງອົດສະຕາລີ ຍ້ອນວ່າທັງສອງມີປະຫວັດຄວາມເປັນມາທີ່ໃກ້ຄຽງກັນ. ນອກຈາກພາສາອັງກິດ ພາສາທີ່ເວົ້າອີກພາສານຶ່ງແມ່ນ[[ພາສາມາວຣີ]] ແມ່ນພາສາຂອງຊາວພື້ນເມືອງມາວຣີ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ຢູ່ອາໄສກ່ອນທີ່ຊາວອັງກິດອົບພະຍົບມາຢູ່ນູແວນເຊລັງ. ມີຊາວພື້ນເມືອງມາວຣີທັງໝົດ 599,000 ຄົນ ແຕ່ມີຜູ້ເວົ້າພາສາມາວຣີປະມານ 148,000 ພາຍໃນປະເທດ (ປີ ຄ.ສ. 2013) ແລະ ມີ 100,000 ຄົນທີ່ອ້າງວ່າຕົນຟັງອອກແຕ່ເວົ້າບໍ່ໄດ້ (ປີ ຄ.ສ. 1995)<ref>Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds.). 2014. ''Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition.'' Dallas, Texas: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com.</ref>. === ການສຶກສາ === === ສາສະໜາ === == ວັດທະນະທຳ == ວັດທະນະທຳຂອງປະເທດນູແວນເຊລັງສ່ວນຫຼາຍມີຮາກເຫງົ້າມາຈາກຮີດຄອງປະເພນີຂອງຊາວອັງກິດແລະຊາວເອີລົບອື່ນ ໆ ເຊິ່ງປະສົມປະສານດ້ວຍປະເພນີຂອງຊາວມາວລີແລະ[[ໂປລີເນຊີ|ຊາວໂປລີເນຊີ]]. === ສິລະປະ === === ວັນນະກຳ === === ສື່ແລະບັນເທີງ === === ກິລາ === == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} [[ໝວດ:ປະເທດນູແວນເຊລັງ| ]] gh7q9sy300stux6esnoq6o9fvd6ce7n 0 9096 127894 113348 2026-05-23T13:04:51Z Khomphoi28 15846 Khomphoi28 ຍ້າຍໜ້າ [[ປະເທດເວເນຊຸເອລາ]] ໄປ [[ປະເທດເວເນຊູເອລາ]]: ຊື່ສະກົດຜິດ 113348 wikitext text/x-wiki {{template:ຂະຫຍາຍ}} '''ເວເນຊຸເອລາ''' ({{Lang-es|Venezuela}}) ມີຊື່ທາງການວ່າ '''ສາທາລະນະລັດໂບລີວາແຫ່ງເວເນຊຸເອລາ''' ({{lang-es|República Bolivariana de Venezuela}}) ແມ່ນປະເທດເທິງຊາຍຝັ່ງທາງເໜືອຂອງ[[ທະວີບອາເມລິກາໃຕ້]] ມີອານາເຂດຈົດ[[ປະເທດໂກລົມບີ]]ທາງທິດຕາເວັນອອກ ຈົດ[[ປະເທດບະເຣຊິນ|ບະເຣຊິນ]]ທາງທິດໃຕ້ ແລະຈົດ[[ປະເທດກຸຍຢານ|ກຸຍຢານ]]ທາງທິດຕາເວັນອອກ. [[ຮູບ:Flag of Venezuela.svg|thumb|ທຸງຊາດ]] == ອ້າງອີງ == <references/> [[ໝວດ:ປະເທດເວເນຊູເອລາ| ]] bd3gxi9lddcjyzwo13kzypy0ylnbl79 0 22620 127904 116660 2026-05-24T06:21:07Z ~2026-30759-25 23383 127904 wikitext text/x-wiki {{Coord|10|114|6=|display=title}} '''ໝູ່ເກາະສແປຣຕລີ''' ([[ພາສາຟີລິບປິນ|ຟີ​ລິບ​ປິນ]]​: Kapuluan ng Kalayaan;<ref>{{Cite news|last=Anda|first=Redempto|date=17 July 2012|title=Government told of China buildup 2 months ago|url=http://globalnation.inquirer.net/44553}}</ref> [[ພາສາຈີນ|ຈີນ]]: 南沙群島/南沙群岛; [[ພາສາມາເລ|ມາເລ]]: Kepulauan Spratly; [[ພາສາຫວຽດນາມ|ຫວຽດນາມ]]​​: Quần đảo Trường Sa) ມັນເປັນດິນແດນທີ່ຢູ່ພາຍໃຕ້ອະທິປະໄຕຂອງຫວຽດນາມ. [[ຮູບ:Mapspratly.jpg|thumb|ທີ່ຕັ້ງຂອງໝູ່ເກາະສແປຣຕລີ]] == ອ້າງອີງ == [[ໝວດ:ເຂດ​ທີ່​ມີ​ການ​ຂັດ​ແຍ້ງ​ກັນ​ໃນ​ອາ​ຊີ]] <references />{{Stub}} dmavac80xmwd5sucid0q1hlzmvaygvz 127905 127904 2026-05-24T06:22:05Z ~2026-30759-25 23383 127905 wikitext text/x-wiki {{Coord|10|114|6=|display=title}} '''ໝູ່ເກາະສແປຣຕລີ''' ([[ພາສາຫວຽດນາມ|ຫວຽດນາມ]]​​: Quần đảo Trường Sa) ມັນເປັນດິນແດນທີ່ຢູ່ພາຍໃຕ້ອະທິປະໄຕຂອງຫວຽດນາມ. [[ຮູບ:Mapspratly.jpg|thumb|ທີ່ຕັ້ງຂອງໝູ່ເກາະສແປຣຕລີ]] == ອ້າງອີງ == [[ໝວດ:ເຂດ​ທີ່​ມີ​ການ​ຂັດ​ແຍ້ງ​ກັນ​ໃນ​ອາ​ຊີ]] <references />{{Stub}} jvo1u13phx1fgytjk260nsmqgc7bcv4 0 23239 127888 119014 2026-05-23T12:23:32Z EmausBot 2221 Fixing double redirect from [[ຈິນຕະມິນິດ]] to [[ຈິນຕະນິຍາຍ]] 127888 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ຈິນຕະນິຍາຍ]] nz170vyb1tb2zax87sjgupei1ketodw 10 23433 127879 127878 2026-05-23T12:03:36Z Khomphoi28 15846 127879 wikitext text/x-wiki {| width="100%" |- valign="bottom" align="center" style="font-weight:bold; font-size:90%;" | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Flag-map of Laos.svg|40px|Laos default [[ໝວດ:ປະເທດລາວ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ປະເທດລາວ|ປະເທດລາວ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Laos congress flags.svg|70px|Lao History default [[ໝວດ:ປະຫວັດສາດລາວ|]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ປະຫວັດສາດລາວ|ປະຫວັດສາດລາວ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Lao in the Alice3 font.png|60px|Lao language default [[ໝວດ:ພາສາລາວ|]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ພາສາລາວ|ພາສາລາວ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Stylised atom with three Bohr model orbits and stylised nucleus (encircled).svg|50px|Science default [[ໝວດ:ວິທະຍາສາດ|]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ວິທະຍາສາດ|ວິທະຍາສາດ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Rotating earth (large) transparent.gif|45px|Geography default [[ໝວດ:ພູມສາດ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ພູມສາດ|ພູມສາດ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Mathematics.png|45px|Math default [[ໝວດ:ຄະນິດສາດ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ຄະນິດສາດ|ຄະນິດສາດ]] |} <noinclude>{{pp}}</noinclude> 7vb9jrw84c1otwc1556sgp4shizduud 127880 127879 2026-05-23T12:04:23Z Khomphoi28 15846 127880 wikitext text/x-wiki {| width="100%" |- valign="bottom" align="center" style="font-weight:bold; font-size:90%;" | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Flag-map of Laos.svg|40px|Laos default [[ໝວດ:ປະເທດລາວ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ປະເທດລາວ|ປະເທດລາວ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Laos congress flags.svg|70px|Lao History default [[ໝວດ:ປະຫວັດສາດລາວ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ປະຫວັດສາດລາວ|ປະຫວັດສາດລາວ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Lao in the Alice3 font.png|60px|Lao language default [[ໝວດ:ພາສາລາວ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ພາສາລາວ|ພາສາລາວ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Stylised atom with three Bohr model orbits and stylised nucleus (encircled).svg|50px|Science default [[ໝວດ:ວິທະຍາສາດ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ວິທະຍາສາດ|ວິທະຍາສາດ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Rotating earth (large) transparent.gif|45px|Geography default [[ໝວດ:ພູມສາດ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ພູມສາດ|ພູມສາດ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Mathematics.png|45px|Math default [[ໝວດ:ຄະນິດສາດ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ຄະນິດສາດ|ຄະນິດສາດ]] |} <noinclude>{{pp}}</noinclude> nt0fqz0hpkeka8ypy46eurg1v3v85t7 127881 127880 2026-05-23T12:05:19Z Khomphoi28 15846 127881 wikitext text/x-wiki {| width="100%" |- valign="bottom" align="center" style="font-weight:bold; font-size:90%;" | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Flag-map of Laos.svg|40px|Laos default [[ໝວດ:ປະເທດລາວ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ປະເທດລາວ|ປະເທດລາວ|]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Laos congress flags.svg|70px|Lao History default [[ໝວດ:ປະຫວັດສາດລາວ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ປະຫວັດສາດລາວ|ປະຫວັດສາດລາວ|]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Lao in the Alice3 font.png|60px|Lao language default [[ໝວດ:ພາສາລາວ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ພາສາລາວ|ພາສາລາວ|]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Stylised atom with three Bohr model orbits and stylised nucleus (encircled).svg|50px|Science default [[ໝວດ:ວິທະຍາສາດ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ວິທະຍາສາດ|ວິທະຍາສາດ|]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Rotating earth (large) transparent.gif|45px|Geography default [[ໝວດ:ພູມສາດ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ພູມສາດ|ພູມສາດ|]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Mathematics.png|45px|Math default [[ໝວດ:ຄະນິດສາດ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ຄະນິດສາດ|ຄະນິດສາດ|]] |} <noinclude>{{pp}}</noinclude> sq3veq45btvlc8k87bjlxkc31wy0lrf 127882 127881 2026-05-23T12:06:31Z Khomphoi28 15846 127882 wikitext text/x-wiki {| width="100%" |- valign="bottom" align="center" style="font-weight:bold; font-size:90%;" | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Flag-map of Laos.svg|40px|Laos default [[ໝວດ:ປະເທດລາວ|]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ປະເທດລາວ|ປະເທດລາວ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Laos congress flags.svg|70px|Lao History default [[ໝວດ:ປະຫວັດສາດລາວ|]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ປະຫວັດສາດລາວ|ປະຫວັດສາດລາວ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Lao in the Alice3 font.png|60px|Lao language default [[ໝວດ:ພາສາລາວ|]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ພາສາລາວ|ພາສາລາວ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Stylised atom with three Bohr model orbits and stylised nucleus (encircled).svg|50px|Science default [[ໝວດ:ວິທະຍາສາດ|]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ວິທະຍາສາດ|ວິທະຍາສາດ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Rotating earth (large) transparent.gif|45px|Geography default [[ໝວດ:ພູມສາດ|]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ພູມສາດ|ພູມສາດ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Mathematics.png|45px|Math default [[ໝວດ:ຄະນິດສາດ|]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ຄະນິດສາດ|ຄະນິດສາດ]] |} <noinclude>{{pp}}</noinclude> 6heing1ujywo2e844qy5ywi4zrnzdv8 127883 127882 2026-05-23T12:10:53Z Khomphoi28 15846 127883 wikitext text/x-wiki {| width="100%" |- valign="bottom" align="center" style="font-weight:bold; font-size:90%;" | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Flag-map of Laos.svg|40px|Laos default [[ໝວດ:ປະເທດລາວ| ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ປະເທດລາວ|ປະເທດລາວ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Laos congress flags.svg|70px|Lao History default [[ໝວດ:ປະຫວັດສາດລາວ| ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ປະຫວັດສາດລາວ|ປະຫວັດສາດລາວ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Lao in the Alice3 font.png|60px|Lao language default [[ໝວດ:ພາສາລາວ| ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ພາສາລາວ|ພາສາລາວ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Stylised atom with three Bohr model orbits and stylised nucleus (encircled).svg|50px|Science default [[ໝວດ:ວິທະຍາສາດ| ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ວິທະຍາສາດ|ວິທະຍາສາດ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Rotating earth (large) transparent.gif|45px|Geography default [[ໝວດ:ພູມສາດ| ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ພູມສາດ|ພູມສາດ]] | width="9%" | <imagemap>ຮູບ:Mathematics.png|45px|Math default [[ໝວດ:ຄະນິດສາດ| ]] desc none</imagemap>[[:ໝວດ:ຄະນິດສາດ|ຄະນິດສາດ]] |} <noinclude>{{pp}}</noinclude> 68dkd10srs96tc72s22y9bxz5zcz34u 0 24912 127885 2026-05-23T12:13:33Z Khomphoi28 15846 Khomphoi28 ຍ້າຍໜ້າ [[ປະເທດນິວຊີແລນດ໌]] ໄປ [[ປະເທດນູແວງເຊລັງ]]: ທັບສັບ 127885 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ປະເທດນູແວງເຊລັງ]] k5dos058coy04ah3g2z7cdd3966s4tx 0 24914 127893 2026-05-23T13:02:39Z Khomphoi28 15846 Khomphoi28 moved page [[ປະເທດມາເຊດວນເໜືອ]] to [[ປະເທດມາເຊໂດນີເໜືອ]] over redirect: ທັບສັບ 127893 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ປະເທດມາເຊໂດນີເໜືອ]] 1mhopycfbzhiev36a0jz1egwwo5i2zd 0 24915 127895 2026-05-23T13:04:51Z Khomphoi28 15846 Khomphoi28 ຍ້າຍໜ້າ [[ປະເທດເວເນຊຸເອລາ]] ໄປ [[ປະເທດເວເນຊູເອລາ]]: ຊື່ສະກົດຜິດ 127895 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ປະເທດເວເນຊູເອລາ]] bukusmanxfsn24z8u4rc50doucckl8l 0 24916 127897 2026-05-23T13:06:23Z Khomphoi28 15846 Khomphoi28 ຍ້າຍໜ້າ [[ປະເທດໄອຣ໌ແລນດ໌]] ໄປ [[ປະເທດອຽກລັງ]]: ທັບສັບ 127897 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ປະເທດອຽກລັງ]] lt3s9ksyqih3rm1d3ms2daujvnb62s9 0 24917 127900 2026-05-23T14:57:28Z Hnybnbn 23307 ສ້າງໜ້າດ້ວຍ "'''ປິຕາທິປະໄຕ''' ({{lang-en|Patriarchy}}) ຫລື '''ລະບົບຊາຍເປັນໃຫຍ່''' ແມ່ນລະບົບສັງຄົມທີ່ຜູ້ຊາຍມີອຳນາດຫຼັກ ແລະ ຄອບຄອງບົດບາດຄວາມເປັນຜູ້ນຳທາງການເມືອງ, ສິດທິອຳນາດທາງສິນທຳ, ເອກະສິດທາງສັງຄົມ..." 127900 wikitext text/x-wiki '''ປິຕາທິປະໄຕ''' ({{lang-en|Patriarchy}}) ຫລື '''ລະບົບຊາຍເປັນໃຫຍ່''' ແມ່ນລະບົບສັງຄົມທີ່ຜູ້ຊາຍມີອຳນາດຫຼັກ ແລະ ຄອບຄອງບົດບາດຄວາມເປັນຜູ້ນຳທາງການເມືອງ, ສິດທິອຳນາດທາງສິນທຳ, ເອກະສິດທາງສັງຄົມ ແລະ ການຄວບຄຸມຊັບສິນ. ໃນລະດັບຄອບຄົວ, ຜູ້ເປັນພໍ່ ຫຼື ຕົວແທນທີ່ເປັນເພດຊາຍຈະມີອຳນາດເໜືອຜູ້ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍ. ບາງສັງຄົມທີ່ເປັນປິຕາທິປະໄຕຍັງມີລັກສະນະການສືບເຊື້ອສາຍທາງຝ່າຍຊາຍ ເຊິ່ງຊັບສິນ ແລະ ຖານະທາງສັງຄົມຈະຖືກສືບທອດຈາກພໍ່ໄປຫາລູກຊາຍ.<ref>{{cite book |last=Walby |first=Sylvia |title=Theorizing Patriarchy |publisher=Blackwell Publishers |year=1990 |isbn=978-0631147688 |pages=17-20}}</ref> ໃນທາງສັງຄົມວິທະຍາ ແລະ ທິດສະດີສະຕີນິຍົມ (Feminist theory), ຄຳວ່າປິຕາທິປະໄຕຖືກໃຊ້ເພື່ອອະທິບາຍເຖິງໂຄງສ້າງທາງສັງຄົມທີ່ກວ້າງຂວາງ ເຊິ່ງບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນການກະທຳຂອງບຸກຄົນເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ເປັນລະບົບສະຖາບັນທີ່ໃຫ້ສິດທິພິເສດແກ່ເພດຊາຍ ແລະ ກົດຂີ່ທາງເພດອື່ນໆ (ໂດຍສະເພາະແມ່ຍິງ).<ref>{{cite book |last=Johnson |first=Allan G. |title=The Gender Knot: Unraveling Our Patriarchal Legacy |publisher=Temple University Press |year=2005 |edition=Revised |isbn=978-1592133840 |pages=27-29}}</ref> == ທີ່ມາຂອງຄຳ ແລະ ນິຣຸກຕິສາດ == ຄຳວ່າ "Patriarchy" ມາຈາກພາສາເກຣັກບູຮານ ຄຳວ່າ ''patriarkhēs'' (πατριάρχης), ເຊິ່ງໝາຍເຖິງ "ບິດາ ຫຼື ຫົວໜ້າຄອບຄົວ". ເຊິ່ງເກີດຈາກການປະສົມຄຳລະຫວ່າງ ''patria'' (πατριά) ໝາຍເຖິງ "ເຊື້ອສາຍ" ຫຼື "ຄອບຄົວ" ແລະ ''arkhein'' (ἄρχειν) ໝາຍເຖິງ "ການປົກຄອງ" ຫລື "ຜູ້ມີອຳນາດ".<ref>{{cite web |url=https://www.etymonline.com/word/patriarchy |title=Etymology of patriarchy |website=Online Etymology Dictionary |access-date=May 23, 2026}}</ref> ໃນເບື້ອງຕົ້ນ, ຄຳນີ້ຖືກນຳໃຊ້ເພື່ອອະທິບາຍເຖິງລະບົບການປົກຄອງຄອບຄົວທີ່ຜູ້ຊາຍອາວຸໂສທີ່ສຸດເປັນຜູ້ຕັດສິນໃຈທຸກຢ່າງ, ແຕ່ໃນຊຸມປີ 1960 ແລະ 1970 ນັກວິຊາການຝ່າຍສະຕີນິຍົມ (Second-wave feminism) ໄດ້ຂະຫຍາຍຄວາມໝາຍເພື່ອໃຫ້ຄອບຄຸມເຖິງລະບົບສັງຄົມທັງໝົດ. == ປະຫວັດສາດ ແລະ ຕົ້ນກຳເນີດ == ນັກປະຫວັດສາດ, ນັກມະນຸດສະວິທະຍາ ແລະ ນັກບູຮານຄະດີ ສ່ວນໃຫຍ່ເຫັນດີວ່າ ລະບົບຊາຍເປັນໃຫຍ່ບໍ່ໄດ້ເປັນສິ່ງທີ່ມີມາແຕ່ກຳເນີດຂອງມະນຸດຊາດ ຫຼື ເປັນກົດເກນທາງຊີວະວິທະຍາ, ແຕ່ເປັນຜົນຜະລິດຈາກການພັດທະນາທາງປະຫວັດສາດ ແລະ ວັດທະນະທຳ. ການສຶກສາທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດໃນປະເດັນນີ້ຄືຜົນງານຂອງ [[ເກີດາ ເລີເນີ]] ໃນປຶ້ມຊື່ດັງ ''The Creation of Patriarchy'' (1986). ເລີເນີອະທິບາຍວ່າ ປິຕາທິປະໄຕ ເລີ່ມກໍ່ຕົວຂຶ້ນໃນຍຸກຫີນໃໝ່ເມື່ອມະນຸດປ່ຽນຈາກການລ່າສັດ-ເກັບຫາອາຫານມາເປັນສັງຄົມກະສິກຳ. ເມື່ອມະນຸດເລີ່ມມີການສະສົມຊັບສິນ, ທີ່ດິນ ແລະ ສັດລ້ຽງ, ຄວາມຕ້ອງການໃນການຄວບຄຸມແຮງງານ (ໂດຍສະເພາະຄວາມສາມາດໃນການສືບພັນຂອງແມ່ຍິງເພື່ອຜະລິດກຳລັງແຮງງານ) ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ຂະບວນການນີ້ໃຊ້ເວລາຫຼາຍກວ່າ 2,500 ປີ ຕັ້ງແຕ່ປະມານ 3100 ຫາ 600 ປີ ກ່ອນ ຄ.ສ. ໃນພາກພື້ນ[[ເມໂຊໂປຕາມີ]] (Mesopotamia).<ref>{{cite book |last=Lerner |first=Gerda |title=The Creation of Patriarchy |publisher=Oxford University Press |year=1986 |isbn=978-0195051858 |pages=8-11, 212-216}}</ref> ພ້ອມກັນນັ້ນ, ການເກີດຂຶ້ນຂອງລັດ, ການທະຫານ ແລະ ສາສະໜາທີ່ມີພະເຈົ້າອົງດຽວເປັນເພດຊາຍ ກໍ່ຍິ່ງເປັນການສ້າງຄວາມຊອບທຳໃຫ້ກັບອຳນາດຂອງຜູ້ຊາຍໃນສັງຄົມ.<ref>{{cite book |last=Boulding |first=Elise |title=The Underside of History: A View of Women through Time |publisher=Sage Publications |year=1976 |isbn=978-0803902131 |pages=152-155}}</ref> == ທິດສະດີສະຕີນິຍົມ ແລະ ສັງຄົມວິທະຍາ == ນັກສັງຄົມວິທະຍາຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ປິຕາທິປະໄຕ ແຝງຕົວຢູ່ໃນທຸກໂຄງສ້າງຂອງສັງຄົມມະນຸດປັດຈຸບັນ. ນັກທິດສະດີສະຕີນິຍົມແບ່ງແຍກການເຮັດວຽກຂອງລະບົບນີ້ອອກເປັນຫຼາຍມິຕິ: === ໂຄງສ້າງ 6 ປະການຂອງ ຊິລເວຍ ວໍລບີ === [[ຊິລເວຍ ວໍລບີ]] ນັກສັງຄົມວິທະຍາຊາວອັງກິດ ໄດ້ສະເໜີໂຄງສ້າງຫຼັກ 6 ປະການທີ່ເຮັດໃຫ້ລະບົບປິຕາທິປະໄຕຍັງຄົງຢູ່ໄດ້ແກ່:<ref>{{cite journal |last=Walby |first=Sylvia |title=Theorising Patriarchy |journal=Sociology |volume=23 |issue=2 |year=1989 |pages=213-234 |doi=10.1177/0038038589023002004}}</ref> # '''ຮູບແບບການຜະລິດໃນຄົວເຮືອນ:''' ຜູ້ຍິງມັກຈະຕ້ອງຮັບຜິດຊອບວຽກບ້ານ ແລະ ການລ້ຽງດູລູກໂດຍບໍ່ໄດ້ຮັບຄ່າຕອບແທນ. # '''ການຈ້າງງານ:''' ຜູ້ຍິງມັກຈະໄດ້ຮັບຄ່າຈ້າງໜ້ອຍກວ່າ, ຖືກກີດກັນຈາກຕຳແໜ່ງບໍລິຫານ ແລະ ຕ້ອງເຮັດວຽກໃນຂະແໜງທີ່ໄດ້ຮັບຄ່າຕອບແທນຕ່ຳ. # '''ລັດປິຕາທິປະໄຕ:''' ນະໂຍບາຍ ແລະ ກົດໝາຍຂອງລັດມັກຈະເອື້ອປະໂຫຍດໃຫ້ກັບຜູ້ຊາຍ. # '''ຄວາມຮຸນແຮງຂອງຜູ້ຊາຍ:''' ການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງທາງເພດ ແລະ ຄວາມຮຸນແຮງໃນຄອບຄົວເປັນເຄື່ອງມືໃນການຄວບຄຸມຜູ້ຍິງ. # '''ເພດວິຖີ (Sexuality):''' ມາດຕະຖານສອງຊັ້ນທາງເພດທີ່ຄາດຫວັງໃຫ້ຜູ້ຍິງຕ້ອງຮັກສານວນສະຫງວນ, ຂະນະທີ່ຍົກຍ້ອງປະສົບການທາງເພດຂອງຜູ້ຊາຍ. # '''ວັດທະນະທຳ ແລະ ສະຖາບັນ:''' ສື່ມວນຊົນ, ການສຶກສາ, ແລະ ສາສະໜາ ທີ່ຜະລິດຊ້ຳຄວາມຄິດທີ່ວ່າຜູ້ຊາຍເໜືອກວ່າຜູ້ຍິງ. === ຜົນກະທົບຕໍ່ຜູ້ຊາຍ (Toxic Masculinity) === ນັກຄິດເຊັ່ນ [[ແບລ ຮຸກສ໌]] ໄດ້ໂຕ້ແຍ້ງວ່າ ປິຕາທິປະໄຕ ບໍ່ພຽງແຕ່ທຳລາຍຜູ້ຍິງເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງເປັນອັນຕະລາຍຕໍ່ຜູ້ຊາຍເອງດ້ວຍ. ລະບົບນີ້ບັງຄັບໃຫ້ເດັກຊາຍຕ້ອງຕັດຂາດຈາກອາລົມຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຕົນເອງ, ຫ້າມສະແດງຄວາມອ່ອນແອ (ເຊັ່ນ: ການຮ້ອງໄຫ້) ແລະ ຕ້ອງໃຊ້ຄວາມກ້າວລ້າວເພື່ອພິສູດ "ຄວາມເປັນຊາຍ". ສິ່ງນີ້ມັກນຳໄປສູ່ບັນຫາສຸຂະພາບຈິດ, ການຂ້າຕົວຕາຍ ແລະ ຄວາມໂດດດ່ຽວໃນກຸ່ມຜູ້ຊາຍ.<ref>{{cite book |last=hooks |first=bell |title=The Will to Change: Men, Masculinity, and Love |publisher=Atria Books |year=2004 |isbn=978-0743456081 |pages=17-19, 30-34}}</ref> == ສັນຍາທາງເພດ (The Sexual Contract) == ນັກລັດຖະສາດ [[ແຄໂຣລ ເພດແມນ]] (Carole Pateman) ໃນປຶ້ມ ''The Sexual Contract'' (1988) ອະທິບາຍວ່າ ແນວຄິດສັນຍາປະຊາຄົມ (Social Contract) ຂອງນັກຄິດຍຸກແສງສະຫວ່າງທາງປັນຍາ (ເຊັ່ນ: [[ຈອນ ລັອກ]] ຫຼື [[ຊັງ-ຊາກ ຣູໂຊ|ຊັງ'''-'''ຊາກ ຣູໂຊ]]) ເຊິ່ງອ້າງວ່າສັງຄົມເກີດຈາກສັນຍາລະຫວ່າງບຸກຄົນທີ່ເທົ່າທຽມກັນນັ້ນ ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວໄດ້ກີດກັນແມ່ຍິງອອກໄປ. ລະບົບສັງຄົມຍຸກໃໝ່ຈຶ່ງຖືກສ້າງຂຶ້ນເທິງ "ສັນຍາທາງເພດ" ທີ່ຜູ້ຊາຍຕົກລົງຮ່ວມກັນເພື່ອແບ່ງປັນອຳນາດເໜືອຜູ້ຍິງ.<ref>{{cite book |last=Pateman |first=Carole |title=The Sexual Contract |publisher=Stanford University Press |year=1988 |isbn=978-0804714778 |pages=1-5}}</ref> == ການທັບຊ້ອນກັນຂອງຄວາມກົດຂີ່ (Intersectionality) == ໃນທ້າຍສະຕະວັດທີ 20, ໄດ້ມີການພັດທະນາທິດສະດີທາງແນວຄິດວ່າ ປິຕາທິປະໄຕ ບໍ່ໄດ້ເຮັດວຽກຢ່າງໂດດດ່ຽວ, ແຕ່ມັນທັບຊ້ອນ ແລະ ສົ່ງເສີມກັນກັບລະບົບການກົດຂີ່ອື່ນໆ ເຊັ່ນ: [[ການຢຽດເຊື້ອຊາດ]], [[ລັດທິທຶນນິຍົມ]], [[ຈັກກະພັດນິຍົມ]] ແລະ [[ການຢຽດຄົນຮັກຮ່ວມເພດ]]. ແນວຄິດ Intersectionality ເຊິ່ງສະເໜີໂດຍ [[ຄິມເບີລີ ເຄຣນຊໍ]] ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ແມ່ຍິງທຸກຄົນບໍ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກລະບົບຊາຍເປັນໃຫຍ່ໃນລະດັບດຽວກັນ. ຕົວຢ່າງ: ແມ່ຍິງຜິວດຳທີ່ຢູ່ໃນຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ ຈະປະເຊີນກັບຄວາມກົດຂີ່ທີ່ແຕກຕ່າງ ແລະ ໜັກໜ່ວງກວ່າແມ່ຍິງຜິວຂາວທີ່ມີຖານະຮັ່ງມີ, ເພາະນາງຕ້ອງປະເຊີນທັງການຢຽດທາງເພດ, ການຢຽດສີຜິວ ແລະ ການຂູດຮີດທາງຊົນຊັ້ນພ້ອມໆກັນ.<ref>{{cite journal |last=Crenshaw |first=Kimberlé |title=Demarginalizing the Intersection of Race and Sex: A Black Feminist Critique of Antidiscrimination Doctrine, Feminist Theory and Antiracist Politics |journal=University of Chicago Legal Forum |volume=1989 |issue=1 |year=1989 |pages=139-167}}</ref> == ເບິ່ງເພີ່ມເຕີມ == * [[ສະຕີນິຍົມ]] (Feminism) * [[ບົດບາດຍິງ-ຊາຍ]] (Gender roles) * [[ມາຕາທິປະໄຕ]] (Matriarchy) * [[ຄວາມບໍ່ເທົ່າທຽມທາງເພດ]] (Gender inequality) * [[ມາດຕະຖານຄວາມເປັນຊາຍທີ່ເປັນພິດ]] (Toxic masculinity) == ເອກະສານອ້າງອີງ == {{Reflist}} sjvowgz3lgu879uqof2q40vvqjx39rr 0 24918 127902 2026-05-23T15:24:37Z Hnybnbn 23307 Hnybnbn ຍ້າຍໜ້າ [[ສາສະໜາພາມ]] ໄປ [[ສາສະໜາຮິນດູ]]: ປ່ຽນຊື່ 127902 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ສາສະໜາຮິນດູ]] mpzmypvzp3lx3trksnp3eyyasn50ma4 0 24919 127903 2026-05-23T16:28:09Z Hnybnbn 23307 ສ້າງໜ້າດ້ວຍ "'''ການນັ່ງສະມາທິ''' ({{lang-en|Meditation}}) ຫຼື '''ການເຮັດສະມາທິ''' ແມ່ນການປະຕິບັດທີ່ບຸກຄົນໃຊ້ເຕັກນິກຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ການຈະເລີນສະຕິ (Mindfulness) ຫຼື ການສຸມຈິດໃຈໃສ່ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງ, ຄວາມຄິດ ຫຼື ກິດຈະກ..." 127903 wikitext text/x-wiki '''ການນັ່ງສະມາທິ''' ({{lang-en|Meditation}}) ຫຼື '''ການເຮັດສະມາທິ''' ແມ່ນການປະຕິບັດທີ່ບຸກຄົນໃຊ້ເຕັກນິກຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ການຈະເລີນສະຕິ (Mindfulness) ຫຼື ການສຸມຈິດໃຈໃສ່ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງ, ຄວາມຄິດ ຫຼື ກິດຈະກຳສະເພາະຢ່າງ ເພື່ອຝຶກຝົນການຮັບຮູ້ ແລະ ຄວາມສົນໃຈ, ເຊິ່ງນຳໄປສູ່ຄວາມແຈ່ມແຈ້ງທາງດ້ານຈິດໃຈ ແລະ ຄວາມສະຫງົບທາງອາລົມ.<ref>Walsh, R., & Shapiro, S. L. (2006). The meeting of meditative disciplines and Western psychology: a mutually enriching dialogue. ''American Psychologist'', 61(3), 227-239.</ref> ສະມາທິໄດ້ຖືກປະຕິບັດມາເປັນເວລາຫຼາຍພັນປີແລ້ວ ໃນຫຼາກຫຼາຍວັດທະນະທຳ ແລະ ສາສະໜາທົ່ວໂລກ. ໃນເບື້ອງຕົ້ນ, ຈຸດປະສົງຫຼັກແມ່ນເພື່ອຄວາມເຂົ້າໃຈທາງດ້ານຈິດວິນຍານ ແລະ ຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມທຸກ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ໃນຍຸກປັດຈຸບັນ, ການເຮັດສະມາທິໄດ້ຖືກນຳມາປັບໃຊ້ໃນທາງໂລກ (Secular) ຢ່າງກວ້າງຂວາງ ເພື່ອຈຸດປະສົງໃນການຫຼຸດຜ່ອນຄວາມຕຶງຄຽດ, ການຜ່ອນຄາຍ ແລະ ການພັດທະນາສຸຂະພາບຈິດ. == ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ == ປະຫວັດສາດຂອງການເຮັດສະມາທິແມ່ນມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງຢ່າງໃກ້ຊິດກັບສາສະໜາ ແລະ ປັດຊະຍາໃນສະໄໝບູຮານ, ໂດຍສະເພາະໃນທະວີບອາຊີ. * '''ຍຸກບູຮານ:''' ການອ້າງອີງເຖິງສະມາທິທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດແມ່ນພົບເຫັນຢູ່ໃນຄຳພີພະເວດຂອງ [[ສາສະໜາຮິນດູ]] ໃນປະເທດອິນເດຍ ປະມານ 1500 ປີກ່ອນ ຄ.ສ.<ref>Flood, Gavin (1996). ''An Introduction to Hinduism''. Cambridge University Press. pp. 94–95. ISBN 978-0521438780.</ref> * '''ການພັດທະນາໃນອາຊີ:''' ໃນຊ່ວງສະຕະວັດທີ VI ຫາ V ກ່ອນ ຄ.ສ ການພັດທະນາຮູບແບບການເຮັດສະມາທິໄດ້ປະກົດຂຶ້ນຢ່າງຊັດເຈນໃນຄຳສອນຂອງ [[ພຸດທະສາສະໜາ]] ໂດຍພະພຸດທະເຈົ້າ ແລະ ໃນປັດຊະຍາ [[ລັດທິເຕົ໋າ]] (Daoism) ໃນປະເທດຈີນ.<ref>Gethin, Rupert (1998). ''The Foundations of Buddhism''. Oxford University Press. pp. 174-175. ISBN 978-0192892232.</ref> ຮູບແບບເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປສູ່ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ, ເກົາຫຼີ ແລະ ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ໂດຍຜ່ານ[[ເສັ້ນທາງສາຍໄໝ]] ແລະ ການເຜີຍແຜ່ສາສະໜາ. * '''ການເຂົ້າສູ່ໂລກຕາເວັນຕົກ:''' ໃນຊ່ວງສະຕະວັດທີ 20, ເຕັກນິກການເຮັດສະມາທິໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປສູ່ບັນດາປະເທດຕາເວັນຕົກ ຜ່ານທາງນັກປັດຊະຍາ ແລະ ຜູ້ນຳທາງຈິດວິນຍານທີ່ເດີນທາງໄປມາລະຫວ່າງທະວີບ. ນັບຕັ້ງແຕ່ຊຸມປີ 1960 ແລະ 1970 ເປັນຕົ້ນມາ, ວົງການແພດ ແລະ ວິທະຍາສາດໄດ້ເລີ່ມນຳເອົາເຕັກນິກດັ່ງກ່າວມາສຶກສາຢ່າງຈິງຈັງ. == ປະເພດ ແລະ ເຕັກນິກຂອງການເຮັດສະມາທິ == ສະມາທິສາມາດແບ່ງອອກເປັນຫຼາຍປະເພດ ຕາມຈຸດປະສົງ ແລະ ວິທີການປະຕິບັດ, ແຕ່ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວໃນທາງຈິດຕະວິທະຍາ ແລະ ການສຶກສາສະໄໝໃໝ່ ສາມາດຈັດກຸ່ມໄດ້ດັ່ງນີ້: === ສະມາທິແບບສຸມຈຸດດຽວ (Concentrative Meditation) === ແມ່ນການຝຶກຈິດໃຈໃຫ້ຈົດຈໍ່ຢູ່ກັບສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງພຽງຢ່າງດຽວ ເຊັ່ນ: ການສຸມໃສ່ລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ-ອອກ, ການທ່ອງມົນຄາຖາ (Mantra) ເຊັ່ນໃນສະມາທິແບບ Transcendental Meditation (TM), ຫຼື ການຈ້ອງມອງວັດຖຸແສງສະຫວ່າງ. ການປະຕິບັດແບບນີ້ຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນຄວາມຄິດທີ່ກະຈັດກະຈາຍ ແລະ ສ້າງຄວາມສະຫງົບໃນຈິດໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງ (ໃນທາງພຸດທະສາສະໜາເອີ້ນວ່າ ສມຖະ ຫຼື Samatha).<ref>Gunaratana, Henepola (2002). ''Mindfulness in Plain English''. Wisdom Publications. p. 33. ISBN 978-0861713219.</ref> === ສະມາທິແບບຈະເລີນສະຕິ (Mindfulness Meditation) === ໃນທາງພຸດທະສາສະໜາເອີ້ນວ່າ ວິປັດສະໜາ (Vipassana), ແມ່ນການເປີດຮັບຮູ້ ແລະ ສັງເກດເຫັນສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນປະຈຸບັນ ເຊັ່ນ: ຄວາມຄິດ, ຄວາມຮູ້ສຶກ ແລະ ສະພາບທາງຮ່າງກາຍ ໂດຍປາສະຈາກການຕັດສິນ ຫຼື ປະຕິກິລິຍາຕອບໂຕ້. ວິທີນີ້ເຮັດໃຫ້ຜູ້ປະຕິບັດເຂົ້າໃຈທຳມະຊາດຂອງຄວາມຄິດວ່າເປັນສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວກໍດັບໄປ.<ref>Kabat-Zinn, Jon (1990). ''Full Catastrophe Living: Using the Wisdom of Your Body and Mind to Face Stress, Pain, and Illness''. Delta Trade Paperbacks. ISBN 978-0385303125.</ref> === ສະມາທິແບບແຜ່ເມດຕາ (Loving-kindness / Metta Meditation) === ແມ່ນການຝຶກແຜ່ຄວາມເມດຕາ ແລະ ຄວາມປາດຖະໜາດີໃຫ້ແກ່ຕົນເອງ, ຄົນທີ່ຮັກ, ຄົນຮູ້ຈັກ, ລວມເຖິງຜູ້ທີ່ເຮົາບໍ່ມັກ ຫຼື ສັດຕູ. ວິທີນີ້ຊ່ວຍພັດທະນາຄວາມເຫັນອົກເຫັນໃຈ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນຄວາມໂກດແຄ້ນ ຫຼື ຄວາມກຽດຊັງໃນຈິດໃຈ. == ການວິໄຈທາງວິທະຍາສາດ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດທາງສຸຂະພາບ == ໃນຊຸມປີມໍ່ໆມານີ້, ການນັ່ງສະມາທິໄດ້ກາຍເປັນຫົວຂໍ້ຫຼັກໃນການຄົ້ນຄວ້າທາງດ້ານປະສາດວິທະຍາ ແລະ ຈິດຕະວິທະຍາຄລີນິກ. ງານວິໄຈຈຳນວນຫຼາຍໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນຜົນປະໂຫຍດທີ່ສາມາດວັດແທກໄດ້: * '''ການປ່ຽນແປງຂອງໂຄງສ້າງສະໝອງ (Neuroplasticity):''' ການສຶກສາດ້ວຍເຄື່ອງສະແກນສະໝອງ (fMRI) ພົບວ່າການເຮັດສະມາທິເປັນປະຈຳສາມາດເພີ່ມຄວາມໜາແໜ້ນຂອງເນື້ອເຍື່ອສີເທົາໃນສະໝອງສ່ວນຮິບໂປແຄມປັສ ເຊິ່ງກ່ຽວຂ້ອງກັບການຮຽນຮູ້, ຄວາມຈຳ ແລະ ຫຼຸດຂະໜາດຂອງອາມິກດາລາ ເຊິ່ງເປັນສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບຄວາມຢ້ານກົວ ແລະ ຄວາມຕຶງຄຽດ.<ref>Hölzel, B. K., Carmody, J., Vangel, M., Congleton, C., Yerramsetti, S. M., Krach, T., & Lazar, S. W. (2011). Mindfulness practice leads to increases in regional brain gray matter density. ''Psychiatry Research: Neuroimaging'', 191(1), 36-43.</ref> * '''ການຫຼຸດຜ່ອນຄວາມຕຶງຄຽດ ແລະ ອາການຊຶມເສົ້າ:''' ໂຄງການຫຼຸດຜ່ອນຄວາມຕຶງຄຽດດ້ວຍການຈະເລີນສະຕິ (MBSR - Mindfulness-Based Stress Reduction) ທີ່ພັດທະນາໂດຍ ດຣ. [[ຈອນ ຄາບັດ-ຊິນ]]ທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລ[[ແມັດຊາຊູເຊັດ]] ໄດ້ຮັບການພິສູດທາງຄລີນິກວ່າສາມາດຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນອາການຊຶມເສົ້າ, ຄວາມວິຕົກກັງວົນ ໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ທຽບເທົ່າກັບການໃຊ້ຢາໃນບາງກໍລະນີ.<ref>Goyal, M., Singh, S., Sibinga, E. M., et al. (2014). Meditation programs for psychological stress and well-being: a systematic review and meta-analysis. ''JAMA Internal Medicine'', 174(3), 357-368.</ref> * '''ການບັນເທົາອາການເຈັບປວດຊຳເຮື້ອ:''' ການຝຶກສະມາທິຊ່ວຍໃຫ້ຜູ້ປ່ວຍຮັບມືກັບອາການເຈັບປວດຊຳເຮື້ອໄດ້ດີຂຶ້ນ ໂດຍການປ່ຽນແປງວິທີທີ່ສະໝອງຕອບສະໜອງຕໍ່ສັນຍານຄວາມເຈັບປວດ.<ref>Zeidan, F., Grant, J. A., Brown, C. A., McHaffie, J. G., & Coghill, R. C. (2012). Mindfulness meditation-related pain relief: evidence for unique brain mechanisms in the regulation of pain. ''Neuroscience Letters'', 520(2), 165-173.</ref> == ທ່າທາງໃນການເຮັດສະມາທິ == ເຖິງແມ່ນວ່າຄົນສ່ວນໃຫຍ່ຈະນຶກພາບການນັ່ງຂັດສະໝາດເມື່ອເວົ້າເຖິງສະມາທິ, ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງ ການເຮັດສະມາທິສາມາດປະຕິບັດໄດ້ໃນ 4 ອິລິຍາບົດຫຼັກຄື: # '''ການນັ່ງ:''' ເປັນທ່າທີ່ນິຍົມທີ່ສຸດ ອາດນັ່ງເທິງພື້ນ ຫຼື ນັ່ງເທິງຕັ່ງກໍໄດ້ ໂດຍເນັ້ນໃຫ້ກະດູກສັນຫຼັງຕັ້ງຊື່ ເພື່ອໃຫ້ຫາຍໃຈໄດ້ສະດວກ. # '''ການຍ່າງ (ຈົງກົມ):''' ແມ່ນການເຮັດສະມາທິໂດຍການກຳນົດຮູ້ທຸກໆບາດກ້າວທີ່ສຳຜັດກັບພື້ນ. # '''ການຢືນ:''' ກຳນົດຮູ້ຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຮ່າງກາຍຕັ້ງແຕ່ຫົວຈົນຮອດຕີນ. # '''ການນອນ:''' ມັກໃຊ້ໃນການສຳຫຼວດຮ່າງກາຍ (Body scan) ເພື່ອຜ່ອນຄາຍກ້າມຊີ້ນກ່ອນນອນ. == ອ້າງອີງ == <references /> == ເບິ່ງຕື່ມ == * [[ພຸດທະສາສະໜາ]] * [[ໂຍຄະ]] * [[ຈິດຕະວິທະຍາ]] * [[ສະຕິ]] [[Category:ສະມາທິ]] [[Category:ການພັດທະນາຕົນເອງ]] [[Category:ຈິດຕະວິທະຍາ]] [[Category:ສຸຂະພາບ]] [[Category:ການແພດທາງເລືອກ]] af12tfz8e5fcutcj5qpflbiyva8hx58