ວິກິພີເດຍ lowiki https://lo.wikipedia.org/wiki/%E0%BB%9C%E0%BB%89%E0%BA%B2%E0%BA%AB%E0%BA%BC%E0%BA%B1%E0%BA%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter ສື່ ພິເສດ ສົນທະນາ ຜູ້ໃຊ້ ສົນທະນາຂອງຜູ້ໃຊ້ ວິກິພີເດຍ ສົນທະນາກ່ຽວກັບວິກິພີເດຍ ຮູບ ສົນທະນາກ່ຽວກັບຮູບ ມີເດຍວິກິ ສົນທະນາກ່ຽວກັບມີເດຍວິກິ ແມ່ແບບ ສົນທະນາກ່ຽວກັບແມ່ແບບ ຊ່ວຍເຫຼືອ ສົນທະນາກ່ຽວກັບຊ່ວຍເຫຼືອ ໝວດ ສົນທະນາກ່ຽວກັບໝວດ TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2206 129749 52192 2026-08-06T20:41:30Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129749 wikitext text/x-wiki '''ເງິນ''' (ພາສາອັງກິດ:money) ຫຼື ແມ່ນ ສິ່ງໃດກໍ່ຕ່າງ ທີ່ ຖືກຍອມຮັບໃນການຊຳລະຕໍ່ການສະໜອງ [[ສິນຄ້າ]], [[ການບໍລິການ]].<ref>{{cite book |title=The Economics of Money, Banking, and Financial Markets (Alternate Edition) |url=https://archive.org/details/economicsofmoney0000mish |last=Mishkin |first=Frederic S. |authorlink=Frederic Mishkin|year= 2007|publisher=Addison Wesley |location=Boston |isbn=0-321-42177-9 |pages=[https://archive.org/details/economicsofmoney0000mish/page/8 8] }}</ref> ການນຳໃຊ້ຫຼັກ ຂອງ ເງິນ ລວມມີ [[ໂຕກາງໃນການແລກປ່ຽນ]], [[ຫົວໜ່ວຍຄຸນຄ່າ]], ແລະ [[ການສະສົມຄຸນຄ່າ]].<ref name="mankiw">{{cite book |title=Macroeconomics |url=https://archive.org/details/macroeconomics0000mank |last=Mankiw |first=N. Gregory |authorlink=N. Gregory Mankiw |year=2007 | edition=6th |publisher=Worth Publishers |location= New York |isbn=0-7167-6213-7 }}</ref>. ເງິນ ລວມເອົາທັງ [[ເງິນຕາ]] ທີ່ຈໍລະຈອນໃນ [[ເສດຖະກິດ]], ແລະ ຫຼາຍໆຮູບແບບຂອງ [[ເງິນຝາກ]]ເຊັ່ນ [[ເງິນຝາກກະແສລາຍວັນ]], [[ເງິນຝາກອອມ]]ແລະອື່ນໆ. ໃນ ເສດຖະກິດຍຸກໃໝ່ ເງິນຕາ ແມ່ນ ອົງປະກອບຈຳນວນໜ້ອຍທີ່ສຸດ ຂອງ [[ປະລິມານເງິນ]]. ເງິນ ບໍ່ແມ່ນ [[ຄຸນຄ່າ (ເສດຖະສາດ)|ຄຸນຄ່າ]] ທີ່ ແມ່ນ ອົງປະກອບພື້ນຖານ ໃນ [[ເສດຖະສາດ]]. ເງິນ ແມ່ນ ເປົ້າໝາຍສຶກສາຫຼັກ ໃນ ເສດຖະສາດ ແລະ ແມ່ນ ສິ່ງເຮັດໃຫ້ ປະສິດທິພາບ ຂອງ ການແລກປ່ຽນ ໃນ [[ເສດຖະກິດຕະຫຼາດ]] ສູງຂຶ້ນ. ເງິນ ຖືວ່າ ແມ່ນ ສິ່ງສົ່ງເສີມ ໃຫ້ມີການແລກປ່ຽນຊື້ຂາຍ ແລະ [[ການແບ່ງງານ]] ໃນ [[ເສດຖະກິດ]].<br /> {{ເສດຖະສາດມະຫາພາກ}} [[ໝວດ:ເສດຖະສາດ]] [[ໝວດ:ເສດຖະສາດມະຫາພາກ]] [[ໝວດ:ເສດຖະສາດຈຸນລະພາກ]] [[ໝວດ:ເງິນ]] 3zapblnprswvuhdhlrkqnbzsdye4oy7 0 2321 129767 127794 2026-08-06T21:01:16Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129767 wikitext text/x-wiki {{short description|ປະເທດໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້}} {{Infobox country | conventional_long_name = ມາເລເຊຍ<!-- ຊື່ສະຫະພັນທະລັດ (ຊື່ທາງການຂອງລັດ) ຕາມມາດຕາທີ 1(1) ຂອງລັດຖະທຳມະນູນສະຫະພັນທະລັດໃນພາສາມາເລ ແລະ ອັງກິດ ແມ່ນມາເລເຊຍ ບໍ່ເພີ່ມ ບໍ່ຫຼຸດ ສ່ວນ 'ສະຫະພັນທະລັດ' ໃຊ້ສະເພາະລັດທີ່ມີມາກ່ອນມາເລເຊຍ ແມ່ນສະຫະພຫນທະລັດມາລາຢາ ກະລຸນາຢ່າໃສ່ຄຳວ່າ 'ສະຫະພັນທະລັດ' ຫຼື 'Persekutuan' ໃນພາສາມາເລ --> | common_name = ມາເລເຊຍ | native_name = {{lang|ms|Malaysia}} {{small|{{ms icon}}}} | image_flag = Flag of Malaysia.svg | image_coat = Coat of arms of Malaysia.svg | symbol_type = ກາແຜ່ນດິນ | image_map = {{Switcher|[[File:Malaysia (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|ສະແດງລູກໂລກ|[[File:Location Malaysia ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|ສະແດງອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້|default=1}} | map_caption = {{map caption |location_color=ຂຽວເຂັ້ມ |regioง=ອາຊີ |subregion= [[ອາຊຽນ]] | subregion_color = ເທົາເຂັ້ມ}} | national_motto = "ຄວາມເປັນເອກະພາບຄືພະລັງ"<br/>({{lang-ms|Bersekutu Bertambah Mutu}})<ref>{{cite web |url=http://mygov.malaysia.gov.my/EN/Main/MsianGov/MsianFlagAndCrest/Pages/MsianFlagAndCrest.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022191931/http://mygov.malaysia.gov.my/EN/Main/MsianGov/MsianFlagAndCrest/Pages/MsianFlagAndCrest.aspx |url-status=dead |archive-date=22 October 2013 |title=Malaysian Flag and Coat of Arms |publisher=Malaysian Government |access-date=9 September 2013}}</ref> | national_anthem = "[[ເນີກາຣາກູ]]"<div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[File:Negaraku instrumental.ogg]]</div> | capital = {{plainlist| * [[ກົວລາລຳເປີ]]<br />{{coord|3|8|N|101|41|E|region:MY|display=inline}} * [[ປູຕາຈາຢາ]] (ການບໍລິຫານ)<br />{{coord|2|56|N|101|42|E|region:MY|display=inline}} }} | largest_city = [[ກົວລາລຳເປີ]] | languages_type = '''ພາສາລາຊະການ'''<br />{{nobold|ແລະ ພາສາປະຈຳຊາດ}} | languages = [[ພາສາມາເລ]] | languages_sub = yes | languages2_type = ພາສາທີ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບ | languages2 = ອັງກິດ | ethnic_groups = {{ubl|70.5% [[ພູມິບຸດ]]<br />([[ມາລາຢູ (ກຸ່ມ​ຊົນ​ເຜົ່າ)|ມາລາຢູ]], [[ໂອຣັງ ອັດຊະລີ]], ຊົນພື້ນເມືອງໃນ[[ລັດ​ຊາ​ບາ]]ກັບ[[ລັດຊາຣາວັກ]])|22.9% [[ມາເລເຊຍເຊື້ອສາຍຈີນ|ຈີນ]]|6.6% [[ມາເລເຊຍເຊື້ອສາຍອິນເດຍ|ອິນເດຍ]]}} | ethnic_groups_year = 2020 | ethnic_groups_ref = <ref name="2017 pop">{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=155&bul_id=a1d1UTFZazd5ajJiRWFHNDduOXFFQT09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Current Population Estimates Malaysia 2016–2017|publisher=Department of Statistics, Malaysia|access-date=14 July 2017|archive-date=21 ກໍລະກົດ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170721093434/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=155&bul_id=a1d1UTFZazd5ajJiRWFHNDduOXFFQT09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref> {{sfn|Department of Statistics Malaysia|2020}} | religion = {{ubl|63.5% [[ສາສະໜາອິດສະລາມໃນປະເທດມາເລເຊຍ|ອິດສະລາມ]] ([[State religion|ທາງການ]])<ref>{{cite web|url = http://www.jac.gov.my/images/stories/akta/federalconstitution.pdf|title=The States, Religion and Law of the Federation|work=Constitution of Malaysia|publisher=Judicial Appointments Commission|access-date=29 October 2017|quote=Islam is the religion of the Federation; but other religions may be practised in peace and harmony in any part of the Federation.|archive-url=https://web.archive.org/web/20170614105535/http://www.jac.gov.my/images/stories/akta/federalconstitution.pdf|archive-date=14 June 2017|url-status=dead}}</ref>|18.7% [[ສາສະໜາພຸດໃນປະເທດມາເລເຊຍ|ພຸດ]]|9.1% [[ສາສະໜາຄຣິດໃນປະເທດມາເລເຊຍ|ຄຣິດ]]|6.1% [[ສາສະໜາຮິນດູໃນປະເທດມາເລເຊຍ|ຮິນດູ]]|3.4% [[ສາສະໜາພື້ນເມືອງຈີນ|ພື້ນເມືອງຈີນ]]|0.7% ບໍ່ຊາບ|0.5% ອື່ນໆ}} | religion_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=117&bul_id=MDMxdHZjWTk1SjFzTzNkRXYzcVZjdz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Population Distribution and Basic Demographic Characteristic Report 2010 (Updated: 05/08/2011)|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=29 July 2011|access-date=11 June 2018}}{{Dead link|date=ກໍລະກົດ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | religion_year = 2020 | demonym = [[ຊາວມາເລເຊຍ]] | government_type = [[ສະຫະພັນທະລັດລາຊາທິປະໄຕ|ສະຫະພັນ]] [[ລະບົບລັດຖະສະພາ]] [[ລາຊາທິປະໄຕໂດຍເລືອກຕັ້ງ]] | leader_title1 = [[ຢັງດິເປີຕວນອາກົງ]] (ກະສັດ) | leader_name1 = [[ສົມເດັດພຣະລາຊາທິບໍດີ ອັບດູລລາ ຊາຫ໌|ສົມເດັດພຣະລາຊາທິບໍດີ ອັບດູລລາ ຊາຫ໌]] | leader_title2 = [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີມາເລເຊຍ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name2 = [[ອັນວາ ອິບຣາຮິມ]] | legislature = [[ລັດຖະສະພາມາເລເຊຍ|ລັດຖະສະພາ]] | upper_house = [[ເດວັນ ເນີກາຣາ]] (ວຸດທິສະພາ) | lower_house = [[ເດວັນ ຣັກຢາດ]] (ສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນ) | sovereignty_type = [[ວັນປະກາດອິດສະຫຼະພາບ (ມາເລເຊຍ)|ເອກະລາດ]] | sovereignty_note = ຈາກ[[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] | established_event1 = [[ສະຫະພັນທະລັດມາລາຢາ]] | established_date1 = 31 ສິງຫາ 1957<ref>{{cite book|author=Mackay, Derek |title=Eastern Customs: The Customs Service in British Malaya and the Opium Trade|url=https://books.google.com/books?id=QM5LImNbYusC&pg=PA240|date=2005|publisher=The Radcliffe Press|isbn=978-1-85043-844-1|pages=240–}}</ref> | established_event2 = [[Sarawak Self-government Day|ການປົກຄອງຕົນເອງຂອງລັດຊາຣາວັກ]] | established_date2 = 22 ກໍລະກົດ 1963 | established_event3 = [[North Borneo Self-government Day|ການປົກຄອງຕົນເອງຂອງບໍນຽວເໜືອ]] | established_date3 = 31 ສິງຫາ 1963<ref>{{cite web|url=https://www.astroawani.com/perspektif/kenapa-kita-takut-dengan-sejarah-22258|title=31 Ogos 1963, Hari kemerdekaan Sabah yang rasmi|publisher=AWANI|date=14 May 2021|access-date=1 September 2021}}</ref> | established_event4 = [[ຄຳປະກາດຂອງມາເລເຊຍ]] | established_date4 = 16 ກັນຍາ 1963 | area_rank = ອັນດັບທີ 67 <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 330,803 | area_sq_mi = 127,720 | percent_water = 0.3 | population_estimate = 34,564,810<ref>{{CIA World Factbook link|country=Malaysia|access-date=24 September 2022|year=2022}}</ref> | population_estimate_year = 2024 | population_estimate_rank = ອັນດັບທີ 43 | population_census_year = 2020 | population_census = 32,447,385<ref>{{cite web |url=https://cloud.stats.gov.my/index.php/s/ppMYkLC4kyUzHKn#pdfviewer |title=Population and Housing Census of Malaysia 2020 |publisher=Department of Statistics, Malaysia |page=48 |access-date=23 March 2022 |archive-date=28 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220228142122/https://cloud.stats.gov.my/index.php/s/ppMYkLC4kyUzHKn#pdfviewer |url-status=dead }}</ref> | population_density_km2 = 98 | population_density_sq_mi = 254 | population_density_rank = ອັນດັບທີ 116 | GDP_PPP_year = 2022 | GDP_PPP = {{increase}} 1.089 ພັນຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="IMF">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/April|title=World Economic Outlook Database, April 2022|date=April 2022|website=IMF.org|publisher=[[International Monetary Fund]]|access-date=April 19, 2022}}</ref> | GDP_PPP_rank = ອັນດັບທີ 31 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} 32,901 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="IMF" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 54 | GDP_nominal_year = 2022 | GDP_nominal = {{increase}} 439.373 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="IMF" /> | GDP_nominal_rank = ອັນດັບທີ 34 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} 13,268 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="IMF" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 66 | Gini_year = 2015 | Gini_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> | Gini = 41 <!--number only--> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=MY |title=Gini Index |publisher=World Bank |access-date=20 December 2018}}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2021<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.803<!--number only--> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|title=Human Development Report 2021/2022|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=8 September 2022|access-date=8 September 2022}}</ref> | HDI_rank = ອັນດັບທີ 62 | currency = [[ຣິງກິດ]] (RM) | currency_code = MYR | date_format = ວວ-ດດ-ປປປປ | time_zone = [[ເວລາມາດຕະຖານມາເລເຊຍ]] | utc_offset = +8 | electricity = [[Mains electricity by country|240 ໂວລຕ໌, 50 ເຮີຣ໌ຊ]] | drives_on = ຊ້າຍ | calling_code = [[+60]] | cctld = [[.my]] }} '''ມາເລເຊຍ''' ({{lang-ms|Malaysia}}) ເປັນປະເທດຕັ້ງຢູ່ໃນພາກພື້ນ[[ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້]] ປະກອບດ້ວຍ[[ລັດ ແລະ ດິນແດນສະຫະພັນຂອງປະເທດມາເລເຊຍ|ລັດ 13 ລັດ ແລະ ດິນແດນສະຫະພັນ 3 ດິນແດນ]] ແລະ ມີເນື້ອທີ່ລວມ 330,803 ຕາລາງກິໂລແມັດ (127,720 ຕາລາງໄມລ໌) ໂດຍມີ[[ທະເລຈີນໃຕ້]]ແບ່ງພື້ນທີ່ອອກເປັນ 2 ສ່ວນເຊິ່ງມີຂະໜາດໃກ້ຄຽງກັນ ເຊັ່ນ [[ມາເລເຊຍຕາເວັນຕົກ]] ແລະ [[ມາເລເຊຍຕາເວັນອອກ]] ມາເລເຊຍຕາເວັນຕົກມີຊາຍແດນທາງບົກ ແລະ ທາງທະເລຮ່ວມກັບ[[ໄທ]] ແລະ ມີຊາຍແດນທາງທະເລຮ່ວມກັບ[[ສິງກະໂປ]], [[ຫວຽດນາມ]] ແລະ [[ອິນໂດເນເຊຍ]] ມາເລເຊຍຕາເວັນອອກມີຊາຍແດນທາງບົກ ແລະ ທາງທະເລຮ່ວມກັບ[[ບຣູໄນ]] ແລະ ອິນໂດເນເຊຍ ແລະ ມີຊາຍແດນທາງທະເລຮ່ວມກັບ[[ຟີລິບປິນ]] ແລະ ຫວຽດນາມ ເມືອງຫຼວງຂອງປະເທດແມ່ນ[[ກົວລາລຳເປີ]] ໃນຂະນະທີ່[[ປູຕາຈາຢາ]]ເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງລັດຖະບານກາງ ໂດຍປະຊາກອນຈຳນວນຫຼາຍກວ່າ 34 ລ້ານຄົນ ມາເລເຊຍຈຶ່ງເປັນ[[ລາຍຊື່ປະເທດຮຽງຕາມຈຳນວນປະຊາກອນ|ປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດເປັນອັນດັບທີ 42 ຂອງໂລກ]] [[ຕັນຈຸງ ປິໄຢ]] (Tanjung Piai) ຈຸດໃຕ້ທີ່ສຸດຂອງແຜ່ນດິນໃຫຍ່[[ທະວີບເອີຣາຊີ]]ຢູ່ໃນມາເລເຊຍ ມາເລເຊຍເປັນປະເທດໃນ[[ເຂດຮ້ອນ]] ແລະ ເປັນໜຶ່ງໃນ 17 ປະເທດຂອງໂລກທີ່ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງຊີວະພາບຢ່າງຍິ່ງ (megadiverse country) ໂດຍມີຊະນິດພັນສະເພາະທ້ອງຖິ່ນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ມາເລເຊຍມີຕົ້ນກຳເນີດມາຈາກ[[ອານາຈັກມາລາຢູ]]ຫຼາຍອານາຈັກທີ່ປາກົດໃນແຜນທີ່ ຕັ້ງແຕ່ພຸດທະສັກກະລາດທີ 24 ເປັນຕົ້ນມາ ອານາຈັກເຫຼົ່ານັ້ນກໍຄ່ອຍໆຂຶ້ນກົງຕໍ່[[ຈັກກະພັດບຣິເຕນ]] ໂດຍອານານິຄົມກຸ່ມທຳອິດຂອງ[[ບຣິເຕນ]]ມີຊື່ເອີ້ນລວມກັນວ່າ[[ນິຄົມຊ່ອງແຄບ]] ສ່ວນອານາຈັກມາລາຢູທີ່ເຫຼືອກາຍເປັນ[[ລັດໃນອາລັກຂາ]]ຂອງບຣິເຕນໃນເວລາຕໍ່ມາ ດິນແດນທັງໝົດໃນມາເລເຊຍຕາເວັນຕົກລວມຕົວກັນເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນຖານະ[[ສະຫະພາບມາລາຢາ]]ໃນປີ 1946 ມາລາຢາຖືກປັບໂຄງສ້າງເປັນ[[ສະຫະພັນທະລັດມາລາຢາ]]ໃນປີ 1948 ແລະ ໄດ້ຮັບເອກະລາດເມຶ່ອວັນທີ 31 ສິງຫາ 1957 ມາລາຢາລວມກັບ[[ບໍນຽວເໜືອ]], [[ຊາຣາວັກ]] ແລະ [[ສິງກະໂປ]]ເປັນມາເລເຊຍເມື່ອວັນທີ 16 ກັນຍາ 1963 ແຕ່ບໍ່ເຖິງສອງປີຖັດມາ ແມ່ນໃນປີ 1965 ສິງກະໂປກໍຖືກຂັບອອກຈາກສະຫະພັນ<ref>{{cite book|author=Baten, Jörg |title=A History of the Global Economy. From 1500 to the Present.|url=https://archive.org/details/isbn_9781107507180 |date=2016|publisher=Cambridge University Press|page=[https://archive.org/details/isbn_9781107507180/page/290 290]|isbn=9781107507180}}</ref> ມາເລເຊຍເປັນປະເທດທີ່ມີຫຼາຍຊົນເຜົ່າ ແລະ ຫຼາກຫຼາຍວັດທະນະທຳເຊິ່ງມີບົດບາດຢ່າງຫຼາຍໃນດ້ານການເມືອງ ປະມານເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງປະຊາກອນທັງໝົດ[[ຊາວມາເລເຊຍເຊື້ອສາຍມາລາຢູ|ເຊື້ອສາຍມາລາຢູ]] ໂດຍມີຊົນກຸ່ມນ້ອຍກຸ່ມຄຳຄັນແມ່ນ: [[ຊາວມາເລເຊຍເຊື້ອສາຍຈີນ]], [[ຊາວມາເລເຊຍເຊື້ອສາຍອິນເດຍ]] ແລະ [[ໂອຣັງອັດຊະລີ|ຊົນພື້ນເມືອງດັ້ງເດີມກຸ່ມຕ່າງໆ]] ລັດຖະທຳມະນູນປະກາດໃຫ້[[ສາສະໜາອິດສະລາມ]]ເປັນ[[ສາສະໜາປະຈຳຊາດ]] ແຕ່ກໍຍັງໃຫ້ເສລີພາບໃນການນັບຖືສາສະໜາສໍາລັບຄົນທີ່ບໍ່ແມ່ນຊາວມຸດສະລິມ ລະບົບລັດຖະບານມີຮູບແບບຄ້າຍຄືກັນກັບ[[ລະບົບເວດມິນສະເຕີ|ລະບົບລັດຖະສະພາເວດມິນສະເຕີ]] ລະບົບກົດໝາຍມີພື້ນຖານຢູ່ໃນລະບົບ[[ຄອມມອນລໍວ໌]] ປະມຸກແຫ່ງລັດເປັນພະມະຫາກະສັດ ຫຼື ທີ່ຮຽກກັນວ່າ[[ຢັງດິເປີຕວນອາກົງ]] ຊົງໄດ້ຮັບເລືອກຈາກບັນດາເຈົ້າຜູ້ຄອງລັດໃນມາເລເຊຍຕາເວັນຕົກ 9 ລັດ ໂດຍຊົງດຳລົງຕໍາແໜ່ງແຕ່ລະໄລຍະ 5 ປີ ສ່ວນຫົວໜ້າລັດຖະບານແມ່ນ[[ລາຍຊື່ນາຍົກລັດຖະມົນຕີມາເລເຊຍ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] ນັບຕັ້ງແຕ່ໄດ້ຮັບເອກະລາດ ມາເລເຊຍເປັນປະເທດທີ່ມີປະຫວັດທາງເສດຖະກິດທີ່ດີທີ່ສຸດປະເທດໜຶ່ງໃນອາຊີ ໂດຍມີຄ່າ[[ລວມຍອດຜະລິດຕະພັນພາຍໃນ]]ເຕີບໂຕຂຶ້ນສະເລ່ຍຮ້ອຍລະ 6.5 ຕໍ່ປີເປັນເວລາເກືອບ 50 ປີ<ref name="state.gov">{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2777.htm |title=Malaysia |publisher=United States State Department |date=14 July 2010 |accessdate=14 September 2010}}</ref> ລະບົບເສດຖະກິດແຕ່ເດີມໄດ້ຮັບການຂັບເຄື່ອນດ້ວຍຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດທີ່ມີຢູ່ ແຕ່ກໍກຳລັງຂະຫຍາຍຕົວໃນພາກວິທະຍາສາດ ການທ່ອງທ່ຽວ ການຄ້າ ແລະ [[ການທ່ອງທ່ຽວເຊີງສຸຂະພາບ]] ທຸກມື້ນີ້ ມາເລເຊຍເປັນ[[ປະເທດອຸດສາຫະກຳໃໝ່]]ທີ່ໃຊ້[[ລະບົບເສດຖະກິດແບບຕະຫຼາດເສລີ]] ເຊິ່ງມີ[[ລາຍຊື່ປະເທດຕາມຍອດຜະລິດຕະພັນພາຍໃນ (ຄວາມ​ເທົ່າ​ທຽມ​ກັນ​ຂອງອຳນາດ​ຊື້​)|ຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ສຸດເປັນອັນດັບທີ 3 ໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້]] (ຮອງຈາກອິນໂດເນເຊຍ ແລະ ໄທ) ເປັນສາມາຊິກຈັດຕັ້ງ[[ສະມາຄົມປະຊາຊາດແຫ່ງອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້]] [[ການປະຊຸມສຸດຍອດອາຊີຕາເວັນອອກ]] ແລະ [[ອົງການການຮ່ວມມືອິດສະລາມ]] ແລະ ເປັນສະມາຊິກຂອງ[[ການຮ່ວມມືທາງດ້ານເສດຖະກິດແຫ່ງອາຊີ-ປາຊີຟິກ]] [[ເຄືອຈັກກະພົບແຫ່ງຊາດ]] ແລະ [[ຂະບວນການທີ່ບໍ່ສອດຄ່ອງ]] == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} {{ອາຊຽນ}} [[ໝວດ:ປະເທດໃນອາຊີ|ມ]] ncev6llgno323d3sjta5c99vybseuz5 0 3282 129732 121539 2026-08-06T20:00:14Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129732 wikitext text/x-wiki {{ລິ້ງໄປພາສາອື່ນ}} {{ເພີ່ມອ້າງອີງ}} {{ແປເພີ່ມ|langcode=en|otherarticle=Thai language|lang=ວິກິພີເດຍພາສາອັງກິດ}} {{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ພາສາ | name = ພາສາໄທ | altname = | image = Thai_Language.png | nativename = '''{{lang|th|ภาษาไทย}}''' | pronunciation = {{IPA|/pʰāːsǎːtʰāj/|}} | script = {{Plain list| * [[ອັກສອນໄທ]] * [[ອັກສອນນູນໄທ ແລະ ລາວ|ອັກສອນນູນໄທ]] * [[ອັກສອນຂອມໄທ]] (ໃຊ້ໃນທາງສາສະໜາ) }} | region = {{Plain list| * [[ປະເທດໄທ|ໄທ]] * [[ປະເທດມາເລເຊຍ|ມາເລເຊຍ]] * [[ປະເທດກຳປູເຈຍ|ກຳປູເຈຍ]] <small>([[ແຂວງ​ເກາະ​ກົງ|ເກາະກົງ]])</small> * [[ປະເທດມຽນມາ|ມຽນມາ]] <small>([[ເຂດຕະນາວສີ|ຕະນາວສີ]])</small> }} | ethnicity = [[ຊາວໄທ]], [[ໄທເຊື້ອສາຍຈີນ|ຈີນ]], [[ໄທເຊື້ອສາຍມາລາຢູ|ມາລາຢູ]] | speakers = 70 ລ້ານຄົນ | date = 2023 | ref = e18 | speakers2 = [[ພາສາທີສອງ|ຜູ້ເວົ້າພາສາທີສອງ]] 20 ລ້ານຄົນ ເຊິ່ງລວມ[[ພາສາໄທຖິ່ນເໜືອ|ຄຳເມືອງ]], [[ພາສາອີສານ|ອີສານ]], [[ພາສາໄທຖິ່ນໃຕ້|ໄທຖິ່ນໃຕ້]], [[ພາສາຂະແມຖິ່ນໄທ|ຂະແມເໜືອ]]<ref name=e18/> | familycolor = Kradai | fam2 = [[ກຸ່ມພາສາໄຕ|ໄຕ]] | fam3 = [[ກຸ່ມພາສາໄຕຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້|ໄຕຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້]] | fam4 = ຊຽງແສນ | nation = {{Flag|ໄທ}} ---- {{flag|ອາຊຽນ}}<ref>{{cite web|url=http://asean.org/asean/asean-member-states|title=Languages of ASEAN|access-date=7 August 2017}}</ref> | minority = {{Flag|ກຳປູເຈຍ}} <small> ([[ແຂວງເກາະກົງ|ເກາະກົງ]])</small> <br /> {{Flag|ມາເລເຊຍ}} <small>([[ລັດເກີດາ]], [[ລັດເປີລິສ]], [[ລັດເຄລັນຕັນ]] ແລະ [[ເມືອງຮູລູເປຣັກ]])</small> <br /> {{Flag|ມຽນມາ}} <small>([[ເຂດຕະນາວສີ|ຕະນາວສີ]])</small> <br/> | agency = [[ສຳນັກງານລາຊະບັນດິດສະພາ]] | iso1 = th | iso2 = tha | iso3 = tha | glotto = thai1261 | glottorefname = Thai | lingua = 47-AAA-b | notice = Indic | notice2 = IPA | map = Idioma tailandés.png | ancestor = }} [[File:WIKITONGUES- Dang speaking Thai.webm|thumb|ຜູ້ເວົ້າພາສາໄທ ບັນທຶກໃນ[[ບາງກອກ]]]] '''ພາສາໄທ''' ({{lang-th|ภาษาไทย}}) ເປັນພາສາໃນກຸ່ມ[[ພາສາໄຕ]] ເຊິ່ງເປັນກຸ່ມຍ່ອຍຂອງ[[ຕະກຸນພາສາກະ-ໄຕ]] ແລະ ເປັນ[[ພາສາລາຊະການ]] ແລະ ພາສາປະຈຳຊາດຂອງ[[ປະເທດໄທ]]<ref>{{Cite book|last1=Diller|first1=A.|title=National identity and its defenders : Thailand today|url=https://archive.org/details/nationalidentity0000unse_o9p5|last2=Reynolds|first2=Craig J.|date=2002|publisher=Silkworm Books|isbn=974-7551-88-8|editor-last=Reynolds|location=Chiang Mai|chapter=What makes central Thai a national language?|oclc=54373362}}</ref><ref>{{Citation|last=Draper|first=John|chapter=Language education policy in Thailand |title=The Routledge International Handbook of Language Education Policy in Asia|pages=229–242|location=Abingdon, Oxon; New York, NY |publisher=Routledge |date=2019 |doi=10.4324/9781315666235-16|isbn=978-1-315-66623-5|s2cid=159127015}}</ref> ມີການສົມມຸດຕິຖານວ່າພາສາໃນຕະກຸນນີ້ມີຖິ່ນກຳເນີດມາຈາກທາງພາກໃຕ້ຂອງ[[ປະເທດຈີນ]] ແລະ ນັກພາສາສາດບາງສ່ວນສະເໜີວ່າ ພາສາໄທໜ້າຈະມີຄວາມເຊື່ອມໂຍງກັບ[[ຕະກຸນພາສາອົດສະໂຕຣ-ອາຊີຕິກ]] [[ຕະກຸນພາສາອົດສະໂຕນີຊຽນ]] ແລະ [[ຕະກຸນພາສາຈີນ-ຕິເບດ]]. ພາສາໄທ ມີລັກສະນະການອອກສຽງຄ້າຍຄື ກັບ [[ພາສາລາວ]]. ພາສາໄທເປັນພາສາທີ່ມີລະດັບສຽງຂອງຄຳແນ່ນອນ ຫຼື ວັນນະຍຸດເຊັ່ນດຽວກັບ[[ພາສາຈີນ]] ແລະ ອອກສຽງແຍກຄຳຕໍ່ຄຳ. == ຄວາມເປັນມາ == ພາສາໄທເປັນພາສາທີ່ພັດທະນາມາຈາກພາສາໄທບູຮານ (ຫຼື ໄຕບູຮານ) ພ້ອມກັບພາສາໄຕອື່ນໆ ເຊັ່ນ ພາສາລາວ ຯລຯ. == ລະບົບສຽງ == === ພະຍັນຊະນະ === '''ສຽງສັດທະອັກສອນ[[ພະຍັນຊະນະ]]'''ໃນພາສາໄທ (ສຽງແປງ) ມີຢູ່ນຳກັນ 21 ສຽງດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້: {|class="wikitable" !&nbsp; !colspan="3"|ຮິມຝີປາກ<br />ທັງສອງ !colspan="1"|ຮິມຝີປາກລຸ່ມ<br />-ແຂ້ວເທິງ !colspan="3"|ປຸ່ມເຫງືອກ !colspan="2"|ຫຼັງປຸ່ມເຫງືອກ !colspan="1"|ເພດານແຂັງ !colspan="3"|ເພດານອ່ອນ !colspan="1"|ຜະໜັງຄໍ |- !style="text-align: left;"|ສຽງກັກ | style = "text-align: center;background: #ccf;"|{{IPA|/p/}}<br />ป | style = "text-align: center;background: #ccf;"|{{IPA|/pʰ/}}<br />ผ, พ, ภ | style = "text-align: center;background: #ccf;"|{{IPA|/b/}}<br />บ |&nbsp; | style = "text-align: center;background: #cfc;"|{{IPA|/t/}}<br />ฏ, ต | style = "text-align: center;background: #cfc;"|{{IPA|/tʰ/}}<br />ฐ, ฑ^*, ฒ, ถ, ท, ธ | style = "text-align: center;background: #cfc;"|{{IPA|/d/}}<br />ฎ, ฑ^*, ด | colspan = "2"|&nbsp;||&nbsp; | style = "text-align: center;background: #fcc;"|{{IPA|/k/}}<br />ก | style = "text-align: center;background: #fcc;"|{{IPA|/kʰ/}}<br />ข, ฃ, ค, ฅ, ฆ |&nbsp; | style = "text-align: center;background: #ccc;"|/ʔ/<br />อ^** |- !style="text-align: left;"|ສຽງນາສິກ | colspan = "2"|&nbsp; | style = "text-align: center;background: #ccf;"|{{IPA|/m/}}<br />ม |&nbsp; | colspan = "2"|&nbsp; | style = "text-align: center;background: #cfc;"|{{IPA|/n/}}<br />ณ, น | colspan = "2"|&nbsp; |&nbsp; | colspan = "2"|&nbsp; | style = "text-align: center;background: #fcc;"|{{IPA|/ŋ/}}<br />ง | colspan = "2"|&nbsp; |- !style="text-align: left;"|ສຽງສຽດແຊກ | colspan = "3"|&nbsp; | style = "text-align: center;background: #ccf;"|{{IPA|/f/}}<br />ฝ, ฟ | style = "text-align: center;background: #ffc;"|{{IPA|/s/}}<br />ซ, ศ, ษ, ส | colspan = "2"|&nbsp; | colspan = "2"|&nbsp; |&nbsp; | colspan = "3"|&nbsp; | style = "text-align: center;background: #ccc;"|[[ສຽງສຽດແຊກ ເສ້ນສຽງ ບໍ່ກ້ອງ|{{IPA|/h/}}]]<br />ห, ฮ |- !style="text-align: left;"|ສຽງປະສົມສຽດແຊກ | colspan = "3"|&nbsp; |&nbsp; | colspan = "3"|&nbsp; | style = "text-align: center;background: #fcf;"|{{IPA|/t͡ɕ/}}<br />จ | style = "text-align: center;background: #fcf;"|{{IPA|/t͡ɕʰ/}}<br />ฉ, ช, ฌ |&nbsp; | colspan = "3"|&nbsp; |&nbsp; |- !style="text-align: left;"|ສຽງລົວລີ້ນ | colspan = "3"|&nbsp; |&nbsp; | colspan = "2"|&nbsp; | style = "text-align: center;background: #cff;"|[[ສຽງລົວ ປຸ່ມເຫງືອກ|{{IPA|/r/}}]]<br />ร | colspan = "2"|&nbsp; |&nbsp; | colspan = "3"|&nbsp; |&nbsp; |- !style="text-align: left;"|ສຽງເປີດ | colspan = "3"|&nbsp; |&nbsp; | colspan = "3"|&nbsp; | colspan = "2"|&nbsp; | style = "text-align: center;background: #cff;"|[[ສຽງເປີດ ເພດານແຂັງ|{{IPA|/j/}}]]<br />ญ, ย | colspan = "2"|&nbsp; | style = "text-align: center;background: #cff;"|{{IPA|/w/}}<br />ว |&nbsp; |- !style="text-align: left;"|ສຽງຂ້າງລິ້ນ | colspan = "3"|&nbsp; |&nbsp; | colspan = "2"|&nbsp; | style = "text-align: center;background: #cff;"|[[ສຽງເປີດຂ້າງລິ້ນ ປູ່ມເຫງືອກ|{{IPA|/l/}}]]<br />ล, ฬ | colspan = "2"|&nbsp; |&nbsp; | colspan = "3"|&nbsp; |&nbsp; |- |} :^* ฑ ສາມາດອອກສຽງໄດ້ທັງ {{IPA|/tʰ/}} ແລະ {{IPA|/d/}} ຂຶ້ນຢູ່ນຳຄຳສັບ. :^** ສຽງ {{IPA|/ʔ/}} ມີປາກົດຢູ່ໃນຄຳທີ່ມີສະຫຼະສຽງສັ້ນແລະບໍ່ມີພະຍັນຊະນະສະກົດ. === ສະຫຼະ === ພາສາໄທມີ[[ສະຫຼະ]] 9 ໂຕ ໂດຍໃນນີ້ສາມາກແບ່ງອອກເປັນສະຫຼະສັ້ນ ແລະ ສະຫຼະຍາວ {| class="wikitable" |- ! ສັ້ນ !! ໂຕຢ່າງ !!ລາວ !! ຍາວ !! ໂຕຢ່າງ !! ລາວ |- | a || กะ|| ກະ|| aː|| กา|| ກາ |- | o|| โต๊ะ|| ໂຕະ|| oː|| โต|| ໂຕ |- | ɤ|| เงิน|| ເງິນ|| ɤː|| เชิญ|| ເຊີນ |- | ɔ|| เกาะ|| ເກາະ|| ɔː|| ก่อ|| ກໍ່ |- | u|| สุก|| ສຸກ|| uː|| อยู่|| ຢູ່ |- | ɯ|| อึ|| ອຶ (ຂີ້)|| ɯː|| คือ|| ຄື |- |i || คิด|| ຄິດ|| iː|| ขีด|| ຂີດ |- | e || เข็น|| ເຂັນ|| eː|| เขต|| ເຂດ |- | ɛ || แกะ|| ແກະ || ɛː|| แก้|| ແກ້ |} == ໄວຍາກອນ == [[ໄວຍາກອນ]]ພາສາໄທມີລັກສະນະຄ້າຍຄືກັບພາສາໄຕອື່ນໆ. ການລຽນ[[ປະໂຫຍກ]]ໃນພາສາໄທແມ່ນ ຄຳປະທານ-[[ຄຳກຳມະ]]-ຄຳປະກອບ (subject-verb-object). ບໍ່ມີການ (tense) ຢ່າງແນ່ນອນຄືບັນດາພາສາເອີລົບ. == ລະບົບຂຽນ == [[ອັກສອນໄທ]]ແມ່ນອັກສອນທີ່ໃຊ້ຂຽນພາສາໄທ ແລະພາສາກຸ່ມນ້ອຍອື່ນໆ ໃນ[[ປະເທດໄທ]]. ມີພະຍັນຊະນະ 44 ຮູບ 21ສຽງ ສະຫຼະ 21 ຮູບ32ສຽງ ວັນນະຍຸດ 4 ຮູບ ແລະເຄື່ອງໝາຍອື່ນໆ ອີກຈຳນວນໜຶ່ງ. ພະຍັນຊະນະໄທຈະລຽນໂຕໄປຕາມແນວນອນ ແຕ່ຊ້າຍຫາຂວາ. ສ່ວນສະຫຼະຈະຢູ່ໜ້າ ເທິງ ລຸ່ມ ແລະຫຼັງພະຍັນຊະນະປະກອບຄຳແລ້ວແຕ່ຊະນິດຂອງສະຫຼະ.[[ໃສ່ແຫຼ້ງອ້າງອີງ]]​ == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == *อภิลักษณ์ ธรรมทวีธิกุล และ กัลยารัตน์ ฐิติกานต์นารา. 2549.“การเน้นพยางค์กับทำนองเสียงภาษาไทย” (Stress and Intonation in Thai ) วารสารภาษาและภาษาศาสตร์ ปีที่ 24 ฉบับที่ 2 (มกราคม – มิถุนายน 2549) หน้า 59-76 *สัทวิทยา : การวิเคราะห์ระบบเสียงในภาษา. 2547. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ *Diller, Anthony van Nostrand. 2008. ''The Tai–Kadai Languages.'' *Gandour, Jack, Tumtavitikul, Apiluck and Satthamnuwong, Nakarin. 1999. “Effects of Speaking Rate on the Thai Tones.” Phonetica 56, pp.&nbsp;123–134. *[[Li Fang-Kuei|Li, Fang-Kuei]]. ''A handbook of comparative Tai''. Honolulu: University Press of Hawaii, 1977. Print. *Rischel, Jørgen. 1998. 'Structural and Functional Aspects of Tone Split in Thai'. In ''Sound structure in language'', 2009. *Tumtavitikul, Apiluck, 1998. “The Metrical Structure of Thai in a Non-Linear Perspective”. Papers presentd to the Fourth Annual Meeting of the Southeast Asian Linguistics Society 1994, pp.&nbsp;53–71. Udom Warotamasikkhadit and Thanyarat Panakul, eds. Temple,Arizona:Program for Southeast Asian Studies, Arizona State University. * Apiluck Tumtavitikul. 1997. “The Reflection on the X’ category in Thai”. Mon–Khmer Studies XXVII, pp.&nbsp;307–316. *อภิลักษณ์ ธรรมทวีธิกุล. 2539. “ข้อคิดเกี่ยวกับหน่วยวากยสัมพันธ์ในภาษาไทย” วารสารมนุษยศาสตร์วิชาการ. 4.57-66. *Tumtavitikul, Appi. 1995. “Tonal Movements in Thai”. The Proceedings of the XIIIth International Congress of Phonetic Sciences, Vol. I, pp.&nbsp;188–121. Stockholm: Royal Institute of Technology and Stockholm University. *Tumtavitikul, Apiluck. 1994. “Thai Contour Tones”.Current Issues in Sino-Tibetan Linguistics, pp.&nbsp;869–875. Hajime Kitamura ''et al.'', eds, Ozaka: The Organization Committee of the 26th Sino-Tibetan Languages and Linguistics,National Museum of Ethnology. *Tumtavitikul, Apiluck. 1993. “FO – Induced VOT Variants in Thai”. Journal of Languages and Linguistics, 12.1.34 – 56. *Tumtavitikul, Apiluck. 1993. “Perhaps, the Tones are in the Consonants?” Mon–Khmer Studies XXIII, pp.&nbsp;11–41. *Higbie, James and Thinsan, Snea. ''Thai Reference Grammar: The Structure of Spoken Thai''. Bangkok: Orchid Press, 2003. ISBN 974-8304-96-5. *Nacaskul, Karnchana, Ph.D. (ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.กาญจนา นาคสกุล) ''Thai Phonology'', 4th printing. (ระบบเสียงภาษาไทย, พิมพ์ครั้งที่ 4) Bangkok: Chulalongkorn Press, 1998. ISBN 978-974-639-375-1. *Nanthana Ronnakiat, Ph.D. (ดร.นันทนา รณเกียรติ) ''Phonetics in Principle and Practical''. (สัทศาสตร์ภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ) Bangkok: Thammasat University, 2005. ISBN 974-571-929-3. *Segaller, Denis. ''Thai Without Tears: A Guide to Simple Thai Speaking''. Bangkok: BMD Book Mags, 1999. ISBN 974-87115-2-8. *Smyth, David. ''Thai: An Essential Grammar''. London: Routledge, 2002. ISBN 0-415-22614-7. == ລິງຄ໌ພາຍນອກ == * [https://play.google.com/store/apps/details?id=org.hanoo.thai ThaiLearner ★★★★★] Free Android software to learn Thai language * [http://www.thai-language.com thai-language.com] English speakers' online resource for the Thai language * [http://www.ipl.org/div/hello/thai.html Say Hello in the Thai Language] {{Interwiki|th}} {{ພາສາໄທກະໄດ}} [[ໝວດ:ພາສາ|ທ]] [[ໝວດ:ກຸ່ມພາສາໄທ-ກະໄດ|ທ]] oxvgtk9wn0zuv405asm062vea57fnxe 0 4859 129699 128424 2026-08-06T18:51:56Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129699 wikitext text/x-wiki {{ປັບພາສາ}}{{Infobox settlement | name = ບາງກອກ | official_name = | native_name = กรุงเทพมหานคร<Small> | native_name_lang = <!-- ລະຫັດ ISO 639-2 e.g. "fr" ສຳລັບປະເທດຝຣັ່ງ ຖ້າຫຼາຍກວ່າ 1 ພາສາໃຫ້ໃຊ່ {{lang}} ແທນ --> | other_name = | settlement_type = [[ອົງກອນການປົກຄອງສ່ວນທ້ອງຖິ່ນຮູບແບບພິເສດ]] <!-- ການຖອດສຽງ --> | translit_lang1 = | translit_lang1_type = | translit_lang1_info = | translit_lang1_type1 = | translit_lang1_info1 = | translit_lang1_type2 = | translit_lang1_info2 = <!-- etc., up to translit_lang1_type6 / translit_lang1_info6 --> | translit_lang2 = | translit_lang2_type = | translit_lang2_info = | translit_lang2_type1 = | translit_lang2_info1 = | translit_lang2_type2 = | translit_lang2_info2 = <!-- etc., up to translit_lang2_type6 / translit_lang2_info6 --> <!-- ພາບ, ຊື່ຫຼີ້ນ, ຄຳຂວັນ --> | image_skyline = Bangkok Montage 2021.jpg | image_size = | image_alt = | image_caption = ຮຽງຕາມເຂັມໂມງຈາກເທິງສຸດ: [[ວັດເບນຈະມະບໍພິດດຸສິດວະນາຣາມ]], [[ແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ]], [[ເສົາຊິງຊ້າ]], [[ວັດອະຣຸນຣາດຊະວະຣາຣາມ]], [[ອະນຸສາວະລີປະຊາທິປະໄຕ]], [[ຖະໜົນອະໂສກມົນຕີ]] ແລະ [[ພະທີ່ນັ່ງຈັກກີມະຫາປາສາດ]] | image = <!-- ຮູບພາບອື່ນ ໆ (ລະບຸໄຟ: ຫະລືພາບ: ຊື່ເສພາະ) --> | image_flag = Flag of Bangkok.svg | flag_size = | flag_alt = | flag_border = | flag_link = | image_seal = Seal Bangkok Metropolitan Admin (green).svg | seal_size = | seal_alt = | seal_link = | seal_type = | image_shield = | shield_size = | shield_alt = | shield_link = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = <!-- ເລີ່ມຕົ້ນທີ່ໂລໂກ້--> | blank_emblem_size = | blank_emblem_alt = | blank_emblem_link = | nickname = | motto = ກຸງເທບຯ ດຸດເທບສ້າງ ເມືອງສູນກາງການປົກຄອງ ວັດ ວັງ ງາມເຮືອງຮອງ ເມືອງຫຼວງຂອງປະເທດໄທ | anthem = <!-- แผนที่และพิกัดภูมิศาสตร์ --> | image_map = Thailand Bangkok locator map.svg | map_caption = ແຜນທີ່ປະເທດໄທເນ້ນບາງກອກ | image_map1 = | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = | pushpin_map = | pushpin_label_position = <!-- ຕໍາແຫນ່ງທີ່ຕັ້ງຂອງສັນລັກປັກຫມຸດ: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_label = <!-- ຈໍາເປັນເສພາະໃນກໍລະນີຖ້າ "name" or "official_name" ຍາວເກີນໄປ --> | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_map1 = | pushpin_label_position1 = | pushpin_label1 = <!-- ຈໍາເປັນເສພາະໃນກໍລະນີຖ້າ "name" or "official_name" ຍາວເກີນໄປ --> | pushpin_map_alt1 = | pushpin_mapsize1 = | pushpin_map_caption1 = | latd = | longd = | coor_pinpoint = <!-- เพื่อระบุตำแหน่งที่แน่นอนของพิกัด (จะเป็น coor_type) --> | coordinates_region = <!-- รหัส ISO 3166-1 alpha-2 หรือ รหัส ISO 3166-2 สำหรับประเทศ/ภูมิภาคที่มีพิกัดภูมิศาสตร์ --> | coordinates_type = <!-- รายชื่อพารามิเตอร์ผ่านไปที่แม่แบบ Coord , แทนที่ coordinates_region --> | coordinates_display = | coordinates_format = | coordinates_footnotes = <!-- สำหรับอ้างอิง:ใช้ <ref> กำกับ --> <!-- ที่ตั้ง --> | subdivision_type = ປະເທດ | subdivision_name = {{flagicon|Thailand}} [[ປະເທດໄທ]] | subdivision_type1 = [[ພູມສາດຂອງປະເທດໄທ | ພູມສາດ]] | subdivision_name1 = [[ທິດກາງ (ປະເທດໄທ) | ພາກກາງ]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = <!-- etc., subdivision_type6 / subdivision_name6 --> <!-- ก่อตั้ง --> | established_title = ກໍ່ຕັ້ງ | established_date = 21 ເມສາ ຄ.ສ. 1782 | established_title1 = ຍົກເປັນຈັງຫວັດ | established_date1 = ຄ.ສ. 1865 | established_title2 = ຈັດຮະບຽບເປັນນະຄອນ | established_date2 = 14 ທັນວາ ຄ.ສ. 1972 | established_title3 = | established_date3 = | established_title4 = | established_date4 = | extinct_title = | extinct_date = | founder = [[ພະບາດສົມເດັດພະພຸດທະຍອດຟ້າຈຸລາໂລກມະຫາລາດ]] | named_for = <!-- ที่ตั้งและการแบ่งเขต --> | seat_type = ສາລາວ່າການ | seat = 173 [[ຖະຫນົນດິນສໍ]] [[ແຂວງເສົາຊິງຊ້າ]] [[ເຂດພະນະຄອນ]] ບາງກອກ 10200 | seat1_type = <!-- ค่ามาตรฐาน: ที่ตั้งเก่า --> | seat1 = | parts_type = <!-- ค่ามาตรฐาน: ตัวเมือง --> | parts_style = <!-- list, coll (collapsed list), para (paragraph format) --> | parts = <!-- ส่วนข้อความ, หรือรายชื่อข้อความ --> | p1 = | p2 = <!-- etc., up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- ประเภทการปกครอง, ผู้ปกครอง --> | government_footnotes = <!-- สำหรับอ้างอิง:ใช้ <ref> กำกับ --> | government_type = [[ການແບ່ງເຂດການປົກຄອງຂອງປະເທດໄທ|ອົງກອນປົກຄອງສ່ວນທ້ອງຖິ່ນຮູບແບບພິເສດ]] | governing_body = [[ກຸງເທບມະຫານພຄອນ (ອົງການປົກຄອງສ່ວນທ້ອງຖິ່ນ|ກຸງເທບມະຫານະຄອນ]] | leader_party = | leader_title = ຜູ້ວ່າລາຊະການ | leader_name = [[ຊັດຊາດ ສິດທິພັນ]] | leader_title1 = ປະຫຼັດ | leader_name1 = [[ຂະຈິດ ຊັດຊະວານິດ]] | total_type = <!-- เพื่อตั้งสัญลักษณ์ที่ไม่ได้มาตรฐาน สำหรับพื้นที่ทั้งหมดและประชากร --> | unit_pref = <!-- ใส่: Imperial, to display imperial before metric --> <!-- พื้นที่ --> | area_footnotes = <!-- สำหรับอ้างอิง:ใช้ <ref> กำกับ --> | area_magnitude = <!-- ใช้สำหรับตั้งวิกิลิงก์แบบพิเศษเท่านั้น --> | dunam_link = <!-- If dunams are used, this specifies which dunam to link. --> | area_total_km2 = 1568.737 | area_total_sq_mi = <!-- ดูตาราง @ Template:Infobox settlement for details --> | area_total_ha = | area_total_acre = | area_total_dunam = <!-- ใช้ในบทความที่เกี่ยวกับตะวันออกกลางเท่านั้น --> | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_land_ha = | area_land_acre = | area_land_dunam = <!-- ใช้ในบทความที่เกี่ยวกับตะวันออกกลางเท่านั้น --> | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_ha = | area_water_acre = | area_water_dunam = <!-- ใช้ในบทความที่เกี่ยวกับตะวันออกกลางเท่านั้น --> | area_water_percent = | area_urban_footnotes = <!-- สำหรับอ้างอิง:ใช้ <ref> กำกับ --> | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_urban_ha = | area_urban_acre = | area_urban_dunam = <!-- ใช้ในบทความที่เกี่ยวกับตะวันออกกลางเท่านั้น --> | area_rural_footnotes = <!-- สำหรับอ้างอิง:ใช้ <ref> กำกับ --> | area_rural_km2 | area_rural_sq_mi = | area_rural_ha = | area_rural_acre = | area_rural_dunam = <!-- ใช้ในบทความที่เกี่ยวกับตะวันออกกลางเท่านั้น --> | area_metro_footnotes = <!-- สำหรับอ้างอิง:ใช้ <ref> กำกับ --> | area_metro_km2 = 7761.6 | area_metro_sq_mi = | area_metro_ha = | area_metro_acre = | area_metro_dunam = <!-- ใช้ในบทความที่เกี่ยวกับตะวันออกกลางเท่านั้น --> | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = | area_blank1_ha = | area_blank1_acre = | area_blank1_dunam = <!-- ใช้ในบทความที่เกี่ยวกับตะวันออกกลางเท่านั้น --> | area_blank2_title = | area_blank2_km2 = | area_blank2_sq_mi = | area_blank2_ha = | area_blank2_acre = | area_blank2_dunam = <!-- ใช้ในบทความที่เกี่ยวกับตะวันออกกลางเท่านั้น --> | area_note = <!-- ขนาด --> | dimensions_footnotes = <!-- สำหรับการอ้างอิง:ใช้ <ref> กำกับ --> | length_km = | length_mi = | width_km = | width_mi = <!-- ความสูง --> | elevation_footnotes = | elevation_m = 1.5 | elevation_ft = | elevation_point = <!-- สำหรับจุดที่แสดงการวัด --> | elevation_max_footnotes = <!-- สำหรับการอ้างอิง:ใช้ <ref> กำกับ --> | elevation_max_m = | elevation_max_ft = | elevation_max_point = <!-- สำหรับจุดที่แสดงการวัด --> | elevation_max_rank = | elevation_min_footnotes = <!-- สำหรับการอ้างอิง:ใช้ <ref> กำกับ --> | elevation_min_m = | elevation_min_ft = | elevation_min_point = <!-- สำหรับจุดที่แสดงการวัด --> | elevation_min_rank = <!-- ประชากร --> | population_footnotes = | population_total = 10,820,921 | population_as_of = [[ຄ.ສ. 2022]] | population_rank = | population_density_km2 =6,900 | population_density_sq_mi=18,000 | pop_est_footnotes = | population_est = | pop_est_as_of = | population_urban_footnotes = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_rural_footnotes = | population_rural = | population_density_rural_km2 = | population_density_rural_sq_mi = | population_metro_footnotes = | population_metro = 15,624,700 | population_density_metro_km2 = 2,000 | population_density_metro_sq_mi = 5,200 | population_density = | population_density_rank = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi= | population_blank2_title = | population_blank2 = | population_density_blank2_km2 = | population_density_blank2_sq_mi= | population_demonym = ຊາວກຸງເທບ | population_note = <!-- ປະຊາກອນສາດ (ສ່ວນ 1) --> | demographics_type1 = | demographics1_footnotes = <!-- ສໍາຫລັບການອ້າງອິງ: ໃຊ້ <ref> กำกับ --> | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = <!-- etc., up to demographics1_title5 / demographics1_info5 --> <!-- ປະຊາກອນສາດ (ສ່ວນ 2) --> | demographics_type2 = | demographics2_footnotes = <!-- ສໍາຫລັບການອ້າງອິງ: ໃຊ້ <ref> กำกับ --> | demographics2_title1 = | demographics2_info1 = <!-- etc., up to demographics2_title5 / demographics2_info5 --> <!-- ເຂດເວລາ --> | timezone1 = ອິນດູຈີນ | utc_offset1 = +7 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | timezone2 = | utc_offset2 = | timezone2_DST = | utc_offset2_DST = <!-- ລະຫັດໄປສະນີແລະລະຫັດພື້ນທີ່ --> | postal_code_type = ລະຫັດໄປສະນີ | postal_code = 10### | postal2_code_type = <!-- ລະຫັດໄປສະນີ --> | postal2_code = | area_code_type ນາ = ລະຫັດພື້ນທີ່ | area_code = 02 | geocode = | iso_code = | registration_plate = <!-- ເມືອງແຝດ --> | twin1 = | twin1_country = | twin2 = | twin2_country = <!-- etc., up to twin9 / twin9_country --> <!-- ເຂດຂໍ້ມູນຫວ່າງບໍ່ (ສ່ວນ 1) --> | blank_name_sec1 = ໂທລະສັບ | blank_info_sec1 = (+66) 0 2246 0301-3 | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = <!-- etc., up to blank7_name_sec1 / blank7_info_sec1 --> <! -- ເຂດຂໍ້ມູນຫວ່າງບໍ່ (ສ່ວນ 2) --> | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = | blank1_name_sec2 = | blank1_info_sec2 = | blank2_name_sec2 = | blank2_info_sec2 = <!-- etc., up to blank7_name_sec2 / blank7_info_sec2 --> <! -- ເວັບໄຊແລະຫມາຍເຫດ --> | website = https://main.bangkok.go.th/ | footnotes = }} '''[[ເມືອງຫຼວງຂອງປະເທດ|ນ]]ະຄອນຫຼວງບາງກອກ''' ([[ພາສາໄທ|ໄທ]]: บางกอก) ຫຼື '''ກຸງເທບມະຫານະຄອນ''' ([[ພາສາໄທ|ໄທ]]: กรุงเทพมหานคร) ແມ່ນ[[ນະຄອນຫຼວງ]]ແລະນະຄອນທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດຂອງ[[ປະເທດໄທ]]. ພື້ນທີ່ເມືອງຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ແລະ ແມ່ນເມືອງຫຼັກອັນມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດຂອງ[[ປະເທດໄທ]] ເປັນສູນກາງການປົກຄອງ [[ການສຶກສາ]] [[ການຄົມມະນາຄົມຂົນສົ່ງ]] [[ການເງິນ|ການເງິນການທະນາຄານ]] [[ການຄ້າຂາຍ|ການພານິດ]] [[ການສື່ສານ]] ແລະຄວາມຈະເລີນຂອງປະເທດ ແມ່ນທີ່ມີຊື່ຍາວທີ່ສຸດໃນໂລກ ຕັ້ງຢູ່ບົນສາມລ່ຽມປາກ[[ແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ]]ມີແມ່ນ້ຳເຈົ້າໄຫຼຜ່ານແລະແບ່ງເມືອງອອກເປັນ 2 ຝັ່ງ ຄື [[ຝັ່ງພະນະຄອນ]]ແລະ[[ຝັ່ງທົນບຸລີ]] ໂດຍບາງກອກມີພື້ນທີ່ທັງໝົດ 1,568 ຕາຮາງກິໂລແມັດ ມີປະຊາກອນຕາມຕາມທະບຽນລາສະດອນກວ່າຫ້າລ້ານຄົນເຮັດໃຫ້ບາງກອກເປັນເອກນະຄອນ ( primate city) ຈັດແລະສູນຊຸມຊົນອື່ນຂອງປະເທດໄທດ້ອຍຄວາມສຳຄັນລົງ ມີຜູ້ກ່າວວ່າ ບາງກອກເປັນ "ເອກນະຄອນທີ່ສຸດໃນໂລກ" ເພາະມີປະຊາກອນຫຼາຍກວ່ານະຄອນທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍເປັນອັນດັບສອງເຖິງສີ່ຊາວເທົ່າ [[:en:Loughborough University|ມະຫາວິທະຍາໄລລຳບວກ]] ( Loughborough University) ຈັດວ່າບາງກອກວ່າເປັນນະຄອນລະດັບແອລຟາລົບ ບາງກອກຍັງເປັນທີ່ມີຕຶກລະຟ້າຫຼາຍທີ່ສຸດເປັນອັນດັບທີ 12 ຂອງໂລກ ມີສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວຫຼາຍແຫ່ງ ເຊັ່ນ [[ພະບໍລົມມະຫາລາຊະວັງ]] [[ພະທີ່ນັ່ງວິມານເມກ]] ແລະວັດຕ່າງໆ ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີແຫຼ່ງຊອບປິ້ງແລະຄ້າຂາຍທີ່ສຳຄັນ ເຊິ່ງດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວຊາວຕ່າງຊາດ ໂດຍໃນປີ ຄ.ສ. 2012 ອົງກອນການທ່ອງທ່ຽວໂລກ (UNWTO) ໄດ້ຈັດອັບບາງກອກເປັນເມືອງທີ່ມີຄົນເຂົ້າ ເປັນອັນດັບ 10 ຂອງໂລກ ແລະອັນດັບ 2 ຊອງເອເຊຍ ໂດຍມີຄົນເດີນທາງຫຼາຍ 26.5 ລ້ານຄົນ ນອກຈາກນີ້ຈາກການຈັດອັນດັບການໃຊ້ຈ່າຍບັດເຄດິດມາສເຕີ້ກາດ ປະຈຳປີ ຄ.ສ. 2014 ບາງກອກມີການໃຊ້ຈ່າຍຜ່ານບັດເຄດິດຂອງນັກທ່ອງທ່ຽວເຖິງ 16.42 ລ້ານດອລລ່າ ເປັນອັນດັບສອງຂອງໂລກ ຮອງແຕ່ພຽງ[[ນະຄອນຫຼວ ລອນດອນ]] [[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] ບາງກອກແມ່ນ[[ເຂດປົກຄອງພິເສດ]]ຂອງປະເທດໄທ. ໂດຍບໍ່ໄດ້ມີສະຖານະເປັນ[[ຈັງຫວັດ]], ເຊິ່ງຄຳວ່າ ''ບາງກອກ'' ນັ້ນ ຍັງໃຊ້ເປັນຄຳເອິ້ນສຳນັກງານປົກຄອງສ່ວນທ້ອງຖິ່ນຂອງບາງກອກອີກຕື່ມນຳ. ປັດຈຸບັນບາງກອກໃຊ້ວິທີການເລືອກຕັ້ງຜູ້ບໍລິຫານແບບ[[ການເລືອກຕັ້ງຜູ້ບໍລິຫານທ້ອງຖິ່ນໂດຍກົງ]] ໃນສະໄໝ[[ອານາຈັກອະຍຸທະຍາ]] ບາງກອກຍັງເປັນ ພຽງສະຖານີການຄ້າຂະໜາດນ້ອຍຢູ່ທີ່ປາກ[[ແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ]] ຕໍ່ມາມີຂະໜາດເພິ່ມຂຶ້ນ ແລະທີ່ຕັ້ງນະຄອນຫຼວງສອງແຫ່ງຄື ນະຄອນທົນບຸລີໃນປີ ຄ.ສ. 1768 ແລະນະຄອນລັດຕະນະໂກສິນ ໃນ ຄ.ສ. 1782 ບາງກອກແມ່ນຫົວໃຈຂອງການເຮັດໃຫ້ປະເທດສະຫຍາມທັນສະໄໝແລະແມ່ນເວທີກາງຂອງການຕໍ່ສູ້ທາງການເມືອງຂອງປະເທດຕະຫຼອດຄິດສະຕະວັດທີ 20 ນະຄອນເຕີບໂຕຢ່າງ ຣວດເຣັວແລະປັດຈຸບັນມີຜົນກະທົບສຳຄັນຕໍ່ການເມືອງ ເສດຖະກິດ ການສຶກສາ ສື່ແລະສົງຄົມສະໄໝໃໝ່ຂອງໄທ ໃນຊ່ວງທີ່ການລົງທຶນໃນອາຊີຮຸ່ງເຮືອງ ເຮັດໃຫ້ບໍລິສັດຂ້າມຊາດຈຳນວນຫຼາຍເຂົ້າມາຕັ້ງສຳນັກງານໃຫຍ່ພາກພື້ນໃນບາງກອກ ເຮັດໃຫ້ບາງກອກເປັນກຳລັງຫຼັກທາງການເງິນແລະທຸລະກິດໃນພາກພື້ນ ນອກຈາກນີ້ຍັງເປັນສູນກາງການຂົນສົ່ງແລະສາທາລະນະສຸກລະຫວ່າງປະເທດແລະກຳລັງເຕີບໂຕເປັນສູນກາງສິລະປະ ແຟຊັ່ນແລະການບັນເທີງໃນພາກພື້ນ ຢ່າງໃດກໍດີ ການເຕີບໂຕຢ່າງຣວດເຣັວຂອງບາງກອກຂສດການວາງຜັງເມືອງ ເຮັດລະບົບໂຄງສ້າງພື້ນຖານບໍ່ພຽງພໍ ຖະໜົນທີ່ຈຳກັດແລະການໃຊ້ລົດສ່ວນບຸກຄົນ ຢ່າງກວ້າງຂວາງສົ່ງຜົນໃຫ້ເກີດປັນຫາຈະລາຈອນແອອັດຊ້ຳເຮື້ອ. == ແຂວງ == [[ຮູບ:Map of Bangkok in 1691 La Loubere.png|thumb|left|upright|ແຜນທີ່ສະໄໝຄິດສະຕະວັດທີ່ 17 ໃນ ''Du Royaume de Siam'' ຂອງ [[ຊີມອງ ເດີ ລາ ລູແບ]]]] ພື້ນທີ່ບໍລິເວນບາງກອກໃນປັດຈຸບັນ ເດີມແມ່ນທີ່ຕັ້ງເມືອງທົນບຸລີສີມະຫາສະໝຸດ ຊາວຕ່າງຊາດເອິ້ນກັນວ່າ "ບາງກອກ" ມາຕັັ້ງແຕ່ສະໄໝກຸງສີອະຍຸທະຍາ ມີຄວາມສຳຄັນເນື່ອງຈາກເປັນເສ້ນທາງອອກສູ່ທະເລແລະຕິດຕໍ່ຄ້າຂາຍກັບອານາຈັກຕ່າງໆ ເປັນໜ້າດ່ານຂົນສົ່ງຄອຍເບິ່ງແຍງເກັບພາສີກັບເຮືອສິນຄ້າທຸກລຳທີ່ຜ່ານເຂົ້າອອກ ສ່ວນບໍລິເວນປາກນ້ຳກົງ[[ອ່າວໄທ]]ເອິ້ນກັນວ່າ "ນິວອຳສະເຕີດຳ" ມີຊຸມຊົນໃຫຍ່ແລະໂກດັງຂອງຊາວຕ່າງປະເທດໄວ້ສຳລັບພັກສິນຄ້າ ປັດຈຸບັນຄືພື້ນທີ່ບໍລິເວນ[[ອຳເພີພະປະແດງ]] ທີ່ມາຂອງຄຳວ່າ "ບາງກອກ" ນັ້ນ ມີຂໍ້ສັນນິດຖານວ່າອາດມາຈາກການທີ່ແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາຄົດຄ້ຽວໄປມາ ບາງແຫ່ງມີສະພາບເປັນ ເກາະເປັນໂຄກ ຈຶງເອິ້ນກັນວ່າ "ບາງເກາະ" ຫຼື "ບາງໂຄກ" ຫຼືບໍ່ກໍເປັນເພາະມີຕົ້ນໝາກ ກອກຢູ່ຫຼາຍ ຈຶງເອິ້ນວ່າ "ບາງມະກອກ" ມາຈາກວັດອາລຸນ ເຊິ່ງແມ່ນຊື່ເດີມດັງກ່າວແລະຕໍ່ມາກ່ອນຄຳລົງຈຶງເຫຼືອແຕ່ຄຳວ່າ "ບາງກອກ" ຕໍ່ມາເມື່ອຮອດຄາວເສຍນະຄອນສີອະຍຸທະຍາໃນ[[ຄ.ສ. 1767]] ຫຼັງການກອບກູ້ອິສະຫຼະພາບຈາກພະມ້າ [[ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີ]]ຊົງສະຖາປະນາເມືອງທົນບຸລີສີມະຫາສະໝຸດໃຫ້ເປັນລາຊະທານີແຫ່ງໃໝ່ ເມື່ອວັນທີ່ [[3 ຕຸລາ]] [[ຄ.ສ. 1770]] ເມື່ອສິ້ນລາຊະການສົມເດັດພະເຈົ້ານະຄອນທົນບຸລີ ໃນວັນທີ່ 6 ເມສາ [[ຄ.ສ. 1782]] ສົມເດັດເຈົ້າພະຍາມະຫາກະສັດສຶກໄດ້ຂຶ້ນສະເຫວີຍລາຊະສົມບັດ ຊົງພະນາມວ່າ [[ພະບາດສົມເດັດພະພຸດທະຍອດຟ້າຈຸລາໂລກມະຫາລາດ]] ປະຖົມກະສັດແຫ່ງ[[ລາຊະວົງຈັກກີ]] ມີພະລາຊະດຳລິວ່າ ຟາກຕາເວັນອອກຂອງນະຄອນທົນບຸລີມີໄຊຍະພູມດີກວ່າຕາເວັນຕົກ ເພາະມີລຳນ້ຳເປັນຂອບເຂດຢູ່ກວ່າເຄິ່ງ ຫາກຂ້າສຶກຍົກມາຕິດຮອດຊານພະນະຄອນ ກໍຈະຕ່ອສູ້ປ້ອງກັນໄດ້ງ່າຍກວ່າຢູ່ຂ້າງຕາເວັນຕົກ ຈຶງໂປດເກົ້າໃຫ້ສ້າງນະຄອນລັດຕະນະໂກສິນຂຶ້ນທາງຝັ່ງຕາເວັນອອກຂອງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາໃຫ້ເປັນລາຊະທານີແຫ່ງໃໝ່ ໂດຍສືບທອດສິລະປະກຳແລະສະຖາປັດຕະຍະກຳຈາກພະລາຊະວັງຫຼວງຂອງ[[ນະຄອນສີອະຍຸທະຍາ]] ພະອົງມີພະບໍລົມລາຊະໂອງການໃຫ້[[ພະຍາທຳມາທິກອນ]]ກັບ[[ພະຍາວິຈິດນາວີ]] ເປັນແມ່ກອງຄຸມຊ່າງແລະໄພ່ໄປວັດກະທີ່ດິນເພື່ອສ້າງພະນະຄອນໃໝ່ໃນວັນທີ່ [[8 ເມສາ]] [[ຄ.ສ. 1782]] ຊົງປະກອບ[[ພິທີຍົກເສົາຫຼັກເມືອງ]] ເມື່ອວັນອາທິດ ເດືອນ 6 ຂຶ້ນ 10 ຍ່ຳຣຸ່ງແລ້ວ 9 ບາດ (54 ນາທີ) ປີຂານ [[ຈ.ສ. 1144]] ຈັດຕະວາສົກກົງກັບວັນທີ່ [[21 ເມສາ]] [[ຄ.ສ. 1782]] ເວລາ 6.54 ໂມງ<ref name="bkkstudy" /> ແລະຊົງປະກອບພະລາຊະພິທີປາບດາພິເສກໃນວັນທີ່ [[13 ມິຖຸນາ]] [[ຄ.ສ. 1782]]<ref name="bkkstudy">พระราชทานนามพระนครตามที่ได้กล่าวไว้[[#ชื่อเมือง|ข้างต้น]]แล้ว https://web.archive.org/web/20080821022318/http://city.bangkok.go.th/th/bangkok-history.php ความเป็นมากรุงเทพฯ]</ref> ຕໍ່ມາໃນລາຊະສະໄໝຂອງ[[ພະບາດສົມເດັດພະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ]] ຊົງປ່ຽນຊື່ພະນະຄອນຈາກ '''ບໍວອນລັດຕະນະໂກສິນ''' ເປັນ '''ອະມອນລັດຕະນະໂກສິນ''' ແລະມີຖານະໃນການປົກຄອງສ່ວນທ້ອງຖິ່ນເປັນ '''ຈັງຫວັດພະນະຄອນ'''<ref>ศิลปากร,กรม, กองจดหมายเหตุแห่งชาติ, '''จดหมายเหตุการณ์อนุรักษ์กรุงรัตนโกสินทร์''' (กรุงเทพฯ : สหประชาพาณิชย์, ๒๕๒๕), หน้า ๓๓.</ref> ໃນລາຊະສະໄໝ[[ພະບາດສົມເດັດພະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ]] ໂປດເກົ້າໃຫ້ຕັດຖະໜົນໃໝ່ຂຶ້ນ ຊົງດຳລິໃຫ້ຕັດຖະໜົນຈະເລີນກຸງເປັນຖະໜົນເສັ້ນທຳອິດໃນບາງກອກ ກໍ່ສ້າງເມື່ອວັນທີ່ [[5 ກຸມພາ]] [[ຄ.ສ. 1861]]<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.bangkokbiznews.com/home/detail/life-style/society/20110204/375444/150-%E0%B8%9B%E0%B8%B5%E0%B8%96%E0%B8%99%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%8D%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B8%E0%B8%87-%E0%B8%96%E0%B8%99%E0%B8%99%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B9%81%E0%B8%A3%E0%B8%81%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%A1%E0%B8%B5%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%81.html |access-date=2016-11-18 |archive-date=2012-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120515000003/http://www.bangkokbiznews.com/home/detail/life-style/society/20110204/375444/150-%E0%B8%9B%E0%B8%B5%E0%B8%96%E0%B8%99%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%8D%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B8%E0%B8%87-%E0%B8%96%E0%B8%99%E0%B8%99%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B9%81%E0%B8%A3%E0%B8%81%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%A1%E0%B8%B5%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%81.html |url-status=dead }}</ref> ແລະປ່ຽນຮູບແບບຜັງເມືອງບາງກອກເສກເຊັ່ນອາລະຍະປະເທດເນື່ອງຈາກສະໄໝນັ້ນສະຫຍາມປະເທດຖືກຄຸກຄາມຈາກມະຫາອຳນາດເອີລົບ ແລະກົງຈຸດນີ້ແມ່ນນຶ່ງໃນຂໍ້ອ້າງທີ່ມະຫາອຳນາດນຳມາໃຊ້ເພື່ອແຊກແຊງແລະຄຸກຄາມສະຫຍາມປະເທດ ພາຍຫຼັງ ຕ່າງຊາດເອີລົບເອງໄດ້ຍອມຮັບນະຄອນຫຼວງບາງກອກວ່າເປັນນຶ່ງໃນເມືອງທີ່ມີຜັງເມືອງງົດງາມທີ່ສຸດໃນໂລກໃນສະໄໝນັ້ນ<ref>รายการ 100 ปี ไกลบ้าน ตามรอยพระพุทธเจ้าหลวง และ รายการพินิจนคร, สถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส</ref> ຕໍ່ມາເມື່ອວັນທີ່ [[21 ທັນວາ]] [[ຄ.ສ. 1971]] ລັດຖະບານຈອມພົນຖະໜອມ ກິດຕິຂະຈອນໄດ້ຮວມ '''ຈັງຫວັດພະນະຄອນ''' ແລະ '''ຈັງຫວັດທົນບຸລີ'''ເຂົ້ານຳກັນເປັນ '''ນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີ'''<ref>{{cite journal|journal=ราชกิจจานุเบกษา|volume=๘๘|issue=๑๔๔ ก|pages=๘๑๖-๘๑๙|title=ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๒๔|url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2514/A/144/816.PDF|date=๒๑ ธันวาคม ๒๕๑๔|language=Thai|access-date=2016-11-18|archive-date=2011-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110425134705/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2514/A/144/816.PDF|url-status=dead}}</ref> ແລະພາຍຫຼັງການປັບປຸງການປົກຄອງໃໝ່ເມື່ອວັນທີ່ [[14 ທັນວາ]] [[ຄ.ສ. 1972]] ຈຶງໄດ້ປ່ຽນຊື່ເປັນ '''ກຸງເທບມະຫາຄອນ''' ແຕ່ນິຍົມເອິ້ນກັນວ່າ '''ກຸງເທບ'''<ref>{{cite journal|journal=ราชกิจจานุเบกษา|volume=๘๙|issue=๙๓ ก ฉบับพิเศษ|pages=๑๘๗-๒๐๑|title= ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๑๖๘|url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2515/A/190/187.PDF|date=๑๗ มิถุนายน ๒๕๑๕|language=Thai}}</ref> ໃນປີ ຄ.ສ. 2011 ນະຄອນຫຼວງບາງກອກໄດ້ຮັບການປະກາດຈາກ[[ອົງການການສຶກສາວິທະຍາສາດ ແລະວັດທະນະທຳແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ]] ໃຫ້ເປັນເມືອງໜັງສືໂລກ ຫຼື World Book Capital ປະຈຳປີ ຄ.ສ. 2013<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.bangkokbiznews.com/home/detail/life-style/read-write/20110710/399569/%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B8%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%9E%E0%B8%A1%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B8%A3-%3A-%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%AA%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B9%82%E0%B8%A5%E0%B8%81-2556.html |access-date=2016-11-18 |archive-date=2012-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120625173957/http://www.bangkokbiznews.com/home/detail/life-style/read-write/20110710/399569/%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B8%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%9E%E0%B8%A1%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B8%A3-:-%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%AA%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B9%82%E0%B8%A5%E0%B8%81-2556.html |url-status=dead }}</ref> ນະຄອນຫຼວງບາງກອກຕິດອັນດັບທີ່ 102 ເມືອງນ່າຢູ່ໂລກ ຈັດອັນດັບໂດຍ The Economist Intelligence Unit.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.suthichaiyoon.com/detail/14568 |access-date=2016-11-18 |archive-date=2021-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210727132600/http://www.suthichaiyoon.com/detail/14568 |url-status=dead }}</ref> == ຊື່ເມືອງ == [[File:Bangkok montage 2.jpg|left|250px|thumb|ນະຄອນຫຼວງບາງກອກ]] ຄຳວ່າ ''ບາງກອກ'' ມີຄວາມໝາຍວ່າ ''ພະນະຄອນອັນກວ້າງໃຫຍ່ ດຸດເທບນະຄອນ ເປັນທີ່ສະຖິດຂອງພະແກ້ວມໍລະກົດ ເປັນມະຫານະຄອນທີ່ບໍ່ມີໄຜຮົບຊະນະໄດ້ ມີຄວາມງາມອັນມັ່ນຄົງ ແລະຈະເລີນຍິ່ງ ເປັນນະຄອນຫຼວງທີ່ບໍລິບູນ[[ນົບພະລັດ|ແກ້ວເກົ້າປະການ]]ນ່າລື່ນລົມຍິ່ງ ມີພະລາຊະນິເວດໃຫຍ່ໂຕຫຼາຍເປັນວິມານເທບທີ່ປະທັບຂອງພະລາຊາຜູ້ອະວະຕານລົງມາ ເຊິ່ງທ້າວສັກກະເທວະລາດພະລາຊະທານໃຫ້ພະວິດສະນຸກຳລົງມາເນລະມິດໄວ້''<ref name="bbkgov">{{Cite web |title=ความเป็นมากรุงเทพฯ โดยกรุงเทพมหานคร |url=http://www.bangkok.go.th/th/bangkok-history.php |access-date=2007-10-26 |archive-date=2007-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026091556/http://www.bangkok.go.th/th/bangkok-history.php |url-status=dead }}</ref> ໂດຍນາມເດີມ[[ພະບາດສົມເດັດພະພຸດທະຍອດຟ້າຈຸລາໂລກມະຫາລາດ]] ໂປດເກົ້າພະລາຊະທານໃນຕອນທຳອິດນັ້ນ ໃຊ້ຊື່ວ່າ "ກຸງລັດຕະນະໂກສິນອິນທ໌ອະໂຍທະຍາ" ຕໍ່ມາໃນລາຊະສະໄໝ[[ພະບາດສົມເດັດພະນັ່ງເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ]]ຊົງແກ້ນາມພະນະຄອນເປັນ "ກຸງເທບມະຫານະຄອນ ບໍວອນລັດຕະນະໂກສິນ ມະຫິນທະອະຍຸດທະຍາ" ຈົນຮອດລາຊະສະໄໝ[[ພະບາດສົມເດັດພະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ]]ຊົງປ່ຽນຄຳວ່າ ປ່ຽນຄຳວ່າ ມະຫິນທະອະຍຸດທະຍາ ໂດຍວິທີການສົນທິສັບເປັນ ມະຫິນທະລາຍຸດທະຍາ ແລະເຕີມສ້ອຍນາມຕໍ່ ທັງປ່ຽນການສະກົດຄຳ ສິນທ໌ ເປັນ ສິນທຣ໌ ຈົນເປັນທີ່ມາຂອງຊື່ເຕັມ[[ນະຄອນລັດຕະນະໂກສິນ]] ຂ້າງຕົ້ນ ຊື່ທາງການຂອງກຸງເທບມະຫານະຄອນເມື່ອຖອດເປັນ[[ອັກສອນໂລມັງ]] ຄື "Krung Thep Maha Nakhon" ແຕ່ຄົນທົ່ວໄປນິຍົມທັບສັບຕາມຊື່ທີ່ຜູ້ເວົ້າ[[ພາສາອັງກິດ]]ເອິ້ນເມືອງນີ້ວ່າ "Bangkok" ເຊິ່ງມາຈາກຊື່ເດີມຂອງກຸງເທບມະຫານະຄອນ ຄື "ບາງກອກ" ນະຄອນຫຼວງບາງກອກໄດ້ຊື່ວ່າເມືອງທີ່ຍາວທີ່ສຸດໃນໂລກບັນທຶກໄວ້ໃນກິນເນສບຸ໊ກ ແປຄວາມເປັນພາສາອັງກິດວ່າ "City of angels, great city of immortals, magnificent city of the nine gems, seat of the king, city of royal palaces, home of gods incarnate, erected by Visvakarman at Indra's behest."<ref>{{cite journal|journal=Royal Institute Newsletter|publisher=Royal Institute|volume=3|issue=31|date=December 1993}} Reproduced in {{cite web|title=กรุงเทพมหานคร|trans_title=Krung Thep Mahanakhon|language=Thai|url=http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?ID=639|accessdate=12 September 2012|archive-date=6 ທັນວາ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141206140602/http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?ID=639|url-status=dead}}</ref> ຊື່ເຕັມຂອງບາງກອກ ເມື່ອຖອດເປັນອັກສອນໂລມັງ ຄື "Krungthepmahanakhon Amonrattanakosin Mahintharayutthaya Mahadilokphop Noppharatratchathaniburirom Udomratchaniwetmahasathan Amonphimanawatansathit Sakkathattiyawitsanukamprasit"<ref name="royin"/> ເຊິ່ງເປັນຊື່ສະຖານທີ່ທີ່ຍາວທີ່ສຸດໃນໂລກແລະຈົດບັນທຶກໄວ້ໃນ[[ກິນເນສບຸກ]]<ref>[http://bangkokpost.net/breaking_news/breakingnews.php?id=112626 Bangkok Post, "Maori claims world's longest place name", 1 September 2006.]</ref> (169 ຕົວອັກສອນ) ຍາວກວ່າຊື່ພູເຂົາ "[[ຕາມາອູມາຕາວາກາຕັງກີຮັງກາໂກອາອູອາອູໂອຕາມາທີອາໂປກາອີເວນູອາກີຕານາຕາຮູ]]"("Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu") (85 ຕົວອັກສອນ) ໃນ[[ປະເທດນິວຊີແລນ|ນິວຊີແລນ]] ແລະຊື່ທະເລສາບ "[[ທະເລສາບເວັບສະເຕີ|ຊາກັອກກາກັອກມານຊາອັອກກາກັອກເຊົາບູນາກຸນກາມາອັກ]]" ("Chargoggagogg­manchauggagogg­chaubunagungamaugg") (45 ຕົວອັກສອນ) ໃນ[[ລັດແມສຊາຊູເຊສ]] [[ສະຫະລັດອາເມລິກາ]] === ສັນຍາລັກປະຈຳນະຄອນຫຼວງບາງກອກ === * '''ຄຳຂວັນຂອງນະຄອນຫຼວງບາງກອກ''' ເມືອງສູນກາງການປົກຄອງ ວັດ ວັງ ງາມເຮືອງຮອງ ເມືອງຫຼວງຂອງປະເທດໄທ'' ຫຼັງບາງກອກສະຫຼຸບຍອດຄະແນນໂຫວດຄຳຂວັນນະຄອນຫຼວງບາງກອກ ເມື່ອວັນທີ 14 ພຶດສະພາ ຄ.ສ. 2012 * '''ຕາຂອງບາງກອກ''' ແມ່ນຮູບ[[ພະອິນ]]ຊົງ[[ຊ້າງເອລາວັນ]]ພະຫັດຊົງສາຍຟ້າ ຕານີ້ກົມສິລະປາກອນອອກແບບໂດຍອາໄສພາບຂຽນຝີພະຫັດຂອງ[[ສົມເດັດພະບໍລົມວົງເທີ ເຈົ້າຟ້າຈິດຈະເລີນ ກົມພະຍານະລິດສະລານຸວັດຕິວົງ|ສົມເດັດກົມພະຍານະລິດສະລານຸວັດຕິວົງ]]ເປັນຕົ້ນແບບ ເລິ່ມໃຊ້ໃນປີ [[ຄ.ສ. 1973]] ຕາມປະກາດສຳນັກນາຍົກລັດຖະມົນຕີຕາມພະລາຊະບັນຍັດເຄື່ອງໝາຍລາຊະການ ຄ.ສ. 1939 ສະບັບທີ 60 ລົງວັນທີ [[31 ພຶດສະພາ]] [[ຄ.ສ. 1973]] (ສະໄໝເມື່ອຍັງເປັນຈັງຫວັດພະນະຄອນນັ້ນໃຊ້ຕາ[[ພະທີ່ນັ່ງຈັກກີມະຫາປາສາດ]]ເປັນຕາປະຈຳຈັງຫວັດ) * '''ຕົ້ນໄມ້ປະຈຳບາງກອກ''' ຄື ຕົ້ນ[[ໄຊຍ້ອຍໃບແຫຼມ]] ({{lang|la|''Ficus benjamina''}}) * '''ສັດນ້ຳປະຈຳບາງກອກ''' ຄື [[ປາກະໂຫ້]] ({{lang|la|''Catlocarpio siamensis''}}) == ພູມິສາດ == === ພູມສາດ === [[File:Bangkok satellite city-area.jpg|thumb|right|ບາງກອກຈາກພາບຖ່າຍດາວທຽມ]] "ບາງກອກ" ມີພື້ນທີ່ 1,568 ຕາລາງກິໂລແມັດ ແມ່ນຈັງຫວັດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດແມ່ນອັນດັບທີ 68 ຂອງໄທ ແມ່ນເມືອງກວ້າງທີ່ສຸດຂອງໂລກ ແມ່ນເມືອງທີ່ໃຫຍ່ເປັນອັນດັບທີ 73 ຂອງໂລກ ແລະແມ່ນນະຄອນຫຼວງທີ່ມີພື້ນທີ່ກວ້າງແມ່ນອັນດັບ 4 ຂອງພູມິພາກອາຊຽນ ດ້ວຍມີ[[ແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ]]ເຊິ່ງທອດຕົວຍາວ 372 ກິໂລແມັດຜ່ານຈັງຫວັດ ເຮັດໃຫ້ບາງກອກແລະຈັງຫວັດໄກ້ຄຽງແມ່ນສ່ວນໜຶ່ງຂອງທີ່ຣາບລຸ່ມພາກກາງຕອນລຸ່ມຂອງປະເທດໄທ ເຊິ່ງເປັນພື້ນທີ່ອຸດົມສົມເໝາະແກ່ການເພາະປູກ ພື້ນທີ່ສ່ວນຫຼາຍໃນບາງກອກເປັນພື້ນທີ່ຣາບລຸ່ມ ຕັ້ງຢູ່ເທິງພື້ນທີ່ບໍລິເວນດິນດອນສາມຫຼ່ຽມປາກແມ່ນ້ຳ ເຊິ່ງເກີດຈາກຕະກອນນ້ຳພາ ມີລະດັບສູງຈາກລະດັບນ້ຳທະເລປານກາງປະມານ 1.50 -2 ແມັດ ໂດຍມີຄວາມລາດອຽງຈາກທິດເໜືອສູ່ອ່າວໄທທາງທິດໃຕ້ ແລະສະເພາະລຸ່ມແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາຕອນລຸ່ມຈະຢູ່ສູງກວ່າລະດັບນ້ຳທະເລບໍ່ເກີນ 1.50 ແມັດ ເຮັດໃຫ້ເກີດປັນຫານ້ຳທ່ວມບ່ອຍຄັ້ງໃນຊ່ວງລະດູມໍລະສຸມ ==== ອານາເຂດຕິດຕໍ່ ==== ບາງກອກມີອານາເຂດທາງບົກຕິດຕໍ່ກັບ[[ຈັງຫວັດສະໝຸດສາຄອນ]] [[ຈັງຫວັດນະຄອນປະຖົມ]] [[ຈັງຫວັດນົນທະບຸລີ]] [[ຈັງຫວັດປະທຸມທານີ]] [[ຈັງຫວັດສະເຊິງເຊົາ]] ແລະ [[ຈັງຫວັດສະໝຸດປາການ]] ສ່ວນອານາເຂດທາງທະເລອ່າວໄທຕອນໃນ ຕິດຕໍ່ກັບ[[ຈັງຫວັດເພັດຊະບຸລີ]] [[ຈັງຫວັດສະໝຸດສາຄອນ]] [[ຈັງຫວັດສະໝຸດປາການ]] ແລະ[[ຈັງຫວັດຊົນບຸລີ]] ໂດຍມີລາຍລະອຽດດັ່ງນີ້ * '''ທິດເໜືອ''' ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບ ຈັງຫວັດນົນທະບຸລີ ແລະ ຈັງຫວັດປະທຸມທານີ *ທິດຕາເວັນອອກ ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບ ຈັງຫວັດສະເຊິງເຊົາ * '''ທິດໃຕ້''' ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບ ຈັງຫວັດສະໝຸດປາການ ແລະ ອ່າວໄທ (ສ່ວນທີ່ເປັນພື້ນທີ່ອ່າວໄທທີ່ເປັນທີ່ເດີມຂອງ ຈັງຫວັດທົນບຸລີ ປັດຈຸບັນ [[ເຂດບາງຂຸນທຽນ]] ເຊິ່ງມີອານາເຂດທາງທະເລຕິດຕໍ່ທາງອ່າວໄທກັບຈັງຫວັດສະໝຸດສາຄອນ ຈັງຫວັດເພັດຊະບຸລີ ຈັງຫວັດຊົນບຸລີ ແລະ ຈັງຫວັດສະໝຸດປາການ ຈດທີ່ຢູ່ໃຕ້ສຸດ ລະຕິຈູດ 13 ອົງສາ 13 ລິບດາ 00 ຟິລິບດາເໜືອ, ລອງຈິຈູດ 100 ອົງສາ 27 ລິບດາ 30 ຟິລິບດາຕາເວັນອອກ ເຊິ່ງແມ່ນການແບ່ງຕາມພະລາຊະບັນຍັດກຳໜົດເຂດຈັງຫວັດໃນຕອນໃນ ພ.ສ. 2502) * '''ທິດຕາເວັນຕົກ''' ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບ ຈັງຫວັດສະໝຸດສາຄອນ ແລະ ຈັງຫວັດນະຄອນປະຖົມ == ສະຖານທີ່ສຳຄັນ == === ວັດ === * [[ວັດພະສີລັດຕະນະສາດສະດາລາມ]] ຫຼື [[ວັດພະແກ້ວ]] * [[ວັດໂພ]] * [[ວັດພະເຊດຕຸພົນວິມົນມັງຄາລາມ]] * [[ວັດລາຊະບໍພິດສະຖິດມະຫາສີມາລາມ]] * [[ວັດເທບສິລິນທາວາດ]] === ສູນ​ການ​ຄ້າ === * [http://static.asiawebdirect.com/m/bangkok/portals/bangkok-com/homepage/shopping-mall/siam-paragon/allParagraphs/02/image/siam-paragon-4.jpg ສະ​ຢາມພາ​ຣາກອນ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160220060914/http://static.asiawebdirect.com/m/bangkok/portals/bangkok-com/homepage/shopping-mall/siam-paragon/allParagraphs/02/image/siam-paragon-4.jpg |date=2016-02-20 }} * [http://www.catdumb.com/wp-content/uploads/2015/07/file20130419112707.jpg ເຊັນ​ຕັນເວິລ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829065537/http://www.catdumb.com/wp-content/uploads/2015/07/file20130419112707.jpg |date=2019-08-29 }} * [http://static.asiawebdirect.com/m/bangkok/portals/bangkok-com/shared/teasersL/magazine/5-shops-sukhumvit/teaserMultiLarge/image/terminal-21.jpg ​ເຕີ​ເມ​ນັນ ຊາວ​ອິດ (Terminal 21)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150315205144/http://static.asiawebdirect.com/m/bangkok/portals/bangkok-com/shared/teasersL/magazine/5-shops-sukhumvit/teaserMultiLarge/image/terminal-21.jpg |date=2015-03-15 }} * [[ສະ​ຢາມສະແຄວ]] '''ຫ້າງ ໃນບາງກອກ''' ຫ້າງ ເຊນທັນເວິລ ຫ້າງ ສະຫຍາມພາລາກອນ ຫ້າງ ເທອມິນັລຍີ່ສິບເອດ ຫ້າງ ເຊນທັນລາດພ້າວ ຫ້າງ ເຊນທັນເວດເກດ ຫ້າງ ສະຫຍາມເຊນເຕ້ອ ຫ້າງ ເຊນທັນປິ່ນເກ້າ ຫ້າງ ເດອະມອນບາງແຄ ຫ້າງ ຊີຄອນ ຫ້າງ ແຟຊັ່ນໄອແລນ ແລະອື່ນໆ ບາງກອກມີຫ້າງຫຼາຍ === ສະໜາມບິນ === * [http://farm7.static.flickr.com/6216/6272248062_99984a29c5_b.jpg ສະໜາມບິນສຸວັນນະພູມ] * [[ສະໜາມບິນດອນເມືອງ]] === ອື່ນ​ໆ === * [[ອະນຸສາວະລີໄຊສະໝໍລະພູມ]] * [[ເສາຊິງຊ້າ]] * [[ສວນລຸມພິນີ]] == ການເດີນທາງ == * '''ສະໜາມບິນຫຼັກ''' ແມ່ນ ສະໜາມບິນສຸວັນນະພູມ ເປັນສະໜາມບິນທີ່ໃຫຍ່ໂຕທີ່ສຸດ. * '''ສະໜາມບິນຮອງ''' ແມ່ນ ສະໜາມບິນດອນເມືອງ ເປັນ​ສະ​ໜາມ​ບິນ​ພາຍ​ໃນ​ປະ​ເທດ. * '''ທາງ​ພິ​ເສດ ຫຼື ທາງດ່ວນ''' ມີຢູ່ທົ່ວໄປ ເຊ່ນ ທາງ​ພິ​ເສດ​ສະ​ເຫຼິມ​ມະ​ຫາ​ນະ​ຄອນ, ທາງ​​ພິ​ເສດ​ສີ​ຣັດ ຯ​ລຯ. * '''ລົດໄຟຟ້າ''' ມີຫຼາຍ​ສາຍ ເຊ່ນ [[ລົດໄຟຟ້າບີທີເອສ]], ລົດ​ໄຟ​ຟ້າ​ສາຍ​ສີ​ນ້ຳ​ເງິນ, ລົດ​ໄຟ​ຟ້າ​ສາຍ​ສີ​ມ່ວງ, ລົດ​ໄຟ​ຟ້າ​ແອ​ປອດ​ລິ້ງ ຯ​ລຯ. == ການປົກຄອງ== [[ຮູບ:Seal Phra Nakhon.png|thumb|100px|ກາປະຈຳຈັງຫວັດພະນະຄອນ]] ບອງກອກມີລັກສະໜະເປັນ[[ເຂດການປົກຄອງພິເສດ]]ຕາມ[[ພະລາດຊະບັນຍັດ]]. ລະບຽບບໍລິຫານລາດຊະການບາງກອກ ຄ.ສ. 1985 ກຳໜົດໃຫ້ບາງກອກແມ່ນທະບວງການເມືອງ. ມີຖານະເປັນລາດຊະການບໍລິຫານສ່ວນທ້ອງຖິ່ນນະຄອນຫຼວງ. ມີ [[ຜູ້ວ່າລາຊະການບາງກອກ]] ມາແຕ່ [[ການເລືອກຕັ້ງ]] ແລະເປັນຜູ້ຮັບຜິດຊອບໃນການບໍລິຫານວຽກ ຢູ່ໃນຕຳແໜ່ງຕາມວາລະເທື່ອລະ 4 ປີ ນັບແຕ່ມື້ເລືອກຕັ້ງ. ການດຳເນີນວຽກມີ[[ສະພາບາງກອກ]]ອັນໄດ້ຮັບເລືອກຕັ້ງໂດຍກົງເຮັດວຽກຮ່ວມນຳ [[ຜູ້ວ່າລາຊະການບາງກອກ]]ຄົນປັດຈຸບັນ ຄື [[ມ.ລ.ວ.ສຸຂຸມພັນ ບໍລິພັດ]] ແລະ ປະຫຼັດບາງກອກປັດຈຸບັນ ຄື [[ຈະເລີນລັດ ຊູຕິການ|ນາຍຈະເລີນລັດ ຊູຕິການ]] === ການປົກຄອງ 50 ເຂດ === 50 ເຂດທັງໝົດໃນບາງກອກ {| |- valign="top" || # [[ເຂດພະນະຄອນ]] # [[ເຂດດຸສິດ]] # [[ເຂດໜອງຈອກ]] # [[ເຂດບາງຮັກ]] # [[ເຂດບາງເຂນ]] # [[ເຂດບາງກະປິ]] # [[ເຂດປະທຸມວັນ]] # [[ເຂດປ້ອມປາບສັດຕູພ່າຍ]] # [[ເຂດພະຂະໂໜງ]] # [[ເຂດມີນບຸລີ]] # [[ເຂດລາດກະບັງ]] # [[ເຂດຍານນາວາ]] # [[ເຂດສັມພັນທະວົງ]] # [[ເຂດພະຍາໄທ]] # [[ເຂດທົນບຸລີ]] # [[ເຂດບາງກອກໃຫຍ່]] # [[ເຂດຫ້ວຍຂວາງ]] # [[ເຂດຄອງສານ]] # [[ເຂດຕະລິ່ງຊັນ]] # [[ເຂດບາງກອກນ້ອຍ]] # [[ເຂດບາງຂຸນທຽນ]] # [[ເຂດພາສີຈະເລີນ]] # [[ເຂດໜອງແຂມ]] # [[ເຂດລາດບູລະນະ]] # [[ເຂດບາງພັດ]] || <ol start=26> <li>[[ເຂດດິນແດງ]] <li>[[ເຂດບຶງກຸ່ມ]] <li>[[ເຂດສາທອນ]] <li>[[ເຂດບາງຊື່]] <li>[[ເຂດຈະຕຸຈັກ]] <li>[[ເຂດບາງຄໍແຫຼມ]] <li>[[ເຂດປະເວດ]] <li>[[ເຂດຄອງເຕີຍ]] <li>[[ເຂດສວນຫຼວງ]] <li>[[ເຂດຈອມທອງ]] <li>[[ເຂດດອນເມືອງ]] <li>[[ເຂດລາຊະເທວີ]] <li>[[ເຂດລາດພ້າວ]] <li>[[ເຂດວັດທະນາ]] <li>[[ເຂດບາງແຄ]] <li>[[ເຂດຫຼັກສີ່]] <li>[[ເຂດສາຍໄໝ]] <li>[[ເຂດຄັນນາຍາວ]] <li>[[ເຂດສະພານສູງ]] <li>[[ເຂດວັງທອງຫຼາງ]] <li>[[ເຂດຄອງສາມວາ]] <li>[[ເຂດບາງນາ]] <li>[[ເຂດທະວີວັດທະນາ]] <li>[[ເຂດທຸ່ງຄຸ]] <li>[[ເຂດບາງບອນ]] </ol> || &nbsp;[[ຮູບ:Khet Bangkok.svg|350px|ແຜນທີ່]] |} ==ສະຖາບັນການສຶກສາໃນບາງກອກ== === ມະຫາວິທະຍາໄລໃນບາງກອກ === [[ມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດ]] [[ຈຸລາລົງກອນມະຫາວິທະຍາໄລ]] [[ມະຫາວິທະຍາໄລສີນະຄະຣິນ​ວິ​ໂຣດ ປະ​ສານ​ມິດ]] [[ມະຫາວິທະຍາໄລກະເສດສາດ]] [[ມະຫາວິທະຍທາໄລສິລະປາກອນ]] [[ມະຫາວິທະຍາໄລມະຫິດົນ]] [[ມະຫາວິທະຍາໄລຣັງສິດ]] [[ມະຫາວິທະຍາໄລເຕັກໂນໂລຊີພະຈອມເກຼ​ົ້າພະນະຄອນເຫນືອ]] [[ສະຖາບັນເຕັກໂນໂລຊີພະຈອມເກຼົ້າເ​ຈົ້າຄຸນທະຫານລາດກະບັງ]] === ໂຮງຮຽນໃນບາງກອກ === * [[ໂຮງຮຽນເທບສິຣິນ]] * [[ໂຮງຮຽນມາແຕຣ໌ເດອີວິທະຍາໄລ]] * [[ໂຮງຮຽນພົດພິທະຍະພະຍັດ]] * ໂຮງຮຽນ ສາມເສນວິທທະຍາລັຍ * ໂຮງຮຽນ ອັສສັມຊັນສຶກສາ * ໂຮງຮຽນ ກຸງເທພຄິສຕຽນ * ແລະອື່ນໆ ບາງກອກມີໂຮງຮຽນຫຼາຍ ການສຶກສາຂອງໄທ ມີອັນດັບທີ່ດີ ອັນດັບ 4 ຂອງອາຊຽນ ອັນດັບ 37 ຂອງໂລກ == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} === ບັນນານຸກົມ === * {{cite book|first1=Chris|last1=Baker|first2=Pasuk|last2=Phongpaichit|title=A History of Thailand|url=https://archive.org/details/historyofthailan00bake|publisher=Cambridge University Press|year=2005|isbn=978-0-521-01647-6}} * {{cite book|first=John|last=Crawfurd|title=Journal of an embassy from the governor-general of India to the courts of Siam and Cochin China; exhibiting a view of the actual state of those kingdoms |year=1830|volume=2|place=London|publisher=H. Colburn and R. Bentley|url=https://archive.org/details/journalanembass03crawgoog}} * {{cite book|last=Hamilton|first=Annette|chapter=Wonderful, Terrible: Everyday Life in Bangkok|title=A Companion to the City|editor1-first=Gary|editor1-last=Bridge|editor2-first=Sophie|editor2-last=Vatson|pages=460–471|publisher=Blackwell Publishing|year=2000|isbn=0-631-23578-7}} * {{cite book|first=Medhi |last=Krongkaew |chapter=The changing urban system in a fast-growing city and economy: The case of Bangkok and Thailand |pages=[https://archive.org/details/emergingworldcit0000unse/page/286 286]–334 |editor1-first=Fu-chen |editor1-last=Lo |editor2-first=Yue-man |editor2-last=Yeung |title=Emerging World Cities in Pacific Asia |url=https://archive.org/details/emergingworldcit0000unse |publisher=United Nations University Press |year=1996|isbn=92-808-0907-5}} * {{cite book |first1=Eduardo López |last1=Moreno |first2=Oyebanji |last2=Oyeyinka |first3=Gora |last3=Mboup |title=State of the World's Cities 2010/2011 – Cities for All: Bridging the Urban Divide |series=State of the World's Cities |publisher=Earthscan |place=London, Sterling, VA |year=2008 |isbn=978-1-84971-176-0 |accessdate=25 September 2012 |url=http://www.unhabitat.org/pmss/getElectronicVersion.aspx?nr=2917&alt=1 |format=PDF |archive-date=23 ພຶດສະພາ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120523102723/http://www.unhabitat.org/pmss/getElectronicVersion.aspx?nr=2917&alt=1 |url-status=dead }} * {{cite book |editor-first=Thierry |editor-last=Naudin |title=The State of Asian Cities 2010/11 |isbn=978-92-1-132274-3 |publisher=United Nations Human Settlements Programme |year=2010 |url=http://www.unescap.org/esd/apuf-5/documents/sacr.pdf |accessdate=25 September 2012 |archive-date=19 ມັງກອນ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130119175347/http://www.unescap.org/esd/apuf-5/documents/SACR.pdf |url-status=dead }} * {{cite book|author=Office of the National Economic and Social Development Board (NESDB) |title=Gross Regional and Provincial Product chain volume measures 1995–2010 edition |url= http://www.nesdb.go.th/Portals/0/eco_datas/account/gpp/2010/All%20GPP%20Book%202010p.zip |format=ZIP/PDF |date=August 2012|publisher=Office of the National Economic and Social Development Board|accessdate=25 September 2012}} * {{cite book|editor1-first=Nathanon|editor1-last=Thavisin|editor2-first=Pongsak|editor2-last=Semson|editor3-first=Kriengpol|editor3-last=Padhanarath|title=Your Key to Bangkok|year=2006|publisher=International Affairs Division, Bangkok Metropolitan Administration|place=Bangkok|isbn=974-9565-72-X|url=http://office.bangkok.go.th/iad/eng/viewpage.php?page_id=17|access-date=2016-11-17|archive-date=2013-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002125223/http://office.bangkok.go.th/iad/eng/viewpage.php?page_id=17|url-status=dead}} * {{cite book|author=Traffic and Transportation Department|title=สถิติจราจร ปี 2553 (Traffic statistics, 2010)|year=2011|url=http://203.155.220.150/abc/Book%20Jarajon.pdf|publisher=Traffic and Transportation Department, Bangkok Metropolitan Administration}}{{Dead link|date=ກັນຍາ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book|first=Sujit|last=Wongthes|script-title=th:กรุงเทพฯ มาจากไหน? |trans_title=Bangkok: A Historical Background |isbn=9786167686004 |year=2012 |publisher=Dream Catcher|place=Bangkok |url=http://www.sujitwongthes.com/2012/03/nonfiction2555-1/ |language = Thai}} * {{cite book|first=Mark|last=Yeandle|title=The Global Financial Centres Index 11|date=March 2012|isbn=978-0-9546207-7-6|publisher=Long Finance|url=http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2011.pdf|accessdate=25 September 2012|archive-date=2012-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319194027/http://www.longfinance.net/Publications/GFCI%2011.pdf|url-status=dead}} {{ຈັງຫວັດ}} [[ໝວດ:ປະເທດໄທ]] [[ໝວດ:ນະຄອນຫຼວງ]] [[ໝວດ:ນະຄອນຫຼວງໃນອາຊີ]] 0ievuehb984gjl53gpjk50dlueic30q 0 4863 129784 129676 2026-08-07T04:36:57Z ~2026-43484-77 23860 /* ສະຖານີສ່ວນກາງ */ 129784 wikitext text/x-wiki {{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ສະຖານີໂທລະພາບ | name = ສະຖານີໂທລະພາບແຫ່ງຊາດລາວ | en-name = LNTV | fr-name = TNL | logofile = Lao National Television logo.png | logosize = 150px | logoalt = ໂລໂກ້ ສັນ​ຍະລັກ ສທລ ແລະ ໂລໂກ້ ສັນຍະລັກ ທຊລ I Logo_png | logo_size | logo_alt | logo_caption |collapsible | type | launch = [[1 ​ກັນຍາ]] [[1979]] | picture format = 576 ໄອ | network = [[ສະຖານີໂທລະພາບ]]/[[ສະຖານີວິທະຍຸ]] | owner = ກະຊວງຖະແຫຼງຂ່າວ ວັດທະນະທໍາ ແລະ ທ່ອງທ່ຽວ | key people = | slogan = ໂທລະພາບແຫ່ງຊາດລາວ ຂ່າວການສຶກສາ ການບັນເທີງຂອງທ່ານສໍາລັບທ່ານ | country = {{flagicon|Laos}} [[ລາວ]] | broadcast area = {{flagicon|Laos}} ປະເທດລາວ | headquarters = | sister names = | web = {{URL|www.lntv.gov.la}} | terr serv 1 = | terr chan 1 = | terr serv 2 = | terr chan 2 = | sat serv 1 = | sat chan 1 = }} '''ສະຖານີໂທລະພາບແຫ່ງຊາດລາວ'''; (ທຊລ ຫຼືຊື່ຫຍໍ້ເກົ່າ ສທລ) ແມ່ນສະຖານີໂທລະພາບແຫ່ງຊາດແຫ່ງທຳອິດຂອງປະເທດລາວ ==ປະຫວັດ== ສະຖານີໂທລະພາບແຫ່ງຊາດລາວ ມີຊື່ຫຍໍ້ວ່າ ສທລ ກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນໃນວັນທີ 1 ກັນຍາ ປີ 1979 ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງ [[ສະຖານີວິທະຍູກະຈາຍສຽງແຫ່ງຊາດລາວ|ສະຖານີວິທະຍຸກະຈາຍສຽງແຫ່ງຊາດລາວ]] ໂດຍມີທ່ານ[[ໄກສອນ ພົມວິຫານ]] [[ລາຍຊື່ນາຍົກລັດຖະມົນຕີລາວ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] ເປັນປະທານເປິດສະຖານີ ໃນຍຸກປີ 1979-1982 ສທລ ອອກອາກາດມຶ້ລະ 5 ຊົ່ວໂມງ 30 ນາທີ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 18:30 ຫາ 00:00 ໂມງ ຂອງທຸກວັນຈັນ-ວັນສຸກ ສ່ວນພາກເຊົ້າ ເວລາ 06:00 ໂມງ ຫາ 13:30 ໂມງ ແລະພາກແລງ ເວລາ 16:30 ໂມງ ຫາ 00:00 ໂມງ ຂອງທຸກວັນເສົາ-ອາທິດ ແລະວັນພັກລັດຖະການ ໃນຍຸກປີ 1982-1986 ສທລ ອອກອາກາດມື້ລະ 7 ຊົ່ວໂມງ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 17:00 ໂມງ ຫາ 00:00 ໂມງ ສ່ວນພາກເຊົ້າ ເວລາ 06:00 ໂມງ ຫາ 14:00 ໂມງ ແລະພາກແລງ ເວລາ 17:00 ໂມງ ຫາ 00:00 ໂມງ ໃນຍຸກປີ 1986-1990 ສທລ ອອກອາກາດຈະຂຍາຍມື້ວັນລະ 8 ຊົ່ວໂມງ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 16:00 ໂມງ ຫາ 00:00 ໂມງ ສ່ວນອອກອາກາດພາກດຽວ 18 ຊົ່ວໂມງ 15 ນາທີ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 05:45 ໂມງ ຫາ 00:00 ໂມງ ໃນຍຸກປີ 1990-1992 ສທລ ອອກອາກາດຂຍາຍເວລາມື້ 10 ຊົ່ວໂມງ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 14:00 ໂມງ ຫາ 00:00 ໂມງ ຂອງທູກວັນຈັນ-ວັນສຸກ ໃນຍຸກລະດຸຮ້ອນໂອລາປິກ 1992 ສທລ ອອກອາກາດຂຍາຍເວລາມື້ລະ 12 ຊົ່ວໂມງ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 12:00 ໂມງ ຫາ 00:00 ໂມງ ຂອງທຸກວັນຈັນ-ວັນສຸກ ໃນລະດູຮ້ອນ-ກັນຍາ 1992 ສທລ ອອກອາກາດຂຍາຍມື້ລະ 13 ຊົ່ວໂມງ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 11:00 ໂມງ ຫາ 00:00 ໂມງ ໃນຍຸກລະດູໜາວ 1992-1993 ສທລ ອອກອາກາດຂຍາຍເວລາມື້ລະ 15 ຊົ່ວໂມງ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 09:00 ໂມງ ຫາ 00:00 ໂມງ ຂອງທຸກວັນຈັນ-ວັນສຸກ ໃນຍຸກປີ 1993-1994 ສທລ ອອກອາກາດຂຍາຍເວລາວັນມື້ລະ 18 ຊົ່ວໂມງ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 06:00 ໂມງ ຫາ 00:00 ໂມງ ຂອງທຸກມື້ ໃນຍຸກປີ 1994-1997 , 1997-2000 ສທລ ອກອາກາດຂຍາຍເວລາແຕ່ລະມື້ມີ 18 ຊົ່ວໂມງ 30 ນາທີ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 05:30 ໂມງ ຫາ 00:00 ໂມງ ໃນຍຸກປີ 2000-2005 ສທລ ອອກອາກາດມື້ລະ 21 ຊົ່ວໂມງ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 05:00 ໂມງ ຫາ 02:00 ໂມງ ໃນຍຸກປີ 2005-2008 ສທລ ອອກອາກາດມື້ລະ 20 ຊົ່ວໂມງ 30 ນາທີ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 04:30 ໂມງ ຫາ 01:00 ໂມງ ໃນຍຸກລະດູຮ້ອນ 2008-2009 ສຳລັບ ອອກອາກາດຂຍາຍມື້ລະ 21 ຊົ່ວໂມງ 30 ນາທີ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 03:30 ໂມງ ຫາ 01:00 ໂມງ ແລະໃນຍຸກປີ 1997 ສະຖານີໄດ້ອອກອາກາດຕະຫຼອດ 24 ຊົ່ວໂມງ ອອກອາກາດສະເພາະໃນ[[ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ]]ທາງຊ່ອງ 8 ໂດຍ ສທລ ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນເພື່ອກະຈາຍຂ່າວສານລັດຖະບານໄປຍັງປະຊາຊົນ ໃນປີ 1993 ສທລ ໄດ້ຮັບທຶນຈາກ[[ອົງການສື່ສານມວນຊົນແຫ່ງປະເທດໄທ]] ໃຫ້ຈັດຕັ້ງສະຖານີໂທລະພາບໃນບັນດາແຂວງ ແລະໄດ້ປ່ຽນເລກຊ່ອງຈາກ 8 ເປັນ 9 ແລະໄດ້ເປິດສະຖານີຊ່ອງ ສທລ3 ອີກ 1 ສະຖານີ ສທລ ໄດ້ປ່ຽນຊື່ຫຍໍ້ຈາກ ສທລ ເປັນ ທຊລ ໃນປີ 2009 ແລະໃນວັນທີ 1 ມັງກອນ 2013 ທຊລ1 ຂະຫຍາຍໄລຍະເວລາການອອກອາກາດຈາກການອອກອາກາດ 2 ພາກ ໂດຍພາກເຊົ້າ ອອກອາກາດຕັ້ງແຕ່ເວລາ 06:30 ໂມງ ຫາ 13:00 ໂມງ ແລະພາກແລງ ອອກອາກາດຕັ້ງແຕ່ເວລາ 16:00 ໂມງ ຫາ 23:00 ໂມງ ເປັນອອກອາກາດພາກດຽວ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 05:30 ໂມງ ຫາ 23:00 ໂມງ ແລະໃນວັນທີ 1 ທັນວາ 2016 ໄດ້ຂະຫຍາຍເວລາການເປິດສະຖານີເປັນ 05:00 ໂມງ ໂດຍໄດ້ຂະຫຍາຍເວລາການອອກອາກາດຂ່າວເຊົ້າອາລຸນວັນໃໝ່ ເປັນ 2 ຊົ່ວໂມງ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 06:00 ໂມງ ຫາ 08:00 ໂມງ ແລະຍັງເພີ່ມລາຍການຂ່າວຕົ້ນຊົ່ວໂມງໃນຊ່ວງເວລາ 10:00 ໂມງ ຫາ 17:00 ໂມງ ແລະໄດ້ເລິ່ມນຳໃຊ້ ticker bar ໃນລາຍການຂ່າວພາກຄ່ຳ ==ສະຖານີໃນສັງກັດ== ===ສະຖານີສ່ວນກາງ=== ສະຖານີໂທລະພາບແຫ່ງຊາດລາວ ມີສະຖານີໂທລະພາບຢູ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ 2 ສະຖານີ * '''[[ທຊລ1]]''' ອອກອາກາດໂດຍລະບົບ VHF ຊ່ອງ 9 ກຳລັງສົ່ງ 10/2 ກິໂລວັດ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 05:00 ໂມງ ຫາ ເວລາ 23:30 ໂມງ ສາມາດເບິ່ງໄດ້ໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ແລະໃນ[[ຈັງຫວັດໜອງຄາຍ]]ຂອງ[[ປະເທດໄທ]] ເນັ້ນລາຍການສາລະຂອງລັດຖະບານ ລາຍການສາລະຄະດີ ຂ່າວ ບັນເທິງທົ່ວໄປ ແລະຍັງເປັນສະຖານີຖ່າຍທອດສົດການປະກາດຜົນລາງວັນ[[ຫວຍພັດທະນາ]]ໃນວັນຈັນ-ວັນສຸກ ເວລາ 19:30 ໂມງ * '''[[ທຊລ3]]''' ເລິ່ມອອກອາກາດໃນປີ 1988 ໂດຍການຮັບທຶນສ້າງຈາກ[[ສະຖານີໂທລະພາບຊ່ອງ 3 ປະເທດໄທ]] ປະຈຸບັນອອກອາກາດໃນລະບົບ UHF ຊ່ອງ 33 ກຳລັງສົ່ງ 20 ກິໂລວັດ ຕະຫຼອດ 24 ຊົ່ວໂມງ ເນັ້ນລາຍການບັນເທິງ ໂດຍສະເພາະລາຍການເພງແລະຮູບເງົາຕ່າງປະເທດ ໂດຍ ທຊລ3 ເຄີຍເປັນສະຖານີຖ່າຍທອດສົດການແຂ່ງຂັນກິລາຊີເກມ ຄັ້ງທີ 25 ເຊິ່ງຈັດຢູ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນໃນປີ 2009 ເຮັດໃຫ້ທາງ ສທລ ຕ້ອງຂະຫຍາຍໄລຍະເວລາການອອກອາກາດເປັນມື້ລະ 24 ຊົ່ວໂມງ * '''[[ສທລ5]]''' ເລິ່ມອອກອາກາດໃນປີ 1982 ໂດຍການຮັບທຶນສ້າງຈາກ[[ສະຖານີໂທລະພາບຊ່ອງ 5 ປະເທດໄທ]] ອະດີດອອກອາກາດໃນລະບົບ VHF ຊ່ອງ 7 ກຳລັງສົ່ງ 15 ກິໂລວັດ ຕັ້ງແຕ່ເວລາ 06:00 ໂມງ ຫາ 01:00 ໂມງ ສາມາດເບິ່ງົດ້ໃນກຳແພງນະຄອນວຽງຈັນ ແລະໃນ[[ຈັງຫວັດນະຄອນສີທຳມະລາດ]]ຂອງ[[ປະເທດໄທ]]ເນັ້ນລາຍການກິລາ ໂດຍສະເພາະລາຍການ BBC2 ໃນສະຫະລັດອານາຈັກແລະເປິດມະຫາວິທະຫາໄລ ພາບພາຍົນຕ່າງປະເທດ ກິລາ ແລະຊິຮສ ສ່ວນຍັງເປັນສະຖານີຖ່າຍທອດສົດການແຂ່ງຂັນກິລາ [[BBC|BBC Sport Grandstand]] ໃນວັນເສົາ-ອາທິດ ເວລາ 12:15 ໂມງ ຫາ ເວລາ 17:00 ໂມງ ປະຈຸບັນົໄດ້ການຍຸຕິການສົ່ງສັນຍານຈານດາວທຽມໃນກາງເດືອນສິງຫາ 2007 ===ສະຖານີສ່ວນທ້ອງຖິ່ນ=== ທຊລ ມີສະຖານີໂທລະພາບສ່ວນທ້ອງຖິ່ນ ບໍລິຫານຮ່ວມລະຫວ່າງ ທຊລ ກັບຫ້ອງການປົກຄອງແຂວງ ໂດຍ 1 ແຂວງມີ 1 ຊ່ອງ ສະຖານີໂທລະພາບໃນບັນດາແຂວງຜະລິດລາຍການເອງ ແລະ ນຳລາຍການຈາກ ທຊລ ສ່ວນກາງ * [[ແຂວງອັດຕະປື]] - ຊ່ອງ 7 * [[ແຂວງຫຼວງພະບາງ]] - ຊ່ອງ 6 * [[ແຂວງບໍ່ແກ້ວ]] - ຊ່ອງ 5 * [[ແຂວງອຸດົມໄຊ]] - ຊ່ອງ 8 * [[ແຂວງບໍລິຄຳໄຊ]] - ຊ່ອງ 8 * [[ແຂວງຜົ້ງສາລີ]] - ຊ່ອງ 7 * [[ແຂວງຈຳປາສັກ]] - ຊ່ອງ 11 * [[ແຂວງສາລະວັນ]] - ຊ່ອງ 5 * [[ແຂວງຫົວພັນ]] - ຊ່ອງ 8 * [[ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ]] - ຊ່ອງ 12 * [[ແຂວງຄຳມ່ວນ]] - ຊ່ອງ 6 * [[ແຂວງໄຊຍະບູລີ]] - ຊ່ອງ 8 * [[ແຂວງຫຼວງນໍ້າທາ]] - ຊ່ອງ 9 * [[ແຂວງຊຽງຂວາງ]] - ຊ່ອງ 8 * [[ແຂວງເຊກອງ]] - ຊ່ອງ 9 ==ລາຍການທີມີຊື່ສຽງ== ===ລາຍການຂ່າວ=== ໃນອະດີດລາຍການຂ່າວອອກອາກາດໃນ 5 ພາກ - ພາກເຊົ້າ ໃນລາຍການ ຂ່າວເຊົ້າອາລຸນວັນໃໝ່ ເວລາ 07:00-08:00 ໂມງ ພາກ 10 ໂມງ ເວລາ 10:00-10:30 ໂມງ ພາກທ່ຽງ ເວລາ 12:00-12:30 ໂມງ ພາກແລງ ເວລາ 18:45-19:30 ໂມງ ແລະພາກເດິກ ເວລາ 22:00-22:30 ໂມງ ໃນປີ 2013 ໄດ້ເພີ່ມລາຍການຂ່າວຕົ້ນຊົ່ວໂມງໃນທຸກຊົ່ວໂມງຕັ້ງແຕ່ເວລາ 10:00 ໂມງ ຫາ 17:00 ໂມງ ແລະຂະຫຍາຍລາຍການຂ່າວເຊົ້າອາລຸນວັນໃໝ່ເປັນ 06:30-08:00 ແລະໃນປີ 2016 ໄດ້ຂະຫຍາຍເປັນ 06:00-08:00 ນອກຈາກລາຍການຂ່າວໃນພາສາລາວ ທຊລ ກໍ່ມີລາຍການຂ່າວໃນ[[ພາສາມົ້ງ]] [[ພາສາກຶມມຸ]] [[ພາສາອັງກິດ]] [[ພາສາຝະລັ່ງ|ພາສາຝຣັ່ງ]] ແລະໃນປີ 2016 ໄດ້ເພີ່ມລາຍການຂ່າວໃນ[[ພາສາຫວຽດນາມ]]ອີກນຳ ໂດຍຂ່າວໃນພາສາມົ້ງແລະກຶມມຸ ປະຈຸບັນອອກອາກາດທຸກມື້ໃນເວລາ 05:00-06:00 ແລະ 18:00-18:45 ຂ່າວພາສາອັງກິດ ພາສາຝຣັ່ງ ອອກອາກາດໃນເວລາ 20:00-20:30 ແລະ 22:30-23:00 ແລະຂ່າວພາສາຫວຽດອອກອາກາດເປັນລາຍການສຸດທ້າຍ ໃນເວລາ 23:00-23:15 ໂມງ ===ລາຍການທົ່ວໄປ=== * [[ເພງຍາມບ່າຍ]] ລາຍການເພງລາວສະໄໝ ອອກອາກາດທາງ ທຊລ3 ທຸກວັນຈັນ-ສຸກ ໃນເວລາ 12:30-13:30 ເລິ່ມອອກອາກາດໃນປີ 2008 ໂດຍມີ[[ວາດສະໜາ ໄຊອຸດົມ]] ເປັນພິທີກອນ * [[ຊ່ອງ 3 ຍາມແລງ]] ລາຍການເພງລາວສະໄໝ ອອກອາກາດທາງ ທຊລ3 ທຸກວັນຈັນ-ສຸກ ໃນເວລາ 16:00-17:00 ເລິ່ມອອກອາກາດໃນປີ 2008 ໂດຍໃນຍຸກທຳອິດມີ [[ອານຸລັກ ວີລະວົງ]] ຫຼືວີເຈນ້ອຍ ເປັນພິທິກອນ * [[7 ວັນຫັນສາ]] ລາຍການເພງລາວສະໄໝ ອອກອາກາດທາງ ທຊລ3 ທຸກວັນຈັນ-ສຸກ ໃນເວລາ 17:00-18:00 ເລິ່ມອອກອາກາດໃນປີ 2008 ໂດຍມີ[[ສຸດາລັດ ຄຸນມາລາ]] ເປັນພິທີກອນ ເປັນລາຍການທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມສູງສຸດໃນປະເທດລາວ * [[ສານຝັນໃຫ້ເປັນດາວ]] ລາຍການປະກວດຮ້ອງເພງແບບ Reality show ລາຍການທຳອິດຂອງປະເທດລາວ ອອກອາກາດທາງ ທຊລ 3 ໃນປີ 2011 ຜະລິດໂດຍບໍລິສັດ [[Lao Art Media]] ໂດຍອອກອາກາດຂ່າວສານຂອງບັນດາຜູ້ເຂົ້າແຂ່ງຂົນທຸກວັນຈັນ-ສຸກ ເວລາ 20:00-20:15 ໂມງ ແລະອອກອາກາດການຖ່າຍທອດສົດການປະກວດທຸກວັນເສົາແລງ * [[ດາວດວງນ້ອຍ]] ລາຍການທີ່ໃຫ້ເດັກມາສະແດງອອກແລະຂ່າວສານທົ່ວໄປສຳລັບເດັກ * [[ເມດຕາທຳ]] * [[ສະເໜ່ເພງລາວ]] * [[ຊິງກັບຊອງ]] * [[ຊຸບຊິບແຊບ]] ==ພິທີກອນ== * '''[[ກອງຄຳ ດວງແກ້ວ]]''' - ຂ່າວພາກເຊົ້າອາລຸນວັນໃໝ່ * '''[[ອາໂນມາ ລັດທິດາ]]''' - ລາຍການຂ່າວທຸກລາຍການ * '''[[ຄຳຫຼ້າ ຂັນທະວົງ]]''' - ລາຍການຂ່າວທຸກລາຍການ * '''[[ຈັນທະສອນ ທະວີໄຊ]]''' - ລາຍການຂ່າວທຸກລາຍການ, 30ນາທີທີວີລາວ ລາຍການຂ່າວທຸກລາຍການ *'''[[ດວງວິເສດ ມິດທິຍາພອນ]]'''- * '''[[ສຸນິຕ້າ ພິມມະສອນ]]''' - ລາຍການຂ່າວທຸກລາຍການ, 30ນາທີທີວີລາວ * [[ວາດສະໜາ ໄຊອຸດົມ]] - ເພງຍາມບ່າຍ * [[ອານຸລັກ ວີລະວົງ]] - ຊ່ອງ3ຍາມແລງ * [[ສຸດາລັດ ຄຸນມາລາ]] - 7ວັນຫັນສາ * [[ຄອນສະຫວັນ ຍາງ]] *[[ວີທີວີ3]] [[ໝວດ:ສະຖານີໂທລະພາບໃນປະເທດລາວ]] 57m2jdijwmwsplhgsihxm9fqc1ao2va 0 6163 129753 111223 2026-08-06T20:46:05Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129753 wikitext text/x-wiki [[ຮູບ:London Lead Image.jpg|right|thumb|ລອນດອນ]] '''ລອນດອນ''' ({{lang-en|London}}) ແມ່ນ[[ນະຄອນຫຼວງ]]ຂອງ[[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] ແມ່ນເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນ[[ສະຫະພາບເອີລົບ]] <ref>[http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=384 Office for National Statistics, "Largest EU City"] www.statistics.gov.u{{en icon}}</ref> ເປັນໜຶ່ງໃນສູນກາງສຳຄັນທາງທຸລະກິດ ການເມືອງ ວັດທະນະທຳ ແລະປະຫວັດສາດຂອງໂລກ ເປັນຜູ້ນຳດ້ານການເງິນ<ref>[http://business.timesonline.co.uk/article/0, ,8209-2081045, 00.html Focus: Squeezing the Big Apple -Louise Armitstead, Richard Fletcher, Mark Kleinman and Dominic Rushe (March 12, 2006)]{{Dead link|date=ພະຈິກ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} business.timesonline.co.uk {{en icon}}</ref>ການເມືອງ ການສື່ສານ ການບັນເທີງ ແຟຊັ້ນ ແລະສິລະປະ. ເປັນສູນກາງການຄະມະນາຄົມໃນລະດັບນານາຊາດ ແລະເປັນເມືອງທ່ອງທ່ຽວສຳຄັນຂອງ[[ເອີລົບ]] ໂດຍເດີ່ນບິນທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນລອນດອນ ແມ່ນ [[ເດີ່ນບິນນານາຊາດຮີດທະໂລ]]. [[ຈີດີພີ]]ຂອງລອນດອນ ຄິດເປັນຮ້ອຍລະ 19.5 ຂອງສະຫະລາຊະອານາຈັກ. ມີປະຊາກອນປະມານ 7.5 ລ້ານຄົນ (ຂໍ້ມູນເມື່ອ ຄ.ສ. 2006) ແລະປະມານ 12 - 14 ລ້ານຄົນຖ້າລວມ[[ນະຄອນຫຼວງລອນດອນແລະປະລິມົນທົນ]]. ເປັນເມືອງທີ່ປະກອບດ້ວຍຫຼາຍຊົນຊາດ ວັດທະນະທຳ ສາສະໜາ ແລະພາສາ ເຊິ່ງມີຫຼາຍກວ່າ 300 ພາສາ<ref>[https://www.london.gov.uk/mayor/case_for_london2001/ GLA - "Investing in London: The Case for the Capital" (2001)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080612191238/http://www.london.gov.uk/mayor/case_for_london2001/ |date=2008-06-12 }} www.london.gov.uk {{en icon}}</ref>. ==ອ້າງອີງ== <references /> ;ບັນນານຸກົມ *{{Cite book | last=Ackroyd | first=Peter | title=London: The Biography | url=https://archive.org/details/londonbiography0000ackr | publisher=Vintage | location=London | year=2001 | isbn=978-0-09-942258-7 | page=880 | ref=harv }} *{{Cite book | last=Mills | first=David | title=Dictionary of London Place Names | url=https://archive.org/details/dictionaryoflond0000mill | publisher=Oxford Paperbacks | year=2001 | isbn=978-0-19-280106-7 | oclc=45406491 | ref=harv }} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == * [http://www.london.gov.uk/ London offical site] {{en icon}} * [http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=2449&delete_record=75105/ British Pathé] Digitalised archive containing hundreds of films of 20th century London{{en icon}} * [http://www.british-history.ac.uk/place.aspx?region=1 London] in ''British History Online'', with links to numerous authoritative online sources{{en icon}} * [http://www.visitlondon.com/ VisitLondon.com]&nbsp;– Official London Tourism site{{en icon}} * [http://www.museumoflondon.org.uk/ Museum of London Group Portal&nbsp;– Home]{{en icon}} * [http://www.tfl.gov.uk/ Transport for London] (TfL)&nbsp;– city transport authority{{en icon}} * [http://mapoflondon.uvic.ca/ Map of Early Modern London] Historical Map & Encyclopaedia of Shakespeare's London. Scholarly{{en icon}} [[ໝວດ:ປະເທດອັງກິດ]] [[ໝວດ:ເມືອງຫຼວງ]] [[ໝວດ:ເມືອງໃນສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] [[ໝວດ:ນະຄອນຫຼວງ]] 0e7jsycg6nxps1luwvaajxkdgo6bvip 0 7373 129685 121115 2026-08-06T18:40:33Z InternetArchiveBot 13695 Add 8 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129685 wikitext text/x-wiki [[File:Red Cross of Christianity.png|frameless|upright=0.5|right]] '''ສາສະໜາຄິດ''' ຫຼືຊື່ອື່ນວ່າ '''ສາສະໜາຄຣິດ''', '''ສາສະໜາຄະລິດ''', ແລະ '''ຄິດຕະສາສະໜາ''' (ອັງກິດ: Christianity, {{lang-fr|Christianisme}}) ເປັນ[[ສາດສະໜາ]]ປະເພດ[[monotheism]] ໂດຍອີງໃສ່ຊີວິດ ແລະຄຳສອນຂອງ [[ພຣະເຢຊູ]] ດັ່ງທີ່ປາກົດຢູ່ໃນ [[ພຣະກິດຕິຄຸນ]] (ພຣະກິດຕິຄຸນ canonical) ແລະການຂຽນ[[ພຣະສັນຍາໃໝ່]]ອື່ນໆ <ref>[[BBC]], [http://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/ ''BBC—Religion & Ethics—566, Christianity'']</ref> ຄຣິສຕຽນເອີ້ນວ່າ [[ຄຣິສຕຽນ]] ຫຼື 'ຄຣິສຕຽນ'. ພຣະ​ເຢ​ຊູ​ເປັນ [[ພຣະ​ບຸດ​ຂອງ​ພຣະ​ເຈົ້າ]] ແລະ [[ພຣະ​ຄໍາ​ຂອງ Incarnate|Incarnate ພຣະ​ເຈົ້າ]] ແລະ [[ພຣະ​ຜູ້​ໄຖ່]] ສໍາ​ລັບ​ຄົນ​ບາບ. ດັ່ງນັ້ນຊາວຄຣິດສະຕຽນຈຶ່ງເອີ້ນພຣະເຢຊູ "[[ພຣະຄຣິດ]]" ຫຼື "[[ພຣະເມຊີອາ]]"<ref name="Briggs"> Briggs, Charles A. ''The fundamental Christian faith: the origin, history and interpretation of the Apostles' and Nicene creeds.'' C. Scribner's sons, 1913. [http://books.google.com/books?id=VKMPAAAAIAAJ Books.Google.com]</ref> ປະຈຸບັນ, ສາດສະໜາຄຣິສຕຽນຖືກແບ່ງອອກເປັນ 3 ນິກາຍໃຫຍ່ຄື: [[ໂຣມັນກາໂຕລິກ]], [[ອໍໂທດັອກ]] ແລະ [[ໂປເຕສະແຕນ]], ເຊິ່ງຍັງແບ່ງອອກເປັນຫຼາຍສາຂາ. [[Apostolic]] Roman Catholicism ແລະ Orthodoxy ແຍກອອກໃນລະຫວ່າງ [[East-West Schism]] (East-West Schism) ໃນປີ 1054, ແລະ Protestantism ເກີດຂຶ້ນຫຼັງຈາກ [[Apostolic]]. [[ການປະຕິຮູບ]] ໃນສະຕະວັດທີ 16, ເຊິ່ງແຍກອອກຈາກ ໂບດ Roman Catholic.<ref>{{Cite book|url=http://books.google.com/books?id=q-vhwjamOioC&pg=PA23&dq=anagignoskomena#v=onepage&q=anagignoskomena&f=true |title=Orthodox and Wesleyan Scriptural understanding and practice | editor = S. T. Kimbrough|publisher=St Vladimir's Seminary Press|year=2005|isbn=9780881413014}}</ref> == ຄວາມເຊື່ອ == ສາສະໜາຄິດມີຄວາມເຊື່ອວ່າແມ່ນສາສະໜາແຫ່ງ[[ຄວາມຮັກ]] ຍ້ອນ[[ພະເຈົ້າ]]ຊົງຮັກ[[ມະນຸດ]] ຊົງຮັກປະຊາກອນຂອງພະອົງຊົງສ້າງ[[ສັດ]]ຕ່າງໆ ຂຶ້ນມາເພື່ອຮັບໃຊ້ ເປັນ[[ອາຫານ]]ແກ່ມະນຸດ ແລະຊົງໃຫ້ມະນຸດລົງສູ່ນແຮ່ເມື່ອບໍ່ສັດທາໃນພະເຈົ້າ. ສາສະໜາຄິດແມ່ນສາສະໜາທີ່ນັບຖືສັດທາໃນພະເຈົ້າອົງດຽວ ເຊື່ອວ່າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ສ້າງ[[ໂລກ]] ແລະ ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງລວມເຖິງມະນຸດໂດຍໃຊ້ເວລາພຽງ 6 ມື້ ແລະ ຢຸດພັກໃນວັນທີ 7 ເມື່ອບໍ່ເຖິງ 6000 ປີກ່ອນ. ພະເຈົ້າ ແມ່ນ ພະເຊໂຮວາ (ພໍ່) ມີພະເຢຊູຄິດເປັນ[[ສາສະດາ]] ສາສະໜາຄິດເຊື່ອໃນພະເຈົ້າໜຶ່ງດຽວເຊິ່ງດຳລົງໃນສາມພະບຸກຄົນ ໃນພະລັກສະນະ "ຕີເອກະພາບ" ຫຼີ "ຕີເອການຸພາບ" (Trinité) ແມ່ນ ພະພໍ່, ພະບຸດ ແລະພະຈິດ (ພະວິນຍານບໍລິສຸດ). ມີພະຄຳພີແມ່ນ ພະຄິດຕະທຳຄຳພີ ຫຼື ຄຳພີໄບເບີນ (The Bible). ສາສະໜາຄິດມີຜູ້ນັບຖືທັງໝົດ 2,100 ລ້ານຄົນ. ຖືວ່າແມ່ນສາສະໜາທີ່ມີຈຳນວນຜູ້ນັບຖືຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໂລກ. ສາສະໜາຄິດມີຮາກຖານມາຈາກ[[ສາສະໜາຊູດາ]] (ຫຼືສາສະໜາຢິວ) ໂດຍມີເນື້ອຫາແລະຄວາມເຊື່ອບາງສ່ວນຄືກັນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນ[[ຄຳພີໄບເບີນເອເບີ]] ທີ່[[ຄິດຕະນິກະຊົນ]]ຮູ້ຈັກໃນຊື່ [[ພັນທະສັນຍາເດີມ]] (The Old Testament) ໂດຍໃນພະຄິດຕະທຳຄຳພີ 5 ເຫຼັ້ມທຳອິດຈາກທັງໝົດ 46 ເຫຼັ້ມໃນພາກພັນທະສັນຍາເດີມ ທີ່ເອີ້ນວ່າ [[ປັງຕາເຕີກ]] (Pentateuque) ໄດ້ຮັບການນັບຖືເປັນພະຄຳພີຂອງສາສະໜາຊູດາ ແລະ[[ສາສະໜາອິສະລາມ]] ດ້ວຍເຊັ່ນກັນ ໂດຍໃນພະທຳຫຼາຍຕອນໄດ້ພະຍາກອນເຖິງ[[ພະແມັດຊີ]] (Messiah/Messie) ທີ່ຊາວຄິດເຊື່ອວ່າ ເປັນ ພະເຢຊູ ເຊັ່ນ [[ປຶ້ມປະກາດ]] ອີຊາຢາ ບົດທີ 53 ຯລຯ. ຄິດຕະຊົນນັ້ນມີຄວາມເຊື່ອວ່າພະເຢຊູຄິດເປັນພະບຸດຂອງພະເຈົ້າທີ່ມາບັງເກີດເປັນມະນຸດ ຈາກຍິງພົນຫົມຈັນ (ສາວບໍລິສຸດ) ໂດຍລິດອຳນາດຂອງພະເຈົ້າ ເພື່ອໄຖ່ມະນຸດໃຫ້ພົ້ນຈາກຄວາມບາບໂດຍການສິ້ນພະຊົນຢູ່[[ໄມ້ກາງແຂນ]] ແລະຊົງຟື້ນຂຶ້ນມາຈາກຄວາມຕາຍໃນສາມມື້ຫຼັງຈາກນັ້ນ ແລະສະເດັດສູ່[[ສະຫວັນ]]ປະທັບເບື້ອງຂວາພະຫັດຂອງພະພໍ່ ຜູ້ທີ່ເຊື່ອແລະໄວ້ວາງໃຈໃນພະອົງຈະໄດ້ຮັບການອະໄພໂທດ[[ບາບ]] ແລະຈະເຂົ້າສູ່ການພິພາກສາໃນມື້ສຸດທ້າຍຄືກັນກັບທຸກຄົນ ແຕ່ຈະລອດພົ້ນຈາກການຖືກພິພາກສາໃຫ້ຕະກົນແຮ່ແຕ່ຈະເປັນການພິພາກສາເພື່ອຮັບບຳເໜັດລາງວັນແທນໃນ[[ມື້ສິ້ນໂລກ]] (Armageddon) ແລະໄດ້ເຂົ້າສູ່ພະລາຊະສະຫວັນ ແຕ່ຖ້າຜູ້ໃດບໍ່ເຊື່ອຈະຖືກປັບໂທດຫລັງຄວາມຕາຍ == ນິກາຍ == ມະນຸດໄດ້ແບ່ງສາສະໜາຄິດໃຫ້ເປັນນິກາຍຕ່າງ ໆ ເຊິ່ງແປໄປຕາມພື້ນທີ່, [[ວັດທະນະທຳ]], ແລະຄວາມຄິດຂອງຕົນ. ນິກາຍທີ່ສຳຄັນມີ 3 ນິກາຍແມ່ນ * ນິກາຍ[[ໂລມັງກາໂຕລິກ]]ແປວ່າສາກົນ ເປັນນິກາຍດັ້ງເດີມທີ່ຢຶດ-ໝັ່ນໃນຫຼັກຄຳສອນຂອງພະເຢຊູຄິດເຄົາລົບ[[ພະນາງມາລີ]]ແລະນັກບຸນຕ່າງ ໆ ພາຍໃນວັດຂອງນິກາຍນີ້ຈະມີຮູບເຄົາລົບພະເຍຊູຄິດ [[ພະແມ່ມາລີ]] ແລະ[[ນັກບຸນ]]ຕ່າງ ໆ ມີສູນກາງຢູ່ທີ່[[ນະຄອນລັດວາຕິກັງ]] ມີ[[ພະສັນຕະປາບ]]ປັນປະມຸກ ໂດຍສືບທອດມາຕັ້ງແຕ່ສະໄໝອັກລະສາວົກກຸ່ມທຳອິດ ໂດຍຖືວ່າ [[ນັກບຸນປີແອກ]] (ແຊັງປີແອກ) ແມ່ນພະສັນຕະປາບພະອົງທຳອິກ ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການຍິນຍອມຈາກພະເຈົ້າໃຫ້ປົກຄອງສາສະໜາຈັກລະທັງມວນແລະສືບທອດມາເຖິງ[[ພະສັນຕະປາບບັງເນດິກທີ 16]] ອົງປະຈຸບັນເປັນອົງທີ 265. ກາໂຕລິກນັ້ນຈະມີ[[ນັກບວດ]] ທີ່ເອີ້ນວ່າ [[ບາດຫຼວງ]] ແລະເຊີກ (ນັກບວດຍິງ). ມີຜູ້ນັບຖືນິກາຍນີ້ປະມານ 1000 ລ້ານຄົນ. ນິກາຍນີ້ຖືວ່າບາດຫຼວງ ເປັນສື່ກາງລະຫວ່າງພະເຈົ້າແລະມະນຸດ (ຕົວແທນພະເຈົ້າໃນໂລກນີ້). * ນິກາຍ[[ອອກໂຕດົກ]]ແປວ່າຖືກຕ້ອງ ນັບຖືໃນປະເທດທາງຝັ່ງ[[ເອີລົບ]]ຕາເວັນອອກ ເຊັ່ນ [[ປະເທດລັດເຊຍ]] ໂດຍແຍກໂຕອອກໄປຈາກພະສາສະນະຈັກຂອງ[[ກະສັດ]]ແຫ່ງນະຄອນ[[ກົງສະຕັງຕີນົບ]]ຍ້ອນເຫດຜົນບໍ່ຢາກຢູ່ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງອົງສັນຕະປາບເຊິ່ງມີອຳນາດຫຼາຍສູງກວ່າກະສັດ (ຄືມີອຳນາດແຕ່ງຕັ້ງແລະຖອດຖອນກະສັດໄດ້) ໃນສະໄໝນັ້ນ ໂດຍທີ່ບໍ່ໄດ້ປ່ຽນແປງຂໍ້ຄວາມເຊື່ອ ຂໍ້ຄວາມເຊື່ອຂອງນິກາຍອອກໂຕດົກຄືກັນກັບຂໍ້ຄວາມເຊື່ອຂອງນິກາຍ[[ໂລມັງກາໂຕລິກ]] ມີພະໄອຍະກາ ເປັນປະມຸກ. ນິກາຍອອກໂຕດົກຍັງມີຊື່ເອີ້ນອີກຊື່ໜຶ່ງວ່າ ພະສາສະນະຈັກຕາເວັນອອກ ມີຜູ້ນັບຖືລວມກັນປະມານ 500 ລ້ານຄົນ. * ນິກາຍ[[ໂປແຕສະຕັງ]] ແຍກໂຕມາຈາກນິກາຍໂລມັງກາໂຕລິກໃນຊ່ວງ[[ຄິດຕະສະຕະວັດທີ 16]] ເປັນນິກາຍທີ່ຖືວ່າສັດທາຂອງແຕ່ລະຄົນທີ່ມີຕໍ່ພະເຈົ້າສຳຄັນກວ່າພິທີກຳ ເຊິ່ງຍັງແຕກຍ່ອຍອອກເປັນຫຼາຍຮ້ອຍນິກາຍເນື່ອງຈາກມີຄວາມເຫັນແຕກຕ່າງກ່ຽວກັບພະຄຳພີ ແລະການປະຕິບັດໃນພິທີກຳ ນິກາຍນີ້ບໍ່ມີນັກບວດເຊື່ອວ່າທຸກຄົນສາມາດເຂົ້າເຖິງພະເຈົ້າໄດ້ໂດຍມິຕ້ອງອາໄສບາດຫຼວງແລະຖືວ່າພະເຢຊູໄດ້ຊົງໄຖ່ບາບແກ່ສາສະນິກທຸກຄົນໄປເມື່ອຖືກຕຶງກາງແຂນແລ້ວ. ນິກາຍນີ້ມີພຽງໄມ້ກາງແຂນເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງສາສະໜາເທົ່ານັ້ນ. ມີຜູ້ນັບຖືລວມກັນທຸກນິກາຍຍ່ອຍປະມານ 500 ລ້ານຄົນ. == ພິທີກຳສຳຄັນໃນສາສະໜາຄິດ == ພິທີກຳໃນສາສະໜານີ້ ມີສຳຄັນໆ ຢູ່ 7 ພິທີ ເອີ້ນວ່າ ພິທີຮັບສິນສັກສິດ ມີດັ່ງນີ້ • ສິນລ້າງບາບຫຼືການຮັບບັບຕິສະມາ ເປັນພິທີທຳອິດທີ່ໍຊາວຄິດທຸກຄົນຕ້ອງຮັບ ໂດຍສິດຍາພິບານຈະໃຊ້ນ້ຳສັກສິດເທລົງເທິງຫົວພ້ອມເຈີມນ້ຳມັນຄິດມາທີ່ໜ້າຜາກ. • ສີນລໍໄພບາບ ເປັນ[[ການສາລະພາບບາບ]]ກັບພະເຈົ້າໂດຍຜ່ານບາດຫຼວງ ບາດຫຼວງຈະເປັນຜູ້ຕັກເຕືອນສັ່ງສອນບໍ່ໃຫ້ເຮັດບາບນັ້ນອີກ ແລະເຮັດການອະໄພບາບໃຫ້ໃນນາມພະເຈົ້າ. • ສິນມະຫາສະນິດ ເປັນພິທີກຳຮັບສິນໂດຍຮັບ[[ເຂົ້າຈີ່]]ແລະ[[ແວງ]]ມາຮັບປະທານ ໂດຍຄວາມເຊື່ອວ່າພະກາຍແລະພະ[[ເລືອດ]]ຂອງພະເຢຊູ. • ສິນກຳລັງ ເປັນພິທີຮັບສິນໂດຍການເຈີມ[[ໜ້າຜາກ]] ເພື່ອຢືນຢັນຄວາມເຊື່ອວ່າຈະນັບຖືສາສະໜາຄິດຕະຫຼອດໄປແລະໄດ້ຮັບພະພົນຂອງພະຈິດເຈົ້າ ເຮັດໃຫ້ເຂັ້ມແຂງໃນຄວາມເຊື່ອຫຼາຍຂຶ້ນ. • ສິນສົມລົດ ເປັນພິທີປະກອບການແຕ່ງງານ ໂດຍບາດຫຼວງເປັນພະຍານ ເປັນການສະແດງຄວາມສຳພັນວ່າຈະຮັກກັນຈົນກວ່າຊີວິດຈະສິ້ນ. • ສິນບວດ ສະຫງວນໄວ້ສະເພາະຜູ້ທີ່ຈະບວດເປັນບາດຫຼວງແລະເປັນຊາຍເທົ່ານັ້ນ. • ສິນເຈີມຄົນໄຂ້ ເປັນພິທີເຈີມຄົນໄຂ້ໂດຍບາດຫຼວງຈະເຈີມນ້ຳມັນລົງເທິງໜ້າຜາກແລະມືທັງສອງຂ້າງຂອງຜູ້ປ່ວຍ ໃຫ້ລະລຶກວ່າພະເຈົ້າຈະຢູ່ກັບຕົນແລະໃຫ້ພະລັງບັນເທົາອາການເຈັບປ່ວຍ ສຳລັບນິກາຍໂລມັງກາໂຕລິກແລະນິກາຍອອກໂຕດົກ ຈະມີພິທີກຳທັງ 7 ພິທີ ແຕ່ສຳລັບນິກາຍໂປແຕສະຕັງ ຈະມີພຽງ 3 ພິທີຄືພິທີບັບຕິດມາ, ພິທີມະຫາສະນິດ ແລະ ພິທີສົມລົດສັກສິດ == ອ້າງອີງ == <references/> ;ບັນນານຸກົມ {{Refbegin|colwidth=30em}} * Barrett, David; Kurian, Tom and others. (ed.). ''World Christian Encyclopedia''. Oxford University Press (2001). *{{Cite book|title=New Dictionary of Theology|url=https://archive.org/details/newdictionaryoft0000unse_s2k2|editor1-first=Sinclair|editor1-last=Ferguson|editor2-first=David|editor2-last=Wright|others=consulting ed. Packer, James|year=1988|publisher=[[Inter-Varsity Press]]|location=Leicester|isbn=0-85110-636-6|author=editors, Sinclair B. Ferguson, David F. Wright ; consulting editor, J.I. Packer.}} * Albright, William F. ''From the Stone Age to Christianity''. * Alexander, T. Desmond. ''New Dictionary of Biblical Theology''. * [[Greg Bahnsen|Bahnsen, Greg]]. ''[http://www.cmfnow.com/articles/pt173.htm A Reformed Confession Regarding Hermeneutics'' (article 6)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141204091801/http://www.cmfnow.com/articles/pt173.htm |date=2014-12-04 }}. * [http://www.wlsessays.net/files/BalgeAugustinian.PDF Martin Luther, Augustinian]''. * Ball, Bryan; Johnsson, William (ed.). ''The Essential Jesus''. Pacific Press (2002). ISBN 0-8163-1929-4. * Barry, John F. ''One Faith, One Lord: A Study of Basic Catholic Belief''. William H. Sadlier (2001). ISBN 0-8215-2207-8 * Benton, John. ''Is Christianity True?'' Darlington, Eng.: Evangelical Press (1988). ISBN 0-85234-260-8 * [[Bettenson, Henry]] (ed.). ''Documents of the Christian Church''. Oxford University Press (1943). * Bokenkotter, Thomas. ''A Concise History of the Catholic Church ''. Doubleday (2004). ISBN 0-385-50584-1 * Bruce, F.F. ''The Canon of Scripture''. * Chambers, Mortimer; Crew, Herlihy, Rabb, Woloch. ''The Western Experience. Volume II: The Early Modern Period''. Alfred A. Knopf (1974). ISBN 0-394-31734-3. * Coffey, John. ''Persecution and Toleration in Protestant England 1558–1689''. Pearson Education (2000). * Cross, F. L.; Livingstone, E. A. (ed.). ''The Oxford Dictionary of the Christian Church''. Oxford University Press (1997). ISBN 0-19-211655-X. * Deppermann, Klaus. ''Melchior Hoffman: Social Unrest and Apocalyptic Vision in the Age of Reformation''. ISBN 0-567-08654-2. * Dilasser, Maurice. ''The Symbols of the Church''. Collegeville, MN: Liturgical Press (1999). ISBN 0-8146-2538-X * Duffy, Eamon. ''Saints and Sinners, a History of the Popes''. Yale University Press (1997). ISBN 0-300-07332-1 * Elwell, Walter A.; Comfort, Philip Wesley. ''Tyndale Bible Dictionary'', Tyndale House Publishers (2001). ISBN 0-8423-7089-7. * Esler, Phillip F. ''The Early Christian World''. Routledge (2004). * Farrar, F.W. ''[http://www.tentmaker.org/books/mercyandjudgment/mercy_and_judgment_ch1.html Mercy and Judgment. A Few Last Words On Christian Eschatology With Reference to Dr. Pusey's, "What Is Of Faith?"]''. Macmillan, London/New York (1904). * Foutz, Scott. ''[http://www.quodlibet.net/luther.shtml '' Martin Luther and Scripture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000414063800/http://www.quodlibet.net/luther.shtml |date=2000-04-14 }}'' Martin Luther and Scripture''. * Fowler, Jeaneane D. ''World Religions: An Introduction for Students'', Sussex Academic Press (1997). ISBN 1-898723-48-6. * [[Reginald H. Fuller|Fuller, Reginald H.]] ''[[The Foundations of New Testament Christology]]'' Scribners (1965). ISBN 0-684-15532-X. * Froehle, Bryan; Gautier, Mary, ''Global Catholicism, Portrait of a World Church'', Orbis books; Center for Applied Research in the Apostolate, Georgetown University (2003) ISBN=1-57075-375-X * Funk, Robert. ''The Acts of Jesus: What Did Jesus Really Do?''. Polebridge Press (1998). ISBN 0-06-062978-9. * Glenny, W. Edward. ''Typology: A Summary Of The Present Evangelical Discussion''. * Gonzalez, Justo L. ''The Story of Christianity: The Early Church to the Dawn of the Reformation'', Harper Collins Publishers, New York (1984). * Hanegraaff, Hank. ''Resurrection: The Capstone in the Arch of Christianity''. Thomas Nelson (2000). ISBN 0-8499-1643-7. * Harnack, Adolf von. ''[http://www.ccel.org/ccel/harnack/dogma1.ii.iii.iii.html History of Dogma]'' (1894). * Hickman, Hoyt L. and others. ''Handbook of the Christian Year''. Abingdon Press (1986). ISBN 0-687-16575-X * Hinnells, John R. ''The Routledge Companion to the Study of Religion'' (2005). * Hitchcock, Susan Tyler. ''Geography of Religion''. [[National Geographic Society]] (2004) ISBN 0-7922-7313-3 * Kelly, J.N.D. ''Early Christian Doctrines''. * Kelly, J.N.D. ''The Athanasian Creed''. [[Harper & Row]], New York (1964). * Kirsch, Jonathan. ''God Against the Gods''. * Kreeft, Peter. ''Catholic Christianity''. Ignatius Press (2001) ISBN 0-89870-798-6 * Letham, Robert. ''The Holy Trinity in Scripture, History, Theology, and Worship''. P & R Publishing (2005). ISBN 0-87552-000-6. * Lorenzen, Thorwald. ''Resurrection, Discipleship, Justice: Affirming the Resurrection Jesus Christ Today''. Smyth & Helwys (2003). ISBN 1-57312-399-4. * McLaughlin, R. Emmet, ''Caspar Schwenckfeld, reluctant radical: his life to 1540'', New Haven: Yale University Press (1986). ISBN 0-300-03367-2. * [[Diarmaid MacCulloch|MacCulloch, Diarmaid]], ''The Reformation: A History''. Viking Adult (2004). * [[Diarmaid MacCulloch|MacCulloch, Diarmaid]], ''A History of Christianity: The First Three Thousand Years''. London, Allen Lane. 2009. ISBN 978-0-7139-9869-6 * Marber, Peter. ''Money Changes Everything: How Global Prosperity Is Reshaping Our Needs, Values and Lifestyles''. FT Press (2003). ISBN 0-13-065480-9 * Marthaler, Berard. ''Introducing the Catechism of the Catholic Church, Traditional Themes and Contemporary Issues''. Paulist Press (1994). ISBN 0-8091-3495-0 * Mathison, Keith. ''The Shape of Sola Scriptura'' (2001). * McClintock, John, ''Cyclopaedia of Biblical, Theological, and Ecclesiastical Literature''. Harper &Brothers, original from [[Harvard University]] (1889) * [[Alister McGrath|McGrath, Alister E]]. ''Christianity: An Introduction''. Blackwell Publishing (2006). ISBN 1-4051-0899-1. * McGrath, Alister E. ''Historical Theology''. * [[John McManners|McManners, John]]. ''Oxford Illustrated History of Christianity''. Oxford University Press (1990). ISBN 0-19-822928-3. * Meconi, David Vincent. "Pagan Monotheism in Late Antiquity", in: ''Journal of Early Christian Studies''. * Metzger, Bruce M., Michael Coogan (ed.). ''Oxford Companion to the Bible''. [[Oxford University Press]] (1993). ISBN 0-19-504645-5. * Mullin, Robert Bruce. ''A short world history of Christianity''. Westminster John Knox Press (2008). * Norman, Edward. ''The Roman Catholic Church, An Illustrated History''. University of California (2007) ISBN 978-0-520-25251-6 * Olson, Roger E., ''The Mosaic of Christian Belief''. InterVarsity Press (2002). ISBN 978-0-8308-2695-7. * Orlandis, Jose, ''A Short History of the Catholic Church''. Scepter Publishers (1993) ISBN 1-85182-125-2 * Ott, Ludwig. ''Grundriß der Dogmatik''. Herder, Freiburg (1965). * Otten, Herman J. ''Baal or God? Liberalism or Christianity, Fantasy vs. Truth: Beliefs and Practices of the Churches of the World Today''.... Second ed. New Haven, Mo.: Lutheran News, 1988. * Pelikan, Jaroslav; Hotchkiss, Valerie (ed.) ''Creeds and Confessions of Faith in the Christian Tradition''. [[Yale University Press]] (2003). ISBN 0-300-09389-6. * Putnam, Robert D. ''Democracies in Flux: The Evolution of Social Capital in Contemporary Society''. Oxford University Press (2002). * Riley-Smith, Jonathan. ''The Oxford History of the Crusades''. New York: Oxford University Press, (1999). * Robinson, George. ''Essential Judaism: A Complete Guide to Beliefs, Customs and Rituals''. New York: Pocket Books (2000). * Schama, Simon . ''A History of Britain''. Hyperion (2000). ISBN 0-7868-6675-6. * Servetus, Michael. ''Restoration of Christianity''. Lewiston, New York: Edwin Mellen Press (2007). * Simon, Edith. ''Great Ages of Man: The Reformation''. Time-Life Books (1966). ISBN 0-662-27820-8. * Smith, J.Z. (1998). * Spitz, Lewis. ''The Protestant Reformation''. Concordia Publishing House (2003). ISBN 0-570-03320-9. * Sproul, R.C. ''Knowing Scripture''. * [[Charles Spurgeon|Spurgeon, Charles]]. ''[http://www.spurgeon.org/calvinis.htm A Defense of Calvinism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410133140/http://www.spurgeon.org/calvinis.htm |date=2008-04-10 }}''. * Sykes, Stephen; Booty, John; Knight, Jonathan. ''The Study of Anglicanism''. Augsburg Fortress Publishers (1998). ISBN 0-8006-3151-X. * Talbott, Thomas. ''[http://www.willamette.edu/~ttalbott/PICTURES.pdf Three Pictures of God in Western Theology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080413172335/http://www.willamette.edu/~ttalbott/PICTURES.pdf |date=2008-04-13 }}" (1995). * Ustorf, Werner. "A missiological postscript", in: McLeod, Hugh; Ustorf, Werner (ed.). ''The Decline of Christendom in Western Europe, 1750–2000''. Cambridge University Press (2003). * Walsh, Chad. ''Campus Gods on Trial''. Rev. and enl. ed. New York: Macmillan Co., 1962, t.p.&nbsp;1964. xiv, [4], 154 p. * White, Howard A. ''[http://www.appiusforum.com/restoration.html The History of the Church] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510115047/http://www.appiusforum.com/restoration.html |date=2013-05-10 }}''. * Woodhead, Linda. ''An Introduction to Christianity''. {{Refend}} ;ອ່ານຕື່ມ {{Refbegin|colwidth=30em}} *{{Cite book |author=Gill, Robin |title=The Cambridge companion to Christian ethics |url=https://archive.org/details/cambridgecom_xxxx_2001_000_6685357 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, UK |year=2001 |pages= |isbn=0-521-77918-9 |oclc= |doi= |accessdate=2008-01-03}} *{{Cite book |author=Gunton, Colin E. |title=The Cambridge companion to Christian doctrine |url=https://archive.org/details/cambridgecom_xxxx_1997_000_6738321 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, UK |year=1997 |pages= |isbn=0-521-47695-X |oclc= |doi= |accessdate=2008-01-03}} * MacCulloch, Diarmaid. ''Christianity: The First Three Thousand Years'' (Viking; 2010) 1,161 pages; survey by leading historian *{{Cite book |author=MacMullen, Ramsay |title=Voting About God in Early Church Councils|url=https://archive.org/details/votingaboutgodin0000macm |publisher=Yale University Press |location=New Haven, CT |year=2006 |pages= |isbn=0-300-11596-2 |oclc= |doi= |accessdate=2008-01-03}} *{{Cite book |author=Padgett, Alan G.; Sally Bruyneel |title=Introducing Christianity |publisher=Orbis Books |location=Maryknoll, N.Y. |year= 2003 |pages= |isbn= 1-57075-395-4 |oclc= |doi= |accessdate=2008-01-03}} *{{Cite book |author=Price, Matthew Arlen; Collins, Michael |title=The story of Christianity |url=https://archive.org/details/storyofchristian0000coll |publisher=Dorling Kindersley |location=New York |year=1999 |pages= |isbn=0-7513-0467-0 |oclc= |doi=}} *{{Cite book |author=[[Pope Benedict XVI|Ratzinger, Joseph]] |title=Introduction To Christianity (Communio Books) |url=https://archive.org/details/introductiontoch0000bene_v8m7 |publisher=Ignatius Press |location=San Francisco |year= 2004 |pages= |isbn=1-58617-029-5 |oclc= |doi= |accessdate=2008-01-03}} * Roper, J.C., ''Bp''. (1923), ''et al''. ''Faith in God'', in series, ''Layman's Library of Practical Religion, Church of England in Canada'', vol. 2. Toronto, Ont.: Musson Book Co. ''N.B''.: The series statement is given in the more extended form which appears on the book's front cover. *{{Cite book |author=Tucker, Karen; Wainwright, Geoffrey|title=The Oxford history of Christian worship |publisher=Oxford University Press |location=Oxford [Oxfordshire] |year=2006 |pages= |isbn=0-19-513886-4 |oclc= |doi= |accessdate=2008-01-03}} *{{Cite book |author=Wagner, Richard |title=Christianity for Dummies |url=https://archive.org/details/christianityford0000wagn |publisher=For Dummies |location= |year= 2004|pages= |isbn=0-7645-4482-9 |oclc= |doi= |accessdate=2008-01-03}} *{{Cite book |author= Webb, Jeffrey B. |title=The Complete Idiot's Guide to Christianity |url= https://archive.org/details/completeidiotsgu0000webb_i4x8 |publisher=Alpha Books |location=Indianapolis, Ind |year= 2004|pages= |isbn= 1-59257-176-X |oclc= |doi= |accessdate=2008-01-03}} *{{Cite book |author=Woodhead, Linda |title=Christianity: a very short introduction |publisher=Oxford University Press |location=Oxford [Oxfordshire] |year=2004 |pages= |isbn=0-19-280322-0 |oclc= |doi= |accessdate=2008-01-03}} {{Refend}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ == * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/115240/Christianity "Christianity"]. Encyclopædia Britannica Online. *{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/index.shtml |title=BBC—Religion & Ethics—Christianity |accessdate=2008-01-03 |author= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= |month= |work= |publisher=British Broadcasting Corporation |pages= |doi= |archiveurl= |archivedate= |quote= }} A number of introductory articles on Christianity. *{{Cite news |url=http://www.cbc.ca/montreal/features/religion/christianity.html |title=CBC Montreal—Religion—Christianity |accessdate=2008-01-03 |author= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= |month= |work= |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |pages= |doi= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050226014542/http://www.cbc.ca/montreal/features/religion/christianity.html |archivedate=2005-02-26 |quote= |deadurl=yes |url-status=live }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050226014542/http://www.cbc.ca/montreal/features/religion/christianity.html |date=2005-02-26 }} An overview of Christianity. *{{cite web |url=http://www.netzarim.co.il |title=Netzarim |accessdate= 2008-10-21 |author= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= |month= |work= |publisher=- Click at 'History Museum' in the left menu |pages= |doi= |archiveurl= |archivedate= |quote= }} The origin of Christianity * Adena, L. [http://cliojournal.wikispaces.com/How+the+Jesus+Cult+Captured+the+Roman+State The 'Jesus Cult' and the Roman State in the Third Century] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150104073248/http://cliojournal.wikispaces.com/How+the+Jesus+Cult+Captured+the+Roman+State |date=2015-01-04 }}, Clio History Journal, 2008. [[ໝວດ:ຄິດຕະສາສະໜາ]] d9jy0p4unb1c5jgcwx1pa472hp84508 0 7645 129724 121158 2026-08-06T19:50:46Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129724 wikitext text/x-wiki '''ໄຮ້ເພດ''' (ຄຳເຄົ້າ: ໄຮ້ເພສ, {{lang-en|asexuality}}, {{lang-fr|asexualité}}) ແມ່ນ[[ລົດສະນິຍົມທາງເພດ]]ປະເພດນຶ່ງ<ref name = Bogaert2004>{{cite journal |last=Bogaert|first=Anthony F. |year=2004 |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15497056 |title=Asexuality: prevalence and associated factors in a national probability sample |journal=[[Journal of Sex Research]] |volume=41 |issue=3 |pages=279–87|accessdate=May 12, 2013}}</ref><ref name="Sexual orientation">{{cite journal|last=Melby|first=Todd|title=Asexuality gets more attention, but is it a sexual orientation?|journal=Contemporary Sexuality|year=2005|month=November|volume=39|issue=11|pages=1, 4–5|issn=1094-5725|url=http://www.apositive.org/wordpress_backup/?page_id=222|archiveurl=https://archive.ph/20120629001732/http://www.apositive.org/wordpress_backup/?page_id=222|archivedate=29 ມິຖຸນາ 2012|accessdate=20 November 2011|postscript=&nbsp;&nbsp;[http://journalseek.net/cgi-bin/journalseek/journalsearch.cgi?field=title&query=1094-5725 The journal currently does not have a website]|url-status=live}}</ref><ref name="Sex and society">{{cite book|editor=Marshall Cavendish|title=Sex and Society|url=http://books.google.com/books?id=aVDZchwkIMEC&pg=PA82|accessdate=27 July 2013|volume=2|year=2010|publisher=Marshall Cavendish|isbn=978-0-7614-7906-2|pages=82–83|contribution=Asexuality}}</ref> ເຊິ່ງບໍ່ມີຄວາມຕ້ອງການທາງ[[ໂລແມນຕິກ]]ຫຼືທາງເພດຕໍ່ຜູ້ໃດເລີຍ ຫຼື ບໍ່ມີຄວາມຕ້ອງການທາງເພດເລີຍ. <ref name= Bogaert2006>Bogaert, Anthony F. (2006). [http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=18172400 "Toward a conceptual understanding of asexuality"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114191419/http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=18172400 |date=2012-01-14 }}. ''[[Review of General Psychology]]'' '''10''' (3): 241–250. Retrieved 31 August 2007.</ref><ref name="Kelly">{{cite book|last = Kelly| first = Gary F.| authormask = | authorlink = |title = Sexuality Today: The Human Perspective|url =https://archive.org/details/sexualitytodayhu00unse|edition=7|series =| year = 2004 | publisher = [[McGraw-Hill]] |location=|isbn= 9780072558357|oclc = |doi =|bibcode =|id =| page = [https://archive.org/details/sexualitytodayhu00unse/page/401 401]| pages =| nopp = | at =|chapter = Chapter 12 | chapterurl =|quote =|ref =| laysummary =|laydate =|separator=|postscript = &nbsp;&nbsp;Asexuality is a condition characterized by a low interest in sex.|lastauthoramp =}}</ref><ref name="Prause">{{cite journal|last=Prause|first=Nicole|coauthors=Cynthia A. Graham|year=2004|month=August|url=http://www.kinseyinstitute.org/publications/PDF/PrauseGrahamPDF.pdf|title=Asexuality: Classification and Characterization|journal=[[Archives of Sexual Behavior]]|volume=36|pages=341–356|accessdate=31 August 2007|doi=10.1007/s10508-006-9142-3|format=PDF|pmid=17345167|issue=3|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927014407/http://www.kinseyinstitute.org/publications/PDF/PrauseGrahamPDF.pdf|archivedate=27 ກັນຍາ 2007|deadurl=no|url-status=dead}}</ref> ໃນປີ 2004 ພົບວ່າ ຄົນໄຮ້ເພດມີປະມານ 1%.<ref name=Bogaert2004/><ref name="cnn">{{cite news |url=http://www.cnn.com/2004/TECH/science/10/14/asexual.study/index.html |title=Study: One in 100 adults asexual |publisher=CNN |accessdate=11 November 2007 |date=15 October 2004 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071027081628/http://www.cnn.com/2004/TECH/science/10/14/asexual.study/index.html |archivedate=27 ຕຸລາ 2007 |deadurl=no |url-status=live }}</ref> ==ອ້າງອີງ== <references/> {{ລົດສະນິຍົມທາງເພດ}} [[ໝວດ:ເພດສຶກສາ]] [[ໝວດ:ລົດສະນິຍົມທາງເພດ]] [[ໝວດ:ຄວາມຮັກ]] hlaxbtpoumknb7rtzyy95bqx2otqiqb 0 7700 129706 128239 2026-08-06T19:17:10Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129706 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = Éire {{ga icon}}<br />Ireland {{en icon}} | conventional_long_name = ອຽກລັງ | common_name = ອຽກລງ | image_flag = Flag of Ireland.svg | image_coat = Coat_of_arms_of_Ireland.svg | image_map = EU-Ireland.svg | national_motto = ບໍ່ມີ | national_anthem = "[[ເອົາລານນາວີອັນ]]"<div style="padding-top:0.5em;" class="center">{{center|[[File:United States Navy Band - Amhrán na bhFiann.ogg]]}}</div> | official_languages = [[ພາສາໄອຣິຊ]]ແລະ[[ພາສາອັງກິດ]] | national_language = [[ພາສາໄອຣິຊ]]ແລະ[[ພາສາອັງກິດ]] | capital = [[ດູບລິນ]] | latd = 53|latm=26|latNS=N|longd=6|longm=15|longEW=W | largest_city = [[ດູບລິນ]] | government_type = [[ປະຊາທິປະໄຕ]][[ລະບົບລັດຖະສະພາ]] | leader_title1 = [[ປະທານປະເທດແຫ່ງສາທາລະນະລັດອຽກລັງ|ປະທານປະເທດ]] | leader_title2 = [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີແຫ່ງສາທາລະນະລັດອຽກລັງ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name1 = [[ເເຄັດເທີຣິນ ຄອນນອລີ]]<br /> | leader_name2 = [[ໄມເຄິນ ມາຕິນ]] | area = 70,273 | areami² = 27,133<!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> | area_rank = 117 | area_magnitude = 1 E9 | percent_water = 2 | population_estimate = 4,456,000 | population_estimate_year = 2553 | population_estimate_rank = 120 | population_census = 4,761,865 | population_census_year = 2559 | population_density = 67.7 | population_densitymi² = 175.3<!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> | population_density_rank = 142 | GDP_PPP_year = 2548 | GDP_PPP = 136.9 ພັນລ້ານ[[ໂດລາສະຫະລັດ]] | GDP_PPP_rank = 50 | GDP_PPP_per_capita = 34,100 ໂດລາສະຫະລັດ | GDP_PPP_per_capita_rank = 4 | HDI_year = 2546 | HDI = 0.946 | HDI_rank = 8 | HDI_category = <font color="#009900">ສູງ</font> | sovereignty_type = [[ປະຫວັດສາດອຽກລັງ|ເອກະລາດ]] | sovereignty_note = ຈາກ [[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] | established_event1 = ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງ | established_event2 = ໂດຍສົນທິສັນຍາ | established_date1 = [[21 ມັງກອນ]] [[ຄ.ສ. 1919]] | established_date2 = [[6 ທັນວາ]] [[ຄ.ສ. 1921]] | currency = [[ຢູໂລ]] (€) ¹ | currency_code = EUR | time_zone = [[ເວລາມາຕະຖານກີນິດ|GMT]] | utc_offset = +0 | time_zone_DST = [[ເວລາລະດູຮ້ອນປອນອຽກລັງ|IST]] | utc_offset_DST = +1 | drives_on = ຊ້າຍມື | cctld = [[.ie]] | calling_code = 353 | footnotes = ¹ ກ່ອນໜ້າ [[ค.ศ. 1999|1999]]: [[ປອນອຽກລັງ|ປອນອຽກລັງ ("Punt")]]| }} '''ໄອຣ໌ແລນດ໌'''<ref>ຈາກພາສາຝະລັ່ງ Irlande.</ref> ({{lang-fr|Irlande}} {{lang-ga|Éire}}) ຄຳບັນຍາຍລະບອບການປົກຄອງຂອງປະເທດນີ້ (ບໍ່ແມ່ນຊື່ທາງການ) ແມ່ນ '''ສາທາລະນະລັດໄອຣ໌ແລນດ໌''' ({{lang-en|Republic of Ireland}}; {{lang-ga|Poblacht na hÉireann}}) ນັບເປັນສະມາຊິກທີ່ຢູ່ໄກສຸດທາງຕາເວັນຕົກຂອງ[[ສະຫະພາບເອີລົບ]]. ມີປະຊາກອນ 4 ລ້ານກວ່າຄົນ. ເປັນປະເທດເທິງ[[ເກາະອຽກລັງ]]. ຢູ່ຫ່າງຈາກທະວີບ[[ເອີລົບ]]ໄປທາງຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ ໂດຍຄອບຄຸມພື້ນທີ່ປະມານ 5 ໃນ 6 ຂອງເກາະດັ່ງກ່າວ (ສ່ວນທີ່ເຫຼືອອີກ 1 ໃນ 6 ຂອງເກາະອຽກລັງ ເອີ້ນວ່າ [[ອຽກລັງເໜືອ]] ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງ[[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ|ສະຫະລາຊະອານາຈັກເບຕາຍໃຫຍ່ແລະອຽກລັງເໜືອ]]). ໃນການແຂ່ງຂັນ[[ລັກບີ້]]ລະດັບນານາຊາດ ນັກກິລາຈາກທັງສາທາລະນະລັກອຽກລັງ ແລະ[[ແຄວ້ນອຽກລັງເໜືອ]] ຈະເຂົ້າຮ່ວມໃນທີມດຽວກັນ ໃນຊື່ທີມສະຫະພັນລັກບີ້ອຽກລັງ. ນອກຈາກນີ້ອຽກລັງແມ່ນອີກປະເທດນຶ່ງທີ່ໃຊ້[[ເງິນຢູໂລ]]. == ປະຊາກອນສາດ == ປະເທດອຽກລັງມີປະຊາກອນປະມານ 4,832,765 ຄົນ (ກວດສອບເມື່ອປີ ຄ.ສ. 2014).<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |access-date=2014-12-09 |archive-date=2019-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506104239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |url-status=dead }}</ref> === ພາສາ === ປະເທດອຽກລັງມີພາສາທາງການສອງພາສາ ແມ່ນ [[ພາສາອຽກລັງ]] ແລະ [[ພາສາອັງກິດ]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |access-date=2014-12-09 |archive-date=2019-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506104239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |url-status=dead }}</ref>​ ພາສາອຽກລັງແມ່ນພາສາປະຈຳຊາດ ແຕ່ ມີແຕ່ພຽງ 39% ຂອງປະຊາກອນເທົ່ານັ້ນທີ່ເວົ້າພາສາອຽກລັງໄດ້. ພາສາອຽກລັງມີຜູ້ເວົ້າປະມານ 138,000 ຄົນ (ກວດສອບເມື່ອປີ ຄ.ສ. 2012) ແລະ ມີຜູ້ເວົ້າເປັນພາສາທີສອງປະມານ 1,000,000 ຄົນໃນປະເທດອຽກລັງ (ກວດສອບເມື່ອປີ ຄ.ສ. 2012).<ref> Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds.). 2014. ''Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition.'' Dallas, Texas: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com.</ref> ປະຊາກອນສ່ວນຫຼາຍເວົ້າພາສາອັງກິດຍ້ອນປະເທດອຽກລັງເຄີຍເປັນສ່ວນນຶ່ງຂອງ[[ອານາຈັກອັງກິດ]]ໃນອະດີດ.​ ພາສາອັງກິດທີ່ເວົ້າໃນປະເທດອຽກລັງແມ່ນພາສາອັງກິດສຳນຽງອຽກລັງ. == ອ້າງອີງ == {{reflist}} ==== ບັນນານຸກົມ ==== * {{Cite book |title=Ireland: Neutrality and the International Use of Force |last=Gilland|first=Karin|year=2001|publisher=Routledge|isbn=0415218047|ref=harv}} * {{Cite book |title=Rough guide to Ireland|url=https://archive.org/details/ireland0000unse_g9o2|last=Greenwood|first=Margaret|year=2003|publisher=Rough Guides|isbn=1843530597|ref=harv}} * {{Cite book |title=James Clarence Mangan - His Selected Poems|last=Mangan|first=James Clarence|year=2007|publisher=Read Books|isbn=1408627000|ref=harv}} * {{Cite book |title=Two thousand years of Coptic Christianity|last=Meinardus|first=Otto Friedrich August|year=2002|publisher=American Univ in Cairo Press|isbn=9774247574|ref=harv}} * {{Cite book |title=A New History of Ireland: Prehistoric and early Ireland|last=Moody|first=Theodore William|year=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=0198217374|ref=harv}} == ອ່ານຕື່ມ == * ''The Irish Free State Constitution Act, 1922'' * J. Anthony Foley and Stephen Lalor (ed), ''Gill & Macmillan Annotated Constitution of Ireland'' (Gill & Macmillan, 1995) (ISBN 0-7171-2276-X) * FSL Lyons, ''Ireland Since the Famine'' * Alan J. Ward, ''The Irish Constitutional Tradition: Responsible Government and Modern Ireland 1782–1992'' (Irish Academic Press, 1994) (ISBN 0-7165-2528-3) == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == ; ລັດຖະບານ * [http://www.irlgov.ie/ Irish State] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081108001743/http://www.irlgov.ie/ |date=2008-11-08 }} – ''ລັດຖະບານສາທາລະນະລັດອຽກລັງ'' * [http://www.gov.ie/aras {{lang|ga|Áras an Uachtaráin}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050403211720/http://www.gov.ie/aras/ |date=2005-04-03 }} – ປະທານປະເທດສາທາລະນະລັດອຽກລັງ * [http://taoiseach.gov.ie/ Taoiseach] – ນາຍົກລັດຖະມົນຕີສາທາລະນະລັດອຽກລັງ * [http://www.gov.ie/oireachtas/frame.htm Tithe an Oireachtais] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611071209/http://www.gov.ie/oireachtas/frame.htm |date=2008-06-11 }} – ລັດຖະສະພາສາທາລະນະລັດອຽກລັງ * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-i/ireland.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917132146/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-i/ireland.html |date=2013-09-17 }} ; ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປ * [http://www.state.gov/p/eur/ci/ei/ Ireland] information from the [[United States Department of State]] * [http://www.loc.gov/rr/international/main/ireland/ireland.html Portals to the World] from the United States [[Library of Congress]] * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/ireland.htm Ireland] at ''UCB Libraries GovPubs'' {{EU}} [[ໝວດ:ປະເທດອຽກລັງ| ]] [[ໝວດ:ປະເທດ]] [[ໝວດ:ເອີລົບ]] 818x2c0pmhtmm64p8j9vjkyfflrs4x7 0 7704 129694 127256 2026-08-06T18:48:05Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129694 wikitext text/x-wiki {{ມະຫາສະໝຸດໃນໂລກ}} '''ມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກ''' ({{lang-en|Atlantic Ocean}}, {{lang-fr|Océan Atlantique}}) ເປັນ[[ມະຫາສະໝຸດ]]ທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ເປັນອັນດັບສອງຂອງໂລກ. ຄອບຄຸມພື້ນທີ່ປະມານ 1 ໃນ 5 ຂອງພື້ນຜິວໂລກ. ຊື່ຂອງມະຫາສະໝຸດມາຈາກ[[ພາສາເກັກ]] ໝາຍເຖິງ "ທະເລຂອງອັດລາ" (L'Océan d'Atlas). ==ອ້າງອີງ== * {{cite book| last = Winchester| first = Simon| title = Atlantic: A Vast Ocean of a Million Stories| url = https://archive.org/details/atlanticvastocea0000winc| year = 2010| publisher = HarperCollins UK| isbn = 9780007341375 }} ==ລິງຄ໌ພາຍນອກ== * [http://www.cartage.org.lb/en/themes/geoghist/histories/history/hiscountries/A/atlanticocean.html www.cartage.org.lb] * [http://www.wdl.org/en/item/10081 "Map of Atlantic Coast of North America from the Chesapeake Bay to Florida"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140508173734/http://www.wdl.org/en/item/10081/ |date=2014-05-08 }} from 1639 via the [[World Digital Library]] [[ໝວດ:ມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກ]] [[ໝວດ:ມະຫາສະໝຸດ|ອ]] 99z3gksqxojjvzqqmnltpvwbqnqu215 0 7715 129762 126194 2026-08-06T20:58:59Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129762 wikitext text/x-wiki {{short description|ປະເທດໃນເອີຣົບກາງ}} {{coord|51|N|9|E|display=title}} {{Infobox country | conventional_long_name = ສະຫະພັນ ສາທາລະນະລັດ ເຢຍລະມັນ | common_name = ເຢຍລະມັນ | native_name = ''Bundesrepublik Deutschland'' ([[ພາສາເຢຍລະມັນ|ເຢຍລະມັນ]]) | image_flag = Flag of Germany.svg | image_coat = Coat of arms of Germany.svg | national_anthem = {{lang|de|[[ດັສລີດແດຣດັອຍເຊິນ]]}}{{efn|ຕັ້ງແຕ່ ຄ.ສ 1952 ເຖິງ 1990 "ດັສລີດແດຣດັອຍເຊິນ"ທັງໝົດເຄີຍເປັນເພງຊາດ ແຕ່ຈະຮ້ອງບົດທີ 3 ໃນໂອກາດພິເສດ ຕັ້ງແຕ່ ຄ.ສ 1991 ສະເພາະບົດທີ 3 ເທົ່ານັ້ນທີ່ເປັນເພງຊາດ<ref name="PresidentsOffice">{{cite web|url=http://www.bundespraesident.de/DE/Amt-und-Aufgaben/Wirken-im-Inland/Repraesentation-und-Integration/repraesentation-und-integration-node.html|title=Repräsentation und Integration|last=Bundespräsidialamt|author-link=Bundespräsidialamt|language=de|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307221541/http://www.bundespraesident.de/DE/Amt-und-Aufgaben/Wirken-im-Inland/Repraesentation-und-Integration/repraesentation-und-integration-node.html|archive-date=7 March 2016|access-date=8 March 2016}}</ref>}}<br />({{lit|"ເພງແຫ່ງເຢຍລະມັນ"}})<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:German national anthem performed by the US Navy Band.ogg]]</div> | image_map = {{switcher|[[File:EU-Germany (orthographic projection).svg|frameless]]|ສະແດງລູກໂລກ|[[File:EU-Germany.svg|upright=1.15|frameless]]|ສະແດງແຜນທີ່ເອີຣົບ|default=1}} | map_caption = {{map caption | location_color = ຂຽວເຂັ້ມ | region = ທະວີບເອີຣົບ | region_color = ເທົາເຂັ້ມ | subregion = [[ສະຫະພາບເອີຣົບ]] | subregion_color = ຂຽວອ່ອນ }} | map_width = 250px | capital = [[ແບກແລງ]]<small>{{efn|[[ເບີລິນ]]ເປັນເມືອງຫຼວງພຽງແຫ່ງດຽວຕາມລັດຖະທຳມະນູນ ແລະ ເປັນທີ່ຕັ້ງລັດຖະບານ ''ໂດຍນິຕິໄນ'' ແຕ່ເດີມເມືອງຫຼວງຊົ່ວຄາວຂອງ ສະຫະພັນ ສາທາລະນະລັດ ເຢຍລະມັນ ແມ່ນ[[ບັອນ]] ເຊິ່ງມີສະຖານະພິເສດເປັນ "ເມືອງສະຫະພັນ" ({{lang|de|Bundesstadt}}) ແລະ ເປັນທີ່ຕັ້ງຫຼັກຂອງກະຊວງຫົກແຫ່ງ ກະຊວງທຸກແຫ່ງມີສຳນັກງານຢູ່ໃນເມືອງທັງສອງແຫ່ງ<ref>{{cite web|url=https://www.deutschland.de/en/topic/politics/the-german-federal-government|website=deutschland.de|title=The German Federal Government|date=23 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200430004825/https://www.deutschland.de/en/topic/politics/the-german-federal-government|archive-date=30 April 2020|url-status=live}}</ref>}}</small> | coordinates = {{Coord|52|31|N|13|23|E|type:city}} | largest_city = ເມືອງຫຼວງ | languages_type = ພາສາທາງການ | languages = [[ພາສາເຢຍລະມັນ|ເຢຍລະມັນ]]{{efn|[[ພາສາດານມາກ]], [[ພາສາເຢຍລະມັນຕ່ຳ|ເຢຍລະມັນຕ່ຳ]], [[ກຸ່ມພາສາແຊັກບີ|ແຊັກບີ]], [[ພາສາຣູມານີ|ຣູມານີ]] ແລະ [[ກຸ່ມພາສາຟຣີຊີ|ຟຣີເຊຍ]]ຖືເປັນ[[ກົດບັດເອີຣົບສຳລັບພາສາປະຈຳພາກພື້ນ ຫຼື ພາສາຊົນກຸ່ມນ້ອຍ|ພາສາປະຈຳພາກພື້ນ ຫຼື ພາສາຊົນກຸ່ມນ້ອຍ]]<ref>{{cite web|url=https://blogs.loc.gov/law/2018/09/the-protection-of-minority-and-regional-languages-in-germany/|publisher=Library of Congress|last=Gesley|first=Jenny|title=The Protection of Minority and Regional Languages in Germany|date=26 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200525092638/https://blogs.loc.gov/law/2018/09/the-protection-of-minority-and-regional-languages-in-germany/|archive-date=25 May 2020|url-status=live}}</ref>}} | demonym = [[ຊາວເຢຍລະມັນ]] | government_type = [[ສະຫະພັນທະລັດ|ສະຫະພັນ]] [[ສາທາລະນະລັດ]] [[ລະບົບລັດຖະສະພາ]] | leader_title1 = [[ປະທານາທິບໍດີເຢຍລະມັນ|ປະທານາທິບໍດີ]] | leader_name1 = [[ຟຣັງ-ວານເຕີ ສະຕາຍມາຍເອີ]] | leader_title2 = [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີເຢຍລະມັນ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name2 = [[ໂອລາບ ໂຊນສ]] | legislature = [[ບຸນເດີສະຕັງ]], [[ບຸນເດີສະຕຣາດ]]{{efn|The Bundesrat is sometimes referred to as a upper chamber of the German legislature. This is technically incorrect, since the German Constitution defines the Bundestag and Bundesrat as two separate legislative institutions. Hence, the federal legislature of Germany consists of two unicameral legislative institutions, not one bicameral parliament.}} | sovereignty_type = [[ປະຫວັດສາດເຢຍລະມັນ|ກໍ່ຕັ້ງ]] | established_event1 = {{nowrap|[[ການລວມຊາດເຢຍລະມັນ|ລວມຊາດ]]}} | established_date1 = 18 ມັງກອນ ຄ.ສ 1871 | established_event2 = {{nowrap|[[ສາທາລະນະລັດໄວມາຣ|ການລົ້ມເລີກ<br>ສະຖານບັນກະສັດ]]}} | established_date2 = 9 ພະຈິກ ຄ.ສ 1918 | established_event3 = [[ນາຊີເຢຍລະມັນ]] | established_date3 = 23 ມີນາ ຄ.ສ 1933 | established_event4 = {{nowrap|[[ປະຫວັດສາດເຢຍລະມັນ (ຄ.ສ 1945–1990)|ການແບ່ງ<br>ຕາເວັນຕົກ–ຕາເວັນອອກ]]{{efn|[[ປະເທດເຢຍລະມັນຕາເວັນຕົກ|ສະຫະພັນ ສາທາລະນະລັດ ເຢຍລະມັນ]]ຖືກລວມໄປໃນ[[ເຢຍລະມັນພາຍໃຕ້ການຍຶດຄອງຂອງສຳພັນທະມິດ|ເຂດຄອບຄອງຂອງອັງກິດ, ອາເມຣິກາ ແລະ ຝຣັ່ງ]]ໃນວັນທີ 23 ພຶດສະພາ ຄ.ສ 1949 ສ່ວນ[[ປະເທດເຢຍລະມັນຕາເວັນອອກ|ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ເຢຍລະມັນ]]ຖືກກໍ່ຕັ້ງໃນ[[ເຂດຍຶດຄອງຂອງໂຊວຽດ]]ໃນວັນທີ 7 ຕຸລາ ຄ.ສ 1949}}}} | established_date4 = 23 ພຶດສະພາ ຄ.ສ 1949 | established_event5 = [[ການລວມປະເທດເຢຍລະມັນ|ລວມປະເທດ]] | established_date5 = 3 ຕຸລາ ຄ.ສ 1990 | area_km2 = 357,022 | area_footnote = <ref name="CIA" /> | area_rank = ອັນດັບ 63 <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_sq_mi = 137,847 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 1.27 (ໃນ ຄ.ສ 2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_estimate = {{increase neutral}} 84,270, 625<ref name="2018pop">{{cite web|url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen/zensus-geschlecht-staatsangehoerigkeit-2020.html|title=Bevölkerung nach Geschlecht und Staatsangehörigkeit|access-date=15 July 2018|website=Destatis|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823083410/https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen/zensus-geschlecht-staatsangehoerigkeit-2019.html|archive-date=23 August 2019|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2022 | population_estimate_rank = ອັນດັບທີ 19 | population_density_km2 = 232 | population_density_sq_mi = 601 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ອັນດັບທີ 58 | GDP_PPP = {{increase}} 5.545 ພັນຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=134,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook database: April 2021 |publisher=[[International Monetary Fund]] |date=April 2021 |access-date=12 April 2021 |archive-date=12 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412070027/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=134,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |url-status=live }}</ref> | GDP_PPP_rank = ອັນດັບທີ 5 | GDP_PPP_year = ຄ.ສ 2023 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} 66,132 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 17 | GDP_nominal = {{increase}} 4.308 ພັນຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2" /> | GDP_nominal_rank = ອັນດັບທີ 4 | GDP_nominal_year = ຄ.ສ 2023 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} 51,383 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 19 | Gini = 30.5 <!--number only--> | Gini_year = ຄ.ສ 2020 | Gini_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="eurogini">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|title=Gini coefficient of equivalised disposable income|publisher=[[Eurostat]]|access-date=21 June 2022|archive-date=9 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|url-status=live}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.942 <!--number only--> | HDI_year = ຄ.ສ 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/latest-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2020|date=15 December 2020|publisher=[[United Nations Development Programme]]|access-date=15 December 2020|archive-date=15 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215100725/http://hdr.undp.org/en/content/latest-human-development-index-ranking|url-status=live}}</ref> | HDI_rank = ອັນດັບທີ 9 | currency = [[ເອີໂຣ]] ([[ສັນຍະລັກເອີໂຣ|€]]) | currency_code = EUR | time_zone = [[ເວລາເອີຣົບກາງ]] | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | time_zone_DST = [[ເວລາອອມແສງເອີຣົບກາງ]] | cctld = [[.de]] | calling_code = [[Telephone numbers in Germany|+49]] | today = | drives_on = ຂວາ }} '''ເຢຍລະມັນ''' ({{lang-en|Germany}}; {{lang-de|Deutschland}}, {{IPA-de|ˈdɔʏtʃlant|pron|De-Deutschland.ogg}}) ຫຼື ຊື່ຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ '''ສະຫະພັນ ສາທາລະນະລັດ ເຢຍລະມັນ'''{{efn|{{lang-en|Federal Republic of Germany}}; {{lang-de|Bundesrepublik Deutschland}}, {{IPA-de|ˈbʊndəsʁepuˌbliːk ˈdɔʏtʃlant||De-Bundesrepublik Deutschland.ogg}}<ref>{{cite book|title=Duden, Aussprachewörterbuch|url=https://archive.org/details/dudenaussprachew0000unse_s9z1|publisher=Dudenverlag|year=2005|isbn=978-3-411-04066-7|editor-last=Mangold|editor-first=Max|edition=6th|pages=[https://archive.org/details/dudenaussprachew0000unse_s9z1/page/n274 271], 53f|language=de}}</ref>}} ເປັນ[[ສະຫະພັນທະລັດ]]ໃນຮູບແບບ[[ສາທາລະນະລັດແບບລັດຖະສະພາ]]ໃນພາກພື້ນ[[ເອີຣົບກາງ]] ມີ[[ລັດໃນປະເທດເຢຍລະມັນ|ລັດອົງປະກອບທັງໝົດ 16 ລັດ]] ມີພື້ນທີ່ 357,021 ຕາລາງກິໂລແມັດ ແລະ ມີປະຊາກອນປະມານ 85 ລ້ານຄົນ.<ref>{{Cite web|title=Germany Population (2021) - Worldometer|url=https://www.worldometers.info/world-population/germany-population/|website=www.worldometers.info|language=en}}</ref> ເຊິ່ງຖືເປັນປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນ[[ສະຫະພາບເອີຣົບ]]<ref>{{Cite web|title=Total population of the EU member states in 2019 and 2050|url=https://www.statista.com/statistics/253383/total-population-of-the-eu-member-states-by-country/|website=Statista|language=en}}</ref> ແລະ ຫຼາຍທີ່ສຸດເປັນອັນດັບສອງໃນ[[ທະວີບເອີຣົບ|ເອີຣົບ]]ຮອງຈາກ[[ປະເທດລັດເຊຍ|ລັດເຊຍ]].<ref>{{Cite web|title=Population of Europe 2021, by country|url=https://www.statista.com/statistics/685846/population-of-selected-european-countries/|website=Statista|language=en}}</ref> ມີເມືອງຫຼວງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດແມ່ນ [[ແບກແລງ]] ແລະ ຍັງເປັນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນປະເທດ.<ref>{{Cite web|title=Population of Cities in Germany (2021)|url=https://worldpopulationreview.com/countries/cities/germany|website=worldpopulationreview.com}}</ref> ມີສູນກາງທາງເສດຖະກິດຢູ່ທີ່[[ແຟຣງເຟີດ]]<ref>{{Cite web|title=Frankfurt. The financial centre of the continent.|url=https://www.gcb.de/case-stories/kompetenzfelder/frankfurt-the-financial-centre-of-the-continent.html|website=www.gcb.de|language=en|access-date=2021-09-10|archive-date=2021-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910193813/https://www.gcb.de/case-stories/kompetenzfelder/frankfurt-the-financial-centre-of-the-continent.html|url-status=dead}}</ref> ແລະ ພາກພື້ນທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ສຸດຄື ຣົວ. ເຢຍລະມັນມີ[[ລັດຖະບານ|ລະບອບການປົກຄອງ]]ແບບ[[ປະຊາທິປະໄຕ]]ເສລີພາບ ແລະ [[ລັດສະຫວັດດີການ]]. ເຢຍລະມັນມີຊາຍແດນທິດເໜືອຕິດກັບ[[ທະເລເໜືອ]], [[ປະເທດດານມາກ]] ແລະ [[ທະເລບານຕິກ]], ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ[[ປະເທດໂປໂລຍ|ໂປໂລຍ]] ແລະ [[ເຊັກ]], ທິດໃຕ້ຕິດກັບ[[ປະເທດໂອຕຣິດ]] ແລະ [[ປະເທດສະວິດ]] ທິດຕາເວັນຕົກຕິດ[[ປະເທດຝຣັ່ງ]], [[ປະເທດລຸກຊຳບວກ|ລຸກຊຳບວກ]], [[ປະເທດແບນຊິກ|ແບນຊິກ]] ແລະ [[ປະເທດໂຮນລັງ|ໂຮນລັງ]]. ຊົນເຜົ່າດັ້ງເດີມລວມເຖິງ[[ກຸ່ມຄົນເຈີມານິກ]]ເຂົ້າມາຕັ້ງຖິ່ນຖານທາງພາກເໜືອຂອງເຢຍລະມັນຕັ້ງແຕ່[[ສະໄໝຄລາສສິກ]]<ref>{{Cite web|title=History of Germany|url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Germany|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> ພາກພື້ນທີ່ຊື່[[ອັບເປີເຈີມາເນຍ|ເຈີມາເນຍ]]ໄດ້ຮັບການຄົ້ນພົບກ່ອນ ຄ.ສ 100 ແລະ ໃນສະຕະວັດທີ 10 ດິນແດນຂອງເຢຍລະມັນກາຍເປັນສູນກາງຂອງ[[ຈັກກະວັດໂຣມັນອັນສັກສິດ]]<ref>{{Cite web|title=German History - History of Germany – German Culture|url=https://germanculture.com.ua/history/|website=germanculture.com.ua}}</ref> ໃນໄລຍະສະຕະວັດທີ 16 ພາກພື້ນທາງເໜືອກາຍເປັນສູນກາງຂອງ[[ການປະຕິຮູບສາສະໜາຝ່າຍໂປຣເຕສແຕນ]] ຫຼັງຈາກ[[ສົງຄາມນະໂປລຽນ]] ແລະ [[ການຍຸບຈັກກະວັດໂຣມັນອັນສັກສິດ|ການລົ້ມສະຫຼາຍຂອງຈັກກະວັດໂຣມັນອັນສັກສິດ]]ໃນປີ ຄ.ສ 1806 [[ສະຫະພັນທະລັດ ເຢຍລະມັນ]]ໄດ້ຖືກກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນໃນປີ ຄ.ສ 1815<ref>{{Cite web|title=History of Germany|url=https://www.german-way.com/history-and-culture/germany/history-of-germany/|website=www.german-way.com|access-date=2023-12-07|archive-date=2023-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20231204103849/http://www.german-way.com/history-and-culture/germany/history-of-germany/|url-status=dead}}</ref> ຕໍ່ມາໃນປີ ຄ.ສ 1871 [[ການລວມຊາດເຢຍລະມັນ|ການລວມຊາດ]]ກໍ່ໃຫ້ເກີດ[[ຈັກກະວັດເຢຍລະມັນ]]ເຊິ່ງປົກຄອງໂດຍ[[ປຣັດເຊຍ]] ແລະ ພາຍຫຼັງສິ້ນສຸດ[[ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີໜຶ່ງ]] ແລະ [[ການປະຕິວັດເຢຍລະມັນ ຄ.ສ 1918–1919|ການປະຕິວັດເຢຍລະມັນ]]ໃນປີ ຄ.ສ1918 ຈັກກະວັດໄດ້ການສະພາບເປັນ[[ສາທາລະນະລັດໄວມາຣ]] ແລະ ປົກຄອງແບບ[[ລະບົບເຄິ່ງປະທານາທິບໍດີ|ເຄິ່ງປະທານາທິບໍດີ]]. [[ການຂຶ້ນກຳອຳນາດຂອງອາດັອຟ ຮິດເລີ]] ນຳໄປສູ່ການກໍ່ຕັ້ງ[[ນາຊີເຢຍລະມັນ]]ເຊິ່ງເປັນຜົນກະທົບຕໍ່[[ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ]] ແລະ [[ພັນທຸກໍາ]]ໃນເຫດການ[[ຮໍໂລຄອສ]] ຫຼັງສົງຄາມສິ້ນສຸດ [[ເຢຍລະມັນພາຍໃຕ້ການຍຶດຄອງຂອງສຳພັນທະມິດ|ເຢຍລະມັນຖືກຕົກຢູ່ພາຍໃຕ້ການຍຶດຄອງຂອງຝ່າຍສຳພັນທະມິດ]] ກ່ອນຈະຖືກແບ່ງແຍກເປັນ ສະຫະພັນ ສາທາລະນະລັດ ເຢຍລະມັນ ([[ປະເທດເຢຍລະມັນຕາເວັນຕົກ|ເຢຍລະມັນຕາເວັນຕົກ]]) ແລະ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ເຢຍລະມັນ ([[ປະເທດເຢຍລະມັນຕາເວັນອອກ|ເຢຍລະມັນຕາເວັນອອກ]])<ref>{{Cite web|title=Short History of Germany - Nations Online Project|url=https://www.nationsonline.org/oneworld/History/Germany-history.htm|website=www.nationsonline.org}}</ref> ສະຫະພັນ ສາທາລະນະລັດ ເຢຍລະມັນ ເປັນສະມາຊິກຜູ້ກໍ່ຕັ້ງ[[ປະຊາຄົມເສດຖະກິດເອີຣົບ]] ແລະ [[ສະຫະພາບເອີຣົບ]] ໃນຂະນະທີ່ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ເຢຍລະມັນ ມີສະຖານະເປັນ[[ລັດ​ກອມ​ມູນິດ]] ແລະ ເປັນສະມາຊິກຂອງ[[ກຸ່ມຕາເວັນອອກ]]ລວມເຖິງ[[ສົນທິສັນຍາວໍຊໍ]], [[ການ​ປະ​ຕິ​ວັດ​ງຽບ​ສະ​ຫງົບ​]]ນຳໄປສູ່ການລົ້ມສະຫຼາຍຂອງ[[ລັດ​ທິກອມ​ມູນິດ]]. [[ການລວມປະເທດເຢຍລະມັນ|ການລວມປະເທດ]]ເຮັດໃຫ້ເຢຍລະມັນຕາເວັນອອກເຂົ້າຮ່ວມ ສະຫະພັນ ສາທາລະນະລັດ ເຢຍລະມັນ ເມື່ອວັນທີ 3 ຕຸລາ ຄ.ສ 1990 ກໍ່ໃຫ້ເກີດ[[ລັດໃໝ່ຂອງເຢຍລະມັນ]] ເຊິ່ງໄດ້ກາຍເປັນສາທາລະນະລັດທີ່ມີ[[ລັດຖະບານກາງ]] ແລະ ຢູ່ພາຍໃຕ້ການບໍລິຫານໂດຍ[[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີເຢຍລະມັນ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]]. ເຢຍລະມັນເປັນ [[ປະເທດພັດທະນາແລ້ວ]] ແລະ ຖືເປັນ[[ມະຫາອຳນາດ]]<ref>{{Cite web|last=giz|title=Germany´s role in the world|url=https://www.giz.de/en/worldwide/63709.html|website=www.giz.de|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-09-22|title=Germany and the New Global Order: The Country’s Power Resources Reassessed|url=https://www.e-ir.info/2019/09/22/germany-and-the-new-global-order-the-countrys-power-resources-reassessed/|website=E-International Relations|language=en-US}}</ref> ແລະ ເປັນສະມາຊິກຂອງ ສະຫະພາບເອີຣົບ, [[ເອີໂຣໂຊນ]], [[ສະຫະປະຊາຊາດ]], [[ອົງການເພື່ອການຮ່ວມມື ແລະ ການພັດທະນາທາງເສດຖະກິດ]], [[ສະພາເອີຣົບ]], [[ນາໂຕ]], [[ກຸ່ມ 7]]<ref>{{Cite web|last=Entwicklungspolitik|first=Deutsches Institut für|title=The implementation of the G7 and G20 gender equality goals in Germany|url=https://www.die-gdi.de/en/discussion-paper/article/the-implementation-of-the-g7-and-g20-gender-quality-goals-in-germany/|website=www.die-gdi.de|language=de|access-date=2023-12-07|archive-date=2022-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303073026/https://www.die-gdi.de/en/discussion-paper/article/the-implementation-of-the-g7-and-g20-gender-quality-goals-in-germany/|url-status=dead}}</ref> ແລະ [[ກຸ່ມ 20]]<ref>{{Cite web|last=giz|title=Shaping multilateral development policy and positioning German development policy concerns in the G7 and G20|url=https://www.giz.de/en/worldwide/76571.html|website=www.giz.de|language=en}}{{Dead link|date=ກັນຍາ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ເຢຍລະມັນມີຄວາມສາມາດໃນການແຂ່ງຂັນລະດັບໂລກ ເປັນໜຶ່ງໃນຜູ້ນຳທາງວິທະຍາສາດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ມີຄວາມໝັ້ນຄົງທາງເສດຖະກິດສູງ<ref>{{Cite news|date=2018-09-17|title=Germany country profile|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17299607|access-date=2021-06-25}}</ref> ໂດຍຫາກວັດຈາກ[[ລວມຍອດຜະລິດຕະພັນພາຍໃນ|ລວມຍອດຜະລິດຕະພັນພາຍໃນ]]. ເຢຍລະມັນມີຂະໜາດເສດຖະກິດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນເອີຣົບ ແລະ ໃຫຍ່ເປັນອັນດັງ 4 ຂອງໂລກ<ref>{{Cite web|title=GDP (current US$) - Germany {{!}} Data|url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?locations=DE|website=data.worldbank.org}}</ref> ແລະ ເປັນປະເທດທີ່ມີການນຳເຂົ້າ ແລະ ສົ່ງອອກຫຼາຍທີ່ສຸດເປັນອັນດັບ 3 ຂອງໂລກ<ref>https://wits.worldbank.org/CountryProfile/en/Country/WLD/Year/2012/TradeFlow/Export</ref> ລວມທັງມີ[[ດັດຊະນີການພັດທະນາມະນຸດ]]ໃນລະດັບສູງ ແລະ ຍັງມີ[[ແຫຼ່ງມໍລະດົກໂລກ]]ຫຼາຍທີ່ສຸດເປັນອັນດັບ 3 ຂອງໂລກ ລວມທັງມີ[[ສະຫວັດດີການສັງຄົມໃນປະເທດເຢຍລະມັນ|ສະຫວັດດີການສັງຄົມ]]ທີ່ມີຄຸນນະພາບ ລະບົບ[[ສາທາລະນະສຸກ]]ທີ່ຄົບວົງຈອນ. [[ກົດໝາຍສິ່ງແວດລ້ອມ]]ທີ່ເຂັ້ມງວດ ແລະ ລະບົບການສຶກສາໂດຍບໍ່ເສຍຄ່າ<ref>{{Cite web|last=Team|first=Study eu|title=Study in Germany for free: What you need to know|url=https://www.study.eu/article/study-in-germany-for-free-what-you-need-to-know|website=www.study.eu|language=en}}</ref> == ໝາຍເຫດ == {{notelist}} == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ|2}} == ຂໍ້ມູນ == * {{cite book|last=Fulbrook|first=Mary|year=1991|title=A Concise History of Germany|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-36836-0|url-access=registration|url=https://archive.org/details/isbn_9780521368360}} * {{cite book|last=Large|first= David Clay|title=Nazi Games: The Olympics of 1936|url=https://archive.org/details/nazigamesolympic00larg|url-access=registration|publisher=W. W. Norton & Company|year= 2007|isbn=978-0-393-05884-0}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == {{Sister project links|ປະເທດເຢຍລະມັນ|collapsible=collapsed|voy=Germany}} <!--Wikipedia is not a link list nor a Web directory. If your link points to a site that does not cover many subjects about Germany, put it in a more specific article.--> * [http://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/EN/Homepage/_node.html Official site of the Federal Government] * [http://www.germany.travel/en/index.html Official Germany tourism website] * [https://www.bbc.com/news/world-europe-17299607 Germany] from the [[BBC News]] * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany/ Germany] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany |date=2021-01-09 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]]. * [https://web.archive.org/web/20081013203955/http://www.oecd.org/germany Germany] from the [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] * [https://europa.eu/european-union/about-eu/countries/member-countries/germany_en Germany] at the [[European Union|EU]] * {{osmrelation-inline|51477}} {{EU}} [[ໝວດ:ປະເທດ|ຢ]] [[ໝວດ:ປະເທດເຢຍລະມັນ| ]] [[ໝວດ:ປະເທດໃນທະວີບເອີຣົບ]] [[ໝວດ:ເອີຣົບ|ຢ]] f75dlw6x1vmzm56d14j6au41bvucngz 0 7738 129689 128310 2026-08-06T18:44:12Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129689 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = <small>[[ພາສາອັງກິດ|ອັງກິດ]], [[ພາສາເອກົດ|ເອກົດ]]:</small> Scotland<br /><small>[[ພາສາກາເອລິກເອກິດ|ກາເອລິກເອກິດ]]:</small> ''Alba''<br /> | common_name = | conventional_long_name = | image_flag = Flag of Scotland (1542–2003, sky blue).svg | image_coat = Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg | image_map = LocationScotland.png | national_motto = ''Nemo me impune lacessit'' ([[ພາສາລາແຕັງ|ລາແຕັງ]]) <br /> <small> ''No one provokes me with impunity'' ([[ພາສາອັງກິດ|ອັງກິດ]]) <br /> ''daur meddle wi me?'' ([[ພາສາເອກົດ|ເອກົດ]]) </small> | national_anthem = [[ເພງຊາດເອກິດ|ບໍ່ມີ]] (ນິຕິໄນ) <br />''[[:en:Flower of Scotland|Flower of Scotland]], [[:en:Scotland the Brave|Scotland the Brave]]'' (ພຶຕິໄນ) | official_languages = [[ພາສາອັງກິດ]] [[ພາສາກາເອລິກເອກົດ]] ແລະ [[ພາສາເອກົດ]] | capital = [[ເອແດມບວກ]] | latd = 55|latm=51|latNS=N|longd=4|longm=15|longEW=W | largest_city = [[ກາສະໂກ]] | government_type = [[ລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ]] | leader_title1 = [[ພະມະຫາກະສັດ]] | leader_title2 = [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] | leader_title3 = [[First Minister]] | leader_name1 = [[ສົມເດັດພະລາຊິນີນາດເອລີຊາເບດທີ 2 ແຫ່ງສະຫະລາຊະອານາຈັກ|ສົມເດັດພະລາຊິນີນາດເອລີຊາເບດທີ 2]] | leader_name2 = [[ເດວິດ ກາເມລອນ]] | leader_name3 = [[ອາເລັກ ຊານມອນ]] | area_rank = n/a | area_magnitude = 1 E11 | area = 78,772 | areami² = 30,414 | percent_water = | population_estimate = 5,094,800 | population_estimate_year = 2548 | population_estimate_rank = n/a | population_census = 5,062,011 | population_census_year = 2544 | population_density = 95 | population_densitymi² = | population_density_rank = n/a | GDP_PPP_year = 2545 | GDP_PPP = $130 billion | GDP_PPP_rank = n/a | GDP_PPP_per_capita = $25,546 | GDP_PPP_per_capita_rank = n/a | HDI_year = 2546 | HDI = 0.939 | HDI_rank = n/a | HDI_category = <font color="#009900">ສູງ</font> | sovereignty_type = ສະຖາປະນາເປັນ | established_events = ຄ.ສ. 843 | currency = [[ປອນສະເຕີລິງ]] (£) | currency_code = GBP | country_code = GBR | time_zone = [[ເວລາມາຕະຖານກີນິດ|GMT]] | utc_offset = +0 | time_zone_DST = | utc_offset_DST = | cctld = [[.uk]] | calling_code = 44 | footnotes = }} '''ປະເທດເອກົດ'''<ref>ຈາກພາສາຝະລັ່ງ Écosse.</ref> ({{lang-fr|Écosse}}, {{lang-en|Scotland}}) ຫຼື '''ອາລະປາ''' ({{lang-gd|Alba}}) ແມ່ນປະເທດທາງຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອຂອງ[[ເອີລົບ|ທະວີບເອີລົບ]] ແລະເປັນນຶ່ງງໃນຊາດສະມາຊິກຂອງ[[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]]. ມີພື້ນທີ່ຄອບຄຸມ 1 ໃນ 3 ທາງຕອນເໜືອຂອງ[[ເກາະເບຕາຍໃຫຍ່]] ມີພົມແດນຕອນໃຕ້ຮ່ວມກັບ[[ປະເທດອັງກິດ|ອັງກິດ]] ດ້ານຕາເວັນອອກຕິດ[[ທະເລເໜືອ]] ດ້ານຕາເວັນຕົກຕິດ[[ມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກ]] ນະຄອນຫຼວງແມ່ນ[[ເອແດມບວກ]]ສ່ວນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດແມ່ນ[[ກາສະໂກ]]. == ອ້າງອີງ == <references/> == ອ່ານຕື່ມ == * Brown, Dauvit, (1999) ''Anglo-French acculturation and the Irish element in Scottish Identity'' in Smith, Brendan (ed.), ''Insular Responses to Medieval European Change'', [[Cambridge University Press]], pp.&nbsp;135–53 * Brown, Michael (2004) ''The Wars of Scotland, 1214–1371'', Edinburgh University Press., pp.&nbsp;157–254 * Devine, T.M. [1999] (2000). ''The Scottish Nation 1700–2000'' (New Ed. edition). London:Penguin. ISBN 0-14-023004-1 *{{cite book |first=David N. |last=Dumville |chapter=St Cathróe of Metz and the Hagiography of Exoticism |title=Irish Hagiography: Saints and Scholars |url=https://archive.org/details/studiesinirishha0000unse |location=Dublin |year=2001 |publisher=Four Courts Press |pages=[https://archive.org/details/studiesinirishha0000unse/page/172 172]–176 |isbn=978-1-85182-486-1}} * [[George T. Flom|Flom, George Tobias]]. ''Scandinavian influence on Southern Lowland Scotch. A Contribution to the Study of the Linguistic Relations of English and Scandinavian'' ([[Columbia University Press]], New York. 1900) *{{cite book |first=Maire |last=Herbert |chapter=Rí Érenn, Rí Alban, kingship and identity in the ninth and tenth centuries |editor=Simon Taylor (ed.) |title=Kings, Clerics and Chronicles in Scotland, 500–1297 |location=Dublin |year=2000 |publisher=Four Courts Press |pages=63–72 |isbn=1-85182-516-9}} * MacLeod, Wilson (2004) ''Divided Gaels: Gaelic Cultural Identities in Scotland and Ireland: c.1200–1650''. [[Oxford University Press]]. * Pope, Robert (ed.), ''Religion and National Identity: Wales and Scotland, c.1700–2000'' ([[University of Wales Press]], 2001) * Sharp, L. W. ''The Expansion of the English Language in Scotland'', (Cambridge University PhD [[thesis]], 1927), pp.&nbsp;102–325; * [[Hugh Trevor-Roper|Trevor-Roper, Hugh]], ''The Invention of Scotland: Myth and History'', Yale, 2008, ISBN 0-300-13686-2 == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == * [http://www.visitscotland.com/ Visit Scotland], official site of Scotland's national tourist board. * [http://www.scotreferendum.com/ Your Scotland, Your Referendum], official website on the independence referendum consultation. * [http://maps.nls.uk/ Maps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030051111/https://maps.nls.uk/ |date=2020-10-30 }} and [http://www.nls.uk/digitallibrary/index.html digital collections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060206175033/http://www.nls.uk/digitallibrary/index.html |date=2006-02-06 }} at the [[National Library of Scotland]]. * [http://www.nas.gov.uk/ National Archives of Scotland], official site of the [[National Archives of Scotland]]. *{{dmoz|Regional/Europe/United_Kingdom/Scotland}} * [http://www.scrol.gov.uk/ Scottish Census Results On Line] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080704124556/http://www.scrol.gov.uk/ |date=2008-07-04 }}, official government site for Scotland's census results. * [http://www.scotland.gov.uk/resource/doc/76169/0019773.pdf Scottish economic statistics 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061107194044/http://www.scotland.gov.uk/resource/doc/76169/0019773.pdf |date=2006-11-07 }} (pdf) from the Scottish Executive. * [http://www.scotland.gov.uk/ Scottish Government] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516045815/http://www.scotland.gov.uk/ |date=2008-05-16 }}, official site of the [[Scottish Government]]. * [http://www.scotland.org/ Scotland.org], the official online gateway to Scotland managed by the Scottish Government. * [http://www.scottish.parliament.uk/ Scottish Parliament], official site of the [[Scottish Parliament]]. * [http://www.scotlandspeople.gov.uk/ ScotlandsPeople], official government resource for Scottish [[genealogy]]. * [http://www.sns.gov.uk/ Scottish Neighbourhood Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031130075512/http://www.sns.gov.uk/ |date=2003-11-30 }}, the Scottish Government's programme of small area statistics in Scotland. * [http://www.scottish-places.info/ Gazetteer for Scotland], an extensive guide to the places and people of Scotland by the [[Royal Scottish Geographical Society]] and [[University of Edinburgh]]. * [http://www.streetsofscotland.co.uk/ Streets of Scotland], photos from Scotland's streets. {{ແຄວ້ນຂອງສະຫະລາຊະອານາຈັກ}} [[ໝວດ:ປະເທດເອກົດ]] [[ໝວດ:ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] tfjfehvd1hdi67skbdx9pu5n0u5l5mn 0 7754 129719 127563 2026-08-06T19:47:11Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129719 wikitext text/x-wiki {{short description|ປະເທດໃນເອີຣົບເໜືອ}} {{Infobox country | conventional_long_name = ສາທາລະນະລັດ ແຟງລັງ | common_name = ແຟງລັງ | native_name = {{ubl|{{lang|fi|Suomen Tasavalta}} {{small|{{fi icon}}}}|{{lang|sv|Republiken Finland}} {{small|{{sv icon}}}}}} | image_flag = Flag of Finland.svg | image_coat = Coat of arms of Finland.svg | national_anthem = <br />{{native name|fi|[[ມາມເມະ]]|nolink=yes}}<br />{{native name|sv|[[ມາມເມະ|ໂວດລັນ]]|nolink=yes}}<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:United States Navy Band - Maamme.ogg|center]]</div> | image_map = {{Switcher|[[File:EU-Finland (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|ສະແດງລູກໂລກ|[[File:EU-Finland.svg|upright=1.15|frameless]]|ສະແດງທະວີບເອີຣົບ|default=2}} | map_caption = {{map caption|location_color=ຂຽວເຂັ້ມ |region=ເອີຣົບ |region_color=ເທົາເຂັ້ມ |subregion=[[ສະຫະພາບເອີຣົບ]] |subregion_color=ຂຽວ |legend=EU-Finland.svg}} | capital = [[ເຮວຊິນກິ]] | coordinates = {{Coord|60|10|N|24|56|E|type:city}} | largest_city = ເມືອງຫຼວງ | official_languages = {{hlist|[[ພາສາແຟງລັງ|ແຟງລັງ]]|[[ພາສາຊູແອດ|ຊູແອດ]]}} | recognized_national_languages = {{hlist|[[ພາສາຊາມີ|ຊາມີ]]|[[Karelian language|Karelian]]|[[Finnish Kalo language|Finnish Kalo]]|[[ພາສາມືແຟງລັງ|ມືແຟງລັງ]]|[[ພາສາມືແຟງລັງ-ຊູແອດ|ມືແຟງລັງ-ຊູແອດ]]}} | ethnic_groups = {{unbulleted list |91.98% [[ຊາວແຟງລັງ|ແຟງລັງ]] |4.15% ຊາວ[[ເອີຣົບ]]ກຸ່ມອື່ນ |2.40% [[ຊາວອາຊີ|ອາຊີ]] |1.04% [[African diaspora in Finland|ອາຟຣິກາ]] |0.43% [[Demographics of Finland|ອື່ນໆ]] }} | ethnic_groups_year = 2020 | ethnic_groups_ref =<ref name="auto">{{cite web |url=https://pxnet2.stat.fi/PXWeb/pxweb/en/StatFin/StatFin__vrm__vaerak/statfin_vaerak_pxt_11rv.px/ |title=11rv -- Origin and background country by sex, by municipality, 1990-2020 |publisher=[[Statistics Finland]] |access-date=21 August 2021 |archive-date=2022-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601225051/https://pxnet2.stat.fi/PXWeb/pxweb/en/StatFin/StatFin__vrm__vaerak/statfin_vaerak_pxt_11rv.px/ |url-status=dead }}</ref><ref name="un">{{cite web|url=http://www.un.org/en/development/desa/population/migration/data/estimates2/estimates17.shtml|title=United Nations Population Division &#124; Department of Economic and Social Affairs|publisher=United Nations|access-date=29 June 2018}}</ref> | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |69.8% [[ຄຣິດ]] |—67.8% [[Evangelical Lutheran Church of Finland|ລູເທີແລນ]] |—1.1% [[Finnish Orthodox Church|ອໍໂທດັອກຊ໌]] |—0.9% ຄຣິດນິກາຍອື່ນໆ |29.4% [[ການບໍ່ມີສາສະໜາ|ບໍ່ມີ]] |0.8% [[ສາສະໜາໃນປະເທດແຟງລັງ|ອື່ນໆ]]}} | religion_year = 2020 | religion_ref =<ref name=statistics>{{cite web|title=Population|url=http://tilastokeskus.fi/tup/suoluk/suoluk_vaesto_en.html#structure|publisher=Statistics Finland|access-date=5 April 2021|archive-date=18 ຕຸລາ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018134205/http://www.tilastokeskus.fi/tup/suoluk/suoluk_vaesto_en.html#structure|url-status=dead}}</ref> | government_type = [[ລັດດ່ຽວ]] [[ສາທາລະນະລັດ]][[ລະບົບລັດຖະສະພາ]]<ref name="Parliamentary">Formerly a semi-presidential republic, it is now a parliamentary republic according to David Arter, First Chair of Politics at Aberdeen University. In his "Scandinavian Politics Today" (Manchester University Press, revised 2008 {{ISBN|978-0-7190-7853-8}}), he quotes {{Cite journal |last=Nousiainen |first=Jaakko |date=June 2001 |title=From semi-presidentialism to parliamentary government: political and constitutional developments in Finland |journal=[[Scandinavian Political Studies]] |volume=24 |issue=2 |pages=95–109 |doi=10.1111/1467-9477.00048 }} as follows: "There are hardly any grounds for the epithet 'semi-presidential'." Arter's own conclusions are only slightly more nuanced: "The adoption of a new constitution on 1 March 2000 meant that Finland was no longer a case of semi-presidential government other than in the minimalist sense of a situation where a popularly elected fixed-term president exists alongside a prime minister and cabinet who are responsible to parliament (Elgie 2004: 317)". According to the Finnish Constitution, the president has no possibility to rule the government without the ministerial approval, and does not have the power to dissolve the parliament under his or her own desire. Finland is actually represented by its prime minister, and not by its president, in the Council of the Heads of State and Government of the European Union. The 2012 constitutional amendments reduced the powers of the president even further.</ref> | leader_title1 = [[ປະທານາທິບໍດີແຟງລັງ|ປະທານາທິບໍດີ]] | leader_name1 = [[Sauli Niinistö]] | leader_title2 = [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີແຟງລັງ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name2 = [[Petteri Orpo]] | legislature = [[ລັດຖະສະພາແຟງລັງ|ລັດຖະສະພາ]] | sovereignty_type = [[ປະຫວັດສາດແຟງລັງ|ເອກະລາດ]] | sovereignty_note = ຈາກ [[ສາທາລະນະລັດລັດເຊຍ|ລັດເຊຍ]] | established_event1 = [[ລາຊະລັດແຟງລັງ|ສະຖານະປົກຄອງຕົນເອງ]] | established_date1 = 29 ມີນາ ຄ.ສ 1809 | established_event2 = [[Finnish Declaration of Independence|ປະກາດອິດສະຫຼະພາບ]] | established_date2 = 6 ທັນວາ ຄ.ສ 1917 | established_event3 = [[ສົງຄາມກາງເມືອງແຟງລັງ]] | established_date3 = ມັງກອນ – ພຶດສະພາ ຄ.ສ 1918 | established_event4 = [[ລັດຖະທຳມະນູນແຟງລັງ|ຮ່າງລັດຖະທຳມະນູນ]] | established_date4 = 17 ກໍລະກົດ ຄ.ສ 1919 | established_event5 = [[ສົງຄາມລະດູໜາວ]] | established_date5 = 30 ພະຈິກ ຄ.ສ 1939 – 13 ມີນາ ຄ.ສ 1940 | established_event6 = [[ສົງຄາມຕໍ່ເນື່ອງ]] | established_date6 = 25 ມິຖຸນາ ຄ.ສ 1941 – 19 ກັນຍາ ຄ.ສ 1944 | established_event7 = [[1995 enlargement of the European Union|ເຂົ້າຮ່ວມ]]ກັບ[[ສະຫະພາບເອີຣົບ]] | established_date7 = 1 ມັງກອນ ຄ.ສ 1995 | area_km2 = 338,455 | area_rank = ອັນດັບທີ 65 <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_sq_mi = 130,596 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 9.71 (ໃນປີ ຄ.ສ 2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref> | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 5,536,146<ref>{{cite web|title=Birth rate showed a slight growth in 2020|url=https://www.stat.fi/til/vamuu/2020/12/vamuu_2020_12_2021-01-21_tie_001_en.html|publisher=Statistics Finland|access-date=21 January 2021}}</ref> | population_estimate_year = 2020 | population_estimate_rank = ອັນດັບທີ 116 | population_label2 = | population_data2 = | population_density_km2 = 16 | population_density_sq_mi = 41 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ອັນດັບທີ 213 | GDP_PPP = 257 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=imf3>{{cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?sy=2018&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=59&pr1.y=9&c=172&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |date=17 October 2018|title=Report for Selected Countries and Subjects|publisher=IMF}}</ref> | GDP_PPP_year = 2020 | GDP_PPP_rank = ອັນດັບທີ 60 | GDP_PPP_per_capita = 49,334 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=imf3 /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 19 | GDP_nominal = 277 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=imf3 /> | GDP_nominal_year = 2020 | GDP_nominal_rank = ອັນດັບທີ 43 | GDP_nominal_per_capita = 48,461 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=imf3 /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 14 | Gini = 26.2 <!--number only--> | Gini_year = 2019 | Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref =<ref name=eurogini>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tessi190&plugin=1 |title=Gini coefficient of equivalised disposable income - EU-SILC survey |publisher=European Commission |access-date=27 March 2020}}</ref> | Gini_rank = ອັນດັບທີ 6 | HDI = 0.938<!--number only--> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=15 December 2020|access-date=15 December 2020}}</ref> | HDI_rank = ອັນດັບທີ 11 | currency = [[ເອີໂຣ]] ([[Euro sign|€]]) | currency_code = EUR | time_zone = [[ເວລາເອີຣົບຕາເວັນອອກ]] | utc_offset = +2 | utc_offset_DST = +3 | time_zone_DST = [[ເວລາອອມແສງເອີຣົບຕາເວັນອອກ]] | date_format = ວ.ດ.ປປປປ<ref>[http://www.kielikello.fi/index.php?mid=2&pid=11&aid=1709 Ajanilmaukset] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171020033758/http://www.kielikello.fi/index.php?mid=2&pid=11&aid=1709 |date=20 October 2017 }} Kielikello 2/2006. Institute for the Languages of Finland. Retrieved 20 October 2017</ref> | drives_on = ຂວາມື | calling_code = [[Telephone numbers in Finland|+358]] | cctld = [[.fi]], [[.ax]]^a | footnote_a = ມີການໃຊ້ [[.eu]] ຮ່ວມກັບລັດສະມາຊິກ[[ສະຫະພາບເອີຣົບ]]ອື່ນໆດ້ວຍ | today = |established_event8=ເຂົ້າຮ່ວມກັບ[[ນາໂຕ]]|established_date8=4 ເມສາ ຄ.ສ 2023}} '''ແຟງລັງ''' (ຫຼື '''ຟິນແລນ'''; {{lang-fi|Suomi}} {{IPA-fi|suo̯mi||fi-suomi.ogg}}; {{lang-sv|Finland}} {{IPA-sv|ˈfɪnland||sv-Finland.ogg}}) ມີຊື່ເອີ້ນຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ '''ສາທາລະນະລັດ ແຟງລັງ''' ({{Lang-fi|Suomen tasavalta}}; {{Lang-sv|Republiken Finland}}) ເປັນ[[ປະເທດ]]ໃນ[[ກຸ່ມນອກດິກ]] ຕັ້ງຢູ່ທາງຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຂອງ[[ທະວີບເອີຣົບ]] ເຂດແດນດ້ານຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ຕິດກັບ[[ທະເລບານຕິກ]] ທາງດ້ານໃຕ້ຕິດກັບ[[ອ່າວແຟງລັງ]] ທາງຕາເວັນຕົກຕິດກັບ[[ອ່າວບົດເນຍ]]. ປະເທດແຟງລັງມີຊາຍແດນຕິດກັບ[[ປະເທດຊູແອດ]], [[ປະເທດນອກແວ|ນອກແວ]] ແລະ [[ປະເທດລັດເຊຍ|ລັດເຊຍ]] ສຳລັບ[[ໝູ່ເກາະໂອລັນ]]ທີ່ຢູ່ຫ່າງຈາກຊາຍຝັ່ງຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ນັ້ນ ຢູ່ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງແຟງລັງ ແຕ່ເປັນ[[ດິນແດນປົກຄອງຕົນເອງ|ເຂດປົກຄອງຕົນເອງ]] ເຄີຍຖຶກລັດເຊຍຍຶດຄອງ ແລະ ເປັນດິນແດນສ່ວນໜຶ່ງຂອງລັດເຊຍ. ເມືອງຫຼວງ ແລະ ເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດແມ່ນ: [[ເຮວຊິນກິ]]. ເມືອງສຳຄັນອື່ນໆມີເຊັ່ນ: [[ແອັດສະປູ]], [[ວັນຕາ]], [[ຕຳເປເຣ]], [[ໂອລູ]] ແລະ [[ຕວັກກຸ]]. ແຟງລັງມີປະຊາກອນປະມານ 5.52 ລ້ານຄົນ (ຂໍ້ມູນໃນກາງປີ 2019)<ref>{{Cite web|url=https://www.tilastokeskus.fi/tup/suoluk/suoluk_vaesto_en.html|title=Population|last=Tilastokeskus|website=www.tilastokeskus.fi|language=en|access-date=5 June 2018|archive-date=10 ກໍລະກົດ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060710143515/https://www.tilastokeskus.fi/tup/suoluk/suoluk_vaesto_en.html|url-status=dead}}</ref> ປະຊາກອນສ່ວນຫຼາຍອາໄສຢູ່ໃນພາກກາງ ແລະ ພາກໃຕ້ຂອງປະເທດ ແລະ ເວົ້າ[[ພາສາແຟງລັງ]] ເຊິ່ງເປັນ[[ພາສາແຟງນິກ|ກຸ່ມພາສາແຟງນິກ]]ຈາກ[[ຕະກຸນພາສາເອີຣານ]] ແລະ ບໍ່ມີຄວາມສຳພັນກັບ[[ກຸ່ມພາສາເຈີມານິກເໜືອ|ພາສາສະແກນດິນາເວຍ]]ແຕ່ຢ່າງໃດ.<ref name="pop_stat">{{cite web |url=http://www.stat.fi/tup/suoluk/suoluk_vaesto_en.html |title=Finland in Figures: Population |date=27 March 2014 |publisher=Population Register Centre |accessdate=1 April 2014 |language=fi |archive-date=11 ມິຖຸນາ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611010801/https://www.stat.fi/tup/suoluk/suoluk_vaesto_en.html |url-status=dead }}</ref> ປະເທດແຟງລັງເປັນປະເທດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດອັນດັບທີ 8 ຂອງທະວີບເອີຣົບ ແລະ ເປັນປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນເບົາບາງທີ່ສຸດໃນ[[ສະຫະພາບເອີຣົບ]]. ປະເທດແຟງລັງເປັນສາທາລະນະລັດໃນ[[ລະບົບລັດຖະສະພາ]]ທີ່ປະກອບດ້ວຍ 311 [[ເທສະບານຂອງປະເທດແຟງລັງ|ເທສະບານ]]<ref name="Suomen Kuntaliitto">{{cite web |url=http://www.kunnat.net/fi/Sivut/default.aspx |title=Kotisivu&nbsp;-&nbsp;Kuntaliiton Kunnat.net|publisher=Suomen Kuntaliitto|accessdate=6 May 2015|language=fi}}</ref> ແລະ 1 [[ເຂດປົກຄອງຕົນເອງ]] ແມ່ນ [[ໝູ່ເກາະໂອລັນ]] ມີປະຊາກອນຫຼາຍກວ່າ 1.4 ລ້ານຄົນອາໄສຢູ່ໃນຂອບເຂດ[[ເກຣເຕີ ເຮວຊິນກິ]] ແລະ ຄິດເປັນ 1 ໃນ 3 ຂອງ[[ລວມຍອດຜະລິດຕະພັນພາຍໃນປະເທດ]] ປະເທດແຟງລັງມີ[[ດັດຊະນີການພັດທະນາມະນຸດ]]ຕາມສະຖິຕິຂອງ[[ສະຫະປະຊາຊາດ]] ໃນປີ ຄ.ສ 2006 ຢູ່ໃນລຳດັບທີ 11.<ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/hdr2006/pdfs/report/HDR06-complete.pdf |title=Human Development Report 2006 |accessdate=2007-03-31 |publisher=[[ສຳນັກງານໂຄງການພັດທະນາແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ]] |language=en |archive-date=2007-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070202212856/http://hdr.undp.org/hdr2006/pdfs/report/HDR06-complete.pdf |url-status=dead }}</ref> ແຟງລັງເຄີຍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຊູແອດຫຼາຍສະຕະວັດ ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍຢູ່ພາຍໃຕ້[[ຈັກກະວັດລັດເຊຍ]]ຈົນເຖິງປີ ຄ.ສ 1917 ປັດຈຸບັນ ແຟງລັງເປັນ[[ສາທາລະນະລັດ]] [[ປະຊາທິປະໄຕ]]. ພາສາແຟງລັງເປັນໜຶ່ງໃນ[[ພາສາທາງການ]] ພາສາຈໍານວນໜ້ອຍຂອງ[[ສະຫະພາບເອີຣົບ]] ທີ່ບໍ່ໄດ້ມີຕົ້ນກຳເນີດເປັນ[[ພາສາກຸ່ມອິນໂດ-ເອີໂຣປຽນ|ກຸ່ມພາສາອິນໂດ-ເອີໂຣປຽນ]] ຮ່ວມກັບ[[ພາສາແອັດສະໂຕນີ]], [[ພາສາຮົງກາລີ]] ແລະ [[ພາສາມານຕາ]]. ຕັ້ງແຕ່ປະມານ 2,700 ປີກ່ອນພຸດທະການ ດິນແດນແຟງລັງໄດ້ຮັບອິດທິພົນທາງວັດທະນະທຳຈາກພາກໃຕ້ຂອງ[[ອ່າວແຟງລັງ]] ໂດຍເຂົ້າມາທາງຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ຂອງແຟງລັງ ມີຫຼັກຖານຂອງ[[ເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາ]]ທີ່ມີລັກສະນະສະເພາະ ຕໍ່ມາໃນ[[ຍຸກສຳລິດ]] ພື້ນທີ່ທາງຊາຍຝັ່ງຂອງແຟງລັງໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກ[[ສະກັງດີນາວີ]] ແລະ [[ເອີຣົບກາງ]] ໃນຂະນະທີ່ພື້ນທີ່ທີ່ຢູ່ຫ່າງຈາກທະເລເຂົ້າໄປ ໄດ້ຮັບອິດທະພົນການໃຊ້[[ສຳລິດ]]ມາຈາກທາງຕາເວັນອອກຫຼາຍກວ່າ<ref name="concise"> {{cite book |last=Kirby |first=David |title=A Concise History of Finland |url=https://archive.org/details/concisehistoryof00davi_0 |year=2006 |publisher=Cambridge University Press |location= Cambridge, UK |isbn=0-521-53989-7|language=en}}</ref> ໃນພຸດທະສະຕະວັດທີ 5 ພົບວ່າມີການຄ້າຂາຍແລກປ່ຽນກັບ[[ສະກັງດີນາວີ]]ຫຼາຍຂຶ້ນ ແລະ ການຄົ້ນພົບວັດຖຸແບບ[[ໂຣມັງ]]ຈາກຍຸກນີ້ດ້ວຍ ປາກົດການກ່າວເຖິງ[[ຊາງແຟງລັງ]]ໃນເອກະສານຂອງ[[ຈັກກະວັດໂຣມັງ|ຊາວໂຣມັງ]]ໃນຊ່ວງກາງພຸດທະສະຕະວັດທີ 7<ref name="kallio"> {{cite book |last=Kallio |first=Veikko |title=Finland: A Cultural Outline |url=https://archive.org/details/finlandculturalo0000kall |year=1994 |publisher=WSOY |location=Porvoo |isbn=951-0-19421-2|language=en}}</ref> ໃນອະດີດປະເທດແຟງລັງເປັນປະເທດ[[ກະສິກຳ]]ຈົນເຖິງປີ ຄ.ສ 1950 ພາຍຫຼັງສິ້ນສຸດ[[ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ]] ແຟງລັງໄດ້ພັດທະນາເສດຖະກິດຢ່າງວ່ອງໄວໂດຍການສ້າງ[[ລັດສະຫວັດດີການ]]ທີ່ມີຄຸນນະພາບຕາມ[[ຕົວແບບນອກຕິກ]] ສົ່ງຜົນໃຫ້ຄວາມຈະເລີນໄດ້ກະຈາຍໄປທົ່ວປະເທດ ແລະ ກາຍເປັນປະເທດທີ່ມີຄວາມຮັ່ງມີສູງຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ.<ref>{{Cite web|title=World Economic Outlook Databases|url=https://www.imf.org/en/Publications/SPROLLs/world-economic-outlook-databases|website=IMF|language=en}}</ref> ແຟງລັງເຂົ້າຮ່ວມເປັນສະມາຊິກ[[ສະຫະປະຊາຊາດ]]ໃນປີ ຄ.ສ 1995 ດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈໃນການວາງຕົວເປັນກາງທາງການເມືອງ<ref>{{Cite web|last=NATO|title=Relations with Finland|url=http://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_49594.htm|website=NATO|language=en}}</ref> ແລະ ຍັງເຂົ້າຮ່ວມ[[ອົງການເພື່ອຄວາມຮ່ວມມື ແລະ ການພັດທະນາທາງເສດຖະກິດ]], ກຸ່ມປະເທດຄວາມຮ່ວມມືເທື່ອສັນຕິພາບຂອງນາໂຕ ''(Partnership for Peace)'', ສະຫະພາບເອີຣົບ ແລະ ສະພາຄວາມຮ່ວມມືເອີໂຣ ແຟງລັງຍັງມີຈຸດເດັ່ນໃນເລື່ອງລະບົບການສຶກສາທີ່ມີຄຸນນະພາບ<ref>{{Cite web|date=2011-04-30|title=Tertiary education graduation rates - Education: Key Tables from OECD - OECD iLibrary|url=http://www.oecd-ilibrary.org/education/tertiary-education-graduation-rates_20755120-table1|website=web.archive.org|access-date=2021-09-11|archive-date=2011-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430055650/http://www.oecd-ilibrary.org/education/tertiary-education-graduation-rates_20755120-table1|url-status=bot: unknown}}</ref> ມີຄວາມສາມາດໃນການແຂ່ງຂັນທາງເສດຖະກິດໃນລະດັບສູງ ແລະ ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບໃນດ້ານຄຸນນະພາບຊີວິດຂອງປະຊາກອນ<ref>{{Cite web|date=2010-10-14|title=Her er verdens mest konkurransedyktige land {{!}} Næringsliv {{!}} Makro og politkk {{!}} E24|url=http://e24.no/makro-og-politikk/article3803493.ece|website=web.archive.org|access-date=2021-09-11|archive-date=2010-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20101014010931/http://e24.no/makro-og-politikk/article3803493.ece|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-10-30|title=Finland: World Audit Democracy Profile|url=http://www.worldaudit.org/countries/finland.htm|website=web.archive.org|access-date=2021-09-11|archive-date=2013-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20131030113921/http://www.worldaudit.org/countries/finland.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> ໂດຍຖືເປັນໜຶ່ງໃນປະເທດທີ່ໃຫ້ສິດທິ ແລະ ເສລີພາບແກ່ປະຊາກອນໃນລະດັບສູງ ໃນປີ ຄ.ສ 2015. ແຟງລັງໄດ້ຮັບການຈັດອັນດັບຢູ່ໃນອັນດັບໜຶ່ງໃນດ້ານດັດຊະນີທຶນມະນຸດ ''(Human Capital Index)''<ref>{{Cite web|title=Rankings|url=http://wef.ch/1Rr6YsH|website=Human Capital Report 2015|language=en-US}}</ref> ແລະ ເປັນປະເທດທີ່ມີສະຖຽນລະພາບຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໂລກ ລະຫວ່າງປີ ຄ.ສ 2011-2016 ຈາກການວັດຕາມຄ່າດັດຊະນີ ''Fragile States Index''<ref>{{Cite web|date=2017-02-04|title=The Fragile States Index 2016 {{!}} The Fund for Peace|url=http://fsi.fundforpeace.org/rankings-2016|website=web.archive.org|access-date=2021-09-11|archive-date=2017-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170204213240/http://fsi.fundforpeace.org/rankings-2016|url-status=bot: unknown}}</ref> ແລະ ຍັງໄດ້ຮັບການຈັດອັນດັບວ່າເປັນປະເທດທີ່ປະຊາກອນມີຄວາມສຸກທີ່ສຸດໃນໂລກ.<ref>{{Cite web|last=CNN|first=By Katia Hetter|title=This is the world's happiest country in 2019|url=https://www.cnn.com/travel/article/worlds-happiest-countries-united-nations-2019/index.html|website=CNN|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://happiness-report.s3.amazonaws.com/2020/WHR20.pdf |access-date=2023-11-05 |archive-date=2020-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200321121350/https://happiness-report.s3.amazonaws.com/2020/WHR20.pdf |url-status=dead }}</ref> == ອ້າງອີງ == {{reflist}} == ອ່ານເພີ່ມເຕີມ == {{refbegin|30em}} * Chew, Allen F. ''The White Death: The Epic of the Soviet-Finnish Winter War'' ({{ISBN|0-87013-167-2}}). * Engle, Eloise and Paananen, Pauri. ''The Winter War: The Soviet Attack on Finland 1939–1940'' ({{ISBN|0-8117-2433-6}}). * ''Insight Guide: Finland'' ({{ISBN|981-4120-39-1}}). * [[Max Jakobson|Jakobson, Max]]. ''Finland in the New Europe'' ({{ISBN|0-275-96372-1}}). * Jutikkala, Eino; Pirinen, Kauko. ''A History of Finland'' ({{ISBN|0-88029-260-1}}). * [[Matti Klinge|Klinge, Matti]]. ''Let Us Be Finns: Essays on History'' ({{ISBN|951-1-11180-9}}). * Lavery, Jason. ''The History of Finland'', Greenwood Histories of the Modern Nations, Greenwood Press, 2006 ({{ISBN|0-313-32837-4}}, {{ISSN|1096-2905}}). * Lewis, Richard D. ''Finland: Cultural Lone Wolf'' ({{ISBN|1-931930-18-X}}). * ''[[Lonely Planet]]: Finland'' ({{ISBN|1-74059-791-5}}) * Mann, Chris. ''Hitler's Arctic War: The German Campaigns in Norway, Finland, and the USSR 1940–1945'' ({{ISBN|0-312-31100-1}}). * Rusama, Jaakko. ''Ecumenical Growth in Finland'' ({{ISBN|951-693-239-8}}). * Singleton, Fred. ''A Short History of Finland'' ({{ISBN|0-521-64701-0}}). * [[Jean-Jacques Subrenat|Subrenat, Jean-Jacques]]. ''Listen, there's music from the forest; a brief presentation of the Kuhmo Chamber Music Festival'' ({{ISBN|952-92-0564-3}}). * Swallow, Deborah. ''Culture Shock! Finland: A Guide to Customs and Etiquette'' ({{ISBN|1-55868-592-8}}). * [[William R. Trotter|Trotter, William R.]] ''A Frozen Hell: The Russo-Finnish Winter War of 1939–1940'' ({{ISBN|1-56512-249-6}}). {{refend}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == {{Sister project links|ປະເທດແຟງລັງ|voy=Finland}} * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/finland/ Finland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221224052716/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/finland/ |date=2022-12-24 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]]. * {{curlie|Regional/Europe/Finland}} * [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17288360 Finland profile] from the [[BBC News]] * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=FI Key Development Forecasts for Finland] from [[International Futures]] * [http://www.stat.fi/til/vaerak/2010/vaerak_2010_2011-03-18_kuv_001_en.html Population in Finland 1750–2010] * [http://www.stat.fi/til/vaerak/2011/vaerak_2011_2012-03-16_kuv_002_en.html Appendix figure 2. The largest groups by native language 2001 and 2011] (Statistics Finland) * [http://findikaattori.fi/en Official statistical information about Finland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220312202428/https://findikaattori.fi/en |date=2022-03-12 }} from [[Findicator]]. '''ລັດຖະບານ''' * [http://finland.fi/ This is Finland], the official English-language online portal (administered by the Finnish [[Ministry for Foreign Affairs (Finland)|Ministry for Foreign Affairs]]) * [https://web.archive.org/web/20080703233731/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/finland.htm Finland] ([[University of Colorado Boulder]] Libraries Government Publications) '''ແຜນທິ່''' * {{osmrelation-inline|54224}} * {{wikiatlas|Finland}} '''ການເດີນທາງ''' * [http://www.visitfinland.com/ Official Travel Site of Finland] {{EU}} [[ໝວດ:ປະເທດແຟງລັງ| ]] [[ໝວດ:ປະເທດ|ຟ]] [[ໝວດ:ສາທາລະນະລັດ|ຟ]] qdxwqaktqdxg15ygn3c6q2xtyqizfau 0 7761 129723 128170 2026-08-06T19:50:06Z InternetArchiveBot 13695 Add 6 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129723 wikitext text/x-wiki {{Infobox province or territory of Canada | Name = ລັດເກແບັກ | Fullname = Québec | Flag = Flag of Quebec.svg | Seal = Coat of arms of Quebec (without crown).svg | Map = Quebec (North America orthographic projection).svg | Motto = Je me souviens | Capital = [[ເກແບັກ (ເມືອງ)|ເກແບັກ]] | OfficialLang = [[ພາສາຝະຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]] | LargestCity = [[ມົງເລອານ|ມົງເຣອາລ]] | Lieutenant-Governor = Pierre Duchesne | Premier = [[François Legault|ຟຣັງຊວາ ເລີໂກ]] | Viceroy = (ໃນ[[ລັດຖະສະພາການາດາ]]) | HouseSeats = 75 | SenateSeats = 24 | PostalAbbreviation = QC | Counties = | AreaRank = 2 | TotalArea_km2 = 1,542,056 | TotalAreaUS = 595,391 | LandArea_km2 = 1,365,128 | LandAreaUS = 527,079 | WaterArea_km2 = 176,928 | WaterAreaUS = 68,312 | PCWater = 11.5 % | PCForest = | PCDesert = | PopulationRank = 2 | Population = 7,730,612 | PopulationYear = ຄ.ສ. 2008 | DensityRank = | Density_km2 = 5.63 | 2000DensityUS = 14.6 | AdmittanceDate = [[1 ກໍລະກົກ]] [[ຄ.ສ. 1867]] | TimeZone = ປາຊິຟິກ: [[UTC]]-5 -4 | ISOCode = CA-QC | Website = www.gouv.qc.ca/ }} '''ເກແບັກ''' ({{lang-fr|Québec}}) ແມ່ນ[[ລັດ]]<ref>ຈາກ[[ພາສາຝະລັ່ງ]]: Le Québec est la province francophone du Canada.</ref>ທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງ[[ປະເທດການາດາ|ການາດາ]]<ref>[[ວັດຈະນານຸກົມ]] (Merriam & Webster 2003)</ref>ຢູ່ທາງຕາເວັນອອກຂອງປະເທດ ແລະເປັນລັດດຽວທີ່ບໍ່ໃຊ້[[ພາສາອັງກິດ]]ເປັນພາສາທາງການໃນລະດັບລັດ ແຕ່ໃຊ້[[ພາສາຝະລັ່ງ|ຝຣັ່ງ]]ແທນ. ລັດເກແບັກມີນະຄອນຫຼວງໃນຊື່ດຽວກັນແມ່ນ[[ເກແບັກ (ເມືອງ)|ເກແບັກ]] ແລະເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດແມ່ນ[[ມົງເລອາລ]].{{citation needed}} ==ອ້າງອີງ== <references /> ===ອ່ານຕື່ມ=== ;ພາສາອັງກິດ {{refbegin|colwidth=30em}} * {{cite book|ref=harv |last=Anderson |first=Fred |year=2000 |title=Crucible of Wars: The Seven Years' War and the Fate of Empire in British North America, 1754–1766|url=http://books.google.com/books?id=-vMxLslZopgC&pg=PR1 |publisher=Knopf |location=New York |isbn=0-375-40642-5}} * Bergeron, Léandre (1975). ''The History of Québec: a Patriote's [sic] Handbook'', trans. from the 5th French ed. by Baila Markus and rev. by the author. Updated ed. New Canada Publications. ISBN 0-9196-0035-2 * Bergeron, Léandre (1974). ''Why There Must Be a Revolution in Québec''. Toronto: New Canada Publications. 0-919600-16-6 * {{Cite book|ref=harv |last=Cave |first=Alfred A. |year=2004 |title=The French and Indian War |url=http://books.google.ca/books?id=iiZoWyv77qQC&lpg=PP1&dq=French%20and%20Indian%20Wars&pg=PP1#v=onepage&q&f=true |publisher=Greenwood Press |location=Westport, Connecticut – London |isbn=0-313-32168-X}} * {{Cite book |last = Courville|first = Serge |coauthor= Richard Howard |year =2009 |title =Quebec: A Historical Geography |url = http://books.google.ca/books?id=NDDs1HJWfOQC&lpg=PP1&dq=Quebec&pg=PP1#v=onepage&q&f=true |publisher=Univ of British Columbia Press |isbn= 978-0-7748-1426-3 |postscript =.}} * {{Cite book |last = Dickinson |first = John Alexander |coauthor= Brian J. Young |year =2003 |title =A short history of Quebec |url =http://books.google.ca/books?id=kRHmr-rDFrwC&lpg=PP1&dq=Quebec&pg=PP1#v=onepage&q&f=true |publisher= McGill-Queen's University Press |isbn= 0-7735-2393-6}} * Gairdner, William D. ''Constitutional Crack-up: Canada and the Coming Showdown with Québec''. London: Stoddart Publishing Co., 1994. ''N.B''.: On verso of t.p.: "A brief version ... appeared in the revised edition of the author's ''The Trouble with Canada''." ISBN 0-7737-5658-2 * {{Cite book |last = Gauvreau |first = Michael |year =2005 |title =The Catholic origins of Quebec's Quiet Revolution, 1931–1970|url = http://books.google.ca/books?id=Jz7uyc94sUYC&lpg=PP1&dq=Quebec&pg=PP1#v=onepage&q&f=true |publisher=McGill-Queen's University Press |isbn=0-7735-2874-1 }} * {{Cite book |ref=harv |last=Grenon |first=Jean-Yves |year=2000 |title=Pierre Dugua De Mons: Founder of Acadie (1604–5), Co-Founder of Quebec (1608) |publisher=Annapolis Royal, NS: Peninsular Press |isbn=0-9682016-2-8 | postscript= Translated by Phil Roberts}} * {{Cite book|ref=harv |last=Hunter |first=William A. |year=1999 |title=Forts on the Pennsylvania Frontier, 1753–1758 |publisher=Wennawoods |isbn=1-889037-20-6}} * {{Cite book |last = Kokker |first = Steve |year =2002 |title =Québec |url =http://books.google.ca/books?id=iZB5AQ02PfIC&lpg=PA11&dq=Quebec&pg=PP1#v=onepage&q&f=true |publisher=Lonely Planet |isbn=1-74059-024-4 |postscript =.}} * {{Cite book|ref=harv |last=Lefkowitz |first=Arthur S. |year=2008 |title=Benedict Arnold's Army: The 1775 American Invasion of Canada during the Revolutionary War |publisher=Savas Beatie |location=El Dorado Hills, California |isbn=1-932714-03-0 |url=https://archive.org/details/benedictarnoldsa0000lefk}} * {{Cite book |last = Maclure|first = Jocelyn |year = 2003 |title =Quebec identity: the challenge of pluralism |url =http://books.google.ca/books?id=rDq-VVN4XtcC&lpg=PP1&dq=Quebec&pg=PP1#v=onepage&q&f=true |publisher= McGill-Queen's University Press |isbn=0-7735-2553-X }} * McRoberts, Kenneth, and Dale Posgate (1984). ''Québec: Social Change and Political Crisis''. Toronto, Ont.: McClelland and Stewart. Rev. and updated, including a post-Referendum epilogue, 1984, cop. 1980. x, 325 p. ''N.B''.: The revision statement is from the front cover of the book. ISBN 0-7710-7185-X * {{Cite book |ref=harv |last=Merriam |last2=Webster |year=2003 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/Quebec |title=Merriam-Webster's Collegiate Dictionary |publisher=Merriam-Webster, Inc. |location=New York |postscript=11th ed. |isbn=0-87779-809-5}} * {{Cite book|ref=harv |last=Riendeau |first= Roger E. |year=2007 |title=A brief history of Canada |url=http://books.google.ca/books?id=CFWy0EfzlX0C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=true |publisher=Infobase Publishing |location=New York, NY |isbn=0-8160-6335-4 |accessdate=July 12, 2011}} * Roussopoulos, Dimitrios I, compiler (1974). ''Québec and Radical Social Change''. First ed. Montréal, Qué.: Black Rose Books. ISBN 0-919618-51-0 pbk. * {{Cite book |last =Scott |first =Colin |year =2001 |title =Aboriginal autonomy and development in northern Quebec and Labrador |url =http://books.google.ca/books?id=bT6-05HTyFUC&lpg=PP1&dq=Quebec&pg=PP1#v=onepage&q&f=true |publisher=UBC Press |isbn=0-7748-0844-6 |postscript =.}} * {{Cite book |last = Taucar |first =Christopher Edward |year =2002 |title =Canadian Federalism and Quebec Sovereignty |url =http://books.google.ca/books?id=t17352tmB74C&lpg=PP1&dq=Quebec&pg=PP1#v=onepage&q&f=true |publisher=Peter Lang |isbn= 0-8204-6242-X|postscript =.}} * {{Cite book |ref=harv |last=Webb Hodge |first=Frederick |title=American Indians North of Mexico, Volume 4, Smithsonian Institution Bureau of American Ethnology Handbook |year=1912 |publisher=Digital Scanning Inc |location=Scituate, MA |url=http://books.google.ca/books?id=2h8HAtCWsIAC&printsec=frontcover&dq=Handbook+of+American+Indians+North+of+Mexico#v=onepage&q&f=true |isbn=1-58218-751-7 | postscript=Scanned in 2003}} {{refend}} ;ພາສາຝະລັ່ງ {{refbegin|colwidth=30em}} * {{Cite book |last=Armony |first=Victor |year=2007 |title=Le Québec expliqué aux immigrants |url=https://archive.org/details/lequebecexplique0000armo |publisher=VLB Éditeur |location=Montréal |isbn=978-2-89005-985-6}} * {{Cite book |ref=harv |last=Babin |first=Andrée |year=1986 |title=L’interatlas: Ressources du Québec et du Canada |publisher=Centre éducatif et culturel |location=Montréal |isbn=2-7617-0317-0}} * Bergeron, Léandre (1970). ''Petit manuel d'histoire du Québec''. [Montréal]: Éditions Québécoises. Without ISBN * Bergeron, Léandre and Pierre Landry (2008). ''Petit manuel d'histoire du Québec, 1534-2008''. Trois-Pistoles, Qué.: Éditions Trois-Pistoles. ''N.B''.: This ed. is a major revision, very considerably enlarged, rewritten this time in collaboration, and updated, of the 1970 text of the work, thus constituting essentially almost a different work than the original. ISBN 978-2-89583-183-9 * {{Cite book |ref=harv |last=Binot |first=Guy |year=2004 |title=Pierre Dugua de Mons: gentilhomme royannais, premier colonisateur du Canada, lieutenant général de la Nouvelle-France de 1603 à 1612 |publisher=Bonne anse |location=Vaux-sur-Mer |isbn=2-914463-13-8}} * {{Cite book |ref=harv |last=Brûlotte |first=Suzanne |year=2009 |title=Les oiseaux du Québec |publisher=Éditions Broquet |location=Boucherville |isbn=2-89654-075-X}} * Comeau, Robert, ed. ''Économie québécoise'', in series, ''Les Cahiers de l'Université du Québec''. Sillery, Qué.: Presses de l'Université du Québec, 1969. 495 p. * Duguay, Raoul. ''Musiciens du Québec''. Montréal: Éditions du Jour, 1971. 331 p. ''N.B''.: The emphasis is on "classical" then- contemporary composers and on those of "musique actuelle". * {{Cite book |ref=harv |last=Dupont |first=Jean-Claude |year=2008 |title=Légendes du Québec – Un héritage culturel |url=https://archive.org/details/legendesduquebec0000dupo|publisher=Les éditions GID |location=Sainte-Foy |isbn=978-2-89634-023-1}} * ''Les Écossais du Québec''. Montréal: Conseil québécois du Chardon, [1999]. ''N.B''.: This is primarily a descriptive cultural and commercial directory of the Scottish community of Québec. * {{Cite book |last=Institut de la statistique du Québec |year=2010 |title=Le Québec chiffres en main |url=http://www.stat.gouv.qc.ca/publications/referenc/pdf2010/QCM2010_fr.pdf |publisher=Government of Quebec |format=PDF |isbn=978-2-550-49444-7}} * {{Cite book |last=Lacoursière |first=Jacques |last2=Provencher |first2=Jean |last3=Vaugeois |first3=Denis |year=2000 |title=Canada-Québec 1534–2000 |url=https://archive.org/details/canadaquebec15340000laco |publisher=Septentrion |location=Sillery |isbn=2-89448-156-X}} * {{Cite book |last=Lacoursière |first=Jacques |year=2005 |title=Histoire du Québec, Des origines à nos jours |publisher=Édition Nouveau Monde |location=Paris |isbn=2-84736-113-8}} * {{Cite book |ref=harv |last=Liebel |first=Jean |year=1999 |title=Pierre Dugua, sieur de Mons, fondateur de Québec |publisher=Le Croît vif |location=Paris |isbn=2-907967-48-7}} * {{Cite book |last=Linteau |first=Paul-André |year=1989 |title=Histoire du Québec contemporain; Volume 1; De la Confédération à la crise (1867–1929) |url=https://archive.org/details/histoireduquebec0000unse_k7l4 |publisher=Les Éditions du Boréal |location=Montréal |isbn=978-2-89052-297-8}} * {{Cite book |last=Linteau |first=Paul-André |year=1989 |title=Histoire du Québec contemporain; Volume 2; Le Québec depuis 1930 |publisher=Les Éditions du Boréal |location=Montréal |isbn=978-2-89052-298-5}} * {{Cite book |ref=harv |last=Ministry of Environment of Quebec |year=2002 |title=Water. Life. Future. National Policy on water |url=http://www.mddep.gouv.qc.ca/eau/politique/politique-integral.pdf |publisher=Government of Quebec |format=PDF |isbn=2-550-40074-7}} * Morf, Gustave (1970). ''Le Terrorisme québécois''. Montréal, Éditions de l'Homme. 219, [3] p. * Pelletier, Réal, ed. ''Une Certaine Révolution tranquille: 22 juin [19]60-[19]75''. Montréal: La Presse, 1975. 337 p., ill. chiefly with b&w port. photos. Without ISBN * Pilon, Robert, Isabelle Lamoureux, and Gilles Turcotte (1991). ''Le Marché de la radio au Québec: document de reference''. [Montréal]: Association québécoise de l'industrie du dique, du spectacle et de la video. unpaged. ''N.B''.: Comprises: Robert Pilon's and Isabelle Lamoureux' ''Profil du marché de radio au Québec: un analyse de Média-culture''. -- Gilles Turcotte's ''Analyse comparative de l'écoute des principals stations de Montréal: prepare par Info Cible''. * Rivière, Sylvain (2007). ''Léandre Bergeron, né en exil''. Trois-Pistoles, Qué.: Éditions Trois-Pistoles. ''N.B''.: Collection of essays on various Québec subjects, including a biography of L. Bergeron. ISBN 978-2-89583-165-5 * Trudel, Jean (1969). ''Profil de la sculpture québécoise, XVIIe-XIXe siècle[s]''. Québec, QC.: Ministère des affaires culturelles, Musée du Québec. 140 p., ill. with photos, mostly b&w. Without ISBN or SBN * {{Cite book |last=Venne |first=Michel |year=2006 |title=L'annuaire du Québec 2007 |url=https://archive.org/details/lannuaireduquebe0000unse |publisher=Fides |location=Montréal |isbn=2-7621-2746-7}} {{refend}} ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== * [http://www.sarakadee.com/feature/2002/01/quebec.htm ເກແບັກຝະລັ່ງແຫ່ງອາເມລິກາເໜືອ] {{th icon}} * {{dmoz|Regional/North_America/Canada/Quebec}} *[http://www.gouv.qc.ca/portail/quebec/pgs?lang=en Government of Quebec] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927045602/http://www.gouv.qc.ca/portail/quebec/pgs?lang=en |date=2011-09-27 }} {{en icon}} *[http://www.discoverthequebec.ca/ Discover the Quebec in pictures, photos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929084947/http://www.discoverthequebec.ca/ |date=2007-09-29 }} {{en icon}} *[http://www.bonjourquebec.com/ Bonjour Québec], Quebec government official tourist site {{en icon}} *[http://archives.cbc.ca/IDD-1-73-651/politics_economy/quebec_elections/ CBC Digital Archives&nbsp;– Quebec Elections: 1960–1998] {{en icon}} *[http://www.agora.qc.ca/ Agora], online encyclopaedia from Quebec {{fr icon}} ;ປະຫວັດສາດ *[http://www2.marianopolis.edu/quebechistory/ Quebec History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090214133429/http://marianopolis.edu/quebechistory |date=2009-02-14 }}, online encyclopaedia made by Marianopolis College {{en icon}} *[http://www.mccord-museum.qc.ca/scripts/explore.php?Lang=1&tableid=11&tablename=theme&elementid=2__true The 1837–1838 Rebellion in Lower Canada], Images from the McCord Museum's collections {{en icon}} *[http://www.haldimand-collection.ca/ Haldimand Collection], documents in relation with Province of Quebec during the American War of Independence (1775–1784) {{en icon}} [[ໝວດ:ແຂວງເກແບັກ]] [[ໝວດ:ແຂວງໃນປະເທດການາດາ]] d2bwbpya1qmcwh94571y3g36n0pcqlm 0 7805 129770 104388 2026-08-06T21:07:19Z InternetArchiveBot 13695 Add 3 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129770 wikitext text/x-wiki {{Infobox French commune | native_name = ນະຄອຣຫຼວງປາຣີ | common_name = ປາຣີ | image = Tour Eiffel, École militaire, Champ-de-Mars, Palais de Chaillot, La Défense - 03.jpg | caption = [[ຫໍແອບແຟນ]]ໃນນະຄອນຫຼວງປາຣີ | image_flag = Flag of Paris with coat of arms.svg | image_flag_size = 300px | image_coat_of_arms = Grandes Armes de Paris.svg | image_coat_of_arms_size = 120px | flag_legend = ທຸງປະຈຳເມືອງ | Coat_of_arms_legend = ກາປະຈຳເມືອງ | city_motto = ''[[Fluctuat nec mergitur]]''<br /><small> ([[ພາສາລາແຕັງ|ລາແຕັງ]]: "Tossed by the waves, she does not sink") </small><br /> [[ຊື່ຫຼິ້ນ]]:''ເມືອງແຫ່ງແສງໄຟ, ເມືອງແຫ່ງຮັກຄູ່ຍາມ'' | image_map = France_jms.png | x = 141 | y = 73 | time zone = CET <small> (GMT +1) </small> | lat_long = {{Coord|48|52|0|N|2|19|59|E|type:city (2144700)_region:FR}} | region = [[ແຄວ້ນອີນ-ເດີ-ຟັງ|ອີນ-ເດີ-ຟັງ]] | departement = ປາຣີ (75) | mayor = [[ແບກຕັງ ເດີລາໂນ]] | party = [[ພັກສັງຄົມນິຍົມ (ຝຣັ່ງ)|ພັກສັງຄົມນິຍົມ (PS)]] | mandat = [[ຄ.ສ. 2001]] - [[ຄ.ສ. 2008]] |subdivisions_entry = [[ໜ່ວຍການບໍລິຫານຂອງປະເທດຝຣັ່ງ|<span style="color:#000000;">ໜ່ວຍການບໍລິຫານຍ່ອຍ</span>]] | subdivisions = [[ເຂດໃນປາຣີ|20 ເຂດ]] | area = 86.9 | date-population = ຄ.ສ. 2005 (ປະມານ) | population = 2,153,600 | population-ranking = [[1]] | date-density = [[ຄ.ສ. 2005]] | density = 24,783<ref>ບໍ່ລວມ[[ບົວເດີບູໂລຍ]]ແລະ[[ບົວເດີແວງແຊນ]]</ref> | UU-area = 2,723 | UU-area-date = [[ຄ.ສ. 1999]] | UU-pop = 9,644,507 | UU-pop-date = [[ຄ.ສ. 1999]] | AU-area = 14,518.3 | AU-area-date = [[ຄ.ສ. 1999]] | AU-pop = 12,067,000 | AU-pop-date = [[ຄ.ສ. 2007]] }} '''ປາຣີ''' ({{lang-fr|Paris}}) ຫຼື '''ນະຄອນຫຼວງປາຣີ''' ແມ່ນ[[ນະຄອນຫຼວງ]]ຂອງ[[ປະເທດຝຣັ່ງ]] ຕັ້ງຢູ່ເທິງ[[ແມ່ນ້ຳແຊນ]] ບໍລິເວນຕອນເໜືອຂອງ[[ປະເທດຝຣັ່ງ]] ເທິງໃຈກາງ[[ແຄວ້ນອີນ-ເດີ-ຟັງ]] (''Île-de-France'' ຫຼື ''Région parisienne (RP) ''). ພາຍໃນກຸງປາຣີມີປະຊາກອນປະມານ 2,167,994 ຄົນ.<ref>[http://www.insee.fr/fr/ffc/docs_ffc/ElpDep_5trages90-06.xls Estimation de population par département, sexe et grande classe d’âge - Années 1990 à 2006] {{fr icon}}</ref> ເຂດເມືອງປາຣີ (''[[Unité urbaine]]'') ອັນມີພື້ນທີ່ຂະຫຍາຍເກີນຂອບເຂດອຳນາດການປົກຄອງຂອງເມືອງນັ້ນ ແມ່ນມີປະຊາກອນ 9.93 ລ້ານຄົນ ([[ຄ.ສ. 2004]]).<ref>[http://www.insee.fr/fr/ffc/chifcle_fiche.asp?ref_id=CMPTEF01103&tab_id=18 Population des villes et unités urbaines de plus de 1 million d'habitants de l'Union Européenne] {{fr icon}}</ref> ໃນຂະນະທີ່[[ເຂດມະຫານະຄອນປາຣີ]] (Agglomération parisienne) ມີປະຊາກອນເກືອບ 12 ລ້ານຄົນ<ref>[http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/wr_page.affiche?p_id_nivgeo=M&p_id_loca=001&p_id_princ=POP1&p_theme=ALL&p_typeprod=ALL&p_langue=FR Aire Urbaine '99 - pop totale par sexe et âge] {{fr icon}}</ref> ແລະ ແມ່ນໜຶ່ງໃນພື້ນທີ່ທີ່ມີປະຊາກອນສູງສຸດແຫ່ງໜຶ່ງໃນ[[ທະວີບເອີຣົບ]].<ref>[https://web.archive.org/web/20071001000616/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=pnan&col=aohdq&va=&pt=a World Metropolitan Areas] {{en icon}}</ref> == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} == ເບິ່ງຕື່ມ == * {{cite book |author=[[Vincent Cronin]] |title=Paris on the Eve, 1900-1914 |publisher=[[Harper Collins]] |location=New York |year=1989 |isbn=0-312-04876-9}} * {{cite book |author=Vincent Cronin |title=Paris:City of Light, 1919-1939 |url=https://archive.org/details/pariscityoflight0000cron |publisher=Harper Collins |location=New York |year=1994 |isbn=0-00-215191-X }} * {{cite book |author=Jean Favier |title=Paris |publisher=[[Fayard]] |year=1997-04-23 |isbn=2-213-59874-6 |language=ພາສາຝະລັ່ງ}} * {{cite book |author=Jacques Hillairet |title=Connaissance du Vieux Paris |url=https://archive.org/details/connaissanceduvi0000hill |publisher=Rivages |year=2005-04-22 |isbn=2-86930-648-2 |language=ພາສາຝະລັ່ງ}} * {{cite book |author=Colin Jones |title=Paris: The Biography of a City |url=https://archive.org/details/parisbiographyof00jone |publisher=[[Penguin Books|Penguin Viking]] |location=New York |year=2004 |isbn=0670033936}} * {{cite book |author=Rosemary Wakeman |title=The Heroic City: Paris, 1945-1958 |publisher=University of Chicago Press |year=2009 |isbn=9780226870236}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == * [http://www.paris.fr/en ເວັບນະຄອນຫຼວງປາຣີ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050516080502/http://www.paris.fr/en/ |date=2005-05-16 }} * {{Dmoz|Regional/Europe/France/Regions/Ile-de-France/Paris|Paris}} [[ໝວດ:ປາຣີ]] [[ໝວດ:ນະຄອນຫຼວງ]] [[ໝວດ:ມໍລະດົກໂລກໃນປະເທດຝຣັ່ງ]] orm4do1htdjmj2ky0t3olo7x357h2lw 0 7861 129745 108358 2026-08-06T20:38:09Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129745 wikitext text/x-wiki [[File:Wales in the UK and Europe.svg|right|300px]] '''ປະເທດເວລສ໌'''<ref>ຈາກ {{lang-fr|Galles}}, ກາລສ໌</ref> ({{lang-cy|Cymru}} ອອກສຽງ /ˈkəmrɨ/ ເຄິມຣຶ, {{lang-fr|Galles}}, {{lang-en|Wales}}) ແມ່ນ 1 ໃນ 4 ແຄວ້ນຂອງ[[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]](ໄດ້ແກ່ [[ປະເທດອັງກິດ|ອັງກິດ]] [[ປະເທດເອກົດ|ເອກົດ]] ການ ແລະ[[ປະເທດອຽກລັງເໜືອ|ອຽກລັງເໜືອ]]). ການຢູ່ທາງທິດຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ຂອງ[[ເກາະເບຕາຍໃຫຍ່]] ໂດຍທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ[[ປະເທດອັງກິດ|ແຄວ້ນອັງກິດ]] ທິດໃຕ້ຕິດກັບ[[ຊ່ອງແຄບບີສະໂຕນ]] ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບ[[ຊ່ອງແຄບຈອກ]] ແລະທາງເໜືອຕິດກັບ[[ທະເລອຽກລັງ]]. ==ອ້າງອີງ== <references /> ;ບັນນານຸກົມ * {{Cite book|last=Davies|first=John|authorlink=John Davies (historian)|title=A History of Wales|url=https://archive.org/details/historyofwales0000davi_g1b0| publisher=Penguin| year=1994| location=London|isbn = 0-14-014581-8}} * {{cite encyclopedia |editor1-first=John |editor1-last=Davies|editor1-link=John Davies (historian) |editor2-first=Nigel |editor2-last=Jenkins |editor2-link=Nigel Jenkins |editor3-first=Menna |editor3-last=Baines|editor4-first=Peredur I. |editor4-last=Lynch |editor4-link=Peredur Lynch |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Wales|The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales]] |year=2008 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-1953-6}} ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== * [http://www.wales.gov.uk/ Welsh Government] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820032137/http://www.wales.gov.uk/ |date=2008-08-20 }} {{en icon}} * [http://www.assembly-wales.org/ National Assembly for Wales] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170914005811/http://assembly-wales.org/ |date=2017-09-14 }}{{en icon}} * [http://www.wales-legislation.org.uk/ Wales Legislation Online, Cardiff Law School] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110423065947/http://www.wales-legislation.org.uk/ |date=2011-04-23 }}{{en icon}} * [http://www.bbc.co.uk/wales/ BBC Wales]{{en icon}} * [http://www.visitwales.com/ VisitWales.com] The official international guide to places to stay and things to do in Wales.{{en icon}} * [http://www.visitwales.co.uk/ VisitWales.co.uk] The official UK guide to places to stay and things to do in Wales.{{en icon}} * [http://www.wales.com/ Wales – Official Gateway to Wales]{{en icon}} * [http://www.gtj.org.uk/ Gathering the Jewels – Welsh Heritage and Culture]{{en icon}} * [http://www.panoramio.com/user/74349/tags/Wales Photographs of Wales]{{en icon}} {{ແຄວ້ນຂອງສະຫະລາຊະອານາຈັກ}} [[ໝວດ:ປະເທດການ]] [[ໝວດ:ປະເທດໃນສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] hc0pw2t6s7ji5eruxnrlaankg8uflw8 0 7864 129734 111467 2026-08-06T20:04:08Z InternetArchiveBot 13695 Add 10 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129734 wikitext text/x-wiki '''ອາໂນນ ຊວາເຊເນກເກີ''' ({{lang-de|Arnold Alois Schwarzenegger}}) ເກີດເມືອວັນທີ 30 ກໍລະກົດ 1947. ເປັນນັກເພາະກາຍ ຊາວໂອຕິດ-ອາເມລິກັນ [[ນັກສະແດງ]] [[ນັກການເມືອງ]]. ປັດຈຸບັນດຳລົງຕຳແໜ່ງຜູ້ວ່າການ[[ລັດຄາລິຟໍເນຍ]]ຄນທີ 38 ຂອງ[[ສະຫະລັດ]]. ==ອ້າງອີງ== <references /> ;ບັນນານຸກົມ * {{Cite book |last=Schwarzenegger |first=Arnold |title=Arnold: Developing a Mr. Universe Physique |year=1977 |publisher=Schwarzenegger}} * {{cite book |last=Schwarzenegger |first=Arnold |coauthors=with [[Douglas Kent Hall]] |title=Arnold: The Education of a Bodybuilder |year=1977 |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=978-0-671-22879-8}} * {{cite book |last=Schwarzenegger |first=Arnold |coauthors=with [[Douglas Kent Hall]] |title=Arnold's Bodyshaping for Women |url=https://archive.org/details/arnoldsbodyshapi00schw |year=1979 |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=978-0-671-24301-2}} * {{cite book |last=Schwarzenegger |first=Arnold |coauthors=with [[Bill Dobbins (photographer)|Bill Dobbins]] |title=Arnold's Bodybuilding for Men |url=https://archive.org/details/arnoldsbodybuild00schw |year=1981 |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=978-0-671-25613-5}} * {{cite book |last=Schwarzenegger |first=Arnold |coauthors=with Bill Dobbins |title=The New Encyclopedia of Modern Bodybuilding |url=https://archive.org/details/newencyclopediao0000schw_z9g4 |year=1998 |edition=rev. |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=978-0-684-84374-2}} * {{Cite book |last=Andrews |first=Nigel |title=True Myths: The Life and Times of Arnold Schwarzenegger: From Pumping Iron to Governor of California |url=https://archive.org/details/truemythslifetim0000andr |year=2003 |edition=rev. |publisher=Bloomsbury |location=New York |isbn=978-1-58234-465-2}} * {{Cite book |last=Blitz |first=Michael |coauthors=and Louise Krasniewicz |title=Why Arnold Matters: The Rise of a Cultural Icon |url=https://archive.org/details/whyarnoldmatters0000blit |year=2004 |publisher=Basic Books |location=New York |isbn=978-0-465-03752-0}} * {{Cite book |last=Borowitz |first=Andy |authorlink=Andy Borowitz |title=Governor Arnold: A Photodiary of His First 100 Days in Office |url=https://archive.org/details/governorarnoldph0000boro |year=2004 |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=978-0-7432-6266-8}} * {{Cite book |last=Brandon |first=Karen |title=Arnold Schwarzenegger |url=https://archive.org/details/arnoldschwarzene00bran |year=2004 |publisher=Lucent Books |location=San Diego |isbn=978-1-59018-539-1}} * {{Cite book |last=Saunders |first=Dave |title="Arnie": Schwarzenegger and the Movies |year=2008 |publisher=I. B. Tauris |location=London}} * {{Cite book |last=Sexton |first=Colleen A. |title=Arnold Schwarzenegger|url=https://archive.org/details/arnoldschwarzene0000sext_q0w6 |year=2005 |publisher=Lerner Publications |location=Minneapolis |isbn=978-0-8225-1634-7}} * {{Cite book |last=Zannos |first=Susan |title=Arnold Schwarzenegger |url=https://archive.org/details/arnoldschwarzene00zann |year=2000 |publisher=Mitchell Lane |location=Childs, Md. |isbn=978-1-883845-95-7}} * {{Cite book |title= Total Recall |url= https://archive.org/details/totalrecall0000schw |last= Schwarzenegger|first= Arnold|year= 2012|publisher=[[Simon & Schuster]] |location= United States|isbn=978-1-84983-971-6}} ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== * [http://www.schwarzenegger.com ເວັບທາງການຂອງ{{PAGENAME}}] * [http://www.joinarnold.com/ {{PAGENAME}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050719233216/http://www.joinarnold.com/ |date=2005-07-19 }} * [http://www.arnieslife.com/ ພິພິທະພັນຂອງ{{PAGENAME}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150407143037/http://www.arnieslife.com/ |date=2015-04-07 }} * [http://www.life.com/gallery/60601/arnold-schwarzenegger-wild-years#index/0 Arnold Schwarzenegger: Wild Years] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131211634/http://www.life.com/gallery/60601/arnold-schwarzenegger-wild-years#index/0 |date=2012-01-31 }} – slideshow by ''[[Life (magazine)|Life]]'' magazine * {{dmoz|Arts/People/S/Schwarzenegger,_Arnold}} [[ໝວດ:ນັກສະແດງອາເມລິກັນ]] [[ໝວດ:ນັກການເມືອງອາເມລິກັນ]] [[ໝວດ:ຊາວອາເມລິກັນເຊື້ອສາຍໂອຕິດ]] am4bdiz6v1qlqrk8xjml9fqsq3gpbkn 0 7879 129709 106224 2026-08-06T19:25:10Z InternetArchiveBot 13695 Add 3 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129709 wikitext text/x-wiki {{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ປະເທດ | native_name = {{lang|nl|Koninkrijk België}} <small>{{nl icon}}</small><br>{{lang|fr|Royaume de Belgique}} <small>{{fr icon}}</small><br>{{lang|de|Königreich Belgien}} <small>{{de icon}}</small> | conventional_long_name = ລາຊະອານາຈັກ ແບນຊິກ | common_name = ແບນຊິກ | image_flag = Flag of Belgium.svg | image_coat = Great Coat of Arms of Belgium.svg | symbol_type = ກາແຜ່ນດິນ | national_motto = [[ພາສາໂຮນລັງ|ໂຮນລັງ]]: Eendracht maakt macht<br>[[ພາສາຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]]: L'union fait la force<br>[[ພາສາເຢຍລະມັນ|ເຢຍລະມັນ]]: Einigkeit macht stark<br> ("ສາມັກຄີຄືພະລັງ") | image_map = EU-Belgium.svg | national_anthem = "[[ລາບຣາບັອງຊອນ]]" <br> (ເພງແຫ່ງບຣາບຣັນ)<center>[[File:La Brabançonne.oga]]</center> | official_languages = [[ພາສາໂຮນລັງ|ໂຮນລັງ]] [[ພາສາຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]] ແລະ [[ພາສາເຢຍລະມັນ|ເຢຍລະມັນ]] | capital = [[ບຣຸກແຊນ]] | coordinates = {{Coord|50|51|N|4|21|E|type:city}} | largest_city = ເມືອງຫຼວງ | latd = 50|latm=54|latNS=N|longd=4|longm=32|longEW=E | government_type = [[ລະບອບສະຫະພັນທະລັດ|ສະຫະພັນ]] [[ລະບົບລັດຖະສະພາ]]<br>[[ລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ]]<ref>{{cite web|title=Government type: Belgium|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2128.html|work=The World Factbook|publisher=CIA|accessdate=19 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207225832/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2128.html|archive-date=7 February 2012|url-status=live}}</ref> | leader_title1 = [[ພະມະຫາກະສັດແບກຊິກ|ພະມະຫາກະສັດ]] | leader_title2 = [[ລາຍຊື່ນາຍົກລັດຖະມົນຕີແບນຊິກ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name1 = [[ສົມເດັດພຣະລາຊາທິບໍດີຟີລິບແຫ່ງແບນຊິກ|ສົມເດັດພຣະລາຊາທິບໍດີຟີລິບ]] | leader_name2 = [[ອາເລັກຊານເດີ ເດີ ໂກຣ]] | legislature = [[ລັດຖະສະພາກາງແບນຊິກ|ລັດຖະສະພາກາງ]] | upper_house = [[ວຸດທິສະພາ (ແບນຊິກ)|ວຸດທິສະພາ]] | lower_house = [[ສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນ (ແບນຊິກ)|ສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນ]] | area_km2 = 30,689<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=https://bestat.statbel.fgov.be/bestat/crosstable.xhtml?view=90c1e218-dc4f-4827-824d-9b25abfefe59 |title=be.STAT |publisher=Bestat.statbel.fgov.be |date=26 November 2019}}</ref> | area_sq_mi = 11,787 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | area_rank = 136 | area_magnitude = 1 E10 | percent_water = 6.4 | population_estimate = {{increase}} 11,492,641 ຄົນ<ref name="Population">{{cite web|url=https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/structuur-van-de-bevolking |title=Structuur van de bevolking |language=nl |publisher=Statbel |access-date=29 February 2020}}</ref> | population_estimate_year = 2019 | population_estimate_rank = ອັນດັບທີ 82 | population_census = | population_census_year = | population_density_km2 = 372 | population_density_sq_mi = 963 <!--Do not remove [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ອັນດັບທີ 36 | GDP_PPP_year = 2019 | GDP_PPP = $575.808 ຕື້<ref name="IMF">{{cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=83&pr.y=7&sy=2018&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=124&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=World Economic Outlook Database|publisher=International Monetary Fund|access-date=1 October 2020}}</ref> | GDP_PPP_rank = 36 | GDP_PPP_per_capita = $50,114<ref name="IMF" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 18 | GDP_nominal_year = 2563 | GDP_nominal = $503.416 ຕື້<ref name="IMF" /> | GDP_nominal_rank = ອັນດັບທີ 26 | GDP_nominal_per_capita = $43,814<ref name="IMF" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 16 |Gini_year = 2020 |Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> |Gini = 25.4 <!--number only--> |Gini_ref = <ref name="eurogini">{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=[[Eurostat]] |website=ec.europa.eu |access-date=9 August 2021}}</ref> | HDI_year = 2019 | HDI_change = increase | HDI = 0.931 | HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref> | HDI_rank = ອັນດັບທີ 14 | sovereignty_type = [[ການປະຕິວັດແບນຊິກ|ປະກາດເອກະລາດ]] ຈາກ[[ສະຫະລາຊະອານາຈັກໂຮນລັງ|ໂຮນລັງ]] | established_event1 = ປະກາດ | established_date1 = [[4 ຕຸລາ]] [[ປີ 1830]] | established_event2 = [[ສົນທິສັນຍາລອນດອນ (ຄ.ສ. 1839)|ຮັບຮອງ]] | established_date2 = [[19 ເມສາ]] [[ປີ 1939]] | accessionEUdate = [[25 ມີນາ]] [[ປີ 1957]] | currency = [[ເອີໂຣ]] (€) ¹ | currency_code = EUR | time_zone = [[ເວລາເອີຣົບກາງ|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[ເວລາອອມແສງເອີຣົບກາງ|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | cctld = [[.be]]² | calling_code = 32 | footnotes = ¹ກ່ອນປີ [[ປີ 1999]] ໃຊ້[[ຟຣັງແບກຊິກ]]<br>²ແລະ ຍັງໃຊ້ [[.eu]] ຮ່ວມກັບລັດຖະບານອື່ນໆ ໃນ[[ສະຫະພາບເອີຣົບ]]</sup> }} '''ແບນຊິກ''' ({{lang-en|Belgium}}) ຫຼື ຊື່ຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ '''ລາຊະອານາຈັກ ແບນຊິກ''' ({{lang-en|Kingdom of Belgium}}) ເປັນປະເທດໃນເອີຣົບຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບ[[ປະເທດໂຮນລັງ]], [[ປະເທດເຢຍລະມັນ|ເຢຍລະມັນ]], [[ປະເທດລຸກຊຳບວກ|ລຸກຊຳບວກ]], [[ປະເທດຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]] ແລະ [[ທະເລເໜືອ]] ມີພື້ນທີ່ 30,689 ຕາລາງກິໂລແມັດ (11,849 ຕາລາງໄມລ໌) ແລະ ມີປະຊາກອນປະມານ 11.5 ລ້ານຄົນ<ref>{{Cite web|title=Belgium Population (2021) - Worldometer|url=https://www.worldometers.info/world-population/belgium-population/|website=www.worldometers.info|language=en}}</ref> ເຮັດໃຫ້ເປັນປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນທີ່ສຸດອັນດັບທີ 22 ຂອງໂລກ ແລະ ເປັນອັນດັບທີ 6 ຂອງເອີຣົບ ມີເມືອງຫຼວງ ແລະ ເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດແມ່ນ[[ບຣຸກແຊນ]] ເຊິ່ງເປັນທີ່ຕັ້ງສຳນັກງານໃຫຍ່ຂອງ[[ສະຫະພາບເອີຣົບ]] ແລະ ມີເມືອງສຳຄັນອື່ນໆ ເຊັ່ນ: [[ແອນເວີບ]], [[ເກນ]], [[ຊາເລີຣອຍ]], [[ລີແຢຈ]], [[ບຣູດ]], [[ນາເມີ]] ແລະ [[ເລີເຟີນ]] ==ອ້າງອີງ== <references /> ;ແຫຼ່ງອ້າງອີງທາງອິນເຕີເນັດ {{refbegin|30em}} *{{cite web |title=Belgium |work=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=Encyclopædia Britannica, Chicago, Illinois, USA |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/59268/Belgium |accessdate=7 June 2007}} *{{cite web |title=Boordtabel |year=2007 |language=Dutch |publisher=Centre for Information, Documentation and Research on Brussels (<span style="font-size:87%;">BRIO</span>) |url=http://www.briobrussel.be/ned/webpage4.asp?WebpageId=39 |accessdate=2 June 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070529224015/http://www.briobrussel.be/ned/webpage4.asp?WebpageId=39 |archivedate=29 ພຶດສະພາ 2007 |deadurl=no |url-status=dead }} (mentioning other original sources) *{{CIA_World_Factbook link|be|Belgium}} Retrieved on {{Nowrap|7 June}} 2007. *{{cite web |title=The Constitution |date=21 January 1997 |publisher=Federal Parliament Belgium |url=http://www.fed-parl.be/constitution_uk.html |accessdate=7 June 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070607094156/http://www.fed-parl.be/constitution_uk.html |archivedate=7 ມິຖຸນາ 2007 |deadurl=no |url-status=dead }} *{{cite web |title=Country Portal – Europe—Belgium |publisher=Belgian Federal Government Service (ministry) of Economy—Directorate-general Statistics Belgium |url=http://statbel.fgov.be/port/cou_eu_en.asp#BE |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070701233100/http://www.statbel.fgov.be/port/cou_eu_en.asp#BE |archivedate=1 ກໍລະກົດ 2007 |accessdate=7 June 2007 |url-status=live }} *{{cite web |title=Die Stellung und Rolle der deutschsprachigen Minderheit in Ostbelgien innerhalb des belgischen Nationalstaats |author=Fischer, Kathrin |work=Kleiner Geländekurs in die <span style="font-size:87%;">EUREGIO</span> Maas-Rhein |language=German |date=21 July 1999 |publisher=Geographical Institute of the [[Georg-August University of Göttingen|Georg-August University]] (Department Culture and Social Geography), Göttingen, Germany |url=http://www.geogr.uni-goettingen.de/kus/personen/euregio/emr99-21.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070720161347/http://www.geogr.uni-goettingen.de/kus/personen/euregio/emr99-21.htm |archivedate=20 ກໍລະກົດ 2007 |accessdate=13 June 2007 |url-status=live }} *{{cite web |title=History of Belgium |date=Last revised 30 May 2007 |work=World History at KMLA |publisher=Korean Minjok Leadership Academy (<span style="font-size:87%;">KMLA</span>) |url=http://www.zum.de/whkmla/region/lowcountries/xbelgium.html |accessdate=2 June 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070706215841/http://www.zum.de/whkmla/region/lowcountries/xbelgium.html |archivedate=6 ກໍລະກົດ 2007 |deadurl=no |url-status=live }} *{{cite web |title=Brusselse Thema's in Brussel—Taalverhoudingen, taalverschuivingen en taalindentiteit in een meertalige stad |language=Dutch, summary ''The Use of Languages in Brussels'' pp. 227–250 in English |date=1 June 2001 |author=[http://www.briobrussel.be/ned/webpage3.asp?WebpageId=30 Janssens, Rudi], [[Vrije Universiteit Brussel]] |publisher=Vrije Universiteit Brussel Press, Brussels ISBN 90-5487-293-4—republished |url=http://www.briobrussel.be/assets/bt8download.pdf |accessdate=2 June 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070605012657/http://www.briobrussel.be/assets/bt8download.pdf |archivedate=5 ມິຖຸນາ 2007 |deadurl=no |url-status=dead }} *{{cite web |title=Belgique • België • Belgien |work=L'aménagement linguistique dans le monde |language=French |year=2006 |author=Leclerc, Jacques<!--NO LINK: this is not the well-known general-->, membre associé du TLFQ |publisher=Host: Trésor de la langue française au Québec (TLFQ), [[Université Laval]], Quebec |url=http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/europe/belgiqueacc.htm |accessdate=2 June 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070608172452/http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/europe/belgiqueacc.htm |archivedate=8 ມິຖຸນາ 2007 |deadurl=no |url-status=dead }} *{{cite web |title=Bye bye Belgium? |date=20 December 2006 |author=Mnookin, Robert, Professor at [[Harvard Law School|HLS]] |coauthors=Verbeke, Alain |publisher=International Herald Tribune, republished by [[Harvard Law School]] |url=http://www.law.harvard.edu/news/2006/12/20_mnookin.php |accessdate=1 June 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070321151959/http://www.law.harvard.edu/news/2006/12/20_mnookin.php |archivedate=21 ມີນາ 2007 |url-status=live }}—Reflections on nations and nation-state developments regarding Belgium {{refend}} ;ບັນນານຸກົມ {{refbegin|30em}} *{{Cite book |title=A History of the Low Countries |author=Arblaster, Paul |edition=Hardcover 312pp |date=23 December 2005 |series=Palgrave Essential Histories |publisher=Palgrave Macmillan, New York |isbn=1-4039-4827-5}} *{{Cite book |title=History of the Low Countries |author=Blom, J. C. H., Dutch State Institute for War Documentation, ed.; Lamberts, Emiel, Professor in Modern History [[Katholieke Universiteit Leuven|KULeuven]], ed.; Kennedy, James C., translator |edition=Hardcover 503pp |year=1999 |month=May |publisher=Berghahn Books, Oxford/New York |isbn=1-57181-084-6}} *{{Cite book |title=A History of Belgium from the Roman Invasion to the Present Day |url=https://archive.org/details/historyofbelgium00cammiala |author=[http://www.famousbelgians.net/cammaerts.htm Cammaerts, Émile L.]<!--NO WIKILINK to poor stub--> |origyear=1913 |edition=357pp |year=1921 |publisher=D. Appleton and Co, New York |oclc=1525559 |asin=B00085PM0A}}<br/><!-- -->[Also editions [1913], London, {{OCLC|29072911}}; (1921) D. Unwin and Co., New York {{OCLC|9625246}} also published (1921) as ''Belgium from the Roman invasion to the present day'', The Story of the nations, 67, T. Fisher Unwin, London, {{OCLC|2986704}}] *{{Cite book |title=Belgium: A History |url=http://www.netlibrary.com/Details.aspx |author=Cook, Bernard A., Professor of History at [[Loyola University New Orleans]], Louisiana, United States |edition=Paperback 205pp |year=[http://isbndb.com/d/book/belgium_a02.html c2002] |series=Studies in Modern European History, Vol. 50 |publisher=Peter Lang Pub, New York |isbn=0-8204-5824-4}}<br/><!-- -->Ib. e-book (2004) NetLibrary, Boulder, Colorado, United States, ISBN 0-8204-7283-2 [Also print edition ([http://isbndb.com/d/book/belgium_a_history.html ISBNDB.com] 2004-06-30) or ([http://www.peterlang.com/index.cfm?vID=67647&vLang=E&vHR=1&vUR=3&vUUR=4&vNoHB=True Peterlang.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927000202/http://www.peterlang.com/index.cfm?vID=67647&vLang=E&vHR=1&vUR=3&vUUR=4&vNoHB=True |date=2007-09-27 }} 2005), ISBN 0-8204-7647-1] *{{Cite book |title=The History of Belgium: Part 1. Cæsar to Waterloo |url=http://www.amazon.com/gp/reader/1402167148/ |author=de Kavanagh Boulger, Demetrius C. |edition=Paperback 493pp |origyear=1902 |date= 28 June 2001 |series=Elibron Classics |publisher=Adamant Media ([[Delaware corporation]]), Boston, Massachusetts, United States |isbn=1-4021-6714-8}} Facsimile reprint of a 1902 edition by the author, London<br/><!-- -->{{cite book |title=Ib. Part 2. 1815–1865. Waterloo to the Death of Leopold&nbsp;I |author=Ib. |edition=Paperback 462pp |origyear=1909 |date= June 2001 |series=Ib. |publisher=Ib |isbn=1-4021-6713-X}} Facsimile reprint of a 1909 edition by the author, London *{{Cite book |title=The Politics of Belgium: A Unique Federalism |url=https://archive.org/details/politicsofbelgiu0000fitz_r0v9 |author=Fitzmaurice, John |authorlink=John Fitzmaurice |edition=Paperback 284pp |year=1996 |month=March |series=Nations of the modern world |publisher=Westview Press, Boulder, Colorado, USA |isbn=0-8133-2386-X |oclc=30112536}} *{{Cite book |title=The Low Countries: History of the Northern and Southern Netherlands |url=https://archive.org/details/lowcountrieshist0000koss |author=Kossmann-Putto, Johanna A.; [[Ernst Kossmann|Kossmann Ernst H.]]; Deleu Jozef H. M., ed.; Fenoulhet Jane, translator (from: (1987)). ''De Lage Landen: geschiedenis van de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden''. Vlaams-Nederlandse Stichting [[Ons Erfdeel]], [[Rekkem]] |edition=3rd Rev. edition Paperback 64pp |origyear=1987<!--verified, though @libris (alibris.com) mentions 1987--> |year=1993 |month=January |publisher=Flemish-Netherlands [http://www.onserfdeel.be/en/info.asp Foundation "Stichting Ons Erfdeel"], Rekkem, Belgium |isbn=90-70831-20-1}} (Several editions in English, incl. (1997) 7th ed.) {{refend}} ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== ; ເວັບທາງການ * [http://www.Belgium.be/ ເວັບຢ່າງເປັນທາງການຂອງລັດຖະບານກາງແບນຊິກ] * [http://www.monarchie.be ເວັບຢ່າງເປັນທາງການຂອງລາຊະວົງແບນຊິກ] * [http://www.visitbelgium.com/ ສຳນັກງານທ່ອງທ່ຽວແບນຊິກ] {{en icon}} ; ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປ * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html ຂໍ້ມູນປະເທດແບນຊິກຈາກເວີນແຟກບຸກ ເຊອີເອ ສະຫະລັດອາເມລິກາ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190912231952/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html |date=2019-09-12 }} {{en icon}} * [http://www.britannica.com/nations/Belgium ຂໍ້ມູນປະເທດແບນຊິກຈາກສາລານຸກົມເບຕານິກາ] {{en icon}} {{EU}} [[ໝວດ:{{PAGENAME}}]] bhy2bbrorrt818p69sa2on7s26p1rry 0 7889 129728 127899 2026-08-06T19:57:10Z InternetArchiveBot 13695 Add 8 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129728 wikitext text/x-wiki {{short description|ປະເທດໃນເອີຣົບເໜືອ}} {{Coord|59|N|26|E|type:country_scale:9000000_region:EE|display=title}} {{Infobox country | conventional_long_name = ສາທາລະນະລັດ ແອັດສະໂຕນີ | common_name = ແອັດສະໂຕນີ | native_name = {{lang|et|Eesti Vabariik}} {{small|{{et icon}}}} | image_flag = Flag of Estonia.svg | image_coat = Coat of arms of Estonia.svg | national_anthem = "[[ມູ ອິສຊາມາ ມູ ເອິນ ຢາເຣີເອີ]]"<div style="padding-top:0.5em;" class="center">{{center|[[File:US Navy band - National anthem of Estonia.ogg|alt=sound File of Estonian national anthem]]}} | image_map = {{Switcher|[[File:Estonia on the globe (Europe centered).svg|upright=1.15|frameless]]|ສະແດງລູກໂລກ|[[File:EU-Estonia.svg|upright=1.15|frameless]]|ສະແດງທະວີບເອີຣົບ|default=2}} | map_caption = {{map caption|location_color=ຂຽວເຂັ້ມ |region=ເອີຣົບ |region_color=ເທົາເຂັ້ມ |subregion=[[ສະຫະພາບເອີຣົບ]] |subregion_color=ຂຽວ |legend=EU-Estonia.svg}}</div> | capital = [[ຕາລິນ]]^a | coordinates = {{Coord|59|25|N|24|45|E|type:city}} | largest_city = ເມືອງຫຼວງ | languages_type = ພາສາລັດຖະການ<br/>{{nobold|ແລະ ພາສາປະຈຳຊາດ}} | languages = [[ພາສາແອັດສະໂຕນີ|ແອັດສະໂຕນີ]]^b{{infobox|child=yes | regional_languages = <!-- <ref>[http://www.president.ee/en/republic-of-estonia/the-constitution/index.html#1 Constitution of the Republic of Estonia], 6th article</ref> In [[Võrumaa|southern counties]], [[Võro language|Võro]] and [[Seto language|Seto]] are spoken along with it... Including 5.4% [[Võros]] and 0.93% [[Setos]].<ref>[http://www.postimees.ee/906060/vorokesed-ees-setod-jarel Võrokesed ees, setod järel]. ''Postimees'' (13 July 2012).</ref> Estonia's territory including easternmost Võro and Seto areas was {{convert|47549|km²|0|abbr= on}} according to the [[Treaty of Tartu (Russian–Estonian)|Treaty of Tartu]] in 1920 between Estonia and [[Soviet Russia]] (then under [[communist]] [[Bolshevik]] revolutionary government prior to the founding of the USSR in 1922). Today, the remaining {{convert|2323|km²|0|abbr= on}} are part of the [[Russian Federation]]. The ceded areas include most of the former [[Petseri County]] and areas east of the [[Narva river]] including [[Ivangorod]] (Jaanilinn).{{big|<ref>[[Territorial changes of the Baltic states#Actual territorial changes after World War II|Territorial changes of the Baltic states]] Soviet territorial changes in Estonia after [[World War II]] (1939–1945)</ref>}} [[Pechory]] remains under Russian administration. --> | label1 = ກຸ່ມຊາດພັນ {{nobold|(2021)}} | data1 = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |68.8% ແອັດສະໂຕນີ |24.2% ລັດເຊຍ |2.0% ອູແກຣນ |0.8% ເບລາຣຸດຊີ |0.6% ແຟງລັງ |3.4% ອື່ນໆ}} }} | religion_year = 2011<ref>{{cite web|url= http://www.stat.ee/65352?parent_id=39113|title= PHC 2011: over a quarter of the population are affiliated with a particular religion|date= 29 April 2013|access-date= 9 January 2014|publisher= [[Statistics Estonia]]|archive-date= 24 November 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20171124002736/https://www.stat.ee/65352?parent_id=39113|url-status= dead}}</ref> | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |64.87% [[ການບໍ່ມີສາສະໜາ|ບໍ່ມີ]] |34.03% [[ຄຣິດ]]|—19.87% [[ໂອໂທດັອກຕາເວັນອອກ]] |—12.02% [[ລູເທີແຣນ]] |—2.14% ຄຣິດນິກາຍອຶ່ນ |1.10% ອື່ນໆ}} | government_type = [[ລັດດ່ຽວ]] [[ສາທາລະພນະລັດ]][[ລະບົບລັດຖະສະພາ]] | leader_title1 = [[ປະທານາທິບໍດີແອັດສະໂຕນີ|ປະທານາທິບໍດີ]] | leader_name1 = [[ອະລາ ກາຣິສ]] | leader_title2 = [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີແອັດສະໂຕນີ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name2 = [[ຄຣິສເຕັນ ມິຊານ]] | leader_title3 = [[Riigikogu|ປະທານຣີກິໂກກູ]] | leader_name3 = [[Jüri Ratas]] | legislature = [[Riigikogu]] | sovereignty_type = [[History of Estonia|ເອກະລາດ]] | sovereignty_note = ຈາກ[[ສາທາລະນະລັດລັດເຊຍ|ລັດເຊຍ]] ແລະ [[ຈັກກະວັດເຢຍລະມັນ|ເຢຍລະມັນ]] | established_event1 = [[Autonomous Governorate of Estonia|ເຂດປົກຄອງຕົນເອງ]] | established_date1 = 12 ເມສາ ຄ.ສ 1917 | established_event2 = [[Estonian Declaration of Independence|ປະກາດ]] | established_date2 = {{nowrap|24 ກຸມພາ ຄ.ສ 1918}} | established_event3 = [[Treaty of Tartu (Russian–Estonian)|ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບ]] | established_date3 = 2 ກຸມພາ ຄ.ສ 1920 | established_event4 = [[ການຍຶດຄອງລັດບານຕິກ|ໂຊວຽດຄອບຄອງ]] | established_date4 = 16 ມິຖຸນາ ຄ.ສ 1940 | established_event5 = [[ໄຣຊສ໌ຄັອມມິສຊາຣີອາອາທອັອສທ໌ລັນທ໌|ເຢຍລະມັນຄອບຄອງ]] | established_date5 = 1941–1944 | established_event6 = [[ການຍຶດຄອງລັດບານຕິກ|ໂຊວຽດຄອບຄອງ]] | established_date6 = 1944–1991 | established_event7 = [[Restoration of Estonia|ແອັດສະໂຕນີເປັນເອກະລາດ]] | established_date7 = 20 ສິງຫາ ຄ.ສ 1991 | established_event8 = {{nowrap|[[2004 enlargement of the European Union|ເຂົ້າຮ່ວມ]][[ສະຫະພາບເອີຣົບ|ອີຢູ]]}} | established_date8 = 1 May 2004 | area_km2 = 45,339<ref>{{cite web |url=https://www.eesti.ee/en/republic-of-estonia/republic-of-estonia/information-about-estonia |title=Information About Estonia 2021 |access-date=10 September 2021}}</ref> | area_rank = ອັນດັບທີ 129^d | area_sq_mi = 17,505<!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 5.16 (ໃນປີ 2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=2020-10-11|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref> | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 1,330,068<ref>{{cite web|title=Population at beginning of year|publisher=Statistics Estonia|url=https://www.stat.ee/en/find-statistics/statistics-theme/population/population-figure|year=2021|access-date=2021-09-18|archive-date=2021-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211001221026/https://www.stat.ee/en/find-statistics/statistics-theme/population/population-figure|url-status=dead}}</ref> | population_census = 1,294,455<ref>{{cite web |title= PHC 2011 RESULTS |publisher= Statistics Estonia |year= 2011 |url= http://www.stat.ee/phc2011 |access-date= 26 January 2016 |archive-date= 10 October 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20161010065115/http://www.stat.ee/phc2011 |url-status= dead }}</ref> | population_estimate_year = 2021 | population_estimate_rank = | population_census_year = | population_density_km2 = 30.9 | population_density_sq_mi = 75 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ອັນດັບທີ 148 | GDP_PPP = 49.644 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2">{{cite web |title= Estonia |publisher= International Monetary Fund |url= https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPDPC,PPPPC,&sy=2021&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |year= 2021}}</ref> | GDP_PPP_year = 2021 | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = 41,892 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=imf2/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 41 | GDP_nominal = 35.187 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2"/> | GDP_nominal_year = 2021 | GDP_nominal_rank = ອັນດັບທີ 97 | GDP_nominal_per_capita = 27,101 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 39 | Gini = 30.5 <!-- number only --> | Gini_year = 2020 | Gini_change = steady <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="eurogini">{{cite web |title= Gini coefficient of equivalised disposable income |work= EU-SILC survey |publisher= [[Eurostat]] |url= https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|access-date= 9 August 2021}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.892 <!-- number only --> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web |title= 2020 Human Development Report|publisher= United Nations Development Programme |year= 2019 |url= http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |access-date= 15 December 2020}}</ref> | HDI_rank = ອັນດັບທີ 29 | currency = [[ເອີໂຣ]] ([[€]]) | currency_code = EUR | drives_on = ຂວາມື | time_zone = [[ເວລາເອີຣົບຕາເວັນອອກ]] | utc_offset = +02:00 | utc_offset_DST = +03:00 | time_zone_DST = [[ເວລາອອມແສງເອີຣົບຕາເວັນອອກ]] | calling_code = [[Telephone numbers in Estonia|+372]] | cctld = [[.ee]]^c | footnote_a = [[Supreme Court of Estonia|ສານສູງສຸດ]] ແລະ ກະຊວງດຽວຕັ້ງຢູ່ໃນ[[ຕາຕູ]] | footnote_b = ລາຍງານຈາກ[[ລັດຖະທຳມະນູນແອັດສະໂຕນີ]] ພາສາແອັດສະໂຕນີເປັນພາສາລັດຖະຫາການພຽງພາສາດຽວ | footnote_c = ແລະ [[.eu]] ເຊິ່ງໃຊ້ກັນໃນລັດສະມາຊິກສະຫະພາບເອີຣົບ | today = }} '''ແອັດສະໂຕນີ''' ຫຼື '''ເອັສໂຕເນຍ''' ({{lang-et|Eesti}}, {{IPA-et|ˈeːsʲti||Et-Eesti-female.oga}}; {{lang-en|Estonia}}) ຫຼື ຊື່ທາງການແມ່ນ '''ສາທາລະນະລັດ ແອັດສະໂຕນີ''' ({{lang-en|Republic of Estonia}}; {{lang-et|Eesti Vabariik}}) ເປັນ[[ລັດອະທິປະໄຕ]]ໃນ[[ພາກພື້ນບານຕິກ]] ໃນ[[ເອີຣົບເໜືອ]] ມີອານາເຂດທາງທິດເໜືອຕິດກັບ[[ອ່າວແຟງລັງ]] ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບ[[ທະເລບານຕິກ]] ມີຊາຍແດນທາງທິດໃຕ້ຕິດກັບ[[ປະເທດລັດເວຍ]] (ໄລຍະທາງ 343 [[ກິໂລແມັດ]]) ແລະ ທາງທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ[[ປະເທດລັດເຊຍ]] (ໄລຍະທາງ 338.6 [[ກິໂລແມັດ]]) ແອັດສະໂຕນີມີພື້ນທີ່ 45,227 [[ຕາລາງກິໂລແມັດ]] (17,462 [[ຕາລາງໄມລ໌]]) (ອັນດັບທີ 131 ຂອງໂລກ) ປະເທດແອັດສະໂຕນີປົກຄອງໂດຍລະບອບ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ແບບລັດຖະສະພາ ມີປະທານາທິບໍດີເປັນປະມຸກ ແລະ ມີການແບ່ງເຂດການປົກຄອງອອກເປັນມົນທົນຈຳນວນ 15 ມົນທົນ ໂດຍມີເມືອງຫຼວງຊື່ວ່າ [[ຕາລິນ]] ໂດຍແອັດສະໂຕນີມີຈຳນວນປະຊາກອນຂອງປະເທດທີ່ນ້ອຍທີ່ສຸດໃນປະເທດສະມາຊິກຂອງ[[ສະຫະພາບເອີຣົບ]]. ແອັດສະໂຕນີປະກາດເອກະລາດຄັ້ງທຳອິດໃນປີ ຄ.ສ 1918 ກ່ອນຈະຖືກຢຶດຄອງໂດຍ[[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]], [[ນາຊີເຢຍລະມັນ]] ແລະ ສະຫະພາບໂຊວຽດອີກຄັ້ງຫຼັງຈາກ[[ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ]] ແອັດສະໂຕນີກັບມາເປັນລັດເອກະລາດອີກຄັ້ງຫຼັງຈາກ[[ການລົ້ມສະຫຼາຍຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ]] ຕໍ່ມາແອັດສະໂຕນີກໍເຂົ້າຮ່ວມ[[ອົງການສົນທິສັນຍາປ້ອງກັນອັດລັງຕິກເໜືອ]] ແລະ [[ສະຫະພາບເອີຣົບ]]. == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} === ໝາຍເຫດ === {{notelist}} === ບັນນານຸກົມ === {{Refbegin}} *Jaak Kangilaski ''et al.'' (2005) [http://www.riigikogu.ee/public/Riigikogu/ValgeRaamat.pdf Valge raamat (1940–1991)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110503200228/http://www.riigikogu.ee/public/Riigikogu/ValgeRaamat.pdf |date=2011-05-03 }}, Justiitsministeerium, {{ISBN|9985-70-194-1}}. *{{Cite book |title = Estonia 2013 |series = Energy Policies Beyond IEA Countries |author = [[International Energy Agency|IEA]] |journal = Energy Policies Beyond IEA Countries / Ukraine |year = 2013 |doi = 10.1787/9789264190801-en |isbn = 978-92-6419079-5 |issn = 2307-0897 |ref=iea}} {{Refend}} == ອ່ານຕື່ມ == {{refbegin}} * [[Giuseppe D'Amato]] ''[http://www.europarussia.com/books/viaggio_nellhansa_baltica/travel-to-the-baltic-hansa Travel to the Baltic Hansa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516034324/http://www.europarussia.com/books/viaggio_nellhansa_baltica/travel-to-the-baltic-hansa |date=2011-05-16 }}''. The European Union and its enlargement to the East. Book in Italian. ''Viaggio nell'Hansa baltica''. L'Unione europea e l'allargamento ad Est. Greco&Greco editori, Milano, 2004. {{ISBN|88-7980-355-7}} *{{Cite book|last1=Hiden|first1=John|first2=Patrick|last2=Salmon|title=The Baltic Nations and Europe: Estonia, Latvia, and Lithuania in the Twentieth Century|url=https://archive.org/details/isbn_9780582082465|year=1991|publisher=Longman|location=London|isbn=0-582-08246-3}} *{{Cite book|last=Laar|first=Mart|author-link=Mart Laar|title=War in the Woods: Estonia's Struggle for Survival, 1944–1956|url=https://archive.org/details/warinwoodsestoni0000laar|year=1992|others=trans. Tiina Ets|publisher=Compass Press|location=Washington, D.C.|isbn=0-929590-08-2}} *{{Cite book|last=Lieven|first=Anatol|author-link=Anatol Lieven|title=The Baltic Revolution: Estonia, Latvia, Lithuania, and the Path to Independence|url=https://archive.org/details/balticrevolution0000liev|year=1993|publisher=Yale University Press|location=New Haven|isbn=0-300-05552-8}} *{{cite EB1922 |wstitle=Esthonia |last1= Meyendorff |first1= Alexander Feliksovich |last2= |first2= }} *{{Cite book|last=Naylor|first=Aliide|author-link=Aliide Naylor|title=[[The Shadow in the East: Vladimir Putin and the New Baltic Front]]|year=2020|publisher=I.B. Tauris|location=London|isbn=9781788312523}} *{{Cite book|last=Raun|first=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians|url=https://archive.org/details/estoniaestonians0000raun|year=1987|publisher=Hoover Institution Press, Stanford University|location=Stanford, Calif.|isbn=0-8179-8511-5}} *{{Cite book|last=Smith|first=David J.|title=Estonia: Independence and European Integration|url=https://archive.org/details/estoniaindepende0000smit|year=2001|publisher=Routledge|location=London|isbn=0-415-26728-5}} *{{Cite book|editor-last=Smith|editor-first=Graham|title=The Baltic States: The National Self-determination of Estonia, Latvia, and Lithuania|year=1994|publisher=St. Martin's Press|location=New York|isbn=0-312-12060-5|url=https://archive.org/details/balticstates00grah}} *{{Cite book|editor-last=Subrenat|editor-first=Jean-Jacques |editor-link=Jean-Jacques Subrenat|title=Estonia, identity and independence|year=2004|publisher=Rodopi|isbn=90-420-0890-3|place=Amsterdam & New York}} *{{Cite book|last=Taagepera|first=Rein|author-link=Rein Taagepera|title=Estonia: Return to Independence|url=https://archive.org/details/estonia00rein|year=1993|publisher=Westview Press|location=Boulder, Colo.|isbn=0-8133-1199-3}} *{{Cite book|last=Taylor|first=Neil|title=Estonia|url=https://archive.org/details/estonia0000tayl|year=2004|edition=4th|publisher=Bradt|location=Chalfont St. Peter|isbn=1-84162-095-5}} *{{Cite book|last1=Williams|first1=Nicola|first2=Debra |last2=Herrmann |first3=Cathryn |last3=Kemp |title=Estonia, Latvia, and Lithuania|url=https://archive.org/details/estonialatvialit0000will|year=2003|edition=3rd|publisher=Lonely Planet|location=London|isbn=1-74059-132-1}} {{refend}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == {{Sister project links|ປະເທດແອັດສະໂຕນີ|s=Estonia OR Esthonia}} {{cookbook}} ===ລັດຖະບານ=== * [http://www.president.ee/en/index.html ປະທານາທິບໍດີ] * [http://www.riigikogu.ee/ ລັດຖະສະພາ] * [http://www.valitsus.ee/ ລັດຖະບານ] * [http://www.vm.ee/ ກະຊວງການຕ່າງປະເທດ] * [http://www.stat.ee/ ສຳນັກງານສະຖິຕິ] * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/EN.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190220152012/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/EN.html |date=20 February 2019 }} ===ການເດີນທາງ=== * [http://www.estonia.eu/ Official gateway to Estonia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100804182212/http://estonia.eu/ |date=2010-08-04 }} * [http://www.eesti.ee/eng/ E-Estonia Portal] * [http://www.visitestonia.com/ VisitEstonia Portal] *{{Wikivoyage-inline}} ===ແຜນທີ່=== * [http://maps.google.co.uk/maps?q=estonia+map&ll=58.608334,25.004883&spn=13.048165,32.915039&gl=uk&t=p&z=5 google.com map of Estonia] *{{osmrelation-inline|79510}} === ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປ === * [http://www.estonica.org/ ສາລານຸກົມແອັດສະໂຕນິກາ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100413215407/http://www.estonica.org/ |date=2010-04-13 }} * [http://www.estinst.ee/ ສະຖາບັນແອັດສະໂຕນີ] *[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ Estonia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230929053321/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |date=2023-09-29 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]]. * [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17220810 BBC News – Estonia country profile] * [https://web.archive.org/web/20081011192732/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/estonia.htm Estonia] at ''UCB Libraries GovPubs'' *{{curlie|Regional/Europe/Estonia|Estonia}} *{{Wikiatlas|Estonia}} {{EU}} [[ໝວດ:ປະເທດ|ອ]] [[ໝວດ:ປະເທດໃນທະວີບເອີຣົບ]] [[ໝວດ:ສາທາລະນະລັດ|ອ]] [[ໝວດ:ປະເທດແອັດສະໂຕນີ]] [[ໝວດ:ອະດີດປະເທດທີ່ເປັນກາງ|ອ]] [[ໝວດ:ເອີລົບ|ອ]] 9ti4rq69k1xoucpm489rf05z9bqscl1 0 7975 129692 127786 2026-08-06T18:45:47Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129692 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = ສາທາລະນະລັດອາແຊກໄບຊານ | common_name = ອາແຊກໄບຊານ | native_name = ''Azərbaycan Respublikası'' ([[ພາສາອາແຊກໄບຊານ|ອາແຊກໄບຊານ]]) | image_flag = Flag of Azerbaijan.svg | image_coat = Emblem of Azerbaijan.svg | symbol_type = ກາແຜ່ນດິນ | national_anthem = {{vunblist |{{lang|az|[[ເພງຊາດສາທາລະນະລັດອາແຊກໄບຊານ|Azərbaycan marşı]]}} |{{small|"ມາຣຊ໌ອາແຊກໄບຊານ"}}|{{center|[[File:Azərbaycan marşı instrumental.ogg]]}} }} | image_map = Azerbaijan (orthographic projection).svg | map_caption = ທີ່ຕັ້ງຂອງອາແຊກໄບຊານ (ຂຽວ) | image_map2 = Azerbaijan - Location Map (2013) - AZE - UNOCHA.svg | capital = [[ບາກູ]] | largest_city = ເມືອງຫຼວງ | coordinates = {{coord|40|23|43|N|49|52|56|E|type:city}} | official_languages = [[ພາສາອາແຊກໄບຊານ|ອາແຊກໄບຊານ]]<ref>{{cite web |title=The Constitution of the Republic of Azerbaijan |url=http://ask.org.az/wp-content/uploads/2019/10/Konstitusiya_ENG.pdf |website=President of the Republic of Azerbaijan |publisher=The Official Website of the President of the Republic of Azerbaijan |access-date=31 August 2020|quote=I. The official language of the Republic of Azerbaijan is Azerbaijani Language. The Republic of Azerbaijan guarantees the development of Azerbaijani Language.}}</ref> | ethnic_groups_year = 2009<ref name="auto">[https://web.archive.org/web/20131110034957/http://www.azstat.org/statinfo/demoqraphic/az/AP_/AZ_1.shtml The State Statistical Committee of the Azerbaijan Republic, The ethnic composition of the population according to the 2009 census.] azstat.org</ref> | ethnic_groups = {{Unbulleted list |91.6% [[ຊາວອາແຊກໄບຊານ|ອາແຊກໄບຊານ]] |2.0% [[Talysh people|Talysh]]|2.0% [[Lezgin people|Lezgin]]|1.4% [[ຊາວອາກເມນີໃນປະເທດອາແຊກໄບຊານ|ອາກເມນີ]]|1.3% [[ຊາວລັດເຊຍໃນປະເທດອາແຊກໄບຊານ|ລັດເຊຍ]]|item3_style=padding-top:0.2em;line-height:1.2em|2.4% [[#ກຸ່ມ​ຊົນ​ເຜົ່າ|ອື່ນໆ]]}} | languages_type = ພາສາຊົນເຜົ່າ | languages = [[ພາສາໃນປະເທດອາແຊກໄບຊານ|ເບິ່ງລາຍຊື່ເຕັມ]] | religion = {{unbulleted list| 96.9% [[ສາສະໜາອິດສະລາມໃນປະເທດອາແຊກໄບຊານ|ອິດສະລາມ]]|3.0% [[ສາສະໜາຄຣິດໃນປະເທດອາແຊກໄບຊານ|ຄຣິດ]]|0.1% ອື່ນໆ<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/|title=Central Intelligence Agency|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=13 February 2020|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|access-date=23 February 2020|archive-date=27 ມັງກອນ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127171042/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/|url-status=dead}}</ref>}} | demonym = {{hlist |[[Azerbaijanis|Azerbaijani]] |[[Azerbaijanis|Azeri]]}} | government_type = [[ລັດດ່ຽວ]] [[ລະບົບເຄິ່ງປະທານາທິບໍດີ]] [[ລັດຖະທໍາມະນູນ]] [[ສາທາລະນະລັດ]]<ref name="LaPorte2016">{{cite book |last=LaPorte |first=Jody |author-link=<!-- Jody LaPorte --> |year=2016 |chapter=Semi-presidentialism in Azerbaijan |editor1-last=Elgie |editor1-first=Robert |editor1-link=Robert Elgie (academic) |editor2-last=Moestrup |editor2-first=Sophia |editor2-link=Sophia Moestrup |title=Semi-Presidentialism in the Caucasus and Central Asia |url=https://archive.org/details/semipresidential0000unse_w6s2 |location=London |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |publication-date=15 May 2016 |pages=[https://archive.org/details/semipresidential0000unse_w6s2/page/91 91]–117 |doi=10.1057/978-1-137-38781-3_4 |isbn=978-1-137-38780-6 |lccn=2016939393 |oclc=6039791976 |quote=LaPorte examines the dynamics of semi-presidentialism in Azerbaijan. Azerbaijan's regime is a curious hybrid, in which semi-presidential institutions operate in the larger context of authoritarianism. The author compares formal Constitutional provisions with the practice of politics in the country, suggesting that formal and informal sources of authority come together to enhance the effective powers of the presidency. In addition to the considerable formal powers laid out in the Constitution, Azerbaijan's president also benefits from the support of the ruling party and informal family and patronage networks. LaPorte concludes by discussing the theoretical implications of this symbiosis between formal and informal institutions in Azerbaijan's semi-presidential regime. }}</ref> | leader_title1 = [[ປະທານາທິບໍດີແຫ່ງ​ສາທາລະນະ​ລັດອາແຊກໄບຊານ|ປະທານາທິບໍດີ]] | leader_name1 = [[ອິລຮຳ ແອລີເຢຟ]] | leader_title2 = [[ຮອງປະທານາທິບໍດີແຫ່ງ​ສາທາລະນະ​ລັດອາແຊກໄບຊານ|ຮອງປະທານາທິບໍດີ]] | leader_name2 = [[ເມຫ໌ຣີມານ ແອລີເຢວາ]] | leader_title3 = [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີແຫ່ງ​ສາທາລະນະ​ລັດອາແຊກໄບຊານ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name3 = [[ແອລີ ແອແຊດອຟ]] | legislature = [[ລັດຖະສະພາອາແຊກໄບຊານ|ລັດຖະສະພາ]] | sovereignty_type = [[ປະຫວັດສາດອາແຊກໄບຊານ|ກໍ່ຕັ້ງ]] | established_event1 = [[ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ອາແຊກໄບຊານ|ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ]] | established_date1 = 28 ພຶດສະພາ 1918 | established_event2 = [[ສາທາລະນະລັດ ສັງຄົມນິຍົມ ໂຊວຽດ ອາແຊກໄບຊານ|ສາທາລະນະລັດ ສັງຄົມນິຍົມ ໂຊວຽດ]] | established_date2 = 28 ເມສາ 1920 | established_event3 = ເປັນເອກະລາດຈາກ[[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]] | established_date3 = {{plainlist| * 30 ສິງຫາ 1991 (ປະກາດ) * 18 ຕຸລາ 1991 (ເປັນເອກະລາດ) * 25 ທັນວາ 1991 (ສົມບູນ)}} | established_event4 = [[ພິທີສານອັລມາ-ອາຕາ|ເປັນເຄືອລັດສະມາຊິກເອກະລາດ]] | established_date4 = 21 ທັນວາ 1991 | established_event5 = [[ຂໍ້ມະຕິທີ 742 ຂອງຄະນະມົນຕີຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ|ຍອມຮັບເປັນສະມາຊິກ]][[ສະຫະປະຊາຊາດ]] | established_date5 = 2 ມີນາ 1992 | established_event6 = {{nowrap|ໃຊ້ງານ[[ລັດຖະທຳມະນູນອາແຊກໄບຊານ|ລັດຖະທຳມະນູນ]]}} | established_date6 = 12 ພະຈິກ 1995 | area_km2 = 86600 | area_rank = ອັນດັບທີ 112 | area_sq_mi = 33436 <!-- Do not remove [[WP:MOSNUM]] --> | percent_water = 1.6 | population_estimate = 10,130,100<ref>{{cite web |url=https://oxu.az/society/495259 |website=oxu.az |title= Azərbaycan əhalisinin sayı artıb - RƏSMİ |date=19 May 2021 |access-date=July 8, 2021}}</ref> | population_estimate_year = ເມສາ 2021 | population_estimate_rank = ອັນດັບທີ 90 | population_density_km2 = 115 | population_density_sq_mi = 293 <!-- Do not remove [[WP:MOSNUM]] --> | population_density_rank = ອັນດັບທີ 99 | GDP_PPP = 189.050 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="World Economic Outlook">{{cite web|title=Report for Selected Countries and Subjects|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=53&pr.y=6&sy=2019&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=912&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|website=imf.org|publisher=International Monetary Fund|date= April 2019|access-date=16 August 2019}}</ref> | GDP_PPP_year = 2019 | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = 18,793 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="World Economic Outlook"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = 45.284 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="World Economic Outlook"/> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_per_capita = 4,498 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="World Economic Outlook"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = | Gini = 33.7 <!--number only--> | Gini_year = 2008 | Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/ |title=Gini Index coefficient |publisher=CIA World Factbook |access-date=16 July 2021 |archive-date=17 ກໍລະກົດ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison |url-status=dead }}</ref> | HDI = 0.756 <!-- number only --> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = increase<!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref> | HDI_rank = ອັນດັບທີ 88 | currency = [[ມະນັດ (ອາແຊກໄບຊານ)|ມະນັດ]] (₼) | currency_code = AZN | time_zone = [[ເວລາອາແຊກໄບຊານ]] | utc_offset = +4 | date_format = ວວ.ດດ.ປປປປ (ຄ.ສ.) | drives_on = ຂວາ | calling_code = [[Telephone numbers in Azerbaijan|+994]] | cctld = [[.az]] | today = | leader_title4 = [[Speaker of the National Assembly of Azerbaijan|ປະທານລັດຖະສະພາ]] | leader_name4 = [[ຊາຮີແບ ແກຟາໂຣວາ]] }} '''ອາແຊກໄບຊານ''' ຫຼື''' ອາເຊີໄບຈານ''' ({{lang-az|Azərbaycan}} {{IPA-az|ɑːzæɾbɑjˈdʒɑn|}}; {{lang-en|Azerbaijan}}) ຫຼື ຊື່ຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ '''ສາທາລະນະລັດອາແຊກໄບຊານ''' ({{lang-en|Republic of Azerbaijan}}; {{lang-az|Azərbaycan Respublikası}} {{IPA-az|ɑːzæɾbɑjˈdʒɑn ɾespublikɑˈsɯ|}}) ເປັນປະເທດທີ່ຕັ້ງຢູ່ທີ່ຊາຍແດນ[[ເອີຣົບຕາເວັນອອກ]]ກັບ[[ອາຊີຕາເວັນຕົກ]]<ref>While often politically aligned with Europe, Azerbaijan is generally considered to be at least mostly in Southwest Asia geographically with its northern part bisected by the [[Boundaries between continents|standard Asia-Europe divide]], the [[Greater Caucasus]]. The United Nations [http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm classification of world regions] places Azerbaijan in Western Asia; the [[CIA World Factbook]] places it mostly in Southwest Asia [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210127171042/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/ |date=2021-01-27 }} and [http://www.m-w.com/dictionary/Azerbaijan Merriam-Webster's Collegiate Dictionary] places it in both; [http://www.nationalgeographic.com/xpeditions/atlas/index.html?Parent=asia&Rootmap=azerba&Mode=d&SubMode=w NationalGeographic.com], and [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/46781/Azerbaijan Encyclopædia Britannica] also place Georgia in Asia. Conversely, some sources place Azerbaijan in Europe such as [http://worldatlas.com/webimage/countrys/eu.htm Worldatlas.com].</ref> ເຊິ່ງເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງ[[ໂຄກາຊັສໃຕ້]]ແລະມີອານາເຂດທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ[[ທະເລແຄສປຽນ]] ທິດເໜືອຕິດຕໍ່ກັບ[[ສະຫະພັນທະລັດລັດເຊຍ]] ທິດຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຕິດຕໍ່ກັບ[[ປະເທດຊອກຊີ|ຊອກຊີ]] ທິດຕາເວັນຕົກຕິດຕໍ່ກັບ[[ປະເທດອາກເມນີ|ອາກເມນີ]]ແລະທິດໃຕ້ຕິດຕໍ່ກັບ[[ປະເທດອີຣານ|ອີຣານ]] == ອ້າງອີງ == {{Reflist}} == ອ່ານຕື່ມ == * Altstadt, Audrey. ''Frustrated Democracy in Post-Soviet Azerbaijan'' (2018) * Broers, Broers Laurence. ''Armenia and Azerbaijan: Anatomy of a rivalry'' (Edinburgh University Press, 2019). * Cornell, Svante E. ''Azerbaijan since independence'' (Routledge, 2015). * Dragadze, Tamara. "Islam in Azerbaijan: The Position of Women" in ''Muslim Women’s Choices'' (Routledge, 2020) pp.&nbsp;152–163. * Ergun, Ayça. "Citizenship, National Identity, and Nation-Building in Azerbaijan: Between the Legacy of the Past and the Spirit of Independence." ''Nationalities Papers'' (2021): 1-18. [https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/B42D38E5F6DA18CDD6FF2A030A851B0D/S0090599220000811a.pdf/citizenship_national_identity_and_nationbuilding_in_azerbaijan_between_the_legacy_of_the_past_and_the_spirit_of_independence.pdf online] * [[Thomas Goltz|Goltz, Thomas]]. ''Azerbaijan Diary : A Rogue Reporter's Adventures in an Oil-Rich, War-Torn, Post-Soviet Republic''. M E Sharpe (1998). {{ISBN|0-7656-0244-X}} * Habibov, Nazim, Betty Jo Barrett, and Elena Chernyak. "Understanding women's empowerment and its determinants in post-communist countries: Results of Azerbaijan national survey." ''Women's Studies International Forum.'' Vol. 62. Pergamon, 2017. * Olukbasi, Suha. ''Azerbaijan: A Political History''. I.B. Tauris (2011). Focus on post-Soviet era. == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == {{Wikibooks|Wikijunior:Countries A-Z|ປະເທດອາແຊກໄບຊານ}} {{Sister project links|voy=Azerbaijan|ປະເທດອາແຊກໄບຊານ|s=Portal:Azerbaijan}} === ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປ === * [http://AZER.com Azerbaijan International] * [http://www.azerbaijan.az Heydar Aliyev Foundation] * {{curlie|Regional/Asia/Azerbaijan}} * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/ Azerbaijan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210127171042/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/ |date=2021-01-27 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]]. * [https://web.archive.org/web/20080820164509/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/azerbaijan.htm Azerbaijan] at [[University of Colorado at Boulder]] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/1235976.stm Country profile] from [[BBC]] * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=AZ Key Development Forecasts for Azerbaijan] from [[International Futures]] * [http://www.visions.az/en/ Visions of Azerbaijan Journal] of The European Azerbaijan Society * {{osmrelation-inline|364110}} * {{Commons category-inline|Azerbaijan}} === ຂໍ້ມູນຫຼັກຂອງລັດຖະບານ === * [http://www.president.az/?locale=en President of Azerbaijan website] * [http://www.azstat.org/indexen.php Azerbaijan State Statistical Committee] * [http://www.un-az.org United Nations Office in Azerbaijan] === ສື່ຂ່າວຫຼັກ === * [http://news.net.az/ Network NEWS Azerbaijan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161114233541/http://news.net.az/ |date=14 November 2016 }} * [http://today.az/ Azerbaijan Today] * [http://en.apa.az/ Azerbaijan Press Agency] * [http://en.trend.az/ Trend News Agency] * [http://www.news.az/ News.Az] === ການທ່ອງທ່ຽວ === * [https://web.archive.org/web/20090816203105/http://azerbaijan.tourism.az/?%2Fen%2F Azerbaijan Tourism Portal] * {{Wikiatlas|Azerbaijan}} * [https://web.archive.org/web/20170925183154/http://www.visions.az/en/travel_tourism/page/1/ Travel in Azerbaijan] in Visions of Azerbaijan Journal {{ປະເທດໃນທະວີບເອີຣົບ}} {{Coord|40.3|47.7|dim:300000_region:AZ|display=title}} [[ໝວດ:ປະເທດອາແຊກໄບຊານ| ]] [[ໝວດ:ສາທາລະນະລັດ|ອ]] [[ໝວດ:ລັດ ແລະ ດິນແດນທີ່ກໍ່ຕັ້ງໃນປີ 1991]] [[ໝວດ:ລັດໃນອະດີດສະຫະພາບໂຊວຽດ]] [[ໝວດ:ປະເທດ]] [[ໝວດ:ອາຊີ]] [[ໝວດ:ເອີລົບ]] [[ໝວດ:ປະເທດໃນອາຊີ|ອ]] 26vtnqfryrll99ewdymu5dmsw5rpddf 0 8007 129750 119325 2026-08-06T20:41:41Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129750 wikitext text/x-wiki '''ສວນຄົວ''' ({{lang-en|kitchen garden}}, {{lang-fr|jardin potager}}) ແມ່ນບໍລິເວນທີ່ປູກ[[ພືດຜັກ]]ທີ່ໃຊ້ເປັນອາຫານໃນ[[ເຮືອນຄົວ]] ເຊັ່ນ [[ໝາກເຜັດ]], [[ໝາກເຂືອ]], [[ຂ່າ]], [[ຫົວສີໄຄ]], ແລະ [[ໝາກຂີ້ຫູດ]] ຯລຯ. ==ອ້າງອີງ== <references /> ;ອ່ານຕື່ມ *{{cite book | last = Bartley | first = Jennifer R. | title =Designing the New Kitchen Garden: An American Potager Handbook | url = https://archive.org/details/designingnewkitc0000bart | publisher = Timber Press | location = Portland | year = 2006 | ISBN = 978-0-88192-772-6 }} * Davies, Jennifer (1987). ''The Victorian Kitchen Garden''. London: BBC Books. ISBN 978-0-563-20442-8. * M. D. (1901) "Formation of the Fruit and Kitchen Garden", in: Thompson, Robert ''The Gardener's Assistant''; new edition, revised ... under the direction and general editorship of [[William Watson (botanist)|William Watson]]. Vol. IV, pp.&nbsp;1–32. London: Gresham Publishing Company. * Shewell-Cooper, W. E. (1947) ''The A.B.C. of Vegetable Gardening'' London: English Universities Press (first published 1937). * Wilson, C. A. (ed.) (1998). ''The Country House Kitchen Garden 1600-1950: How Produce Was Grown and How it Was Used''. Sutton Publishing. ISBN 978-0-7509-1423-9. ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== * [http://www.kgi.org/ Kitchen Gardeners International] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160929002937/http://www.kgi.org/ |date=2016-09-29 }}: A nonprofit group promoting kitchen gardens worldwide * [http://www.walledgardens.net/ Walled Kitchen Gardens Network] * [http://www.loc.gov/rr/scitech/tracer-bullets/kitchengardenstb.html Kitchen Gardens], Science Tracer Bullet, Library of Congress * [http://exhibits.mannlib.cornell.edu/kitchengardens/ The History of Kitchen Gardens in America], Cornell University, Mann Library * [http://www.herbsociety.org/ Herb Society of America] * [http://www.usna.usda.gov/Gardens/collections/herb.html National Herb Garden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180222120605/http://www.usna.usda.gov/Gardens/collections/herb.html |date=2018-02-22 }}, [[United States National Arboretum]] * [http://nnlm.gov/pnr/uwmhg/ Medicinal Herb Garden], [[University of Washington]], USA [[ໝວດ:ສວນຄົວ]] [[ໝວດ:ປະເພດຂອງສວນ]] lyv5mvjaiqfrdl5xprohfk5xcpii2uu 0 8048 129777 127802 2026-08-06T21:22:54Z InternetArchiveBot 13695 Add 4 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129777 wikitext text/x-wiki '''ໂຫລາສາດ''' ({{lang-en|Astrology}}) ແມ່ນກຸ່ມຂອງຄວາມເຊື່ອ ແລະ ວິທີການປະຕິບັດທີ່ອ້າງວ່າມີຄວາມສຳພັນກັນລະຫວ່າງການເຄື່ອນທີ່ ຫຼື ຕຳແໜ່ງຂອງວັດຖຸເທິງທ້ອງຟ້າ (ເຊັ່ນ: [[ດາວເຄາະ]], [[ດວງອາທິດ]], [[ດວງຈັນ]] ແລະ ດວງດາວຕ່າງໆ) ກັບເຫດການທີ່ເກີດຂຶ້ນເທິງໂລກ ຫຼື ພຶດຕິກຳ ແລະ ໂຊກຊະຕາຂອງມະນຸດ.<ref>Campanella, Thomas (2002). ''Astrology: Science or Pseudoscience?''. University of Chicago Press. ປະເທດສະຫະລັດອາເມຣິກາ.</ref> ຕະຫຼອດປະຫວັດສາດອັນຍາວນານ, ໂຫລາສາດໄດ້ຖືກນຳໃຊ້ເຂົ້າໃນການພະຍາກອນເຫດການລ່ວງໜ້າ, ການຕັດສິນໃຈໃນລະດັບລັດຖະບານ ແລະ ການດຳລົງຊີວິດປະຈຳວັນ. [[ຮູບ:Astrological Chart - New Millennium.JPG|thumb]] ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ໃນປັດຈຸບັນ ຊຸມຊົນວິທະຍາສາດໄດ້ຈັດໃຫ້ໂຫລາສາດເປັນ '''[[ວິທະຍາສາດທຽມ]]''' (Pseudoscience) ເນື່ອງຈາກບໍ່ມີຫຼັກຖານທາງວິທະຍາສາດໃດໆທີ່ສາມາດພິສູດໄດ້ວ່າ ຕຳແໜ່ງຂອງດວງດາວມີຜົນກະທົບຕໍ່ຊີວິດມະນຸດ, ແລະ ຫຼັກການຂອງໂຫລາສາດຂັດແຍ້ງກັບກົດເກນທາງ[[ຟີຊິກ]] ແລະ [[ຊີວະວິທະຍາ]]ພື້ນຖານ.<ref>Thagard, Paul R. (1978). "Why Astrology is a Pseudoscience". ''Proceedings of the Biennial Meeting of the Philosophy of Science Association'': 223–234.</ref> == ປະຫວັດສາດ == === ຍຸກບູຮານ (Antiquity) === ໂຫລາສາດມີຈຸດກຳເນີດມາຕັ້ງແតែຍຸກສະໄໝບູຮານ ໂດຍລະບົບທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດທີ່ຖືກຄົ້ນພົບແມ່ນມາຈາກ [[ອາລະຍະທຳບາບີໂລນ]] (Babylonia) ໃນຊ່ວງ 2,000 ປີ ກ່ອນຄຣິສຕະການ. ຊາວບາບີໂລນໄດ້ບັນທຶກການເຄື່ອນທີ່ຂອງດວງດາວ ແລະ ສ້າງຄວາມເຊື່ອມໂຍງກັບເຫດການທາງທຳມະຊາດ ເຊັ່ນ: ໄພນ້ຳຖ້ວມ ຫຼື ໄພແຫ້ງແລ້ງ ເພື່ອທຳນາຍອະນາຄົດຂອງລັດ ຫຼື ກະສັດ.<ref>Holden, James Herschel (1996). ''A History of Horoscopic Astrology''. American Federation of Astrologers. ພިມຄັ້ງທີ 1, ໜ້າ 1-4.</ref> ຕໍ່ມາໃນຍຸກ ເຮເລນິສຕິກ (Hellenistic period) ທີ່ປະເທດ[[ເກຣັກ]], ໂຫລາສາດບາບີໂລນໄດ້ປະສົມປະສານກັບປັດຊະຍາຂອງຊາວອີຢິບແລະເກຣັກ, ເກີດເປັນລະບົບ "ໂຫລາສາດສ່ວນບຸກຄົນ" (Horoscopic astrology) ເຊິ່ງເປັນການຜູກດວງຊະຕາຕາມເວລາເກີດຂອງແຕ່ລະຄົນ. ໜຶ່ງໃນຕຳລາທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດໃນຍຸກນີ້ແມ່ນ ''ເຕຕຣາບີບລັອສ'' (Tetrabiblos) ເຊິ່ງຂຽນໂດຍ [[ປະໂຕເລມີ]] (Claudius Ptolemy) ໃນສະຕະວັດທີ 2, ເຊິ່ງໄດ້ວາງຮາກຖານໃຫ້ແກ່ໂຫລາສາດຕາເວັນຕົກມາຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ.<ref>Ptolemy, Claudius (1940). ''Tetrabiblos''. ແປໂດຍ F.E. Robbins. Harvard University Press.</ref> === ຍຸກກາງ ແລະ ຍຸກຟື້ນຟູສິນລະປະວິທະຍາ (Middle Ages and Renaissance) === ໃນຊ່ວງຍຸກກາງ, ໂຫລາສາດໄດ້ຮັບການພັດທະນາຢ່າງກ້າວກະໂດດໃນໂລກອິດສະລາມ ໂດຍນັກວິຊາການຊາວອາຣັບໄດ້ແປຕຳລາຈາກພາສາເກຣັກ ແລະ ນຳມາປະສົມປະສານກັບ[[ດາລາສາດ]]ທີ່ຊັດເຈນຂຶ້ນ. ໃນຂະນະດຽວກັນ, ໃນທະວີບເອີຣົບຍຸກຟື້ນຟູສິນລະປະວິທະຍາ, ໂຫລາສາດຖືກມອງວ່າເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການແພດ ແລະ ດາລາສາດ. ນັກວິທະຍາສາດຊື່ດັງຫຼາຍຄົນ ເຊັ່ນ: [[ໄທໂຄ ບຣາເຮ]] (Tycho Brahe) ແລະ [[ໂຍຮັນເນສ ເຄັບເລີ]] (Johannes Kepler) ກໍເຄີຍສຶກສາ ແລະ ຮັບຈ້າງທຳນາຍດວງຊະຕາໃຫ້ແກ່ລາຊະວົງຕ່າງໆ.<ref>Tester, S. J. (1987). ''A History of Western Astrology''. Boydell & Brewer, ໜ້າ 204-206.</ref> === ຍຸກສະຫວ່າງທາງປັນຍາ ຈົນເຖິງ ປັດຈຸບັນ (Enlightenment to Modern Era) === ເມື່ອເຂົ້າສູ່ຍຸກສະຫວ່າງທາງປັນຍາ (Age of Enlightenment) ໃນສະຕະວັດທີ 17-18, ການຄົ້ນພົບທາງວິທະຍາສາດໃໝ່ໆ (ເຊັ່ນ: ທິດສະດີແຮງໂນ້ມຖ່ວງຂອງ [[ໄອແຊກ ນິວເຕິນ|ນິວຕັນ]] ແລະ ກົນສາດເທິງທ້ອງຟ້າ) ໄດ້ເຮັດໃຫ້ ດາລາສາດ ແຍກຕົວອອກຈາກ ໂຫລາສາດ ຢ່າງຊັດເຈນ. ໂຫລາສາດໄດ້ສູນເສຍສະຖານະພາບທາງວິຊາການ ແລະ ຖືກປົດອອກຈາກຫຼັກສູດໃນມະຫາວິທະຍາໄລຕ່າງໆ ເພາະບໍ່ສາມາດພິສູດໄດ້ດ້ວຍລະບຽບວິທີທາງວິທະຍາສາດ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ໃນສະຕະວັດທີ 20, ໂຫລາສາດໄດ້ກັບມາເປັນທີ່ນິຍົມອີກຄັ້ງໃນຮູບແບບຂອງວາລະສານ ແລະ ສື່ມວນຊົນທົ່ວໄປ. == ຫຼັກການ ແລະ ອົງປະກອບຂອງໂຫລາສາດຕາເວັນຕົກ == ໂຫລາສາດຕາເວັນຕົກອາໄສການຄຳນວນຕຳແໜ່ງຂອງດວງດາວໃນ[[ລະບົບສຸລິຍະ]]ທຽບກັບ[[ເສັ້ນສູນສູດ]] ແລະ ເສັ້ນທາງເດີນຂອງດວງອາທິດ (Ecliptic). ອົງປະກອບຫຼັກປະກອບມີ: * '''[[ຈັກກະຣາສີ]] (The Zodiac):''' ແບ່ງທ້ອງຟ້າອອກເປັນ 12 ສ່ວນເທົ່າໆກັນ (ສ່ວນລະ 30 ອົງສາ). ແຕ່ລະສ່ວນຖືກກຳນົດໂດຍກຸ່ມດາວຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ລາສີເມດ (Aries), ລາສີພຶດສົບ (Taurus), ລາສີເມຖຸນ (Gemini), ແລະ ອື່ນໆ. * '''ດາວເຄາະ (The Planets):''' ໃນທາງໂຫລາສາດ, ດວງອາທິດ ແລະ ດວງຈັນ ກໍຖືກນັບເປັນ "ດາວເຄາະ" ເຊັ່ນກັນ. ແຕ່ລະດາວຈະເປັນຕົວແທນຂອງພະລັງງານ ຫຼື ບຸກຄະລິກກະພາບ ເຊັ່ນ: [[ດາວອັງຄານ]] (Mars) ໝາຍເຖິງຄວາມກ້າຫານ, [[ດາວພະຫັດ]] (Jupiter) ໝາຍເຖິງໂຊກລາບ. * '''ເຮືອນ ຫຼື ພົບ (The Houses):''' ການແບ່ງພື້ນທີ່ທ້ອງຟ້າອອກເປັນ 12 ສ່ວນ ໂດຍອີງໃສ່ເວລາເກີດ ແລະ ສະຖານທີ່ເກີດຂອງບຸກຄົນນັ້ນໆ. ແຕ່ລະເຮືອນຈະເປັນຕົວແທນຂອງຂົງເຂດຊີວິດ ເຊັ່ນ: ການເງິນ, ຄອບຄົວ, ແລະ ອາຊີບ. * '''ມຸມດາວ (Aspects):''' ມຸມອົງສາທາງເລຂາຄະນິດລະຫວ່າງດາວເຄາະແຕ່ລະດວງ ເຊິ່ງຈະບົ່ງບອກເຖິງຄວາມກົມກຽວ ຫຼື ຄວາມຂັດແຍ້ງ. == ການວິເຄາະ ແລະ ການ ໂຕ້ແຍ້ງທາງວິທະຍາສາດ == ຊຸມຊົນວິທະຍາສາດທົ່ວໂລກ, ລວມເຖິງສະມາຄົມດາລາສາດ ແລະ ສະມາຄົມ[[ຈິດຕະວິທະຍາ]] ໄດ້ປະຕິເສດໂຫລາສາດຢ່າງເປັນທາງການ. ການວິພາກວິຈານຫຼັກໆ ມີດັ່ງນີ້: === ການທົດລອງຂອງຄາລສັນ (Carlson's Double-Blind Test) === ໜຶ່ງໃນການທົດລອງທີ່ໂດ່ງດັງທີ່ສຸດເພື່ອທົດສອບຄວາມແມ່ນຍຳຂອງໂຫລາສາດ ແມ່ນການທົດລອງແບບປິດບັງສອງທາງ (Double-blind test) ໂດຍນັກຟີຊິກສາດຊື່ ຊອນ ຄາລສັນ (Shawn Carlson) ເຊິ່ງຕີພິມໃນວາລະສານທາງວິທະຍາສາດລະດັບໂລກ ''[[Nature (ວາລະສານ)|Nature]]'' ໃນປີ 1985. ຄາລສັນ ໄດ້ໃຫ້ນັກໂຫລາສາດຊັ້ນນຳລະດັບປະເທດ ຈັບຄູ່ດວງຊະຕາເກີດ ກັບແບບທົດສອບບຸກຄະລິກກະພາບທາງຈິດຕະວິທະຍາ (CPI) ຂອງບຸກຄົນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ. ຜົນປະກົດວ່າ ນັກໂຫລາສາດບໍ່ສາມາດຈັບຄູ່ໄດ້ຖືກຕ້ອງຫຼາຍໄປກວ່າການເດົາແບບສຸ່ມເລີຍ.<ref>Carlson, Shawn (1985). "A double-blind test of astrology". ''Nature''. '''318''' (6045): 419–425. doi:10.1038/318419a0.</ref> === ປະກົດການຟໍເຣີ (The Forer Effect) === ໃນທາງຈິດຕະວິທະຍາ, ຄວາມເຊື່ອໃນໂຫລາສາດສາມາດອະທິບາຍໄດ້ຜ່ານ '''[[ປະກົດການບານຳ]]''' (Barnum effect) ຫຼື '''[[ປະກົດການຟໍເຣີ]]''' (Forer effect). ໃນປີ 1948, ນັກຈິດຕະວິທະຍາ ເບີທຣາມ ຟໍເຣີ (Bertram R. Forer) ໄດ້ທຳການທົດລອງໂດຍໃຫ້ນັກສຶກສາອ່ານບົດທຳນາຍຊະຕາຊີວິດທີ່ອ້າງວ່າຂຽນມາສະເພາະແຕ່ລະຄົນ, ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວທຸກຄົນໄດ້ຮັບບົດທຳນາຍດຽວກັນໝົດ ເຊິ່ງເປັນຄຳອະທິບາຍກວ້າງໆ ທີ່ສາມາດກົງກັບໃຜກໍໄດ້. ນັກສຶກສາສ່ວນໃຫຍ່ໃຫ້ຄະແນນຄວາມແມ່ນຍຳສູງຫຼາຍ. ນີ້ພິສູດວ່າ ມະນຸດມີທ່າອ່ຽງທີ່ຈະເຊື່ອຄຳອະທິບາຍບຸກຄະລິກກະພາບທີ່ເປັນທາງບວກ ແລະ ຄຸມເຄືອ ວ່າເປັນເລື່ອງຈິງສຳລັບຕົນເອງ.<ref>Forer, B. R. (1949). "The fallacy of personal validation: a classroom demonstration of gullibility". ''Journal of Abnormal and Social Psychology''. '''44''' (1): 118–123.</ref> === ບັນຫາການເຄື່ອນທີ່ຂອງແກນໝຸນໂລກ (Precession of the Equinoxes) === ອີກໜຶ່ງຂໍ້ໂຕ້ແຍ້ງທາງດາລາສາດຄື ແກນໝຸນຂອງໂລກມີການເຄື່ອນທີ່ຊ້າໆ (Precession) ເຮັດໃຫ້ໃນໄລຍະເວລາ 2,000 ປີທີ່ຜ່ານມາ (ນັບຕັ້ງແຕ່ຍຸກປໂຕເລມີ), ຕຳແໜ່ງຂອງກຸ່ມດາວຈັກກະຣາສີເທິງທ້ອງຟ້າ ໄດ້ຍ້າຍອອກຈາກຕຳແໜ່ງເດີມປະມານ 1 ລາສີ (ປະມານ 30 ອົງສາ). ນັ້ນໝາຍຄວາມວ່າ ຜູ້ທີ່ຖືກບອກວ່າເກີດໃນ "ລາສີເມດ" (Aries) ຕາມປະຕິທິນໂຫລາສາດຕາເວັນຕົກ, ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ ໃນວັນນັ້ນ ດວງອາທິດກຳລັງໂຄຈອນຜ່ານກຸ່ມດາວ "ລາສີມີນ" (Pisces) ຕ່າງຫາກ.<ref>Plait, Phil (2002). ''Bad Astronomy: Misconceptions and Misuses Revealed, from Astrology to the Moon Landing "Hoax"''. John Wiley & Sons. ປະទេດສະຫະລັດອາເມຣິກາ.</ref> == ປະເພດຂອງໂຫລາສາດ == ທົ່ວໂລກມີລະບົບໂຫລາສາດທີ່ຫຼາກຫຼາຍ ເຊິ່ງພັດທະນາຕາມວັດທະນະທຳທີ່ແຕກຕ່າງກັນ: # '''ໂຫລາສາດຕາເວັນຕົກ (Western Astrology):''' ເນັ້ນໜັກທີ່ຕຳແໜ່ງຂອງດວງອາທິດໃນວັນເກີດ ເປັນຕົວບົ່ງບອກບຸກຄະລິກກະພາບ. # '''ໂຫລາສາດພູມິພາກອິນເດຍ ຫຼື ໂຫລາສາດເວດ (Vedic/Hindu Astrology):''' ຫຼືເອີ້ນວ່າ ຈໂຍຕິສະ (Jyotisha) ເນັ້ນການນຳໃຊ້ລະບົບດາວລະບົບຄົງທີ່ (Sidereal zodiac) ເຊິ່ງຄຳນວນອົງສາທີ່ປ່ຽນແປງໄປຂອງຈັກກະວານ. # '''[[ໂຫລາສາດຈີນ]] (Chinese Astrology):''' ບໍ່ໄດ້ອີງໃສ່ຕຳແໜ່ງດາວເທິງທ້ອງຟ້າໃນລັກສະນະດຽວກັບຕາເວັນຕົກ ແຕ່ອີງໃສ່ຮອບວຽນຂອງປີ, ເດືອນ, ວັນ, ແລະ ເວລາ ໂດຍແບ່ງເປັນ 12 [[ນັກສັດ]] (ເຊັ່ນ: ປີຊວດ, ປີສະຫຼູ) ປະສົມປະສານກັບ[[ທາດທັງ 5]] (ດິນ, ນ້ຳ, ໄຟ, ໄມ້, ທອງ). == ເບິ່ງຕື່ມ == * [[ດາລາສາດ]] – ການສຶກສາທາງວິທະຍາສາດກ່ຽວກັບວັດຖຸເທິງທ້ອງຟ້າ ແລະ ຈັກກະວານ. * [[ວິທະຍາສາດທຽມ]] – ຄວາມເຊື່ອ ຫຼື ການປະຕິບັດທີ່ອ້າງວ່າເປັນວິທະຍາສາດແຕ່ຂາດການພິສູດ. * [[ຈັກກະຣາສີ]] – ເສັ້ນທາງສົມມຸດເທິງທ້ອງຟ້າທີ່ແບ່ງອອກເປັນ 12 ພາກສ່ວນຕາມກຸ່ມດາວ. * [[ປະກົດການຟໍເຣີ]] – ແນວຄິດທາງຈິດຕະວິທະຍາທີ່ອະທິບາຍວ່າເປັນຫຍັງຄົນຈຶ່ງເຊື່ອຄຳທຳນາຍທົ່ວໄປ. * [[ໂຫລາສາດຈີນ]] – ລະບົບໂຫລາສາດບູຮານຂອງຈີນທີ່ອີງໃສ່ປີກົນຈັກ ແລະ ນັກສັດ. ==ອ້າງອີງ== <references /> [[ໝວດໝູ່:ໂຫລາສາດ]] [[ໝວດໝູ່:ຄວາມເຊື່ອ]] [[ໝູ່ໝວດ:ວິທະຍາສາດທຽມ]] [[ໝວດໝູ່:ປະຫວັດສາດແນວຄວາມຄິດ]] ==ອ້າງອີງ== <references/> ;ບັນນານຸກົມ * {{cite book | author=Barton, Tamsyn | title=Ancient Astrology | year=1994 | publisher=Routledge | isbn=0-415-11029-7}} * {{cite book | author=Kay, Richard | title=Dante's Christian Astrology | url=https://archive.org/details/danteschristiana0000kayr | publisher=University of Pennsylvania Press | series=Middle Ages Series | year=1994}} * {{cite book | author=Campion, Nicholas | title=An Introduction to the History of Astrology | publisher=ISCWA | year=1982}} * {{cite book | author=Holden, James Herschel | title=A History of Horoscopic Astrology | publisher=AFA | year=2006 | edition=2nd | isbn=0-86690-463-8}} * {{cite book | author=Long, A.A. | title=Science and Speculation | publisher=Cambridge University Press | year=2005 | pages=165–191 | editor=Barnes, Jonathan; Brunschwig, J. | chapter=6: Astrology: arguments pro and contra}} * {{cite book | author=Parker, Derek; Parker, Julia | title=A history of astrology | url=https://archive.org/details/historyofastrolo0000park | year=1983 | publisher=Deutsch | isbn=978-0-233-97576-4}} * {{cite book | editor=Robbins, Frank E. | title=Ptolemy Tetrabiblos | url=https://archive.org/details/bwb_P8-AJE-565 | year=1940 | publisher=Harvard University Press (Loeb Classical Library) | isbn=0-674-99479-5}} * {{cite book | title=Magic and Divination at the Courts of Burgundy and France: Text and Context of Laurens Pignon's "Contre les Devineurs" (1411) | publisher=Brill | author=Veenstra, J.R. | year=1997 | isbn=978-9-004-10925-4}} * {{cite book | author=Wedel, Theodore Otto | title=The Mediæval Attitude Toward Astrology: Particularly in England | url=http://archive.org/stream/medivalattitud00wede#page/n9/mode/2up | publisher=Yale University Press | year=1920}} * {{cite book | author=Wood, Chauncey | title=Chaucer and the Country of the Stars: Poetical Uses of Astrological Imagery | url=https://archive.org/details/chaucercountryof0000chau | publisher=Princeton University Press | year=1970}} == ອ່ານຕື່ມ == * {{cite journal | author=Forer, Bertram R. | url=http://pt.scribd.com/doc/105681300/Forer-The-Fallacy-of-Personal-Validation-1949 | title=The Fallacy of Personal Validation: A Classroom Demonstration of Gullibility | journal=The Journal of Abnormal and Social Psychology | year=1949 | month=January | volume=44 | issue=1 | pages= | access-date=2013-08-23 | archive-date=2013-07-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130729103823/http://pt.scribd.com/doc/105681300/forer-the-fallacy-of-personal-validation-1949 | url-status=dead }} * {{cite book | author=Osborn, M. | url = http://books.google.com/books/about/Time_and_the_astrolabe_in_the_Canterbury.html?id=twt6-FgU-EkC | title = Time and the Astrolabe in The Canterbury Tales | publisher=University of Oklahoma Press | year=2002}} * {{cite journal | author=Thorndike, Lynn | title=The True Place of Astrology in the History of Science | journal=Isis | volume=46 | issue=3 | year=1955 | pages=}} ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== * {{dmoz|Society/Religion_and_Spirituality/Divination/Astrology/}} * [http://cura.free.fr/DIAL.html Digital International Astrology Library] at International Astrology Research Center [[ໝວດ:ໂຫລາສາດ|ຫໂລາສາດ]] bcwkm8lq607yp9z53mmc5x1vo10tt3n 0 8058 129761 106394 2026-08-06T20:58:20Z InternetArchiveBot 13695 Add 10 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129761 wikitext text/x-wiki ໃນດ້ານ[[ຊີວະວິທະຍາ]] '''ວິວັດທະນາການ''' (ຄຳເຄົ້າ: ວິວັທນາກາຣ; {{lang-en|Evolution}}, {{lang-fr|Évolution}}, {{lang-th|วิวัฒนาการ}}) ແມ່ນການປ່ຽນແປງທາງ[[ພັນທຸກຳ]]ໃນປະຊາກອນຂອງສິ່ງມີຊີວິດ ຈາກລຸ້ນນຶ່ງສູ່ລຸ້ນນຶ່ງ. ວິວັດທະນາການເກີດຈາກຂະບວນການຫຼັກ 3 ຂະບວນການ ໄດ້ແກ່ * ຄວາມແປຜັນ * [[ການສືບພັນ]] ແລະ * ການຄັດເລືອກ ໂດຍອາໄສ[[ແຊນ]] (gène) ເປັນໂຕກາງໃນການສົ່ງຜ່ານລັກສະນະທາງພັນທຸກຳ ອັນເປັນພື້ນຖານຂອງການເກີດວິວັດທະນາການ ລັກສະນະເຊັ່ນນີ້ ແມ່ນເກີດຂຶ້ນໃນປະຊາກອນເພື່ອໃຫ້ເກີດຄວາມແປຜັນທາງພັນທຸກຳເມື່ອສິ່ງມີຊີວິດໃຫ້ກຳເນີດລູກຫຼານມັກເກີດລັກສະນະໃໝ່ ຫຼືປ່ຽນແປງລັກສະນະເດີມ. ລັກສະນະໃໝ່ທີ່ເກີດຂຶ້ນນີ້ມີສາເຫດສຳຄັນ 2 ປະການ: ປະການນຶ່ງ ເກີດຈາກຂະບວນການກາຍພັນຂອງແຊນ, ສ່ວນປະການສອງ ເກີດຈາກການແລກປ່ຽນແຊນລະຫວ່າງປະຊາກອນ ແລະລະຫວ່າງ[[ແອສະແປດ]] (espèce) ໃນສິ່ງມີຊີວິດທີ່ມີການສືບພັນແບບອາໄສເພດ ສິ່ງມີຊີວິດໃໝ່ທີ່ເກີດຂຶ້ນຈະຜ່ານຂະບວນການແລກປ່ຽນແຊນ ອັນກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມແປຜັນທາງພັນທຸກຳທີ່ຫຼາກຫຼາຍໃນສິ່ງມີຊີວິດ. ວິວັດທະນາການເກີດຂຶ້ນເມື່ອຄວາມແຕກຕ່າງທາງພັນທຸກຳເກີດຂຶ້ນ ຈົນເກີດຄວາມແຕກຕ່າງຫຼາຍຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ຈົນກາຍເປັນລັກສະນະທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ==ອ້າງອີງ== <references/> ;ບັນນານຸກົມ *Cracraft, J.; Donoghue, M. J., eds. (2005). ''Assembling the tree of life.'' Oxford University Press. ISBN 0-19-517234-5. *Darwin, Charles (1859). "XIV". ''On The Origin of Species.'' p. 503. ISBN 0-8014-1319-2. *Futuyma, Douglas J., ed. (1999). "Evolution, Science, and Society: Evolutionary Biology and the National Research Agenda". Office of University Publications, Rutgers, The State University of New Jersey. *Hall, B. K.; Hallgrímsson, B., eds. (2008). ''Strickberger's Evolution (4th ed.).'' Jones & Bartlett. p. 762. ISBN 0-7637-0066-5. *Kimura M (1991). ''"The neutral theory of molecular evolution: a review of recent evidence".'' Jpn. J. Genet. 66(4): 367–86. doi:10.1266/jjg.66.367. PMID 1954033. *Lewontin, R. C. (1970). ''"The units of selection".'' Annual Review of Ecology and Systematics 1: 1–18.doi:10.1146/annurev.es.01.110170.000245.JSTOR 2096764. *Moore, R.; Decker, M.; Cotner, S. (2009). ''Chronology of the Evolution-Creationism Controversy.'' Greenwood. p. 454.ISBN 0-313-36287-4. *National Academy of Science Institute of Medicine (2008).''Science, Evolution, and Creationism.'' National Academy Press. ISBN 0-309-10586-2. *Panno, Joseph (2005). ''The Cell: Evolution of the First Organism.'' Facts on File INC. ISBN 0-8160-4946-7. *Provine, W. B. (1988). ''"Progress in evolution and meaning in life".'' Evolutionary progress. University of Chicago Press. pp. 49–79. == ອ່ານຕື່ມ == '''ບົດຄວາມສຳລັບຜູ້ເລີ່ມຕົ້ນສຶກສາ''' * {{cite book |author = Carroll, S. |authorlink = Sean B. Carroll |title = [[Endless Forms Most Beautiful]] |publisher = W.W. Norton |location = New York |year = 2005 |isbn = 0-393-06016-0 }} * {{cite book |author = [[Brian Charlesworth|Charlesworth, C.B.]] and [[Deborah Charlesworth|Charlesworth, D.]] |title = Evolution |url = https://archive.org/details/evolutionverysho0000char |publisher = [[Oxford University Press]] |location = Oxfordshire |year = 2003 |isbn = 0-19-280251-8 }} * {{cite book |author= Coyne, J. |authorlink = Jerry Coyne |title = Why evolution is true |url= https://archive.org/details/whyevolutionistr0000coyn_o0w9 |publisher = Penguin Group |year = 2009 |isbn = ISBN 978-0-670-02053-9. }} * {{cite book |author = Dawkins, R. |authorlink = Richard Dawkins |title = [[The Selfish Gene|The Selfish Gene: 30th Anniversary Edition]] |publisher = Oxford University Press |year = 2006 |isbn = 0-19-929115-2 }} * {{cite book |author = Gould, S.J. |authorlink = Stephen Jay Gould |title = [[Wonderful Life (book)|Wonderful Life: The Burgess Shale and the Nature of History]] |publisher = W.W. Norton |location = New York |year = 1989 |isbn = 0-393-30700-X }} * {{cite book |author = Jones, J.S. |authorlink = Steve Jones (biologist) |title = [[Almost Like a Whale|Almost Like a Whale: The Origin of Species Updated]]. (''American title:'' ''Darwin's Ghost'') |publisher = Ballantine Books |location = New York |year = 2001 |isbn = 0-345-42277-5 }} * {{cite book |last = Mader |first = Sylvia S. |others = Murray P. Pendarvis |title = Biology |url = https://archive.org/details/biologystudented0000made |edition = 9th |year = 2007 |publisher = [[McGraw Hill]] |isbn = 978-0-07-325839-3 }} * {{cite book |author = Maynard Smith, J. |authorlink = John Maynard Smith |title = [[The Theory of Evolution|The Theory of Evolution: Canto Edition]] |publisher = [[Cambridge University Press]] |year = 1993 |isbn = 0-521-45128-0 }} * {{cite book |author = Pallen, M.J. |title = The Rough Guide to Evolution |url = https://archive.org/details/roughguidetoevol0000pall |publisher = [[Rough Guides]] |year = 2009 |isbn = 978-1-85828-946-5 }} * {{cite book |author = Smith, C.B. and Sullivan, C. |title = The Top 10 Myths about Evolution |publisher = [[Prometheus Books]] |year = 2007 |isbn = 978-1-59102-479-8 }} '''ປະຫວັດສາດຄວາມເປັນມາຂອງຄວາມຄຶດທາງວິວັດທະນາການ''' * {{cite book |last = Darwin |first = Charles|author-link = Charles Darwin |year = 1859 |title = On the Origin of Species |edition = 1st|publication-place = London |publisher = John Murray |url = http://darwin-online.org.uk/content/frameset?itemID=F373&viewtype=text&pageseq=1 |isbn = 0-8014-1319-2 }} * {{cite book |author = Larson, E.J. |authorlink = Edward Larson |title = Evolution: The Remarkable History of a Scientific Theory |url = https://archive.org/details/evolutionremarka00lars |publisher = Modern Library |location = New York |year = 2004 |isbn = 0-679-64288-9 }} * {{cite book |author = Zimmer, C. |authorlink = Carl Zimmer |title = Evolution: The Triumph of an Idea |url = https://archive.org/details/evolutiontriumph0000zimm_r0k2 |publisher = HarperCollins |location = London |year = 2001 |isbn = 0-06-019906-7 }} '''ບົດຄວາມອ່ານລະດັບສູງ''' * {{cite book |author = [[Nick Barton|Barton, N.H.]], [[Derek Briggs|Briggs, D.E.G.]], [[Jonathan Eisen|Eisen, J.A.]], Goldstein, D.B. and Patel, N.H. |title = Evolution |url = https://archive.org/details/evolution0000unse_x9v3 |publisher = [[Cold Spring Harbor Laboratory Press]] |year = 2007 |isbn = 0-87969-684-2 }} * {{cite book |author = [[Jerry Coyne|Coyne, J.A.]] and [[H. Allen Orr|Orr, H.A.]] |title = Speciation |publisher = Sinauer Associates |location = Sunderland |year = 2004 |isbn = 0-87893-089-2 }} * {{cite book |author = Futuyma, D.J. |authorlink = Douglas J. Futuyma |title = Evolution |url = https://archive.org/details/evolution0000futu |publisher = Sinauer Associates |location = Sunderland |year = 2005 |isbn = 0-87893-187-2 }} * {{cite book |author = [[Carl Bergstrom|Bergstrom, C.T.]] and Lee Alan Dugatkin |title = Evolution|publisher = W.W. Norton |location = New York |year = 2011 |isbn = 0-393-92592-7 }} * {{cite book | last = Gould | first = S.J. | authorlink = Stephen Jay Gould | title = [[The Structure of Evolutionary Theory]] | publisher = Belknap Press ([[Harvard University Press]]) | location = Cambridge | year = 2002 | isbn = 978-0-674-00613-3 }} * {{cite book |author = [[John Maynard Smith|Maynard Smith, J.]] and [[Eörs Szathmáry|Szathmáry, E.]] |title = [[The Major Transitions in Evolution]] |publisher = Oxford University Press |location = Oxfordshire |year = 1997 |isbn = 0-19-850294-X }} * {{cite book |author = Mayr, E. |authorlink = Ernst W. Mayr |title = What Evolution Is |url = https://archive.org/details/whatevolutionis0000mayr_u8r4 |publisher = Basic Books |location = New York |year = 2001 |isbn = 0-465-04426-3 }} *[[Alessandro Minelli|Minelli A.]] (2009) – Forms of Becoming. 242 pp. Princeton: Princeton University Press * {{cite book |author = Olson, Wendy; Hall, Brian Keith |title = Keywords and concepts in evolutionary developmental biology |url = https://archive.org/details/keywordsconcepts0000unse_d2c4 |publisher = Harvard University Press |location = Cambridge |year = 2003 |isbn = 0-674-02240-8 }} ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== ;ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປ * {{cite web |url = http://www.newscientist.com/topic/evolution |title = Evolution |publisher = New Scientist |accessdate = May 30, 2011 }} * {{cite web |url = http://science.howstuffworks.com/evolution/evolution.htm |title = How Evolution Works |publisher = Howstuffworks.com |accessdate = May 30, 2011 }} * {{cite web |url = http://nationalacademies.org/evolution/ |title = Evolution Resources from the National Academies |publisher = [[U.S. National Academy of Sciences]] |accessdate = May 30, 2011 }} * {{cite web |url = http://evolution.berkeley.edu/ |title = Understanding Evolution: your one-stop resource for information on Evolution |publisher = University of California, Berkeley |accessdate = May 30, 2011 }} * {{cite web |url = http://www.nsf.gov/news/special_reports/darwin/textonly/index.jsp |title = Evolution of Evolution – 150 Years of Darwin's "On the Origin of Species" |publisher = [[National Science Foundation]] |accessdate = May 30, 2011 |archive-date = ພຶດສະພາ 27, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130527130449/http://www.nsf.gov/news/special_reports/darwin/textonly/index.jsp |url-status = dead }} ;ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງຄວາມຄຶດທາງວິວັດທະນາການ * {{cite web |url = http://darwin-online.org.uk/ |title = The Complete Work of Charles Darwin Online |publisher = National University of Singapore |accessdate = May 30, 2011 }} * {{cite web |url = http://www.rationalrevolution.net/articles/understanding_evolution.htm |title = Understanding Evolution: History, Theory, Evidence, and Implications |author = Price RG |publisher = RationalRevolution.net |accessdate = May 30, 2011 }} ;ການທົດລອງກ່ຽວກັບວິວັດທະນາການທາງຊີວະວິທະຍາ * {{cite web |url = http://myxo.css.msu.edu/index.html |title = Experimental Evolution - Michigan State University|author = Lenski RE|authorlink=Richard Lenski|accessdate = Jul 31, 2013}} ;ຄຳປາໄສທາງອິນເຕີເນັດ * {{cite web |url = http://www.molbio.wisc.edu/carroll/Fittest.html |title = The Making of the Fittest |author = Carroll SB |authorlink = Sean B. Carroll |accessdate = May 30, 2011 }} * {{cite web |url = http://oyc.yale.edu/ecology-and-evolutionary-biology/principles-of-evolution-ecology-and-behavior/ |title = Principles of Evolution, Ecology and Behavior |author = Stearns SC |authorlink = Stephen C. Stearns |accessdate = August 30, 2011 |archive-date = ມີນາ 23, 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110323050059/http://oyc.yale.edu/ecology-and-evolutionary-biology/principles-of-evolution-ecology-and-behavior |url-status = dead }} [[ໝວດ:ວິວັດທະນາການ]] [[ໝວດ:ຊີວະສາດ]] smh16qpf6257ont7gtemizqoud0avk5 0 8068 129742 128249 2026-08-06T20:36:01Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129742 wikitext text/x-wiki '''ວິທະຍາການຫຸ່ນຍົນ''' ຫຼື '''ຫຸ່ນຍົນສາດ''' ຫຼື '''ໂຣໂບຕິກ''' ({{lang-en|Robotics}}, {{lang-fr|Robotique}}) ເປັນສາດທາງ[[ວິທະຍາສາດ]]ແລະ[[ເຕັກໂນໂລຊີ]]ທີ່ສຶກສາກ່ຽວກັບການອອກແບບ ການຜະລິດ ແລະການປະຍຸກໃຊ້ງານ[[ໂຣບົດ]] ຫຸ່ນຍົນສາດກ່ຽວຂ້ອງກັບ [[ເອເລັກໂຕນິກ]], [[ກົນລະສາດ]], ແລະ [[ຊອບແວ]].) ==ອ້າງອີງ== <references/> ;ບັນນານຸກົມ * K. S. Fu & R.C. Gonzalez & C.S.G. Lee, ''Robotics: Control, Sensing, Vision, and Intelligence (CAD/CAM, robotics, and computer vision)'' * C.S.G. Lee & R.C. Gonzalez & K.S. Fu, ''Tutorial on robotics'' * [http://www.scriptpro.com/products/sp-200/SP_200_OCC_Low_Res.pdf "SP200 With Open Control Center. Robotic Prescription Dispensing System"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327083412/http://www.scriptpro.com/products/sp-200/SP_200_OCC_Low_Res.pdf |date=2009-03-27 }}, accessed November 22, 2008. * [http://www.mckesson.com/en_us/McKesson.com/For%2BPharmacies/Inpatient/Pharmacy%2BAutomation/ROBOT-Rx.html "McKesson Empowering HealthCare. Robot RX"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130508163653/http://www.mckesson.com/en_us/McKesson.com/For+Pharmacies/Inpatient/Pharmacy+Automation/ROBOT-Rx.html |date=2013-05-08 }}, accessed November 22, 2008. * [https://web.archive.org/web/20081217102406/http://aethon.com/brochure.pdf "Aethon. You Deliver the Care. TUG Delivers the Rest"], accessed November 22, 2008. * [http://www.waukeerobotics.com Waukee Robotics Club] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161010033152/http://waukeerobotics.com/ |date=2016-10-10 }} * Marco Ceccarelli, "Fundamentals of Mechanics of Robotic Manipulators" == ອ່ານຕື່ມ == * [http://www3.interscience.wiley.com/journal/117946193/grouphome/home.html Journal of Field Robotics]{{Dead link|date=ກັນຍາ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{Cite book |year=1990 |author=R. Andrew Russell |title=Robot Tactile Sensing |url=https://archive.org/details/robottactilesens0000russ |place=New York |publisher=Prentice Hall |isbn=0-13-781592-1 |postscript=<!--None-->}} ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== * {{Dmoz|Computers/Robotics}} *[http://www.roboticsportal.it Robotics Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150207041926/http://www.roboticsportal.it/ |date=2015-02-07 }} * [https://www.neonics.co.th/ Neonics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210419050359/https://www.neonics.co.th/ |date=2021-04-19 }} *[http://research.gsd.harvard.edu/drg/ Harvard Graduate School of Design, Design Robotics Group] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130901044740/http://research.gsd.harvard.edu/drg/ |date=2013-09-01 }} *[http://www.roboticsacademy.ir/ Robotics Academy of Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130612040041/http://www.roboticsacademy.ir/ |date=2013-06-12 }} *[http://www.ri.cmu.edu/ The Robotics Institute at Carnegie Mellon University] *[http://www.trminternational.com/ Design and Manufacture of Robotics Control Systems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225083835/http://www.trminternational.com/ |date=2021-02-25 }} *[http://biorobots.case.edu/ Biologically Inspired Robotics Lab, Case Western Reserve University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130619235718/http://biorobots.case.edu/ |date=2013-06-19 }} [[ໝວດ:ຫຸ່ນຍົນສາດ]] [[ໝວດ:ໂຣບົດ]] a1jncm637gx654y2t1n7msxhbjj9k3k 0 8083 129766 105480 2026-08-06T21:00:55Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129766 wikitext text/x-wiki '''ຄິດຕະຈັກອອກໂຕດົກ''' ({{lang-en|The Orthodox Church}}, {{lang-fr|Église orthodoxe}}) ຫຼື '''ຄິດຕະຈັກບີຊັງແຕງ''' (The Byzantine Church) ແມ່ນ[[ນິກາຍ]]ນຶ່ງໃນ[[ຄິດຕະສາສະໜາ]]. ອອກໂຕດົກແມ່ນຄິດຕະຈັກທີ່ໃຫຍ່ເປັນທີສອງຂອງຄິດສາສະໜາໃນໂລກ. ຄິດຕະຈັກນີ້ປະຕິບັດຕາມຫຼັກການທາງ[[ເທວະວິທະຍາ]]ຢ່າງບໍ່ມີການປ່ຽນແປງມາຕັ້ງແຕ່ສະໄໝສາສະໜາຄິດຍຸກທຳອິດ. ຄິດຕະຈັກອອກໂຕດົກແບ່ງເປັນຄິດຕະຈັກຍ່ອຍໆ ແຕ່ລະຄິດຕະຈັກມີອັກຄະລະບິດອນຫຼືມຸກນາຍົກເປັນຂອງຕົນເອງ ຜູ້ມີໜ້າທີ່ເປັນຜູ້ພິທັກປະເພນີຂອງສາສະນະຈັກ ແລະສາມາດສືບສາຍຄືນໄປໄດ້ເຖິງ[[ອັກຄະລທູດ]]ຂອງ[[ພະເຢຊູ]]ໂດຍສະເພາະ[[ນັກບຸນອັງເດ]]. == ອ່ານຕື່ມ == ;ບັນນານຸກົມ * {{cite book| author = Timothy Ware| title = The Orthodox Church| url = https://archive.org/details/orthodoxchurch0000kall_q2l6| date = 1993-04-29| publisher = ePenguin| isbn = 978-0-14-014656-1 }} * {{cite book| author = Stanley S. Harakas| title = The Orthodox Church: 455 Questions and Answers| year = 1987| isbn = 978-0-937032-56-5 }} * John Anthony McGuckin (ed), ''The Encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity'', Vol. 1–2 (Chichester, [[Wiley-Blackwell]], 2011). == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == * [http://orthodoxeurope.org/page/10/1.aspx An Online Orthodox Catechism] published by the [[Russian Orthodox Church]] * [[Orthodoxwiki:Main Page|OrthodoxWiki]] * [http://www.kurskroot.com/orthodox_dictionary.html Orthodox Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181018083709/http://www.kurskroot.com/orthodox_dictionary.html |date=2018-10-18 }} at Kursk Root Hermitage of the Birth of the Most Holy Theotokos * [http://www.skete.com/index.cfm?fuseaction=category.display&category_id=9 Orthodox books] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927013710/http://www.skete.com/index.cfm?fuseaction=category.display&category_id=9 |date=2011-09-27 }} – Lives of Holy People at skete.com * [http://www.holy-trinity-church.org/index.php?option=com_content&task=view&id=65&Itemid=75 An Orthodox View of Salvation] * [http://orthodoxpraxis.org/?p=509 IV Pre-Conciliar Pan-Orthodox Conference] * [http://www.westsrbdio.org/prolog/prolog.htm/ Prologue from Ohrid – (Saints of the Orthodox Church Calendar)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801123153/http://www.westsrbdio.org/prolog/prolog.htm/ |date=2010-08-01 }} * [http://www.oeaw.ac.at/byzanz/repos.htm A repository with scientific papers on various aspects of the Byzantine Orthodox Church in English and in German] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100823224531/http://www.oeaw.ac.at/byzanz/repos.htm |date=2010-08-23 }} [[ໝວດ:ນິກາຍໃນສາສະໜາຄິດ]] i099tcsis3zgiles47ir1tk86ywy6fb 0 8110 129688 128352 2026-08-06T18:43:33Z InternetArchiveBot 13695 Add 4 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129688 wikitext text/x-wiki [[ຮູບ:Hoover Dam, Clark County NV.jpg|thumb|right|250px]] '''ເຂື່ອນຮູເວີ''' ({{lang-en|Hoover Dam}}) ຫຼື '''ບາລາດຮູເວີ''' ({{lang-fr|Barrage Hoover}}) ແມ່ນ[[ເຂື່ອນ]][[ເບຕົງ]]ຂະໜາດໃຫຍ່ກັ້ນ[[ແມ່ນ້ຳໂກໂລລາໂດ]] ໂຕຢູ່ເທິງເຂດແດນຂອງ[[ລັດເນວາດາ]] ແລະ[[ລັດອາລີໂຊນາ]] ໃນ[[ສະຫະລັດອາເມລິກາ]]. ສ້າງແລ້ວໃນປີ ຄ.ສ. 1935 ເຊິ່ງໃນຂະນະທີ່ສ້າງແລ້ວເປັນເຂື່ອນແລະໂຄງສ້າງເບຕົງຂະໜາດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນໂລກ ແລະກາຍມາເປັນອັນດັບສອງຫຼັງຈາກ[[ເຂື່ອນກະລັງກູລີ]]ສ້າງແລ້ວໃນປີ ຄ.ສ. 1945. ປັດຈຸບັນເຂື່ອນຮູເວີແມ່ນເຂື່ອນຜະລິດ[[ໄຟຟ້າ]]ໃຫຍ່ເປັນອັນດັບທີ 34 ຂອງໂລກ. == ອ້າງອີງ == <references/> ;ບັນນານຸກົມ * {{cite book | first1 = Andrew J. | last1 = Dunar | first2 = Dennis | last2 = McBride | title = Building Hoover Dam: An Oral History of the Great Depression | url = https://archive.org/details/isbn_9780874174892 | origyear = 1993 | year = 2001 | publisher = University of Nevada Press | location = Reno, Nev. | isbn = 978-0-87417-489-2 | ref = harv }} * {{cite book | first = Michael A. | last = Hiltzik | title = Colossus: Hoover Dam and the Making of the American Century | url = https://archive.org/details/colossushooverda0000hilt | year = 2010 | publisher = Free Press | location = New York | isbn = 978-1-4165-3216-3 | ref = harv }} * {{cite book | first = Joseph E. | last = Stevens | title = Hoover Dam: An American Adventure | url = https://archive.org/details/hooverdamamerica0000jose | year = 1988 | publisher = University of Oklahoma Press | location = Norman, OK | isbn = 978-0-8061-2283-0 | ref = harv }} * {{cite book | first1 = Jere | last1 = True | first2 = Victoria Tupper | last2 = Kirby | title = Allen Tupper True: An American Artist | url = https://archive.org/details/allentuppertruea0000true | year = 2009 | publisher = Canyon Leap | location = San Francisco | isbn = 978-0-9817238-1-5 | ref = harv }} * {{cite book | author = Bureau of Reclamation | year = 2006 | title = Reclamation: Managing Water in the West: Hoover Dam | publisher = US Department of the Interior | ref = harv }} * {{cite book | title = The Story of the Hoover Dam | year = 2006 | publisher = Nevada Publications, Inc. | location = Las Vegas | isbn = 978-0-913814-79-6 | ref = harv }} '''ອື່ນໆ''' *Bartojay, Katie; Joy, Westin (October 21–22, 2010). ''"Long-Term Properties of Hoover Dam Mass Concrete".'' In Wiltshire, Richard L.; *Gilbert, David R.; Rogers, Jerry R. ''Hoover Dam 75th Anniversary History Symposium.'' Las Vegas, Nevada: American Society of Civil Engineers. pp. 74–84. ISBN 978-0-7844-1141-4. *Rogers, J. David (October 21–22, 2010). ''"Hoover Dam: Evolution of the Dam's Design".'' In Wiltshire, Richard L.; Gilbert, David R.; *Rogers, Jerry R. ''Hoover Dam 75th Anniversary History Symposium. Las Vegas, Nevada: American Society of Civil Engineers.'' pp. 85–123. ISBN 978-0-7844-1141-4. *Fiedler, William R. (October 21–22, 2010). ''"Performance of Spillway Structures Using Hoover Dam Spillways as a Benchmark".'' In Wiltshire, *Richard L.; Gilbert, David R.; Rogers, Jerry R. Hoover Dam 75th Anniversary History Symposium. Las Vegas, Nevada: American Society of *Civil Engineers. pp. 267–287. ISBN 978-0-7844-1141-4. *Glenn, Edward P.; Lee, Christopher; Felger, Richard; Zengel, Scott (August 1996). ''"Effects of Water Management on the Wetlands of the *Colorado River Delta, Mexico".'' Conservation Biology 10 (4): 1175–1186. doi:10.1046/j.1523-1739.1996.10041175.x. JSTOR 2387153. edit *Rodriguez, Carlie A.; Flessa, Karl W.; Téllez-Duarte, Miguel S.; Dettman, David L.; Avila-Serrano, Guillermo A. (2001). ''"Macrofaunal and isotopic estimates of the former extent of the Colorado River estuary, upper Gulf of California, México"''. Journal of Arid Environments 49: 183–193. doi:10.1006/jare.2001.0845. Retrieved 2012–01–13. edit *Schmidt, John C.; Webb, Robert H.; Valdez, Richard A.; Marzolf, G. Richard; Stevens, Lawrence E. (September 1998). ''"Science and Values in River Restoration in the Grand Canyon".'' BioScience 48 (9): 735–747. doi:10.2307/1313336. JSTOR 1313336. edit *Cohn, Jeffrey P. (December 2001). ''"Resurrecting the Dammed: A Look at Colorado River Restoration".'' BioScience 51 (12): 998–1003. doi:10.1641/0006-3568(2001)051[0998:RTDALA]2.0.CO;2. (subscription required) edit *Minckley, W. L.; Marsh, Paul C.; Deacon, James E.; Dowling, Thomas E.; Hedrick, Philip W.; Matthews, William J.; Mueller, Gordon (2003). ''"A Conservation Plan for Native Fishes of the Lower Colorado River".'' BioScience 53 (3): 219–234. doi:10.1641/0006-3568(2003)053[0219:ACPFNF]2.0.CO;2. ISSN 0006-3568. (subscription required) edit == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == * [http://www.usbr.gov/lc/hooverdam/ ເວັບທາງການຂອງເຂື່ອນຮູເວີ] * [http://hooverdam.travelnevada.com Official State of Nevada Tourism Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180601045448/http://hooverdam.travelnevada.com/ |date=2018-06-01 }} * [http://www.constructioncompany.com/historic-construction-projects/hoover-dam Historic Construction Company Project&nbsp;– Hoover Dam] * [https://web.archive.org/web/20071219122206/http://www.bbc.co.uk/history/programmes/programme_archive/seven_wonders_hoover_dam_01.shtml BBC&nbsp;– Hoover Dam, industrial and social history] * [http://www.1st100.com/part1/crowe.html Frank Crowe&nbsp;– Builder of Hoover Dam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101013223600/http://1st100.com/part1/crowe.html |date=2010-10-13 }} * [http://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/films/hoover/player/ Hoover Dam]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130524113953/http://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/films/hoover/player/ |date=2013-05-24 }} - An [[American Experience]] Documentary * [http://www.bcmha.org Boulder City / Hoover Dam Museum official site] * [http://www.allaroundnevada.com/hoover-dam/ Explore Hoover Dam in virtual reality] [[ໝວດ:ເຂື່ອນ]] bpuxa8ugteje3x690j08yq4fdyvig8h 0 8117 129776 121696 2026-08-06T21:21:45Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129776 wikitext text/x-wiki [[File:Euro logo plus character.png|thumb|200px|Euro]] '''ຢູໂຣ''' ຫຼື '''ເອີໂຣ''' (euro, €; ລະຫັດທະນາຄານ EUR) ແມ່ນ[[ສະກຸນເງິນ]]ຢູ່[[ປະເທດ]]ໃນກຸ່ມ[[ສະຫະພາບເອີຣົບ]]. ສິບສາມປະເທດຕົກລົງໃຊ້ຮ່ວມກັນ. ເລີ່ມໃຊ້ວັນທີ 1 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1999 (ບາງປະເທດໃຊ້ນຳໃນພາຍຫຼັງ). [[File:European union emu map en.png|thumb|upright=1.4|Euro 2023]] [[File:Euro banknotes.png|thumb|upright|Euro]] [[File:Geldstücke.jpg|thumb|upright|Euro]] 1 ເອີໂຣແບ່ງອອກເປັນ 100 ຊັງ ແຕ່ຊື່ເອີ້ນຂອງຊັງອາດແຕກຕ່າງກັນໃນແຕ່ລະປະເທດ. ==ອ້າງອີງ== {{ລາຍການອ້າງອີງ}} ; ບັນນານຸກົມ * Rosenberg, Matt (23 May 2010). ''"Euro Countries: 22 Countries use the Euro as their Official Currency".'' About.com. Retrieved 27 December 2010. ==ອ່ານຕື່ມ== *{{Cite book|last=Baldwin |first=Richard |first2=Charles |last2=Wyplosz |title=The Economics of European Integration |url=https://archive.org/details/economicsofeurop0000bald |location=New York |publisher=McGraw Hill |year=2004 |isbn=0-07-710394-7}} *{{Cite book|last=Buti |first=Marco |first2=Servaas |last2=Deroose |first3=Vitor |last3=Gaspar |first4=João |last4=Nogueira Martins |title=The Euro |url=https://archive.org/details/eurofirstdecade0000unse |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |year=2010 |isbn= 978-92-79-09842-0}} *{{cite web|last=Jordan|first=Helmuth|year=2010|url=http://dorrance.stores.yahoo.net/feeurzufleuk.html|title=Fehlschlag Euro|publisher=Dorrance Publishing|access-date=2013-08-24|archive-date=2010-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20100916233209/http://dorrance.stores.yahoo.net/feeurzufleuk.html|url-status=dead}} {{Refend}} * Simonazzi, A. and [[Fernando Vianello|Vianello, F.]] [2001], “Financial Liberalization, the European Single Currency and the Problem of Unemployment”, in: Franzini, R. and Pizzuti, R.F. (eds.), ''Globalization, Institutions and Social Cohesion'', Springer Verlag, Heidelberg, ISBN 3-540-67741-0. ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== ; ເວັບໄຊທາງການ * [http://www.ecb.europa.eu ເວັບໄຊທາງການ] * [http://www.ecb.int/home/html/index.en.html ທະນາຄານກາງເອີຣົບ] * [http://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Europa-B-En.htm ເອີໂຣ - Euro (Banknotes)] {{en icon}} {{de icon}} {{EU}} {{Stub}} [[ໝວດ:ສະກຸນເງິນ]] [[ໝວດ:ສະກຸນເງິນເອີຣົບ]] l5pgl71a83tqd1uhn2rp20kcrnxwt9b 0 8187 129713 122996 2026-08-06T19:32:44Z InternetArchiveBot 13695 Add 7 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129713 wikitext text/x-wiki '''[[ຄົ້ນຫາປະລະມັດ|ລ]]າດາ''' ({{lang-fr|radar}}) ຫຼື '''ເລດາ''' ({{lang-en|radar}}) ແມ່ນລະບົບທີ່ໃຊ້[[ຄື່ນແມ່ເຫຼັກໄຟຟ້າ]]ເປັນເຄື່ອງມືໃນການລະບຸໄລຍະ (range) , ຄວາມສູງ (altitude) ລວມເຖິງທິດທາງຫຼືຄວາມໄວໃນການເຄື່ອນທີ່ຂອງວັດຖຸ. ເດີມທີຕັ້ງແຕ່ປີ ຄ.ສ. 1941 ຄຳວ່າ "ລາດາ (ຣາດາຣ໌)" ໃນ[[ພາສາອັງກິດ]]ສະກົດດ້ວຍອັກສອນໂຕພິມໃຫຍ່ ແມ່ນ RADAR ແລະຫຍໍ້ມາຈາກຄຳວ່າ Radio Detection and Ranging ຢ່າງໃດກໍດີໃນໄລຍະຫຼັງ ຄຳນີ້ໄດ້ກາຍເປັນຄຳທົ່ວໄປໃນພາສາອັງກິດ ຈຶ່ງພົບພໍ້ເຫັນການສະກົດດ້ວຍໂຕພິມນ້ອຍແທນ. ສຳລັບໃນ[[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] ຄຳວ່າລາດາ ແຕ່ເດີມເອີ້ນວ່າ RDF (Radio Direction Finder). ==ອ້າງອີງ== {{ລາຍການອ້າງອີງ}} ;ບັນນານຸກົມ * Barrett, Dick, "''[http://www.radarpages.co.uk/index.htm All you ever wanted to know about British air defence radar]''". The Radar Pages. (History and details of various British radar systems) * Buderi, "''[http://www.privateline.com/TelephoneHistory3/radarhistorybuderi.html Telephone History: Radar History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151022015720/http://www.privateline.com/TelephoneHistory3/radarhistorybuderi.html |date=2015-10-22 }}''". Privateline.com. (Anecdotal account of the carriage of the world's first high power cavity magnetron from Britain to the US during WW2.) * Ekco Radar [http://www.ekco-radar.co.uk/ WW2 Shadow Factory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051212132004/http://www.ekco-radar.co.uk/ |date=2005-12-12 }} The secret development of British radar. * ES310 "''[http://www.fas.org/man/dod-101/navy/docs/es310/syllabus.htm Introduction to Naval Weapons Engineering.''". (Radar fundamentals section)] * Hollmann, Martin, "''[http://www.radarworld.org/index.html Radar Family Tree]''". [http://www.radarworld.org/ Radar World]. * Penley, Bill, and Jonathan Penley, "''[http://www.penleyradararchives.org.uk/history/introduction.htm Early Radar History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201090207/http://www.penleyradararchives.org.uk/history/introduction.htm |date=2008-12-01 }}—an Introduction''". 2002. * Pub 1310 ''Radar Navigation and Maneuvering Board Manual'', National Imagery and Mapping Agency, Bethesda, MD 2001 (US govt publication '...intended to be used primarily as a manual of instruction in navigation schools and by naval and merchant marine personnel.') * Swords, Seán S., "Technical History of the Beginnings of Radar", ''[[IEE]] History of Technology Series'', Vol. 6, London: Peter Peregrinus, 1986'' ==ອ່ານຕື່ມ== * Burch, David F., ''Radar For Mariners'', McGraw Hill, 2005, ISBN 978-0-07-139867-1. * {{cite book| author = Colin Latham| coauthors = Anne Stobbs| title = Radar: A Wartime Miracle| url = https://archive.org/details/radarwartimemira0000lath| date = 1997-01| publisher = Sutton Pub Ltd| isbn = 978-0-7509-1643-1 }} * {{cite book| author = David Pritchard| title = The radar war: Germany's pioneering achievement 1904-45| date = 1989-08| publisher = Harpercollins| isbn = 978-1-85260-246-8 }} * {{cite book| author = David Zimmerman| title = Britain's shield: radar and the defeat of the Luftwaffe| date = 2001-02| publisher = Sutton Pub Ltd| isbn = 978-0-7509-1799-5 }} * {{cite book| author = Derek Howse| coauthors = Naval Radar Trust| title = Radar at sea: the royal Navy in World War 2| date = 1993-02| publisher = Naval Institute Press| isbn = 978-1-55750-704-4 }} * {{cite book| author = E. G. Bowen| title = Radar Days| date = 1998-01-01| publisher = Taylor & Francis| isbn = 978-0-7503-0586-0 }} * {{cite book| author = François Le Chevalier| title = Principles of radar and sonar signal processing| year = 2002| publisher = Artech House Publishers| isbn = 978-1-58053-338-6 }} * {{cite book| author = George W. Stimson| title = Introduction to airborne radar| url = https://archive.org/details/introductiontoai0000stim| year = 1998| publisher = SciTech Publishing| isbn = 978-1-891121-01-2 }} * {{cite book| author = Ian Goult| title = Secret Location: A witness to the Birth of Radar and its Postwar Influence| url = https://archive.org/details/secretlocationwi0000goul| year = 2011| publisher = History Press | isbn = 978-0-7524-5776-5 }} * Kaiser, Gerald, Chapter 10 in "A Friendly Guide to Wavelets", Birkhauser, Boston, 1994. * Kouemou, Guy (Ed.): ''Radar Technology.'' InTech, 2010, ISBN 978-953-307-029-2, ([http://www.intechopen.com/books/show/title/radar-technology Radar Technology - Free Open Access Book | InTechOpen]). * {{cite book| author = Louis Brown| title = A radar history of World War II: technical and military imperatives| year = 1999| publisher = Taylor & Francis| isbn = 978-0-7503-0659-1 }} * {{cite book| author = Merrill Ivan Skolnik| title = Introduction to radar systems| url = https://archive.org/details/introductiontora0000skol_f6j5| date = 1980-12-01| isbn = 978-0-07-066572-9 }} * {{cite book| author = Merrill Ivan Skolnik| title = Radar handbook| url = https://archive.org/details/radarhandbook0000unse_f0r2| year = 1990| publisher = McGraw-Hill Professional| isbn = 978-0-07-057913-2 }} * {{cite book| author = Michael Bragg| title = RDF1: The Location of Aircraft by Radio Methods 1935-1945| date = 2002-05-01| publisher = Twayne Publishers| isbn = 978-0-9531544-0-1 }} * {{cite book| author = Peter S. Hall| title = Radar| date = 1991-03| publisher = Potomac Books Inc| isbn = 978-0-08-037711-7 }} * {{cite book| author = R. V. Jones| title = Most Secret War| url = https://archive.org/details/mostsecretwar0000jone_z9k2| date = 1998-08| publisher = Wordsworth Editions Ltd| isbn = 978-1-85326-699-7 }} * {{cite book| author = Reg Batt| title = The radar army: winning the war of the airwaves| year = 1991| isbn = 978-0-7090-4508-3 }} * {{cite book| author = Robert Buderi| title = The invention that changed the world: how a small group of radar pioneers won the Second World War and launched a technological revolution| url = https://archive.org/details/inventionthatcha00robe| year = 1996| isbn = 978-0-684-81021-8 }} * Younghusband, Eileen., ''Not an Ordinary Life. How Changing Times Brought Historical Events into my Life'', Cardiff Centre for Lifelong Learning, Cardiff, 2009., ISBN 9780956115690 (Pages 36–67 contain the experiences of a WAAF radar plotter in WWII.) * Younghusband, Eileen., ''One Woman's War''. Cardiff. Candy Jar Books. 2011. ISBN 978-0-9566826-2-8 ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== * [http://ocw.mit.edu/resources/res-ll-001-introduction-to-radar-systems-spring-2007/ MIT Video Course: Introduction to Radar Systems] A set of 10 video lectures developed at Lincoln Laboratory to develop an understanding of radar systems and technologies. * [http://books.google.com/books?id=_yYDAAAAMBAJ&pg=PA66&dq=popular+science+june+1941&hl=en&ei=cT2TTNqUB9Ofnwfn49ywCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CDwQ6AEwAw#v=onepage&q&f=true ''Popular Science'', August 1943, ''What Are the Facts About RADAR''] one of the first detailed factual articles on radar history, principles and operation published in the US * [http://imperialclub.com/Yr/1945/46Radar/Cover.htm "The Great Detective", 1946. Story of the development of radar by the Chrysler Corporation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100411060450/http://imperialclub.com/Yr/1945/46Radar/Cover.htm |date=2010-04-11 }} * [http://www.xs4all.nl/~aobauer/Huelspart1def.pdf Christian Hülsmeyer and the early days of radar] * [http://www.warmuseum.ca/cwm/exhibitions/radar/index_e.shtml Radar: The Canadian History of Radar - Canadian War Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609175816/http://www.warmuseum.ca/cwm/exhibitions/radar/index_e.shtml |date=2011-06-09 }} * [http://www.radartutorial.eu/index.en.html Radar technology principles] * [http://math.la.asu.edu/~kuang/LM/030902-Radar_History10.pdf History of radar] * [http://www.metamaterials.net Radar invisibility with metamaterials] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121225074629/http://www.metamaterials.net/ |date=2012-12-25 }} * [http://crr.sesm.it Radar Research Center-Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140827133409/http://crr.sesm.it/ |date=2014-08-27 }} * [http://www.purbeckradar.org.uk/ Early radar development in the UK] * [http://ourworld.compuserve.com/homepages/edperry/ewtutor1.htm Principles of radar target acquisition and weapon guidance systems] * [http://www.radartechnology.eu/ Cloaking and radar invisibility] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080621062541/http://www.radartechnology.eu/ |date=2008-06-21 }} * [http://www.radarmuseum.co.uk/ RAF Air Defence Radar Museum] * [http://www.iop.org/publications/iop/2011/page_47522.html Radar - A case study highlighting the vital contribution physics research has made to major technological development] * [http://www.fhr.fraunhofer.de/en.html/ Fraunhofer Institute for High Frequency Physics and Radar Techniques FHR] * [http://www.fhr.fraunhofer.de/en/the_institute/technical-equipment/Space-observation-radar-TIRA.html Space Observation Radar TIRA (Tracking and Imaging Radar) of Fraunhofer FHR] [[ໝວດ:ລາດາ]] f4dwd3edzswnt1g6gc031qxbfcaftny 0 8200 129741 121447 2026-08-06T20:35:36Z InternetArchiveBot 13695 Add 69 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129741 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''ອາໂດນ ຮິດແລ''' ({{lang-de|Adolf Hitler}}; 20 ເມສາ ຄ.ສ. 1889 – 30 ເມສາ ຄ.ສ. 1945) ເປັນ[[ນັກການເມືອງເຢຍລະມັນ]]ສັນຊາດ[[ປະເທດໂອຕຣິດ|ໂອຕລິດ]]ໂດຍກຳເນີດ, ດຳລົງຕຳແໜ່ງຫົວໜ້າ[[ພັກແຮງງານສັງຄົມນິຍົມແຫ່ງຊາດເຢຍລະມັນ]] ຫຼື ທີ່ຮູ້ຈັກກັນທົ່ວໄປໃນຊື່ ພັກນາຊີ. == ປະຫວັດ == [[ຮູບ:Bundesarchiv Bild 183-1989-0322-506, Adolf Hitler, Kinderbild.jpg|upright|thumb|ເອດັອບ ຮິດເລີໃນວັຍທາລົກ (ປະມານ ຄ.ສ. 1889-1890)]] [[ຮູບ:Klara Hitler.jpg|thumb|upright|ຄາລາ ມານດາຂອງອາໂດນ ຮິດແລ]] ອາໂດນ ຮິດແລເກີດວັນທີ່ 20 ເມສາ [[ຄ.ສ. 1889]] ທີ່ກັສທອຟ ຊຸມ ພອມແມຣ໌ (Gasthof zum Pommer) ໂຮງແຮມແຫ່ງໃນຮັນສ໌ຮໍເຟນ (Ranshofen) ໝູ່ບ້ານເຊິ່ງຖືກຮວມເຂົ້າກັບເບົາເນົາອຳອິນ (Braunau am Inn) ຈັກກະວັດໂອຕລິດ-ຮົງກາຣີ ໃນ ຄ.ສ. 1938 ລາວເປັນລູກຄົນທີ່ສີ່ຈາກທັງໝົດຫົກຄົນຂອງອາລົວສ໌ ຮິດແລແລະຄາລາ ເພິລເຊັລ (Klara Pölzl) ພີ່ນ້ອງທັງສາມຄົນຂອງຮິດແລ ກຸສະຕາຟ ໄອ ດາ ແລະ ອັອດໂທ ເສຍຊີວິດຕັ້ງແຕ່ເປັນທາລົກ ເມື່ອຮິດແລອາຍຸໄດ້ສາມຂວບ ຄອບຄົວຂອງເຂົາຍ້າຍໄປພັກເຊົ່າຢູ່ເຢຍລະມັນ ທີ່ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ຮິດແລມີສຳນຽງທ້ອງຖິ່ນແບບບາວາເລຍໃຕ້ຫຼາຍກວ່າສຳນຽງເຢຍລະມັນ ໂອຕລິດ ແລະແມ່ນສຳນຽງທີ່ຮິດແລໃຊ້ຕະຫຼອດຊີວິດ ໃນ ຄ.ສ. 1894 ຄອບຄົວໄດ້ຍ້າຍອີກເທື່ອໜຶ່ງໄປຍັງເລອອນດິງ ໄກ້ກັບລິນຊ໌ ແລະຕໍ່ມາ ເມື່ອເດືອນມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1895 ອາລົວສ໌ໄດ້ກະສຽນໄປຍັງທີ່ດິນໜ້ອຍໆ ທີ່ຮາເຟລດ໌ ໄກ້ລຳບັກ ທີ່ເຊິ່ງເຂົາພະຍາຍາມປະກອບອາຊີບກະສິກຳແລະລ້ຽງເຜິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ຮິດແລເຂົ້າສຶກສາໂຮງຮຽນທີ່ຟິດຮຳ (Fischlham) ໃນລະແວກໄກ້ຄຽງ ຂະນະທີ່ຍັງເປັນເດັກ ຮິດແລກາຍມາຕິດການສົງຄາມຫຼັງພົບໜັງສືພາບກ່ຽວກັບ[[ສົງຄາມຝະລັ່ງ-ປັດເຊຍ]] ທ່າມກາງບັນດາສົມບັດຂອງບິດາ ການຍ້າຍໄປຍັງຮາເລຟດ໌ເກີດຂຶ້ນໄລ່ເລ່ຍກັບການເລິ່ມຕົ້ນຄວາມຂັດແຍ້ງຢ່າງຮຸນແຮງລະຫວ່າງພໍ່ລູກ ເຊິ່ງເກີດຈາກທີ່ຮິດແລປະຕິເສດບໍ່ເຊື່ອຟັງກົດລະບຽບອັນເຂັ້ມງວດຂອງໂຮງຮຽນເຂົາ ຄວາມພະຍາຍາມເຮັດກະສິກຳທີ່ຮາເຟລດ໌ຂອງອາລົວສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍຄວາມລົ້ມເຫຼວ ແລະໃນ ຄ.ສ. 1897 ຄອບຄົວຮິດແລຍ້າຍໄປລຳບັກ ຮິດແລເຂົ້າສຶກສາທີ່ໂຮງຮຽນຄາທໍລິກແຫ່ງໜຶ່ງໃນລະບຽງສັນນະບົດເບເນດິກຕິນ (Benedictine) ຄິດສະຕະວັດທີ່ 11 ເຊິ່ງທີ່ບົນທຳມາດນັ້ນມີສັນຍາລັກສະຫວັດດິກະທີ່ຖືກປັບໃຫ້ເຂົ້າກັບແບບບົນກາອາມຂອງເທໂອໂດລິດ ຟອນ ຮາ ເກນ ອະດີດອະທິການວັດ ຮິດແລໄວແປດປີເຂົ້າຮຽນຮ້ອງເພງ ຮ່ວມຢູ່ໃນວົງປະສານສຽງຂອງໂບດແລະກະທັ່ງ ວາດຝັນວ່າຕົນຈະເປັນນັກບວດ ຄອບຄົວຮິດແລກັບໄປອາໄສ ນະ ເລອອນດິງ ຢ່າງຖາວອນ ການເສຍຊີວິດແອັດມຸນ ນ້ອງຊາຍ ດ້ວຍໂຮກຫັດ ເມື່ອວັນທີ່ 2 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1900 ກະທົບຕໍ່ຮິດແລຢ່າງເລິກເຊິ່ງ ຈາກທີ່ເຄີຍເປັນເດັກທີ່ມັ່ນໃຈ ເຂົ້າສັງຄົມ ແລະເປັນນັກຮຽນທີ່ຍອດຍ້ຽມ ຮິດແລເປັນເດັກອາລົມຂຸ່ນມົວ ເສີຍຊາ ແລະ ຄຽດທີ່ມີປັນຫາກັບບິດາແລະຄູຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ອາລົວປະສົບຄວາມສຳເລັດໃນອາຊີບໃນສຳນັກງານສຸລະກາກອນ ແລະຕ້ອງການໃຫ້ລູກຊາຍເດິນຕາມຮອຍເຂົາ ພາຍຫຼັງ ຮິດແລເລົ່າເຖິງຊ່ວງນີ້ເກີນຄວາມຈິງເມື່ອບິດາພາເຂົາໄປຊົມທີ່ເຮັດການສຸລະກາກອນ ໂດຍບັນຍາຍວ່າ ມັນເປັນເຫດການທີ່ນຳໄປສູ່ການຕໍ່ຕ້ານຢ່າງບໍ່ອາດໃຫ້ອະໄພລະຫວ່າງພໍ່ລູກທີ່ຕ່າງມີຄວາມຕັ້ງໃຈແຮງກ້າທັງຄູ່ ໂດຍລະເລີຍຄວາມຕ້ອງການຂອງບຸດທີ່ຢາກເຂົ້າສຶກສາຍັງໂຮງຮຽນຄາສສິກແລະຈົບມາເປັນສິລະປິນ ໃນເດືອນກັນຍາ ຄ.ສ. 1900 ອາລົວສົ່ງຮິດແລໄປຍັງເລອັນຊູເລີ (Realschule) ໃນລິນ ຮິດແລຂັດຂືນຕໍ່ການຕັດສິນໃຈນີ້ ແລະໄນຄັມພ໌ ໄດ້ເປີດເຜີຍວ່າ "ເຂົາຮຽນໄດ້ບໍ່ດີຫຼາຍໃນໂຮງຮຽນ" ດ້ວຍຫວັງວ່າເມື່ອບິດາເຫັນວ່າ "ຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມຄືບໜ້າໜ້ອຍພຽງໃດທີ່ໂຮງຮຽນອາຊີວະ ລາວຈະໄດ້ປ່ອຍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າອຸທິດຕົນແກ່ຄວາມໃຝ່ຝັນຂອງຂ້າພະເຈົ້າເອງ" ຮິດແລເລິ່ມຫຼົງໄຫຼໃນລັດທິຊາດນິຍົມເຢຍລະມັນຕັ້ງເຍົາໄວ ຮິດແລສະແດງຄວາມເຄົາຮົບຕໍ່[[ຈັກກະວັດເຢຍລະມັນ|ເຢຍລະມັນ]]ເທົ່ານັ້ນ ແມ້ນ[[ລາຊະວົງຮັບສະບູກ]]ແລະການປົກຄອງເໜືອຈັກກະວັດທີ່ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງເຊື້ອຊາດຈະເສື່ອມລົງກໍຕາມ ຮິດແລແລະເພື່ອນຂອງເຂົາໃຊ້ຄຳທັກທາຍພາສາເຢຍລະມັນ "[[ໄຮລ໌]]" ແລະຮ້ອງເພງຊາດເຢຍລະມັນ "[[ດາສະລີດແດດອຍເຊນ|ດອຍຊະລັນອືແບອັນເລ]]" ແທນ[[:en:Gott erhalte Franz den kaiser|ເພງຊາດຈັກກະວັດໂອຕລິດ]] ຫຼັງການເສຍຊີວິດກະທັນຫັນຂອງອາລົວສ໌ເມື່ອວັນທີ່ 3 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1903 ພຶດຕິກຳຂອງຮິດແລທີ່ໂຮງຮຽນອາຊີວະຍິ່ງຮ້າຍໜັກຂຶ້ນໄປອີກ ມານດາລາວອະນຸຍາດໃຫ້ລາວລາອອກໃນລະດູບານໃໝ່ ຄ.ສ. 1905 ລາວລົງຮຽນທີ່ເລອັນຊູເລີໃນສະເທເຍີ (Steyr) ໃນເດືອນກັນຍາ ຄ.ສ. 1904 ພຶດຕິກຳແລະຜົນການຮຽນຂອງເຂົາສະແດງເຖິງພັດທະນາການເລັກໜ້ອຍແລະຕໍ່ເນື່ອງຢູ່ແດ່ໜ້ອຍໜຶ່ງ ໃນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ ຄ.ສ. 1905 ຫຼັງຜ່ານຂໍ້ສອບເສັງປາຍພາກ ຮິດແລກໍໄດ້ອອກຈາກໂຮງຮຽນໂດຍບໍ່ສະແດງຄວາມທະເຍີທະຍານໃດ ໆ ແກ່ການສຶກສາຕໍ່ ຫຼືແຜນທີ່ຊັດເຈນສຳລັບອາຊີບໃນອະນາຄົດ === ໄວຜູ້ໃຫຍ່ໃນຊ່ວງຕົ້ນທີ່ວຽນນາ ແລະ ມິວນິກ === ນັບຈາກ ຄ.ສ. 1905 ຮິດແລໄດ້ໃຊ້ຊີວິດແບບຮີມ່ຽນໃນ[[ວຽນນາ]]ດ້ວຍເງິນສົງເຄາະເດັກກຳພ້າແລະການສະນັບສະໜຸນຈາກມານດາ ເຂົາເຮັດວຽກເປັນກຳມະກອນຊົ່ວຄາວ ແລະທ້າຍສຸດ ເປັນຈິດຕະກອນຂາຍພາບວາດສີນ້ຳ ສະຖາບັນວິຈິດສິນວຽນນາປະຕິເສດເຂົາສອງຄັ້ງ ໃນ ຄ.ສ. 1907 ແລະ 1908 ເພາະຄວາມບໍ່ເໝາະສົມທີ່ຈະວາດພາບຂອງເຂົາ ຜູ້ອຳນວຍການແນະນຳໃຫ້ຮິດແລຮຽນ[[ສະຖາປັດຕະຍະກຳ]] ແຕ່ເຂົາຂາດເອກະສານສະແດງວິທະຍະຖານະ ວັນທີ່ 21 ທັນວາ ຄ.ສ. 1907 ມານດາຂອງເຂົາເສຍຊີວິດໃນວັຍ 47 ປີ ຫຼັງສະຖາບັນປະຕິເສດເປັນຄັ້ງທີ່ສອງ ຮິດແລກໍໝົດເງິນ ໃນ ຄ.ສ. 1909 ເຂົາອາໄສຢູ່ໃນບ່ອນພັກຄົນໄຣ້ບ້ານ ແລະໃນ ຄ.ສ. 1910 ເຂົາຍ້າຍເຂົ້າມາອາໄສຢູ່ໃນບ້ານພັກຊາຍຮັບຈ້າງຢາກຈົນບົນຖະໜົນເມລເດມັນສະທາເຊີ ຂະນະຮິດແລຢູ່ບ່ອນນັ້ນ ວຽນນາເປັນແຫຼ່ງເພາະພັນອະຄະຕິທາງສາດສະໜາແລະຄະຕິນິຍົມເຊື້ອຊາດແບບຄິດສະຕະວັດທີ່ 19 ຍ່ານວ່າຈະຖືກຜູ້ອົບພະຍົບຈາກຕາເວັນອອກລ່ວງລ້ຳແພ່ຂະຫຍາຍ ແລະນາຍົກເທດສະມົນຕີປະຊານິຍົມ ຄາວ ລື ເກີ (Karl Lueger) ໃຊ້ວາທະສິນກຽດຊັງຍິວຮຸນແຮງເພື່ອປະໂຫຍດທາງການເມືອງ ຄະຕິກຽດຊັງຍິວຮວມເຖິງເຢຍລະມັນຂອງເກີກ ເຊີເນເລີ (Georg Schönerer) ມີຜູ້ສະນັບສະໜຸນຢ່າງແຂັງແກ່ງແລະຖານໃນຍ່ານມາເລຍຮິວ ທີ່ຮິດແລອາໄສຢູ່ ຮິດແລອ່ານໜັງສືພິມທ້ອງຖິ່ນຢ່າງ ''ດອຍເຊສ ໂຟລດ໌ ສະບັດ '' (''Deutsches Volksblatt'') ທີ່ກະພືອະຄະຕິແລະຫຼີ້ນກັບຄວາມຍ່ານຂອງຄຣິສຕຽນວ່າຈະຕ້ອງແບກພາລະຈາກການໄຫຼ່ບ່າເຂົ້າມາຂອງຍີວຕາເວັນອອກ ຄວາມເປັນປໍລະປັກຕໍ່ສິ່ງທີ່ຮິດແລເຫັນວ່າແມ່ນ "ໂຮກຍ່ານເຢຍລະມັນ" ຂອງຄາທໍລິກ ເຂົາຈຶງເລິ່ມຍົກຍ່ອງ [[ມາຣ໌ຕິນ ລູເທີ]] ຈຸດກຳເໜີດແລະການສະແດງອອກຄັ້ງທຳອິດຂອງຮິດແລຕໍ່ຄະຕິກຽດຊັງຍິວຢາກຈະພົບ ຮິດແລຂຽນໃນ ໄມຄັມພ໌ວ່າ ເຂົາກຽດຊັງຍິວຄັ້ງທຳອິດໃນວຽນນາ ເພື່ອນສະນິດຂອງຮິດແລ ອູກຸດ ຄູບີແຊັກ (August Kubizek) ອ້າງວ່າ "ຮິດແລເປັນຜູ້ກຽດຊັງຍິວທີ່ຢັ້ງຢືນແລ້ວ" ຕັ້ງແຕ່ກ່ອນເຂົາອອກຈາກລິນ ບັນທຶກຂອງຄູບີແຊັກຖືກນັກປະຫວັດສາດ ບີຈິດເທີ ຮາມັນ (Brigitte Hamann) ຂຽນໂຕ້ແຍ້ງ ເຂົາຂຽນວ່າ "ໃນບັນດາພະຍານຄົນແຮກໆ ທັງໝົດ ທັງໝົດທີ່ສາມາດເຊື່ອຖືໄດ້ຢ່າງຈິງຈັງມີຄູບີແຊັກຄົນດຽວທີ່ບັນຍາຍຮິດແລວັຍໜຸ່ມວ່າ ກຽດຊັງຍິວ ແລະຊັດເຈນໃນປະເດັນນີ້ວ່າ ເຂົາເຊື່ອຖືບໍ່ຄ່ອຍໄດ້" ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນຫຼາຍແຫຼ່ງໃຫ້ຫຼັກຖານໜັກແໜ້ນວ່າຮິດແລມີເພື່ອນຍິວໃນຫໍພັກຂອງເຂົາແລະໃນທີ່ອື່ນໃນວຽນນາ ຮາມັນຍັງສັງເກດວ່າ ຮິດແລບໍ່ມີບັນທຶກຄວາມເຫັນກຽດຊັງຍິວລະຫວ່າງຊ່ວງນີ້ ນັກປະຫວັດສາດ ອຽນ ເຄີຊໍ (Ian Kershaw) ສະເໜີວ່າ ຫາກຮິດແລໄດ້ອອກຄວາມເຫັນເຊັ່ນນັ້ນຈິງ ຄວາມເຫັນເຫຼົ່ານັ້ນກໍອາດບໍ່ເປັນທີ່ສັງເກດ ເພາະຄະຕິກຽດຊັງຍິວທີ່ມີຢູ່ທົ່ວໄປໃນວຽນນາຂະນະນັ້ນ ນັກປະຫວັດສາດ ລິຊາດ ເຈ. ອີແວນ ວ່າ "ປັດຈຸບັນນັກປະຫວັດສາດສ່ວນຫຼາຍຍອມຮັບວ່າ ຄະຕິກຽດຊັງຍິວອັນສາວໂສ່ແລະການຄາດຕະກຳຕໍ່ຕ້ານຍິວຂອງເຂົານັ້ນ ເກີດຂຶ້ນຫຼັງຈາກຄວາມພ່າຍແພ້ຂອງເຢຍລະມັນ [ໃນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ສອງ] ອັນເປັນຜົນຂອງຄຳອະທິບາຍມະຫັນຕະໄພວ່າ ເປັນເພາະ '[[ຕຳນານແທງຂ້າງຫຼັງ|ການແທງຂ້າງຫຼັງ]] ປະເພກລະຫວາດລະແວງ" ຮິດແລໄດ້ຮັບມໍລະດົກສ່ວນສຸດທ້າຍຈາກຊັບສິນຂອງບິດາໃນເດືອນພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1913 ແລະຍ້າຍໄປມິວນິກ ນັກປະຫວັດສາດເຊື່ອວ່າຮິດແລຍ້າຍອອກຈາກວຽນນາເພື່ອຫຼົບລ່ຽງການເກນເຂົ້າສູ່ກອງທັບໂອຕະລິດ ພາຍຫຼັງ ຮິດແລອ້າງວ່າ ເຂົາບໍ່ປະສົງຈະຮັບໃຊ້ລັດຮັບບູກເພາະການຜະສົມຜະສານ "ເຊື້ອຊາດ" ໃນກອງທັບ ຫຼັງເຂົາຖືກເຫັນວ່າບໍ່ເໝາະສົມກັບລາຊະການທະຫານ ເພາະບໍ່ຜ່ານການກວດຮ່າງກາຍໃນຊາລຊ໌ບູກເມື່ອວັນທີ່ 5 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1914 ເຂົາກັບໄປຍັງມິວນິກ === ສົງຄານໂລກຄັ້ງທີ່ໜຶ່ງ === ເມື່ອ[[ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ໜຶ່ງ]]ປະທຸ ຮິດແລສະມັກເຂົ້າຮັບລາຊະການໃນກອງເຢຍລະມັນ ເຂົາໄດ້ຮັບການຕອບຮັບໃນເດືອນສິງຫາ ຄ.ສ. 1914 ເຊິ່ງມີແນວໂນ້ມວ່າເປັນຜົນມາຈາກຄວາມປ່ອຍປະລະເລີຍທາງທຸລະການເພາະເຂົາຍັງເປັນພົນລະເມືອງໂອຕະລິດ ເຂົາຖືກຈັດໄປຍັງກົມທະຫານຣາບກອງໜູນບາວາເລຍ 16 (ກອງຮ້ອຍທີ່ 1 ແຫ່ງກົມລິສທ໌) ເຂົາປະຕິບັດໜ້າທີ່ເປັນພົນນຳສານສົ່ງແນວຮົບດ້ານຕາເວັນຕົກໃນ[[ປະເທດຝະລັ່ງ|ຝະລັ່ງ]]ແລະ[[ປະເທດແບນຊິກ|ແບນຊິກ]] ໃຊ້ເວລາເກືອບເຄິ່ງໜຶ່ງຢູ່ຫຼັງແນວໜ້າ ເຂົາເຂົ້າຮ່ວມ[[ຍຸດທະການອີເປີຄັ້ງທີ່ໜຶ່ງ]] [[ຍຸດທະການແມ່ນ້ຳຊອມ]] [[ຍຸດທະການອາລັດ]]ແລະ [[ຍຸດທະການພັດແຊນແດເລີ]] ແລະໄດ້ຮັບບາດເຈັບທີ່ແມ່ນ້ຳຊອມ [[File:Bundesarchiv Bild 146-1974-082-44, Adolf Hitler im Ersten Weltkrieg.jpg|left|thumb|ฮิตเลอร์กับเพื่อนทหารในกรมทหารราบกองหนุนบาวาเรีย 16 ระหว่างสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง|ຮິດແລແລະເພື່ອນທະຫານໃນກົມທະຫານຣາບກອງໜຸນບາວາເລຍ 16 ລະຫວ່າງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ໜຶ່ງ]] ຮິດແລໄດ້ຮັບເຊີດຊູກຽດສຳລັບຄວາມກ້າຫານໄດ້ຮັບ[[ກາງເຂນເຫຼັກ]]ຊັ້ນທີ່ສອງ ໃນ ຄ.ສ. 1914 ແລະໂດຍການແນະນຳຂອງ ຮູໂກ ກຸດມັນ ເຂົາໄດ້ຮັບກາງເຂນເຫຼັກຊັ້ນທີ່ໜຶ່ງ ເມື່ອວັນທີ່ 4 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1918 ອິສະລິຍາພອນໜ້ອຍຄັ້ງຫຼາຍທີ່ຈະມອບໃຫ້ແກ່ທະຫານຊັ້ນຜູ້ໜ້ອຍເຊັ່ນພົນທະຫານຢ່າງເຂົາ ຕຳແໜ່ງຂອງຮິດແລທີ່ກອງບັນຊາການກົມ ເຮັດໃຫ້ເຂົາມີປະຕິສັມພັນບ່ອຍຄັ້ງກັບນາຍທະຫານອາວຸໂສ ອາດຊ່ອຍໃຫ້ເຂົາໄດ້ຮັບເຄື່ອງອິສະລິຍາພອນນີ້ ແມ້ນພຶດຕິການທີ່ເຮັດໃຫ້ເຂົາໄດ້ຮັບຮາງວັນອາດເປັນຄວາມກ້າຫານ ແຕ່ກໍອາດບໍ່ແມ່ນເລື່ອງພິເສດຫຼາຍນັກ ເຂົາຍັງໄດ້[[ເຂັມການບາດເຈັບສີດຳ]] ເມື່ອວັນທີ່ 18 ພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1918 [[File:Hitler 1921.jpg|thumb|upright|อดอล์ฟ ฮิตเลอร์เป็นทหารระหว่างสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง|ຮິດແລເປັນທະຫານລະຫວ່າງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ໜຶ່ງ]] ລະຫວ່າງຮັບລາຊະການທີ່ກອງບັນຊາການ ຮິດແລຍັງສ້າງສັນງານສິລະປະຂອງຕົນຕໍ່ໄປ ໂດຍວາດກາຕູນແລະຄຳຊີ້ແຈງແກ່ໜັງສືພິມກອງທັບລະຫວ່າງຍຸດທະການແມ່ນ້ຳຊອມ ໃນເດືອນຕຸລາ ຄ.ສ. 1916 ເຂົາຮັບບາດເຈັບທີ່ບໍລິເວນຂາໜີບ<ref>Alastair Jamieson, [http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/3481932/Nazi-leader-Hitler-really-did-have-only-one-ball.html ''Nazi leader Hitler really did have only one ball.html''], [[The Daily Telegraph]], retrieved on 20 November 2008</ref> ຫຼືຕົ້ນຂາຊ້າຍເມື່ອກະສຸນປືນໃຫຍ່ລະເບີດໃນຫຼຸມຂອງພົນນຳສານລະຫວ່າງຍຸດທະການແມ່ນ້ຳຊອມ ຮິດແລໃຊ້ເວລາເກືອບສອງເດືອນໃນໂຮງໝໍກາຊາດທີ່ບີລິດ ເຂົາກັບມາຍັງກົມຂອງເຂົາເມື່ອວັນທີ່ 5 ມີນາ ຄ.ສ. 1917 ວັນທີ່ 15 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1918 ຮິດແລຊົ່ວຄາວຈາກການໂຈມຕີດ້ວຍ[[ແກສມັສຕາດ]]ແລະຮັບການຮັກສາໃນໂຮງໝໍໃນພາເຊວັນ ຂະນະຮັກສາຕົວຢູ່ ຮິດແລຊາບຂ່າວການພ່າຍແພ້ຂອງເຢຍລະມັນ ແລະຈາກບັນທຶກຂອງເຂົາ ເມື່ອຊາບຂ່າວເຂົາກໍຕາບອດອີກເປັນຄັ້ງທີ່ສອງ ຮິດແລຮູ້ສຶກຂົມຂື່ນຕໍ່ການພັງທະລາຍຂອງຄວາມພະຍາຍາມເຮັດສົງຄາມແລະການພັດທະນາອຸດົມການເລິ່ມເປັນຮູບເປັນຮ່າງຢ່າງມັ່ນຄົງ ເຂົາອະທິບາຍສົງຄາມວ່າເປັນ "ປະສົບການຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດເໜືອອື່ນໃດ" ແລະໄດ້ຮັບການຍົກຍ່ອງຈາກນາຍທະຫານຜູ້ບັງຄັບບັນຊາສຳລັບຄວາມກ້າຫານຂອງເຂົາ ປະສົບການນີ້ສົ່ງຜົນໃຫ້ຮິດແລເປັນຜູ້ຮັກຊາດເຢຍລະມັນຢ່າງຫຼົງໄຫຼແລະຮູ້ສຶກຊັອກເມື່ອເຢຍລະມັນຍອມຈຳນົນໃນເດືອນພະຈິກ ຄ.ສ. 1918 ເຊັ່ນດຽວກັບພວກຊາດນິຍົມເຢຍລະມັນທັງຫຼາຍ ເຂົາເຊື່ອໃນຕຳນານແທງຂ້າງຫຼັງ ເຊິ່ງອ້າງວ່າກອງທັບເຢຍລະມັນ "ບໍ່ແພ້ໃນສະໝໍລະພູມ" ໄດ້ຖືກ "ແທງຂ້າງຫຼັງ" ໂດຍຜູ້ນຳພົນລະເຮືອນແລະ[[ລັດທິມາກຊິດ|ມາກຊິດ]]ຈາກແນວຫຼັງ ນັກການເມືອງເຫຼົ່ານີ້ພາຍຫຼັງຖືກຂະໜານນາມວ່າ "ອາດຊະຍາກອນພະຈິກ" [[ສົນທິສັນຢາແວຊາຍ]]ກຳໜົດໃຫ້[[ປະເທດເຢຍລະມັນ|ເຢຍລະມັນ]]ຕ້ອງສະຫຼະດິນແດນຫຼາຍແຫ່ງແລະໃຫ້ໄຣນ໌ແລນປອດທະຫານ ສົນທິສັນຢາກຳໜົດການລົງໂທດທາງເສດຖະກິດແລະເອິ້ນເກັບ[[ຄ່າປະຕິກຳສົງຄາມ]]ຈາກປະເທດ ຊາວເຢຍລະມັນຈຳນວນຫຼາຍເຂົ້າໃຈວ່າສົນທິສັນຢານີ້ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງ[[ຂໍ້ 231 ຂອງສົນທິສັນຢາແວຊາຍ|ຂໍ້ 231]] ເຊິ່ງປະກາດໃຫ້ເຢຍລະມັນຮັບຜິດຊອບຕໍ່ສົງຄາມເປັນຄວາມອັບປະຍົດອົດສູ ສະພາບທາງເສດຖະກິດ ສັງຄົມແລະການເມືອງໃນເຢຍລະມັນໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກສົງຄາມແລະ[[ສົນທິສັນຢາແວຊາຍ]] ພາຍຫຼັງຖືກຮິດແລໃຊ້ສະແຫວງປະໂຫຍດທາງການເມືອງ == ເຂົ້າສູ່ການເມືອງ == === ສະມາຊິກພັກກຳມະກອນ === ຫຼັງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ໜຶ່ງຍຸດຕິ ຮິດແລກັບມາຍັງມິວນິກ ເພາະບໍ່ມີແຜນຫຼືໂອກາດການສຶກສາແລະອາຊີບຢ່າງເປັນທາງການ ເຂົາຈຶງພະຍາຍາມຢູ່ໃນກອງທັບໃຫ້ດົນທີ່ສຸດເທົ່າທີ່ຈະເຮັດໄດ້ ເດືອນກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1919 ເຂົາໄດ້ຮັບແຕ່ງຕັ້ງເປັນແວບິນດຸງສະມັນ (ເຈົ້າໜ້າທີ່ການຂ່າວ) ແຫ່ງເອາຟ໌ແຄລລຸງຄອມມັນໂດ (ຄອມມານໂດລາດຕະເວນ) ຂອງໄລທ໌ສະເວ ເພື່ອມີອຳນາດບັງຄັບທະຫານອື່ນແລະເພື່ອແຊກຊຶມພັກກຳມະກອນເຢຍລະມັນ (DAP) ລະຫວ່າງທີ່ເຂົາເຝົ້າຕິດຕາມກິດຈະກຳຂອງພັກ DAP ຮິດແລຖືກດຶງດູດໂດຍແນວຄິດຕໍ່ຕ້ານຍິວ ຊາດນິຍົມ ຕໍ່ຕ້ານທຸນນິຍົມ ແລະຕໍ່ຕ້ານມາກຊິດຂອງອັນທອນ ເເດັກ ແລ ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງພັກ ເເດັກແລສະນັບສະໜຸນລັດຖະບານທີ່ມີສັກກະຍະແຂັງຂັນ ສັງຄົມນິຍົມລຸ້ນທີ່ "ບໍ່ແມ່ນຍິວ" ແລະຄວາມສາມັກຄີທ່າມກາງສະມາຊິກທັງໝົດຂອງສັງຄົມດ້ວຍປະທັບໃຈກັບທັກສະວາທະສິນຂອງຮິດແລ ເເດັກແລຈຶງເຊີນເຂົາເຂົ້າຮ່ວມ DAP ຮິດແລຍອມຮັບເມື່ອວັນທີ່ 12 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1919 ເປັນສະມາຊິກພັກຄົນທີ່ 55 [[File:Hitler's_DAP_membership_card.png|thumb|left|สำเนาบัตรสมาชิกพรรคกรรมกรเยอรมันของอดอล์ฟ ฮิตเลอร์|ສຳເນົາບັດສະມາຊິກພັກກຳມະກອນເຢຍລະມັນຂອງອາໂດນ ຮິດແລ]] ທີ່ DAP ຮິດແລພົບດີທິດ ແອັກຄາດ ໜຶ່ງໃນສະມາຊິກຄົນແຮກ ໆ ຂອງພັກແລະສະມາຊິກຂອງລັດທິທູເລີໂຊໄຊຕີ (Thule Society) ແອັກຄາດໄດ້ກາຍມາເປັນຜູ້ໃຫ້ຄຳປຶກສາແກ່ຮິດແລ ແລກປ່ຽນຄວາມຄິດກັບເຂົາແລະແນະນຳໃຫ້ເຂົາຮູ້ຈັກກັບບຸກຄົນໃນສັງຄົມມິວນິກຢ່າງກວ້າງຂວາງ ເພື່ອຕື່ມຄວາມນ່າດຶງດູດແກ່ພັກ ທາງພັກໄດ້ປ່ຽນຊື່ເປັນ "ນາຊີໂຍນອັນໂຊຊີອັນລິດທີເຊີ ດອຍເຊີ ອາໄບແທພາໄທ" ຫຼື ພັກສັງຄົມນິຍົມກຳມະກອນແຫ່ງຊາດເຢຍລະມັນ (ຍໍ້ເປັນ NSDAP) ຮິດແລອອກແບບທຸງຂອງພັກເປັນ[[ສະຫວັດຕິກະ]]ໃນວົງກົມສີຂາວບົນພື້ນຫຼັງສີແດງ ຫຼັງຖືກປົດປະຈຳການໃນເດືອນມີນາ ຄ.ສ. 1920 ຮິດແລເລິ່ມເຮັດວຽກກັບພັກເຕັມເວລາ ໃນເດືອນກຸມພາ ຄ.ສ. 1921 ຮິດແລເຊິ່ງສາມາດປາໄສຕໍ່ຜູ້ຟັງຈຳນວນຫຼາຍໄດ້ເປັນຜົນດີແລ້ວ ປາໄສແກ່ຝູງຊົນຫຼາຍກວ່າຫົກພັນຄົນໃນມິວນິກ ໃນການປະກາດເຜີຍແພ່ການຊຸມນຸມດັງກ່າວ ຜູ້ສະນັບສະໜຸນພັກສອງຄັນລົດບັນທຸກຂັບໄປຮອບເມືອງແລະໂບກທຸງສະຫວັດດິກະແລະໂຍນໃບປິວ ບໍ່ດົນຮິດແລກໍມີຊື່ສຽງໃນທາງບໍ່ດີຈາກຄວາມເອະອະໂວຍວາຍແລະການປາໄສໂຈມຕີສົນທິສັນຢາແວຊາຍນັກການເມືອງຄູ່ແຂ່ງ ແລະໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງພວກມາກຊິດແລະຍິວ ຂະນະນັ້ນ NSDAP ມີສູນກາງຢູ່ໃນມິວນິກແຫຼ່ງເພາະຫຼັກຂອງລັດທິຊາດນິຍົມເຢຍລະມັນຕໍ່ຕ້ານລັດຖະບານເຊິ່ງຕັ້ງໃຈບົດຂະຍີ້ລັດທິມາກແລະບ່ອນທຳລາຍ[[ສາທາລະນະລັດໄວມາ]] ໃນເດືອນມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1921 ລະຫວ່າງທີ່ຮິດແລແລະແອັກຄາດກຳລັງຢູ່ລະຫວ່າງການເດີນທາງໄປລະດົມທຸນຍັງເບີລິນ ໄດ້ເກີດການຈະລາຈົນຂຶ້ນພາຍໃນພັກ DAP ໃນມິວນິກ ສະມາຊິກຄະນະກຳມະການບໍລິຫານພັກ DAP ເຊິ່ງບາງຄົນມອງວ່າຮິດແລຍະໂສເກີນໄປ ຕ້ອງການຮວມກັບພັກສັງຄົມນິຍົມເຢຍລະມັນ (DSP) ຄູ່ແຂ່ງ ຮິດແລເດີນທາງກັບມິວນິກເມື່ອວັນທີ່ 11 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1921 ແລະຍື່ນໃບລາອອກຈາກພັກດ້ວຍຄວາມໂກດ ສະມາຊິກກຳມະການຕະໜັກວ່າການລາອອກຂອງເຂົາຈະໝາຍເຖິງຈຸດຈົບຂອງພັກ ຮິດແລປະກາດຈະກັບເຂົ້າພັກອີກຄັ້ງເມື່ອເຂົາເປັນຫົວໜ້າພັກແທນແດັກແລະທີ່ເຮັດການພັກຈະຍັງຢູ່ໃນມິວນິກຕໍ່ໄປ ຄະນະກຳມະການຕົກລົງ ເຂົາເຂົ້າຮ່ວມພັກອີກຄັ້ງເປັນສະມາຊິກຄົນທີ່ 3,680 ເຂົາຍັງຜະເຊີນກັບການຄັດຄ້ານພາຍໃນພັກບ້າງ ແຮມັນ ແອສແຊແລະພັນທະມິດຂອງເຂົາພິມແຜ່ນພັບ 3,000 ແຜ່ນໂຈມຕີຮິດແລວ່າເປັນຜູ້ທໍລະຍົດພັກ ບໍ່ກີ່ວັນໃຫ້ຫຼັງ ຮິດແລກ່າວແກ້ຕ່າງແລະໄດ້ຮັບສຽງປົບມືດັງສະໜັ່ນຍຸດທະສາດຂອງເຂົາພິສູດແລ້ວວ່າປະສົບຜົນ ທີ່ການປະຊຸມໃຫຍ່ສະມາຊິກພັກ DAP ເຂົາໄດ້ຮັບອຳນາດເຕັມໃນຖານະຫົວໜ້າພັກ ໂດຍໄດ້ຮັບສຽງຄັດຄ້ານພຽງສຽງດຽວ ຮິດແລຍັງໄດ້ຮັບການຊົດໃຊ້ຈາກຄະດີໝິ່ມປະໝາດກັບໜັງສືພິມສັງຄົມນິຍົມ ມຶນ ແຊແນ ໂພສຕ໌ ເຊິ່ງຕັ້ງຄຳຖາມເຖິງວິຖີຊີວິດແລະລາຍໄດ້ຂອງເຂົາ ສຸນທໍລະພົດໂຮງເບຍທີ່ເຜັດຮ້ອນຂອງຮິດແລເລິ່ມດຶງດູດຜູ້ຟັງຂາປະຈຳ ເຂົາເລິ່ມຊ້ຳຊອງໃນການໃຊ້ແກ່ນປະຊານິຍົມຕໍ່ຜູ້ຟັງຂອງເຂົາ ຮວມທັງການໃຊ້ແພະຮັບບາບຜູ້ເຊິ່ງສາມາດໃຊ້ກ່າວໂທດແກ່ຄວາມຢາກລຳບາກທາງເສດຖະກິດຂອງຜູ້ຟັງເຂົາ ນັກປະຫວັດສາດໄດ້ສັງເກດປາກົດຕະການສະກົດຈິດຂອງວາທະສິນທີ່ເຂົາໃຊ້ຕໍ່ຜູ້ຟັງກຸ່ມໃຫຍ່ແລະຂອງຕາເຂົາໃນກຸ່ມໜ້ອຍ ເເຄສເຊລຂຽນວ່າ "ຢ່າງລົ້ນຫຼາມ...ຊາວເຢຍລະມັນເອີ່ຍກັບການຮ່າຍມົນຂອງຄວາມດຶງດູດໃຈ 'ສະກົດຈິດ' ຂອງຮິດແລ ຄຳນີ້ປາກົດຂຶ້ນຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳເລົ່າ ຮິດແລກ່າວກັນວ່າໄດ້ສະກົດຈິດປະເທດຊາດ ຍຶດພວກເຂົາຢູ່ໃນພະວັງທີ່ຖອນຕົວບໍ່ຂຶ້ນ" ນັກປະຫວັດສາດ ຮິວ ເທເວີ-ໂລເປີ ອະທິບາຍວ່າ "ຄວາມມີສະເໝ່ຂອງດວງຕາຄູ່ນັ້ນ ເຊິ່ງສະກົດຊາຍທີ່ເບິ່ງສຸຂຸມມານັກຕໍ່ນັກ" ເຂົາໃຊ້ອຳນາດດຶງດູດສ່ວນຕົວຂອງເຂົາແລະຄວາມເຂົ້າໃຈໃນຈິດວິທະຍາຝູງຊົນເປັນປະໂຫຍດແກ່ເຂົາ ລະຫວ່າງເວົ້າໃນທີ່ສາທາລະນະ ອັນຟອນ ແຮັກ ອະດີດສະມາຊິກຍຸວະຊົນຮິດແລ ອະທິບາຍປະຕິກິລິຍາທີ່ມີຕໍ່ສຸນທໍລະພົດຂອງຮິດແລວ່າ "ເຮົາປະທຸເຂົ້າສູ່ຄວາມບ້າຄັ່ງຂອງຄວາມພູມໃຈຊາດນິຍົມທີ່ຢູ່ຕິດກັບຮິດທີເລຍເປັນເວລາຫຼາຍນາທີຕິດກັນ ເຮົາຕະໂກນສຸດປອນຂອງເຮົາ ຊີກ, ໄຮລ໌ ຊີກ, ໄຮລ໌ ຊີກ, ໄຮລ໌! ນັບແຕ່ຊົ່ວຂະນະນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າເປັນອາໂດນ ຮິດແລທົ່ວຮ່າງກາຍແລະວິນຍານ" ແມ້ນທັກສະວາທະສິນແລະຄຸນນະສົມບັດສ່ວນຕົວຂອງເຂົາໂດຍທົ່ວໄປຈະໄດ້ຮັບການຕອບຮັບຈາກຝູງຊົນຂະໜາດໃຫຍ່ແລະໃນວຽກທາງການ ແຕ່ບາງຄົນທີ່ພົບຮິດແລເປັນການສ່ວນຕົວສັງເກດວ່າ ລັກສະນະພາຍນອກແລະບຸຄະລິກຂອງເຂົາບໍ່ອາດໃຫ້ຄວາມປະທັບໃຈສຸດທ້າຍແກ່ພວກເຂົາໄດ້ ຜູ້ຕິດຕາມຄົນແຮກ ໆ ມີ[[ຮູດັອບ ແຮສ]],ອະດີດນັກບິນກອງທັບອາກາດ [[ແຮມັນ ເກີລິງ]] ແລະຮ້ອຍເອກກອງທັບບົກ [[ແອນ ເລີມ]] ຜູ້ເຊິ່ງຕໍ່ມາ ເປັນຫົວໜ້າອົງການ[[ກຳລັງກຶ່ງທະຫານ]]ຂອງນາຊີ [[ສະທຸມັບໄທລຸງ]] (SA, "ກອງພົນວາຍຸ") ເຊິ່ງຄອຍຄຸ້ມຄອງການປະຊຸມແລະໂຈມຕີຄູ່ແຂ່ງການເມືອງຢູ່ບ່ອຍຄັ້ງ ອິດທິພົນສຳຄັນຕໍ່ການຄິດຂອງເຂົາໃນຊ່ວງນີ້ຄື [[ອາຟເບົາ ແວໄລນີກຸງ]] ກຸ່ມສົມຄົບຄິດອັນປະກອບດ້ວຍກຸ່ມພວກລັດເຊຍຂາວເນລະເທດແລະພວກຊາດນິຍົມຊ່ວງແຮກ ໆ ກຸ່ມດັງກ່າວເຊິ່ງໄດ້ຮັບການສະນັບສະໜຸນດ້ານການເງິນຈາກກອງທຸນທີ່ມາຈາກນັກອຸສະຫະກຳອັນມັ່ງຄັ່ງຢ່າງ[[ເຮນລີ ຟອດ]] ແນະນຳເຂົາສູ່ແນວຄິດຂອງການສົມຄົບຄິດຍິວ ໂດຍເຊື່ອມໂຍງການເງິນລະຫວ່າງປະເທດກັບບານເຊວິກ === ກະບົດໂຮງເບຍ === {{See also|ກະບົດໂຮງເບຍ}} ຮິດແລຂໍການສະນັບສະໜຸນຈາກພົນເອກສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ໜຶ່ງ [[ອີລິດ ລູແດນດອບ]] ສຳລັບພະຍາຍາມກໍ່ລັດຖະປະຫານທີ່ເອິ້ນວ່າ "ກະບົດໂຮງເບຍ" ພັກນາຊີໄດ້ໃຊ້ລັດທິຟາສຊິດອິຕາລີເປັນແບບພາບລັກແລະນະໂຍບາຍ ແລະໃນ [[ຄ.ສ. 1923]] ຮິດແລຕ້ອງການລຽນແບບ [[ການເດີນຂະບວນແຫ່ງໂຣມ|ການສວນສະໜາມແຫ່ງໂຣມ]]ຂອງ[[ແບນິໂຕ ມຸດໂສລິນີ]] ([[ຄ.ສ. 1922]])ໂດຍຈັດລັດຖະປະຫານຂອງເຂົາເອງໃນບາວາເລຍ ຕາມດ້ວຍການທ້າທາຍລັດຖະບານໃນເບີລິນ ຮິດແລແລະລູແດນດອບສະແຫວງຫາການສະນັບສະໜຸນສະທາສຄອມນິວນີສຕ໌ແຊຣ໌ ແລະພົນເອກແຫ່ງໄຣຊ໌ແວ ອອດໂທ ຟອນ ລອດຊໍ ຕ້ອງການສະຖາປະນາລັດທິຜະເດັດການລັດທິຊາດນິຍົມໂດຍປາດສະຈາກຮິດແລ [[File:Bundesarchiv Bild 102-00344A, München, nach Hitler-Ludendorff Prozess.jpg|thumb|250px|จำเลยในการพิจารณากบฏโรงเบียร์ ฮิตเลอร์เป็นคนที่สี่นับจากขวาสุด|ຈຳເລີຍໃນການພິຈາລະນາກະບົດໂຮງເບຍ ຮິດແລເປັນຄົນທີ່ສີ່ນັບຈາກຂວາສຸດ]] ຮິດແລຕ້ອງການສວຍໂອກາດສຳຄັນເພື່ອການປຸກປັ່ນແລະການສະນັບສະໜຸນຂອງປະຊາຊົນຢ່າງໄດ້ຜົນ ວັນທີ່ 8 ພະຈິກ [[ຄ.ສ. 1923]] ເຂົາແລະ SA ໂຈມຕີການປະຊຸມສາທາລະນະທີ່ມີຜູ້ເຂົ້າຮ່ວມ 3,000 ຄົນ ເຊິ່ງຈັດໂດຍຄາໃນເບືແກບອຍແຄລແລ ໂຮງເບຍຂະໜາດໃຫຍ່ໃນມິວນິກ ຮິດແລຂັດຈັງຫວະຂອງຄາແລະປະກາດວ່າການປະຕິວັດແຫ່ງຊາດເລິ່ມຕົ້ນຂຶ້ນ ປະກາດຈັດຂຶ້ນລັດຖະບານໃໝ່ກັບລູແດນດັອບ ໂດຍຊັກປືນພົກອອກມາ ຮິດແລຕ້ອງການແລະໄດ້ຮັບການສະນັບສະໜຸນຈາກຄາ ໄຊແຊແລະລອດຊໍ ກອງກຳລັງຂອງຮິດແລປະສົບຄວາມສຳເລັດຊ່ວງທຳອິດໃນການຍຶດໄຣຊ໌ສະແວແລະກອງບັງຄັບການຕຳລວດທ້ອງຖິ່ນ ຢ່າງໃດກໍດີ ບໍ່ມີກອງທັບຫຼືຕຳລວດລັດເຂົ້າຮ່ວມກັບກອງກຳລັງຂອງເຂົາ ຄາແລະເພື່ອນຂອງເຂົາຮີບຖອນການສະນັບສະໜຸນຂອງຕົນແລະໜີໄປເຂົ້າກັບຝ່າຍຕໍ່ຕ້ານຮິດແລ ວັນຕໍ່ມາ ຮິດແລແລະຜູ້ຕິດຕາມເດີນຂະບວນຈາກໂຮງເບຍລະຫວ່າງ "ການສວນສະໜາມແຫ່ງເບີລິນ" ແຕ່ຕຳລວດສະຫຼາຍການຊຸມນຸມສະມາຊິກ NSDAP ສິບຫົກຄົນແລະເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳລວດສີ່ນາຍຖືກສັງຫານໄປໃນລັດທີ່ລົ້ນເຫຼວ ຮິດແລຫຼົບໜີໄປຍັງບ້ານຂອງແອນ ຮັນສະທາແອງແລະຫຼັກຖານບາງຊິ້ນວ່າ ເຂົາຄິດເຮັດອັດວິນິບາດກຳ (ຂ້າຕົວຕາຍ) ເຂົາຮູ້ສຶກຫົດຫູ່ແຕ່ສະຫງົບລົງເມື່ອຖືກຈັບກຸມໃນວັນທີ່ 11 ພະຈິກ [[ຄ.ສ. 1923]] ດ້ວຍຂໍ້ຫາກະບົດ ການພິຈາລະນາຄະດີຂອງເຂົາເລິ່ມຂຶ້ນໃນເດືອນກຸມພາ ຄ.ສ. 1924 ຕໍ່ໜ້າສານປະຊາຊົນພິເສດໃນມິວນິກ ແລະອັນເຟດ ໂຣແຊນແບກເປັນຜູ້ນຳຊົ່ວຄາວຂອງ NSDAP ແທນ ວັນທີ່ 1 ເມສາ ຮິດແລຖືກຕັດສິນຈຳຄຸກຫ້າປີໃນເຮືອນຈຳລັນສະແບກ ເຂົາໄດ້ຮັບການປະຕິບັດຢ່າງເປັນມິດຈາກຜູ້ຄຸມແລະໄດ້ຮັບອະນຸຢາດໃຫ້ຮັບຈົດໝາຍຈຳນວນຫຼາຍຈາກຜູ້ສະນັບສະໜຸນແລະມີການເຂົ້າຢ່ຽມເປັນປະຈຳຈາກເພື່ອນຮ່ວມພັກ ສານສູງສຸດບາວາເລຍອະໄພຍະໂທດແລະເຂົາຖືກປ່ອຍຕົວຈາກເຮືອນຈຳເມື່ອວັນທີ່ 20 ທັນວາ [[ຄ.ສ. 1924]] ແຍ້ງຕໍ່ການທັດທານຂອງໄອຍະການລັດ ເຊິ່ງຫາກຮວມເວລາລະຫວ່າງຄຸມຂັງລໍການພິຈາລະນາຄະດີແລ້ວ ຮິດແລໄດ້ຮັບໂທດໃນເຮືອນຈຳທັງສິ້ນເກີນໜຶ່ງປີເລັກໜ້ອຍເທົ່ານັ້ນ ຂະນະຖືກຈອງຈຳຢູ່ທີ່ເຮືອນຈຳລັນສະແບກ ເຂົາໄດ້ອຸທິດ [[ໄມຄັມພ໌]] ("ການຕໍ່ສູ້ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ເດີມຊື່ "ສີ່ປີເຄິ່ງກັບການຕໍ່ສູ້ກັບຄຳໂກຫົກ ຄວາມເຂົາແລະຄວາມຂາດ") ສະບັບຕີພິມຄັ້ງທຳອິດສ່ວນໃຫຍ່ ແກ່ຜູ້ຊ່ວຍຂອງເຂົາ ລູດອບ ເຮສ ໄມຄັມພ໌ ເຊິ່ງອຸທິດໃຫ້ກັບສະມາຊິກທູເລີໂຊໄຊຕີ ດີທິດ ແອັກຄາດໄດ້ຮັບອິດທີພົນຈາກໜັງສື The Passing of the Great Race ໂດຍແມດີສັນ ແກນ ເຊິ່ງຮິດແລເອິ້ນວ່າ "[[ຄຳພີໄບເບິລ|ໄບເບິລຂອງຂ້າພະເຈົ້າ]]" ໄມຄັມພ໌ໄດ້ຮັບການຕີພິມສອງຄັ້ງໃນ [[ຄ.ສ. 1925]] ແລະ 1926 ຂາຍໄດ້ປະມານ 228,000 ເຫຼິ້ມລະຫວ່າງ ຄ.ສ. 1925 ແລະ 1932 ໃນຄ.ສ. 1933 ເຊິ່ງເປັນປີທີ່ຮິດແລເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຂາຍໄດ້ໜຶ່ງລ້ານເຫຼິ້ມ === ການສ້າງພັກໃໝ່ === ເມື່ອຮິດແລຖືກປ່ອຍຕົວຈາກເຮືອນຈຳນັ້ນ ການເມືອງໃນເຢຍລະມັນສະຫງົບລົງແລະເສດຖະກິດເລິ່ມຟື້ນຕົວ ເຊິງຈຳກັດໂອກາດຂອງຮິດແລໃນການປຸກລະດົມທາງການເມືອງ ຜົນຂອງກະບົດໂຮງເບຍລົ້ມເຫຼວ ເຮັດໃຫ້ NSDAP ແລະອົງການສືບເນື່ອງຖືກກົດໝາຍຫ້າມໃນລັດບາວາເລຍ ໃນການປະຊຸມກັບນາຍົກລັດຖະມົນຕີ [[ໄຮລິດ ເຮລດ໌]] ເມື່ອວັນທີ່ 4 ມັງກອນ [[ຄ.ສ. 1925]] ຮິດແລຕົກລົງທີ່ຈະເຄົາຮົບອຳນາດໂດຍຊອບຂອງລັດ ແລະເຂົາຈະມຸ່ງມັ່ນສະແຫວງຫາອຳນາດທາງການເມືອງສະເພາະຜ່ານກະບວນການປະຊາທິປະໄຕເທົ່ານັ້ນ ການປະຊຸມດັງກ່າວນຳໄປສູ່ການຍົກເລີກການຫ້າມ NSDAP ຢ່າງໃດກໍດີ ຮິດແລຍັງຖືກຫ້າມບໍ່ໃຫ້ປາໄສຕໍ່ສາທາລະນະ ເຊິ່ງຍັງມີຜົນໄປຈົນຮອດ [[ຄ.ສ. 1927]] ໃນການເດີນໜ້າຄວາມທະເຍີທະຍານທາງການເມືອງແມ້ນຈະມີການສັ່ງຫ້າມນີ້ ຮິດແລແຕ່ງຕັ້ງ[[ເກກໍ ສະທັດເຊີ]],[[ອອດໂທ ສະທັດເຊີ]]ແລະໂຍແຊັບ ເກີບເບິລໃຫ້ຈັດການແລະຂະຫຍາຍ NSDAP ທາງຕອນເໜືອຂອງເຢຍລະມັນ ດ້ວຍຄວາມເປັນຜູ້ຈັດທີ່ຍອດຍ່ຽມເກກໍ ສະທັດເຊີໄດ້ເດີນໜ້າວິຖີການເມືອງທີ່ເປັນອິສະຫຼະຫຼາຍຂຶ້ນ ໂດຍເນັ້ນອົງປະກອບຂອງສັງຄົມນິຍົມໃນໂຄງການພັກ ຮິດແລປົກຄອງ NSDAP ໂດຍອັດຕະໂນມັດໂດຍອ້າງຟຶແລພິນຊິບ ("ຫຼັກການຜູ້ນຳ") ຕຳແໜ່ງພາຍໃນບໍ່ຖືກກຳໜົດໂດຍການເລືອກຕັ້ງ ແຕ່ຈະຖືກບັນຈຸຜ່ານການແຕ່ງຕັ້ງໂດຍຜູ້ມີຕຳແໜ່ງສູງກວ່າ ເຊິ່ງຕ້ອງການການເຊື່ອຟັງໂດຍບໍ່ມີຄຳຖາມຕໍ່ປະສົງຂອງຜູ້ນຳ ຕະຫຼາດຫຼັກຊັບໃນ[[ສະຫະລັດອາເມລິກາ]]ຕົກເມື່ອວັນທີ່ 24 ຕຸລາ [[ຄ.ສ. 1929]] ຜົນກະທົບໃນເຢຍລະມັນນັ້ນເຫຼວຮ້າຍຫຼາຍ ຫຼາຍລ້ານຄົນຕົກງານແລະທະນາຄານຫຼັກຫຼາຍແຫ່ງຕ້ອງປິດກິຈະການ ຮິດແລແລະ NSDAP ກຽມສວຍໂອກາດຈາກເຫດສຸກເສີນເພື່ອຮຽກສຽງສະນັບສະໜຸນແກ່ພັກ ພວກເຂົາສັນຢາວ່າຈະບອກເລີກສົນທິສັນຢາແວຊາຍ ເສີມສ້າງເສດຖະກິດແລະຈັດຫາງານ == ການຖະເຫຼີງອຳນາດ == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align: right;" |- |+ ຜົນການເລືອກຕັ້ງພັກນາຊີ |- ! scope="col" | ວັນທີ່ ! scope="col" | ຄະແນນສຽງທັງໝົດ ! scope="col" | ຮ້ອຍລະຄະແນນສຽງ ! scope="col" | ທີ່ນັ່ງໃນໄຣຊ໌ສະທັກ ! scope="col" class="unsortable" | ໝາຍເຫດ |- ! scope="row" | ພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1924 | 1,918,300 | 6.5 | 32 | style="text-align:left;" | ຮິດແລຢູ່ໃນເຮືອນຈຳ |- ! scope="row" | ທັນວາ ຄ.ສ. 1924 | 907,300 | 3.0 | 14 | style="text-align:left;" | ຮິດແລໄດ້ຮັບການປ່ອຍຕົວ |- ! scope="row" | ພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1928 | 810,100 | 2.6 | 12 | style="text-align:left;" | &nbsp; |- ! scope="row" | ກັນຍາ ຄ.ສ. 1930 | 6,409,600 | 18.3 | 107 | style="text-align:left;" | ຫຼັງວິກິດຕະການການເງິນ |- ! scope="row" | ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1932 | 13,745,000 | 37.3 | 230 | style="text-align:left;" | ຫຼັງຮິດແລລົງສະມັກຊິງຕຳແໜ່ງປະທານາທິບໍດີ |- ! scope="row" | ພະຈິກ ຄ.ສ. 1932 | 11,737,000 | 33.1 | 196 | style="text-align:left;"|&nbsp; |- ! scope="row" | ມີນາ ຄ.ສ. 1933 | 17,277,180 | 43.9 | 288 | style="text-align:left;" | ລະຫວ່າງຮິດແລດຳລົງຕຳແໜ່ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ |} === ລັດຖະບານບືນິງ === [[ພາວະເສດຖະກິດຕົກຕ່ຳຄັ້ງໃຫຍ່]]ໃນເຢຍລະມັນເປັນໂອກາດທາງການເມືອງສຳລັບຮິດແລ ຊາວເຢຍລະມັນລັງເລຕໍ່ສາທາລະນະລັດລັດຖະສະພາ ເຊິ່ງຜະເຊີນກັບປັນຫາຄຸກຄາມສຳຄັນຈາກຈາກທັງພວກຂວາແລະຊ້າຍຈັດສຸດໂຕ່ງພັກການເມືອງສາຍກາງບໍ່ສາມາດຫຍຸດຍັ້ງກະແສແຫ່ງລັດທິສຸດໂຕ່ງເພິ່ມຂຶ້ນຕະຫຼອດເວລາແລະການລົງປະຊາມັດຕິເຢຍລະມັນ ຄ.ສ. 1929 ຊ່ອຍຍົກລະດັບອຸດົມການນາຊີ ການເລືອກຕັ້ງເມື່ອເດືອນກັນຍາ ຄ.ສ. 1930 ສົ່ງຜົນໃຫ້ລັດຖະບານຜະສົມຊຸດໃຫຍ່ແຕກຫັກແລະແທນທີ່ໂດຍຄະນະລັດຖະມົນຕີຂ້າງໜ້ອຍນາຍົກລັດຖະມົນຕີໄຮລິດ ບືນິງແຫ່ງພັກກາງ ຜູ້ນຳຄະນະລັດຖະມົນຕີຊຸດນັ້ນ ປົກຄອງໂດຍກິດສະດີກາສຸກເສີນຈາກປະທານາທິບໍດີ [[ເພົາ ຟອນ ຮິນແດນບູກ]] ການປົກຄອງໂດຍກິດສະດີກາຈະກາຍມາເປັນບັນທັດຖານໃໝ່ແລະປູທາງແກ່ລັດຖະບານແບບອຳນາດນິຍົມ NSDAP ເຕີບໂຕຈາກພັກທີ່ບໍ່ມີຜູ້ໃດຮູ້ຈັກແລະໄດ້ຄະແນນສຽງ 18.3 % ແລະ 107 ທີ່ນັ່ງໃນລັດຖະສະພາໃນການເລືອກຕັ້ງ [[ຄ.ສ. 1930]] ກາຍມາເປັນພັກໃຫຍ່ທີ່ສຸດອັນດັບສອງໃນສະພາ ຮິດແລປາກົດກາຍຄັ້ງສຳຄັນໃນການພິຈາລະນາຄະດີຂອງນາຍທະຫານໄຣຊ໌ສະແວສອງນາຍ ຮ້ອຍຕີລີຊາດ ເຊລິນແກແລະຮັນ ລູດິນ ໃນລະດູໃບໄມ້ຣ່ວງ ຄ.ສ. 1930 ທັງສອງຖືກຕັ້ງຂໍ້ຫາເປັນສະມາຊິກ NSDAP ເຊິ່ງຂະນະນັ້ນ ກົດໝາຍບໍ່ອະນຸຢາດໃຫ້ກຳລັງພົນໄຣຊ໌ສະແວເປັນສະມາຊິກ ໄອຍະການໃຫ້ເຫດຜົນວ່າ NSDAP ແມ່ນພັກສຸດໂຕ່ງ ທະນາຍຝ່າຍຈຳເລີຍ ຮັນ ຟັງ ຈຶງເອິ້ນຮິດແລມາໃຫ້ການເປັນພະຍານໃນສານ ວັນທີ່ 25 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1930 ຮິດແລໃຫ້ການວ່າພັກຂອງເຂົາຈະສະແຫວງຫາອຳນາດທາງການເມືອງສະເພາະຜ່ານການເລືອກຕັ້ງຕາມວິຖີປະຊາທິປະໄຕເທົ່ານັ້ນ ການໃຫ້ການເຮັດໃຫ້ເຂົາໄດ້ຮັບການສະນັບສະໜຸນຫຼາຍໃນໝູ່ນາຍທະຫານໃນກອງທັບ [[ມາດຕະການຮັດເຂັມຂັດ]]ຂອງບືນິງເຮັດເສດຖະກິດກະເຕື້ອງຂຶ້ນເລັກໜ້ອຍແລະບໍ່ເປັນທີ່ນິຍົມຢ່າງຍິ່ງຮິດແລສວຍຄວາມອ່ອນແອນີ້ໂດຍສົ່ງຂໍ້ຄວາມທາງການເມືອງຂອງເຂົາເຈາະຈົງໄປຍັງປະຊາຊົນທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກພາວະເງິນເຟີ້ຊ່ວງຄິດທົດສະວັດ 1920 ແລະພາວະເສດຖະກິດຕົກຕ່ຳຄັ້ງໃຫຍ່ ເຊັ່ນ ຊາວນາ ທະຫານຜ່ານສຶກ ຮິດແລສະຫຼະສັນຊາດໂອຕະລິດຂອງເຂົາຢ່າງເປັນທາງການເມື່ອວັນທີ່ 7 ເມສາ ຄ.ສ. 1925 ແຕ່ໃນຂະນະນັ້ນ ເຂົາຍັງບໍ່ໄດ້ສັນຊາດເຢຍລະມັນເປັນເວລາເກືອບເຈັດປີທີ່ບໍ່ມີສັນຊາດ ບໍ່ສາມາດເຂົ້າຊິງຕຳແໜ່ງທາງການເມືອງໄດ້ ແລະສ່ຽງຕໍ່ການຖືກເນລະເທດ ວັນທີ່ 25 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1932 ລັດຖະມົນຕີມະຫາດໄທແຫ່ງບຸນສະວິກ ຜູ້ເປັນສະມາຊິກ NSDAP ແຕ່ງຕັ້ງຮິດແລເປັນຜູ້ບໍລິຫານຕົວແທນຂອງລັດໃນໄຣຊ໌ສະລັດໃນເບີລິນ ເຮັດໃຫ້ຮິດແລແມ່ນພົນລະເມືອງບຸນສະວິກແລະຈຶງເປັນພົນລະເມືອງເຢຍລະມັນອີກເທື່ອໜຶ່ງເຊັ່ນກັນ ຄ.ສ. 1932 ຮິດແລລົງສະມັກຮັບເລືອກຕັ້ງເປັນປະທານາທິບໍດີແຂ່ງກັບຟອນ ຮິນແດນບູກ ເຂົາໄດ້ຮັບການສະນັບສະໜຸນຈາກນັກອຸສາຫະກຳທີ່ຊົງອຳນາດທີ່ສຸດຂອງເຢຍລະມັນຫຼາຍຄົນ ຫຼັງສຸນທໍລະພົດວັນທີ່ 27 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1932 ຕໍ່ສະພາອຸສາຫະກຳໃນດຶດເຊັລດັອບ ຢ່າງໃດກໍດີ ຮິນແດນບູກໄດ້ຮັບການສະນັບສະໜຸນຈາກພັກຊາດນິຍົມ ກະສັດນິຍົມຄາທໍລິກແລະສາທາລະນະລັດນິຍົມ ຕະຫຼອດຈົນສັງຄົມປະຊາທິປະໄຕບາງພັກ ຮິດແລໃຊ້ຄຳຂວັນລະຫວ່າງຫາສຽງວ່າ "ຮິດແລອືແບດອຍຊະລັນ" (ຮິດແລເໜືອເຢຍລະມັນ) ໂດຍອ້າງເຖິງຄວາມທະເຍີທະຍານທາງການເມືອງແລະການຫາສຽງໂດຍເຄື່ອງບິນຂອງເຂົາ ຮິດແລມາເປັນອັນດັບສອງໃນການເລືອກຕັ້ງທັງສອງຮອບ ໂດຍໄດ້ສຽງຫຼາຍກວ່າ 35% ໃນການເລືອກຕັ້ງຄັ້ງສຸດທ້າຍ ແມ້ນຈະພ່າຍຕໍ່ຮິນແດນບູກ ການເລືອກຕັ້ງຄັ້ງນີ້ເຮັດໃຫ້ຮິດແລເປັນກຳລັງສຳຄັນໃນການເມືອງເຢຍລະມັນ === ການໄດ້ຮັບແຕ່ງຕັ້ງເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີ === ການຂາດລັດຖະບານທີ່ມີປະສິດທິພາບເຮັດໃຫ້ນັກການເມືອງຊົງອິດທິພົນ ຟຣັນ ຟອນ ພາແພນ ແລະອັນແຟດ ຮູແກນແບກ ຕະຫຼອດຈົນນັກອຸສາຫະກຳແລະນັກທຸລະກິດຫຼາຍຄົນ ຂຽນຈົດໝາຍເຖິງຮິນແດນບູກ ຜູ້ລົງນາມກະຕຸ້ນໃຫ້ຮິນແດນບູກແຕ່ງຕັ້ງຮິດແລເປັນຫົວໜ້າລັດຖະບານ "ເຊິ່ງເປັນອິສະຫຼະຈາກພັກການເມືອງໃນລັດຖະສະພາ" ເຊິ່ງອາດປ່ຽນເປັນຂະບວນການເຊິ່ງອາດສ້າງຄວາມຍິນດີແກ່ປະຊາກອນຫຼາຍລ້ານຄົນ.<ref>{{Citation|accessdate=22 May 2008|url=http://www.glasnost.de/hist/ns/eingabe.html|title=Eingabe der Industriellen an Hindenburg vom November 1932|publisher=Glasnost}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,100474,00.html|title=accessed 20&nbsp;March 2010|publisher=Fox News|date=17 October 2003|accessdate=20 April 2010}}</ref> [[File:Bundesarchiv Bild 146-1972-026-11, Machtübernahme Hitlers.jpg|thumb|ฮิตเลอร์ที่หน้าต่างของทำเนียบรัฐบาลไรช์ ขณะได้รับการปรบมือต้อนรับจากประชาชนในเย็นวันที่เขาสาบานตนเข้ารับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีเยอรมนี|ຮິດແລທີ່ໜ້າຕ່າງຂອງທຳນຽບລັດຖະບານໄຣຊ໌ ຂະນະໄດ້ຮັບການປົບມືຕ້ອນຮັບຈາກປະຊາຊົນໃນຕອນແລງວັນທີ່ເຂົາສາບານຕົນເຂົ້າຮັບຕຳແໜ່ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີເຢຍລະມັນ]] ຮິນແດນບູກຕົກລົງແຕ່ງຕັ້ງຮິດແລເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີຢ່າງບໍ່ເຕັມໃຈ ຫຼັງການເລືອກຕັ້ງເປັນການທົ່ວໄປອີກສອງຄັ້ງຄື ໃນເດືອນກໍລະກົດແລະພະຈິກ ຄ.ສ. 1932 ບໍ່ມີພັກໃດຈັດຕັ້ງລັດຖະບານສຽງຂ້າງຫຼາຍໄດ້ ຮິດແລຈະເປັນຫົວໜ້າລັດຖະບານຜະສົມຊ່ວງສັ້ນ ໆ ຈັດຕັ້ງໂດຍ NSDAP ແລະພັກປະຊາຊົນແຫ່ງຊາດເຢຍລະມັນ (DNVP) ຂອງຮູແກນແບກ ວັນທີ່ 30 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1933 ຄະນະລັດຖະມົນຕີຊຸດໃໝ່ສາບານຕົນເຂົ້າຮັບຕຳແໜ່ງລະຫວ່າງພິທີການທີ່ກະຊັບແລະຮຽບງ່າຍໃນສຳນັກງານຂອງຮິນແດນບູກ NSDAP ນັ່ງຕັ່ງສາມຈາກສິບເອັດຕຳແໜ່ງ ຮິດແລເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແຮມັນ ເກີລິງເປັນ[[ລັດຖະມົນຕີລອຍ]] ແລະວິນເຮມ ຟຣິກເປັນລັດຖະມົນຕີມະຫາດໄທ === ເຫດການເພີງໄໝ້ໄຣຊ໌ສະທັກ === ຂະນະດຳລົງຕຳແໜ່ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຮິດແລດຳເນີນການຕໍ່ຕ້ານຄວາມພະຍາຍາມຂອງຄູ່ແຂ່ງພັກ NSDAP ໃນການຈັດລັດຖະບານສຽງຂ້າງຫຼາຍ ເພາະການຄຸມເຊິງທາງການເມືອງ ຮິດແລຈຶງຂໍປະທານາທິບໍດີຮິນແດນບູກໃຫ້ຍຸບສະພາໄຣຊ໌ສະທັກອີກເທື່ອໜຶ່ງ ແລະກຳໜົດການເລືອກຕັ້ງໄວ້ຕົ້ນເດືອນມີນາວັນທີ່ 27 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1933 ອາຄານໄຣຊ໌ສະທັກຖືກວາງເພີງ ເກີລິງກ່າວໂທດວ່າເປັນແຜນການຄອມມິວນິສ ເພາະມາລີນັສ ຟານ ເດີ ລູບເບ (Marinus van der Lubbe) ຖືກພົບຕົວໃນອາຄານທີ່ເພີງກຳລັງລຸກໄໝ້ຢູ່ນັ້ນດ້ວຍ ການກະຕຸ້ນຮິດແລ ຮິນແດນບູກຕອບສະໜອງໂດຍອອກ[[ກິດສະດີເພີງໄໝ້ໄຣຊ໌ສະທັກ]] 28 ກຸມພາ ເຊິ່ງຍັບຍັ້ງສິດທິຂັ້ນພື້ນຖານ ຮວມທັ້ງໝາຍສັ່ງໃຫ້ສົ່ງຕົວຜູ້ຖືກຄຸມຂັງມາສານ (habeas corpus) ກິດຈະກຳຂອງພັກຄອມມິວນິສເຢຍລະມັນຖືກປາບປາມແລະສະມາຊິກພັກຄອມມິວນິສເຢຍລະມັນຮາວ 4,000 ຄົນຖືກຈັບກຸມ ນັກວິໄຈ ຮວມທັງວິນລຽມ ແອລ. ຊິເລີ ແລະ ອະລັນ ບູລັອກ ເຫັນວ່າ NSDAP ເອງເປັນຜູ້ຮັບຜິດຊອບຕໍ່ການວາງເພີງນັ້ນ ນອກເໜືອໄປຈາກລົນນະລົງທາງການເມືອງ NSDAP ຍັງມີສ່ວນກັບຄວາມຮຸນແຮງກຶ່ງທະຫານແລະການຂະຫຍາຍການໂຄສະນາຊວນເຊື່ອຕໍ່ຕ້ານຄອມມິວນິສໃນຊ່ວງກ່ອນການເລືອກຕັ້ງ ໃນວັນເລຶອກຕັ້ງ 6 ມີນາ ຄ.ສ. 1933 ສ່ວນແບ່ງຄະແນນສຽງຂອງ NSDAP ເພີ່ມຂຶ້ນເປັນ 43.9% ແລະພັກທີ່ໄດ້ຮັບບ່ອນນັ່ງຫຼາຍທີ່ສຸດໃນລັດຖະສະພາ ຢ່າງໃດກໍດີ ພັກຂອງຮິດແລບໍ່ສາມາດຄອງສຽງຂ້າງຫຼາຍຢ່າງສົມບູນໄດ້ ຈຳຕ້ອງຮ່ວມລັດຖະບານກັບ DNVP ອີກຄັ້ງ === ວັນພັອດສະດຳແລະລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດ === [[File:Bundesarchiv Bild 183-S38324, Tag von Potsdam, Adolf Hitler, Paul v. Hindenburg.jpg|thumb|เพาล์ ฟอน ฮินเดนบูร์กกับอดอล์ฟ ฮิตเลอร์ 21 มีนาคม ค.ศ. 1933|ເພົາ ຟອນ ຮິນແດນບູກກັບເອດັອບ ຮິດເລີ 21 ມີນາ ຄ.ສ. 1933]] ວັນທີ່ 21 ມີນາ ຄ.ສ. 1933 ມີການຕັ້ງໄຣຊ໌ສະທັກໃໝ່ຂຶ້ນໃນພິທີເປີດທີ່ໂບດແກລິຊັນໃນພັອດສະດຳ "ວັນພັອດສະດຳ" ນີ້ຈັດຂຶ້ນເພື່ອສະແດງຄວາມສາມັກຄີລະຫວ່າງຂະບວນການນາຊີກັບອະພິຊົນແລະທະຫານປຣັສເຊຍເກົ່າ ຮິດແລປາກົດກາຍໃນຊຸດມໍນິງໂຄ້ດ ເຊິ່ງເປັນຊຸດພິທີການກາງວັນ ແລະທັກທາຍປະທານາທິບໍດີຟອນ ຮິນແດນບູກຢ່າງຖ່ອມຕົນ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງການຄວບຄຸມທາງການເມືອງເຕັມທີ່ໂດຍບໍ່ຕ້ອງກຸມສຽງຂ້າງຫຼາຍເດັດຂາດໃນລັດຖະສະພາ ລັດຖະບານຂອງຮິດແລນຳແອແມັກທິກຸງສະເກເຊັດ ([[ລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດ]]) ຂຶ້ນອອກສຽງໃນໄຣຊ໌ສະທັກທີ່ເພິ່ງເລືອກຕັ້ງໃໝ່ ລັດຖະບັນຍັດດັງກ່າວມອບອຳນາດນິຕິບັນຍັດເຕັມໃຫ້ແກ່ຄະນະລັດຖະມົນຕີຂອງຮິດແລເປັນເວລາ 4 ປີແລະອະນຸຍາດໃຫ້ປ່ຽນວິທີປະຕິບັດຈາກລັດຖະທຳມະນູນໄດ້ (ໂດຍມີຂໍ້ຍົກເວັ້ນບາງປະການ) ຮ່າງລັດຖະບັນຍັດຕ້ອງການສຽງຂ້າງຫຼາຍສອງໃນສາມຈຶງຜ່ານພັກນາຊີໃຊ້ບົດບັນຍັດແຫ່ງກິດສະດີກາເພີງໄໝ້ໄຣຊ໌ສະທັກກັນບໍ່ໃຫ້ຜູ້ແທນສັງຄົມປະຊາທິປະໄຕຫຼາຍຄົນເຂົ້າປະຊຸມ ຂະນະທີ່ພັກຄອມມິວນິສຖືກຍຸບໄປກ່ອນແລ້ວ ວັນທີ່ 23 ມີນາ ໄຣຊ໌ສະທັກປະຊຸມທີ່ໂຮງອຸປະລາກອນຄຣອລພາຍໃຕ້ສະຖານະການວຸ້ນວາຍ ຊາຍເອສເອເປັນແຖວປະຕິບັດໜ້າທີ່ຮັກສາຄວາມປອດໄພພາຍໃນອາຄານຂະນະທີ່ຄົນກຸ່ມໃຫຍ່ດ້ານນອກຄັດຄ້ານກົດໝາຍທີ່ສະເໜີຕະໂກນຄຳຂວັນແລະຄຸກຄາມສະມາຊິກລັດຖະສະພາກຳລັງມາເຖິງ ຖານະຂອງພັກກາງ ພັກໃຫຍ່ທີ່ສຸດອັນດັບສາມໃນໄຣຊ໌ສະທັກກາຍມາເປັນເດັດຂາດຫຼັງຮິດແລໃຫ້ຄຳໝັ້ນດ້ວຍວາຈາແກ່ ຜູ້ນຳພັກ ລຸດ ວິກ ຄາສ ວ່າ ປະທານາທິບໍດີຟອນ ຮິນແດນບູກຈະຍັງຄົງມີອຳນາດຍັບຍັ້ງ (veto) ຄາສຈຶງປະກາດວ່າພັກຈະສະນັບສະໜຸນລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດ ທ້າຍສຸດລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດຜ່ານດ້ວຍສຽງ 441-84 ໂດຍມີທຸກພັກ ຍົກເວັ້ນພັກສັງຄົມປະຊາທິປະໄຕເຫັນຊອບ ລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດ ລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດຮ່ວມກັບກິດສະດີກາເພີງໄໝ້ໄຣຊ໌ສະທັກປ່ຽນລັດຖະບານຂອງຮິດແລເປັນຜະເດັດການກົດໝາຍໂດຍພຶດຕິໄນ === ການປົດວິໄສທີ່ເຫຼືອ === ເມື່ອມີອຳນາດຄວບຄຸມເຕັມເໜືອອຳນາດນິຕິບັນຍັດແລະບໍລິຫານແລ້ວ ຮິດແລແລະພັນທະມິດທາງການເມືອງຂອງເຂົາເລິ່ມການປາບຄູ່ແຂ່ງການເມືອງທີ່ເຫຼືອຢ່າງເປັນລະບົບພັກສັງຄົມປະຊາທິປະໄຕຖືກຍຸບຕາມພັກຄອມມິວນິສແລະສິນຊັບທັງໝົດຖືກຍຶດ ຂະນະທີ່ຕົວແທນສະຫະພາບແຮງງານທັງໝົດຖືກບີບໃຫ້ຍຸບແລະຜູ້ນຳຖືກຈັບກຸມ ບາງຄົນຖືກສົ່ງໄປຍັງ[[ຄ່າຍກັກກັນ]] ອົງການສະຫະພາບໃໝ່ຖືກຈັດຕັ້ງຂຶ້ນ ໂດຍເປັນຕົວແທນຂອງຄົນງານ ນາຍຈ້າງ ແລະເຈົ້າຂອງບໍລິສັດທຸກຄົນເປັນກຸ່ມດຽວ ສະຫະພາບແຮງງານໃໝ່ນີ້ສະທ້ອນແນວຄິດຊາດສັງຄົມນິຍົມໃນວິນຍານແຫ່ງ "ໂຟກສະເກໄມຊັບ" (ຊຸມຊົນເຊື້ອຊາດເຢຍລະມັນ) ຂອງຮິດແລ ເມື່ອຮອດປາຍເດືອນມິຖຸນາ ພັກອື່ນໆ ກໍໄດ້ຖືກຍຸບໄປຈົນໝົດ ແລະດ້ວຍຄວາມຊ່ອຍເຫຼືອຂອງເອສເອ ຮິດແລກົດດັນໃຫ້ພັກລັດຖະບານຜະສົມໃນນາມຂອງເຂົາ ຮູແກນແບກ ລາອອກ ວັນທີ່ 14 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1933 ພັກນາຊີຂອງຮິດແລໄດ້ຮັບການປະກາດໃຫ້ເປັນພັກການເມືອງຊອບດ້ວຍກົດໝາຍພັກດຽວໃນເຢຍລະມັນ ຂໍ້ຮຽກຮ້ອງຂອງເອສເອໃຫ້ມີອຳນາດທາງການເມືອງແລະການທະຫານເພີ່ມຂຶ້ນສ້າງຄວາມກັງວົນຢ່າງຫຼາຍໃນໝູ່ຜູ້ນຳທາງທະຫານ ອຸສາຫະກຳແລະການເມືອງ ຮິດແລສະໜອງໂດນກວາດລ້າງຜູ້ນຳເອສເອທັງໝົດ ໃນເຫດການເຊິ່ງຕໍ່ມາເອິ້ນວ່າ ຄືນແຫ່ງມີດຍາວ (Night of the Long Knives) ລະຫວ່າງວັນທີ່ 30 ມິຖຸນາເຖິງ 2 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1934 ຮິດແລຕັ້ງເປົ້າໝາຍແອນ ເລີມ ແລະຄູ່ແຂ່ງການເມືອງຄົນອື່ນ (ເຊັ່ນ ເກກໍ ສະທຣັສແຊແລະອະດີດນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຄຸດ ຟອນ ຊະໄລແຊ) ເລີມແລະຜູ້ນຳເອສເອຄົນອື່ນໆ ຮ່ວມກັບຄູ່ແຂ່ງການເມືອງຂອງຮິດແລຈຳນວນໜຶ່ງ ຖືກລ້ອມ ຈັບກຸມ ແລະຍິງຖິ່ມ ຂະນະທີ່ປະຊາຄົມລະຫວ່າງປະເທດແລະຊາວເຢຍລະມັນບາງຄົນຕະໜົກຕໍ່ການຄາດຕະກຳ ຊາວເຢຍລະມັນຫຼາຍຄົນມອງວ່າຮິດແລກຳລັງຟື້ນຟູລະບຽບ ວັນທີ່ 2 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1934 ປະທານາທິບໍດີຟອນ ຮິນແດນບູກເຖິງແກ່ກຳ ໜຶ່ງວັນກ່ອນໜ້ານັ້ນ ຄະນະລັດຖະມົນຕີໄດ້ຜ່ານກົດໝາຍໃຫ້ມີຜົນໃຊ້ບັງຄັບເມື່ອຮິນແດນບູກເສຍຊີວິດ ເຊິ່ງລົ້ມລ້າງຕຳແໜ່ງປະທານາທິບໍດີແລະຮວມອຳນາດຂອງປະທານາທິບໍດີນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຮິດແລຈຶງກາຍມາເປັນທັງປະມຸກແຫ່ງລັດແລະປະມຸກລັດຖະບານ ມີຊື່ທາງການວ່າ [[ຟືແລ|ຟືແລອຸນໄຣຊ໌ສະຄັນຊະແລ]] (ຜູ້ນຳແລະນາຍົກລັດຖະມົນຕີ) ກົດໝາຍນີ້ແທ້ຈິງແລ້ວລະເມີດລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດ ຂະນະທີ່ລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດຈະໃຫ້ຮິດແລປ່ຽນວິທີປະຕິບັດຈາກລັດຖະທຳມະນູນໄດ້ແຕ່ຫ້າມເຂົາຊັດເຈນບໍ່ໃຫ້ຜ່ານກົດໝາຍໃດໆ ທີ່ຂັດກັບຕຳແໜ່ງປະທານາທິບໍດີ ໃນ ຄ.ສ. 1932 ມີການແກ້ໄຂລັດຖະທຳມະນູນເພື່ອໃຫ້ປະທານສານຍຸດຕິທຳສູງສຸດ ບໍ່ແມ່ນນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຮັກສາການແທນປະທານາທິບໍດີລະຫວ່າງທີ່ມີການເລືອກຕັ້ງໃໝ່ດ້ວຍ ກົດໝາຍນີ້ ຮິດແລໄດ້ປົດທາງແກ້ສຸດທ້າຍຕາມກົດໝາຍທີ່ຈະຖອດເຂົາອອກຈາກຕຳແໜ່ງ ໃນຖານະປະມຸກແຫ່ງລັດ ຮິດແລຈຶງເປັນຜູ້ບັນຊາການທະຫານສູງສຸດ ການມອບສັດປະຕິຍານຂອງທະຫານແລະກະສາສີຕາມປະເພນີຖືກປ່ຽນເປັນການຍືນຍັນຄວາມພັກດີຕໍ່ຮິດແລໂດຍກົງ ຫຼາຍກວ່າຕຳແໜ່ງຜູ້ບັນຊາການສູງສຸດ ວັນທີ່ 19 ສິງຫາ ການຮວມຕຳແໜ່ງປະທານາທິບໍດີກັບນາຍົກລັດຖະມົນຕີໄດ້ຮັບການອະນຸມັດໂດຍການລົງປະຊາມັດຕິ ເຊິ່ງໄດ້ຮັບສຽງສະນັບສະໜຸນ 90% ຂອງຜູ້ອອກມາໃຊ້ສິດ ຕົ້ນ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລບັງຄັບໃຫ້ລັດຖະມົນຕີສົງຄາມ ຈອມພົນ ແວແນ ຟອນ ບອມແບກ ລາອອກ ເມື່ອສຳນວນຕຳລວດພົບວ່າ ພັນລະຍາໃໝ່ຂອງບອມແບກເຄີຍມີປະຫວັດເປັນໂສເພນີ ຮິດແລຖອດຜູ້ບັນຊາການທະຫານບົກ ພົນເອກ ແວແນ ຟອນ ຟິດ ຫຼັງ[[ຊຸທສະທັພເຟລ]] (ເອສເອສ) ສ້າງຂໍ້ກ່າວຫາວ່າເຂົາມີສ່ວນໃນຄວາມສັມພັນຮ່ວມເພດ ຊາຍທັງຄູ່ໄດ້ສູນເສຍຄວາມໂປດປານເມື່ອພວກເຂົາຄັດຄ້ານຂໍ້ຮຽກຮ້ອງຂອງຮິດແລທີ່ໃຫ້ທັງສອງກຽມກອງທັບບົກໃຫ້ພ້ອມເຂົ້າສູ່ສົງຄາມ ພາຍໃນ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລໃຊ້ກໍລະນີນີ້ທີ່ເອິ້ນວ່າກໍລະນີອື້ສາວບອມແບກ-ຟິດ ເພື່ອຮວມການຄວບຄຸມກອງທັບ ເຂົາດຳລົງຕຳແໜ່ງຜູ້ບັນຊາການທະຫານສູງສຸດແທນບອມແບກ ດັງນັ້ນ ຈຶງສາມາດບັງຄັບບັນຊາກອງທັບໄດ້ໂດຍກົງ ເຂົາປ່ຽນຕົວລັດຖະມົນຕີສົງຄາມກັບໂອແບຄອມມັນໂດແດເວມັກ (ກອງບັນຊາການທະຫານສູງສຸດ ຫຼື OKW) ນຳໂດຍ ພົນເອກ ວິນເຮມ ໄຄເທລ ວັນດຽວກັນ ພົນເອກ 16 ນາຍຖືກຖອດອອກຈາກຕຳແໜ່ງ ແລະ 44 ນາຍຖືກຍ້າຍ ທັງໝົດຖືກສົງໄສວ່າບໍ່ນິຍົມນາຊີພໍ ເມື່ອຮອດເດືອນກຸມພາ ຄ.ສ. 1938 ພົນເອກອື່ນອີກ 12 ນາຍຖືກປົດ ຫຼັງໄດ້ເສີມສ້າງອຳນາດການເມືອງຂອງເຂົາແລ້ວ ຮິດແລປາບປາມຫຼືກຳຈັດຄູ່ແຂ່ງຂອງເຂົາດ້ວຍ ກະບວນການຊື່ [[ໄກຊັນທຸງ]] ("ຈັດແຖວ") ເຂົາພະຍາຍາມຫາການສະນັບສະໜຸນຈາກສາທາລະນະເພີ່ທເຕີມໂດຍສັນຢາຈະກັບຜົນຂອງພາວະເສດຖະກິດຕົກຕ່ຳແລະສົນທິສັນຢາແວຊາຍ == ຈັກກະວັດໄຣຊ໌ທີ່ສາມ == === ເສດຖະກິດແລະວັດທະນະທຳ === [[ຮູບ:Bundesarchiv Bild 102-04062A, Nürnberg, Reichsparteitag, SA- und SS-Appell.jpg|thumb|left|upright|"โทเทเนรุง" (สรรเสริญผู้ตาย) บนระเบียงหน้า "เอเรนฮัลเลอ" (หอเกียรติยศ) ในฉากหลังเป็นที่ชุมนุมนาซี "เอเรนทรีบือเน" (เวทีเกียรติยศ) รูปจันทร์เสี้ยว ใน[[การชุมนุมที่เนือร์นแบร์ก]]|"ໂທເທເນລຸງ" (ສັນເສີນຜູ້ຕາຍ) ບົນລະບຽງໜ້າ "ເອເລນຮັນເລິ" (ຫໍກຽດຕິຍົດ) ໃນສາກຫຼັງເປັນທີ່ຊຸມນຸມນາຊີ "ເອເລນທີບືເນ"(ເວທີກຽດຕິຍົດ) ຮູບຈັນສ້ຽວ ໃນ[[ການຊຸມນຸມທີ່ເນືອນແບກ]] ກັນຍາ ຄ.ສ. 1934]] ໃນຄ.ສ. 1935 ຮິດແລແຕ່ງຕັ້ງຮະຈັນມາ ຊັກເປັນຜູ້ມີອຳນາດເຕັມດ້ານເສດຖະກິດສົງຄາມ ຮັບຜິດຊອບການກຽມເສດຖະກິດເພື່ອສົງຄາມ ການຟື້ນຟູບູລະນະແລະການຕິດອາວຸດໃໝ່ໄດ້ຮັບຈັດຫາເງິນທຸນຜ່ານເມໂຟບິນ ການພິມເງິນ ແລະການຍຶດສິນຊັບຂອງຜູ້ທີ່ຖືກຈັບກຸມໃນຂໍ້ຫາ[[ສ້ຽນໜາມແຜ່ນດິນ]]ຮວມທັງຍິວ ການວ່າງງານລົດລົງຢ່າງຫຼາຍ ຈາກຫົກລ້ານຄນໃນ ຄ.ສ. 1932 ເຫຼືອໜຶ່ງລ້ານຄົນໃນ ຄ.ສ. 1936 ຮິດເປັນຜູ້ດູແລໜຶ່ງໃນໂຄງການພັດທະນາສາທາລະນູປະໂພກໜຶ່ງໃນຄັ້ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດເຢຍລະມັນ ເຊິ່ງນຳໄປສູ່ການກໍ່ສ້າງເຂື່ອນ [[ອໍໂຕບານ|ທາງຫຼວງ]] ທາງລົດໄຟແລະງານສາທາລະນະອື່ນໆ ຄ່າຈ້າງລົດລົງເລັກໜ້ອຍໃນຊ່ວງປີກ່ອນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ສອງເມື່ອທຽບກັບໃນສະໄໝໄວມາ ຂະນະທີ່ຄ່າຄອງຊີບເພີ່ມຂຶ້ນ 25% ລັດຖະບານຮິດແລສະນັບສະໜຸນສະຖາປັດຕະຍະກຳຢ່າງກວ້າງຂວາງ ອັນແບດ ສະແພ ຜູ້ນຳການຕີຄວາມແບບຄາສສິກຂອງຮິດແລນຳໄປກັບວັດທະນະທຳເຢຍລະມັນຖືກກຳໜົດໃຫ້ຮັບຜິດຊອບການປະຕິສັງຂອນສະຖາປັດຕະຍະກຳໃນເບີລິນ ຮິດແລເປີດ[[ໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ 1936|ກີລາໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ]]ໃນເບີລິນ === ການສ້າງເສີມອາວຸດແລະພັນທະມິດໃໝ່ === ໃນການປະຊຸມກັບຜູ້ນຳທາງທະຫານຂອງເຢຍລະມັນເມື່ອວັນທີ່ 3 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1933 ຮິດແລກ່າວເຖິງ "ການພິຊິດເພື່ອເລແບນສະເລົາໃນທາງຕາເວັນອອກແລະເຮັດໃຫ້ເປັນເຢຍລະມັນຢ່າງໄຣ້ຄວາມປານີ" ເປັນມຸ່ງໝາຍນະໂຍບາຍຕ່າງປະເທດສູງສຸດຂອງເຂົາ ໃນເດືອນມີນາ ເຈົ້າຊາຍແບນາດ ວິນແຮມ ຟອນ ບືໂລ ເລຂາທິການເອົາສວະແວທີເກສອັມ (ກະຊວງການຕ່າງປະເທດ) ອອກຖະແຫຼງການໃຫຍ່ເຖິງເປົ້າປະສົງຂອງນະໂຍບາຍຕ່າງປະເທດເຢຍລະມັນ ຄື ອັນຊະລູດກັບໂອຕະລິດ ການຟື້ນຟູພົມແດນແຫ່ງຊາດຂອງເຢຍລະມັນໃນ ຄ.ສ. 1914 ການປະຕິເສດການຈຳກັດທາງທະຫານພາຍໃຕ້[[ສົນທິສັນຢາແວຊາຍ]] ການໄດ້ອະດີດອານານິຄົມເຢຍລະມັນແອຟິກາຄືນແລະເຂດອິດທິພົນຂອງເຢຍລະມັນໃນເອີລົບຕາເວັນອອກ ຮິດແລພົບວ່າເປົ້າໝາຍຂອງບືໂລນັ້ນຖ່ອມເກີນໄປ ໃນສຸນທໍລະພົດຂອງເຂົາຊ່ວງນີ້ ເຂົາເນັ້ນຍ້ຳເປົ້າໝາຍຂອງນະໂຍບາຍແລະຄວາມເຕັມໃຈເຮັດງານພາຍໃນຄວາມຕົກລົງລະຫວ່າງປະເທດຢ່າງສັນຕິ ໃນການປະຊຸມຄະນະລັດຖະມົນຕີທຳອິດໃນ ຄ.ສ. 1933 ຮິດແລຈັດລຳດັບລາຍຈ່າຍທາງທະຫານມາກ່ອນເງິນຊ່ອຍເຫຼືອຜູ້ວ່າງງານ ເຢຍລະມັນຖອນຕົວຈາກ[[ສັນນິບາດຊາດ]]ແລະການປະຊຸມປົດອາວຸດໂລກໃນເດືອນຕຸລາ ຄ.ສ. 1933 ໃນເດືອນມີນາ ຄ.ສ. 1935 ຮິດແລປະກາດຂະຫຍາຍກຳລັງພົນແວມັກເປັນ 600,000 ນາຍ ຫົກເທົ່າຂອງຈຳນວນສົນທິສັນຢາແວຊາຍອະນຸຍາດ ຮວມເຖິງການພັດທະນາກອງທັບອາກາດ (ລຸບວັບເຟີ)ແລະການຕື່ມຂະໜາດກອງທັບເຮືອ (ຄີກສະມາລີເນີ) ອັງກິດ ຝະລັ່ງ ອິຕາລີແລະສັນນິບາດຊາດປະນາມແຜນການເຫຼົ່ານີ້ວ່າເປັນການລະເມີດສົນທິສັນຢາແວຊາຍ ຄວາມຕົກລົງນາວິກອັງກິດ-ເຢຍລະມັນ ວັນທີ່ 18 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1935 ອະນຸຍາດລະວາງນ້ຳໜັກຂອງກອງທັບເຮືອເຢຍລະມັນເພີ່ມຂຶ້ນເປັນ 35% ຂອງລາຊະນາວີອັງກິດ ຮິດແລຮຽກການລົງນາມຄວາມຕົກລົງດັງກ່າວວ່າເປັນ "ວັນທີ່ສຸກທີ່ສຸດໃນຊີວິດເຂົາ" ດັງທີ່ເຂົາເຊື່ອວ່າຄວາມຕົກລົງນີ້ແມ່ນຈຸດເລິ່ມຕົ້ນຂອງພັນທະມິດອັງກິດ-ເຢຍລະມັນທີ່ເຂົາໄດ້ທຳນາຍໄວ້ໃນ''ໄມນ໌ຄັມພ໌'' ຝະລັ່ງແລະອິຕາລີບໍ່ໄດ້ຮັບການປຶກສາກ່ອນລົງນາມ ເຊິ່ງເປັນການບັ່ນທອນສັນນິບາດຊາດໂດຍກົງ ແລະຖິ່ມສົນທິສັນຢາແວຊາຍບົນຫົນທາງສູ່ຄວາມບໍ່ລົງຮອຍກັນ ເຢຍລະມັນຍຶດຄອງເຂດປອດທະຫານໃນ[[ໄຣນ໌ແລນ]]ອີກຄັ້ງໃນເດືອນມີນາ ຄ.ສ. 1936 ອັນເປັນການລະເມີດສົນທິສັນຢາແວຊາຍ ຮິດແລສົ່ງກຳລັງເຂົ້າໄປໃນແອສະປາຍເພື່ອສະນັບສະໜຸນພົນເອກ[[ຟຣັນຊິສໂກ ຟຣັງໂກ|ຟຣັງ ໂກ]] ຫຼັງໄດ້ຮັບການຂໍຄວາມຊ່ອຍເຫຼືອໃນເດືອນກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1936 ໃນຂະນະດຽວກັນ ຮິດແລພະຍາຍາມສ້າງພັນທະມິດອັງກິດ-ເຢຍລະມັນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ໃນສະໜອງຕໍ່ວິກິດເສດຖະກິດທີ່ລຸກລາມຂຶ້ນອັນເກີດຈາກຄວາມພະຍາຍາມສ້າງເສີມອາວຸດຂຶ້ນໃໝ່ ຮິດແລຈຶງອອກບັນທຶກຂໍ້ຄວາມສັ່ງແຮມັນ ເກີລິງເພື່ອດຳເນິນການແຜນການສີ່ປີເພື່ອໃຫ້ເຢຍລະມັນພ້ອມເຮັດສົງຄາມພາຍໃນສີ່ປີຂ້າງໜ້າ "ບັນທຶກຂໍ້ຄວາມແຜນການສີ່ປີ" ເດືອນສິງຫາ ຄ.ສ. 1936 ກຳໜົດການຕໍ່ສູ້ສຸດກຳລັງລະຫວ່າງ "ຍິວ-ບານເຊວິກ ກັບຊາດສັງຄົມນິຍົມເຢຍລະມັນ ເຊິ່ງໃນມຸມມອງຂອງຮິດແລຈຳເປັນຕ້ອງມີຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຜູກມັດໃນການເສີມສ້າງອາວຸດໂດຍບໍ່ຄຳນຶງເຖິງມູນຄ່າເສດຖະກິດ ເຄົາກາແລອັດໂຊ ຊີອາໂນ ລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດຂອງລັດຖະບານ[[ເບນິໂຕ ມຸສໂສລິນີ]] ປະກາດອັກສະລະຫວ່າງເຢຍລະມັນກັບອິຕາລີ ແລະໃນວັນທີ່ 25 ພະຈິກ ເຢຍລະມັນລົງນາມໃນ[[ສົນທິສັນຢາຕໍ່ຕ້ານອົງການຄອມມິວນີສສາກົນ]]ກັບຢີ່ປຸ່ນ ອັງກິດ ຈີນ ອິຕາລີແລະໂປແລນໄດ້ຮັບເຊີນໃຫ້ເຂົ້າຮ່ວມສົນທິສັນຢາດັງກ່າວດ້ວຍ ແຕ່ມີພຽງອິຕາລີເທົ່ານັ້ນທີ່ລົງນາມໃນ ຄ.ສ. 1937 ຮິດແລລະທິ້ງຄວາມຝັນພັນທະມິດອັງກິດ-ເຢຍລະມັນ ໂດຍກ່າວໂທດວ່າຜູ້ນຳອັງກິດ "ບໍ່ເໝາະສົມ" ເຂົາຈັດການປະຊຸມລັບທີ່ທຳນຽບລັດຖະບານໄຣຊ໌ກັບລັດຖະມົນຕີສົງຄາມແລະຕ່າງປະເທດ ຕະຫຼອດຈົນຫົວໜ້າທາງທະຫານໃນເດືອນພະຈິກປີນັ້ນ ຕາມ[[ບັນທຶກຂໍ້ຄວາມຮອສສະບັກ]] ຮິດແລຖະແຫຼງເຈດຕະນາໃນການໄດ້ມາເຊິ່ງເລແບນສະເຣາມ໌ສຳລັບຊາວເຢຍລະມັນແລະສັ່ງກຽມເຮັດສົງຄາມໃນທາງຕາເວັນອອກ ເຊິ່ງຈະເລິ່ມບໍ່ຊ້າກວ່າ ຄ.ສ. 1943 ເຂົາຖະແຫຼງບັນທຶກການປະຊຸມຖືວ່າເປັນ "ພິໄນກຳການເມືອງ" ໃນກໍລະນີເຂົາເສຍຊີວິດ ເຂົາຮູ້ສຶກວ່າວິກິດເສດຖະກິດເຢຍລະມັນໄດ້ມາຮອດຈຸດທີ່ມາດຕະຖານການຄອງຊີບໃນເຢຍລະມັນຖົດຖອຍຮຸນແຮງຈົນຕ້ອງໃຊ້ສະເພາະນະໂຍບາຍກ້າວຮ້າວທາງທະຫານ ຄື ຍຶດ[[ໂອຕະລິດ]]ແລະ[[ເຊໂກສະໂວເກຍ]]ເທົ່ານັ້ນ ຮິດແລກະຕຸ້ນການປະຕິບັດຢ່າງຣວດເຣັວ ກ່ອນທີ່ອັງກິດແລະຝະລັ່ງຈະເປັນຜູ້ນຳການແຂ່ງຂັນອາວຸດຢ່າງຖາວອນ ຕົ້ນ ຄ.ສ. 1938 ຕາມຕິດກໍລະນີອື້ສາວບອມແບກ-ຟຣິທ ຮິດແລຖືສິດຄວບຄຸມນະໂຍບາຍທາງທະຫານ-ຕ່າງປະເທດ ໂດຍປົດນອຍລັດຈາກຕຳແໜ່ງໂອແບສເທຍ ເບແຟລຊາແບ ແດ ເວມັກ (ຜູ້ບັນຊາການທະຫານສູງສຸດ) ຈາກຕົ້ນ ຄ.ສ. 1938 ສືບມາ ຮິດແລດຳເນິນນະໂຍບາຍຕ່າງປະເທດເຊິ່ງມີສົງຄາມເປັນເປົ້າໝາຍສູງສຸດ === ກາງລ້າງຊາດ === {{See also|ໂຮໂລໂກດ}} ມະໂນທັດຫຼັກຂອງນາຊີ ຄື ແນວຄິດຄວາມສະອາດເຊື້ອຊາດ ວັນທີ່ 15 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1935 ເຂົາສະເໜີກົດໝາຍສອງສະບັບ ເຊິ່ງຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່ [[ກົດໝາຍເນືອນແບກ]] ແກ່ໄຣຊ໌ສະທັກ ກົດໝາຍນີ້ຫ້າມການສົມລົດລະຫວ່າງຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນຍິວກັບເຢຍລະມັນເຊື້ອສາຍຍິວ ແລະຫ້າມການຈ້າງສະຕີບໍ່ແມ່ນຍິວອາຍຸຕ່ຳກວ່າ 45 ປີໃນຄົວເຮືອນຍິວ ກົດໝາຍກີດກັນຜູ້ທີ່ "ບໍ່ແມ່ນອາລະຍັນ" ຈາກຜົນປະໂຫຍດພົນລະເມືອງເຢຍລະມັນ ນະໂຍບາຍສຸພັນທຸສາດຊ່ວງທຳອິດຂອງຮິດແລມຸ່ງໄປຍັງເດັກທີ່ບົກພ່ອງທາງກາຍແລະການພັດທະນາໃນໂຄງການທີ່ຖືກຂະໜານນາມວ່າ ການປະຕິບັດບຣັນ (Action Brandt) ແລະພາຍຫຼັງອະນຸມັດໂຄງການກາລຸນຍະຄາດແກ່ຜູ້ໃຫຍ່ທີ່ບົກພ່ອງທາງຈິດແລະກາຍຢ່າງຮ້າຍແຮງ ເຊິ່ງປັດຈຸບັນມັກເອິ້ນວ່າ ການປະຕິບັດເທ4 (Action T4) ແນວຄິດເລແບນສະເຣາມ໌ຂອງຮິດແລ ເຊິ່ງຮັບຫຼັກການໃນໄມຄັມພ໌ ມຸ່ງການໄດ້ມາເຊິ່ງດິນແດນໃໝ່ສຳລັບການຕັ້ງຖິ່ນຖານຂອງຊາວເຢຍລະມັນໃນເອີລົບຕາເວັນອອກ ເຈເນຣັລ ພັນໂອສ ("ແຜນການທົ່ວໄປສຳລັບທາງຕາເວັນອອກ") ກຳໜົດໃຫ້ປະຊາກອນໃນເອີລົບຕາເວັນອອກແລະສະຫະພາບໂຊວຽດສ່ວນທີ່ຖືກຍຶດຄອງເນລະເທດໄປຍັງໄຊບີເລຍຕາເວັນຕົກ ເພື່ອໃຊ້ເປັນແຮງງານທາດຫຼືສັງຫານທິ້ງ ດິນແດນທີ່ຖືກພິຊິດຈະຖືກຕັ້ງເປັນອານານິຄົມຂອງຜູ້ຕັ້ງຖິ່ນຖານຊາວເຢຍລະມັນຫຼືທີ່ຖືກເຮັດໃຫ້ເປັນເຢຍລະມັນ ແຜນການເດີມກຳໜົດໃຫ້ກະບວນການນີ້ເລິ່ມຕົ້ນຫຼັງການພິຊິດສະຫະພາບໂຊວຽດ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜົນ ຮິດແລຈຶງເລື່ອນແຜນການອອກໄປ ຈົນຮອດເດືອນມັງກອນ ຄ.ສ. 1942 ການຕັດສິນໃຈນີ້ໄດ້ນຳໄປຍັງການສັງຫານຊາວຍິວແລະຜູ້ຖືກເນລະເທດອື່ນເຊິ່ງຖືກພິຈາລະນາວ່າບໍ່ພຶງປາດຖະໜາ [[ໂຮໂລໂກດ]] ({{lang-en|The Holocaust}}) (''Endlösung der jüdischen Frage'' ຫຼື "[[ການແກ້ປັນຫາຊາວຍິວຄັ້ງສຸດທ້າຍ]]") ຈັດຂຶ້ນແລະດຳເນິນການໂດຍໄຮລິດ ຮິມເລີແລະໄຣນາດ ໄຮດິດບັນທຶກການປະຊຸມວັນເຊ ເຊິ່ງຈັດຂຶ້ນເມື່ອວັນທີ່ 20 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1942 ແລະນຳໂດຍໄຣນາດ ໄຮດິດ ຮ່ວມກັບເຈົ້າໜ້າທີ່ນາຊີອາວຸໂສອື່ນອີກສິບຫ້າຄົນເປັນຫຼັກຖານຊັດເຈນທີ່ສຸດເຖິງການວາງແຜນໂຮໂລໂກດຢ່າງເປັນລະບົບ ວັນທີ່ 22 ກຸມພາ ມີບັນທຶກຄຳກ່າວຂອງຮິດແລຕໍ່ເພື່ອນຮ່ວມວຽກ "ສຸຂະພາບດີຂອງເຮົາຈະຟື້ນຄືນກໍດ້ວຍການສັງຫານຍິວເທົ່ານັ້ນ" ມີຄ່າຍກັກກັນແລະ[[ຄ່າຍມໍລະນະ]]ນາຊີປະມານສາມສິບແຫ່ງໃຊ້ເພື່ອວັດຖຸປະສົງນີ້ຈົນຮອດລະດູຮ້ອນ [[ຄ.ສ. 1942]] ບ່ອນຕັ້ງຄ່າຍກັກກັນເອົາວິດຖືກດັດແປງໃຫ້ສາມາດຮອງຮັບຜູ້ຖືກເນລະເທດຈຳນວນຫຼາຍເພື່ອສັງຫານຫຼືໃຊ້ແຮງງານທາດ [[ຮູບ:Buchenwald Corpses 60623.jpg|thumb|left|ทหารอเมริกันยืนอยู่ข้างรถเข็นซึ่งมีศพกองเป็นภูเขานอกเมรุใน[[ค่ายกักกันบูเคนวัลด์]]ที่เพิ่งได้รับการปลดปล่อย เมษายน ค.ศ. 1945|ທະຫານອາເມລິກັນຍືນຢູ່ຂ້າງລົດເຂັນເຊິ່ງມີສົບກອງເປັນພູເຂົານອກເມນໃນ[[ຄ່າຍກັກກັນບູເຄນວັນ]]ທີ່ເພິ່ງໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍ ເມສາ ຄ.ສ. 1945]] ແມ້ນບໍ່ປາກົດວ່າມີຄຳສັ່ງເຈາະຈົງຈາກຮິດແລທີ່ອະນຸມັດການສັງຫານໝູ່ ເຂົາໄດ້ອະນຸມັດໄອຊັດສະກຸບເພນ ໜ່ວຍສັງຫານເຊິ່ງຕິດຕາມກອງທັບເຢຍລະມັນຜ່ານໂປແລນແລະລັດເຊຍ ເຂົາຍັງໄດ້ຮັບລາຍງານຢ່າງດີກ່ຽວກັບພຶດຕິກຳຂອງໜ່ວຍນີ້ດ້ວຍ ລະຫວ່າງການສອບສວນໂດຍເຈົ້າໜ້າທີ່ສືບລາຊະການລັບໂຊວຽດ ບັນທຶກເຊິ່ງໄດ້ຮັບການເປີດເຜີຍໃນອີກວ່າຫ້າສິບປີໃຫ້ຫຼັງ ຄົນຂັບລົດຂອງຮິດແລ ໄຮ ລິນເກີ ແລະຜູ້ຊ່ວຍຂອງເຂົາ ອັອດໂທ ກຶນເຊີ ຖະແຫຼງວ່າຮິດແລມີຄວາມສົນໃຈໂດຍກົງໃນການພັດທະນາຫ້ອງຮົມແກສ ລະຫວ່າງ ຄ.ສ. 1939 ເຖິງ 1945 ເອສເອສເຊິ່ງໄດ້ຮັບການສະນັບສະໜຸນຈາກລັດຖະບານຜູ້ໃຫ້ຄວາມຮ່ວມມືແລະທະຫານເກນຈາກປະເທດທີ່ຖືກຍຶດຄອງ ຮັບຜິດຊອບຕໍ່ການເສຍຊີວິດເຖິງຊາວເອັດເຖິງສິບເອັດເຖິງສິບສີ່ລ້ານຊີວິດ ຮວມທັງຊາວຍິວຫົກລ້ານຄົນ ຄິດເປັນສອງໃນສາມຂອງປະຊາກອນຍິວໃນເອີລົບ ແລະຊາວໂລມາລະຫວ່າງ 500,000 ເຖິງ 1,500,000 ຄົນ ການເສຍຊີວິດເກີດຂຶ້ນໃນຄ່າຍກັກກັນແລະຄ່າຍມໍລະນະຍ່ານຊາວຍິວ ແລະການປະຫານຊີວິດໝູ່ ເຫຍື່ອການລ້າງຊາດຫຼາຍຄົນຖືກຮົມແກສຈົນເສຍຊີວິດ ຂະນະທີ່ບາງຄົນເສຍຊີວິດເພາະຫິວໂຫຍຫຼືປ່ວຍຂະນະໃຊ້ແຮງງານທາດ ນະໂຍບາຍຂອງຮິດແລຍັງສົ່ງຜົນໃຫ້ມີການສັງຫານຊາວໂປແລນແລະຊະເລີຍສຶກໂຊວຽດ ພວກຄອມມິວນີສແລະສັດຕູການເມືອງອື່ນ ພວກຮັກຮ່ວມເພດ ຜູ້ພິການທາງກາຍຫຼືໃຈ ຜູ້ນັບຖືລັດທິພະຍານພະຍະໂຮວານິກາຍແອດເວນຕິສ ແລະຜູ້ນຳສະຫະພາບແຮງງານຮິດແລບໍ່ເຄີຍປາກົດວ່າເຍືອນຄ່າຍກັກກັນແລະບໍ່ໄດ້ເວົ້າເຖິງການສັງຫານຢ່າງເປີດເຜີຍ == ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ == {{see also|ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ}} === ຄວາມສຳເລັດທາງການທູດຊ່ວງຕົ້ນ === [[ຮູບ:Matsuoka visits Hitler.jpg|thumb|ฮิตเลอร์กับรัฐมนตรีต่างประเทศญี่ปุ่น โยสึเกะ มัตซุโอกะ ที่การประชุมในกรุงเบอร์ลินเมื่อเดือนมีนาคม ค.ศ. 1941 ที่ยืนอยู่ข้างหลังนั้นคือ โจอาคม ฟอน ริบเบนทรอพ|ຮິດແລກັບລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດຢີ່ປຸ່ນ ໂຍສຶເກະ ມັດຊຸໂອກະ ທີ່ການປະຊຸມໃນກຸງເບີລິນເມື່ອເດືອນມີນາ ຄ.ສ. 1941 ທີ່ຍືນຢູ່ຂ້າງຫຼັງນັ້ນຄື ໂຈອາຄົມ ຟອນ ລິບແບນທອບ]] ==== ພັດທະມິດກັບຢີ່ປຸ່ນ ==== ໃນເດືອນກຸມພາ [[ຄ.ສ. 1938]] ດ້ວຍການແນະນຳຈາກລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດທີ່ເພິ່ງໄດ້ຮັບແຕ່ງຕັ້ງໃໝ່ ໂຈອາຄົມ ຟອນ ລິບແບນທອບ ຜູ້ນິຍົມຢີ່ປຸ່ນຢ່າງແຂັງຂັນ ຮິດແລຈຶງຍຸດຕິພັນທະມິດຈີນ-ເຢຍລະມັນກັບສາທາລະນະລັດຈີນແລະເຂົ້າເປັນພັນທະມິດກັບຢີ່ປຸ່ນທີ່ທັນສະໄໝແລະຊົງອຳນາດກວ່າ ຮິດແລປະກາດຮັບຮອງ[[ແມນຈູກົວ]] ລັດທີ່ຢີ່ປຸ່ນຍຶດຄອງໃນ[[ແມນຈູເລຍ]]ຂອງເຢຍລະມັນແລະສະຫຼະການອ້າງສິດຂອງເຢຍລະມັນເໜືອອະດີດອານານິຄົມໃນແປຊິຟິກທີ່ຢີ່ປຸນຖືຄອງຢູ່ ຮິດແລສັ່ງຍຸດຕິການສົ່ງອາວຸດໄປຍັງຈີນແລະເອິ້ນນາຍທະຫານເຢຍລະມັນທີ່ເຮັດວຽກກັບກອງທັບຈີນທັງໝົດກັບ ເພື່ອເປັນການຕອບໂຕ້ ພົນເອກ [[ຈຽງ ໄຄແຊັກ]]ຂອງຈີນຍົກເລີກຄວາມຕົກລົງເສດຖະກິດຈີນ-ເຢຍລະມັນທັງໝົດ ເຮັດໃຫ້ເຢຍລະມັນຂາດວັດຖຸດິບຈາກຈີນ ແມ້ນຈີນຈະຍັງຂົນສົ່ງ[[ທັງສະແຕນ]]ເຊິ່ງເປັນໂລຫະສຳຄັນໃນການຜະລິດອາວຸດ ຕໍ່ໄປຈົນກະທັ່ງ [[ຄ.ສ. 1939]] ແຊັມເບີເລນພໍໃຈກັບການປະຊຸມມິວນິກ ໂດຍເອິ້ນຜົນວ່າ "ສັນຕິພາບໃນສະໄໝຂອງເຮົາ" ຂະນະທີ່ຮິດແລຄຽດກັບໂອກາດເຮັດສົງຄາມທີ່ພາດໄປໃນ ຄ.ສ. 1938 ==== ໂອຕະລີດແລະເຊໂກສະໂລວາເກຍ ==== ວັນທີ່ 12 ມີນາ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລປະກາດຮວມ[[ປະເທດໂອຕະລີດ|ໂອຕະລີດ]]ເຂົ້າກັບນາຊີເຢຍລະມັນໃນ[[ອັນສະລູດ]] ຈາກນັ້ນຮິດແລມຸ່ງຄວາມສົນໃຈຂອງເຂົາໄປຍັງປະຊາກອນເຊື້ອຊາດເຢຍລະມັນໃນເຂດ[[ຊູເດເຕນແລນ]]ຂອງ[[ເຊໂກສະໂລວາເກຍ]] ວັນທີ່ 28-29 ມີນາ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລຈັດການປະຊຸມລັບຂຶ້ນຫຼາຍຄັ້ງໃນກຸງເບີລິນກັບຄອນລັດ ແຮນໄລ ແຫ່ງຊູແດແຕນໄຮຟອນ (Heimfront, "ແນວສະໜັບສະໜຸນ") ພັກການເມືອງເຊື້ອຊາດເຢຍລະມັນໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນຊູແດແຕນແລນ ທັງສອງຕົກລົງວ່າແຮນໄລຈະຮຽກຮ້ອງສິດທິປົກຄອງຕົນເອງສຳລັບຊາວເຢຍລະມັນຊູແດແຕນຕື່ມຂຶ້ນຈາກລັດຖະບານເຊໂກສະໂລວາເກຍ ເຊິ່ງຈະເປັນຂໍ້ອ້າງສຳລັບການປະຕິບັດທາງທະຫານຕໍ່ເຊໂກສະໂລວາເກຍ ໃນເດືອນເມສາ ຄ.ສ. 1938 ແຮນໄລບອກລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດຮົງກະລີວ່າ "ບໍ່ວ່າລັດຖະບານແຊັກຈະສະເໜີອີ່ຫຍັງ ເຂົາຈະຮຽກຮ້ອງສູງຂຶ້ນສະເໝີ... ເຂົາຕ້ອງການບ່ອນທຳລາຍຄວາມເຂົ້າໃຈໃນທຸກວິຖີທາງ ເພາະນີ້ເປັນພຽງວິທີດຽວທີ່ຈະລະເບີດເຊໂກສະໂລວາເກຍຢ່າງຮວດເຮັວ ໂດຍສ່ວນຕົວ ຮິດແລມອງວ່າບັນຫາຊູແດແຕນບໍ່ສຳຄັນ ເຈດຕະນາທີ່ແທ້ຈິງຂອງເຂົານັ້ນຄືສົງຄາມພິຊິດເຊໂກສະໂລວາເກຍ [[ຮູບ:Bundesarchiv Bild 137-004055, Eger, Besuch Adolf Hitlers.jpg|thumb|left|upright|เดือนตุลาคม ค.ศ. 1938 ฮิตเลอร์ (ยืนอยู่ในเมอร์ซิเดส) ขับผ่านฝูงชนในเชบ ส่วนหนึ่งของภูมิภาคซูเดเตนที่มีประชากรชาวเยอรมันอาศัยอยู่มากของ[[เชโกสโลวาเกีย]] ซึ่งถูกผนวกเข้ากับนาซีเยอรมนีจากความตกลงมิวนิก|ເດືອນຕຸລາ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລ (ຍືນຢູ່ໃນເມີຊິເດສ) ຂັບຜ່ານຝູງຊົນໃນແຊັບ ສ່ວນນຶ່ງຂອງພູມິພາກຊູແດແຕນທີ່ມີປະຊາກອນຊາວເຢຍລະມັນອາໄສຢູ່ຫຼາຍຂອງເຊໂກສະໂລວາເກຍ ເຊິ່ງຖືກຮວມເຂົ້າກັບນາຊີເຢຍລະມັນຈາກຄວາມຕົກລົງມິວນິກ]] ໃນເດືອນເມສາ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລສັ່ງໃຫ້ OKW ກຽມກາມສຳລັບຟັນກຶນ (Fall Grün, ກໍລະນີຂຽວ) ຊື່ລະຫັດສຳລັບການບຸກຄອງເຊໂກສະໂລວາເກຍ ດ້ວຍເຫດຜົນຂອງແຮງກົດດັນທາງການທູດຢ່າງໜັກຈາກຝະລັ່ງແລະອັງກິດ ວັນທີ່ 5 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1938 ປະທານາທິບໍດີເຊໂກສະໂລວາເກຍ ແອັດວາດ ແບເນດ ຈຶງປະກາດເປັນ "ແຜນການທີ່ສີ່" ເພື່ອຈັດລະບຽບປະເທດໃໝ່ຕາມລັດຖະທຳມະນູນ ເຊິ່ງຕົກລົງຮັບຂໍ້ຮຽກຮ້ອງສ່ວນໃຫຍ່ຂອງແຮນໄລວ່າດ້ວຍການປົກຄອງຕົນເອງຂອງຊູແດແຕນ ໄຮຟອນຂອງແຮນໄລສະໜອງຂໍ້ຕໍ່ຂອງແບເນດດ້ວຍການປະທະຢ່າງຮຸນແຮງຫຼາຍເທື່ອຮາວກັບຕຳລວດເຊໂກສະໂລວາເກຍ ເຊິ່ງນຳໄປສູ່ການປະກາດ[[ກົດໄອຍະການສຶກ]]ໃນບາງເຂດຂອງຊູແດແຕນ ເຢຍລະມັນນັ້ນເພິ່ງພານ້ຳມັນນຳເຂົ້າ ການຜະເຊີນໜ້າກັບອັງກິດເໜືອກໍລະນີພິພາດເຊໂກສະໂລວາເກຍ ອາດຕັດທອນສະບຽງນ້ຳມັນຂອງເຢຍລະມັນໄດ້ ຮິດແລຈຶງເລື່ອນຟັລກຶນອອກໄປ ເຊິ່ງເດີມວາງແຜນໄວ້ເມື່ອວັນທີ່ 1 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1938 ວັນທີ່ 29 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລ, [[ເນວິລ ເຊັມເບີເລນ]],[[ເອດູອາ ດາລາດີເຍ]] ແລະ [[ເບນິໂຕ ສະໂລສິນີ]]ເຂົ້າຮ່ວມການປະຊຸມນຶ່ງມື້ໃນກຸງມິວນິກເຊິ່ງນຳໄປສູ່[[ຄວາມຕົກລົງມິວນິກ]] ເຊິ່ງໄດ້ມອບຂອບເຂດຊູແດແຕນແລນໃຫ້ແກ່ເຢຍລະມັນ ແຊັມເບີເລນພໍໃຈກັບການປະຊຸມມິວນິກ ໂດຍເອິ້ນຜົນວ່າ "ສັນຕິພາບໃນສະໄໝຂອງເຮົາ" ຂະນະທີ່ຮິດແລກຳລັງຄຽດກັບໂອກາດເຮັດສົງຄາມທີ່ພາດໄປໃນ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລສະແດງຄວາມຜິດຫວັງຂອງເຂົາຕໍ່ຄວາມຕົກລົງມິວນິກອອກມາໃນສຸນທໍລະພົດເມື່ອວັນທີ່ 9 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1938 ໃນຊາຣ໌ບຶກເຄນ ໃນມຸມມອງຂອງຮິດແລ ສັນຕິພາບເຊິ່ງອັງກິດເປັນນາຍໜ້ານັ້ນ ແມ້ນຈະອຳນວຍປະໂຫຍດຕໍ່ການຮຽກຮ້ອງບັງໜ້າເຢຍລະມັນແຕ່ກໍເປັນຄວາມພ່າຍແພ້ທາງການທູດເຊິ່ງຍິ່ງກະຕຸ້ນເຈດຕະນາຂອງຮິດແລໃນການຈຳກັດອຳນາດຂອງອັງກິດເພື່ອກຸຍທາງແກ່ການຂະຫຍາຍຕົວໄປທາງຕາເວັນອອກຂອງເຢຍລະມັນ ຜົນຈາກການປະຊຸມນີ້ ຮິດແລໄດ້ຮັບເລືອກເປັນ[[ບຸກຄົນແຫ່ງປີນິດຕະຍະສານໄທມ໌]] ຄ.ສ. 1938 [[File:Bundesarchiv Bild 183-2004-1202-505, Prag, Burg, Besuch Adolf Hitler.jpg|thumb|ฮิตเลอร์เยือน[[ปราสาทปราก]] ไม่นานหลังเชโกสโลวาเกียถูกยึดครอง 15 มีนาคม ค.ศ. 1939|ຮິດແລເຍືອນ[[ປາສາດປຣາກ]] ບໍ່ດົນຫຼັງເຊໂກສະໂລວາເກຍຖືກຍຶດຄອງ 15 ມີນາ ຄ.ສ. 1939]] ໃນປາຍປີ ຄ.ສ. 1938 ແລະຕົ້ນ ຄ.ສ. 1939 ວິກິດຕະການເສດຖະກິດທີ່ດຳເນິນຕໍ່ໄປເຊິ່ງເກີດຈາກຄວາມພະຍາຍາມສ້າງເສີມອາວຸດໃໝ່ບີບໃຫ້ຮິດແລຕັດງົບປະມານປ້ອງກັນປະເທດລົງຢ່າງຫຼາຍ ວັນທີ່ 30 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1939 ຮິດແລກ່າວສຸນທໍລະພົດ "ສົ່ງອອກຫຼີຕາຍ" ໂດຍຮຽກຮ້ອງການຮຸກທາງເສດຖະກິດຂອງເຢຍລະມັນເພື່ອຕື່ມສິນຊັບແລກປ່ຽນຕ່າງປະເທດເຢຍລະມັນເພື່ອຈ່າຍເປັນຄ່າວັດຖຸດິບ ເຊັ່ນ ເຫຼັກຄຸນນະພາບສູງເຊິ່ງຈຳເປັນຕໍ່ອາວຸດທາງທະຫານ ວັນທີ່ 15 ມີນາ ຄ.ສ. 1939 ໂດຍເປັນການລະເມີດຂໍ້ຕົກລົງມິວນິກແລະອາດເປັນເພາະຜົນຂອງວິກິດຕະການເສດຖະກິດທີ່ຖະຫຼຳລຶກເຊິ່ງຕ້ອງການສິນຊັບເພີ່ມເຕີມ ຮິດແລຈຶງສັ່ງໃຫ້ແວມັກບຸກຄອງ[[ປຣາກ]] ແລະຈາກປາສາດປຣາກໄດ້ປະກາດໃຫ້[[ໂບຮີເມຍແລະໂມລາເວຍ]]ເປັນ[[ລັດໃນອາລັກຂາ]]ຂອງເຢຍລະມັນ ===ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງປະທຸ=== ໃນການປະຊຸມສ່ວນຕົວໃນຄ.ສ. 1939 ຮິດແລອະທິບາຍວ່າອັງກິດເປັນສັດຕູຫຼັກທີຈຳຕ້ອງຖືກພິຊິດ ໃນມຸມມອງເຂົາ ການລົບລ້າງໂປແລນຈາກການເປັນຊາດອະທິປະໄຕເປັນການໂຫມໂຮງທີຈຳເປັນສູ່ເປົ້າໝາຍນັ້ນ ປີກຕາເວັນອອກຈຳຕ້ອງໄດ້ຮັບການເຮັດໃຫ້ປອດໄພ ແລະທີດິນຈະຖືກຕື່ມເຂົ້າໄປໃນເລເບນສະເຣົາມ໌ຂອງເຢຍລະມັນ ຮິດແລຕ້ອງການໃຫ້ໂປແລນເປັນລັດບໍລິວານຂອງເຢຍລະມັນຫຼີບໍ່ສະນັ້ນກໍຖືກເຮັດໃຫ້ເປັນກາງເພື່ອໃຫ້ປີກທາງຕາເວັນອອກຂອງໄຣຊ໌ປອດໄພແລະເພື່ອປ້ອງກັນການປິດລ້ອມຂອງອັງກິດທີເປັນໄປໄດ້ ແຕ່ເດີມ ຮິດແລມັກແນວຄິດລັດບໍລິວານເຊິ່ງຖືກປະຕິເສດໂດຍລັດຖະບານໂປແລນ ດັງນັ້ນ ຮິດແລຈຶງຕັດສິນໃຈບຸກຄອງໂປແລນ ເຊິ່ງເຂົາຖືວ່າເປັນເປົ້າໝາຍນະໂຍບາຍຕ່າງປະເທດຫຼັກຂອງເຢຍລະມັນໃນ ຄ.ສ. 1939 ຮິດແລຖືກຂັດໃຈທີ່ອັງກິດ "ຮັບປະກັນ" ເອກະລາດຂອງໂປແລນ ເຊິ່ງປະກາດເມື່ອວັນທີ່ 31 ມີນາ ຄ.ສ. 1939 ແລະບອກແກ່ເພື່ອນຮ່ວມວຽກເຂົາວ່າ "ຂ້າພະເຈົ້າຈະພົ່ນເຄື່ອງດື່ມປີສາດໃຫ້ກັບພວກມັນ" ໃນສຸນທໍລະພົດໃນວິລເຮມຊາເວນເພື່ອປ່ອຍເຮືອປະຈັນບານເທຍພິດລົງນ້ຳເມື່ອວັນທີ່ 1 ເມສາ ຄ.ສ. 1939 ຮິດແລຂູ່ຈະບອກຍົກເລີກທັງຄວາມຕົກລົງນາວິກອັງກິດ-ເຢຍລະມັນເປັນຄັ້ງທຳອິດ ຫາກອັງກິດຍືນການການຮັບປະກັນເອກະລາດຂອງໂປແລນ ເຊິ່ງເຂົາມອງວ່າເປັນນະໂຍບາຍ "ຕີວົງລ້ອມ" ວັນທີ່ 3 ເມສາ ຄ.ສ. 1939 ຮິດແລສັ່ງການໃຫ້ຝ່າຍທະຫານກຽມການສຳລັບຟັລໄວສສ໌ (Fall Weiss, "ກໍລະນີຂາວ) ແຜນການສຳລັບບຸກຄອງຂອງເຢຍລະມັນໃນວັນທີ່ 25 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1939 ໃນສຸນທໍລະພົດຕໍ່ໄຣຊ໌ສະທັກເມື່ອວັນທີ່ 28 ເມສາ ຮິດແລບອກເລີກທັງຄວາມຕົກລົງນາວິກອັງກິດ-ເຢຍລະມັນແລະສົນທິສັນຍາບໍ່ຮຸກຮານເຢຍລະມັນ-ໂປແລນ ຮິດແລກ່າວແກ່ນາຍພົນຂອງເຂົາວ່າແຜນການດັ້ງເດີມຂອງເຂົາໃນ ຄ.ສ. 1939 ຄື"...ຈັດຕັ້ງຄວາມສັມພັນທີ່ຍອມຮັບໄດ້ກັບໂປແລນເພື່ອຕໍ່ສູ້ກັບຕາເວັນຕົກ" ເນື່ອງຈາກໂປແລນປະຕິເສດຈະເປັນບໍລິວານຂອງເຢຍລະມັນ ຮິດແລຈຶງເຊື່ອວ່າທາງເລືອກດຽວຂອງເຂົາຄືການບຸກຄອງໂປແລນ ນັກປະຫວັດສາດ ເຊັ່ນ ວິລລຽມ ຄາຣ໌, ແກຮາດ ໄວແບກ ແລະ ອຽນ ເຄີຊໍສະເໜີວ່າ ສາເຫດທີ່ຮິດແລເຮັ່ງເຮັດສົງຄາມເພາະຄວາມຢ່ານຜິດປົກກະຕິແລະໝົກໝຸ້ນຂອງເຂົາວ່າຈະຕາຍກ່ອຍວັຍອັນຄວນ ແລະດັງນັ້ນຈຶງມີຄວາມຮູ້ສຶກວ່າ ເຂົາບໍ່ອາດບໍ່ມີຊີວິດຢູ່ຈົນສຳເລັດວຽກຂອງເຂົາກໍໄດ້ ຮິດແລເດີມກັງວົນວ່າການໂຈມຕີທາງທະຫານຕໍ່ໂປແລນອາດສົ່ງຜົນໃຫ້ເກີດສົງຄາມກັບອັງກິດກ່ອນເວລາອັນຄວນ ຢ່າງໃດກໍດີ ລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດຂອງຮິດແລ ແລະອະດີດເອກອັກຄະລາຊະທູດປະຈຳກຸງລອນດອນ [[ໂຈອາຄິມ ຟອນ ຮິບແບນທຣອພ]] ຍືນຍັນແກ່ເຂົາວ່າທັງອັງກິດແລະຝະລັ່ງຈະບໍ່ເຄົາລົບຄວາມຜູກມັດຂອງພວກຕົນຕໍ່ໂປແລນ ແລະສົງຄາມເຢຍລະມັນ-ໂປແລນຈະເປັນພຽງສົງຄາມໃນພູມິພາກຈຳກັດ ຮິບແບນທຣອພອ້າງວ່າໄດ້ສະແດງໂທລະເລກພາຍໃນ (diplomatic cable) ແກ່ຮິດແລເຊິ່ງສະໜັບສະໜຸນການວິເຄາະຂອງເຂົາເອກອັກຄະລາຊະທູດເຢຍລະມັນປະຈຳກຸງລອນດອນ ແຮແບດ ຟອນ ດີກເຊນ ສະໜັບສະໜຸນການວິເຄາະຂອງຮິບແບນທຣອພດ້ວຍການເດີນໜັງສືໃນເດືອນສິງຫາ ຄ.ສ. 1939 ໂດຍລາຍງານວ່າເຊມເບີເລນຊາບ "ໂຄງສ້າງສັງຄົມຂອງອັງກິດ ກະທັ່ງກອບຄວາມຄິດຂອງຈັກກະວັດອັງກິດ ວ່າຈະບໍ່ຮອດພົ້ນຄວາມຍຸ່ງເຫຍີງຂອງສົງຄາມແມ້ນຈະຊະນະກໍຕາມ" ແລະດັງນັ້ນຈຶງຈະຍອມອ່ອນຕາມ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ວັນທີ່ 21 ສິງຫາ ຮິດແລຈິງສັ່ງລະດົມພົນທາງທະຫານຕໍ່ໂປແລນ ແຜນການສຳລັບການທັບທາງທະຫານໃນໂປແລນຂອງຮິດແລເມື່ອປາຍເດືອນສິງຫາຫຼືຕົ້ນເດືອນກັນຍານັ້ນຕ້ອງອາໄສການສະໜັບສະໜຸນໂດຍປະລິຍາຍຂອງໂຊວຽດ ສົນທິສັນຍາບໍ່ຮຸກຮານ (ສົນທິສັນຍາໂມໂລຕອຟ-ຮິບແບນທຣອພ) ລະຫວ່າງເຢຍລະມັນກັບສະຫະພາບໂຊວຽດ ພາຍໃຕ້ການນຳຂອງໂຈເຊຟ ສະຕາລິນ ຮວມພາກຜະໜວກລັບດ້ວຍຄວາມຕົກລົງແບ່ງໂປແລນລະຫວ່າງສອງປະເທດ ໃຈການສະໜອງຕໍ່ສົນທິສັນຍາໂມໂລຕອຟ-ຮິບແບນທຣອພ ອັງກິດແລະໂປແລນລົງນາມໃນພັນທະມິດທາງການທະຫານອັງກິດ-ໂປແລນເມື່ອວັນທີ 25 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1939 ເຊິ່ງຂັດກັບທີຮິບແບນທຣອພພະຍາກອນໄວ້ວ່າສົນທິສັນຍາທີເພິ່ງກໍ່ຕັ້ງນີ້ຈະຕັດຄວາມສັມພັນລະຫວ່າງອັງກິດ-ໂປແລນ ພັນທະມິດນີ້ ຮ່ວມກັບຂ່າວຈາກອິຕາລີທີ່ວ່າມຸດໂສລິນີຈະບໍ່ເຄົາລົບສົນທິສັນຍາເຫຼັກ ເຮັດໃຫ້ຮິດແລເລື່ອນການໂຈມຕີໂປແລນອອກໄປຈາກວັນທີ 25 ສິງຫາ ໄປເປັນ 1 ກັນຍາ ບໍ່ຈັກມື້ກ່ອນສົງຄາມເລິ່ມຕົ້ນ ຮິດແລພະຍາຍາມອອກອຸບາຍໃຫ້ອັງກິດວາງຕົວເປັນກາງໂດຍສະເໜີການຮັບປະກັນບໍ່ຮຸກຮານຕໍ່[[ຈັກກະວັດອັງກິດ]]ເມື່ອວັນທີ 25 ສິງຫາ ແລະໂດຍໃຫ້ຮິບແບນທຣອພສະເໜີແຜນສັນຕິພາບນາທີສຸດທ້າຍດ້ວຍຈຳກັດເວລາສັ້ນຢ່າງເປັນໄປບໍ່ໄດ້ໃນຄວາມພະຍາຍາມທີຈະກ່າວໂທດວ່າສົງຄາມເປັນຜົນຈາກຄວາມເຊື່ອຍຊາຂອງອັງກິດແລະໂປແລນ ເພື່ອໃຊ້ເປັນຂໍ້ອ້າງສຳລັບການບຸກຄອງທາງທະຫານຕໍ່ໂປແລນ ຮິດແລຈຶງອ້າງສິດທິເໜືອນະຄອນເສລີດານຊິກແລະສິດທິໃນຸຖະໜົນນອກອານ່ເຂດຂ້າມສະໜວນໂປແລນ ເຊິ່ງເຢຍລະມັນໄດ້ຍົກໃຫ້ພາຍໃຕ້ສົນທິສັນຍາແວຊາຍ ແມ້ນຄວາມກັງວົນຂອງຮິດແລວ່າອັງກິດອາດເຂົ້າແຊກແຊງ ທ້າຍທີ່ສຸດ ເຂົາບໍ່ໄດ້ຍຸດຕິເປົ້າໝາຍໃນອັນທີ່ຈະບຸກຄອງໂປແລນ ແລະວັນທີ 1 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1939 ເຢຍລະມັນກໍໄດ້ບຸກຄອງໂປແລນທາງຕາເວັນຕົກ ອັງກິດແລະຝະລັ່ງສະໜອງໂດຍປະກາດສົງຄາມຕໍ່ເຢຍລະມັນໃນວັນທີ 3 ກັນຍາ ເຊິ່ງໄດ້ສ້າງຄວາມປະຫຼາດໃຈແກ່ຮິດແລ ເຮັດໃຫ້ເຂົາຫັນໄປຫາຮິບແບນທຣອພແລະຖາມເຂົາຢ່າງໂກດໆ ວ່າ "ເອົາຈັງໃດທີນີ້" ຝະລັ່ງແລະອັງກິດບໍ່ໄດ້ປະຕິບັດຕາມການປະກາດຂອງຕົນໃນທັນທີແລະເມື່ອວັນທີ່ 17 ກັນຍາ ກອງທັບໂຊວຽດບຸກຄອງໂປແລນຈາກທາງຕາເວັນອອກ {{ຄຳເວົ້າ|ໂປແລນຈະບໍ່ມີວັນກຳໜົດຂຶ້ນໃໝ່ໃນຮູບຂອງສົນທິສັນຍາແວຊາຍ ເຊິ່ງບໍ່ໄດ້ຮັບປະກັນແຕ່ໂດຍສະເພາະເຢຍລະມັນ ແຕ່ຍັງຮວມເຖິງ...ລັດເຊຍ}} ອາໂດນ ຮິດແລ ສຸນທໍລະພົດຕໍ່ສາທາລະນະໃນດານຊິກ ປາຍເດືອນກັນຍາ ຄ.ສ. 1939 [[File:Bundesarchiv Bild 183-2008-0922-500, Reichstag, Begrüßung Adolf Hitler.jpg|thumb|upright|ສະມາຊິກໄຣຊ໌ສະທັກສະແດງຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ຮິດແລທີ່ໂຮງອຸປະຮາກຄອລລ໌ເມື່ອວັນທີ່ 6 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1939 ຫຼັງສິ້ນສຸດສຸດ[[ການບຸກຄອງໂປແລນ|ການທັບຕໍ່ໂປແລນ]]]] ການສູນເສຍໂປແລນຕາມມາດ້ວຍສິ່ງທີ່ນັກໜັງສືພິມຮ່ວມສະໄໝເອິ້ນວ່າ "[[ສົງຄາມລວງ]]" ຫຼືຊິດຄີກ ຮິດແລສັ່ງການໃຫ້ເກົາໄລແຕແຫ່ງໂປແລນຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ ອັລແບດ ຟອດແຕແລະອາທູ ໄກແຊ ທີ່ເພິ່ງໄດ້ຮັບແຕ່ງຕັ້ງໃໝ່ "ແຜງ[ພື້ນທີ່]ເປັນເຢຍລະມັນ" (Germanise) ແລະໃຫ້ສັນຍາແກ່ທັງສອງວ່າ "ຈະບໍ່ມີການຕັ້ງຄຳຖາມ" ເຖິງວິທີການໃຊ້ ດ້ວຍຄວາມລຳຄານໃຈຂອງຮິມເລີ ຟອດແຕໃຫ້ຊາວໂປແລນທ້ອງຖິ່ນລົງນາມໃນແບບເຊິ່ງປະກາດວ່າພວກເຂົາມີເລືອດເຢຍລະມັນແລະບໍ່ຕ້ອງໃຊ້ເອກະສານຫຼັກຖານອື່ນປະກອບ ແຕ່ອີກດ້ານໜຶ່ງ ໄກແຊເລິ່ມການລົນນະລົງລ້າງເຊື້ອຊາດຢ່າງໂຫດຮ້າຍຕໍ່ປະຊາກອນໂປແລນໃນອຳນາດຂອງເຂົາ ໄກແຊຈົ່ມກັບຮິດແລວ່າຟອດແຕອະນຸຢາດໃຫ້ຊາວໂປແລນຫຼາຍພັນຄົນໄດ້ຮັບການຍອມຮັບວ່າເປັນຊາວເຢຍລະມັນ "ໂດຍເຊື້ອຊາດ" ແລະດັງນັ້ນ ໃນມຸມມອງຂອງໄກແຊຈຶງເປັນອັນຕະລາຍຕໍ່ "ຄວາມບໍລິສຸດທາງເຊື້ອຊາດ" ຂອງເຢຍລະມັນ ຮິດແລບອກຮິມເລີແລະໄກແຊໃຫ້ຍອມຮັບຄວາມຂັບຂ້ອງກັບຟອດແຕ ແລະບໍ່ໃຫ້ພາດພິງເຖິງເຂົາ ການຈັດການກັບກໍລະນີພິພາດຟອດແຕ-ໄກແຊນັ້ນ ໄດ້ຖືກພັດທະນາເປັນຕົວຢ່າງຂອງທິດສະດີ "ເຮັດວຽກມຸ່ງສູ່ຟືແລ" ຂອງເຄີຊໍ ໝາຍຄວາມວ່າ ຮິດແລສັ່ງການຢ່າງຄຸມເຄືອແລະຄາດຫວັງໃຫ້ຜູ້ໃຕ້ບັງຄັບບັນຊາຂອງເຂົາດຳເນິນນະໂຍບາຍນັ້ນເອງ ອີກກໍລະນີພິພາດໜຶ່ງເກີດຂຶ້ນລະຫວ່າງຝ່າຍທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ດ້ານໜຶ່ງ ນຳໂດຍຮິມເລີແລະໄກແຊ ສະໜັບສະໜຸນການກວາດລ້າງເຊື້ອຊາດໂປແລນ ແລະອີກດ້ານໜຶ່ງ ນຳໂດຍ[[ເກີລິງ]]ແລະ[[ຮັນຟຣັງ]] ຂ້າຫຼວງໃຫຍ່ດິນແດນເນຣັລກໍແວນເມນທ໌ໃນໂປແລນເຂດຍຶດຄອງຮຽກຮ້ອງໃຫ້ປ່ຽນໂປແລນແມ່ນ "ຍຸ້ງສາງ" ຂອງໄຣຊ໌ ໃນການປະຊຸມເຊິ່ງຈັດທີ່ຄະລຶຫາດຄາລິນຮັນຂອງເກີລິງເມື່ອວັນທີ່ 12 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1940 ກໍລະນີພິພາດນີ້ເດີມໄດ້ຮັບການຕັດສິນເຫັນຊອບກັບມຸມມອງການສະແຫວງຫາປະໂຫຍດທາງເສດຖະກິດຂອງເກີລິງ-ຟຣັງເຊິ່ງຍຸດຕິການເນລະເທດຂະໜານໃຫຍ່ເຊິ່ງຮົບກວນເສດຖະກິດ ຢ່າງໃດກໍດີ ວັນທີ່ 15 ພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1940 ຮິມເລີນຳສະເໜີຮິດແລດ້ວຍບັນທຶກຂໍ້ຄວາມ "ບາງຄະຕິວ່າດ້ວຍການປະຕິບັດຕໍ່ປະຊາກອນຕ່າງດ້າວໃນທາງຕາເວັນອອກເຊິ່ງຮຽກຮ້ອງໃຫ້ຂັບໄລ່ປະຊາກອນຍິວທັງເອີລົບໄປຍັງແອຟິກາແລະລົດຖານະປະຊາກອນໂປແລນເຫຼືອລົງແມ່ນ "ຊົນຊັ້ນແຮງງານໄຮ້ຜູ້ນຳ" ຮິດແລເອິ້ນບັນທຶກຂໍ້ຄວາມຂອງຮິມເລີວ່າ "ດີແລະຖຶກຕ້ອງ" ເຂົາລະເລີຍເກີລິງແລະຟຣັງ ແລະນຳນະໂຍບາຍຂອງຮິມເລີ-ໄກແຊໄປປະຕິບັດໃນໂປແລນ ຮິດແລສັ່ງການໃຫ້ເສີມສ້າງກຳລັງທະຫານຕາມຊາຍແດນຕາເວັນຕົກຂອງເຢຍລະມັນ ແລະໃນເດືອນເມສາ ຄ.ສ. 1940 ກອງທັບເຢຍລະມັນບຸກຄອງດານມາກແລະນໍເວ ໃນເດຶອນພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1940 ກອງທັບຂອງຮິດແລໂຈມຕີຝະລັ່ງ ແລະລູກຊຳບວກ ເນເທີແລນແລະແບນຊິກ ໄຊຊະນະເຫຼົ່ານີ້ກະຕຸ້ນໃຫ້ມຸດໂສລິນີນຳອີຕາລີເຂົ້າພວກກັບຮິດແລໃນວັນທີ 10 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1940 ຝະລັ່ງຍອມຈຳນົນເມື່ອວັນທີ 22 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1940 ອັງກິດເຊິ່ງກອງທັບຖືກບີບບັງຄັບໃຫ້ອອກຈາກຝະລັ່ງທາງທະເລຈາກດັນເຄີກ ຍັງຄົງສູ້ຮົບຄຽງຂ້າງຈັກກະພົບອື່ນໆ ໃນຍຸດທະນາວີແອັດແລນຕິກ ຮິດແລທາບທາມສັນຕິພາບຕໍ່ອັງກິດ ເຊິ່ງຂະນະນີ້ນຳໂດຍ[[ວິນສະຕັນ ເຊີຣ໌ຊິລລ໌]]ແລະເມື່ອການທາບທາມນັ້ນຖືກປະຕິເສດ ເຂົາໄດ້ສັ່ງການປາລະເບີດສວຍໂອກາດຕໍ່ສະຫະລາຊະອານາຈັກໂຫມໂຮງສູ່ການບຸກຄອງສະຫະລາຊະອານາຈັກທີວາງແຜນໄວ້ຂອງຮິດແລແມ່ນຊຸດການໂຈມຕີເທິງອາກາດໃນຍຸດທະການເບຕາຍຕໍ່ຖານທັບອາກາດກອງທັບອາກາດອັງກິດ ແລະສະຖານີເລດ້າທາງຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ຂອງອັງກິດ ຢ່າງໃດກໍດີລຸບວັບເຟີຂອງເຢຍລະມັນບໍ່ສາມາດເອົາຊະນະກອງທັບອາກາດອັງກິດ ວັນທີ 27 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1940 ສົນທິສັນຍາໄຕພາຄີໄດ້ຮັບການລົງນາມໃນກຸງເບີລິນ ໂດຍຊາບຸໂຮ ຄຸຮຸສຸ ແຫ່ງຈັກກະວັດຢີ່ປຸ່ນ, ຮິດແລ ແລະລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດອີຕາລີ ຊີອາໂນ ຄວາມຕົກລົງດັງກ່າວພາຍຫຼັງຂະຫຍາຍໄປຮວມເຖິງຮົງກະລີ ໂລມາເນຍແລະບັນແກເລຍ ປະເທດເຫຼົ່ານີ້ຮູ້ຈັກກັນໃນກຸ່ມ[[ອັກສະປະເທດ]] ຈຸດປະສົງຂອງສົນທິສັນຍາຄື ເພື່ອຂັດຂວາງສະຫະລັດອາເມລິກາບໍ່ໃຫ້ສະໜັບສະໜຸນອັງກິດ ຈົນຮອດປາຍເດືອນຕຸລາ ຄ.ສ. 1940 ຄວາມເປັນເຈົ້າທາງອາກາດສຳລັບການບຸກຄອງອັງກິດ ປະຕິການສິງໂຕທະເລ ບໍ່ອາດບັນລຸໄດ້ ແລະຮິດແລສັ່ງການຕີໂສບສວຍທາງອາກາດຍາມກາງຄືນຕາມນະຄອນຕ່າງ ໆ ຂອງອັງກິດ ຮວມທັງລອນດອນ [[ພລີມັດ]]ແລະ[[ໂຄເວນທຣີ]] ໃນລະດູໃບໄມ້ຜລິ [[ຄ.ສ. 1941]] ຮິດແລຖືກເຮັດໄຂວ້ເຂວ່ຈາກແຜນການທາງຕາເວັນອອກໂດຍກິດຈະກຳທາງທະຫານໃນອາຟຣິກາເໜືອ ຄາບສະໝຸດບອລຂ່ານແລະຕາເວັນອອກກາງ ໃນເດືອນກຸມພາ ກອງທັບເຢຍລະມັນໄປຮອດລິເບຍເພື່ອສະໜັບສະໜຸນອີຕາລີ ໃນເດືອນເມສາ ຮິດແລສັ່ງການບຸກຄອງຍູໂກດລາເວຍ ແລະຕາມດ້ວຍການບຸກຄອງກຣີຊໃນເວລາອັນຮວດເຮັວ ໃນເດືອນພຶດສະພາ ກອງທັບເຢຍລະມັນຖືກສົ່ງໄປສະໜັບສະໜຸນກຳລັງກະບົດອິຮັກທີ່ສູ້ຮົບຕໍ່ອັງກິດແລະບຸກຄອງຄຣີດ ວັນທີ 23 ພຶດສະພາ ຮິດແລອອກຄຳສັ່ງຟືແລ ສະບັບທີ 30 === ທາງສູ່ຄວາມປາໄຊ === ເມື່ອວັນທີ 22 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1941 ໂດຍຝ່າຝືນສົນທິສັນຍາບໍ່ຮຸກຮານຮິດແລ-ສະຕາລິນທະຫານເຢຍລະມັນສາມລ້ານນາຍໂຈມຕີ[[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]]ໃນ[[ປະຕິບັດການບາບາຣອສຊາ]] ການບຸກຄອງນີ້ໄດ້ຍຶດພື້ນທີ່ໄດ້ກວ້າງໃຫຍ່ໄພສານ ຮວມທັງລັດບອນຕິກ [[ປະເທດເບລາລຸດ|ເບລາລຸດ]]ແລະ[[ປະເທດຍູເຄນ|ຍູເຄນ]] ຢ່າງໃດກໍດີ ການຮຸກຄືບຂອງເຢຍລະມັນຫຍຸດລົງບໍ່ໄກຈາກ[[ມອສໂກ|ກຸງມອສໂກ]]ໃນເດືອນທັນວາ ຄ.ສ. 1941 ໂດຍລະດູໜາວຂອງລັດເຊຍແລະການຕ້ານທານຢ່າງດຸເດືອດຂອງໂຊວຽດ ການຊຸມນຸມຂອງທະຫານໂຊວຽດກົງພົມແດນຕາເວັນອອກຂອງເຢຍລະມັນໃນລະດູໃບໄມ້ຜິ ຄ.ສ. 1941 ອາດເປັນເຫດໃຫ້ຮິດແລມາມີສ່ວນໃນຟຸກ ນັກ ຟອນ ("ບິນໄປຂ້າງໜ້າ) ເພື່ອຜະເຊີນໜ້າກັບຄວາມຂັດແຍ້ງອັນຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໄດ້ ວິກຕໍ ຊູໂວຣອຟ, ແອຣ໌ນ ໂທພິດ, ໂຈອາຄິມ ຮອບມັນ, ແອຣ໌ນ ນອລເທີ ແລະເດວິດ ເອຍວິງ ໄດ້ຖົກຖຽງກັນວ່າເຫດຜົນຢ່າງເປັນທາງການສຳລັບບາບາຣອສຊາທີ່ກອງທັບເຢຍລະມັນໃຫ້ນັ້ນເປັນເຫດຜົນແທ້ຈິງ ຄື ສົງຄາມປ້ອງກັນເພື່ອປົກປ້ອງການໂຈມຕີຂອງໂຊວຽດທີ່ກຽມການໄວ້ເມື່ອເດືອນກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1941 ຢ່າງໃດກໍດີ ທິດສະດີນີ້ຖືກຕິຕຽນນັກປະຫວັດສາດອາເມລິກັນ ເກີຮາດ ໄວເບີກເຄີຍປຽບຜູ້ສະໜັບສະໜຸນທິດສະດີສົງຄາມປ້ອງກັນກັບຜູ້ທີ່ເຊື່ອໃນ "ເທບນິຍາຍ" ການບຸກຄອງສະຫະພາບໂຂວຽດຂອງກອງທັບບົກເຢຍລະມັນເຖິງຂີດສຸດເມື່ອວັນທີ່ 2 ທັນວາ ຄ.ສ. 1941 ເມື່ອກອງພົນທະຫານຣາບທີ່ 258 ຮຸກເຂົ້າໄປພາຍໃນລັດສະໝີ 24 ກິໂລແມັດຈາກກຸງມອສໂກ ໄກ້ພໍທີ່ຈະເຫັນຍອດແຫຼມຂອງເຄມລິນ ຢ່າງໃດກໍດີ ພວກເຂົາບໍ່ໄດ້ກຽມການສຳລັບສະພາບອັນໂຫດຮ້າຍຂອງລະດູໜາວລັດເຊຍ ແລະກອງທັບໂຊວຽດຜັກດັນກອງທັບເຢຍລະມັນກັບມາເປັນລະຍະທາງກວ່າ 320 ກິໂລແມັດ ວັນທີ່ 7 ທັນວາ ຄ.ສ. 1941 ຢີ່ປຸ່ນໂຈມຕີເພີລຮາເບີ ລັດຮາວາຍ ສີ່ວັນໃຫ້ຫຼັງການປະກາດສົງຄາມຢ່າງເປັນທາງການຕໍ່ສະຫະລັດອາເມລິກາຂອງຮິດແລ ເຮັດໃຫ້ເຢຍລະມັນເຂົ້າສູ່ສົງຄາມກັບກຳລັງຜະສົມເຊິ່ງມີປະເທດຈັກກະວັດໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນໂລກ ຄື [[ຈັກກະວັດອັງກິດ]] ປະເທດອຸສາຫະກຳແລະເງິນທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນໂລກ ຄື [[ສະຫະລັດອາເມລິກາ]] ແລະປະເທດທີ່ມີກອງທັບໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນໂລກ ຄື [[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]] [[ຮູບ:Bundesarchiv Bild 183-1987-0703-507, Berlin, Reichstagssitzung, Rede Adolf Hitler.jpg|thumb|left|ຮິດແລລະຫວ່າງສຸນທໍລະພົດຕໍ່ໄຣຊ໌ສະທາກໂຈມຕີປະທານາທິບະດີສະຫະລັດ [[ແຟຣງກລິນ ດີ. ໂຣສເວລສ໌]] 11 ທັນວາ 1941]] == ຊ່ວງຊີວິດເລີ່ມຕົ້ນ == [[ຮູບ:Adolf_Hitler_infant_photo_(3x4_cropped).jpg|left|thumb|Hitler ຕອນ​ເປັນ​ເດັກ​ນ້ອຍ ( c. 1889–90)]] ຮິດເລີ ເກີດໃນວັນທີ 20 ເດືອນເມສາປີ 1889 ທີ່ເມືອງ Braunau am Inn, ເມືອງໃນອອສເຕຼຍ - ຮັງກາຣີ (ປະຈຸບັນ ອອສເຕຍ), ໃກ້ກັບຊາຍແດນເຢຍລະມັນ. {{Sfn|House of Responsibility}} {{Sfn|Bullock|1999}} ລາວ​ເປັນ​ລູກ​ທີ​ສີ່​ຂອງ​ລູກທັງໝົດ​ຫົກ​ຄົນ​ເກີດ​ກັບ ທ້າວ Alois Hitler ແລະ​ພັນ​ລະ​ຍາ​ຄົນ​ທີ​ສາມ​ຂອງ​ລາວ​, Klara Pölzl ​. ອ້າຍ​ເອື້ອຍ​ນ້ອງ​ສາມ​ຄົນ​ຂອງ Hitler - Gustav, Ida, ແລະ Otto - ໄດ້​ເສຍ​ຊີ​ວິດ​ໃນ​ໄວ​ເດັກ. {{Sfn|Kershaw|2008}} ຍັງມີຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນຄົວເຮືອນແມ່ນລູກໆຂອງ Alois ຈາກການແຕ່ງງານຄັ້ງທີສອງຂອງລາວ: Alois Jr. (ເກີດ 1882) ແລະ Angela (ເກີດ 1883). {{Sfn|Toland|1976}} ໃນ ຄສ 1892, ຄອບຄົວໄດ້ ຍ້າຍໄປ Passau, ເຢຍລະ ມັນ, ຫຼັງຈາກ ການເລື່ອນຊັ້ນຂອງ Alois ເປັນຜູ້ບໍລິຫານພາສີ ໃນ Passau . Hitler ແມ່ນມີອາຍຸສາມປີໃນເວລານັ້ນ. Alois ໄດ້​ຮັບ​ການເລື່ອນຊັ້ນ ​ແລະ​ຍົກ​ຍ້າຍ​ໄປ Linz ​, Austria​, ໃນ​ວັນ​ທີ 1 ເມ​ສາ 1893​, ແຕ່​ຄົນສ່ວນ​ທີ່​ເຫຼືອ​ຂອງ​ຄອບ​ຄົວ​ຍັງ​ຄົງ​ຢູ່​ໃນ Passau​. {{Sfn|Rosmus|2004}} ຢູ່ທີ່ນັ້ນ Hitler ໄດ້ຮັບແລະຮຽນຮູ້ພາສາ Bavarian , ແທນທີ່ຈະເປັນ ພາສາເຢຍລະມັນ Austrian, ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ການປາໄສຂອງລາວໂດດເດັ່ນ. {{Sfn|Keller|2010}} {{Sfn|Hamann|2010}} {{Sfn|Kubizek|2006}} ຄອບຄົວໄດ້ກັບຄືນໄປ ອອສເຕຼຍ ແລະ ຕັ້ງຖິ່ນຖານທີ່ Leonding ໃນ ວັນທີ 9 ເດືອນ ພຶດສະພາ 1894, {{Sfn|Rosmus|2004}} ແລະ ໃນເດືອນ ມິຖຸນາ 1895, Alois ໄດ້ອອກບໍານານໃນ Hafeld, ໃກ້ Lambach, ບ່ອນ ທີ່ລາວເຮັດຟາມ ປູກຝັງ ແລະ ລ້ຽງເຜິ້ງ. Hitler ໄປໂຮງຮຽນ {{Lang|de|[[Volksschule]]}} (ໂຮງ​ຮຽນ​ປະ​ຖົມ​ທີ່​ໄດ້​ຮັບ​ທຶນ​ຈາກ​ລັດ​) ຢູ່​ໃກ້ກັບ Fischlham . {{Sfn|Kubizek|2006}} {{Sfn|Hitler|1999}} ==ອ້າງອີງ== {{ລາຍການອ້າງອີງ}} ;ບັນນານຸກົມ {{refbegin|30em}} * {{cite book | last = Aigner | first = Dietrich | editor1-last = Koch | editor1-first = H.W | title = Aspects of the Third Reich | url = https://archive.org/details/aspectsofthirdre001933 | year = 1985 | publisher = MacMillan | location = London | chapter = Hitler's ultimate aims&nbsp;– a programme of world dominion? | isbn = 978-0-312-05726-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Bauer | first = Yehuda | title = Rethinking the Holocaust | url = https://archive.org/details/rethinkingholoca0000baue | publisher = Yale University Press | year = 2000 | page = [https://archive.org/details/rethinkingholoca0000baue/page/5 5] | isbn = 978-0-300-08256-2 | ref = harv }} * {{cite book | last = Beevor | first = Antony | authorlink = Antony Beevor | title = [[Berlin: The Downfall 1945]] | year = 2002 | publisher = Viking-Penguin Books | location = London | isbn = 978-0-670-03041-5 | ref = harv }} * {{cite journal | last1 = Beevor | first1 = Antony | last2 = Attar | first2 = Rob | title = The World in Flames | journal = BBC History Magazine | date = June 2012 | volume = 13 | issue = 6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Bendersky | first = Joseph W | title = A History of Nazi Germany: 1919–1945 | year = 2000 | publisher = Rowman & Littlefield | isbn = 978-1-4422-1003-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Bloch | first = Michael | title = Ribbentrop | url = https://archive.org/details/ribbentrop0000bloc | location = New York | publisher = Crown Publishing | year = 1992 | isbn = 978-0-517-59310-3 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Bonney | first = Richard | authorlink = Richard Bonney | title = The Nazi Master Plan, Annex 4: The Persecution of the Christian Churches | journal = Rutgers Journal of Law and Religion | year = 2001 | url = http://www.leics.gov.uk/the_nazi_master_plan.pdf | accessdate =7 June 2011 | ref = harv }} * {{cite book | last = Bullock | first = Alan | authorlink = Alan Bullock | title = Hitler: A Study in Tyranny | url = https://archive.org/details/hitlerstudyintyr0000bull_c8v9 | location = London | publisher = Penguin Books | year = 1962 | origyear = 1952 | isbn = 978-0-14-013564-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Bullock | first = Alan | authorlink = Alan Bullock | title = Hitler: A Study in Tyranny | year = 1999 | origyear = 1952 | publisher = Konecky & Konecky | location = New York | isbn = 978-1-56852-036-0 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Butler | first1 = Ewan | last2 = Young | first2 = Gordon | title = The Life and Death of Hermann Göring | url = https://archive.org/details/lifedeathofherma0000butl | publisher = [[David & Charles]] | location = Newton Abbot, Devon | year = 1989 | isbn = 978-0-7153-9455-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Carr | first = William | title = Arms, Autarky and Aggression | url = https://archive.org/details/armsautarkyaggre0000carr | publisher = Edward Arnold | location = London | year = 1972 | isbn = 978-0-7131-5668-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Conway | first = John S. | author-link = John S. Conway (historian) | title = The Nazi Persecution of the Churches 1933–45 | url = https://archive.org/details/nazipersecutiono0000jsco_m7j1 | year = 1968 | location = London | publisher = Weidenfeld & Nicolson | isbn = 978-0-297-76315-4 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Crandell | first = William F. | title = Eisenhower the Strategist: The Battle of the Bulge and the Censure of Joe McCarthy | journal = Presidential Studies Quarterly | year = 1987 | volume = 17 | issue = 3 | pages = 487–501 | ref = harv | jstor = 27550441 }} * {{cite book | last1 = Del Testa | first1 = David W | last2 = Lemoine | first2 = Florence | last3 = Strickland | first3 = John | title = Government Leaders, Military Rulers, and Political Activists | url = https://archive.org/details/governmentleader0000delt | year= 2003 | publisher = Greenwood Publishing Group | page = [https://archive.org/details/governmentleader0000delt/page/83 83] | isbn = 978-1-57356-153-2 | ref = harv }} * {{cite book | last = Dietrich | first = Otto | authorlink = Otto Dietrich | title = The Hitler I Knew: Memoirs of the Third Reich's Press Chief | url = https://archive.org/details/hitleriknewmemoi0000diet_a3m5 | publisher = Skyhorse | location = New York | year = 2010 | isbn = 978-1-60239-972-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Dollinger | first = Hans | title = The Decline and Fall of Nazi Germany and Imperial Japan: A Pictorial History of the Final Days of World War II | isbn = 978-0-517-12399-7 | year = 1995 | origyear = 1965 | publisher = Gramercy | location = New York | ref = harv }} * {{cite book | last = Downing | first = David | title = The Nazi Death Camps | year = 2005 | publisher = Gareth Stevens | series = World Almanac Library of the Holocaust | isbn = 978-0-8368-5947-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Evans | first = Richard J. | authorlink = Richard J. Evans | title = [[The Coming of the Third Reich]] | year = 2003 | publisher = Penguin Group | isbn = 978-0-14-303469-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Evans | first = Richard J. | title = The Third Reich in Power | url = https://archive.org/details/thirdreichinpowe0000evan_q2i7 | year = 2005 | publisher = Penguin Group | location = New York | isbn = 978-0-14-303790-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Evans | first = Richard J. | title = The Third Reich At War | url = https://archive.org/details/thirdreichatwar00evan_1 | year = 2008 | publisher = Penguin Group | location = New York | isbn = 978-0-14-311671-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fest | first = Joachim C. | author-link = Joachim Fest | title = The Face of the Third Reich | url = https://archive.org/details/faceofthirdreich0000fest_t9z2 | location = London | publisher = Weidenfeld & Nicolson | year = 1970 | isbn = 978-0-297-17949-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fest | first = Joachim C. | title = Hitler | url = https://archive.org/details/hitler0000joac | location = London | publisher = Weidenfeld & Nicolson | year = 1974 | origyear = 1973 | isbn = 978-0-297-76755-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fest | first = Joachim C. | title = Hitler | url = https://archive.org/details/hitler0000fest_f2e9 | year = 1977 | origyear = 1973 | publisher = Penguin | location = Harmondsworth | isbn = 978-0-14-021983-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fischer | first = Klaus P. | title = Nazi Germany: A New History | url = https://archive.org/details/nazigermanynewhi0000fisc_h7i6 | location = London | publisher = Constable and Company | year = 1995 | isbn = 978-0-09-474910-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fromm | first = Erich | authorlink = Erich Fromm | title = The Anatomy of Human Destructiveness | url = https://archive.org/details/anatomyofhumande0000eric_u1c1 | year = 1977 | origyear = 1973 | publisher = Penguin Books | location = London | isbn = 978-0-14-004258-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fulda | first = Bernhard | title = Press and Politics in the Weimar Republic | year = 2009 | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-954778-4 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Gellately | first = Robert | title = Reviewed work(s): Vom Generalplan Ost zum Generalsiedlungsplan by Czeslaw Madajczyk. Der "Generalplan Ost". Hauptlinien der nationalsozialistischen Planungs- und Vernichtungspolitik by Mechtild Rössler; Sabine Schleiermacher | journal = Central European History | volume = 29 | issue = 2 | year = 1996 | pages = 270–274 | ref = harv | doi = 10.1017/S0008938900013170 }} * {{cite book | last = Goldhagen | first = Daniel | authorlink = Daniel Goldhagen | title = [[Hitler's Willing Executioners|Hitler's Willing Executioners: Ordinary Germans and the Holocaust]] | year = 1996 | publisher = Knopf | location = New York | isbn = 978-0-679-44695-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hakim | first = Joy | authorlink = Joy Hakim | series = [[A History of US]] | title = War, Peace, and All That Jazz | volume = 9 | publisher = Oxford University Press | year = 1995 | location = New York | isbn = 978-0-19-509514-2 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Halperin | first1 = Samuel William | title = Germany Tried Democracy: A Political History of the Reich from 1918 to 1933 | url = https://archive.org/details/germanytrieddemo00halp | publisher = W.W. Norton | location = New York | year = 1965 | origyear = 1946 | isbn = 978-0-393-00280-5 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Hamann | first1 = Brigitte | authorlink1 = Brigitte Hamann | title = Hitler's Vienna: A Dictator's Apprenticeship | url = https://archive.org/details/hitlersviennadic00hama | publisher = Oxford University Press | location = New York | year = 1999 | others = Trans. Thomas Thornton | isbn = 978-0-19-512537-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hamann | first = Brigitte | title = Hitler's Vienna: A Portrait of the Tyrant as a Young Man | url = https://archive.org/details/hitlersviennadic0000hama_j7f5 | publisher = Tauris Parke Paperbacks | location = London; New York | year = 2010 | origyear = 1999 | others = Trans. Thomas Thornton | isbn = 978-1-84885-277-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hancock | first = Ian | authorlink = Ian Hancock | editor1-last = Stone | editor1-first = Dan | title = The Historiography of the Holocaust | url = https://archive.org/details/historiographyof0000unse_b1p8 | year = 2004 | publisher = Palgrave Macmillan | location = New York; Basingstoke | isbn = 978-0-333-99745-1 | chapter = Romanies and the Holocaust: A Reevaluation and an Overview | ref = harv }} * {{cite book | last = Heck | first = Alfons | authorlink = Alfons Heck | title = A Child of Hitler: Germany In The Days When God Wore A Swastika | url = https://archive.org/details/childofhitlerger0000heck | origyear = 1985 | year = 2001 | publisher = Renaissance House | location = Phoenix, AZ | isbn = 978-0-939650-44-6 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Heston | first1 = Leonard L. | last2 = Heston | first2 = Renate | title = The Medical Casebook of Adolf Hitler: His Illnesses, Doctors, and Drugs | url = https://archive.org/details/medicalcasebooko0000hest | year = 1980 | origyear = 1979 | publisher = Stein and Day | location = New York | isbn = 978-0-8128-2718-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hildebrand | first = Klaus | author-link = Klaus Hildebrand | title = The Foreign Policy of the Third Reich | location = London | publisher = Batsford | year = 1973 | isbn = 978-0-7134-1126-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hitler | first = Adolf | title = [[Mein Kampf]] | location = Boston | publisher = Houghton Mifflin | year = 1999 | origyear = 1925 | others = Trans. [[Ralph Manheim]] | isbn = 978-0-395-92503-4 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Hitler | first1 = Adolf | last2 = Trevor-Roper | first2 = Hugh | author2-link = Hugh Trevor-Roper | title = [[Hitler's Table Talk|Hitler's Table-Talk, 1941–1945: Hitler's Conversations Recorded by Martin Bormann]] | location = Oxford | publisher = Oxford University Press | year = 1988 | origyear = 1953 | isbn = 978-0-19-285180-2 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hitler | first = Adolf | title = Hitler's Table Talk, 1941–1944 | location = London | publisher = Enigma | year = 2000 | origyear = 1941–1944 | isbn = 1-929631-05-7 | url =https://archive.org/details/hitlerstabletalk0000hitl | format = | ref = harv }} * {{cite news | last = Jamieson | first = Alastair | title = Nazi leader Hitler really did have only one ball | newspaper = [[The Daily Telegraph]] | date = 19 November 2008 | url = http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/3481932/Nazi-leader-Hitler-really-did-have-only-one-ball.html | accessdate =27 May 2011 | ref = harv }} * {{cite book | last = Jetzinger | first = Franz | authorlink = Franz Jetzinger | title = Hitler's Youth | year = 1976 | origyear = 1956 | publisher = Greenwood Press | location = Westport, Conn | isbn = 978-0-8371-8617-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Joachimsthaler | first = Anton | others = Trans. Helmut Bögler | title = The Last Days of Hitler: The Legends, the Evidence, the Truth | url = https://archive.org/details/lastdaysofhitler0000joac_o3a8 | year = 1999 | origyear = 1995 | publisher = Brockhampton Press | location = London | isbn = 978-1-86019-902-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kee | first = Robert | authorlink = Robert Kee | title = Munich: The Eleventh Hour | url = https://archive.org/details/municheleventhho0000keer | publisher = Hamish Hamilton | location = London | year = 1988 | isbn = 978-0-241-12537-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Keegan | first = John | authorlink = John Keegan | title = The Mask of Command: A Study of Generalship | url = https://archive.org/details/maskofcommandstu0000keeg | publisher = Pimlico | location = London | year = 1987 | isbn = 978-0-7126-6526-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Keller | first = Gustav | title= Der Schüler Adolf Hitler: die Geschichte eines lebenslangen Amoklaufs | trans_title = The Student Adolf Hitler: The Story of a Lifelong Rampage | publisher = LIT | language = German | location = Münster | year = 2010 | isbn = 978-3-643-10948-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kellogg | first = Michael | title = The Russian Roots of Nazism White Émigrés and the Making of National Socialism, 1917–1945 | url = https://archive.org/details/russianrootsofna0000kell | publisher = Cambridge University Press | year = 2005 | isbn = 978-0-521-84512-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | author-link = Ian Kershaw | title = Hitler: 1889–1936: Hubris | url = https://archive.org/details/hitlerhubris00kers | location = New York | publisher = [[W. W. Norton & Company]] | year = 1999 | origyear = 1998 | isbn = 978-0-393-04671-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = The Nazi Dictatorship: Problems and Perspectives of Interpretation | url = https://archive.org/details/nazidictatorship00kers | edition = 4th | location = London | publisher = Arnold | year = 2000a | origyear = 1985 | isbn = 978-0-340-76028-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = Hitler, 1936–1945: Nemesis | url = https://archive.org/details/hitler193645neme0000kers_n4x3 | location = New York; London | publisher = W. W. Norton & Company | year = 2000b | isbn = 978-0-393-32252-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = Hitler: A Biography | url = https://archive.org/details/hitlerbiography0000kers | publisher = W. W. Norton & Company | location = New York | year = 2008 | isbn = 978-0-393-06757-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = The End: Hitler's Germany, 1944–45 | url = https://archive.org/details/endhitlersgerman0000kers_i7u7 | year = 2012 | publisher = Penguin | location = London | isbn = 978-0-14-101421-0 | edition = Paperback | ref = harv }} * {{cite book | last = Knickerbocker | first = H. R. | authorlink = Hubert Renfro Knickerbocker | title = Is Tomorrow Hitler's? 200 Questions On the Battle of Mankind | year=1941 | publisher = Reynal & Hitchcock | location = New York | ref = harv }} * {{cite journal | last = Koch | first = H. W. | title = Operation Barbarossa&nbsp;– The Current State of the Debate | journal = [[The Historical Journal]] | volume = 31 | issue = 2 | month = June | year = 1988 | pages = 377–390 | doi = 10.1017/S0018246X00012930 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kolb | first = Eberhard | authorlink = Eberhard Kolb | title = The Weimar Republic | origyear = 1984 | year = 2005 | isbn = 978-0-415-34441-8 | publisher = Routledge | location = London; New York | ref = harv }} * {{cite book | last = Kolb | first = Eberhard | year = 1988 | origyear = 1984 | title = The Weimar Republic | url = https://archive.org/details/weimarrepublic0000kolb | location = New York | publisher = Routledge | isbn = 978-0-415-09077-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kressel | first = Neil J. | title = Mass Hate: The Global Rise Of Genocide And Terror | url = https://archive.org/details/masshateglobalri0000kres | year = 2002 | publisher = Basic Books | location = Boulder | isbn = 978-0-8133-3951-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kubizek | first = August | title = The Young Hitler I Knew | url = https://archive.org/details/younghitleriknew0000kubi | authorlink = August Kubizek | year = 2006 | origyear = 1953 | publisher = MBI | location = St. Paul, MN | isbn = 978-1-85367-694-9 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kurowski | first = Franz | title = The Brandenburger Commandos: Germany's Elite Warrior Spies in World War II | url = https://archive.org/details/brandenburgerger0000kuro | publisher = Stackpole Books | series = Stackpole Military History series | location = Mechanicsburg, PA | year = 2005 | isbn = 978-0-8117-3250-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Langer | first = Walter C. | authorlink = Walter Charles Langer | title = [[The Mind of Adolf Hitler|The Mind of Adolf Hitler: The Secret Wartime Report]] | year = 1972 | origyear = 1943 | publisher = Basic Books | location = New York | isbn = 978-0-465-04620-1 | ref = harv}} * {{cite book | last = Larson | first = Erik | title = In the Garden of Beasts: Love, Terror, and an American Family in Hitler's Berlin | url = https://archive.org/details/ingardenofbeasts0000lars_a2r9 | publisher = Random House/Crown Publishing Group | location = New York, NY | year = 2011 | isbn = 978-0-307-40884-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Lichtheim | first = George | author-link = George Lichtheim | title = Europe In The Twentieth Century | url = https://archive.org/details/europeintwentiet0000lich | location = London | publisher = Sphere Books | year = 1974 | isbn = 978-0-351-17192-5 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Linge | first1 = Heinz | authorlink1 = Heinz Linge | others = Intro. [[Roger Moorhouse]] | title = With Hitler to the End: The Memoirs of Adolf Hitler's Valet | url = https://archive.org/details/withhitlertoendm00ling | year = 2009 | origyear = 1980 | publisher = Skyhorse Publishing | location = New York | isbn = 978-1-60239-804-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Maiolo | first = Joseph | title = The Royal Navy and Nazi Germany 1933–39: Appeasement and the Origins of the Second World War | year = 1998 | publisher = Macmillan Press | location = London | isbn = 978-0-333-72007-3 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Manvell | first1 = Roger | author1-link = Roger Manvell | last2 = Fraenkel | first2 = Heinrich | author2-link = Heinrich Fraenkel | title = Heinrich Himmler: The Sinister Life of the Head of the SS and Gestapo | url = https://archive.org/details/heinrichhimmlers0000manv | year = 2007 | origyear = 1965 | publisher = Greenhill; Skyhorse | location = London; New York | isbn = 978-1-60239-178-9 | ref = harv }} * {{cite book | last = Maser | first = Werner | title = Hitler: Legend, Myth, Reality | url = https://archive.org/details/hitler0000mase | year = 1973 | publisher = Allen Lane | location = London | isbn = 978-0-7139-0473-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Marrus | first = Michael | authorlink = Michael Marrus | title = The Holocaust in History | url = https://archive.org/details/holocaustinhisto0000marr_d3f8 | location = Toronto | publisher = Key Porter | year = 2000 | isbn = 978-0-299-23404-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = McNab | first = Chris | title = The Third Reich | publisher = Amber Books Ltd | year = 2009 | isbn = 978-1-906626-51-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Megargee | first = Geoffrey P. | title = War of Annihilation: Combat and Genocide on the Eastern Front, 1941 | url = https://archive.org/details/warofannihilatio0000mega | location = Lanham, Md | publisher = Rowman & Littlefield | year = 2007 | isbn = 978-0-7425-4482-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Messerschmidt | first = Manfred | title = [[Germany and the Second World War]] | volume = 1 | chapter = Foreign Policy and Preparation for War | location = Oxford | publisher = Clarendon Press | year = 1990 | editor1-last = Deist | editor1-first = Wilhelm | isbn = 978-0-19-822866-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Mitcham | first = Samuel W. | title = Why Hitler?: The Genesis of the Nazi Reich | url = https://archive.org/details/whyhitlergenesis0000mitc | year = 1996 | publisher = Praeger | location = Westport, Conn | isbn = 978-0-275-95485-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Murray | first = Williamson | title = The Change in the European Balance of Power | url = https://archive.org/details/changeineuropean0000murr | location = Princeton | publisher = Princeton University Press | year = 1984 | isbn = 978-0-691-05413-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Naimark | first = Norman M. | year = 2002 | title = Fires of Hatred: Ethnic Cleansing in Twentieth-Century Europe | url = https://archive.org/details/firesofhatred00norm | publisher = Harvard University Press | isbn = 978-0-674-00994-3 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Niewyk | first1 = Donald L. | last2 = Nicosia | first2 = Francis R. | title = The Columbia Guide to the Holocaust | url = https://archive.org/details/columbiaguidetot00niew | year = 2000 | publisher = Columbia University Press | location = New York | isbn = 978-0-231-11200-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = O'Donnell | first = James P. | authorlink = James P. O'Donnell | title = [[The Bunker (book)|The Bunker]] | publisher = Da Capo Press | location = New York | year = 2001 | origyear = 1978 | isbn = 978-0-306-80958-3 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Overy | first1 = Richard | last2 = Wheatcroft | first2 = Andrew | author-link = Richard Overy | title = The Road To War | url = https://archive.org/details/roadtowar00over | location = London | publisher = Macmillan | year = 1989 | isbn = 978-0-14-028530-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Overy | first = Richard | editor1-last = Lukes | editor1-first = Igor | editor2-last = Goldstein | editor2-first = Erik | title = The Munich Crisis, 1938: Prelude to World War II | url = https://archive.org/details/munichcrisis193800igor | year = 1999 | publisher = Frank Cass | location = London; Portland, OR | chapter = Germany and the Munich Crisis: A Mutilated Victory? | oclc = 40862187 | ref = {{sfnRef|Overy, .27.27The Munich Crisis.27.27|1999|p=207}} }} * {{cite book | last = Overy | first = Richard | authorlink = Richard Overy | editor1-last = Martel | editor1-first = Gordon | title = The Origins of the Second World War Reconsidered | url = https://archive.org/details/originsofsecondw00gord_0 | year = 1999 | publisher = Routledge | location = London | chapter = Misjudging Hitler | pages = [https://archive.org/details/originsofsecondw00gord_0/page/94 93]–115 | isbn = 978-0-415-16324-8 | ref = {{sfnRef|Overy, .27.27Origins of WWII Reconsidered.27.27|1999}} }} * {{cite book | last = Overy | first = Richard | title = The Dictators: Hitler's Germany, Stalin's Russia | url = https://archive.org/details/dictators00rich | publisher = Penguin Books | year = 2005 | isbn = 978-0-393-02030-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Payne | first = Robert | authorlink = Pierre Stephen Robert Payne | title = The Life and Death of Adolf Hitler | publisher = Hippocrene Books | location = New York, New York | year = 1990 | origyear = 1973 | isbn = 978-0-88029-402-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Plating | first = John D. | title = The Hump: America's Strategy for Keeping China in World War II | year = 2011 | publisher = Texas A&M University Press | location = College Station | series = Williams-Ford Texas A&M University military history series, no. 134 | isbn = 978-1-60344-238-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Redlich | first = Fritz R. | title = Hitler: Diagnosis of a Destructive Prophet | year = 2000 | month = September | publisher = Oxford University Press | pages = | isbn = 978-0-19-513631-9 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rees | first = Laurence | authorlink = Laurence Rees | title = [[The Nazis: A Warning from History]] | location = New York | publisher = New Press | year = 1997 | isbn = 978-0-563-38704-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rißmann | first = Michael | title = Hitlers Gott. Vorsehungsglaube und Sendungsbewußtsein des deutschen Diktators | location = Zürich München | publisher = Pendo | year = 2001 | isbn = 978-3-85842-421-1 | language = German | ref = harv }} * {{cite book | last = Roberts | first = G. | title = Stalin's Wars: From World War to Cold War, 1939–1953 | url = https://archive.org/details/stalinswarsfromw0000robe | location = New Haven | publisher = Yale University Press | year = 2006 | isbn = 0-300-11204-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Roberts | first = J. M. | author-link = John Roberts (historian) | title = A History of Europe | url = https://archive.org/details/historyofeurope0000robe | location = Oxford | publisher = Helicon | year = 1996 | isbn = 978-1-85986-178-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Roberts | first = Martin | title = The New Barbarism&nbsp;– A Portrait of Europe 1900–1973 | url = https://archive.org/details/portraitofeurope0000unse_o6l1 | year = 1975 | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-913225-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Robertson | first = Esmonde M. | title = Hitler's Pre-War Policy and Military Plans: 1933–1939 | url = https://archive.org/details/hitlersprewarpol0000esmo | publisher = Longmans | location = London | year = 1963 | oclc = 300011871 | ref = harv }} * {{cite book | last = Robertson | first = E. M. | editor1-first = Koch | editor1-last = H.W | title = Aspects of the Third Reich | url = https://archive.org/details/aspectsofthirdre001933 | year = 1985 | publisher = Macmillan | location = London | chapter = Hitler Planning for War and the Response of the Great Powers | isbn = 978-0-312-05726-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rosenbaum | first = Ron | authorlink = Ron Rosenbaum | title = [[Explaining Hitler: The Search for the Origins of His Evil]] | year = 1999 | publisher = Harper Perennial | isbn = 978-0-06-095339-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rosmus | first = Anna Elisabeth | year = 2004 | title = Out of Passau: Leaving a City Hitler Called Home | url = https://archive.org/details/isbn_9781570035081 | publisher = University of South Carolina Press | location = Columbia, S.C | isbn = 978-1-57003-508-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rothwell | first = Victor | title = The Origins of the Second World War | url = https://archive.org/details/originsofsecondw0000roth | year = 2001 | publisher = Manchester University Press | location = Manchester | isbn = 978-0-7190-5957-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rummel | first = Rudolph | authorlink = Rudolph Rummel | title = Death by Government | url = https://archive.org/details/deathby_rum_1994_00_3431 | year = 1994 | publisher = Transaction | location = New Brunswick, NJ | isbn = 978-1-56000-145-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Ryschka | first = Birgit | title = Constructing and Deconstructing National Identity: Dramatic Discourse in Tom Murphy's the Patriot Game and Felix Mitterer's in Der Löwengrube | date = 29 September 2008 | publisher = Peter Lang | isbn = 978-3-631-58111-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Sereny | first = Gitta | authorlink = Gitta Sereny | origyear = 1995 | year = 1996 | title = Albert Speer: His Battle With Truth | url = https://archive.org/details/albertspeerhisba00sere | publisher = Vintage | location = New York; Toronto | isbn = 0-679-76812-2 | ref = harv }} * {{cite book | last = Shirer | first = William L. | authorlink = William L. Shirer | title = [[The Rise and Fall of the Third Reich]] | publisher = Simon & Schuster | location = New York | year = 1960 | isbn = 978-0-671-62420-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Snyder | first = Timothy | authorlink = Timothy D. Snyder | title = [[Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin]] | publisher = Basic Books | location = New York | year = 2010 | isbn = 978-0-465-00239-9 | ref = harv }} * {{cite book | last = Speer | first = Albert | authorlink = Albert Speer | origyear = 1969 | year = 1971 | title = [[Inside the Third Reich]] | publisher = Avon | location = New York | isbn = 978-0-380-00071-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Spiro | first = Jonathan Peter | title = Defending the Master Race: Conservation, Eugenics, and the Legacy of Madison Grant | year = 2008 | publisher = University Press of Vermont | location = Lebanon, NH | isbn = 978-1-58465-715-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Stackelberg | first = Roderick | title = The Routledge Companion to Nazi Germany | url = https://archive.org/details/routledgecompani0000stac | year = 2007 | publisher = Routledge | location = New York | isbn = 978-0-415-30860-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Steigmann-Gall | first = Richard | authorlink = Richard Steigmann-Gall | title = The Holy Reich: Nazi Conceptions of Christianity, 1919–1945 | url = https://archive.org/details/holyreichnazicon0000stei | location = Cambridge; New York | publisher = Cambridge University Press | year = 2003 | isbn = 978-0-521-82371-5 | doi = 10.2277/978-0-521-82371-5 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Steinberg | first = Jonathan | title = The Third Reich Reflected: German Civil Administration in the Occupied Soviet Union, 1941-4 | journal = The English Historical Review | year = 1995 | month = June | volume = 110 | issue = 437 | pages = 620–651 | oclc = 83655937 | ref = harv | doi = 10.1093/ehr/CX.437.620 }} * {{cite book | last = Steiner | first = John Michael | title = Power Politics and Social Change in National Socialist Germany: A Process of Escalation into Mass Destruction | url = https://archive.org/details/powerpoliticssoc0000stei | year = 1976 | publisher = Mouton | location = The Hague | isbn = 978-90-279-7651-2 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Stolfi | first = Russel | title = Barbarossa Revisited: A Critical Reappraisal of the Opening Stages of the Russo-German Campaign (June–December 1941) | journal = [[The Journal of Modern History]] | year = 1982 | month = March | volume = 54 | issue = 1 | pages = 27–46 | doi = 10.1086/244076 | ref = harv }} * {{cite book | last = Tames | first = Richard | title = Dictatorship | url = https://archive.org/details/dictatorship0000tame_g0o2 | publisher = Heinemann Library | location = Chicago | year = 2008 | isbn = 978-1-4329-0234-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Le Tissier | first = Tony | title = Race for the Reichstag | publisher = Pen & Sword | year = 2010 | origyear = 1999 | isbn = 978-1-84884-230-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Toland | first = John | authorlink = John Toland | title = Adolf Hitler | publisher = Anchor Books | location = New York | year = 1992 | origyear = 1976 | isbn = 978-0-385-42053-2 | ref = harv }} * {{cite book | last = Trevor-Roper | first = Hugh | authorlink = Hugh Trevor-Roper | title = The Last Days of Hitler | year = 1987 | origyear = 1947 | publisher = University of Chicago Press | location = Chicago | isbn = 978-0-226-81224-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Vinogradov | first = V. K. | title = Hitler's Death: Russia's Last Great Secret from the Files of the KGB | url = https://archive.org/details/hitlersdeathruss0000vino | publisher = Chaucer Press | year = 2005 | isbn = 978-1-904449-13-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Weber | first = Thomas | title = Hitler's First War: Adolf Hitler, The Men of the List Regiment, and the First World War | url = https://archive.org/details/hitlersfirstwara0000webe | year = 2010 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford; New York | isbn = 978-0-19-923320-5 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Weinberg | first = Gerhard | title = Hitler's Private Testament of 2 May 1938 | journal = The Journal of Modern History | date = December 1955 | volume = 27 | issue = 4 | pages = 415–419 | oclc = 482752575 | doi = 10.1086/237831 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Weinberg | first = Gerhard | title = Hitler's Image of the United States | journal = The American Historical Review | date = December 1964 | volume = 69 | issue = 4 | pages = 1006–1021 | ref = harv | doi = 10.2307/1842933 }} * {{cite book | last = Weinberg | first = Gerhard | author-link = Gerhard Weinberg | title = The Foreign Policy of Hitler's Germany Diplomatic Revolution in Europe 1933–1936 | publisher = University of Chicago Press | location = Chicago, Illinois | year = 1970 | isbn = 978-0-226-88509-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Weinberg | first = Gerhard | title = The Foreign Policy of Hitler's Germany Starting World War II | url = https://archive.org/details/foreignpolicyofh0000wein | publisher = University of Chicago Press | year = 1980 | isbn = 978-0-226-88511-7 | location = Chicago, Illinois | ref = harv }} * {{cite book | last = Weinberg | first = Gerhard | title = Germany, Hitler, and World War II: Essays in Modern German and World History | url = https://archive.org/details/germanyhitlerwor0000wein_b8f0 | year = 1995 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | chapter = Hitler and England, 1933–1945: Pretense and Reality | isbn = 978-0-521-47407-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Welch | first = David | title = Hitler: Profile of a Dictator | url = https://archive.org/details/hitlerprofileofd0000welc | year = 2001 | publisher = Routledge | isbn = 978-0-415-25075-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Wheeler-Bennett | first = John | authorlink = John Wheeler-Bennett | title = The Nemesis of Power | location = London | publisher = Macmillan | year = 1967 | isbn = 978-1-4039-1812-3 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Wilt | first = Alan | authorlink = Alan F. Wilt | title = Hitler's Late Summer Pause in 1941 | journal = Military Affairs | date = December 1981 | volume = 45 | issue = 4 | pages = 187–191 | doi = 10.2307/1987464 | jstor = 1987464 | ref = harv }} * {{cite book | last = Winkler | first2 = Heinrich August | title = Germany: The Long Road West. Vol. 2, 1933–1990 | publisher = [[Oxford University Press]] | location = New York | year = 2007 | isbn = 978-0-19-926598-5 | ref = harv | others = Sager, Alexander (trans.) }} * {{cite book | last = Ziemke | first = Earl F. | title = Battle for Berlin: End of the Third Reich | series = Ballantine's Illustrated History of World War II | volume = Battle Book #6 | publisher = [[Ballantine Books]] | year = 1969<!--pre isbn--> | oclc = 23899 | ref = harv }} {{refend}} '''ອັງລີ''' {{refbegin|30em}} * {{cite web | last = Bazyler | first = Michael J. | title = Holocaust Denial Laws and Other Legislation Criminalizing Promotion of Nazism | date = 25 December 2006 | publisher = [[Yad Vashem]] | url = http://www1.yadvashem.org/yv/en/holocaust/insights/pdf/bazyler.pdf | format = PDF | accessdate = 7 January 2013 | ref = harv }} * {{cite news | title = Parkinson's part in Hitler's downfall | publisher = BBC News | date = 29 July 1999 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/406713.stm | accessdate =13 June 2011 | ref = {{sfnRef|BBC News, 1999}} }} * {{cite web | title = 1933&nbsp;– Day of Potsdam | publisher = City of Potsdam | url = http://www.potsdam.de/cms/beitrag/10000945/33981/ | accessdate = 13 June 2011 | ref = {{sfnRef|City of Potsdam}} | archive-date = 6 ມິຖຸນາ 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120606032402/http://www.potsdam.de/cms/beitrag/10000945/33981/ | url-status = dead }} * {{cite news | title = Documents: Bush's Grandfather Directed Bank Tied to Man Who Funded Hitler | date = 17 October 2003 | publisher = Fox News | url = http://www.foxnews.com/story/0,2933,100474,00.html | accessdate =16 October 2011 | ref = {{sfnRef|Fox News, 2003}} }} * {{cite web | title = Hitler's Last Days | publisher = MI5 Security Service | work = mi5.gov.uk | url = https://www.mi5.gov.uk/home/mi5-history/world-war-ii/hitlers-last-days.html | accessdate =5 January 2012 | ref = {{sfnRef|MI5, .27.27Hitler's Last Days.27.27}} }} * {{cite news | last = Evans | first = Richard J. | title = How the First World War shaped Hitler | newspaper = [[The Globe and Mail]] | date = 22 June 2011 | publisher = Phillip Crawley | url = http://www.theglobeandmail.com/arts/books-and-media/hitlers-first-war-by-thomas-weber/article4261721/ | accessdate =23 September 2012 | ref = harv }} * {{cite web | last = Frauenfeld | first = A. E | title = The Power of Speech | publisher = [[Calvin College]] | date = August 1937 | url = http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/machtrede.htm | accessdate = 19 October 2011 | ref = harv | archive-date = 6 ມິຖຸນາ 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140606094146/http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/machtrede.htm | url-status = dead }} * {{cite web | last = Glantz | first = David | authorlink = David Glantz | title = The Soviet‐German War 1941–45: Myths and Realities: A Survey Essay | publisher = Strom Thurmond Institute of Government and Public Affairs, [[Clemson University]] | format = PDF | location = Clemson, SC | date = 11 October 2001 | url = http://sti.clemson.edu/index.php?option=com_docman&task=doc_details&gid=189&Itemid=310 | accessdate = 12 December 2012 | ref = harv | archive-date = 18 ກຸມພາ 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150218155036/http://sti.clemson.edu/index.php?option=com_docman&task=doc_details&Itemid=310&gid=189 | url-status = dead }} * {{cite web | last = Goebbels | first = Joseph | title = The Führer as a Speaker | publisher = [[Calvin College]] | year = 1936 | url = http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/ahspeak.htm | accessdate = 19 October 2011 | ref = harv | archive-date = 4 ມິຖຸນາ 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140604083118/http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/ahspeak.htm | url-status = dead }} * {{cite news | last = Hinrichs | first = Per | publisher = Spiegel Online | title = Des Führers Pass: Hitlers Einbürgerung | trans_title = The Führer's Passport: Hitler's Naturalisation | date = 10 March 2007 | language = German | url = http://www.spiegel.de/panorama/zeitgeschichte/0,1518,470844,00.html | accessdate =16 October 2011 | ref = harv }} * {{cite web | last = Kotanko | first = Florian | title = House of Responsibility | publisher = | year = | month = | url = http://www.hrb.at/index.php?path=languages/english/body.php | accessdate = 8 January 2013 | ref = {{sfnRef|House of Responsibility}} | archive-date = 13 ພະຈິກ 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131113231404/http://www.hrb.at/index.php?path=languages/english/body.php | url-status = dead }} * {{cite web | title = Introduction to the Holocaust | publisher = [[United States Holocaust Memorial Museum]] | url = http://www.ushmm.org/wlc/article.php?lang=en&ModuleId=10005143 | accessdate =17 October 2011 | ref = {{sfnRef|Holocaust Memorial Museum}} }} * {{cite web | title = Eingabe der Industriellen an Hindenburg vom November 1932 | trans_title = Letter of the industrialists to Hindenburg, November 1932 | publisher=Glasnost–Archiv | url=http://www.glasnost.de/hist/ns/eingabe.html | accessdate =16 October 2011 | ref = {{sfnRef|Letter to Hindenburg, 1932}} }} * {{cite journal | last = Longerich | first = Heinz Peter | authorlink = Peter Longerich | title = Hitler's Role in the Persecution of the Jews by the Nazi Regime | chapter = 15. Hitler and the Mass Shootings of Jews During the War Against Russia | publisher = Emory University | location = Atlanta | year = 2003 | url = http://www.hdot.org/en/trial/defense/pl1/15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120722085727/http://www.hdot.org/en/trial/defense/pl1/15 | archivedate = 22 ກໍລະກົດ 2012 | accessdate = 31 July 2013 | ref = {{sfnRef|Longerich, Chapter 15|2003}} | url-status = dead }} * {{cite journal | last = Longerich | first = Heinz Peter | title = Hitler's Role in the Persecution of the Jews by the Nazi Regime | chapter = 17. Radicalisation of the Persecution of the Jews by Hitler at the Turn of the Year 1941–1942 | publisher = Emory University | location = Atlanta | year = 2003 | url = http://www.hdot.org/en/trial/defense/pl1/17 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090709111759/http://www.hdot.org/en/trial/defense/pl1/17 | archivedate = 9 ກໍລະກົດ 2009 | accessdate = 31 July 2013 | ref = {{sfnRef|Longerich, Chapter 17|2003}} | url-status = dead }} * {{cite web | last = McMillan | first = Dan | title = Review of Fritz, Stephen G., ''Ostkrieg: Hitler's War of Extermination in the East'' | publisher = H-Genocide, H-Net Reviews | year = 2012 | month = October | url = http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=35868 | accessdate = 16 October 2012 | ref = harv }} * {{cite journal | title = Der Hitler-Prozeß vor dem Volksgericht in München | trans_title = The Hitler Trial Before the People's Court in Munich | language = German | year = 1924 | ref = {{sfnRef|Munich Court, 1924}} | postscript = . }} * {{cite journal | author = Office of Strategic Services | title = The Nazi Master Plan: The Persecution of the Christian Churches | journal = Rutgers Journal of Law and Religion | year = 1945 | publisher = Cornell Law Library | location = Ithaca, NY | pages = 6–7 | oclc = 320083040 | url = http://org.law.rutgers.edu/publications/law-religion/nurinst1.shtml | ref = {{sfnRef|Office of Strategic Services, 1945}} | access-date = 2013-08-25 | archive-date = 2013-09-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130926204151/http://org.law.rutgers.edu/publications/law-religion/nurinst1.shtml | url-status = dead }} * {{cite web | url = http://www.ns-archiv.de/personen/hitler/oesterreich/staatsbuergerschaft.php | title = Hitler ersucht um Entlassung aus der österreichischen Staatsangehörigkeit | trans_title = Hitler's official application to end his Austrian citizenship | date = 7 April 1925 | publisher= NS-Archiv | language = German | accessdate=13 April 2012 | ref = {{sfnRef|NS-Archiv, 7 April 1925}} }} * {{cite web | last = Phayer | first = Michael | title = The Response of the Catholic Church to National Socialism | year = 2000 | work = The Churches and Nazi Persecution | publisher = Yad Vashem | format = PDF | url = http://www.yadvashem.org/yv/en/education/courses/life_lessons/pdfs/lesson8_4.pdf | ref = harv | access-date = 2013-08-25 | archive-date = 2019-01-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190120033233/https://www.yadvashem.org/yv/en/education/courses/life_lessons/pdfs/lesson8_4.pdf | url-status = dead }} * {{cite news | last = Sharkey | first = Joe | title = Word for Word/The Case Against the Nazis; How Hitler's Forces Planned To Destroy German Christianity | newspaper = The New York Times | date = 13 January 2002 | url = http://www.nytimes.com/2002/01/13/weekinreview/word-for-word-case-against-nazis-hitler-s-forces-planned-destroy-german.html?pagewanted=all | accessdate =7 June 2011 | ref = harv }} * {{cite news | title = Leni Riefenstahl | date=10 September 2003 | work = [[The Daily Telegraph]] | publisher = [[Telegraph Media Group|TMG]] | location = [[London]] | issn = 0307-1235 | oclc = 49632006 | url = http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1440991/Leni-Riefenstahl.html?pageNum=3 | accessdate = 10 May 2013 | ref = {{sfnRef|.27.27The Daily Telegraph.27.27, 2003}} }} * {{cite news | title = Man of the Year | work = Time Magazine | publisher = Time | date = 2 January 1939 | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,760539-1,00.html | accessdate = 22 May 2008 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080607103145/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,760539-1,00.html | archivedate = 7 ມິຖຸນາ 2008 | deadurl = no | ref = {{sfnRef|.27.27Time.27.27, January 1939}} | url-status = dead }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080607103145/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,760539-1,00.html |date=7 ມິຖຸນາ 2008 }} * {{cite news | title = Seven Years War? | work = Time Magazine | publisher = Time | date = 2 October 1939 | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,789000,00.html | accessdate = 30 August 2008 | ref = {{sfnRef|.27.27Time.27.27, October 1939}} | archive-date = 9 ມີນາ 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080309075838/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,789000,00.html | url-status = dead }} * {{cite news | title = Germany: Second Revolution? | date = 2 July 1934 | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,754321,00.html | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080417000456/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,754321-2,00.html | work = Time Magazine | publisher = Time | accessdate = 15 April 2013 | archivedate = 17 ເມສາ 2008 | ref = {{sfnRef|.27.27Time.27.27, 1934}} | url-status = dead }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080417000456/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,754321-2,00.html |date=17 ເມສາ 2008 }} * {{cite web | title = Poles: Victims of the Nazi Era: The Invasion and Occupation of Poland | work = ushmm.org | publisher = United States Holocaust Memorial Museum | url = http://www.ushmm.org/education/resource/poles/poles.php | accessdate=26 May 2013 | ref = {{sfnRef|US Holocaust Memorial Museum}} }} * {{cite web | last = Wilson | first = Bee | title = Mein Diat&nbsp;– Adolf Hitler's diet | publisher = [[Questia]] | work = New Statesman | location = UK | date = 9 October 1998 | accessdate =22 May 2008 | url = http://www.questia.com/library/1G1-21238666/mein-diat | ref = harv }} {{subscription required}} {{refend}} ==ອ່ານຕື່ມ== ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== * {{cite web|title=Adolf Hitler|url=http://vault.fbi.gov/adolf-hitler|work=The Vault|publisher=FBI Records}} * {{cite web|title=Hitler and his officers|url=http://www.ww2incolor.com/gallery/movies/hitler_color|work=World War II Movies in Color|publisher=WW2inColor|access-date=2013-08-25|archive-date=2005-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20051126074323/http://www.ww2incolor.com/gallery/movies/hitler_color|url-status=dead}} {{lifetime|1889|1945|}} {{DEFAULTSORT:ອາໂດນ ຮິດແລ}} [[ໝວດ:ນາຊີ]] [[ໝວດ:ນາຍົກລັດຖະມົນຕີເຢຍລະມັນ]] [[ໝວດ:ຂ້າຕົວ]] [[ໝວດ:ຊາວໂອຕະລິດ]] s7abbnl1vc1tzrpm3ekuobeqehkad4g 0 8320 129712 125983 2026-08-06T19:30:12Z InternetArchiveBot 13695 Add 5 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129712 wikitext text/x-wiki '''ກຸ່ມພາສາໂລມັງ''' ({{lang-en|Romance languages}}, {{lang-fr|Langues romanes}}) ແມ່ນສາຂາໜຶ່ງຂອງ[[ຕະກູນພາສາອິນໂດ-ເອີຣົບ]] ແລະແມ່ນກຸ່ມພາສາເຊິ່ງກາຍພັນມາຈາກ[[ພາສາລາແຕັງ]]. ປະກອບດ້ວຍ [[ພາສາຝະລັ່ງ]] [[ພາສາອິຕາລີ]] [[ພາສາແອສະປາໂຍນ|ພາສາສະເປນ]] [[ພາສາປອກຕຸຍການ]] [[ພາສາລູມານີ]] ແລະ [[ພາສາກາຕາລັງ]] ຯລຯ. ມີຜູ້ເວົ້າພາສາໃນກຸ່ມນີ້ທົ່ວໂລກຫຼາຍກວ່າ 700 ລ້ານຄົນ. ==ອ້າງອີງ== <references/> ;ບັນນານຸກົມ '''''ໂດຍລວມ:''''' * {{cite book| title=The Romance Languages | url=https://archive.org/details/romancelanguages0000unse_i5s5 |last1=Harris |first1=Martin |last2=Vincent |first2=Nigel |year=1988 |location=London |publisher=Routledge}} * {{cite book| title=The Romance Languages | url=https://archive.org/details/romancelanguages0000posn |last=Posner |first=Rebecca |year=1996 |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press}} * {{cite book| title=Romance Languages: A Historical Introduction | url=https://archive.org/details/romancelanguages0000alki |last1=Alkire |first1=Ti |last2=Rosen |first2=Carol |year=2010 |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press}} <!-- Not clear we need more introductory books here, esp. in a foreign language * {{cite book |title=Die romanischen Sprachen. Eine einführende Übersicht |last1=Lindenbauer |first1=Petrea |last2=Metzeltin |first2=Michael |last3=Thir |first3=Margit |year=1995 |publisher=G. Egert |location=Wilhelmsfeld}} * {{cite book |title=Las lenguas románicas estándar. Historia de su formación y de su uso |last=Metzeltin |first=Michael |year=2004 |publisher=Academia de la Llingua Asturiana |location=Uviéu}} --> '''''ການປ່ຽນແປງຂອງສຽງ:''''' * {{cite book| title=From Latin to Romance in Sound Charts |last=Boyd-Bowman |first=Peter |year=1980 |location=Washington, D.C. |publisher=Georgetown University Press}} '''''ຄຳສັບ:''''' * {{cite book |title=Lexikon der Romanistischen Linguistik. (LRL, 12 volumes) |last1=Holtus |first1=Günter |last2=Metzeltin |first2=Michael |last3=Schmitt |first3=Christian |year=1988–1005 |publisher=Niemeyer |location=Tübingen}} '''''ພາສາຝະລັ່ງ:''''' * {{cite book| title=The French language: present and past | url=https://archive.org/details/frenchlanguagepr0000pric |last=Price |first=Glanville |year=1971 |publisher=Edward Arnold}} * Lodge, R. Anthony (1993). French: From dialect to standard. London: Routledge * Lodge, R. Anthony ; Veken, Cyril (translation into French 1997), Le Français : histoire d'un dialecte devenu langue. Fayard * {{cite book| title=An introduction to Old French |last1=Kibler |first1=William W. |year=1984 |publisher=Modern Language Association of America |location=New York}} '''''ພາສາປອກຕຸຍການ:''''' * {{cite book| title=From Latin to Portuguese, Historical Phonology and Morphology of the Portuguese Language |edition=2nd |last=Williams |first=Edwin B. |year=1968 |publisher=University of Pennsylvania}} '''''ພາສາແອສະປາໂຍນ:''''' * {{cite book| title=A History of the Spanish Language | url=https://archive.org/details/historyofspanish0000penn |last=Penny |first=Ralph |year=2002 |edition=2nd |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press}} * {{cite book| title=Historia de la Lengua Española |last=Lapesa |first=Rafael |year=1981 |location=Madrid |publisher=Editorial Gredos}} * {{cite book| title=Dialectología Española |last=Vicente |first=Alonso Zamora |year=1967 |edition=2nd |location=Madrid |publisher=Editorial Gredos}} '''''ພາສາອິຕາລີ:''''' * {{cite book| title=I Dialetti delle Regioni d'Italia |last1=Devoto |first1=Giacomo |last2=Giacomelli |first2=Gabriella |year=2002 |edition=3rd |location=Milano |publisher=RCS Libri (Tascabili Bompiani)}} * {{cite book| title=Il Linguaggio d'Italia |last1=Devoto |first1=Giacomo |year=1999 |location=Milano |publisher=RCS Libri (Biblioteca Universale Rizzoli)}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == * [http://iedo.brillonline.nl/dictionaries/content/latin/index.html Michael de Vaan, ''Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages,'' Brill, 2008, 826pp. (part available freely online)] * [http://www.reference-global.com/series/lrl ''Lexikon der Romanistischen Linguistik (LRL),'' edd. Holtus / Metzeltin / Schmitt]{{Dead link|date=ກັນຍາ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://books.google.at/books?id=LRumIF1TLVkC&printsec=frontcover&dq=Las+lenguas+rom%C3%A1nicas+est%C3%A1ndar.+Historia+de+su+formaci%C3%B3n+y+de+su+uso&cd=1#v=onepage&q&f=false Michael Metzeltin, ''Las lenguas románicas estándar. Historia de su formación y de su uso'', Oviedo, 2004] * [http://www.orbilat.com/ Orbis Latinus, site on Romance languages] * [http://www6.ocn.ne.jp/~wil/ Hugh Wilkinson's papers on Romance Languages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501100652/http://www6.ocn.ne.jp/~wil/ |date=2011-05-01 }} * [http://hotword.dictionary.com/romance/?utm_source=HP&utm_campaign=Internal&utm_medium=Promo&utm_content=Carousel1 Spanish is a Romance language, but what does that have to do with the type of romance between lovers?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130313235253/http://hotword.dictionary.com/romance/?utm_source=HP&utm_campaign=Internal&utm_medium=Promo&utm_content=Carousel1 |date=2013-03-13 }}, dictionary.com * [http://www.nativlang.com/romance-languages/ Comparative Grammar of the Romance Languages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220311112148/http://www.nativlang.com/romance-languages/ |date=2022-03-11 }} [[ໝວດ:ກຸ່ມພາສາໂລມັງ|*]] 6a8qgxrji3i5g2493pk613azk0as83t 0 8340 129704 120889 2026-08-06T18:59:13Z InternetArchiveBot 13695 Add 6 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129704 wikitext text/x-wiki ໃນ[[ພາສາສາດ]] '''ຄຳ''' ({{lang-en|word}}, {{lang-fr|mot}}) ແມ່ນໜ່ວຍຂອງ[[ພາສາ]]ທີ່ສື່ເຖິງຄວາມໝາຍເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍ[[ພະຍາງ]]ນຶ່ງຄຳຫຼືຫຼາຍກວ່າ. ປົກກະຕິແລ້ວໃນແຕ່ລະຄຳຈະມີ[[ເຄົ້າ]]ຂອງຄຳສະແດງເຖິງຄວາມໝາຍແລະແຫຼ່ງກຳເໜີດຂອງຄຳນັ້ນ ໂດຍການນຳຄຳຫຼາຍຄຳມາປະກອບກັນຈະທຳໃຫ້ເກີດ[[ວະລີ]]ຫຼື[[ປະໂຫຍກ]]ເຊິ່ງໃຊ້ສື່ຄວາມໝາຍໃຊ້ຄັກຫຼາຍຍິ່ງຂຶ້ນໄປ. ==ອ້າງອີງ== <references/> ;ບັນນານຸກົມ * {{cite book | title = Core Syntax: A Minimalist Approach | url = https://archive.org/details/coresyntaxminima0000adge | last=Adger | first=David | year=2003 | location = Oxford | publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-924370-0}} * {{cite book | title = Literacy: An Introduction to the Ecology of Written Language | url = https://archive.org/details/literacyintroduc0000bart | author = Barton, David | publisher = Blackwell Publishing | year = 1994 | page = [https://archive.org/details/literacyintroduc0000bart/page/96 96]}} * {{cite book | title = English Word-formation | url = https://archive.org/details/englishwordforma0000baue | author = Bauer, Laurie | year = 1983 | location = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-28492-9}} * Brown, Keith R. (Ed.) (2005) Encyclopedia of Language and Linguistics (2nd ed.). Elsevier. 14 vols. * {{cite book | title = The Cambridge Encyclopedia of the English Language | url = https://archive.org/details/cambridgeencyclo00crys | author = Crystal, David | year = 1995 | edition = 1 | location = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-40179-8}} * {{cite book | title = Meeting the Standards in Secondary English: A Guide to the ITT NC | author = Fleming, Michael et al. | year = 2001 | publisher = Routledge | page = 77 | isbn = 0-415-23377-1}} * {{Cite book| last=Goddard |first=Cliff |year=2002 |chapter=The search for the shared semantic core of all languages |editor=Cliff Goddard and Anna Wierzbicka |title=Meaning and Universal Grammar: Theory and Empirical Findings |volume=Volume I |location=Amsterdam |publisher=John Benjamins |pages=5–40 |url=http://www.une.edu.au/lcl/nsm/pdf/Goddard_Ch1_2002.pdf| postscript=<!--None-->}} * {{cite book | title = English Words: Structure, History, Usage | url = https://archive.org/details/englishwords0000unse | author = Katamba, Francis | year = 2005 | publisher = Routledge | isbn = 0-415-29893-8}} * {{cite book | title = Word-formation in English | url = https://archive.org/details/wordformationine0000plag | author = Plag, Ingo | year = 2003 | location = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-52563-2}} * {{cite book |last=Wierzbicka |first=Anna |year=1996 |title=Semantics: Primes and Universals |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-870002-4}} == ເບິ່ງຕື່ມ == * [[ປະໂຫຍກ]] == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == * [http://www.sussex.ac.uk/english/documents/essay---what-is-a-word.pdf What Is a Word?] – a working paper by [[Larry Trask]] (see [http://www.sussex.ac.uk/english/research/projects/linguisticspapers] for attribution), Department of Linguistics and English Language, [[University of Sussex]]. * For a different type of views cf. [http://ssrn.com/abstract=2016136 Wor(L)d- Spaces: The Definition of ‘Word’] Encyclopedia of Science of Language, Polimetrica Onlus, 2007. Milan, Italy. [[ໝວດ:ພາສາສາດ]] [[ໝວດ:ຄຳ (ພາສາສາດ)|*]] l5nncwsgr3mz52h07nk3765zfak93fn 0 8551 129714 122994 2026-08-06T19:33:01Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129714 wikitext text/x-wiki {{ປັບພາສາ}} {{ຕ້ອງການອ້າງອີງ}} [[ຮູບ:Airbus_A318_FGUGC.jpg|300px|thumbnail]] '''Airbus A318''' ແມ່ນ ສະມາຊິກ ຂະຫນາດນ້ອຍສຸດ ຂອງຄອບຄົວຂອງ A320 Airbus ຂອງ [http://cweco.co.kr/ ສັ້ນ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220704212749/http://cweco.co.kr/ |date=2022-07-04 }} , ການຂະຫນາດກາງ ລະດັບຄວາມ, ແຄບ ຮ່າງກາຍ , ສາຍການບິນ Jet ຜູ້ໂດຍສານ ການຄ້າ ຜະລິດຕະພັນ ໂດຍ Airbus ອຸດສາຫະກໍາ . A318 ປະຕິບັດ ເຖິງ 132 ຜູ້ໂດຍສານ ແລະ ມີລະດັບຄວາມ ສູງສຸດຂອງ 3.100 nmi ( 5,700 ກິໂລແມັດ ; 3.600 mi ) . ສະພາແຫ່ງ ສຸດທ້າຍ ຂອງເຮືອບິນ ທີ່ໃຊ້ເວລາ ສະຖານທີ່ໃນ Toulouse , ປະເທດຝຣັ່ງ . ເຮືອບິນ ທີ່ມີ ອັດຕາການ ປະເພດ ທົ່ວໄປທີ່ມີ ສະບັບພາສາ ຂອງຄອບຄົວ A320 Airbus ອື່ນທັງຫມົດ , [http://www.benics.co.kr/ ໃຫ້] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220520164200/https://www.benics.co.kr/ |date=2022-05-20 }} ທົດລອງ ຂອງຄອບຄົວ A320 ທີ່ມີຢູ່ແລ້ວ ເພື່ອບິນເຮືອບິນ ທີ່ບໍ່ມີ ຄວາມຕ້ອງການ ສໍາລັບ ການຝຶກອົບຮົມ ໃນຕໍ່ຫນ້າ . ມັນ ແມ່ນ ເຮືອບິນ ການຄ້າ ທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ການຢັ້ງຢືນໂດຍ ຫະພາບເອີຣົບ ອົງການ ຄວາມປອດໄພຂອງ ການບິນ ສໍາລັບການ ປະຕິບັດງານ ວິທີການ , ໃຫ້ ການບິນ ຢູ່ທີ່ ສະຫນາມບິນ ດັ່ງກ່າວ ເປັນ ລອນດອນ ນະຄອນ. A318 ເຂົ້າ ການບໍລິການ ໃນ ເດືອນກໍລະກົດ ປີ 2003 ທີ່ມີ ຊາຍແດນ ສາຍການບິນ . ພີ່ນ້ອງ ກັບ ສະບັບພາສາ ຂອງຄອບຄົວ A320 Airbus ອື່ນໆ, ມັນ [http://www.gidaechan.kr/ ໄດ້ຂາຍ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220706030654/http://www.gidaechan.kr/ |date=2022-07-06 }} ຢູ່ໃນ ພຽງແຕ່ ຈໍານວນ ຂະຫນາດນ້ອຍ ທີ່ມີຄໍາສັ່ງ ຈໍານວນທັງຫມົດ ສໍາລັບການ ພຽງແຕ່ 81 ເຮືອບິນ ທີ່ຕັ້ງໄວ້ ເປັນ 30 ເດືອນພະຈິກ ປີ 2012 [http://siminfund.or.kr/ ແລະ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325212149/https://siminfund.or.kr/ |date=2022-03-25 }} ຫຼັງຈາກ 2 ຍົກເລີກ ຕິດຕໍ່ກັນ ແລະ ການຈັດສົ່ງການ ສຸດທ້າຍ ໃນ H1 2013 ຄໍາ ສັ່ງ ໃນປັດຈຸບັນ ແມ່ນ ເປົ່າ ກັບ 79 ເຮືອບິນ ສົ່ງ . <ref name="Airbus Orders June 2013">{{cite web|url=http://www.airbus.com/fileadmin/backstage/orders_deliveries_table/Orders_Deliveries_June_2013_Airbus.xls|publisher=Airbus|title=Airbus Orders June 2013|accessdate=12 August 2013}}</ref> ==ອ້າງອີງ== {{reflist}} == ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ == {{Commons category|Airbus A318}} * [http://www.airbus.com/en/aircraftfamilies/a320/ Official Airbus website of the A320 aircraft family] * {{Cite book|last1=Norris|first1=Guy and Mark Wagner|title=Airbus|url=https://archive.org/details/airbus0000norr|location=Osceola, Wisconsin|publisher=MBI Publishing|year=1999|isbn=0-7603-0677-X|ref={{harvid|Norris|Wagner|1999}}}} [[ໝວດ:ເຮືອບິນ]] [[ໝວດ:ສາຍການບິນ]] 8w4y6rjlzfpifvr5f23pqj3f5d0a32t 0 8554 129711 128337 2026-08-06T19:27:23Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129711 wikitext text/x-wiki {{ປັບພາສາ}}[[ຮູບ:F-15E Strike Eagle.jpg|300px|thumbnail]] <ref name=":0" />'''McDonnell Douglas''' (ໃນປັດຈຸບັນ '''Boeing''') '''ການໂຈມຕີ Eagle F-15E''' ແມ່ນທັງຫມົດສະພາບອາກາດ fighter multirole,<ref name=":0">{{cite web |url=http://www.boeing.com/boeing/defense-space/military/f15/ |title=Boeing: F-15E Strike Eagle |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date= |website=Boeing Defense, Space & Security |publisher= The Boeing Company|accessdate=2015-01-18}}</ref> ມາຈາກການ McDonnell Douglas F-15 Eagle. ໄດ້ F-15E ໄດ້ອອກແບບໃນປີ 1980 ສໍາລັບໄລຍະຍາວ, interdiction ຄວາມໄວສູງໂດຍບໍ່ມີການອາໄສຢູ່ໃນໄພຫຼືເຮືອບິນເອເລັກໂຕຣນິກສົງຄາມ. ສະຫະລັດທະຫານອາກາດ (USAF) Eagles F-15E ການໂຈມຕີສາມາດແຍກອອກຈາກສະຫະລັດ Eagle ອື່ນໆ variants ໂດຍ camouflage darker ແລະ້ມັນເຊື້ອໄຟສອດຄ່ອງເຫັນຕາມການໄດ້ຮັບເຄື່ອງຈັກໃນການ. ການໂຈມຕີ Eagle ໄດ້ແຈກຢາຍສໍາລັບການປະຕິບັດງານທາງທະຫານໃນອີຣັກ, ຖານແລະລີເບຍ. ໃນລະຫວ່າງການປະຕິບັດງານເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ F-15E ໄດ້ປະຕິບັດການໂຈມຕີເລິກຕໍ່ເປົ້າຫມາຍທີ່ມີມູນຄ່າສູງ, ລາດຕະເວນທາງອາກາດການສູ້ຮົບ, ແລະສະຫນັບສະຫນູນທາງອາກາດຢ່າງໃກ້ຊິດສໍາລັບຫລາຍແດ່ຕ. ມັນໄດ້ເຫັນການປະຕິບັດຢູ່ໃນຄວາມຂັດແຍ່ງຕໍ່ມາ, ແລະໄດ້ຮັບການສົ່ງອອກໄປຫຼາຍປະເທດ. == ອ້າງອີງ == {{reflist}} == ບັນນານຸກົມ == {{Refbegin}} * {{Cite book|last=Clancy|first=Tom|title=Fighter Wing|year=1996|url=https://archive.org/details/fighterwingguide0000clan_a6q7|location=London|publisher=HarperCollins, 1995|isbn=0-00-255527-1|ref={{harvid|Clancy|1995}}}} * Davies, Steve. ''Combat Legend, F-15 Eagle and Strike Eagle''. London: Airlife Publishing, 2002. ISBN 1-84037-377-6. * Davies, Steve. ''Boeing F-15E Strike Eagle, All-Weather Attack Aircraft''. London: Airlife Publishing, 2003. ISBN 1-84037-378-4. * Davies, Steve. ''F-15E Strike Eagle Units In Combat 1990–2005''. London: Osprey Publishing, 2005. ISBN 1-84176-909-6. * Davies, Steve and Doug Dildy. ''F-15 Eagle Engaged: The World's Most Successful Jet Fighter''. Oxford, UK: Osprey Publishing, 2007. ISBN 1-84603-169-9. * {{Cite book|last=Donald|first=David|chapter=F-15E Strike Eagle|title=[[World Airpower Journal]]|volume=21|year=|publisher=AIRtime Publishing, 1995}} * Jenkins, Dennis R. ''McDonnell Douglas F-15 Eagle, Supreme Heavy-Weight Fighter''. Hinckley, UK: Midland Publishing, 1998. ISBN 1-85780-081-8. * Rininger, Tyson. ''F-15 Eagle at War''. St. Paul, Minnesota: Zenith Imprint, 2009. ISBN 0-7603-3350-5. * Smallwood, William L. ''Strike Eagle: Flying the F-15E In The Gulf War.'' London: Brassey's, 1994. ISBN 978-1-57488-122-6. {{Refend}} == ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ == {{Commons category|F-15E Strike Eagle}} * [https://web.archive.org/web/20121217074722/http://www.af.mil/information/factsheets/factsheet.asp?fsID=102 F-15E USAF fact sheet] * [http://www.boeing.com/defense-space/military/f15/index.htm F-15E page] and [http://www.boeing.com/defense-space/military/f15/f-15k/index.html F-15K page on Boeing.com] * [http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=2286 F-15E on USAF National Museum web site] * [http://www.f-15e.info/ F-15E.info, a dedicated F-15E site] [[ໝວດ:ເຮືອບິນ]] [[ໝວດ:ເຮືອບິນທະຫານ]] lgp0fprtme7o09ph67q4jp6jaki62cf 0 8556 129693 125951 2026-08-06T18:47:22Z InternetArchiveBot 13695 Add 3 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129693 wikitext text/x-wiki [[File:Sukhoi Su-30LL demonstrator flying along the runway at Zhangjiajie Hehua Airport less than 1 metre off the ground.jpg|300px|right|Sukhoi Su - 30]] '''Sukhoi Su - 30''' ( ສຽງ : СухойСу - 30 ; ອົງການເນໂຕ້ ການລາຍງານ ຊື່ : Flanker C ) ເປັນ ນ້ໍາ ເຄື່ອງຈັກໃນການ , ສອງ ບ່ອນນັ່ງ ເຮືອບິນ fighter maneuverable Super ພັດທະນາໂດຍ ບໍລິສັດ Sukhoi ການບິນ ພາສາລັດເຊຍ . ມັນເປັນ fighter multirole <ref>{{cite web |url=http://www.sukhoi.org/eng/planes/military/su30mk/ |title=Su-30MK page |publisher=Sukhoi |accessdate=3 July 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110713010216/http://www.sukhoi.org/eng/planes/military/su30mk/ |archivedate=13 July 2011 |df=dmy-all }}</ref> ສໍາລັບທຸກ ດິນຟ້າອາກາດ , ທາງອາກາດ ກັບ ທາງອາກາດແລະ ຄະ interdiction ເລິກ ທາງອາກາດ ເພື່ອຢູ່ດ້ານ . ການ Su - 30 ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນ ອອກ ເປັນໂຄງການຂອງ ການພັດທະນາ ພາຍ ໃນຄອບຄົວຂອງ Sukhoi Su - 27 ໂດຍ Sukhoi . ແຜນ ການອອກແບບ ດັ່ງກ່າວໄດ້ ປັບປຸງ ແລະ ຊື່ ດັ່ງກ່າວໄດ້ເຮັດ ຢ່າງເປັນທາງການ ໂດຍ ການ ປ້ອງກັນປະເທດ ກະຊວງ ພາສາລັດເຊຍ ໃນປີ 1996. ຂອງຄອບຄົວຂອງ Flanker , ພຽງແຕ່ Su - 27 , Su - 30 , Su -34 ແລະ Su - 35 ໄດ້ຮັບການ ຄໍາສັ່ງ ເຂົ້າໄປໃນ ການຜະລິດ serial ໂດຍ ປ້ອງກັນປະເທດ ກະຊວງ . ຄົນອື່ນ ໄດ້ ທັງຫມົດ , ເຊັ່ນ: Su - 37 , ໄດ້ prototypes . ການ Su - 30 ມີ ສອງສາຂາ ທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ສະບັບ , ຜະລິດຕະພັນ ໂດຍ ອົງການຈັດຕັ້ງ ການແຂ່ງຂັນ : KnAAPO ແລະ Irkut ບໍລິສັດ , ທັງສອງ ທີ່ມາ ພາຍໃຕ້ການຊີ້ ກຸ່ມ Sukhoi ຂອງ . KnAAPO ຜະລິດຕະພັນ ໄດ້ Su - 30MKK ແລະ Su - 30MK2 , ເຊິ່ງໄດ້ຖືກ ອອກແບບມາ ສໍາລັບ ແລະ ຈະຂາຍໃຫ້ຈີນ , ແລະຕໍ່ມາ ອິນໂດເນເຊຍ , Venezuela ແລະຫວຽດນາມ. ເນື່ອງຈາກ ການມີສ່ວນຮ່ວມ KnAAPO ຈາກ ໄລຍະຕົ້ນຂອງ ການພັດທະນາ Su - 35 , ນີ້ແມ່ນ ພື້ນຖານການ ເປັນ ສະບັບພາສາ ທັງສອງ ບ່ອນນັ່ງ ຂອງ ກາງຊຸມປີ 1990 , Su - 35 . ຈີນ ໄດ້ເລືອກ ເປັນ radar ອາຍຸ ແຕ່ ສີມ້ານ ນັ້ນ canards ສາມາດ ໄດ້ຮັບການ ຍົກເວັ້ນ ໃນການກັບຄືນ ສໍາລັບ payload ເພີ່ມຂຶ້ນ . ມັນເປັນ fighter ມີທັງ ດີກວ່າ ອາກາດ ແລະ ການໂຈມຕີ ຄວາມສາມາດ , ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ຄ້າຍຄືກັນກັບ USF - 15E ໄດ້. Number build: 630+<ref>{{cite web |url=http://tangosix.rs/2013/25/07/zbog-cega-srbija-nece-suhoj |title=Zbog čega Srbija neće Suhoje? |publisher=TangoSix.rs |date=July 25, 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.defencenow.com/news/393/delivery-of-su-30-mki-fighters-for-iaf-to-get-delayed-due-to-hals-limited-assembly-line.html |title=Delivery of Su-30 MKI Fighters for IAF to get Delayed Due to HAL's Limited Assembly Line |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222043553/http://www.defencenow.com/news/393/delivery-of-su-30-mki-fighters-for-iaf-to-get-delayed-due-to-hals-limited-assembly-line.html |archivedate=22 February 2014 |df=dmy-all }}</ref><ref name=RiaNo>{{cite web |author= |url=http://en.ria.ru/military_news/20140213/187463225/Russian-Air-Force-to-Get-21-Su-30-Fighter-Jets-in-2014.html |title=Russian Air Force to Get 21 Su-30 Fighter Jets in 2014 |publisher=RIA Novosti |date=2014-02-13}}</ref><ref name="auto">The Military Balance 2017</ref><ref name="iarex.ru">{{cite web|url=http://www.iarex.ru/articles/55081.html|title=Поставки боевых самолетов в Вооруженные Силы России в 2017 году|publisher=|accessdate=24 March 2018}}</ref> == ອ້າງອີງ == <references/> == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == {{reflist}} * {{Cite book |last=Gordon |first=Yefim and Peter Davison |title=Sukhoi Su-27 Flanker |year=2006 |url=https://archive.org/details/sukhoisu27flanke0000gord |publisher=Specialty Press, 2006 |isbn=978-1-58007-091-1 |ref={{harvid|Gordon|Davison}}}} * {{Cite book |editor-last=Eden |editor-first=Paul |title=The Encyclopedia of Modern Military Aircraft |year=2006 |url=https://archive.org/details/encymodernmilita0000unse |location=London, UK |publisher=Amber Books, 2004 |isbn=1-904687-84-9 |ref={{harvid|Eden|2004}}}} * {{cite book |last=Gordon |first=Yefim |title=Sukhoi Su-27 Flanker: Air Superiority Fighter |publisher=Airlife Publishing, 1999 |isbn=1-84037-029-7 |ref={{harvid|Gordon|1999}}}} * {{Cite book |editor-last=Williams |editor-first=Mel |title=Superfighters: The Next Generation of Combat Aircraft |year=2002 |url=https://archive.org/details/superfightersnex0000unse |chapter=Sukhoi 'Super Flankers' |location=Norwalk, Connecticut |publisher=AIRtime Publishing Inc., 2002 |isbn=1-880588-53-6 |ref={{harvid|Williams|2002}}}} == ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ == * [http://www.flickr.com/groups/sukhoi30/pool/ Sukhoi Su-30 Photo Pool on Flickr] * [http://www.sukhoi.org/eng/planes/military/su30mk/ Su-30MK page on Sukhoi.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713010216/http://www.sukhoi.org/eng/planes/military/su30mk/ |date=2011-07-13 }} * [http://www.milavia.net/aircraft/su-30/su-30.htm Su-30 page on Milavia.net] * [http://www.globalsecurity.org/military/world/russia/su-30.htm Su-30 page on GlobalSecurity.org] * [http://www.airforce-technology.com/projects/su_30mk Su-30MK page on Airforce-Technology.com] * [http://www.airrecognition.com/index.php?option=com_content&task=view&id=256 Sukhoi Su-30MK Su-30MKM fighter aircraft(Air recognition)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141202104806/http://www.airrecognition.com/index.php?option=com_content&task=view&id=256 |date=2014-12-02 }} * [http://www.ausairpower.net/APA-Flanker.html Sukhoi Flankers – The Shifting Balance of Regional Air Power] * [http://www.vectorsite.net/avsu27.html Su-27 Series at Greg Goebel's AIR VECTORS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060925134033/http://www.vectorsite.net/avsu27.html |date=2006-09-25 }} * [http://www.sci.fi/~fta/Su-30.htm Su-30 page on Fighter Tactics Academy site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060925142137/http://www.sci.fi/~fta/Su-30.htm |date=2006-09-25 }} * [http://www.ausairpower.net/TE-Flankers-Aug03.pdf Asia's Advanced Flankers on ausairpower.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060114210627/http://www.ausairpower.net/TE-Flankers-Aug03.pdf |date=2006-01-14 }} * [http://youtube.com/watch?v=YwCDP8SJCIk YouTube video], [http://www.patricksaviation.com/videos/search/?q=su-30 Su-30 Videos on patricksaviation.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012180344/http://patricksaviation.com/videos/search/?q=su-30 |date=2007-10-12 }}, [http://www.flightlevel350.com/aviation_videos.php?airplane=Sukhoi+Su-30 Su-30 Videos on flightlevel350.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060904013736/http://www.flightlevel350.com/aviation_videos.php?airplane=Sukhoi+Su-30 |date=2006-09-04 }} * [http://www.airliners.net/open.file/1300906/L/ Malaysian SU-30MKM image on airliners.net] * [http://www.mars.slupsk.pl/fort/sukhoi/default.htm Sukhoi Su-30 story in colours at mars.slupsk.pl] [[ໝວດ:ເຮືອບິນ]] [[ໝວດ:ເຮືອບິນທະຫານ]] 87hqgfdcz37wz9q8ayzo4srn29fidkq 0 8562 129756 104232 2026-08-06T20:49:08Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129756 wikitext text/x-wiki {{ປັບພາສາ}}[[ຮູບ:Eurocopter LE TIGRE - Flickr - besopha.jpg|300px|thumbnail]] '''Eurocopter Tiger''' ເປັນສີ່ລັ່ງ, helicopter ການໂຈມຕີຄູ່ແຝດວິສະວະກໍາທີ່ທໍາອິດທີ່ເຂົ້າໄປໃນການບໍລິການໃນປີ 2003. ມັນແມ່ນຜະລິດຕະພັນໂດຍ Eurocopter, ບໍລິສັດ successor ເພື່ອAérospatialeແລະພະແນກ helicopter Daimler-Benz Aerospace AG ຂອງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ຜູ້ທີ່ກໍານົດວ່າມັນເປັນການ EC 665. ໃນເຢຍລະມັນແມ່ນເປັນທີ່ຮູ້ຈັກເປັນ Tiger ໄດ້; ໃນປະເທດຝຣັ່ງແລະສະເປນມັນຖືກເອີ້ນວ່າ Tigre ໄດ້. ການພັດທະນາຂອງ Tiger ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໃນໄລຍະສົງຄາມເຢັນ, ມັນໄດ້ມີຈຸດປະສົງເບື້ອງຕົ້ນເປັນເວທີ helicopter ້ຢາຈະຖືກນໍາໃຊ້ຕໍ່ກັບການສະແດງພື້ນທີ່ເປັນ Soviet ຂອງຕາເວັນຕົກຂອງເອີຣົບ. ເນື່ອງຈາກໄລຍະເວລາການພັດທະນາຍາວນານໃນໄລຍະທີ່ສະຫະພາບ Soviet ໄດ້ລາຍສັນຕິ, ປະເທດຝຣັ່ງແລະເຢຍລະມັນໄດ້ເລືອກທີ່ຈະດໍາເນີນການກັບ Tiger ໄດ້, ການພັດທະນາມັນເປັນ helicopter ການໂຈມຕີເປັນ multirole ແທນທີ່ຈະ, ການບັນລຸການພ້ອມປະຕິບັດງານໃນປີ 2008. ==ອ້າງອີງ== {{reflist}} {{refbegin}} * {{cite book |editor-last=Eden |editor-first=Paul |title=The Encyclopedia of Modern Military Aircraft |url=https://archive.org/details/encymodernmilita0000unse |location=London, UK |publisher=Amber Books |year=2004 |isbn=1-904687-84-9 |ref={{harvid|Eden|2004}}}} * {{cite journal |last=Hoyle |first=Craig |title= World Air Forces Directory |journal= [[Flight International]] |date= 13–19 December 2011|volume= 180|issue= 5321|pages=pp. 26–52 |issn=0015-3710}} * {{cite journal |last=Hoyle |first=Craig |title= World Air Forces Directory |journal= [[Flight International]] |date= 11–17 December 2012|volume= 182|issue= 5370 |pages=pp. 40–64 |issn=0015-3710}} * {{cite book |last=Jackson |first=Paul |title=Jane's All The World's Aircraft 2003–2004 |year=2003 |publisher=Jane's Information Group |location=Coulsdon, UK |isbn=0-7106-2537-5}} * {{cite book |last = Krotz |first = Ulrich |url = http://books.google.co.uk/books?id=IC2K_Kz6SuYC&printsec=frontcover |title = Flying Tiger: International Relations Theory and the Politics of Advanced Weapons |publisher = Oxford University Press |year = 2011 |isbn = 0-1997-5993-6}} * {{cite journal |last = Moxon |first = Julian |url = http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%201685.html |title = Worth its stripes |journal = Flight International |date =7–13 June 1995 |volume= 147|number= No. 4475 |pages = pp. 102–107|issn=0015-3710}} * {{cite book |last = McGowen |first = Stanley S. |title = Helicopters: An Illustrated History of their Impact |url = https://archive.org/details/helicoptersillus0000mcgo |location = Santa Barbara, California |publisher = ABC-CLIO |year = 2005 |isbn = 1-85109-468-7}} {{refend}} == ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ == {{Commons|Eurocopter Tiger}} * [http://www.eurocopter.com/site/FO/scripts/siteFO_contenu.php?mode=&lang=EN&noeu_id=95&page_id=49 Tiger HAP at Eurocopter.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061110062601/http://www.eurocopter.com/site/FO/scripts/siteFO_contenu.php?mode=&lang=EN&noeu_id=95&page_id=49 |date=2006-11-10 }} * [http://www.eurocopter.com/site/FO/scripts/siteFO_contenu.php?mode=&noeu_id=101&lang=EN Tiger UHT at Eurocopter.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061110063655/http://www.eurocopter.com/site/FO/scripts/siteFO_contenu.php?mode=&noeu_id=101&lang=EN |date=2006-11-10 }} * [http://www.deutschesheer.de/portal/a/heer/kcxml/04_Sj9SPykssy0xPLMnMz0vM0Y_QjzKLd483NzMESYGYZu7m-pEwsaCUVH1fj_zcVH1v_QD9gtyIckdHRUUAaHfiKw!!/delta/base64xml/L2dJQSEvUUt3QS80SVVFLzZfR183NkI!?yw_contentURL=%2FC1256F870054206E%2FW269WHKC391INFODE%2Fcontent.jsp Tiger UHT at Deutschesheer.de (German Army's website)] * [http://www.defensenews.com/paris/video.php?id=53 Tigre at the 2007 [[Paris Airshow]]] * [http://www.army-technology.com/projects/tiger/ Project information on the EC665 Tiger helicopter]{{Dead link|date=ກັນຍາ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ໝວດ:ເຮລີກົບແຕ]] 727p0qnlylvpt74norhnsinelmtq46m 0 8567 129780 122511 2026-08-06T21:25:15Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129780 wikitext text/x-wiki {{ປັບພາສາ}}[[ຮູບ:Victory Day Parade 2005-18.jpg|300px|thumbnail]] '''ເຕ-80''' ([[ພາສາອັງກິດ|ອັງກິດ]]: T-80) ເປັນທີສາມ, ການຜະລິດຕົ້ນຕໍ tank ຮົບ (MBT) ການອອກແບບແລະຜະລິດຕະພັນໃນສະຫະພາບ Soviet. ການພັດທະນາຂອງ T-64 A, ມັນໄດ້ເຂົ້າໄປໃນການບໍລິການໃນປີ 1976 ແລະນີ້ແມ່ນການ້ການຜະລິດທໍາອິດທີ່ຈະຕິດເຄື່ອງຈັກໃນການ turbine ອາຍແກັສສໍາລັບ Propulsion ຕົ້ນຕໍ. [ຄວນລະວັງ 1] t-80U ຖຶກຜະລິດໃນໂຮງງານຜະລິດຢູ່ໃນ Omsk, ປະເທດລັດເຊຍ, ໃນຂະນະທີ່ T-80UD ແລະໃນຕໍ່ຫນ້າ, ການພັດທະນາ T-84 ຍັງສືບຕໍ່ໄດ້ຮັບການຜະລິດໄດ້ໃນ Ukraine. T-80 ແລະ variants ຂອງຕົນຢູ່ໃນການບໍລິການໃນ Belarus, Cyprus, Kazakhstan, <ref name="ReferenceA">Kolekcja Czołgi Świata, Issue 8{{Page needed|date=September 2010}}</ref> ປາກິສຖານ, ຣັດເຊຍ, ເກົາຫລີໃຕ້, ແລະ Ukraine. ການອອກແບບຫົວຫນ້າຂອງ T-80 ນີ້ແມ່ນວິສະວະກອນພາສາລັດເຊຍ Nikolay Popov.<ref name=lenta>{{Cite news|first=|last=|title=Умер создатель "летающего танка" |url=http://www.lenta.ru/news/2008/02/06/popov/|work= [[Lenta]] |publisher=|date=2008-02-06 |accessdate=2008-02-28}}</ref> ==ອ້າງອີງ== {{reflist}} ==ບັນນານຸກົມ== {{Refbegin}} *{{Cite news| year = 2007 | periodical = Kolekcja Czołgi Świata | title = T-80BW | issue = 8 | publisher = Oxford Educational | location = Poland | id = ISBN 978-83-7425-773-2{{Clarify|reason=ISBN can't be found in any search engines|date=May 2009}} | url = | language = Polish | accessdate = }}{{Verify credibility|date=July 2009}} * {{Cite book|last=Baryatinskiy |first= Mikhail |year=2007 |title=Main Battle Tank T-80 |url=https://archive.org/details/mainbattletankt80000bari |location= Hersham, UK |publisher=Ian Allan |isbn=978-0-7110-3238-5}} * {{cite web |last= Dejong |first= Bruce |url= http://fmso.leavenworth.army.mil/red-star/issues/JAN95/JAN95.HTML#THREAT |title= T-80U Main Battle Tank |work= Red Thrust Star |publisher= US Army |date= January 1995 |access-date= 2013-12-14 |archive-date= 2008-02-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080204045636/http://fmso.leavenworth.army.mil/Red-Star/issues/JAN95/JAN95.HTML#THREAT |url-status= dead }} *{{Cite book| last = Foss | first = Christopher | title = Jane's Armour & Artillery, 2005-2006 | publisher = Jane's Information Group | location = Coulsdon | year = 2005 | isbn = 978-0-7106-2686-8 }} * {{cite web |last= Grau |first= Lester W. |url= http://fmso.leavenworth.army.mil/Red-Star/issues/JAN97/JAN97.HTML#RUSSIAN |title= Russian-Manufactured Armored Vehicle Vulnerability in Urban Combat: The Chechnya Experience |work= Red Thrust Star |publisher= US Army |date= January 1997 |access-date= 2013-12-14 |archive-date= 2007-10-10 |archive-url= https://web.archive.org/web/20071010140254/http://fmso.leavenworth.army.mil/Red-Star/issues/JAN97/JAN97.HTML#RUSSIAN |url-status= dead }} * {{Cite book|last=Karpenko |first= A.V. |year=1996 |title=Obozreniye Bronetankovoy Tekhniki (1905-1995 gg.) |language=Russian |publisher= Nevskiy Bastion |oclc=41208782}} * {{Cite journal |last=Sewell |first=Stephen "Cookie" |date=July–August 1998 |url=http://www.benning.army.mil/armor/armormagazine/content/Issues/1998/ArmorJulyAugust1998web.pdf |title=Why Three Tanks? |journal=Armor |volume=CVII |number=4 |location=Fort Knox, KY |publisher=US Army Armor Center |issn=0004-2420 |id=PB-17-98-4 |access-date=2013-12-14 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043248/http://www.benning.army.mil/armor/armormagazine/content/Issues/1998/ArmorJulyAugust1998web.pdf |url-status=dead }} * {{Cite journal |last=Warford |first=James M. |year=1995 |url=http://www.knox.army.mil/center/ocoa/armormag/backissues/1990s/1995/nd95/6warford95.pdf |title=Cold War Armor After Chechnya: An Assessment of the Russian T-80 |journal=Armor |location=Fort Knox, KY |publisher=US Army Armor Center |issn=0004-2420 }}{{Dead link|date=ກັນຍາ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Cite book|last=Zaloga |first=Steven |authorlink=Zaloga, Steven |year=1992 |title=T-64 and T-80 |location= Hong Kong |publisher= Concord |isbn=962-361-031-9 }} * {{Cite book|last1=Zaloga |first1=Steven |last2= Markov |first2= David |year= 2000 |title= Russia's T-80U Main Battle Tank |location=Hong Kong |publisher=Concord |isbn= 962-361-656-2 }} * {{Cite book|last=Zaloga |first1=Steven |year= 2009 |title= T-80 Standard Tank |url=https://archive.org/details/t80standardtanks0000zalo |location=Great Britain |publisher= Osprey Publishing |isbn= 9781846032448}} {{Refend}} == ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ == {{Commons category|T-80 tanks}} * [http://www.morozov.com.ua/eng/body/t80ud.php?menu=m1.php Kharkiv Morozov: T-80UD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070630221845/http://www.morozov.com.ua/eng/body/t80ud.php?menu=m1.php |date=2007-06-30 }} * [http://www.enemyforces.com/tanks/t80u.htm Main Battle Tank T-80U] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509092450/http://www.enemyforces.com/tanks/t80u.htm |date=2008-05-09 }} * [http://www.army-technology.com/projects/t80/index.html Army Technology: T-80U Main Battle Tank Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081113120421/http://www.army-technology.com/projects/t80/index.html |date=2008-11-13 }} * [http://www.fprado.com/armorsite/T-80U.htm T-80U Main Battle Tank] at the Armor Site * [http://www.arms-expo.tv/video/video47.htm Video T-80 main battle tank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090605185543/http://www.arms-expo.tv/video/video47.htm |date=2009-06-05 }} * [http://www.dishmodels.ru/wshow.htm?p=532&lng=E Object 478 (T-80UD Prototipe) Walkaround] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306045823/http://www.dishmodels.ru/wshow.htm?p=532&lng=E |date=2012-03-06 }} * [http://www.dishmodels.com/wshow.htm?p=880&lng=E T-80BV Walkaround] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110710133423/http://www.dishmodels.com/wshow.htm?p=880&lng=E |date=2011-07-10 }} * [http://armour.ws/t-80u/ T-80U Armour.ws] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827084858/http://armour.ws/t-80u/ |date=2011-08-27 }} * [http://perfectumlab.com/gallery/panorams/tours/military/t80bv?lang=en Virtual tour inside the T-80BV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151017053700/http://perfectumlab.com/gallery/panorams/tours/military/t80bv/?lang=en |date=2015-10-17 }} [[ໝວດ:ຫຼັກ້ຮົບ tanks]] 173f00w7o12xsp3361blpziw0y8hr74 0 8568 129747 108198 2026-08-06T20:39:27Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129747 wikitext text/x-wiki {{ປັບພາສາ}} [[ຮູບ:Leopard 2 A5 der Bundeswehr.jpg|300px|thumbnail|Leopard 2]] '''Leopard 2''' ແມ່ນ້ ຮົບຕົ້ນຕໍ ການພັດທະນາ ໂດຍ Krauss , Maffei ໃນປີ 1970 ຕົ້ນ ສໍາລັບ ພາກຕາເວັນຕົກ ເຍຍລະມັນ ກອງທັບ. tank ທໍາອິດ ເຂົ້າໄປໃນ ການບໍລິການ ໃນປີ 1979 ແລະ ໃຫ້ສໍາເລັດຜົນ ໄດ້ Leopard ກ່ອນຫນ້ານັ້ນ 1 ເປັນ tank ຮົບຕົ້ນຕໍ ຂອງເຍຍລະມັນ ກອງທັບ. ສະບັບຕ່າງໆ ໄດ້ ຮັບຜິດຊອບໃນ ກໍາລັງ ປະກອບອາວຸດ ຂອງ ເຢຍລະມັນແລະ ສິບສອງ ບັນດາປະເທດ ເອີຣົບອື່ນໆ, ເຊັ່ນດຽວກັນກັບ ປະເທດ ທີ່ບໍ່ແມ່ນ ປະເທດເອີຣົບ ຈໍານວນຫນຶ່ງ. ຫຼາຍກ່ວາ 3.200 2s Leopard ໄດ້ຮັບການ ຜະລິດຕະພັນ.<ref>[https://www.army-technology.com/projects/leopard/ Leopard 2 Main Battle Tank], (English), 28/10/2018</ref> ການ Leopard 2 ຄັ້ງທໍາອິດ ໄດ້ເຫັນ ການຕໍ່ສູ້ ຢູ່ໃນ ໂກໂຊໂວ ກັບ ກອງທັບ ເຍຍລະມັນ ແລະ ໄດ້ ເຫັນ ການປະຕິບັດ ຢູ່ໃນຖານ ມີ ການປະກອບສ່ວນ ເດັນມາກ ແລະ ການາດາເພື່ອ ສາກົນ ຄວາມປອດໄພ Force ການຊ່ວຍເຫຼືອ . ມີສອງ ກຸ່ມໄດ້ຕະ ການພັດທະນາ ຕົ້ນຕໍຂອງ ້ການ, ການ ແບບ ຕົ້ນສະບັບ ເຖິງ Leopard 2A4 , ຊຶ່ງ ໄດ້ປະເຊີນກັບ ສາຍ ປະຈໍາຕະກູນ turret , ແລະ " ການປັບປຸງ " batch , ຄື Leopard ໄດ້ 2A5 ແລະ ສະບັບ ໃຫມ່ , ເຊິ່ງ ໄດ້ ເປັນລ່ຽມ ລູກສອນ ເປັນຮູບ ປະຈໍາຕະກູນ appliques turret ກັນ ແມ່ນ ມີ ການປັບປຸງອື່ນໆ . ແບບທັງຫມົດ ຄຸນນະສົມບັດ ລະບົບ ດິຈິຕອນ ການຄວບຄຸມ ໄຟມີ rangefinders laser , ປືນ ຕົ້ນຕໍ ຄົງ ໄດ້ຢ່າງເຕັມສ່ວນ ແລະ ປືນເຄື່ອງ ສຽບ , ແລະວິໄສທັດ ໃນຕອນກາງຄືນ ແບບພິເສດແລະ ອຸປະກອນ sighting (ພາຫະນະ ຄັ້ງທໍາອິດ ທີ່ນໍາໃຊ້ ລະບົບ ໂທລະພາບ ໃນລະດັບ ຕ່ໍາ ແສງສະຫວ່າງຫຼື LLLTV ; ພາບ ຄວາມຮ້ອນ ໄດ້ນໍາສະເຫນີ ໃນຕອນຕໍ່ມາ ) . ້ ທີ່ມີ ຄວາມສາມາດ ທີ່ຈະ ດໍາເນີນການ ເປົ້າຫມາຍ ການເຄື່ອນຍ້າຍ ໃນຂະນະທີ່ ການເຄື່ອນຍ້າຍ ໃນໄລຍະ terrain rough ໄດ້. ==ອ້າງອີງ== {{reflist}} == ບັນນານຸກົມ == {{Refbegin}} * {{cite book |last=Jerchel |first=Michael|coauthors=Schnellbacher, Uwe |title=Leopard 2 Main Battle Tank 1979–1998 |url=https://archive.org/details/leopard2mainbatt0000jerc |year=1998 |publisher=[[Osprey Publishing]]|location= [[New York City|New York]]|isbn= 978-1-85532-691-0|oclc= 40544103}} * {{cite book |last=Scheibert |first=Michael |title=Leopard 2 A5 Euro-Leopard |year=1996 |publisher=Pudzun-Pallas-Verlag GmbH |location=Wölfersheim-Berstadt |isbn=3-7909-0576-3 |language=German }} * {{cite book |last=Scheibert |first=Michael |coauthors=Schneider, Wolfgang |title=Leopard 2 Ein Spitzenprodukt deutscher Wehrtechnik |year=1986 |publisher=Pudzun-Pallas-Verlag GmbH |location=Dorheim |isbn=3-7909-0265-9 |language=German }} {{Refend}} == ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ == {{Commons|Leopard 2}} * [http://www.military-today.com/tanks/revolution.htm Leopard 2 Revolution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611031302/http://www.military-today.com/tanks/revolution.htm |date=2020-06-11 }} * [http://www.armyrecognition.com/germany_german_army_heavy_armoured_vehicle_tank_uk/leopard_2a4_main_battle_tank_technical_data_sheet_specifications_description_pictures_video.html Leopard 2A4 main battle tank(Army recognition)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103085721/http://www.armyrecognition.com/germany_german_army_heavy_armoured_vehicle_tank_uk/leopard_2a4_main_battle_tank_technical_data_sheet_specifications_description_pictures_video.html |date=2013-11-03 }} * [http://www.armyvehicles.dk/leopard2a5.htm Army Vehicles.DK Leopard 2A5] * [http://www.armyvehicles.dk/leopard2a4.htm Army Vehicles.DK Leopard 2A4] * [http://www.militaryperiscope.com/mdb-smpl/weapons/gcv/tanks/w0001000.shtml Military Periscope - Leopard 2 main battle tank] * [http://www.fprado.com/armorsite/leo2.htm Fprado.com - Kampfpanzer Leopard 2] * [http://www.enemyforces.com/tanks/leopard2a5.htm Leopard 2A5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060430224010/http://www.enemyforces.com/tanks/leopard2a5.htm |date=2006-04-30 }} * [http://www.edu.lahti.fi/~aroinila/leo/asemaan2.wmv A Finnish Army Leopard 2A4 firing from a hull-down position] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060625181452/http://www.edu.lahti.fi/~aroinila/leo/asemaan2.wmv |date=2006-06-25 }} * [http://www.edu.lahti.fi/~aroinila/leo/loader.wmv A Finnish Leopard 2A4 firing, videoed from inside the turret] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060625181443/http://www.edu.lahti.fi/~aroinila/leo/loader.wmv |date=2006-06-25 }} * [http://www.danskpanser.dk/Baeltekoretojer/Leopard2A5.htm Danish Leopard 2A5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070823184305/http://www.danskpanser.dk/Baeltekoretojer/Leopard2A5.htm |date=2007-08-23 }} * [http://www.mindef.gov.sg/weapons/leopard Singapore Leopard 2A4 MBT]{{Dead link|date=ກໍລະກົດ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ໝວດ:ຫຼັກ້ຮົບ tanks]] bcm5u3m4k7n0ci8qe0gct1sf9spcf29 0 8586 129722 86776 2026-08-06T19:48:36Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129722 wikitext text/x-wiki [[ຮູບ:Niagara Falls by paul (dex).jpg|275px|thumbnail|right|ນ້ຳຕົກຕາດນີອາກາລາ]] '''ນ້ຳຕົກຕາດນີອາກາລາ''' ([[ພາສາອັງກິດ|ອັງກິດ]]: Niagara Falls ; [[ພາສາຝະລັ່ງ|ຝະລັ່ງ]]: les Chutes du Niagara) ແມ່ນ[[ນ້ຳຕົກຕາດ]]ສ່ຳໃຫຍ່ຫຼາຍຫົນຫຼາຍແຫ່ງປະກອບກັນ. ຕັ້ງຢູ່ເທິງ[[ແມ່ນ້ຳນີອາກາລາ]]ທາງຕາເວັນອອກຂອງ[[ທະວີບອາເມລິກາເໜືອ]] ເທິງຊາຍແດນຫວ່າງ[[ປະເທດການາດາ]]ກັບ[[ສະຫະລັດອາເມລິກາ]]. ນ້ຳຕົກຕາດນີອາກາລາປະກອບດ້ວຍນ້ຳຕົກຕາດສາມແຫ່ງຊຶ່ງແຍກແບ່ງອອກຈາກກັນ ແມ່ນ [[ນ້ຳຕົກຕາດເກີບມ້າ]] (Horseshoe Falls ລາງເທື່ອກໍເອີ້ນ ນ້ຳຕົກຕາດການາດາ) ສູງ 158 ຟຸດ, [[ນ້ຳຕົກຕາດອາເມລິກາ]]ສູງ 167 ຟຸດ, ແລະນ້ຳຕົກຕາດສ່ຳນ້ອຍກວ່າທີ່ຢູ່ຕິດກັນ ແມ່ນນ້ຳຕົກຕາດ Bridal Veil. ແມ່ນນ້ຳຕົກນີອາກາລາຈະບໍ່ສູງຢ່າງໂດດເດັ່ນປານໃດ ແຕ່ກໍກວ້າງຂວາງກວາງໄກຫຼາຍຫຼວງ. == ອ້າງອີງ == * {{Cite book |author=Berton, Pierre |date=2009 |title=Niagara: A History of the Falls |publisher=State University of New York Press |isbn=978-1-4384-2928-1}} * {{Cite book |author1=Grant, Grant |author2=Ray Jones |date=2006 |title=Niagara Falls : an intimate portrait |url=https://archive.org/details/niagarafallsinti0000gran |publisher=Insiders/Globe Pequot |isbn=0-7627-4025-6}} * {{Cite book |author=McGreevy, Patrick |date=2009 |title=Imagining Niagara: The Meaning and Making of Niagara Falls |publisher=Univ of Massachusetts |isbn=978-1-55849-771-9}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == *[http://www.niagaraparks.com/nfgg/geology.php ພູມສາດແຫ່ງນ້ຳຕົກຕາດນີອາກາລາ] [[ໝວດ:ນ້ຳຕົກຕາດນີອາກາລາ|*]] 8g1sd5kmkg3fagndhedgq42yz2ezyer 0 8607 129755 102345 2026-08-06T20:48:37Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129755 wikitext text/x-wiki {{ຮູບແບບແຫ່ງລັດ}} '''ຣະບອບກາຣປົກຄອງ''' ({{lang-en|form of government}}, {{lang-fr|régime politique}}) ໝາຍເຖິງ ສຖາບັນທາງກາຣເມືອງເຊິ່ງ[[ລັດຖະບານ|ຣັຖບາລ]]ແຫ່ງ[[ລັດ|ຣັຖ]]ໄດ້ຈັດຕັ້ງຂຶ້ນເພື່ອໃຊ້ອຳນາຈໃນກາຣປົກຄອງ[[ປະເທດ|ປະເທສ]]. ຄຳນີ້ຍັງນິຍາມຮວມໄປເຖິງຣັຖບາລອັນບໍ່ປະສົບຄວາມສຳເຣັຈໃນກາຣໃຊ້ອຳນາຈປົກຄອງປະເທສນຳ. == ອ່ານຕື່ມ == * {{cite book | first=Carles | last=Boix | title=Democracy and Redistribution | url=https://archive.org/details/democracyredistr0000boix | publisher=Cambridge University Press | location=New York | year=2003 }} * Bunce, Valerie. 2003. “Rethinking Recent Democratization: Lessons from the Postcommunist Experience.” World Politics 55(2):167-192. * {{cite book | first=Josep M.| last=Colomer| title=Political Institutions | publisher=Oxford University Press | location=Oxford| year=2003 }} * [[Robert Dahl|Dahl, Robert]] ''[[Polyarchy]]'' Yale University Press (1971 * Heritage, Andrew, Editor-in-Chief. 2000. World Desk Reference * {{cite book | first=Arend | last=Lijphart | title=Democracy in Plural Societies: A Comparative Exploration | url=https://archive.org/details/democracyinplura0000lijp | publisher=Yale University Press | location=New Haven | year=1977 }} * Linz, Juan. 2000. Totalitarian and Authoritarian Regimes. Boulder: Lynne Rienner. * Linz, Juan, and Stepan, Alfred. 1996. Problems of Democratic Transition and Consolidation: Southernn Europe, South America, and Post-Communist Europe. Baltimore: Johns Hopkins Press. * Lichbach, Mark and Alan Zukerman, eds. 1997. Comparative Politics: Rationality, Culture, and Structure, Cambridge: Cambridge University Press, 1997. * Luebbert, Gregory M. 1987. “Social Foundations of Political Order in Interwar Europe,” World Politics 39, 4. * Moore, Barrington, Jr. 1966. Social Origins of Dictatorship and Democracy: Lord and Peasant in the Making of the Modern World. Cambridge: Beacon Press, ch. 7-9. * Comparative politics : interests, identities, and institutions in a changing global order/edited by Jeffrey Kopstein, Mark Lichbach, 2nd ed, Cambridge University Press, 2005. * O’Donnell, Guillermo. 1970. Modernization and Bureaucratic-Authoritarianism. Berkeley: University of California. * O’Donnell, Guillermo, Schmitter, Philippe C., and Whitehead, Laurence, eds., Transitions from Authoritarian Rule: comparative Perspectives. Baltimore: Johns Hopkins University Press. * Przeworski, Adam. 1992. Democracy and the Market: Political and Economic Reforms in Eastern Europe and Latin America, New York: Cambridge University Press. * Przeworski, Adam, Alvarez, Michael, Cheibub, Jose, and Limongi, Fernando. 2000. Democracy and Development: Political Institutions and Well Being in the World, 1950-1990. New York: Cambridge University Press. * Shugart, Mathhew and John M. Carey, Presidents and Assemblies: Constitutional Design and Electoral Dynamics'', New York, Cambridge Univ. Press, 1992. * [[Taagepera, Rein]] and Matthew Shugart. 1989. Seats and votes: The effects and determinants of electoral systems, Yale Univ. Press.jimmy == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == * [http://www.federalism-e.com Electronic interuniversity journal '''''Federalism-e'''''] * [http://users.erols.com/mwhite28/20c-govt.htm Types of Governments from Historical Atlas of the 20th Century] * [http://users.erols.com/mwhite28/othergov.htm Other classifications examples from Historical Atlas of the 20th Century] * http://stutzfamily.com/mrstutz/WorldAffairs/typesofgovt.html [[ໝວດ:ລະບອບການປົກຄອງ|*]] ll62gjy9xjetlc37ddo8ci7a468xu8t 0 8723 129768 121237 2026-08-06T21:01:35Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129768 wikitext text/x-wiki [[ຮູບ:IDF F-CK-1A Single Front View.jpg|300px|thumbnail]] '''AIDC F-CK 1 Ching kuo (經國號戰機)''', ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກທົ່ວໄປເປັນເຜົ່າພື້ນເມືອງທີ່ Fighter ປ້ອງກັນປະເທດ (IDF), ແມ່ນດີກວ່າອາກາດ fighter jet ເປັນໄຕ້ຫວັນມີຄວາມສາມາດ multirole ຊື່ວ່າຫຼັງຈາກຊຽງ Ching, kuo, ໃນທ້າຍປະທານປະເທດຂອງສາທາລະນະຂອງ ປະເທດຈີນ. ເຮືອບິນທີ່ເຮັດໃຫ້ຖ້ຽວບິນທໍາອິດຂອງຕົນໃນປີ 1989. ມັນເຂົ້າໄປໃນການບໍລິການຢ່າງຫ້າວຫັນກັບສປຈີນທາງອາກາດຜົນບັງຄັບໃຊ້ໃນປີ 1994, ແລະທັງຫມົດເຮືອບິນການຜະລິດ 130 ໄດ້ຮັບການຜະລິດຕະພັນໂດຍປີ 1999. ໂຄງການ IDF ໄດ້ລິເລີ່ມໃນເວລາທີ່ສະຫະລັດອາເມລິກາປະຕິເສດທີ່ຈະຂາຍ F-20 ຫົວແລະ F-16 ສູ້ກັນ Fighter Falcon ກັບໄຕ້ຫວັນ (ສາທາລະນະຂອງປະເທດຈີນ) ປະຕິບັດຕາມຄວາມກົດດັນຈາກສາທາລະນະປະຊາຊົນຂອງປະເທດຈີນ (PRC). ສາທາລະນະຂອງປະເທດຈີນເພາະສະນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຕັດສິນໃຈທີ່ຈະພັດທະນາເປັນ fighter ຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງ. ໂຄງການ fighter jet IDF ໄດ້ອອກແບບແລະກໍ່ສ້າງໂດຍບໍລິສັດ Aerospace ອຸດສາຫະກໍາພັດທະນາ (AIDC) ໃນ Taichung, ໄຕ້ຫວັນ, ມີການຊ່ວຍເຫຼືອຈາກບໍລິສັດປ້ອງກັນປະເທດອາເມລິກາ. ==ອ້າງອີງ== {{reflist}} {{Refbegin}} * {{Cite book|editor-last=Eden|editor-first=Paul|title=The Encyclopedia of Modern Military Aircraft|year=2006|url=https://archive.org/details/encymodernmilita0000unse|location=London, UK|publisher=Amber Books, 2004|isbn=1-904687-84-9|ref={{harvid|Eden|2004}}}} * {{Cite book|last=Wilson|first=Stewart|title=Combat Aircraft since 1945|year=2000|url=https://archive.org/details/combataircraftsi0000wils|location=London|publisher=Aerospace Publications, 2000|isbn=1-875671-50-1|ref={{harvid|Wilson|2000}}}} *{{cite journal|last=Lake|first=Jon|date=Autumn/Fall 1996|title=AIDC Ching-Kuo: The Indigenous Defence Fighter|journal=World Air Power Journal|publisher=London:Aerospace Publishing|issue=Volume 26|isbn= 1-874023-81-6|pages=Pages 28–41|issn=0959-7050}} *{{cite book|last=Taylor|first=Michael|title=Brassey's World Aircraft & Systems Directory 1999/2000 |year=1999|publisher=London: Brassey's|isbn=1-85753-245-7}} {{Refend}} == ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ == *[http://www.aidc.com.tw/enaidcsite/web/ma02.asp AIDC F-CK-1A/B official web page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102112807/http://www.aidc.com.tw/enaidcsite/web/ma02.asp |date=2011-01-02 }} *[http://www.aidc.com.tw/enaidcsite/web/ma01.asp AIDC F-CK-1C/D official web page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102110422/http://www.aidc.com.tw/enaidcsite/web/ma01.asp |date=2011-01-02 }} {{commons|position=left|AIDC F-CK-1 Ching-kuo}} [[ໝວດ:ເຮືອບິນ]] e6lk8oy0xojm49fpf9ug2aot2i0978e 0 8812 129717 104708 2026-08-06T19:40:34Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129717 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = ຊ້າງທະເລ | status = lc | image = Walrus2.jpg | image_width = 250px | image_caption = The Pacific Walrus | regnum = [[ສັດ]] | phylum = [[ສັດມີແກນສັນຫຼັງ]] | classis = [[ສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມ]] | ordo = [[ສັດກິນຊີ້ນ]] | subordo = [[Caniformia]] | superfamilia = [[ສັດຕີນຄີ]] | familia = [[ວົງຊ້າງທະເລ|ຊ້າງທະເລ]] | familia_authority = Allen, 1880 | genus = '''''ຊ້າງທະເລ''''' | genus_authority = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1762 | species = '''''O. rosmarus''''' | binomial = ''Odobenus rosmarus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) | range_map = Odobenus rosmarus distribution.png | range_map_caption = ຖິ່ນອາໄສ | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision = ''O. rosmarus rosmarus''<br /> ''O. rosmarus divergens'' }} '''ຊ້າງທະເລ'''<ref>ຈາກ ພາສາຈີນ 海象</ref> ([[ພາສາອັງກິດ|ອັງກິດ]]: walrus, [[ພາສາຝະລັ່ງ|ຝະລັ່ງ]]: morse) ຫຼື '''ມອກ''' ຮູບຮ່າງຄ້າຍ [[ສິງທະເລ]] ແຕ່ໂຕໃຫຍ່ກວ່າຫຼາຍແລະມີແງຍາວ. == ລັກສະນະ == ຊ້າງທະເລໃນ[[ມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ]]ສາມາດມີນ້ຳໜັກໄດ້ເຖິງ 2000 ກິໂລ ແຕ່ໂດຍທົ່ວມັກມີນ້ຳໜັກລະຫວ່າງ 800 ເຖິງ 1700 ກິໂລ === ແງ === ຊ້າງທະເລມີແງຍາວອັນເປັນເອກະລັກ ແງສາມາດມີຄວາມຍາວໄດ້ເຖິງ 1 ແມັດ ແລະມີນ້ຳໜັດປະມານ 5.4 ກິໂລ<ref>{{cite book|author = Berta, A. and Sumich, J. L. |year = 1999|title = Marine mammals: evolutionary biology|url = https://archive.org/details/marinemammalsevo0000bert |publisher = Academic Press|location = San Diego, CA|pages = [https://archive.org/details/marinemammalsevo0000bert/page/494 494] pp.}}</ref>ແງຂອງຊ້າງທະເລໂຕຜູ້ມັກໜາແລະໃຫຍ່ກວ່າຂອງໂຕເມຍ === ໜວດ === ຊ້າງທະເລມີໜວດປະມານ 400 ເຖິງ 700 ເສັ້ນ ມີຄວາມຍາວປະມານ 30 ຊອງຕິແມັດ<ref name=Kastelein1990>{{cite journal|author = Kastelein, R.A., Stevens, S., & Mosterd, P.|year = 1990|title = The sensitivity of the vibrissae of a Pacific Walrus (Odobenus rosmarus divergens). Part 2: Masking|journal = Aquatic Mammals|volume = 16|issue = 2|pages = 78–87}}</ref> === ໜັງ === ຊ້າງທະເລມີຂົນໜ້ອຍ ແລະມີ[[ໜັງ]]ທີ່ໜາ. == ປະຫວັດຊີວິດ == === ການສືບພັນ === ຊ້າງທະເລມີອາຍຸປະມານ 20–30 ປີ.<ref>{{cite journal|author = Fay, F.H.|year = 1960|title = Carnivorous walrus and some arctic zoonoses|url = http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic13-2-111.pdf|journal = Arctic|volume = 13|issue = 2|pages = 111–122|access-date = 2014-07-10|archive-date = 2017-08-09|archive-url = https://web.archive.org/web/20170809040102/http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic13-2-111.pdf|url-status = dead}} [http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic14-1-76.pdf Comment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080409082148/http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic14-1-76.pdf |date=2008-04-09 }}</ref> ໂຕຜູ້ໂຕເຕັມທີ່ຕອນອາຍຸ 7 ປີ ແຕ່ຈະບໍ່ຜະສົມພັນຈົນກວ່າອາຍຸຈະໄດ້ 15 ປີ.<ref name="Fay85">{{cite journal|author = Fay, F.H.|year = 1985|url = http://www.science.smith.edu/departments/Biology/VHAYSSEN/msi/default.html|title = Odobenus rosmarus|journal = [[Mammalian Species]]|volume = 238|pages = 1–7|doi = 10.2307/3503810|issue = 238|jstor = 3503810}}</ref> == ອ້າງອີງ == <references/> [[ໝວດ:ສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມທາງທະເລ]] i8m3x8z4tgbveovc1kn6gi3wmckd6k5 0 9073 129736 104370 2026-08-06T20:06:54Z InternetArchiveBot 13695 Add 4 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129736 wikitext text/x-wiki {{short description|ປະເທດໃນອາເມຣິກາໃຕ້}} {{Coord|34|S|64|W|display=title}} {{Infobox country | conventional_long_name = ສາທາລະນະລັດອາກຊັງຕີນ{{efn-ua|name=ຊື່ເອີ້ນ}} | common_name = ອາກຊັງຕີນ | native_name = {{lang|es|República Argentina}} {{small|{{es icon}}}} | image_flag = Flag of Argentina.svg | image_coat = Coat of arms of Argentina.svg | other_symbol = [[file:Sol de Mayo-Bandera de Argentina.svg|90x90px|alt=ພຣະອາທິດເດືອນພຶດສະພາ]] | other_symbol_type = [[ພຣະອາທິດເດືອນພຶດສະພາ|ພະອາທິດເດືອນພຶດສະພາ]] | national_motto = "ໃນເອກະພາບ ແລະ ເສລີພາບ"<br />({{lang-es|En unión y libertad}}) | national_anthem = "[[ເພງຊາດອາກຊັງຕີນ]]"<div style="padding-top:0.5em;" class="center">{{center|[[file:Himno Nacional Argentino instrumental.ogg]]}}</div> | image_map = ARG orthographic (+all claims).svg | map_caption = ພື້ນທີ່ຂອງອາກຊັງຕີນຕັ້ງຢູ່ໃນສີຂຽວ ພື້ນທີ່ທີ່ອ້າງສິດແຕ່ບໍ່ໄດ້ຄວບຄຸມຢູ່ໃນສີຂຽວອ່ອນ | ethnic_groups = | map_width = 220px | capital = [[ບູໂນສ ແອຣີສ]] | coordinates = {{Coord|34|36|S|58|23|W|type:city}} | largest_city = ເມືອງຫຼວງ | official_languages = [[ພາສາແອັດສະປາຍ|ແອັດສະປາຍ]]{{efn|name=note-lang}} | languages_type = | languages = | regional_languages = | religion_year = 2019 | religion_ref = | government_type = [[ສາທາລະນະລັດສະຫະພັນ|ສະຫະພັນ]][[ສາທາລະນະລັດ]][[ລະບົບປະທານາທິບໍດີ]] | leader_title1 = [[ລາຍຊື່ປະທານາທິບໍດີອາກຊັງຕີນ|ປະທານາທິບໍດີ]] | leader_name1 =[[ອັລເບໂຕ ເຟນັນເດຊ]] | leader_title2 = [[ລາຍຊື່ຮອງປະທານາທິບໍດີອາກຊັງຕີນ|ຮອງປະທານາທິບໍດີ]] | leader_name2 =[[ກຣິສຕິນາ ເຟນັນເດຊ ເດ ກີຣ໌ຊເນ]] | leader_title3 = [[ຫົວໜ້າລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name3 = [[ຈວນ ລຸຍຊ໌ ມັນຊູຣ໌]] | leader_title4 = [[List of Presidents of the Argentine Chamber of Deputies|ປະທານສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນ]] | leader_name4 = [[ເຊຣ໌ກິໂອ ມາຊາ]] | leader_title5 = [[Supreme Court of Argentina|ປະທານສານສູງສຸດ]] | leader_name5 = [[ກາໂລສ ໂຣເຊງກຣັນສ໌]] | legislature = | upper_house = | lower_house = | sovereignty_type = [[ສົງຄາມການປະກາດເອກະລາດອາກຊັງຕີນ|ເອກະລາດ]] | sovereignty_note = ຈາກ[[ຈັກກະວັດແອສະປາຍ|ແອັດສະປາຍ]] | established_event1 = [[ການປະຕິວັດພຶດສະພາ]] | established_date1 = 25 ພຶດສະພາ 1810 | established_event2 = [[ການປະກາດເອກະລາດອາກຊັງຕີນ|ປະກາດ]] | established_date2 = 9 ກໍລະກົດ 1816 | established_event3 = {{nowrap|[[ລັດຖະທໍາມະນູນອາກຊັງຕິນ|ລັດຖະທໍາມະນູນ]]}} | established_date3 = 1 ພຶດສະພາ 1853 | area_km2 = 2780400 | area_rank = ອັນດັບທີ 8 | percent_water = 1.57 | population_estimate = 45,605,826<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/countries/argentina-population|title = Argentina Population 2021 (Demographics, Maps, Graphs)}}</ref> | population_census = 40,117,096<ref name=totalpop /> | population_estimate_year = 2021 | population_estimate_rank = ອັນດັບທີ 31 | population_census_year = 2010 | population_census_rank = | population_density = 14.4 | population_densitymi² = 37.3 | pop_den_footnote = <ref name=totalpop /> | population_density_rank = ອັນດັບທີ 214 | GDP_PPP = 1.033 ພັນຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=imf2>{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=213,&s=NGDP_RPCH,PPPGDP,NGDPRPPPPC,PPPPC,PCPIPCH,PCPIEPCH,LUR,GGXWDG_NGDP,&sy=1980&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=Argentina|access-date= 8 December 2020|work=World Economic Outlook Database|publisher=International Monetary Fund}}</ref> | GDP_PPP_year = 2019 | GDP_PPP_rank = ອັນດັບທີ 26 | GDP_PPP_per_capita = 22,997 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=imf2 /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 56 | GDP_nominal = 444.458 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=imf2 /> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_rank = ອັນດັບທີ 25 | GDP_nominal_per_capita = 9,890 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=imf2 /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 53 | Gini = 42.9 <!--number only--> | Gini_year = 2020 <!-- use the year to which the data refers, not the publication year--> | Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name=gini>{{cite web |url= http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=AR |title=GINI index (World Bank estimate) – Argentina |publisher= World Bank |access-date=22 March 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20161109222228/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=AR |archive-date= 9 November 2016 |url-status = live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://datos.bancomundial.org/indicator/SI.POV.GINI?view=map|title = Índice de Gini &#124; Data}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.845 <!--number only--> | HDI_year = 2019 <!-- use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=15 December 2020|access-date=15 December 2020}}</ref> | HDI_rank = 46 | currency = [[ເປໂຊອາກຊັງຕີນ]] ([[ສັນຍະລັກ|$]]) | currency_code = ARS | time_zone = [[ເວລາໃນປະເທດອາກຊັງຕີນ]] | utc_offset = −3 | date_format = ວ.ດ.ປ (ຄ.ສ.) | drives_on = ຂວາມື{{efn|name=note-train}} | calling_code = [[54]] | cctld = [[.ar]] |footnotes = | today = }} '''ອາກຊັງຕີນ''' ຫຼື '''ອາເຈນຕິນາ''' ຫຼື ຊື່ເຕັມ '''ສາທາລະນະລັດອາກຊັງຕີນ''' ({{lang-es|República Argentina}}) ແມ່ນໜຶ່ງໃນປະເທດໃນ[[ທະວີບອາເມຣິກາໃຕ້|ອາເມຣິກາໃຕ້]] (ອາເມຣິກາລາແຕັງ) ຕັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງກາງພູອັງດີດທາງທິດຕາເວັນຕາເວັນຕົກ ແລະ [[ມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກ]]ໃຕ້ທາງທິດຕາເວັນອອກ. ມີພົມແດນຈົດ[[ປະເທດປາຣາກວາຍ]] ແລະ [[ປະເທດໂບລີວີ]]ທາງພາກເໜືອ ຈົດ[[ປະເທດອູຣູກວາຍ]] ແລະ [[ປະເທດບຣາຊິນ]]ທາງພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ແລະ ຈົດ[[ປະເທດຊີເລ]]ທາງພາກຕາເວັນຕົກ ແລະ ພາກໃຕ້ ອາກຊັງຕີນແມ່ນປະເທດທີ່ມີພື້ນທີ່ໃຫຍ່ເປັນອັນດັບທີ 2 ຂອງທະວີບອາເມຣິກາໃຕ້ ຮອງຈາກບຣາຊິນ ແລະ ມີພື້ນທີ່ໃຫຍ່ເປັນອັນດັບທີ 8 ຂອງໂລກ. ປະເທດອາກຊັງຕີນເປັນຫົວເມືອງຂອງ[[ຈັກກະວັດແອສະປາຍ|ຈັກກະວັດແອັດສະປາຍ]]ໃນປີ ຄ.ສ. 1512 ຕໍ່ສູ້ນຳ[[ປະເທດແອັດສະປາຍ|ແອັດສະປາຍ]]ເພື່ອເປັນເອກະລາດລະຫວ່າງປີ ຄ.ສ. 1810–1818 ແລະ ມີສົງຄາມກາງເມືອງເຊິ່ງຢຸດສິ້ນໃນປີ ຄ.ສ. 1861. == ການເມືອງ == === ລັດຖະບານ === ລະບົບການປົກຄອງແມ່ນແບບ[[ລະບອບສະຫະພັນທະລັດ|ສະຫະພັນ]][[ສາທາລະນະລັດ]][[ປະຊາທິປະໄຕແບບມີຜູ້ແທນ|ປະຊາທິປະໄຕ]] ໂດຍມີ[[ປະທານປະເທດ]]ເປັນປະມຸກ.<ref>National Constituent Convention (22 August 1994), Constitution of the Argentine Nation, Santa Fe</ref> === ແຂວງ === ປະເທດອາກຊັງຕີນແມ່ນປະເທດລະບອບ[[ສະຫະພັນທະລັດ]] ມີ 23 ແຂວງ ແລະ ເມືອງປົກຄອງໂຕເອງ 1 ເມືອງ ແມ່ນ [[ນະຄອນຫຼວງບົວໂນແຊກ]]. == ປະຊາກອນສາດ == ໃນປີ ຄ.ສ. 2014 ປະເທດອາກຊັງຕີນມີປະຊາກອນປະມານ 43,024,374 ຄົນ.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ar.html |access-date=2014-12-10 |archive-date=2008-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813015503/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ar.html |url-status=dead }}</ref> === ເຊື້ອຊາດ === ປະເທດອາກຊັງຕີນແມ່ນປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນສ່ວນຫຼາຍເຄີຍເປັນຊາວອົບພະຍົບທີ່ເຂົ້າມາຢູ່<ref name=encuesta>{{cite web|url=http://www.indec.gov.ar/webcenso/ECPI/index_ecpi.asp|publisher=[[National Institute of Statistics and Census of Argentina]]|title=Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas 2004–2005|access-date=2014-12-10|archive-date=2008-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080611004448/http://www.indec.gov.ar/webcenso/ECPI/index_ecpi.asp|url-status=dead}} {{es icon}}</ref><ref name="Coke">{{cite pmid|7815439}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.argentina.gov.ar/argentina/portal/paginas.dhtml?pagina=1669|title=About Argentina|publisher=Government of Argentina| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090919230812/http://www.argentina.gov.ar/argentina/portal/paginas.dhtml?pagina=1669| archivedate= 19 September 2009 | deadurl= no}}</ref> ໂດຍສ່ວນຫຼາຍມາຈາກ[[ທະວີບເອີຣົບ|ເອີຣົບ]] ໄດ້ແກ່ [[ປະເທດອິຕາລີ]] ແລະ [[ປະເທດແອັດສະປາຍ|ແອັດສະປາຍ]].<ref> [https://web.archive.org/web/20070610215422/http://www.cels.org.ar/Site_cels/publicaciones/informes_pdf/1998.Capitulo7.pdf Capítulo VII. Inmigrantes]. CELS – Informe 1998</ref> === ພາສາ === [[ພາສາແອັດສະປາຍ]]ແມ່ນພາສາທາງການໂດຍພຶດຕິໄນ.​ ຊາວອາກຊັງຕີນສ່ວນຫຼາຍເວົ້າພາສາແອັດສະປາຍເປັນພາສາທຳອິດ. ==ອ້າງອີງ== <references/> ==ບັນນານຸກົມ== {{refbegin|27em}} *{{cite book|url=http://www.senado.gov.ar/web/interes/constitucion/english.php|title=Constitution of the Argentine Nation|authors=National Constituent Convention|location=Santa Fe|date=22 August 1994|ref={{harvid|Constitution of Argentina}}}} *{{cite book|last=Abad de Santillán|first=Diego|title=Historia Argentina|publisher=Tipográfica Editora Argentina|place=Buenos Aires|year=1971|language=Spanish|ref=harv}} *{{cite book|last=Aeberhard|first=Danny|title=The Rough Guide to Argentina|url=https://archive.org/details/roughguidetoarge0000aebe_z0y6|year=2000|publisher=Rough Guides|location=London|isbn=1-85828-569-0|ref=harv}} *{{cite book|last=Adler|first=Emanuel|last2=Greve|first2=Patricia|title=Globalising the Regional, Regionalising the Global|series=Review of International Studies|volume=35|contribution=Overlapping Regional Mechanisms of Security Governance|editor-last=Fawn|editor-first=Rick|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge, Eng.|year=2009|isbn=978-0521759885|ref=harv}} *{{cite book|last=Boughton|first=James M.|title=Tearing Down Walls. The International Monetary Fund 1990-1999|publisher=International Monetary Fund|place=Washington, D.C.|year=2012|ref=harv}} *{{cite book|last=Calvo|first=Carlos|title=Anales históricos de la revolucion de la América latina, acompañados de los documentos en su apoyo. Desde el año 1808 hasta el reconocimiento de la independencia de ese extenso continente|volume=2|publisher=A. Durand|location=Paris|year=1864|language=Spanish|ref=harv}} *{{cite book|last=Crow|first=John A.|title=The Epic of Latin America|url=https://archive.org/details/epicoflatinameri00crow|edition=4th|publisher=University of California Press |location=Berkeley, Calif.|year=1992|isbn=978-0520077232|ref=harv}} *{{cite book|last=Ferro|first=Carlos A.|title=Historia de la Bandera Argentina|publisher=Ediciones Depalma|location=Buenos Aires|year=1991|language=Spanish|ref=harv}} *{{cite book|last=Huntington|first=Samuel P.|title=Globalization, Power, and Democracy|url=https://archive.org/details/globalizationpow0000unse|editor-last=Plattner|editor-first=Marc|editor2-last=Smolar|editor2-first=Aleksander|chapter=Culture, Power, and Democracy|publisher=The Johns Hopkins University Press|location=Baltimore, Md.|year=2000|isbn=978-0801865688|ref=harv}} *{{cite book|last=Lake|first=David|title=Globalising the Regional, Regionalising the Global|editor-last=Fawn|editor-first=Rick|series=Review of International Studies|volume=35 |contribution=Regional Hierarchies: Authority and Local International Order|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge, Eng.|year=2009|isbn=978-0521759885|ref=harv}} *{{cite book|last=Levene|first=Ricardo|series=Historia del Derecho Argentino|title=Volume 4 (Desde la Revolución de Mayo a la Asamblea de 1813–15)|volume=4|publisher=Editorial G. Kraf|location=Buenos Aires|year=1948|language=Spanish|ref=harv}} *{{cite book|last=Malamud|first=Andrés|series=Latin American Politics and Society|volume=53|issue=3|contribution=A Leader Without Followers? The Growing Divergence Between the Regional and Global Performance of Brazilian Foreign Policy|publisher=Institute of Social Sciences of the University of Lisbon|location=Lisbon|year=2011|ref=harv}} *{{cite book|last=Morris|first=Michael|title=The Strait of Magellan|editor=last=Mangone|editor-first=Gerard|series=International Straits of the World|volume=11|publisher=Martinus Nijhoff Publishes|location=Dordrecht, The Netherlands|year=1988|isbn=079-2301811|ref=harv}} *{{cite book|last=Nierop|first=Tom|title=The Territorial Factor|editor-last=Dijkink|editor-first=Gertjan|editor2-last=Knippenberg|editor2-first=Hans|chapter=The Clash of Civilisations|publisher=Vossiuspers UvA - Amsterdam University Press|location=Amsterdam|year=2001|ref=harv}} *{{cite book|last=Papadopoulos|first=Anestis|title=The International Dimension of EU Competition Law and Policy|publisher=Cambridge University Press|location=New York|year=2010|ref=harv}} *{{cite book|last=Ruiz-Dana|first=Alejandra|last2=Goldschag|first2=Peter|last3=Claro|first3=Edmundo|last4=Blanco|first4=Hernán|title=Regional Trade Integration and Conflict Resolution|url=https://archive.org/details/regionaltradeint0000unse|editor-last=Khan|editor-first=Shaheen Rafi|chapter=Regional Integration, Trade and Conflicts in Latin America|publisher=Routledge|location=New York|year=2009|isbn=978-0415476737|ref=harv}} *{{cite book|last=Sánchez Viamonte|first=Carlos|title=Historia Institucional Argentina|edition=2nd|publisher=Fondo de Cultura Económica|location=Mexico|year=1948|language=Spanish|ref=harv}} *{{cite book|last=Vanossi|first=Jorge R.|series=Cuadernos de ciencia política de la Asociación Argentina de Ciencia Política|volume=2|title=Situación actual del federalismo: aspectos institucionales y económicos, en particular sobre la realidad argentina|publisher=Ediciones Depalma|location=Buenos Aires|year=1964|language=Spanish|ref=harv}} *{{cite book |title= Mi país, la Argentina |author= Raúl Rey Balmaceda |year= 1995 |publisher= Arte Gráfico Editorial Argentino |place= Buenos Aires |language= Spanish |isbn= 84-599-3442-X}} *{{cite book |title= Fin de ciklo: ascenso, apogeo y declinación del poder kirchnerista |author= Rosendo Fraga |year= 2010 |publisher= Ediciones B |place= Buenos Aires |language= Spanish |isbn= 978–987–627–167–7 }} *{{cite book |title= Historia de la Argentina, vol. I&II |author= Norberto Galasso |authorlink= Norberto Galasso |year= 2011 |publisher= Colihue |place= Buenos Aires |language= Spanish |isbn= 978–950–563–478–1}} *{{cite book |title= Geografía Argentina y Universal |author= Adela Menutti and María Menutti |year= 1980 |publisher= Edil |place= Buenos Aires |language=Spanish}} *{{cite book |title= La trampa populista |author= Enrique Szewach |year= 2011 |publisher= Ediciones B Argentina |place= Buenos Aires |language= Spanish |isbn= 978–987–627–255–1}} {{refend}} {{Commons|Argentina}} ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== ;ລັດຖະບານ *[http://www.argentina.gob.ar/ Official portal] ;ການທ່ອງທ່ຽວ *{{external link|url=http://www.turismo.gov.ar/eng/menu.htm|name=Argentina Ministry of Tourism|official=yes}} *{{external link|url=http://www.argentina.travel/en|name=National Institute of Tourism Promotion|official=yes}} ;ທົ່ວໄປ *{{CIA World Factbook link|ar|Argentina}} *{{dmoz|Regional/South_America/Argentina}} *{{external link|url=http://lanic.utexas.edu/la/argentina/|name=Argentina|site=[[Latin American Network Information Center]]}} *{{external link|url=http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/argentina.htm|name=Argentina|site=[[University of Colorado Boulder|University Libraries – University of Colorado Boulder]]}} *{{external link|url=http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=AR|name=Key Development Forecasts for Argentina|site=[[International Futures]]}} [[ໝວດ:ປະເທດອາກຊັງຕິນ| ]] 1b0eg8eu5b8zg45f1eisx410dq2526a 0 9080 129735 121902 2026-08-06T20:05:24Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129735 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = ເຄືອລັດອົດສະຕຣາລີ | common_name = ອົດສະຕຣາລີ | image_flag = Flag of Australia (converted).svg | image_coat = Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg | alt_coat = <!--alt text for coat of arms--> | national_anthem = [[ແອດວານຊ໌ອົດສະຕຣາລີແຟຣ໌]]{{lower|0.2em|{{refn|[[ເພງສັນລະເສີນພຣະບາລະມີ]]ຂອງອົດສະຕຣາລີຄື"[[ກັອດເຊບເດິຄວີນ]]" ເຊິ່ງຈະໃຊ້ເມື່ອມີສະມາຊິກ[[ລາຊະວົງວິນເຊີ|ລາຊະວົງ]]ສະເດັດມາທີ່ອົດສະຕຣາລີ ຫຼື ໃນອີກແງ່ໜຶ່ງ ຈະມີການໃຊ້[[ເພງຊາດ]]ຂອງອົດສະຕຣາລີ "[[ແອດວານຊ໌ອົດສະຕຣາລີແຟຣ໌]]" ເມື່ອຢູ່ສະຖານະການທົ່ວໄປ<ref>{{cite web |url=http://www.itsanhonour.gov.au/symbols/anthem.cfm |title=Australian National Anthem |url-status=dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20070701124616/http://www.itsanhonour.gov.au/symbols/anthem.cfm |archive-date=1 July 2007}}<br />{{cite web |url=http://dfat.gov.au/about-us/publications/corporate/protocol-guidelines/Pages/16-other-matters.aspx#163 |title=16. Other matters – 16.3 Australian National Anthem |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923173124/http://dfat.gov.au/about-us/publications/corporate/protocol-guidelines/Pages/16-other-matters.aspx |archive-date=23 September 2015}}<br />{{cite book |title=Parliamentary Handbook of the Commonwealth of Australia |edition=29th |orig-year=2002 |year=2005 |chapter=National Symbols |chapter-url=http://www.aph.gov.au/library/handbook/40thparl/national+symbols.pdf |access-date=7 June 2007 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070611101901/http://www.aph.gov.au/library/handbook/40thparl/national+symbols.pdf |archive-date=11 June 2007}}</ref>|name="anthem explanation"|group="N"}}<!--end lower:-->}}<br /> <div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[File:U.S. Navy Band, Advance Australia Fair (instrumental).ogg]]}}</div> | image_map = Australia with AAT (orthographic projection).svg | map_caption = ເຄືອລັດອົດສະຕຣາລີ ລວມ[[ດິນແດນແອສຕາກຕິກຂອງອົດສະຕຣາລີ|ດິນແດນທີ່ອ້າງສິດໃນແອນຕາກຕິກ]] | capital = [[ແຄນເບີຣາ]] | coordinates = {{nowrap|{{Coord|35|18|29|S|149|07|28|E|type:city_region:AU}}}} | largest_city = [[ຊິດນີ]] | languages_type = [[ພາສາປະຈຳຊາດ]] | languages = [[ພາສາອັງກິດອົດສະຕຣາລີ|ອັງກິດ]]{{refn|ພາສາອັງກິດບໍ່ໄດ້ມີສະຖານະ''[[ໂດຍນິຕິໄນ]]''<ref name=language />|name="languages"|group="N"}} | official_languages = ບໍ່ມີໃນ[[ລັດຖະບານອົດສະຕຣາລີ|ລະດັບລັດ​ຖະ​ບານ​ກາງ]] | demonym = {{hlist|[[ຊາວອົດສະຕຣາລີ]] <br />[[ອອສຊີ]] (ພາສາປາກ)<ref>See entry in the ''[[Macquarie Dictionary]]''.</ref><ref>{{cite book |title=Collins English Dictionary |year=2009 |publisher=[[HarperCollins]] |location=Bishopbriggs, Glasgow |isbn=978-0-00-786171-2 |page=[https://archive.org/details/collinsenglishdi0000unkn/page/n27 18] |title-link=Collins English Dictionary }}</ref><!--end hlist:-->}} | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |title = [[ສາສະໜາໃນປະເທດອົດສະຕຣາລີ|ສາສະໜາ]] |52.1% [[ສາສະໜາຄຣິດໃນອົດສະຕຣາລີ|ຄຣິດ]] |30.1% [[ການບໍ່ນັບຖືສາສະໜາໃນອົດສະຕຣາລີ|ບໍ່ນັບຖືສາສະໜາ]] |2.6% [[ສາສະໜາອິດສະລາມໃນປະເທດອົດສະຕຣາລີ|ອິດສະລາມ]] |2.4% [[ສາສະໜາພຸດໃນປະເທດອົດສະຕຣາລີ|ພຸດ]] |1.9% [[ສາສະໜາຮິນດູໃນປະເທດອົດສະຕຣາລີ|ຮິນດູ]] |0.5% [[ສາສະໜາຊິກໃນປະເທດອົດສະຕຣາລີ|ຊິກ]] |0.4% [[ສາສະໜາຢິວໃນປະເທດອົດສະຕຣາລີ|ຢິວ]] |0.4% [[ສາສະໜາໃນປະເທດອົດສະຕຣາລີ#ສາສະໜາອື່ນໆ|ອື່ນໆ]] }} | religion_year = 2016 | religion_ref = <ref name="statcan1">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/by%20Subject/2071.0~2016~Main%20Features~Religion%20Data%20Summary~70|title=Religion in Australia|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2017|access-date=6 July 2021}}</ref> | government_type = [[ລະບອບສະຫະພັນທະລັດ|ສະຫະພັນທະລັດ]] [[ລະບົບລັດຖະສະພາ]] [[ລະບອບຣາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ|ຣາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ]] | leader_title1 = [[ພະມາຫາສະສັດອົດສະຕຣາລີ|ພະມະຫາກະສັດ]] | leader_name1 = [[Charles III|ສົມເດັດພະເຈົ້າ Charles III ແຫ່ງສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] | leader_title2 = {{nowrap|[[ຜູ້ສຳເລັດລາຊະການອົດສະຕຣາລີ|ຜູ້ສຳເລັດລາຊະການ]]}} | leader_name2 = [[ເດວິດ ເຮີລີ]] | leader_title3 = [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີອົດສະຕຣາລີ|ນາຍົດລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name3 = [[ແອນໂທນີ ແອວບານີສ]] | legislature = [[ລັດຖະສະພາອົດສະຕຣາລີ|ລັດຖະສະພາ]] | sovereignty_type = ເປັນເອກະລາດ | sovereignty_note = ຈາກ[[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] | established_event1 = [[ລັດຖະທຳມະນູນອົດສະຕຣາລີ|ລັດຖະທຳມະນູນ]][[ສະຫະພັນທະລັດອົດສະຕຣາລີ|ສະຫະພັນທະລັດ]] | established_date1 = 1 ມັງກອນ 1901 | established_event2 = [[ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການສ້າງຕັ້ງເວລສ໌ມິນສະເຕີ ຄ.ສ. 1942|ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການສ້າງຕັ້ງເວລສ໌ມິນສະເຕີ]] | established_date2 = {{nowrap|9 ຕຸລາ 1942 (ມີຜົນ<br />ຕັ້ງແຕ່ວັນທີ 3 ກັນຍາ 1939)}} | established_event3 = [[ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍອົດສະຕຣາລີ ຄ.ສ. 1986|ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍອົດສະຕຣາລີ]] | established_date3 = 3 ມີນາ 1986 | area_km2 = 7692024 | area_rank = ອັນດັບທີ 6 | percent_water = 1.79 (ໃນປີ 2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref> | population_estimate = {{increase neutral}} 26,163,300<ref name="popclock">{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/1647509ef7e25faaca2568a900154b63?OpenDocument|title=Population clock|work=[[Australian Bureau of Statistics]] website|publisher=Commonwealth of Australia|access-date=23 July 2020}} The population estimate shown is automatically calculated daily at 00:00 UTC and is based on data obtained from the population clock on the date shown in the citation.</ref> | population_census = 23,401,892<ref>{{Census 2016 AUS|id=036|name=Australia|access-date=27 June 2017|quick=on}}</ref> | population_estimate_year = {{CURRENTYEAR}} | population_estimate_rank = ອັນດັບທີ 53 | population_census_year = 2016 | population_density_km2 = 3.4 | population_density_rank = ອັນດັບທີ 192 | GDP_PPP = {{increase}} {{nowrap|1.416 ພັນຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=IMF>{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=193,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Report for Selected Countries and Subjects: October 2020|publisher=International Monetary Fund |date=April 2021 }}</ref>}} | GDP_PPP_year = 2021 | GDP_PPP_rank = ອັນດັບທີ 18 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} 54,891 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=IMF /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 17 | GDP_nominal = {{increase}} {{nowrap|1.61 ພັນຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=IMF />}} | GDP_nominal_year = 2021 | GDP_nominal_rank = ອັນດັບທີ 12 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} 62,728 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=IMF /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 9 | Gini = 32.5 | Gini_year = 2018 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref>{{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=IDD|title = Income Distribution Database|website=stats.oecd.org|type=Database|publisher = Organisation for Economic Co-operation and Development |publication-date=16 December 2020|access-date = 9 May 2021}}</ref> | Gini_rank = ອັນດັບທີ 16 | HDI = 0.944<!--number only--> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=15 December 2020|access-date=15 December 2020}}</ref> | HDI_rank = ອັນດັບທີ 8 | currency = [[ໂດລາອົດສະຕຣາລີ]] ($) | currency_code = AUD | time_zone = [[ເວລາໃນອົດສະຕຣາລີ|ຫຼາຍແບບ]]<ref name="time" group="N">ມີໂຊນເວລາຍ່ອຍຈາກ 3 ໂຊນເວລາຫຼັກ ເບິ່ງເພີ່ມເຕີມທີ່[[ເວລາໃນອົດສະຕຣາລີ]]</ref> | utc_offset = +8; +9.5; +10 | utc_offset_DST = +8; +9.5; +10;<br /> +10.5; +11 | time_zone_DST = [[ເວລາໃນອົດສະຕຣາລີ|ຫຼາຍແບບ]]<ref name="time" group="N" /> | date_format = {{abbr|ວວ|ວັນ}}/{{abbr|ດດ|ເດືອນ}}/{{abbr|ປປປປ|ປີ}}<br />ປປປປ-ດດ-ວວ<ref>{{cite book |title=Style manual for authors, editors and printers |url=https://archive.org/details/stylemanualforau0006unse |date=2002 |publisher=John Wiley & Sons Australia |isbn=978-0-7016-3647-0 |edition=6th |page=[https://archive.org/details/stylemanualforau0006unse/page/171 171]}}</ref> | drives_on = [[Left- and right-hand traffic|ຊ້າຍ]] | calling_code = [[Telephone numbers in Australia|+61]] | cctld = [[.au]] | today = }} '''ອົດສະຕຣາລີ''' ({{lang-en|Australia}}) ຫຼື ຊື່ຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ '''ເຄືອລັດອົດສະຕຣາລີ''' ({{lang-en|Commonwealth of Australia}})<ref>{{cite web |url=http://www.comlaw.gov.au/Details/C2005Q00193/0332ed71-e2d9-4451-b6d1-33ec4b570e9f |title=Constitution of Australia |publisher=[[ComLaw]] |date=1 June 2003 |accessdate=5 August 2011 |quote=3. It shall be lawful for the Queen, with the advice of the Privy Council, to declare by proclamation that, on and after a day therein appointed, not being later than one year after the passing of this Act, the people of New South Wales, Victoria, South Australia, Queensland, and Tasmania, and also, if Her Majesty is satisfied that the people of Western Australia have agreed thereto, of Western Australia, shall be united in a Federal Commonwealth under the name of the Commonwealth of Australia.}}</ref> ເປັນປະເທດເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍແຜ່ນດິນຫຼັກຂອງ[[ທະວີບອົດສະຕຣາລີ]], [[ເກາະທາສເມເນຍ]] ແລະ ເກາະອື່ນໆ ໃນ[[ມະຫາສະໝຸດອິນເດຍ]] [[ມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ|ປາຊີຟິກ]] ແລະ [[ມະຫາສະໝຸດໃຕ້]] ອົດສະຕຣາລີເປັນປະເທດທີ່ໃຫຍ່ເປັນອັນດັບຫົກຂອງໂລກເມື່ອນັບພື້ນທີ່ທັງໝົດ ມີປະເທດເພື່ອນບ້ານປະກອບດ້ວຍ [[ປະເທດອິນໂດເນເຊຍ|ອິນໂດເນເຊຍ]] [[ປະເທດປາປົວນິວກີເນ|ປາປົວນິວກີເນ]] ແລະ [[ປະເທດຕີມໍແລັດສະເຕ|ຕີມໍແລັດສະເຕ]]ທາງເໜືອ [[ໝູ່ເກາະໂຊໂລມອນ]] [[ວານູອາຕູ]] ແລະ [[ນິວຄາລິໂດເນຍ]]ທາງຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ແລະ [[ປະເທດນູແວນເຊລັງ|ນູແວນເຊລັງ]]ທາງຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ມີປະຊາກອນປະມານ 26 ລ້ານຄົນ ໂດຍຂະໜາດພື້ນທີ່ 7,617,930 ຕາລາງກິໂລແມັດ (2,941,300 ຕາລາງໄມລ໌)<ref>{{Cite web|date=2007-03-24|title=Geoscience Australia - Fab Facts, Dimensions, Australia Compared|url=http://www.ga.gov.au/education/facts/dimensions/compare.htm|website=web.archive.org|access-date=2014-04-14|archive-date=2007-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20070324194241/http://www.ga.gov.au/education/facts/dimensions/compare.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> ມີລັກສະນະເປັນສັງຄົມເມືອງສູງໂດຍປະຊາກອນຢູ່ອາໄສໜາແໜ້ນບໍລິເວນຊາຍຝັ່ງຕາເວັນອອກ<ref>{{Cite web|last=Statistics|first=c=AU; o=Commonwealth of Australia; ou=Australian Bureau of|date=2012-05-24|title=Main Features - Geographic distribution of the population|url=https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/by%20Subject/1301.0~2012~Main%20Features~Geographic%20distribution%20of%20the%20population~49|website=www.abs.gov.au|language=en}}</ref> ເມືອງຫຼວງຂອງປະເທດແມ່ນ[[ແຄນເບີຣາ]] ໃນຂະນະທີ່ເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດແມ່ນ[[ຊິດນີ]] ເຊິ່ງເປັນເມືອງທີ່ປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດ ແລະ ຍັງເປັນສູນກາງທານດ້ານເສດຖະກິດຂອງປະເທດ ເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນຮອງລົງມີດັ່ງນີ້: [[ເມລເບີນ]], [[ບຣິສເບນ]], [[ເພີດ]] ແລະ [[ແອເດິເລດ]] == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} [[ໝວດ:ປະເທດ|ອ]] [[ໝວດ:ປະເທດອົດສະຕະຣາລີ| ]] 8ngevbgptuv6vbffyeze60f86yyrptl 0 9180 129708 115115 2026-08-06T19:23:35Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129708 wikitext text/x-wiki [[file:Tea leaves steeping in a zhong čaj 05.jpg|thumb|200px|ໃບຊາຂຽວໃນຖ້ວຍຊາຈີນ]] '''ຊາ''' ({{lang-zh|茶}}, ''chá'', ''ສາ'') ເປັນຜົນຜະລິດທາງ[[ການກະເສດ]]ຈາກ[[ໃບ]] ຍອດອ່ອນ ແລະກ້ານຂອງ[[ຕົ້ນຊາ]] (''Camellia sinensis'') ນຳມາຜ່ານກຳມະວິທີແປຮູບຫຼາກຫຼາຍ. "ຊາ" ຍັງໝາຍລວມເຖິງ[[ເຄື່ອງດື່ມ]]ກິ່ນຫອມທີ່ເຮັດຈາກຜັກຕາກແຫ້ງຊະນິດຕ່າງ ໆ ນຳມາຊົງ. ຊາແມ່ນເຄື່ອງດື່ມທີ່ມີຜູ້ດື່ມຫຼາຍທີ່ສຸດເປັນອັນດັບສອງຂອງໂລກ ຮອງຈາກ[[ນ້ຳ]].<ref name="Macfarlane">{{cite book|author=[[Alan Macfarlane]]|coauthors=Iris Macfarlane|title=The Empire of Tea|url=https://archive.org/details/empireoftearemar00macf|publisher=The Overlook Press|isbn=1-58567-493-1|page=[https://archive.org/details/empireoftearemar00macf/page/32 32]|year=2004}}</ref> ຊາແບ່ງໄດ້ 6 ປະເພດ ໄດ້ແກ່ [[ຊາຂາວ]] [[ຊາເຫຼືອງ]] [[ຊາຂຽວ]] [[ຊາມັງກອນດຳ]] [[ຊາດຳ]] ແລະ[[ຊາຜູ້ເອີ]]. ຊາທຸກຊະນິດສາມາດເຮັດໄດ້ຈາກຕົ້ນຊາຕົ້ນດຽວກັນ ແຕ່ຜ່ານກຳມະວິທີແຕກຕ່າງກັນອອກໄປ. == ເບິ່ງຕື່ມ == * [[ກາເຟ]] * [[ແມດ]] == ອ້າງອີງ == <references/> [[ໝວດ:ຊາ]] o9lybgjxn3a547dzohzja0czzipf9ts 0 9518 129739 126145 2026-08-06T20:09:38Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129739 wikitext text/x-wiki {{Coord|31|47|0|N|35|13|0|E|type:city|display=title}} [[File:Panorámica de Jerusalén desde el Monte de los Olivos.jpg|center|thumb|800px|]] '''ເຢ​ຣູ​ຊາ​ເລັມ'''​ ຫຼື '''ເຈຣູຊາ​ແລັມ''' (Jerusalem) ແມ່ນນະ​ຄອນ​ຫຼວງ​ຂອງ[[ປະເທດອິດສະຣາເອນ|ອິສະຣາ​ແອ​ນ]] ຢູ່ໃນ[[ຕາເວັນອອກກາງ]] ເທິງໜ້າດິນຮາບພຽງຂອງພູຢູດາ ລະຫວ່າງ[[ທະເລເມດີແຕກລາເນ]]ກັບ[[ທະເລແມກມອກ]] (Mer Morte) ຕາມຄວາມເຊື່ອຂອງຊາວຢິວ ເຈຣູຊາ​ແລັມແມ່ນເມືອງທີ່[[ພະຢາເວ]] (Yahweh) ຊົງເລືອກໄວ້ໃຫ້ເປັນປ້ອມແຫ່ງຄວາມເຊື່ອວ່າມີພະເປັນເຈົ້າພຽງອົງດຽວ. [[ອິສະຣາ​ແອ​ນ]]ແລະ[[ລັດປາແລສະຕິນ]]ຕ່າງອ້າງສິດເໜືອເຈຣູຊາ​ແລັມວ່າເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງຕົນ ແຕ່ການກ່າວອ້າງຂອງທັງສອງຝ່າຍບໍ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຈາກນານາຊາດ. ເຈຣູຊາ​ແລັມຖືເປັນໜຶ່ງໃນເມືອງທີ່ເກົ່າທີ່ສຸດໃນໂລກ ໂດຍໄດ້ຮັບການກ່າວເຖິງໃນຊື່ ''"ອູຣູຊາລິມາ"'' ໃນແຜ່ນສິລາຈາລຶກຂອງ[[ເມໂຊໂປຕາມີ]] (Mésopotamie) ເຊິ່ງມີຄວາມໝາຍວ່າ ''"ເມືອງຂອງຊາລິມ"'' ອັນເປັນນາມຂອງພະເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນ[[ການາອັງ]]​ (Canaan) ເມື່ອປະມານ 2,400 ປີກ່ອນຄະລິສະຕະການ ແລະເມື່ອມາຮອດຍຸກຂອງ[[ວົງວານອິສະຣາ​ແອ​ນ]] ການສ້າງເມືອງເຈຣູຊາ​ແລັມຢ່າງຈິງຈັງກໍໄດ້ເລີ່ມຂຶ້ນໃນສະຕະວັດທີ 9 ກ່ອນຄະລິສະຕະການ ([[ຍຸກເຫຼັກ]]ຊ່ວງປາຍ) ແລະໃນສະຕະວັດທີ 8 ກ່ອນຄະລິສະຕະການ ເຈຣູຊາ​ແລັມກໍໄດ້ເປັນສູນກາງການປົກຄອງແລະທາງສາສະໜາຂອງ[[ອານາຈັກຊູດາ]] (Royaume de Juda).<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=Qjkz_8EMoaUC&pg=PA302#v=onepage&q&f=false|title=Biblical History and Israel S Past: The Changing Study of the Bible and History|first1=Megan Bishop|last1=Moore|first2=Brad E.|last2=Kelle|date=17 May 2011|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|via=Google Books}}</ref> ຕະຫຼອດປະຫວັດສາດ ເຈຣູຊາ​ແລັມໄດ້ຖືກມ້າງເພໄປຢ່າງນ້ອຍ 2 ຄັ້ງ, ຖືກປິດລ້ອມ 23 ຄັ້ງ, ຖືກໂຈມຕີ 52 ຄັ້ງ, ຖືກຍຶດແລະເອົາຄືນ 44 ຄັ້ງ.<ref>{{cite web |url=http://www.momentmag.com/Exclusive/2008/2008-03/200803-Jerusalem.html |publisher=Moment Magazine |title=Do We Divide the Holiest Holy City? |accessdate=5 March 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080603214950/http://www.momentmag.com/Exclusive/2008/2008-03/200803-Jerusalem.html |archivedate=3 June 2008}} According to Eric H. Cline's tally in Jerusalem Besieged.</ref> ມີສ່ວນໜຶ່ງຂອງເຈຣູຊາ​ແລັມທີ່ເອີ້ນວ່າ "ເມືອງດາວິດ" (Cité de David) ປາກົດການກໍ່ຕັ້ງຕັ້ງແຕ່ສີ່ພັນປີກ່ອນຄະລິສະຕະການ. ກຳແພງເມືອງເຈຣູຊາ​ແລັມເຊິ່ງຍັງຕັ້ງສູງເດັນສະຫງ່າຈົນຮອດປັດຈຸບັນ ສ້າງຂຶ້ນໃນປີ 1538 ໃນລັດຊະການ[[ສຸລະຕ່ານສຸໄລມານແຫ່ງຈັກກະວັດໂອສະມານ|ສຸໄລມານຜູ້ກຽງໄກ]] (Soliman le Magnifique) ພື້ນທີ່ພາຍໃນກຳແພງເອີ້ນວ່າບໍລິເວນເມືອງເກົ່າ (Vieille ville de Jérusalem) ເຊິ່ງແບ່ງອອກເປັນສີ່ຂົງເຂດ ຄື ເຂດອາກເມນີ, ເຂດຢິວ, ເຂດຄະລິສະຕຽນ ແລະເຂດມຸສະລິມ.<ref>{{Cite book|title=Jerusalem in the 19th Century, The Old City|url=https://archive.org/details/jerusalemin19thc00bena|last=Ben-Arieh|first=Yehoshua|publisher=Yad Izhak Ben Zvi & St. Martin's Press|year=1984|page=[https://archive.org/details/jerusalemin19thc00bena/page/14 14]|isbn=0-312-44187-8}}</ref> ບໍລິເວນເມືອງເກົ່າດັ່ງກ່າວ ຖືກຂຶ້ນທະບຽນເປັນ[[ມໍລະດົກໂລກ]]ໂດຍ[[ຢູເນສະໂກ]]ໃນປີຄ.ສ. 1981 ແລະຍັງແມ່ນໜຶ່ງໃນ[[ລາຍຊື່ແຫຼ່ງມໍລະດົກໂລກທີ່ກຳລັງຕົກຢູ່ໃນພາວະອັນຕະລາຍ|ມໍລະດົກໂລກທີ່ກຳລັງຕົກຢູ່ໃນພາວະອັນຕະລາຍ]].<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/148|title=Old City of Jerusalem and its Walls|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=11 September 2010}}</ref> == ອ້າງອີງ == <references/> == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == {{Commonscat|Jerusalem}} *[http://www.jerusalem.muni.il/jer_main/defaultnew.asp?lng=2 Official website of Jerusalem Municipality] *[http://www.jerusalemp3.com/ Jerusalemp3], offers free virtual tours in mp3 format from the Jerusalem Municipality *{{dmoz|Regional/Middle_East/Israel/Localities/Jerusalem}} '''ລັດຖະບານ''' *{{PDFlink|[http://www.un.org/Depts/dpi/palestine/ch12.pdf ''The Status of Jerusalem'']|159&nbsp;KB}}, United Nations document related to the recent dispute over Jerusalem *[http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/1980_1989/Basic%20Law-%20Jerusalem-%20Capital%20of%20Israel ''Basic Law: Jerusalem, Capital of Israel, Government of Israel''], the Israeli law making Jerusalem the capital of Israel '''ວັດທະນະທຳ''' *[http://www.imj.org.il/ Israel Museum], one of Jerusalem's premier art museums *[http://www.yadvashem.org/ Yad Vashem], Israeli memorial to victims of The Holocaust '''ການສຶກສາ''' *[http://www.huji.ac.il/huji/eng/index_e.htm Hebrew University of Jerusalem], Jerusalem's foremost institution of higher learning *[http://www.alquds.edu/ al-Quds University], the only Palestinian university in Jerusalem '''ແຜນທີ່''' *[http://www.jerusalem.muni.il/jer_sys/map2000_eng/first1.asp Modern-day map of Jerusalem], from City of Jerusalem. *[http://maps-of-jerusalem.huji.ac.il/ Ancient Maps of Jerusalem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060411201121/http://maps-of-jerusalem.huji.ac.il/ |date=2006-04-11 }}, from the Jewish National Library at the Hebrew University of Jerusalem *[http://www.passia.org/jerusalem/maps/0_M_A_P_S.htm Modern maps, post-1947] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080616094322/http://www.passia.org/jerusalem/maps/0_M_A_P_S.htm |date=2008-06-16 }} from [[Palestinian Academic Society for the Study of International Affairs|PASSIA]] *[http://www.israelstarnews.com/maps-of-jerusalem/ Maps of Jerusalem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161024011538/http://www.israelstarnews.com/maps-of-jerusalem/ |date=2016-10-24 }}, from Israel Star News '''ສາສະໜາ''' *[http://www.ijs.org.au/Jerusalem-a-Jewish-Perspective/default.aspx The significance of Jerusalem in Judaism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924033512/http://www.ijs.org.au/Jerusalem-a-Jewish-Perspective/default.aspx |date=2015-09-24 }}, NSW Jewish Board of Deputies *[http://int.icej.org/news/commentary/significance-jerusalem-christians The significance of Jerusalem to Christians], [[International Christian Embassy Jerusalem]] *[http://islam.about.com/od/jerusalem/a/quds.htm The City of Jerusalem in Islam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150819104731/http://islam.about.com/od/jerusalem/a/quds.htm |date=2015-08-19 }} *[http://www.bbc.com/news/world-middle-east-26934435 BBC: ''Why is Jerusalem so Holy?''] [[ໝວດ:ນະຄອນຫຼວງໃນອາຊີ]] [[ໝວດ:ນະຄອນຫຼວງ]] [[ໝວດ:ອິດສະຣາເອນ]] 2vb5dekpgw1lak148r2ivyvrgqxhayo 0 9555 129783 104317 2026-08-06T21:28:04Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129783 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|"Mars II" redirects here. For other uses, see [[Mars II (disambiguation)]]}} {{Infobox planet | name = Deimos | adjectives = Deimosian | image = [[Image:Deimos-MRO.jpg|260px|Deimos]] | caption = An enhanced-color image of Deimos ([[Mars Reconnaissance Orbiter|MRO]], 21 February 2009).<br>''Image: NASA/JPL-Caltech/University of Arizona'' | discovery = yes | bgcolour = #ffc0c0 | discoverer = [[Asaph Hall]] | discovered = 12 August 1877 | epoch = 2012-Sep-21<br>([[Julian day|JD]] 2456191.5) | periapsis = {{val|23455.5|u=km}} | apoapsis = {{val|23470.9|u=km}} | semimajor = {{val|23463.2|u=km}}<ref name=Horizons>{{cite web|date=21 September 2013|title=HORIZONS Web-Interface|publisher=NASA|url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?horizons|accessdate=4 December 2013}}</ref> (6.92 Mars radii) | eccentricity = {{val|0.00033}}<ref name="Horizons"/> | period = {{val|1.263|ul=d}}<ref name="Horizons"/><br>(30.312 [[Hour|h]]) | avg_speed = {{val|1.3513|u=km/s}}<ref name="NASA"/> | inclination = 0.93° (to Mars's equator)<br>1.791° (to the local [[Laplace plane]])<ref name="Horizons"/><br>27.58° (to the [[ecliptic]]) | satellite_of = [[Mars]] | physical_characteristics = yes | dimensions = 15 × 12.2 × 11 km<ref name="Sea and Sky">{{cite web|title=Deimos|url=http://www.seasky.org/solar-system/mars-deimos.html|accessdate=June 6, 2014}}</ref> | mean_radius = 6.2 ± 0.18 km<ref name="JPLSSD"/><br>(0.97316 [[Milli-|m]]Earths) | surface_area = {{val|495.1548|u=km2}}<br>(97.0755 [[Micro-|µ]]Earths) | volume = {{val|999.78|u=km3}}<br>(92.2979 [[Nano-|n]]Earths) | mass = {{val|1.4762|e=15|u=kg}}<ref name="NASA"/><br>(0.247179 [[Nano-|n]]Earths) | density = {{val|1.471|0.166|u=g/cm3}}<ref name="JPLSSD"/> | surface_grav = 0.003 m/s²<ref name="NASA"/><br>(306 [[Micro-|µ]][[G-force|g]]) | escape_velocity = 5.556 [[Metre per second|m/s]]<br>(20 km/h)<ref name="NASA"/> | rotation = [[synchronous rotation|Synchronous]]<ref name="Horizons"/> | albedo = 0.068 ± 0.007<ref name="JPLSSD"/> | magnitude = | single_temperature = ≈&thinsp;233 [[kelvin|K]] | Age = 2 billion years }} '''ດີມອສ (Deimos)''' ([[ຫຼັກການຕັ້ງຊື່ທາງດາລາສາດ#ດາວບໍລິວານຕາມທຳມະຊາດຂອງດາວເຄາະ|ການຕັ້ງຊື່ຕາມລະບົບ]]: '''Mars II''')<ref name=Blunck/> ເປັນດາວບໍລິວານທີ່ນ້ອຍສຸດ ແລະ ຢູ່ຫ່າງຈາກດາວອັງຄານທີ່ສຸດໃນຈຳນວນ[[ດາວບໍລິວານຂອງດາວອັງຄານ|ດາວບໍລິວານຕາມທຳມະຊາດ]]ສອງດວງຂອງ[[ດາວອັງຄານ]] ເຊິ່ງມີເສັ້ນລັດສະໝີ {{convert|6.2|km|mi}},<ref name="Horizons"/> ສ່ວນອີກດວງໜຶ່ງແມ່ນ[[ໂຟບອສ (ດາວບໍລິວານ)|ໂຟບອສ (Phobos)]]. ດີມອສໃຊ້ເວລາ 30.3&nbsp; ຊົ່ວໂມງ<ref name="Horizons"/> ໃນການໂຄຈອນອ້ອມດາວອັງຄານ. ຊື່ ''ດີມອສ (Deimos)'' ອອກສຽງວ່າ {{IPAc-en|ˈ|d|aɪ|m|ə|s}} {{respell|DY|məs}}, ຫຼືບາງຄັ້ງອອກສຽງວ່າ {{IPAc-en|ˈ|d|iː|m|ə|s}} {{respell|DEE|məs}} ເຊິ່ງກົງກັບຄຳວ່າ {{lang|el|''[[Help:IPA for Greek|Δείμος]]''}} ໃນພາສາເກຣັກ. ຕາມຕຳນານເທບເກຣັກ, [[ດີມອສ (ຕຳນານເທບ)|ດີມອສ]] ເປັນຝາແຝດຄູ່ກັບ ໂຟບອສ (Phobos) ແລະ ເປັນຕົວແທນຂອງ[[ຄວາມເປັນຕາຢ້ານ ແລະ ຄວາມຫວາດກົວ|ຄວາມຫວາດກົວ]]. ==ການຄົ້ນພົບ== {{Main|ດາວບໍລິວານຂອງດາວອັງຄານ#ການຄົ້ນພົບ}} [[Image:Deimos-viking1.jpg|thumb|left|Deimos (ຍານ [[ໄວກິງ 2|ໄວກິງ 2 (Viking 2)]], 5 ຕຸລາ 1977).<ref name=photo>{{cite web|title=Deimos – Viking 2 Orbiter|url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/imgcat/html/object_page/vo2_413b83.html|publisher=NASA NSSDC|accessdate=12 July 2009}}</ref>]] <!-- [[Image:Professor Asaph Hall.jpg|100px|thumb|left|[[Asaph Hall]], discoverer of Deimos.]] --> ດີມອສຖືກຄົ້ນພົບໂດຍ [[ອາຊາຟ ຮໍ ທີ 3|ອາຊາຟ ຮໍ (Asaph Hall) ທີ 3]]<!--- ມີຄົນຊື່ວ່າ ອາຊາຟ ຮໍ ອີກ, ແຕ່ບໍ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກຫຼາຍ ---> ທີ່ [[ຫໍສັງເກດການທາງເຮືອຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ|ຫໍສັງເກດການທາງເຮືອຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ (United States Naval Observatory)]] ໃນ ວໍຊິງຕັນ ດີຊີ ເມື່ອວັນທີ 12 ສິງຫາ 1877 ເວລາ 07:48 ໂມງ [[ເວລາສາກົນເຊີງພິກັດ|UTC]] (ເຊິ່ງກົງກັບວັນທີ "11 ສິງຫາ ເວລາ 14:40 ໂມງ" [[ເວລາກາງວໍຊິງຕັນ]]).<ref>Hall, A.; [http://adsabs.harvard.edu//full/seri/AN.../0091//0000013.000.html ''Observations of the Satellites of Mars''], Astronomische Nachrichten, Vol. 91, No. 2161 (17 October 1877, signed 21 September 1877) pp. 11/12–13/14</ref><ref name="Morley1989">Morley, T. A.; [http://adsabs.harvard.edu//full/seri/A+AS./0077//0000220.000.html ''A Catalogue of Ground-Based Astrometric Observations of the Martian Satellites, 1877–1982''], Astronomy and Astrophysics Supplement Series (ISSN 0365-0138), Vol. 77, No. 2 (February 1989), pp. 209–226 (Table II, p. 220: first observation of Deimos on 1877-08-12.32526)</ref><ref>[http://adsabs.harvard.edu//full/seri/Obs../0001//0000181.000.html ''Notes: The Satellites of Mars''], The Observatory, Vol. 1, No. 6 (20 September 1877), pp. 181–185</ref><ref>[http://adsabs.harvard.edu//full/seri/MNRAS/0038//0000205.000.html ''The Discovery of the Satellites of Mars''], [[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]], Vol. 38, No. 4, (8 February 1878), pp. 205–209</ref> ຮໍ ຍັງໄດ້ຄົ້ນພົບໂຟບອສອີກ ໃນວັນທີ 18 ສິງຫາ 1877 ເວລາປະມານ 09:14 GMT, ຫຼັງຈາກການຄົ້ນຫາດາວບໍລິວານຂອງດາວອັງຄານຢ່າງຮອບຄອບແລ້ວ. ດາວບໍລິວານນີ້ຖືກຕັ້ງຊື່ຕາມ [[ດີມອສ (ຕຳນານເທບ)|ດີມອສ (Deimos)]], ເຊິ່ງເປັນຕົວແທນຂອງ[[ຄວາມຢ້ານກົວ]] ໃນ[[ຕຳນານເທບເກຣັກ]].<ref name=Blunck>{{cite book |last= Blunck |first=Jürgen |title= Solar System Moons: Discovery and Mythology |url= https://archive.org/details/solarsystemmoons0000blun |year=2009 |publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]] |isbn=978-3-540-68852-5 |page=[https://archive.org/details/solarsystemmoons0000blun/page/5 5]|chapter=The Satellites of Mars; Discovering and Naming the Satellites|quote= |ref=}}</ref> ໃນເບື້ອງຕົ້ນ, ຊື່ດັ່ງກ່າວໄດ້ຖືກສະກົດວ່າ ''Phobus'' ແລະ ''Deimus'', ເຊິ່ງເປັນການແນະນຳຂອງ [[ເຮນຣີ ຈອດຈ໌ ມາດານ|ເຮນຣີ ຈອດຈ໌ ມາດານ (Henry George Madan)]] (1838–1901),<ref name=Blunck/> ວິທະຍາສາດມະຫາບັນດິດຈາກ [[ວິທະຍາໄລເອຕັນ|ວິທະຍາໄລເອຕັນ (Eton College)]], ໂດຍອີງໃສ່ບົດປະພັນຈາກປຶ້ມ Book XV ຂອງ ''[[ອີລີອາດ|ອີລີອາດ (Iliad)]]'' ເຊິ່ງ [[ອາຣີສ|ອາຣີສ (Ares)]] (ເທບໂຣມັນ [[ມາຣ໌ສ (ເທບ)|ມາຣ໌ສ (Mars)]]) ເປັນໃຫ້ກຳເນີດຄວາມຫວາດກົວ ([[ດີມອສ (ຕຳນານເທບ)|ດີມອສ]]) ແລະ ຄວາມຢ້ານກົວ ([[ໂຟບອສ (ຕຳນານເທບ)|ໂຟບອສ]]).<ref>Hall, A.; [http://adsabs.harvard.edu//full/seri/AN.../0092//0000031.000.html ''Names of the Satellites of Mars''], Astronomische Nachrichten, Vol. 92, No. 2187 (14 March 1878, signed 7 February 1878), p. 47/48</ref> ==ອ້າງອີງ== {{reflist|2}} ==ເຊື່ອມຕໍ່ພາຍນອກ== {{Commons category}} * [http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Mar_Deimos Deimos Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916141023/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Mar_Deimos |date=2008-09-16 }} by [http://solarsystem.nasa.gov NASA's Solar System Exploration] * [http://www.solarviews.com/cap/mars/vdeimos3.htm Deimos rotation movie] * [http://www.solarviews.com/cap/mars/vdeimos1.htm Animation of Deimos] * [http://planetarynames.wr.usgs.gov/jsp/FeatureTypes2.jsp?system=Mars&body=Deimos&systemID=4&bodyID=21&sort=AName&show=Fname&show=Lat&show=Long&show=Diam&show=Stat&show=Orig USGS Deimos nomenclature] {{ດາວອັງຄານ}} {{ດາວບໍລິວານໃນລະບົບສຸລິຍະ (ແບບຫຍໍ້)}} {{ລະບົບສຸລິຍະ}} {{portal bar|ດາວອັງຄານ}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Deimos (Moon)}} <!--ໝວດໝູ່--> [[ໝວດໝູ່:ດາວບໍລິວານຂອງດາວອັງຄານ]] [[ໝວດໝູ່:ວັດຖຸທາງດາລາສາດທີ່ຖືກຄົ້ນພົບໃນປີ 1877|18770812]] [[ໝວດໝູ່:ດີມອສ (ດາວບໍລິວານ)| ]] a6m1jrdf01ybjk67pkkpq9z32eefizc 0 11133 129725 127646 2026-08-06T19:51:50Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129725 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit | unit_name = '''ไคแซร์ลีเชอ มารีเนอ'''<br>''Kaiserliche Marine'' | image = | caption = | dates = ค.ศ. 1871–1919 | country = {{Flagcountry|German Empire}} | allegiance = | branch = | type = [[กองทัพเรือ]] | role = | size = | command_structure = [[กองทัพจักรวรรดิเยอรมัน|ไคแซร์ลีเชอเวร์]] | current_commander = | garrison = | ceremonial_chief = | colonel_of_the_regiment = | nickname = | patron = | motto = | colors = | march = | mascot = | battles = [[สงครามกลางเมืองซามัว]]<br>[[วิกฤตการณ์ซามัว]]<br>[[Abushiri Revolt]]<br>[[กบฏนักมวย]]<br>[[วิกฤตการณ์เวเนซุเอลา ค.ศ. 1902–1903]]<br>[[Sokehs Rebellion]]<br>[[สงครามโลกครั้งที่ 1]] | notable_commanders = | anniversaries = <!-- Insignia --> |identification_symbol = [[ไฟล์:Flag of German Empire (jack 1903).svg|200px]] |identification_symbol_label = ธงฉาน (1871–1919) |identification_symbol_2 = [[ไฟล์:War Ensign of Germany (1867-1892).svg|200px]] |identification_symbol_2_label = ธงนาวี (1867–1892) |identification_symbol_3 = [[ไฟล์:War Ensign of Germany 1892-1903.svg|200px]] |identification_symbol_3_label = ธงนาวี (1892–1903) |identification_symbol_4 = [[ไฟล์:War Ensign of Germany 1903-1918.svg|200px]] |identification_symbol_4_label = ธงนาวี (1903–1919) }} '''''ໄຄແຊຣ໌ລີເຊີ ມາຣີເນີ''''' ({{lang-de|''Kaiserliche Marine''}} "ຈັກກະພັດນາວີ") ແມ່ນ[[ກອງທັບເຮືອ]]ແຫ່ງ[[ຈັກກະວັດເຢຍລະມັນ]] ໂດຍມີຮາກຖານຈາກ[[ກອງທັບເຮືອປຣັດເຊຍ]]. ຕໍ່ມາໃນປີ ຄ.ສ. 1867, ໄດ້ມີການຈັດຕັ້ງເປັນ [[ນອດດອຍເຊີ ບຸນເດສມາຣີເນີ]] ເຮັດໜ້າທີ່ຮັກສາຊາຍຝັ່ງ ແລະ ໄດ້ຮັບການຍົກສະຖານະເປັນກອງທັບເຮືອເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1871. == ປະຫວັດ == {{ໂຄງ-ສ່ວນ}} == ໂຄງສ້າງ == {{ໂຄງ-ສ່ວນ}} == ເບິ່ງຕື່ມ == * [[ໄຣຊ໌ສຟລັອດເທີ]] * [[ໄຣຊ໌ສມາຣີເນີ]] * [[ຄຣີກສມາຣີເນີ]] * [[ກອງທັບເຮືອປະຊາຊົນແຫ່ງຊາດ]] * [[ກອງທັບເຮືອເຢຍລະມັນ]] * [[ສັນນິບາດນາວີ (ເຢຍລະມັນ)]] == ອ້າງອິງ ແລະ ໝາຍເຫດ == <references /> == ໜັງສືອ່ານຕື່ມ == * Bird, Keith. "The Tirpitz Legacy: The Political Ideology of German Sea Power," ''Journal of Military History,'' July 2005, Vol. 69 Issue 3, pp 821–825 * Bönker, Dirk. ''Militarism in a Global Age: Naval Ambitions in Germany and the United States before World War I'' (2012) [http://www.amazon.com/Militarism-Global-Age-Ambitions-Germany/dp/0801450403/ excerpt and text search]; [https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=37011 online review] * Epkenhans, Michael. ''Tirpitz: Architect of the German High Seas Fleet'' * Kelly, Patrick J. "Strategy, Tactics, and Turf Wars: Tirpitz and the Oberkommando der Marine, 1892-1895," ''Journal of Military History,'' Oct 2002, Vol. 66 Issue 4, pp.&nbsp;1033–1060 * {{cite book|last=Kelly|first=Patrick J.|title=Tirpitz and the Imperial German Navy|publisher=Indiana University Press|location=Bloomington, Indiana|year=2011|isbn=978-0-253-35593-5}} * Kennedy, Paul. ''The Rise and Fall of the Great Powers'' (1989) * Kennedy, Paul. ''The Rise And Fall of British Naval Mastery'' (2006) * {{cite book |first=Robert K.|last= Massie | authorlink=Robert K. Massie |title= [[Dreadnought (book)|Dreadnought]] |publisher=Jonathan Cape | location=London |isbn=0-224-03260-7}} * [[Norman Franks|Franks, Norman]]; Bailey, Frank W.; Guest, Russell. ''Above the Lines: The Aces and Fighter Units of the German Air Service, Naval Air Service and Flanders Marine Corps, 1914–1918''. Grub Street, 1993. ISBN 0-948817-73-9, ISBN 978-0-948817-73-1. * {{cite book |author=Gottschall, Terrell D. |title=By Order of the Kaiser, Otto von Diedrichs and the Rise of the Imperial German Navy 1865–1902 |location=Annapolis |publisher=Naval Institute Press |year=2003 |isbn=1-55750-309-5}} * {{cite book |author=Holger H. Herwig |title='Luxury Fleet', The Imperial German Navy 1888–1918 |url=https://archive.org/details/luxuryfleetimper0000herw |publisher=The Ashfield Press |location=London |year=1980 |isbn= 0-948660-03-1}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == {{Commons category|German Imperial Navy}} *[http://german-navy.tripod.com/ Imperial German Navy in World War I] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080520072810/http://german-navy.tripod.com/ |date=2008-05-20 }} *[http://www.german-navy.de/hochseeflotte/ships/index.html German Naval History WW1] *[http://www.gwpda.org/naval/fdgn0001.htm Kaiserliche Marine Deployment 1914] *[http://uboat.net/wwi/ U-boat War in World War One] *[http://www.amazon.com/dp/B000R181LC Hoch Deutschlands Flotte! On Amazon] *[http://brandenburghistorica.com/hoch_deutschlands_flotte.html Hoch Deutschlands Flotte! Music of the Imperial German Navy in Archival Recordings, 1907–1917] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061114022101/http://www.brandenburghistorica.com/hoch_deutschlands_flotte.html |date=2006-11-14 }} *[http://www.filmportal.de/en/video/kaiserliche-kriegsmarine Historical footage of various vessels of the Imperial German Navy], [[Filmportal|filmportal.de]] [[ໝວດ:Military units and formations established in 1871]] [[ໝວດ:1919 disestablishments]] [[ໝວດ:ກອງທັບເຮືອເຢຍລະມັນ]] [[ໝວດ:ໄຄແຊຣ໌ລີເຊີ ມາຣີເນີ| ]] [[ໝວດ:ປະຫວັດສາດທະຫານເຮືອຂອງເຢຍລະມັນ]] [[ໝວດ:Disbanded navies]] mxrboqdccatrrtayf2pk8kw1ds3dimt 0 12765 129771 121337 2026-08-06T21:10:40Z InternetArchiveBot 13695 Add 4 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129771 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ພນະທ່ານ ກຸ ວໍຣະວົງສ໌ |image = Portrait officiel de Kou Voravong, ministre de la Défense, 1954.jpg | office1 = ຣັຖມົນຕຣີກະຊວງປ້ອງກັນປະເທດ | term_start1 = 21 ພຶສຈິກາ 1953 | term_end1 = 18 ກັນຍາ 1954 | monarch1 = ພະເຈົ້າສີສວ່າງວົງ | primeminister1 = ເຈົ້າສຸວັນນະພູມາ | predecessor1 = ຜຸຍ ຊນະນິກອນ | successor1 = ເຈົ້າສຸວັນນະພູມາ | office2 = ຣັຖມົນຕຣີກະຊວງພາຍໃນ | term_start2 = 27 ກຸມພາ 1950 | term_end2 = 15 ຕຸລາ 1951 | primeminister2 = ຜຸຍ ຊນະນິກອນ | office3 = ຣັຖມົນຕຣີກະຊວງເສດຖະກິດ | term_start3 = ເດືອນມີນາ 1948 | term_end3 = ເດືອນກຸມພາ 1950 | primeminister3 = ເຈົ້າບຸນອູ້ມ | office4 = ຣັຖມົນຕຣີກະຊວງໂຍທາທິການ, ກະຊວງຍຸຕິທັມແລະກະຊວງທັມມະການ | term_start4 = 15 ມີນາ 1947 | term_end4 = 24 ມີນາ 1948 | primeminister4 = ເຈົ້າສຸວັນນະຣາດ | birth_name = ກຸ ວໍຣະວົງສ໌ | birth_date = 6 ເດືອນທັນວາ 1914 | birth_place = ເມືອງສະຫວັນນະເຂດ | death_date = 18 ກັນຍາ 1954 | death_place = ນະຄອນວຽງຈັນ | nationality = ລາວ | party = ພັກປະຊາທິປະໄຕ}} ພນະທ່ານ ກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ເປັນນັກການເມືອງລາວຜູ້ໜຶ່ງ ເກີດເມື່ອວັນທີ 6 ເດືອນທັນວາ 1914 ທີ່ເມືອງສະຫວັນນະເຂດ ແລະໄດ້ເຖິງແກ່ມໍຣະນະກັມ ຍ້ອນການຄາດທະກັມ ໃນຕຳແໜ່ງຣັຖມົນຕຣີກະຊວງປ້ອງກັນປະເທດ ໃນວັນທີ 18 [[ກັນຍາ|ເດືອນກັນຍາ]] 1954 ຢູ່ນະຄອນວຽງຈັນ. ໃນລະຍະເວລາສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ສັງກັດຢູ່ໃນຂະບວນການຕໍ່ຕ້ານການຄອບຄອງຊົ່ວຄາວຂອງຈັກກະພັດຍີ່ປຸ່ນ ແລະຕໍ່ມາກໍຮ່ວມໃນຄນະຕ້ານຂະບວນການລາວອິດສຣະ. ຕັ້ງແຕ່ປີ 1941 ເຖິງປີ 1954 ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໄດ້ດຳຣົງຕຳແໜ່ງເປັນ ເຈົ້າເມືອງ ເຈົ້າແຂວງ ຜູ້ແທນລາສດອນ ແລະຣັຖມົນຕຣີຂອງຣັຖບານພຣະຣາຊອານາຈັກລາວ.  ພຽງປະມານສອງເດືອນ ຫຼັງຈາກການເຊັນສັນຍາເຊີແນ໋ວວ໌ ({{lang|fr|Accords de Genève}}) ເພື່ອຕຽມສ້າງສັນຕິພາບໃນອິນໂດຈີນໃນປີ 1954 ວິກິຈການທາງການເມືອງຕໍ່ເນື່ອງຈາກການຄາດທະກັມຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ກໍເປັນເຫດໃຫ້ຣັຖບານທ່າອ່ຽງກາງ (ຝຣັ່ງສນັບສນູນ) ຕ້ອງລົ້ມທະລາຍລົງ. ແລະຕໍ່ມາ ກໍແມ່ນຣັຖບານກ້າວໜ້າ (ສນັບສນູນຈາກສະຫະຣັດອາເມຣິກາ) ເປັນຜູ້ຂຶ້ນກຳອຳນາດ. ເຫດການດັງກ່າວ ພໍດີເກິດຂຶ້ນໃນລະຍະທີ່ມີຄວາມເຄັ່ງຕຶງຂອງສົງຄາມເຢັນ ລະຫວ່າງສະຫະພາບໂຊວຽດ ແລະສະຫະຣັດອາເມຣິກາ ຊຶ່ງພໍຈະວິເຄາະໄດ້ວ່າ ນັບແຕ່ປີ 1955 ເປັນຕົ້ນໄປ ປະວັດສາດການເມືອງຂອງປະເທດລາວ ທີ່ເປັນປະເທດນ້ອຍໆ ແລະບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ ກໍໄດ້ຕົກຢູ່ໃນແຮ້ວຢ່າງບໍ່ປະນອມຂອງການປະທະທາງດ້ານອຸດົມການ ລະຫວ່າງສະຫະຣັດອາເມຣິກາ (ທຶນນິຍົມ) ແລະສະຫະພາບໂຊວຽດ (ຄອມມູນິສ). ເປັນເຫດຜົນປະການໜື່ງ ທີ່ເຮັດໃຫ້ການສ້າງຕັ້ງຄວາມປອງດອງຊາດລາວ ບໍ່ໄດ້ຮັບຜົນສຳເຫລັດດັ່ງປາຣຖນາ.  ຢູ່ເມືອງສະຫວັນນະເຂດ (ປັດຈຸບັນເມືອງໄກສອນ ພົມວິຫານ) ມີຖນົນແລະສນາມກີລາໃສ່ຊື່ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ແລະ ຢູ່ເມືອງທ່າແຂກ ກໍມີຖນົນໃສ່ຊື່ທ່ານ ເຊັ່ນດຽວກັນ. ນອກຈາກນີ້ ຕັ້ງແຕ່ປີ 1995 ເປັນຕົ້ນມາ ມີຮູບຫລໍ່ ສະຖິດຢູ່ເດີ່ນເຮືອນກຳເນີດ ສຖານທີ່ໆທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ເຄີຍດຳເນີນຊີວິດມາແຕ່ຍັງໜຸ່ມນ້ອຍ.   == '''ຊີວະປະຫວັດ''' == === ຄອບຄົວແລະຊີວິດແຕ່ຍັງໜຸ່ມນ້ອຍ === ==== ສະພາບປະວັດສາດ ==== ເພື່ອຕ້ານການຂຍາຍອິດທິພົນຂອງຣາຊອານາຈັກອັງກິດໃນພາກພື້ນນີ້ ປະເທດຝຣັ່ງໄດ້ເລີ່ມລ່າຫົວເມືອງຂຶ້ນໃນອິນໂດຈີນ ແລະໄດ້ເລີ່ມມີຄວາມສົນໃຈໃນໂຂງເຂດລຸ່ມແມ່ນໍ້າຂອງ ມາຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ 19. ຕັ້ງແຕ່ສມັຍນັ້ນມາ ຄນະສຳຫຼວດຂອງຝຣັ່ງຫຼາຍຄນະ<ref group="n">[//fr.wikipedia.org/wiki/Henri_Mouhot Henri Mouhot] ໃນປີ 1860, [//fr.wikipedia.org/wiki/Francis_Garnier Francis Garnier] ໄຕ້ການບັງຄັບບັນຊາຂອງ capitaine [//fr.wikipedia.org/wiki/Doudart_de_Lagr%C3%A9e Doudart de Lagrée] ໃນປີ 1864. [//fr.wikipedia.org/wiki/Auguste_Pavie Auguste Pavie] ເປັນຮອງກົງສຸນຝຣັ່ງຢູ່ຫລວງພະບາງ [//fr.wikipedia.org/wiki/Luang_Prabang Luang Prabang] ໃນເດືອນພຶສຈິກາ ປີ 1885.</ref> ກໍໄດ້ມາທຳການສຳຫຼວດຊັພຍາກອນໃນແດນດິນຂອງລາວ ພ້ອມດ້ວຍມີຜູ້ນຳສຳຄັນຜູ້ໜຶ່ງ ນາມວ່າ ທ່ານໂອກຸສຕ໌ ປາວີ ([//fr.wikipedia.org/wiki/Auguste_Pavie Auguste Pavie]). ພະເຈົ້າມະຫາຊີວິດອຸ່ນຄຳ ແຫ່ງຫຼວງພະບາງ ຊຶ່ງອານາຈັກຂອງພະອົງກຳລັງຖືກກົດດັນນານາປະການຈາກປະເທດເພື່ອນບ້ານ (ສຍາມ ພະມ້າ ຈີນ) ແລະພ້ອມກັນນີ້ ຈຳຕ້ອງຜະເຊີນກັບການແບ່ງແຍກຣາຊວົງສ໌ ຍ້ອນການສືບທອດບັນລັງ ຈຶ່ງຂໍຄວາມອາຣັກຂາຈາກປະເທດຝຣັ່ງເສດໃນປີ 1887 ອີງຕາມຄຳປຶກສາຂອງທ່ານປາວີ. ການເຊັນສັນຍາ ຝຣັ່ງ-ສຍາມ ວັນທີ 3 ຕຸລາ 1893 ໄດ້ສະກັດໝາຍເຂດຊາຍແດນໃໝ່ລະຫວ່າງສຍາມແລະລາວ ພ້ອມທັງວາງຮ່າງການປົກຄອງອາຣັກຂາຂອງຝຣັ່ງ. ດັ່ງນັ້ນ ຣາຊອານາຈັກລ້ານຊ້າງຈືງໄດ້ຖືກປົກຄອງໂດຍຣັຖບານຫົວເມືອງຂຶ້ນຂອງຝຣັ່ງ. ໃນສມັຍນັ້ນ ຝຣັ່ງໄດ້ມີການປົກຄອງຂເມນ ຕົງແກງ ອັນນາມ ແລະ ໂກແຊງຊີນ ມາກ່ອນເປັນເວລາດົນນານແລ້ວ.  [[ຮູບ:Carte_Laos_1927.jpg|left|thumb|ແຂວງຕ່າງໆຂອງຣາຊອານາຈັກລາວໃນປີ 1927.]] ເຂດນໍ້າແດນດິນຂອງລາວກໍໄດ້ແບ່ງເປັນແຂວງ,<ref group="n">ມີປະມານ 10 ແຂວງຕອນຕົ້ນສັດຕະວັດ 12 ໃນຊຸມປີ 1947 ແລະ 17 ໃນສມັຍປັດຈຸບັນ</ref> ທີ່ປະກອບດ້ວຍເມືອງ ແລະບ້ານ. ນັກປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນ ຕ່າງກໍທຳການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນຂອງຕົນ ພ້ອມທັງເປັນຜູ້ສື່ສານລະຫວ່າງປະຊາລາສດອນ ແລະເຈົ້າໜ້າທີ່ “ຜູ້ມີອຳນາດ” ({{lang|fr|fonctionnaires d'autorité}}) ຂອງຝຣັ່ງ ດັ່ງເຊັ່ນ ກອມມີແຊຣຂອງຣັຖບານ ({{lang|fr|commissaire du gouvernement}}) ແລະ ເຣຊີດັງ ({{lang|fr|résident}}). ຜູ້ສຳເລັດຣາຊການ ({{lang|fr|résident supérieur}}) ປະຈຳຢູ່ນະຄອນວຽງຈັນ ທີ່ຖືເປັນເມືອງເອກຂອງການບໍລິຫານ. ຂ້າຣາຊການທຸກຄົນຂອງລະບົບປົກຄອງທົ່ວໄປ ຕ່າງກໍ່ມີຜູ້ຊົດຊ່ວຍ ດັ່ງເຊັ່ນ : ອຸປະຮາດ ຜູ້ຊ່ວຍ ແລະສະໝຽນ. ອີງໃສ່ສະພາບດັ່ງກ່າວ ໃນປີ 1902 ພຍາປຸ້ຍ ພໍ່ເຖົ້າຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໄດ້ຖືກແຕ່ງຕັ້ງເປັນເຈົ້າເມືອງຜູ້ທຳອິດຂອງເມືອງຂັນທະບຸຣີ<ref group="n">ຊື່ຂອງເມືອງສະຫວັນນະເຂໃນສມັຍນັ້ນ ແລະຂອງເມືອງໄກສອນ ພົມວິຫານ ໃນສມັຍປັດຈຸບັນ</ref> ([[ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ]] ພາກໃຕ້ຂອງລາວ). ແລະນັບແຕ່ປີ 1922 ຕໍ່ໄປຈົນເຖິງ 1928 ເຈົ້າເມືອງຕານ ວໍຣະວົງສ໌ ນ້ອງຊາຍຂອງພຍາປຸ້ຍ ກໍໄດ້ຮັບໜ້າທີ່ແທນອ້າຍ.  [[ຮູບ:Phagna_Poui_1920.jpg|left|thumb|upright=0.8|ພຍາປຸ້ຍ (1920)]] ==== ກຳເນີດແລະການສຶກສາ ==== [[ຮູບ:Gna Pou Taan Voravong et une de ses arrière-petites-filles, années 60.jpg|thumb|186x186px|ເຈົ້າເມືອງຕານ ວໍຣະວົງສ໌ ]] ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ເກີດຢູ່ເມືອງຂັນທະບຸຣີ ປີ 1914 ໃນຄອບຄົວທີມິພື້ນຖານ. ເປັນລູກຄົນດຽວ<ref group="n">ໃນການແຕ່ງງານຄັ້ງທີ່ສອງກັບທ່ານຄຣູດີ ວໍຣະວົງ, ມານດາຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໄດ້ລູກອີກຫ້າຄົນ ຊາຍສອງ ຍິງສາມ. ນາງສົມໃຈ ນ້ອງສາວຜູ້ໜຶ່ງ ແຕ່ງດອງກັບນາຍພົນພູມີ ໜໍ່ສວັນ ຊຶ່ງຕໍ່ມາກາຍເປັນບຸກຄົນສຳຄັນທ່ານໜື່ງໃນປະເທດ ຕັ້ງແຕ່ປີ 1957 ເຖິງປີ 1964. ນາຍພົນພູມີ ໜໍ່ສວັນ ເປັນຜູ້ທີ່ອອກຄຳສັ່ງຫລໍ່ຮູບທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌</ref> ຂອງທ່ານຄຣູໝັ້ນ ນັກພູມິນ ແລະນາງຈັນເຮືອງ ລູກສາວຜູ້ໜຶ່ງຂອງພຍາປຸ້ຍ ໃນຈຳນວນລູກຫຼາຍຄົນ. ເນື່ອງຈາກພໍ່ແມ່ມີການຢ່າຮ້າງກັນ ນາງກຽງຄຳ (ພັລຍາຂອງເຈົ້າເມືອງຕານ) ເອື້ອຍກົກຂອງນາງຈັນເຮືອງ ໄດ້ເອົາມາລ້ຽງເປັນລູກບຸນທັມແຕ່ຍັງນ້ອຍ<ref name="KhaoLao">{{cite journal|language=lao|title=ຮູບຫລໍ່ພນະທ່ານ ກຸ ວໍຣະວ໌ງ|publisher=ໜັງສືພິມຂ່າວລາວ [Khao Lao, Registered by Australia Post Publication]| date=ເດືອນພິຈິກ 1995 |pages=4}}</ref> ເພາະວ່ານາງກຽງຄຳແລະເຈົ້າເມືອງຕານບໍ່ມີລູກ. ໃນລະຍະນັ້ນ ເຈົ້າເມືອງຕານເປັນນາຍພາສາ ສັງກັດຢູ່ນຳທ່ານເຣຊີດັງ.  ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໃຫຍ່ເຕີບໂຕທີ່ເມືອງສະຫວັນນະເຂດ ແລະກໍຮຽນປະຖົມສຶກສາທີ່ນັ້ນ. ທ່ານໄດ້ຮຽນຈົບປະຖົມສຶກສາບໍຣິບູນ ໄດ້ຮັບປະກາສນິຍາບັດ CEPCI (« Certificat d’études primaires complémentaires indochinoises » <ref>Bulletin d'information et de liaison de L'association des anciens du Lycée Albert Sarraut de Hanoi, numéro 198, pages=33, [http://alasweb.free.fr/Bulletins/Bull%20198%201er%20tr%202014/aBull%20198%201%20tr%202014%20090114alasweb.pdf]</ref>) ໃນປີ 1930. ຫລັງຈາກນັ້ນກໍ່ໄປຮຽນຕໍ່ມັທຍົມປີທີ ໑ ຢູ່ໂຮງຮຽນມັທຍົມປາວີ ທີ່ນະຄອນວຽງຈັນ. ແຕ່ວ່າໃນປີດຽວກັນນັ້ນ ພໍ່ບຸນທັມຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ຊື່ງແມ່ນເຈົ້າເມືອງຕານ ກໍມີການວິວາດກັບການປົກຄອງຝຣັ່ງ<ref group="n">ຄົງແມ່ນທ່ານມານເປັດ (Urbain Malpuech) ຊຶ່ງປະຈຳຕຳແໜ່ງເປັນກອມມີແຊໃນລະຍະຊຸມປີ 1921-1930 ຢູ່ເມືອງສະຫວັນນະເຂດ ທີ່ກ່າວຫາ ວ່າເຈົ້າເມືອງຕານລັກເງິນຫລວງ</ref> ເລີຽຖືກຈຳຄຸກ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ເລີຽອອກໂຮງຮຽນມັທຍົມ ແລະກັບຄືນລົງມາຢູ່ສະຫວັນນະເຂດ. ທ່ານບໍ່ເຂົ້າຮຽນ ແລະຂ້າເວລາໂດຍການຫຼີ້ນກິລາ ໂດຍສະເພາະບານເຕະ.<ref group="n">ຢູ່ເມືອງສະຫວັນນະເຂດ ເຄີຍມີເດີ່ນເຕະບານໃສ່ຊື່ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ປັດຈຸບັນເປັນສວນສາທາລະນະ ແລະເດິ່ນອອກກຳລັງກາຍ ໂດຍຢັງຮັກສາຫໍນັບເລກ ໂຄມໄຟ ແລະບ່ອນນັ່ງສຳຫລັບຜູ້ຊົມໄວ້ຢູ່ [http://lgpg.free.fr/provinces/savannakhet/savannakhet1.htm Savannakhet, la ville et son histoire]</ref> ມື້ໜຶ່ງ ຫຼັງຈາກການແຂ່ງກິລາບານເຕະ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ແລະເພື່ອນໆ ແໝ້ນໝາກພ້າວທີ່ຢູ່ຮິມຮົ້ວມາກິນ ເພື່ອແກ້ຄວາມຫິວນໍ້າ. ມາດາມມານເປັດ (madame Malpuech) ພັລຍາຂອງທ່ານກອມມີແຊຄົນກ່ອນ ເອີ້ນດ່າພວກນັກກິລາໜຸ່ມນ້ອຍ ຍ້ອນນາງຖືວ່າເປັນການລັກຂອງສະທາຣະນະ. ໃນນາມຫົວໜ້າທີມນັກກິລາ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ຖົກຖຽງປົກປ້ອງເພື່ອນນັກກິລາດ້ວຍກັນດ້ວຍຄວາມຮຸນແຮງ ຈົນເຮັດໃຫ້ມາດາມມານເປັດ ໄປຟ້ອງຕຳຫລວດວ່າໄດ້ມີການທຳຮ້າຍ.  [[ຮູບ:Carte_de_la_province_de_Savannakhet_(Laos)_en_1925.jpg|left|thumb|ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ໃນປີ 1925.]] ເມື່ອທ່ານເຣຊີດັງປະຈຳການ<ref group="n">ກອມມີແຊປະຈຳຕຳແໜ່ງຢູ່ເມືອງສະຫວັນນະເຂດແມ່ນ Mr Delmas (1929) ແລະ Mr Détrie (1930)</ref> ຮູ້ວ່າ ຊາຍໜຸ່ມທີ່ບໍ່ຢ້ານກົວຕໍ່ຕົນນັ້ນ ເປັນລູກຂອງເຈົ້າເມືອງຕານ ແລະມີຄວາມປະຫຼາດໃຈຕໍ່ພື້ນຖານຄວາມຮູ້ ໂດຍສະເພາະຄວາມຊຳນານໃນພາສາຝຣັ່ງ ທ່ານກໍຕັດສິນໃຈເອົາເຂົ້າການເປັນສະໜຽນສ່ວນຕົວ. ທ່ານກຸ ວໍຣົວົງສ໌ ຈຶ່ງກັບຄືນໄປເຂົ້າໂຮງຮຽນມັທຍົມປາວີອີກເທື່ອໃໝ່ ແລະຍັງໄດ້ສຶກສາເພີ້ມ ທີ່ໂຮງຮຽນກົດໝາຍແລະການປົກຄອງ (École de droit et d'administration) ຢູ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ຈົນໄດ້ຮັບປະກາສນິຍາບັດໃນປີ 1933. ໃນເວລາຕໍ່ໄປ ກໍໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງໃນການປົກຄອງເປັນລະດັບໆຂຶ້ນໄປ. ຮອດປີ 1941 ທ່ານເປັນຮອງເຈົ້າແຂວງວຽງຈັນ. ປີ 1942 ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ເປັນເຈົ້າເມືອງປາກຊັນ ແຂວງບໍຣິຄຳໄຊ.<ref name="H&D216">{{cite book|language=fr|author1=Collectif - Jean Deuve|title=Hommes et Destins: Asie|pages=216}}</ref><ref name="MSF169">{{cite web|language=en|author1=Martin Stuart-Fox|title=Historical Dictionary of Laos|pages=169|url=https://books.google.com/books?id=seglAAAAQBAJ&pg=PA79&lpg=PA79&dq=Kou+Voravong&source=bl&ots=1pKURol8el&sig=rVAWXUrr7UoCi4CnoAF3IW6QOrg&hl=fr&sa=X&ved=0CF0Q6AEwDTgKahUKEwi63qbs0-TGAhUBbRQKHRBGBSs#v=onepage&q=Kou%20Voravong&f=false}}</ref> ພໍດີຕົກໃນລະຍະທີ່ຈັກກະພັດຍີ່ປຸ່ນ ຊື່ງເປັນພັນທະມິດກັບເຢັຽຣະມັນນາຊີ ກຳລັງພຍາຍາມແຜ່ຂຍາຍອິດທິພົນຂອງຕົນ ໃນພາກພື້ນອາຊີ.  === ໜ້າທີ່ການ === ==== ການຕໍ່ຕ້ານຍີ່ປຸ່ນ ==== ປີ 1939 ເປັນປີທີ່ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງເກີດຂຶ້ນໃນທະວີບຢູໂຣບ. ປະເທດຍີ່ປຸ່ນທີ່ເປັນພະລັງເດັດຂາດຢູ່ໃນເຂດອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ແລະທັງເປັນສມາຊິກເຄືອກຳລັງ [//th.wikipedia.org/wiki/ฝ่ายอักษะ “ອັກສີສ”], ເຂົ້າຮຸກຮານປະເທດລາວໃນປີ 1941 ໂດຍຕົກລົງກັບ[//th.wikipedia.org/wiki/ฝรั่งเศสเขตวีชี ຣັຖບານວິຊີຂອງຝຣັ່ງ]. ພ້ອມດຽວກັນນັ້ນ ປະເທດສຍາມ ທີ່ເປັນພັນທະມິຕບາງຄັ້ງຄາວກັບຈັກກະພັດຍີ່ປຸ່ນໃນ [//th.wikipedia.org/wiki/วงไพบูลย์ร่วมแห่งมหาเอเชียบูรพา ”ຂອບເຂດຂອງພາກພື້ນການຮ່ວມວັທນາໃນອາຊີຕາເວັນອອກທີ່ກວ້າງໃຫຍ່”] ໄດ້ສວຍໂອກາດໃນຂນະທີ່ປະເທດຝຣັ່ງກຳລັງປະລາໄຊ ເພື່ອລວບລວມເອົາແຂວງໄຊຍະບຸຣີແລະແຂວງຈຳປາສັກຂອງລາວ ທີ່ຢູ່ດ້ານຕາເວັນອອກຂອງແມ່ນໍ້າຂອງ. [[ຮູບ:Greater_East_Asia_Conference.JPG|right|thumb|« ຮ່ວມວັທນາໃນອາຊີຕາເວັນອອກທີ່ກວ້າງໃຫຍ່ » ນະຄອນຫລວງໂຕກີໂອ ເດືອນພຶສຈິກາ 1943. ຄົນທີ່ 4 ແລະ 5 ນັບມາແຕ່ເບື້ອງຊ້າຍ : ''ອິເດກິ ໂຕໂຈ'' (ນາຍົກຣັຖມົນຕຣີຍີ່ປຸ່ນ) ແລະ ''ໝ່ອມເຈົ້າວັນໄວຍະກອນ'' (ເອກອັກຣາຊທູດໄທຍ໌ປະຈຳພາກຍຸໂຮປ)]] ເລີ້ມແຕ່ປີ 1940 ເຖິງ 1945 ພັນທະມິຕສອງປະເທດອາຊີ ສະແດງຕົນເປັນຜູ້ປົດປ່ອຍປະຊາຊົນ ປະຈານການເປັນຫົວເມືອງຂຶ້ນຂອງປະເທດຕາເວັນຕົກ ແລະໄດ້ສົ່ງເສີມ ການລຸກຮືທຳການຕໍ່ຕ້ານຂຶ້ນ. ຊະນັ້ນ ເພື່ອສະກັດຄວາມກະຫາຍຂອງສັມພັນຍີ່ປຸ່ນ-ສຍາມ ຈອມພົລຊັງ ເດີກູ ([//fr.wikipedia.org/wiki/Jean_Decoux Jean Decoux]) ຊື່ງເປັນຜູ້ສຳເລັດຣັຖການຝຣັ່ງປະຈຳອິນໂດຈີນ ({{lang|fr|Gouverneur général d'Indochine}}) ຈື່ງພະຍາຍາມຮັດແໜ້ນຄວາມສັມພັນລະຫວ່າງລາວ-ຝຣັ່ງ. ນະໂຍບາຍການເມືອງເຊັ່ນນີ້ ພາໃຫ້ເກີດມີຂະບວນການຊາດນີຍົມລາວສອງຝ່າຍ ຝ່າຍໜຶ່ງເຂົ້າຂ້າງຝຣັ່ງ ອີກຝ່າຍໜຶ່ງບໍ່ເຫັນດີໃຫ້ຝຣັ່ງຢູ່ຕໍ່. ຂະບວນການສອງຝ່າຍນັ້ນ ກໍເລີຽຂັດແຍ້ງຕໍ່ສູ້ກັນ ເມື່ອການວິວາດລະດັບສາກົນສິ້ນສຸດລົງ.  ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ສນັບສນູນນະໂຍບາຍຂອງຝຣັ່ງ ຊື່ງໃຫ້ລາວມີເອກຣາດເປັນຂັ້ນໆໄປ ແລະຄັດຄ້ານຂະບວນການຊາດນິຍົມລາວອິດສຣະ<ref name="MSF169"/><ref name="H&D217">{{cite book|language=fr|author=Collectif - Jean Deuve|title=Hommes et Destins: Asie|pages=217}}</ref> ສະເໜີໂດຍສເດັດເຈົ້າເພັຊຣາຊ ຣັຕຕະນະວົງສາ ທີ່ມີຈຸດປະສົງຢາກຕໍ່ສູ້ກັບອຳນາດຫົວເມືອງຂຶ້ນ ແລະປະກາດເອກຣາດລາວໃນທັນທີ ຫຼັງຈາກສົງຄາມໂລກສິ້ນສຸດລົງ.<ref name="clio-chronologie">{{Cite web|language=fr|url=https://www.clio.fr/CHRONOLOGIE/chronologie_laos.asp|title=Laos - Le " Pays du million d’éléphants " - Chronologie|work=clio.fr}}</ref> ວັນທີ 9 ມີນາ 1945 ກອງທັບຍີ່ປຸ່ນບຸກລຸກຄ້າຍທະຫານຝຣັ່ງຢູ່ອິນໂດຈີນ ແລະໂດຍໃຊ້ການຣັຖປະຫານ ໄດ້ເຂົ້າຄວບຄຸມການປົກຄອງທັງໝົດ. ເຈົ້າໜ້າທີ່ຝຣັ່ງຖືກຈັບກຸມແລະພະເຈົ້າສີສວ່າງວົງກໍປະກາດເອກຣາດປະເທດລາວພາຍໃຕ້ການຂົ່ມຂູ່. ຣະຍະທຳອິດໃນການເຂົ້າມາຍຶດປະເທດຂອງຍີ່ປຸ່ນ ນາຍທະຫານຝຣັ່ງບາງຄົນໄດ້ມາໂດດຈ້ອງລົງ ແລະຈັດການຕໍ່ຕ້ານທາງລັບຢູ່ໃນປ່າຕືບໜາ. ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ກໍຕິດຕໍ່ກັບໝວດຕໍ່ຕ້ານຍີ່ປຸ່ນຂອງຝຣັ່ງ ທີ່ໂຕນລົງໃນເມືອງປາກຊັນ ໃນທັນທີໂລດ. ນາຍທະຫານຝຣັ່ງໝວດນັ້ນບັນຊາໂດຍພັນເອກເດີວ ([//fr.wikipedia.org/wiki/Jean_Deuve Jean Deuve]).<ref group="n">[//en.wikipedia.org/wiki/Force_136 Force 136] ໂດດຈ້ອງລົງມາທັງໜົດ 9 ຄົນ ພ້ອມກັບພັນເອກເດີວ ໃນຄືນວັນທີ່ 21 ຫາ 22 ມົກຣາ 1945.</ref> ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ປະຕິບັດຕາມຄຳສັ່ງ ໂດຍປະຈຳການໜ້າທີ່ເຈົ້າເມືອງ ເພື່ອເປັນກຳລັງກອງປາບທາງລັບຝຣັ່ງ-ລາວ ໂດຍກຳກັບ:  ການເກນອາສາສມັກ ການລໍ່າລຽງອາຫານການກິນ ການສືບຂ່າວ ການເສື່ອງອາວຸດແລະອຸປະກອນຕ່າງໆ. ໃນນາມ “ຫົວໜ້າຂອງການປົກຄອງເທົ່າທຽມຂອງຝຣັ່ງ” (« {{lang|fr|chef de l'administration parallèle}} ») ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໂຄສະນາຄັດຄ້ານຍີ່ປຸ່ນຢູ່ໃນເມືອງແລະໃນຊົນນະບົດ ຈັດການສ້າງຕາໜ່າງຕໍ່ຕ້ານແລະສືບຂ່າວ. ເດືອນມິຖຸນາ 1945 ເມື່ອມີການເຜີຽພຶດຕິການ ແລະຮຽກຄ່າຫົວ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ຖືກຈັບກຸມ ແຕ່ກໍລັກໜີໄດ້. ຫລັງຈາກນັ້ນ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ກໍຈັບອາວຸດໄປເຂົ້າສູ່ກຳລັງຕໍ່ຕ້ານ ພ້ອມກັບອາສາສມັກ 150 ຄົນ ແລະດຳເນີນການຕໍ່ສູ້ ຄຽງບ່າຄຽງໃລ່ກັບນັກຕໍ່ສູ້ທະຫານຝຣັ່ງ-ລາວ ຈົນສິ້ນສົງຄາມ.<ref name="H&D217"/> ==== ການຕໍ່ຕ້ານລາວອິດສຣະ ==== [[ຮູບ:Chao_Phetsarath_(au_centre)_lors_de_l'inauguration_de_l'Institut_d'études_bouddhiques_à_Vientiane,_en_1931.jpg|thumb|left|upright=|ເຈົ້າເພັຊຣາດ ມື້ເປີດສຖາບັນທັມມະສຶກສາ ນະຄອນວຽງຈັນ ປີ 1931]] ວັນທີ 15 ສິງຫາ 1945 ອນາຈັກຍີ່ປຸ່ນລົ້ມທະລາຍ ເນື່ອງຈາກສະຫະຣັດອາເມຣິກາຖີ້ມລະເບີດນິວເຄຼັ່ຽໃສ່ເມືອງຮີໂຣຊີມາແລະນາກາຊັກກີ ເປັນການເປີດໂອກາດໃຫ້ຣັຖບານຝຣັ່ງກັບຄືນມາມີອຳນາດໃນຂົງເຂດອິນໂດຈີນອີກຄັ້ງຫນື່ງ. ເຈົ້າສີສວ່າງວົງ ພະເຈົ້າແຜ່ນດິນລາວ ປະກາດເປັນທາງການວ່າ ລາວຍັງຢູ່ໃນຄວາມອາຣັກຂາຂອງຝຣັ່ງຕໍ່ໄປ. ແຕ່ວ່າໃນວັນທີ 11 ກັນຍາ 1945 ເຈົ້າເພັຊຣາດ ຣັຕຕະນະວົງສາ ທີ່ໄດ້ຮັບການສນັບສນູນຈາກຈີນຄນະຊາດ ແລະວຽດມິນ ຮ່ວມກັບນ້ອງຊາຍສອງພະອົງ (ເຈົ້າສຸວັນນະພູມມາ ແລະເຈົ້າສຸພານຸວົງ) ປະກາດຕັ້ງຣັຖບານລາວອິດສຣະ ປະຕິເສດການເຈຣະຈາໃດໆກັບປະເທດຝຣັ່ງ ແລະປະກາດໃຫ້ລາວເປັນປະເທດເອກຣາດໂດຍທັນທີທັນໃດ.<ref name="lgpg/histoire">{{Cite web|language=fr|url=http://lgpg.free.fr/histoire/histoire_laos.htm|title=11.Indépendance du Laos|work=lgpg.free.fr|}}</ref> ໃນສະພາບການເມືອງດັ່ງກ່າວນັ້ນ ການປະທະລະຫວ່າງທັງສອງຝ່າຍກໍເລີ້ມມີຂຶ້ນ.    ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ທີ່ໄດ້ຖືກແຕ່ງຕັ້ງເປັນເຈົ້າແຂວງວຽງຈັນແຕ່ທ້າຍປີ 1945 ນັ້ນ ກໍ່ໄດ້ຕັ້ງກອງອາຣັກຂາພົລເຮືອນ ນຳພາການເມືອງແລະການທະຫານໃນເມືອງເອກວຽງຈັນ ເພື່ອນຳພາການຕໍ່ສູ້ກັບລາວອິດສຣະ ຈີນ ແລະວຽດມິນ ທີ່ຄອບຄອງເມືອງໃຫຍ່ຂອງປະເທດ. ແຕ່ວ່າ ບໍ່ພໍເທົ່າໃດເດືອນ ເມື່ອຖືກປິດລ້ອມ ປະນາມ ແລະຂົ່ມຂູ່ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ກໍ່ເລີຍຈຳເປັນຕ້ອງຖອນຕົວໄປສູ່ຊົນນະບົດ ເພື່ອສຶບຕໍ່ການນຳພາຕໍ່ສູ້ໃນຣະດັບຕໍ່ໄປ.<ref name="H&D217"/> ວັນທີ 24 ເມສາ 1945 ເມື່ອກອງທະຫານຝຣັ່ງເຂົ້າສູ່ວຽງຈັນ ຣັຖບານລາວອິດສຣະຈຳຕ້ອງລີ້ໄພການເມືອງ ຂ້າມໄປຝັ່ງຂວາຂອງແມ່ນໍ້າຂອງ. ຕໍ່ມາໃນປີ 1949 ຣັຖບານດັ່ງກ່າວຍຸບຕົນເອງ ແລະແຍກອອກເປັນ 3 ຝ່າຍຢ່າງຈະແຈ້ງ: * ສາຂາຂອງເຈົ້າເພັຊຣາດ ທີ່ມີປະວັດການ ແລະບໍ່ອ່ອນນ້ອມ ຊຶ່ງດຳເນີນການຕໍ່ສູ້ຢູ່ປະເທດໄທຍ໌ * ສາຂາຂອງເຈົ້າສຸວັນນະພູມມາ ທີ່ມີທ່າທີອ່ອນໂຍນ ຍິນດີການເຈຣະຈາກັບຝຣັ່ງ ແລະກັບຄືນເມືອປະເທດລາວ * ສາຂາຂອງເຈົ້າສຸພານຸວົງ ທີ່ຮ່ວມມືກັບຜູ້ນຳວຽດມິນ ແລະທຳການປະກອບອາວຸດຢູ່ຫາໂນຽ   ເມຶ່ອເມືອງວຽງຈັນຖືກປົດປ່ອຍ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ກໍ່ຍັງຮັກສາຕໍ່າແໜ່ງເຈົ້າແຂວງວຽງຈັນຢູ່ ແລະຕໍ່ມາ ໃນປີ 1947 ກໍ່ໄດ້ຮັບຕໍ່າແໜ່ງເຈົ້າແຂວງຄຳມ່ວນ ຊຶ່ງເມືອງເອກແມ່ນເມືອງທ່າແຂກ.  ==== ການຖືກລັດຍິງຢູ່ປາກນໍ້າຫີນບູນ ==== [[ຮູບ:Carte_touristique_de_la_province_de_Khammouane_en_2015.png|right|thumb|upright=1.2|ປາກນໍ້າຫີນບູນ ທາງພາກຕາເວັນຕົກຂອງແຂວງຄຳມ່ວນ 2015]] ມາຮອດ ເດືອນສິງຫາ ປີ 1946 ເມື່ອສັນຕິພາບຄ່ອຍໆກັບຄືນມາ ປະເທດຝຣັ່ງເສດທີ່ຫາກໍ່ລຸກຟື້ນຢ່າງລຳບາກຈາກສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ສອງ ແລະໃນເວລາດຽວກັນກໍເລີ້ມປະເຊີນໜ້າກັບການທັດທວງເອກຣາຊຂອງຂະບວນການຮັກຊາດວຽດນາມຂອງໂຮຈີມິນ ຈຶ່ງຍິນດີໃຫ້ລາວກ້າວສູ່ຄວາມເປັນຕົນເອງເປັນຂັ້ນໆໄປ. ໃນເວລາທີ່ກຳລັງຫົວລ້ຽວຫົວຕໍ່ຢູ່ນັ້ນ ບັນດາຄອມມີແຊຂອງຣັຖບານຝຣັ່ງກໍຖືກປ່ຽນເປັນຄນະທີ່ປຶກສາປະຈຳເຈົ້າແຂວງ ({{lang|fr|délégations de conseillers auprès des gouverneurs de province}}).  ວັນທີ 11 ຕຸລາ 1946 ໄດ້ມີການເລືອກຕັ້ງທົ່ວໄປ ຈັດຂຶ້ນໃນ 11 ແຂວງ ເລືອກເອົາຜູ້ແທນລາສດອນ 44 ທ່ານ ເພື່ອປະກອບສະພາຮ່າງຣັຖທັມມະນູນ.<ref group="n">ແຕ່ເໜືອຮອດໄຕ້ : ຜົ້ງສາລີ ຫ້ວຍຊາຍ ຫລວງພຣະບາງ ຊຳເໜືອ (ຫົວພັນ) ຊຽງຂວາງ ໄຊຍະບຸຣີ ວຽງຈັນ ຄຳໝ່ວນ (ທ່າແຂກ) ສວັນນະເຂດ ສາລະວັນ ແລະ ປາກເຊ (ຈຳປາສັກ) {{cite book|language=fr|author=Jean Deuve|title=Le royaume du Laos 1949-1965|page=18 (note n°1,2)}}</ref> ແຂວງຄຳມ່ວນມີຜູ້ແທນລາສດອນ 4 ທ່ານ. ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ຄືຜູ້ໜຶ່ງໃນຈຳນວນນີ້ ທີ່ຕ້ອງຂຶ້ນເມືອງວຽງຈັນເພື່ອຮ່າງຣັຖທັມມະນູນ. ວັນທີ 6 ມີນາ 1947 ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ເລີ່ມອອກເດີນທາງໄປວຽງຈັນພ້ອມດ້ວຍຜູ້ແທນອີກ 2 ທ່ານແລະທີ່ປຶກສາຝຣັ່ງປະຈຳການຢູ່ນຳເຈົ້າແຂວງສະຫວັນນະເຂດອີກທ່ານໜື່ງ.<ref group="n">ປາກົດວ່າແມ່ນ ທ້າວເຕັມ ຈຸນລະມຸນຕຣີ ແລະ ທ້າວໜໍ່ເງິນ ຊຶ່ງເປັນເຈົ້າແຂວງສວັນນະເຂດຄົນເກົ່າ</ref> ຕາມຖນົນລະຫວ່າງທ່າແຂກແລະປາກຊັນທາງພາກຕາເວັນຕົກ ພວກເພິ່ນໄດ້ຕົກຢູ່ໃນການລັດລອບຍິງຂອງກອງກຳລັງວຽດມິນມາຈາກຝັ່ງໄທຍ໌ ຊຶ່ງລອບຖ້າຢູ່ໄກ້ໆກັບຂົວ ຢູ່ເທິງປາກນໍ້າຫີນບູນ ແລະແມ່ນໍ້າຂອງ. ທີ່ປຶກສາຝຣັ່ງແລະຜູ້ແທນລາສດອນສອງທ່ານຖືກຍິງຕາຍກັບທີ່. ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ຖືກບາດເຈັບໜັກສາຫັດປະວ່າຕາຍແລ້ວ. ກະສຸນປືນຫຼາຍນັດຖືກ ຂາ ຮ່າງກາຍ ແລະຫົວ ແຕ່ທ່ານພຍາຍາມເລືອໜີປ່າປະມານ 1 ກິໂລແມຕ ເອົາໂຕຕະລູດເຂົ້າເຮືອ ແລ້ວພາຍມືເລາະນຳຫ້ວຍ ຈົນກວ່າຈະພົບຜູ້ມາຊ່ອຍ. ທ່ານເອົາຊີວິດລອດຕາຍໄດ້ ໂດຍເຂົ້າປິ່ນປົວຢູ່ໂຮງພະຍາບານເມືອງທ່າແຂກ.<ref name="MSF169"/><ref name="H&D218">{{cite book|language=fr|author1=Collectif - Jean Deuve|title=Hommes et Destins: Asie|pages=218}}</ref><ref name="HT79">{{cite web|language=en|author1=Hugh Toye|title=LAOS: Buffer State or Battleground|pages=79|url=http://renincorp.org/bookshelf/laos-buffer-state-or-battle.pdf}}</ref> ວັນທີ 11 ພຶສພາ 1947 ຣັຖທັມມະນູນກໍໄດ້ຮັບສາຕະຍາບັນ ແລະດ້ວຍການດຳຣິລົງວັນທີ 10 ກໍຣະກະດາ 1947 ກໍມີຣັຖບານໃໝ່ ທີ່ເຈົ້າສຸວັນນະຣາດ<ref group="n">ນ້ອງຊາຍຕ່າງແມ່ອີກຜູ້ໜຶ່ງຂອງເຈົ້າເພັຊຣາດ ທີ່ໄດ້ຕໍ່ຕ້ານຂບວນການລາວອິດສຣະ ຄຽງຂ້າງຝຣັ່ງ</ref> ເປັນນາຍົກຣັຖມົນຕຣີ. ປະເທດປົກຄອງໃໝ່ນີ້ ໄດ້ຮັບທຸງຊາດຊ້າງສາມຫົວ ມີເພງຊາດລາວ ແລະຣັຖທັມມະນູນທີ່ວາງພື້ນຖານຂອງລະບອບການປົກຄອງແບບປະຊາທິປະໄຕ ທີ່ມີສະພາ ແລະມີພະຣາຊາເປັນປະມຸກ. ==== ເປັນຣັຖມົນຕຣີຂອງຣັຖບານພະຣາຊອານາຈັກ ==== ຢູ່ໃນຣັຖບານຣາຊອານາຈັກຊຸດທຳອິດນີ້ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ຊື່ງຍັງເປັນນັກການເມືອງຜູ້ໜຸ່ມນ້ອຍ ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງຣັຖມົນຕຣີກະຊວງໂຍທາທິການ ກະຊວງຍຸຕິທັມ ແລະກະຊວງທັມມະການ.<ref name="UL"><span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span> <span class="nom_auteur">Vang Geu</span>, [http://www.unforgettable-laos.com/governing-system-in-m-rii/4-3-administrative-system/ « <cite style="font-style: normal;">4.3 Administrative System</cite> »], ''unforgettable-laos.com'', <time>2012</time> <small style="line-height:1em;"></span></small></ref> ໃນປີດຽວກັນນີ້ ທ່ານໄດ້ຕັ້ງພັກການເມືອງລາວພັກທຳອິດ ຮ່ວມກັບທ່ານຣັຖມົນຕຣີບົງ ສຸວັນນະວົງ ຮຽກຊື່ເປັນທາງການວ່າ “ພັກລາວຮ່ວມສຳພັນ”<ref name="MSF191">{{cite book|language=en|author1=Martin Stuart-Fox|title=Historical Dictionary of Laos|pages=191|url=https://books.google.com/books?id=seglAAAAQBAJ&pg=PA79&lpg=PA79&dq=Kou+Voravong&source=bl&ots=1pKURol8el&sig=rVAWXUrr7UoCi4CnoAF3IW6QOrg&hl=fr&sa=X&ved=0CF0Q6AEwDTgKahUKEwi63qbs0-TGAhUBbRQKHRBGBSs#v=onepage&q=Kou%20Voravong&f=false|}}</ref> ຊຶ່ງເປັນພັກປະຊາທິປະໄຕທີ່ມີຫົວຄິດແບບໃໝ່ ມີອຸດົມການຊາດນິຍົມຢ່າງດູດດື່ມ ແຕ່ສະມາຊິກຂອງພັກຕຽມພ້ອມທີ່ຈະຮ່ວມມືກັບເຈົ້າໜ້າທີ່ຝຣັ່ງ ເພື່ອຕຽມປະເທດໃຫ້ໄດ້ຮັບເອກຣາດຢ່າງສົມບູນ. ປີໜຶ່ງຕໍ່ມາ ໃນປີ 1948 ການບໍ່ຕົກລົງກັນຫຼາຍຢ່າງນຳໃຫ້ໄດ້ແຍກກັນ ແລະທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ກໍໄດ້ຕັ້ງພັກຂອງຕົນເອງຂຶ້ນ ຊື່ວ່າ “ພັກປະຊາທິປະໄຕ”<ref name="MSF79">{{cite book|language=en|author1=Martin Stuart-Fox|title=Historical Dictionary of Laos|pages=79|url=https://books.google.com/books?id=seglAAAAQBAJ&pg=PA79&lpg=PA79&dq=Kou+Voravong&source=bl&ots=1pKURol8el&sig=rVAWXUrr7UoCi4CnoAF3IW6QOrg&hl=fr&sa=X&ved=0CF0Q6AEwDTgKahUKEwi63qbs0-TGAhUBbRQKHRBGBSs#v=onepage&q=Kou%20Voravong&f=false|}}</ref> ເປັນພັກທີ່ມີອຸດົມການຕໍ່ສູ້ເພື່ອເປັນປະເທດເອກຣາດ ພາຍໃຕ້ລະບອຍກະສັດເປັນປະມຸກ ມີຣັຖທັມມະນູນໃນຣະບົບປະຊາທິປະໄຕ ເທົ່າທີ່ຈະເປັນໄປໄດ້.   [[ຮູບ:Kou_Voravong,_conférence_d'ECAFE,_Singapour_1950.jpg|alt=Texte alternatif|thumb|left|upright=1.2|''ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌'' ຣັຖມົນຕຣີກະຊວງເສດຖະກິດ ໃນກອງປະຊຸມ [//th.wikipedia.org/wiki/คณะกรรมการเศรษฐกิจและสังคมแห่งเอเชียและแปซิฟิก ECAFE] ຢູ່ສິງຄະໂປ 1950. ''ທ່ານພູມີ ໜໍ່ສວັນ'' ຢືນຢູ່ດ້ານຊ້າຍ]] ຢູ່ໃນຄຳປາໃສ ຫຼື ໃນ “ສຽງລາວ” ຊຶ່ງແມ່ນໜັງສືພິມຂອງພັກ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໄດ້ຖແລງວ່າ ການສຳພັນກັບປະເທດຝຣັ່ງນັ້ນແມ່ນດ້ວຍຄວາມຈຳເປັນ. ແຕ່ຈະບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ຝຣັ່ງມີການ “ຮຸກຮານ” ໃນການປົກຄອງຂອງປະເທດເປັນອັນຂາດ.<ref name="H&D218"/> ໃນເດືອນພຶສພາ 1941 ເວລາທ່ານເປັນຮອງເຈົ້າແຂວງວຽງຈັນ ຕາມທີ່ຂຽນໃນບົດຄວາມ “ຮຽກຮ້ອງເຖິງໜຸ່ມລາວ” ພິມລົງໃນວາລະສານ “ອິນໂດຈີນ<ref group="n">{{Cite web |title=Indochine - Hebdomadaire illustré |url=http://www.indochine-souvenir.com/magazines/ |access-date=2017-11-24 |archive-date=2015-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150726161609/http://indochine-souvenir.com/magazines/ |url-status=dead }}</ref>” ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ປາຖນາໃຫ້ທຸກພະແນກການປົກຄອງແລະພະນັກງານທ້ອງຖິ່ນຂອງລາວມີການເປັນຕົນເອງຫຼາຍຂຶ້ນ ໂດຍການລົບລ້າງການຝຶກຫັດທີ່ພະນັກງານວຽດເປັນຄຣູສອນອອກ. ທ່ານຮ້ອງຂໍການລົບລ້າງລະບອບສັກດີນາ ການຈຳກັດອຳນາດສູງສຸດຂອງສະຫະພັນອິນໂດຈີນໃນລາວ ແລະການເນັ້ນໜັກໃນການປົກຄອງຕາມຣະບອບປະຊາທິປະໄຕຫຼາຍຂຶ້ນ.<ref name="JD-RdL348">{{cite book|language=fr|author1=Jean Deuve|title=Le royaume du Laos 1949-1965|page=348}}</ref> ວັນທີ 19 ກໍຣະກະດາ 1949 ດ້ວຍສັນຍາເຊັນໂດຍປະທານຝຣັ່ງ ທ່ານແວງຊັງ ໂອຣິຮົນ ([//fr.wikipedia.org/wiki/Vincent_Auriol Vincent Auriol]) ແລະພະເຈົ້າແຜ່ນດິນ ໂດຍມີນາຍົກຣັຖມົນຕຣີເຈົ້າບຸນອູ້ມເປັນຜູ້ຕ່າງໜ້າ ປະເທດຝຣັ່ງຮັບຮູ້ຫຼັກການເປັນເອກຣາດພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງພະເຈົ້າແຜ່ນດິນສີສະວ່າງວົງ ແຫ່ງຫຼວງພະບາງ. ມີການຕັ້ງກັມມະການຝຣັ່ງ-ລາວ ຊຶ່ງມີໜ້າທີ່ຕຽມອະນາຄົດການໂອນອຳນາດ ເພື່ອໃຫ້ລາວດຳເນີນໄປສູ່ການປົກຄອງໂດຍຕົນເອງຢ່າງສົມບູນ. ຢູ່ໃນຣັຖບານຣາຊອານາຈັກຊຸດທີສອງນີ້ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໄດ້ເປັນຣັຖມົນຕຣີກະຊວງເສດຖະກິດ ແລະໃນການສົນທະນາແລະການອະພິປາຍໃນວາຣະຂອງການຕຽມການໂອນອຳນາດໃຫ້ແກ່ຣັຖບານລາວນັ້ນ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ກໍຍັງໄດ້ເປັນປະທານກຳມະທິການແຜນຜັງ ໂຍທາທິການ [[ເສດຖະກິດ]] ແລະກິຈການທະຫານເຊັ່ນດຽວກັນ.<ref name="H&D218"/> ປະເທດລາວເປັນປະເທດທີ່ມີການປົກຄອງເປັນຂອງຕົນເອງຢ່າງສົມບູນ ຊຶ່ງປະກອບດ້ວຍ: ການຍຸຕິທັມ ກອງທັບ ຕຳຫຼວດ ແລະການເງິນ. ມີແຕ່ປະໂຫຍດຮ່ວມກັນລະຫວ່າງ 4 ປະເທດທີ່ຮ່ວມຢູ່ໃນສະຫະພັນຝຣັ່ງ (ຂເມນ ຝຣັ່ງ ລາວ ວຽດນາມ) ແລະສະພາບສົງຄາມທີ່ກຳລັງມີຢູ່ໃນອິນໂດຈີນເທົ່ານັ້ນ ທີ່ຣະບຸການຈຳກັດບາງກໍຣະນີໄວ້ໃນສົນທິສັນຍາທົ່ວໄປ.<ref name="JD-RdL19">{{cite book|language=fr |author1=Jean Deuve|title=Le royaume du Laos 1949-1965 |pages=19}}.</ref> ຖານະໃໝ່ທີ່ປະເທດລາວໄດ້ຮັບໃນຄັ້ງນີ້ ຈະເອື້ອອຳນວຍໂອກາດໃຫ້ລາວເຂົ້າເປັນສະມາຊິກຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ.  ນັບໄດ້ວ່າເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນປະວັດສາດ ທີ່ຖືວ່າປະເທດລາວເປັນຣັຖທີ່ແທ້ຈິງໃນສາຍຕາຂອງບັນດາປະເທດຕາເວັນຕົກ. ລາວມີສິດຜູກສາຍສັມພັນທາງການທູດຕາມມັກໄດ້ ແລະເຂົ້າບັນຈຸໃນສະຖາບັນແລະອົງການນານາຊາດໄດ້ເຊັ່ນດຽວກັນ. ສະພາບໃໝ່ທີ່ອຳນວຍນີ້ ເປີດໂອກາດໃຫ້ມີນັກຊ່ຽວຊານຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດມາຄຳນວນສະພາບການພັທນາ ແລະຄວາມຕ້ອງການແທ້ຈິງຂອງປະເທດ. ໃນຜູ້ຄົນກຸ່ມນີ້ ກໍມີຄນະຊ່ຽວຊານເສດຖະກິດຂອງອາເມຣິກັນ ຊຶ່ງໃນເບື້ອງຕົ້ນ ກໍມາທຳໃຫ້ວົງການເມືອງລາວມີຄວາມສົນລະວົນ ດ້ວຍເອົາເງິນດອລໃບຂຽວມາຢາຍ.<ref name="lgpg/histoire"/> ສະພາບດັ່ງກ່າວນີ້ ຕື່ມໃສ່ການຖອນໂຕຢ່າງເປັນບາດກ້າວຂອງຝຣັ່ງ ຈະອຳນວຍໃຫ້ບັນດາກຸ່ມທຶນນິຍົມ (ສນັບສນຸນໂດຍອະເມຣິກັນ) ແລະກຸ່ມສັງຄົມນິຍົມປະກອບອາວຸດ (ສນັບສນຸນໂດຍວຽດມິນ) ມາມີບົດບາດສຳຄັນໃນສັງຄົມການເມືອງລາວ. ດັ່ງນີ້ ການເປັນເອກພາບຂອງລາວ ການມີສະເຖັຽຣະພາບ ແລະການຮັບຮູ້ຈາກສາກົນທີ່ຫາກໍ່ໄດ້ມາແລະຍັງບໍ່ທັນແຂງແຮງດີນັ້ນ ກໍຈະຖືກໜີບເຕັງໃນການແຂ່ງຂັນກິລາຍຸດທະສາດ ລະຫວ່າງສອງອຸດົມການໆເມືອງທີ່ກົງກັນຂ້າມກັນ. ຕັ້ງແຕ່ຊຸມປີ 1950 ໄປເຖິງ 1973 ຍ້ອນສະພາບພູມສາດຂອງປະເທດ ລາວຈຶ່ງກາຍເປັນ “ສນາມຮົບ” ລຶກລັບ ຂອງສົງຄາມປິດລັບ ລະຫວ່າງ[//th.wikipedia.org/wiki/สำนักข่าวกรองกลาง ເຊອີອາ]ແລະວຽດມິນ. ຢູ່ໃນພາກພື້ນຣາຊອານາຈັກລາວເອງນັ້ນ ກໍ່ມີການຕໍ່ສູ້ເພື່ອຍາດອຳນາດທາງການເມືອງລະຫວ່າງເຄືອຍາຕ<ref group="n">ບັນຫາສ່ວນໃຍ່ທີ່ເຈົ້າສຸວັນນະພູມມາຕ້ອງແກ້ໄຂໃນຕຳແໜ່ງນາຍົກ ຄືການຫຼຸດຜ່ອນຂໍ້ຂັດແຍ່ງລະຫວ່າງອ້າຍນ້ອງ (ເຈົ້າສຸພານຸວົງທາງຕະເວັນອອກ ແລະເຈົ້າເພັຊຣາດທາງດ້ານຕະເວັນຕົກ) ເພື່ອສ້າງຕັ້ງຄວາມປອງດອງຊາດລາວ</ref> ການປະທະທາງທະຫານ ການປາບນັກປຸ້ນຢູ່ຊາຍແດນລາວ-ວຽດນາມ-ໄທຍ໌ ເຊັ່ນດຽວກັນກັບການກໍ່ການໂຈຣະກັມຕໍ່ຕ້ານອຳນາດການປົກຄອງໃນລາວຫຼາຍແຫ່ງ ໂດຍສະເພາະຕາມຊາຍແດນສອງຝັ່ງແມ່ນໍ້າຂອງ. ==== ການປາບປາມການປຸ້ນຈີ້ຕາມຊາຍແດນ ==== [[ຮູບ:Numérisation_20151107_(2).jpg|thumb|left|upright=1.2|ຄຳປຣາສັຍຂອງ ''ນາຍົກຣັຖມົນຕຣີຜຸຍ ຊນະນິກອນ'' ໃນໂອກາດການໂອ່ນອຳນາດຈາກຝຣັ່ງ ວັນທີ 13 ເມສາ 1950. ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ແມ່ນຄົນທີ 5 ນັບຈາກເບື້ອງຊ້າຍ ຢືນຢູ່ຂ້າງເຈົ້າສຸວັນນະພູມມາ]] ແຕ່ປີ 1951 ເຖິງ 1953 ອຳນາດຂອງຣັຖບານກາງຂອງລາວທີ່ກຳລັງກໍ່ສ້າງຂຶ້ນນັ້ນ ອີງໃສ່ສະພາບທົ່ວໄປແລ້ວ “ມີຄວາມງຽບສງົບພໍສົມຄວນ”. ເຖິງແມ່ນວ່າ ໃນຣະຍະດຽວກັນ ສົງຄາມກຳລັງທະວີຄູນຂຶ້ນທົ່ວອິນໂດຈີນກໍ່ຕາມ. ບັນດາຜູ້ນຳຕ່າງກໍ່ບໍ່ພາກັນຮູ້ເມື່ອ ແລະພາກັນເມີນເສີຽຕໍ່ຜົນສະທ້ອນທາງດ້ານການເມືອງຂອງການແຊກຊືມຢ່າງບໍ່ລົດລະຂອງຂະບວນຕໍ່ຕ້ານຕາມຊາຍແດນ. ປະເທດລາວກຳລັງມີການຂຍາຍໂຕທາງການເມືອງກໍ່ຈິງ ແຕ່ວ່າເປັນປະເທດທີ່ມີການປົກຄອງບໍ່ທົ່ວເຖິງກັນ. ທັ້ງນີ້ກໍ່ຍ້ອນວ່າປະເທດລາວມີເນື້ອທີ່ 23ຼ6.800 ກລມ ມົນທົນ ມີຊາຍແດນຍືດຍາວ ມີປ່າໄມ້ຕຶບໜາ ມີຊົນເຜົ່າຫຼວງຫຼາຍເຜົ່າ ຊື່ງມາຈາກເຄືອຍາຕດຽວກັນແລະໃຊ້ຊີວິຕຢູ່ທັງສອງຝັ່ງຊາຍແດນດຽວກັນ. ການຄົມມະນາຄົມໄປມາກໍ່ຍັງຕ້ອງອາສັຍທາງແມ່ນໍ້າລຳເຊແລະທາງຍ່າງຜ່ານດົງປ່າຮ້ອນເອົ້າ ສຖານະການດັ່ງກ່າວປາກົດວ່າສຸດຍາກທີ່ຈະຄວບຄຸມໄດ້. ສ່ວນຜູ້ນຳນັ້ນ ຕ່າງກໍ່ພາກັນຈຸ້ມຢູ່ໂຕເມືອງໃຫຍ່ ສົນລະວົນນຳແຕ່ການວິວາດລະຫວ່າງກຸ່ມທີ່ມີຖານະດີ ປະດັບດ້ວຍການສໍ້ລາສບັງຫລວງ ການປຸກປັ້ນອຳນາດແລະປະໂຫຍດສ່ວນຕົວ ບໍ່ປະຕິບັດການປົກຄອງ ແລະບໍ່ຮັບຮູ້ແກ້ໄຂບັນຫາຂອງພວກຊົນເຜົ່າທີ່ຢູ່ອາສັຍໃນເຂດສອກຫຼີກ. ບັນຫາເຫລົ່ານີ້ຈື່ງເຕີບໃຫຍ່ຂຍາຍຕົວຂຶ້ນ<ref group="n">ຄວາມທຸກຍາກ ການປຸ້ນຈີ້ ການຣັບຟັງໂຄສະນາຕໍ່ຕ້ານລັດຖະບານຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ແລະການຖືກເກນບັງຄັບໄປຝຶກຫັດໃນການຕໍ້ສູ້ຈາກບັນດາຂະບວນການປະຕິວັດຕ່າງໆນານາ</ref> ຈົນຊາວບ້ານມີຄວາມຮູ້ສຶກວ່າຕົນຖືກຖີ້ມປະລະເລີຽຈາກພະຣາຊາ ແລະເລີ້ມເຊື່ອຟັງຄຳໂຄສະນາຂອງສາຂາຄອມມິວນິສຂອງປະເທດລາວທີ່ເຈົ້າສຸພານຸວົງເປັນຜູ້ສ້າງຕັ້ງຂື້ນ ຫຼັງຈາກເນຣະເທດໄປຢູ່ນອກປະເທດໃນປີ 1950. ໂດຍສະເພາະຊົນເຜົ່າທີ່ຢູ່ໃນແຂວງຫົວພັນແລະຜົ້ງສາລີ ຊື່ງມີຊາຍແດນຕິດກັບວຽດນາມເໜືອ. ສາຂາເຫຼົ່ານັ້ນມີອຸດົມການທາງການເມືອງໜັກແໜ້ນ ໄດ້ຮັບການຝຶກອົບຮົມວິຊາທະຫານແລະວິຊາໂຄສະນາຢ່າງເປັນລະບົບ ແລະໄດ້ຮັບການອຸດໜູນຈາກພັກພວກຂອງໂຮຈີມິນທີ່ບັນຊາຢູ່ຕາມຊາຍແດນລາວ-ວຽດນາມ ແລະຊາຍແດນໄທຍ໌.<ref name="JD-RdL5,6,25">{{cite book|language=fr|author1=Jean Deuve|title=Le royaume du Laos 1949-1965|pages=5, 6, 25}}</ref> ວັນທີ 13 ກຸມພາ 1950 ເມື່ອສະເດັດເຈົ້າບຸນອູ້ມລາອອກຈາກຕຳແໜ່ງນາຍົກຣັຖມົນຕຣີ ແມ່ນທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ ເປັນຜູ້ປະຈຳຕຳແໜ່ງຕໍ່ມາໃນຣັຖບານຊຸດທີສາມຂອງພຣະຣາຊອານາຈັກລາວ. ຣັຖບານຊຸດນີ້ ໄດ້ຜ່ານສະພາໃນວັນທີ 27 ເດືອນກຸມພາ ສອງເດືອນກ່ອນການໂອນອຳນາດຈາກຝຣັ່ງໃນວັນທີ່ 13 ເມສາ 1950 ຊຶ່ງເປັນມື້ສຸດທ້າຍຂອງ ພ.ສ. 2492.<ref name="JD-HPN39">{{cite book |language=fr |author1=Jean Deuve |title=Histoire de la police nationale du Laos|page=39}}</ref> ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໃນນາມຣັຖມົນຕຣີກະຊວງພາຍໃນຂອງຣັຖບານຊຸດນີ້ ໄດ້ເປັນຜູ້ຕັດສິນໃຈລີເລີ້ມສ້າງຕັ້ງຕຳຫຼວດແຫ່ງຊາດໃນປີ 1949. ດັ່ງນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງມີຄວາມທະນຸຖນອມໃຫ້ມີການພັທນາ ແລະຕົກລົງໃຫ້ພັນເອກຊັງ ເດີວວ໌ ຜູ້ມີຄວາມຊຳນິຊຳນານ<ref group="n">ພັນເອກຊັງ ເດີວວ໌ ເປັນຜູ້ບັງຄັບບັນຊາກຳລັງທະຫານຝຣັ່ງເສດຢູ່ລາວມາໄດ້ສາມປີແລ້ວ ເພີ່ນຮູ້ຈັກເວົ້າ ອ່ານ ແລະຂຽນພາສາລາວ ພ້ອມທັງມີພັລຍາເປັນຄົນລາວ</ref> ເປັນອະທິບໍດີກົມຕຳຫລວດ. ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ມີຄວາມໄວ້ວາງໃຈຢ່າງເຕັມປ່ຽມຕໍ່ພັນເອກເດີວວ໌ ທ່ານທັງສອງໄດ້ຕໍ່ສູ້ກັບຍີ່ປຸ່ນແລະລາວອິສະຣະຮ່ວມກັນເປັນເວລານານເຖິງ 4 ປີ<ref name="H&D218" /><ref name="JD-HPN42">{{cite book|language=fr|author1=Jean Deuve|title=Histoire de la police nationale du Laos|page=42}}</ref> [[File:Battle_of_Dien_Bien_Phu_map.png|thumb|upright=0.8|ຊາຍແດນລາວມີລວງຍາວ 1693 ກລມ ແລະລະຍະທາງຈາກຫລວງພະບາງຫາດຽນບຽນຟູ]] ສາຍສືບທີ່ຂຶ້ນກັບສະຫະພັນອິນໂດຈີນຈຶງຖືກລົບລ້າງ ແລະທົດແທນໂດຍກົມຮັກສາຄວາມປອດໄພທົ່ວໄປ ທີ່ມີໜ້າທີ່ຕັກເຕືອນແລະປາບປາມສິ່ງທີ່ເປັນໄພອັນຕະລາຍແກ່ປະຊາຊົນລາວພາຍໃນແລະພາຍນອກຣາຊອານາຈັກ. ສຖານະການປັ່ນປ່ວນໃນຊຸມປີ 1949-1950 ສ່ວນຫລາຍນັ້ນ ແມ່ນການຂົ່ມຂູ່ທີ່ມາຈາກຂະບວນການຈັດຕັ້ງກໍ່ກວນຢູ່ໄທຍ໌ແລະວຽດນາມ ແລະຈາກກອງທັບປະຕິວັດຂອງເມົາເຊີຕຸງຕາມຊາຍແດນຈີນ ທີ່ໃຫ້ຄວາມສນັບສນູນວຽດມິນ ຊຶ່ງເປັນເພື່ອນຮົບຕ້ານຈັກກະພັດຕະເວັນຕົກທີ່ເປັນສັດຕຣູຣ່ວມກັນ. ຊາຍແດນປະເທດລາວມີລວງຍາວທັງໜົດ 4351 ກລມ ມີຄອບຄົວຊົນເຜົ່າຢູ່ຕາມຊາຍແດນສອງຟາກຝັ່ງ ເປັນການຍາກທີ່ຈະຄວບຄຸມໄດ້ທົ່ວເຖີງ. ສະພາບດັ່ງກ່າວຕາມຊາຍແດນນີ້ອຳນວຍໃຫ້ນັກປຸ້ນຈີ້ ນັກໂຄສະນາ ຫຼື ແລະກຸ່ມເຄື່ອນໄຫວຕ່າງໆ ສາມາດແຊກຊຶມເຂົ້າໄປໃນເຂດໄກແລະມົວສຸມໄດ້ງ່າຍ ຈົນເຖິງກຸ່ມຊົນເຜົ່າທີ່ຖືວ່າຕົນຖືກປະປ່ອຍຫລົງລືມຈາກລະບອບການປົກຄອງໃນສະໝັຍນັ້ນ.<ref name="JD-HPN13">{{cite book|language=fr|author1=Jean Deuve|title=Histoire de la police nationale du Laos|pages=13}}</ref><ref name="JD-RdL5,271">{{cite book|language=fr|author=Jean Deuve|title=Le royaume du Laos 1949-1965|pages=271, annexe 4 - Maquis lao-viet au Laos 1950–1953}}</ref> ແຕ່ແລ້ວ ແທນທີ່ຈະແກ້ບັນຫາຂອງຊົນເຜົ່າຕ່າງໆດ້ວຍການສື່ຂ່າວແລະການເວົ້າໂລມ ຣັຖບານກັບມາມອບການຕໍ່ຕ້ານກຸ່ມເຄື່ອນໃຫວດັງກ່າວໃຫ້ແກ່ນັກຮົບກອງທັບສະຫະພັນອິນໂດຈີນ. ແຕ່ທວ່າພລັງຕໍ່ສູ້ຂອງສອງຝ່າຍບໍ່ເທົ່າທຽມກັນ. ກຸ່ມເຄື່ອນໄຫວຄອມມູນິສລາວ-ວຽດປະກອບດ້ວຍນັກຣົບຫລວງຫລາຍ ຊື່ງແມ່ນຊົນເຜົ່າທ້ອງຖິ່ນທີ່ມີຄວາມກະຕືລືລົ້ນ ແລະຖືກອົບລົມທາງການທະຫານຢ່າງດີ ສ່ວນກອງທັບສະຫະພັນອິນໂດຈີນ-ຣາຊອານາຈັກລາວນັ້ນ ແມ້ແຕ່ວຽກການປົກປັກຮັກສາຄຸ້ມຄອງປະເທດ ກໍ່ຍັັງບໍ່ມີພນັກງານພຽງພໍ<ref group="n">8 ກອງພັນ ສຳຫລັບ 12 ແຂວງ</ref> ແລະບໍ່ສາມາດຕອບສນອງຄວາມຕ້ອງການທ້ອງຖິ່ນໄດ້ທົ່ວເຖິງ.<ref group="n">ການຄຸ້ມຄອງເຈົ້ານາຍ ພນັກງານເກັບພາສີ ພນັກງານກໍ່ສ້າງ ແລະການຄຸ້ມຄອງຂົວ</ref> ໃນເມື່ອການເຄື່ອນໄຫວຂອງກອງໂຈນລາວ-ວຽດມີການກະທົບຕໍ່ຄວາມປອດໄພພາຍໃນຂອງປະເທດຢ່າງຮ້າຽແຮງ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ແລະ ທ່ານຊັງ ເດີວວ໌ ກໍທຳການຕໍ່ຕ້ານກອງໂຈນຊາຍແດນຢ່າງບໍ່ລົດລະ ຕັ້ງແຕ່ປີ 1950 ເປັນຕົ້ນມາ. ທັງສອງໄດ້ມີການຈັດຕັ້ງພະແນກສົງຄາມຈິດຕະສາດ ({{lang|fr|Section de Guerre psychologique}}) ແລະຫ້ອງການພິເສດຂອງຕຳຫຼວດ ({{lang|fr|Bureau spécial de la police}}) ຂຶ້ນ ເພື່ອຊ່ອຍກອງທັບທະຫານຢ່າງຕັ້ງໜ້າ ໂດຍນຳໃຊ້ວິທິການປາບປາມຫລາຍແບບຫລາຍວິທີ ດັ່ງເຊັ່ນການສື່ສານໂຄສະນາຕ້ານກອງໂຈນໂດຍໜໍລຳທ້ອງຖິ່ນ ແລະການສຶກສາອົບລົມພຸດທະທັມ ເປັນຕົ້ນ ຊື່ງກໍ່ໄດ້ຜົນດີພໍສົມຄວນ.<ref name="JD-HPN66,86,100">{{cite book|language=fr|author1=Jean Deuve|title=Histoire de la police nationale du Laos|pages=66, 86, 100}}</ref> ປີ 1953 ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໄດ້ຖືກເລືອກຕັ້ງເປັນຜູ້ແທນລາສດອນຂອງແຂວງກຳເນີດຂອງຕົນ ແລະໄດ້ຖືກເລືອກເປັນປະທານສະພາຜູ້ແທນແຫ່ງຊາດ. ໃນເມື່ອຄວາມເຄັ່ງຕຶງທາງທະຫານຕາມຊາຍແດນມີຄວາມກົດດັນແຮງຂຶ້ນເລື້ອຽໆ ຣັຖບານຣາຊອານາຈັກລາວໃໝ່ ຊຶ່ງນາຍົກຣັຖມົນຕຣີແມ່ນເຈົ້າສຸວັນນະພູມມາ (ຊຸດທີ 4) ຕັ້ງຂຶ້ນໃນວັນທີ 21 ພຶສຈິກາ 1953 ຈຶ່ງໄດ້ຮ້ອງຂໍໃຫ້ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ທີ່ມີປະສົບການເປັນນັກຮົບເກົ່າ ເປັນຜູ້ນຳກະຊວງປ້ອງກັນປະເທດ.<ref name="H&D218" /><ref name="UL" /> ==== ການເຊັນສັນຍາເຊີແນວວ໌ ==== ສົງຄາມໃນອິນໂດຈີນລະຫວ່າງປະເທດຝຣັ່ງແລະພວກວຽດມິນ ຊື່ງນຳໂດຍໂຮຈີມິນ ດຳເນີນມາຕັ້ງແຕ່ປີ 1946 ແລະກໍຍັງບໍ່ທັນສິ້ນສຸດ. ສົງຄາມນີ້ເຮັດໃຫ້ມີການເຄື່ອນໄຫວຂອງຄນະປະເທດລາວຊຶ່ງນຳພາໂດຍເຈົ້າສຸພານຸວົງຕັ້ງແຕ່ປີ 1950 ເປັນຕົ້ນມາ ແລະຕັ້ງທີ່ໝັ້ນລວມສູນຢູ່ຊຳເໜືອ ແຂວງຫົວພັນ ທາງພາກເໜືອຂອງລາວ. [[ຮູບ:Victory_in_Battle_of_Dien_Bien_Phu.jpg|thumb|upright=1.1|ທະຫານຝຣັ່ງຖືກປະລາໄຊທີ່ດຽນບຽນຟູ]] ໃນປີ 1953 ເມື່ອຄນະປະເທດລາວລຸກຮືຂຶ້ນແລະທຳການຂຍາຍຕົວອອກຢ່າງກັນດານທີ່ສຸດຈົນຍຶດເອົາເຂດແຂວງຜົ້ງສາລີ ໃນເວລາດຽວກັນພັນທະມິຕວຽດມິນກໍໄດ້ສາມາດຄວບຄຸມດິນແດນພາກເໜືອຂອງລາວຊື່ງເປັນທາງເຂົ້າໄປຫາຕົງແກງ ຈົນສາມາດຂົ່ມຂູ່ນະຄອນຫຼວງພະບາງ ເມືອງເອກຊຶ່ງເປັນທີ່ປະທັບຂອງພຣະເຈົ້າມະຫາຊີວິດ ຣັຖບານລາວຈຶ່ງຖືກແກ່ເຂົ້າໄປໃນສົງຄາມອິນໂດຈີນລະຫວ່າງຝຣັ່ງແລະວຽດມິນ. ວັນທີ 23 ຕຸລາ 1953 ມີການເຊັນສັນຍາມິຕະພາບແລະການຮ່ວມມືກັນ ຊຶ່ງປະເທດຝຣັ່ງເສດຕົກລົງປ້ອງກັນລາວ ເພື່ອຕໍ່ຕ້ານການຮຸກຮານຂອງຂະບວນຄອມມິວນິສທີ່ຄືບໜ້າເຂົ້າມາໃກ້ກັບຊາຍແດນລາວທາງພາກຕາເວັນຕົກຂອງຕົງແກງ. ກຳລັງທັບຝຣັ່ງເສດບັນຊາໂດຍນາຍພົນນາວາຣ໌ ([https://fr.wikipedia.org/wiki/Henri_Navarre Général Navarre]) ທີ່ມີໜ້າທີ່ສະກັດກັ້ນການແຊກຊືມຂອງສັຕຣູວຽດມິນເຂົ້າໄປຍັງລາວ ຈຶ່ງຕົກລົງປັກຫຼັກຢູ່ໃນເຂດຍຸດທະສາດສຳຄັນ ທີ່ມີເດີ່ນເຮືອບິນເສື່ອມໂຍງຕໍ່ຫຼວງພະບາງໄປຍັງທົ່ງຫົ້ງຂອງດຽນບຽນຟູ. ວັນທີ 7 ພຶສພາ 1954 ຝຣັ່ງຖືກປະລາໄຊທາງທະຫານຢ່າງຕັບໃໜ້ ແລະຄ້າຍໃຕ້ດິນຂອງຝຣັ່ງທີ່ດຽນບຽນຟູຕົກຢູ່ໃນກຳມືຂອງກອງທັບປະຊາຊົນວຽດນາມຂອງນາຍພົນໂວຫງຽນຢ໋ຽບ ([//th.wikipedia.org/wiki/หวอ_เงวียน_ซ้าป Võ Nguyên Giáp]). ຍ້ອນມີການປະລາໄຊເຊັ່ນນີ້ ກໍໄດ້ມີການຈັດກອງປະຊຸມຢູ່ເຊີແນ໋ວວ໌ (ປະເທດສະຫວິດ) ໃນວັນທີ 20 ກໍຣະກະດາ 1954 ເພື່ອຢຸດການວິວາດລະຫວ່າງກອງທັບຝຣັ່ງແລະກອງທັບປະຊາຊົນວຽດນາມ ຊຶ່ງເປັນການລົງທ້າຍໃນລະຍະເວລາ 8 ປີແຫ່ງສົງຄາມໃນອິນໂດຈີນ. ໃນໂອກາດດຽວກັນນັ້ນ ກໍມີການຮັບຮູ້ໃນການເປັນເອກຣາດຂອງລາວແລະຂເມນຢ່າງຖາວອນ. ຢູ່ກອງປະຊຸມເຊີແນ໋ວວ໌ ຄນະຮ່ວມປະຊຸມຂອງພຣະຣາຊອານາຈັກລາວປະກອບດ້ວຍທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ (ຣັຖມົນຕຣີກະຊວງການຕ່າງປະເທດ ຊຶ່ງເປັນຫົວໜ້າຄນະ) ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ (ຣັຖມົນຕຣີກະຊວງປ້ອງກັນປະເທດ ຊຶ່ງເປັນຮອງຫົວໜ້າຄນະ) ແລະຍັງມີຜູ້ແທນລາສດອນອີກ 8 ທ່ານ.<ref name="WB-SIW114">{{cite book |language=en |author=Wilfred Burchett |title=The Second Indochina War|page=114}}</ref><ref name="EP1954">{{cite web|language=fr|url=http://lgpg.free.fr/|title=Histoire du pays - 16. Événements politiques marquants, page 06 : 1954|accessdate= 13 November 2015}}</ref> ຄນະປະເທດລາວຊຶ່ງນຳໂດຍເຈົ້າສຸພານຸວົງ ແລະຖືໜັງສືຜ່ານແດນວຽດນາມເໜືອ ກໍຖືກບັນຈຸເຂົ້າໃນຄນະຮ່ວມປະຊຸມຂອງວຽດມິນ.<ref>{{cite web|language=en|url=http://countrystudies.us/laos/19.htm|title=The First Coalition |work= U.S. Library of Congress|accessdate= 23 November 2015}}</ref> ຖະແຫຼງການສຸດທ້າຍຂອງກອງປະຊຸມສັນຍາເຊີແນ໋ວວ໌ 1954 ຣະບຸໄວ້ສຳລັບຣາຊອານາຈັກລາວວ່າ: #ຮັບຮູ້ເອກຣາດອະທິປະໄຕທັງໝົດຂອງຣາຊອານາຈັກລາວ #ຮັບຮູ້ຣັຖບານພຣະຣາຊອານາຈັກລາວຂອງວຽງຈັນເປັນຣັຖບານຖືກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍ #ຮັບຮູ້ “ກອງກຳລັງສູ້ຮົບຝ່າຍປະເທດລາວ” ທີ່ກຳໜົດວ່າຕ້ອນໂຮມກັນຢູ່ແຂວງຊຳເໜືອແລະແຂວງຜົ້ງສາລີ ເພື່ອລໍການສັງກັດເຂົ້າໃນກອງທັບແຫ່ງຊາດ. ມີການຕົກລົງທາງການເມືອງດ້ວຍການເລືອກຜູ້ແທນລາສດອນຢ່າງມີອິດສະຣະ ຊຶ່ງຄາດຄະເນວ່າຈະຈັດຂຶ້ນໃນປີ 1955 ແລະຈະໄດ້ຮັບການຄວບຄຸມໂດຍກຳມະການສາກົນ ([//en.wikipedia.org/wiki/International_Control_Commission ເຊອີເຊ - CIC]) #ຖອນທະຫານຝຣັ່ງແລະວຽດມິນອອກຈາກເຂດນໍ້າແດນດິນລາວ ຈົ່ງໄວ້ແຕ່ນາຍຄູຝຶກການທະຫານຝຣັ່ງໃຫ້ກອງທັບແຫ່ງຊາດລາວ #ມີມາຕການຄວາມເປັນກາງ ທີ່ຫ້າມລາວ: ນຶ່ງ ສັງກັດບໍ່ໃຫ້ຮ່ວມອົງການທາງທະຫານໃດໆ ແລະສອງ ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ເອົາທະຫານແລະອາວຸດເຂົ້າໄປໃນປະເທດຂອງຕົນ [[ຮູບ:Ap540721012_geneva_conference_1954.jpg|thumb|left|upright=1.2|ກອງປະຊຸມເຊີແນ໋ວວ໌ ຫລັງຈາກການເຊັນສັນຍາວັນທີ 21 ກໍຣະກະດາ 1954. ແຕ່ຊ້າຍໄປຂວາ: ຄນະຮ່ວມປະຊຸມໂຊວຽດ ແລະອັງກິດ - ໂຕະຕໍ່ໄປ: ລາວ ຝຣັ່ງ ວຽດນາມ - ຂເມນ: (ປິ່ນຫລັງໃສ່ກ້ອງ) ແລະ ທາງເບື້ອງຊ້າຍ ຄນະຮ່ວມປະຊຸມອາເມລິກັນ]] ໃນຂນະທີ່ຂໍ້ຄວາມປີກຍ່ອຍຂອງການຢຸດຍິງໃນວຽດນາມໄດ້ມີການຕົກລົງຮຽບຮ້ອຽກັນແລ້ວ ສັນຍາຕົກລົງນໍ້າເບີ 3 ທີ່ໝາຍເຖິງການຮັບຮູ້ “ກອງກຳລັງສູ້ຮົບຝ່າຍປະເທດລາວ” ຢ່າງເປັນທາງການນັ້ນ ກໍພາໃຫ້ຄນະກອງປະຊຸມຂອງພຣະຣາຊອານາຈັກລາວມີການແບ່ງແຍກແຕກກັນ ແລະການເຈຣະຈາກໍ່ຍືດຍາວຈົນຮອດຄໍ່າຄືນວັນທີ 20 ກໍຣະກະດາ. ແຕ່ວ່າໃນທີ່ສຸດ ຫຼັງຈາກທ່ຽງຄືນໄປບໍ່ນານ ເຖິງແມ້ວ່າຈະມີການຄັດຄ້ານຈາກຫົວໜ້າຄນະເຂົ້າປະຊຸມ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ກໍຕັດສິນໃຈລົງລາຍເຊັນສັນຍາ ເປັນການປິດການປະກາດສຸດທ້າຍຂອງກອງປະຊຸມເຊີແນ໋ວວ໌ໃນວັນທີ 21 ກໍຣະກະດາ 1954.<ref name="WB-WarCrime">International War Crimes Tribunal records, #4285. Division of Rare and Manuscript Collections, Cornell University Library.[http://raetowest.org/vietnam-war-crimes/russell-vietnam-war-crimes-tribunal-1967.html#v1211-Wilfred-Burchett]</ref> ທັງໆທີ່ມີການຕໍ່ລອງສຳຄັນຈາກຄນະປະເທດລາວ ບໍ່ວ່າທາງດ້ານການເມືອງ (ການຮັບຮູ້ຣັຖບານວຽງຈັນ) ແລະການທະຫານ (ການຖອນກຳລັງປະກອບອາວຸດໃນເຂດປົດປ່ອຍ ແລະການເຕົ້າໂຮມກັນຢູ່ແຂວງຊຳເໜືອແລະແຂວງຜົ້ງສາລີ) ກໍຣະນີທີ່ມີຜູ້ຕ່າງໜ້າຄນະປະເທດລາວຢ່າງເປັນທາງການຢູ່ວຽງຈັນເພື່ອລໍການເລືອກຜູ້ແທນລາສດອນ ກໍເປັນເຫດໃຫ້ມີການປະຕິເສດ ແລະບໍ່ຍອມຮັບຮູ້ສັນຍາດັງກ່າວຈາກບາງຝ່າຍ. ເຊັ່ນກໍຣະນີອາເມຣິກັນ ທີ່ປະຕິເສດບໍ່ລົງລາຍເຊັນແລະບໍ່ປະຕິບັດຕາມຂໍ້ຣະບຸໃນສັນຍາເຊີແນ໋ວວ໌ ໂດຍອ້າງວ່າສັນຍານັ້ນ ໃຫ້ໄຊຊະນະຢ່າງໃຫ່ຽຫຼວງແກ່ຂະບວນການປົດປ່ອຍອິນໂດຈີນ ທີ່ມີວຽດມິນເປັນຜູ້ນຳ ໂດຍໄດ້ຮັບການສນັບສນູນຈາກຈີນແລະໂຊວຽດ. ກະແສຂອງການພ່າຍແພ້ຊຶ່ງບັນດາຜູ້ນໍາກອງທັບອາເມຣິກັນຫາກໍ່ໄດ້ຮັບຈາກ[//th.wikipedia.org/wiki/สงครามเกาหลี ສົງຄາມເກົາຫຼີ]ຍັງຄົງຝັງຢູ່ໃນຈິດວິນຍານຂອງພວກເຂົາເຈົ້າ. ສະນັ້ນ ເປົ້າໝາຍທາງການເມືອງປະການໜື່ງຂອງວໍຊິງຕັນໃນການຕໍ່ສູ້ຄອມມູນິສ ຈຶ່ງແມ່ນການປະຕິບັດຕໍ່ຕ້ານສັນຍາເຊີແນ໋ວວ໌ ຊຶ່ງແນ່ນອນຈະຕ້ອງມີຜົນກະທົບຕໍ່ການເຄື່ອນໃຫວທາງການເມືອງໃນພາກອາຊີອາຄະເນ.<ref name="XR44">{{cite book |language=fr |author1=Xavier Roze |title=Géopolitique de l'Indochine|page=44}}</ref> ວັນທີ 8 ກັນຍາ 1954 ໂດຍຫົວຄິດລິເລີ້ມຂອງຜູ້ນຳສະຫະຣັດອາເມຣິກາ ອົງການທະຫານ [//th.wikipedia.org/wiki/องค์การสนธิสัญญาป้องกันภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ໂອຕາສ໌](OTASE) ໄດ້ຖືກຈັດຕັ້ງຂຶ້ນ ໂດຍມີຈຸດປະສົງເປັນທາງການວ່າເປັນ “ເສັ້ນພະຍາບານ” ({{lang|en|"quarantine line"}}) ຕ້ານການຂຍາຍຣະບອບຄອມມິວນິສ. ອົງການໂອຕານສ໌ຣະບຸວ່າ ເນື່ອງດ້ວຍສະພາບພູມສາດແລະຍຸດທະສາດຂອງສອງປະເທດນັ້ນ ຂເມນແລະໂດຍສະເພາະລາວ ຈະຕ້ອງຢູ່ໃນເຂດປ້ອງກັນຂອງຕົນຢ່າງເປັນທາງການ. ຣັຖມົນຕຣີປ້ອງກັນປະເທດຂອງລາວ ຊຶ່ງແມ່ນທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ທີ່ເປັນຜູ້ສນັບສນູນໃຫ້ມີການປະຕິບັດຕາມສັນຍາເຊີແນ໋ວວ໌ຢ່າງເຄັ່ງຄັດໃນມາຕການຄວາມເປັນກາງນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ລາວມີການສຳພັນທາງທະຫານໃດໆ ບໍ່ຍອມຮັບຮູ້ສັນຍາ ແລະປະຕິເສດການປົກປ້ອງດິນແດນລາວຈາກໂອຕານສ໌ ຊຶ່ງຖືໄດ້ວ່າເປັນການຂັດຂວາງ “ການເມືອງທີ່ປິດລ້ອມ” ({{lang|en|"containment"}}) ອຸດົມການຄອມມິວນິສຂອງຣັຖບານອາເມຣິກັນ.<ref name="EP1954"/> ຫຼັງຈາກທີ່ຄນະຜູ້ແທນຮ່ວມປະຊຸມເຊີແນ໋ວວ໌ກັບຄືນເມືອງລາວແລ້ວອີກບໍ່ນານ ກໍ່ມີການທະເລາະວິວາດເກີດຂຶ້ນໃນຣັຖບານພຣະຣາຊອານາຈັກລາວ. ໃນລະຍະດຽວກັນນັ້ນ ມີຂ່າວເລົ່າລືວ່າ ຈະມີການຣັຖປະຫານກໍ່ຂຶ້ນຈາກພວກກະບົດຫົວຮຸນແຮງ ເພື່ອສນັບສນູນເຈົ້າເພັຊຣາດໃຫ້ການຄືນມາມີອຳນາດໃນລາວ. ຂ່າວດັ່ງກ່າວນັ້ນແຜ່ໄປທົ່ວ ແລະສ້າງຄວາມກະທົບກະເທືອນແລະເຄັ່ງຕຶງຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງໃນປະເທດ ຈົນເຖິງລະດັບສູງສຸດໃນສອງເດືອນຕໍ່ມາ ເມື່ອມີການຄາດຕະກັມເກີດຂຶ້ນໃນວັນທີ 18 ກັນຍາ 1954 ໃນງານກິນລ້ຽງທີ່ບ້ານພັກຂອງທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ ຊຶ່ງແມ່ນບຸກຄົນຜູ້ນຶ່ງໃນຄນະຮ່ວມປະຊຸມສັນຍາເຊີແນ໋ວວ໌. ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ຊຶ່ງເປັນແຂກຜູ້ນຶ່ງໃນງານກິນລ້ຽງນັ້ນ ຖືກກະສຸນປືນຍິງໃສ່ດ້ານຫຼັງ ທ່ານຂາດໃຈຕາຍເຄິ່ງຊົ່ວໂມງຕໍ່ມາ ຢູ່ໂຮງໝໍມະໂຫສົດທີ່ນະຄອນວຽງຈັນ. == '''ການຄາດທະກັມແລະຜົນສະທ້ອນດ້ານການເມືອງ''' == === ການຄາດທະກັມເມື່ອວັນທີ 18 ກັນຍາ 1954 === ==== ສະຖານະການແລະຂໍ້ມູນ ==== ການຄາດຕະກັມເກີດຂື້ນເວລາ 22 ໂມງ 15 ຢູ່ເຮືອນຂອງທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ ຊຶ່ງເປັນເຮືອນປະຈຳຕໍ່າແໜ່ງ ມີຮົ້ວຕິດກັນກັບເຮືອນຄອບຄົວວໍຣະວົງສ໌. ຜູ້ທຳຮ້າຍໄດ້ແກ່ງລູກລະເບີດ 3 ລູກເຂົ້າທາງປ່ອງຢ້ຽມຫ້ອງກິນເຂົ້າ ຢູ່ຊັ້ນລ່າງເຮືອນ ໄດ້ຍິງລູກກະສຸນປືນນ້ອຍ 3 ຫຼື 4 ນັດ ແລ້ວກໍຫຼົບໜີໄປ. ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ທີ່ນັ່ງຕັ່ງປິ່ນຫຼັງໃສ່ຝາປ່ອງຢ້ຽມ ຖືກກະສຸນເຂົ້າໃນໝາກໄຂ່ຫຼັງ ຊອດອອກມາທາງສະບື ຜ່ານຕັດເສັ້ນເລືອດໃຫຍ່ ແລະຊອດຕັບແລະລຳໃສ້. ການມໍຣະນະກັມຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ກໍໄດ້ປະກາດຫຼັງເອົາເຂົ້າໄປໂຮງໝໍມະໂຫສົດບໍ່ທັນພໍຄາວ ໃນເວລາປະມານ 30 ນາທີ. ມີຜູ້ຄົນປະມານ 10 ກວ່າຄົນທີ່ໄດ້ຮັບບາດເຈັບ ແຕ່ວ່າບໍ່ສາຫັດ ໃນການລະເບີດແຕກນັ້ນ.<ref name="WB-SIW115">{{cite book |language=en |author=Wilfred Burchett|title=The Second Indochina War - Cambodia and Laos |page=115}}</ref><ref name="JD-Chinaïmo77">{{cite book |language=fr |author1=Jean Deuve |title=Le complot de Chinaïmo|page=77}}</ref> ເວລາເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດມາຮອດສະຖານທີ່ຄາດຕະກັມໃນຣະຍະ 15 ນາທີຕໍ່ມາ ກໍ່ມີການອົນລະວົນສັບສົນກັນຢ່າງໜັກໜ່ວງ ເວທີຂອງອາຊຍະກັມຖືກຢຽບຍ່ຳໃນການສົນລະວົນ ແລະກໍບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ພໍຈະເກັບກຳມາປະກອບຂໍ້ມູນໄດ້. ອີງຕາມບົດສອບສວນຈາກພະຍານຫລາຍຄົນ ມີຊາຍ 2 ຄົນເຂົ້າມາຊ້ອນໂຕໃນສວນຫຼັງບ້ານ ພວກເຂົາໄດ້ຫຼົບໜີໄປທາງບຶງເມືອງນ້ອຍ (ບ້ານນ້ອຍຊຽງດາ) ຕັ້ງຢູ່ປະມານ 20 ກລມ ຫ່າງຈາກນະຄອນວຽງຈັນ. ພວກຄົນຮ້າຍສອງຄົນທີ່ບັນດາພະຍານຮູ້ຈັກແນ່ຊັດວ່າເປັນຜູ້ກໍ່ກວນນັ້ນ ມີຊື່ວ່ານາຍອຸດົມ ລູກສຸຮິນ ແລະນາຍມີ ຊຶ່ງເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດກໍຮູ້ຈັກເປັນທາງການ ຈື່ງພາກັນອອກຕິດຕາມໄປລ່າຈັບກຸມ. ເຖິງແມ້ວ່າອຸດົມ ລູກສຸຣິນ ຈະຖືກຍິງບາດເຈັບທີ່ຕີນແລະແຂນກໍ່ຕາມ ເຂົາທັງສອງກໍ່ຍັງສາມາດເອົາຕົວຫຼົບໜີໄດ້. ແລະຍ້ອນດ້ວຍໄດ້ຮັບຄວາມຊ່ອຍເຫຼືອຈາກຜູ້ສົມຮູ້ຮວມຄິດໃນທ້ອງຖິ່ນ ພວກເຂົາຈື່ງສາມາດຫລົບໜີຂ້າມໄປເມືອງໜອງຄາຍ ທາງຟາກຝັ່ງຂວາຂອງຊາຍແດນແມ່ນໍ້າຂອງໄດ້ສຳເຣັດ.<ref name="JD-Chinaïmo80">{{cite book |language=fr |author1=Jean Deuve |title=Le complot de Chinaïmo|page=80}}</ref> ຕາມການສືບສວນຂອງເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດ ແມ່ນລູກກະສຸນລູກໜຶ່ງທີ່ອຸດົມລູກສຸຣິນຍິງເຂົ້າໄປຖືກທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເພິ່ນບາດເຈັບ ຈົນເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ. ນາຍອຸດົມເປັນນັກປຸ້ນຈີ້ທີ່ລືຊື່ ໄດ້ກໍ່ການຄາດທະກັມ ທີ່ເຂົາຮັບສາລະພາບມາແລ້ວເຖິງ 15 ຄັ້ງ ຖືກຈຳຄຸກໃນວຽງຈັນແຕ່ 1950 ແລະແຫກຄຸກໃນເດືອນກໍຣະກະດາ 1954. ຫລັງຈາກນັ້ນກໍສົມຮູ້ຮ່ວມຄິດກັນກັບນາຍມີ ໄປສັງກັດຢູ່ນຳກຸ່ມນັກປຸ້ນຈີ້ ທີ່ມີຜູ້ນຳໜ້າຊື່ວ່ານາຍບຸນກອງ ມະນີວົງ ຊຶ່ງເປັນນັກຮົບເກົ່າຂອງລາວອິດສຣະ ທີ່ມີຄວາມຈົງຮັກພັກດີຕໍ່ເຈົ້າເພັຊຣາດ ແລະປັກຫຼັກຢູ່ພາກອີສານ ທາງພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຂອງປະເທດໄທຍ໌.<ref name="JD-Chinaïmo22">{{cite book |language=fr |author1=Jean Deuve |title=Le complot de Chinaïmo|page=22}}</ref> ໃນບັນດາພັກພວກທີ່ປໍລະປັກຕໍ່ປະເທດຝຣັ່ງ ແລະກໍ່ຄວາມວຸ້ນວາຍໃຫ້ຣັຖບານພຣະຣາຊອານາຈັກລາວນັ້ນ ສ່ວນໜຶ່ງແມ່ນທະຫານທີ່ໄດ້ແຫກຈາກຄ້າຍທີ່ພວກເຂົາປະຈຳຢູ່ ແລະສ່ວນຫລາຍກໍ່ມາຈາກຄ້າຍຈິນາຍໂມ້ ຊຶ່ງຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດກຳແພງນະຄອນວຽງຈັນ. ສະມາຊິກຂອງພວກປໍຣະປັກນີ້ ເພິ່ງພາອາໄສ ແລະໄດ້ຮັບການລ້ຽງເກືອຈາກຕຳຫຼວດໄທຍ໌ ຊຶ່ງຢູ່ໃຕ້ການບັງຄັບບັນຊາຂອງພັນເອກປຣະເສິດ ທີ່ໜອງຄາຍ ເມືອງຊາຍແດນໄກຈາກວຽງຈັນປະມານ 20 ກລມ. ມັນເປັນປາກົດການທີ່ຟ້ອງໃຫ້ເຫັນວ່າ ຕຳຫຼວດໄທຍ໌ກຸ່ມໜື່ງສນັບສນູນການກໍ່ກະບົດຢູ່ຄ້າຍຈິນາຍໂມ້ ແລະຮ່ວມມືກັບກຸ່ມຂອງນາຍບຸນກອງ ມະນີວົງ ທີ່ຫວັງໂຄ່ນລົ້ມຣັຖບານເຈົ້າສຸວັນນະພູມາ ແລະມອບອຳນາດໃຫ້ເຈົ້າເພັຊຣາດ ຊຶ່ງລີ້ໄພການເມືອງຢູ່ບາງກອກມາແຕ່ປີ 1946. ເມື່ອວິເຄາະເບິ່ງແລ້ວ ກໍ່ເຫັນວ່າເຈົ້າໜ້າທີ່ໄທຍ໌ກໍມີສ່ວນບໍ່ແຈ້ງຂາວໃນເຫດການດັ່ງກ່າວນີ້. ໃນຕອນເລີ້ມຕົ້ນພວກເຂົາເຈົ້າພາກັນປົກປ້ອງຜູ້ຕ້ອງຫາຂອງພັກພວກບຸນກອງ ກ່ອນທີ່ຈະບາງແຜນສັງຫານຫຼາຍຄົນໃນກຸ່ມນັ້ນ.<ref name="JD-Chinaïmo92">{{cite book |language=fr |author=Jean Deuve |title=Le complot de Chinaïmo|page=92}}</ref> ເຈົ້າໜ້າທີ່ໄທຍ໌ປະຕິເສດທຸກຄັ້ງທີ່ຣັຖບານລາວຂໍຮັບເອົາໂຕ ນາຍອຸດົມ ລູກສຸຣິນ ໄປຂຶ້ນສານຢູ່ວຽງຈັນ. ດ້ວຍສະຖານະການດັ່ງກ່າວນີ້ ນາຍອຸດົມ ລູກສຸຣິນ ຈຶ່ງພຽງແຕ່ຖືກຕັດສິນປະຫານຊີວິດໂດຍມີການຝາກໂທດ ໃນ​ກໍ​ລະ​ນີ​ຂອງການຄາດທະກັມທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ຈາກສານວຽງຈັນ ໃນປີ 1959. ເວລານັ້ນ ນາຍອຸດົມ ລູກສຸຣິນ ເຮັດວຽກເປັນນາຍຮ້ອຍເອກໃນກົມຕຳຫຼວດໄທຍ໌.<ref name="JD-Chinaïmo108">{{cite book |language=fr |author=Jean Deuve |title=Le complot de Chinaïmo|page=108}}</ref> ==== ການສັນນິຖານ ==== ເຖິງແມ້ວ່າຈະບໍ່ມີຄວາມສົງໄສປະການໃດໃນຕົວຕົນຂອງຜູ້ລັ່ນປືນກໍ່ຕາມ ຈະມີການສັນນິຖານຕ່າງໆນາໆເພື່ອຊອກຫາຜູ້ທີ່ສະຫນັບສະຫນູນການຄາດຕະກໍາ ຈາກຫຼາຍທ່ານໃນຫຼາຍລັກສນະ ແລ້ວແຕ່ຈະຂຶ້ນກັບຕໍາແຫນ່ງ ອຸດົມການທາງການເມືອງ ຫຼືວ່າການພົວພັນທາງຄອບຄົວຂອງແຕ່ະຄົນ. ການສັນນິຖານຕ່າງໆກ່ຽວກັບການຄາດຕະກໍາທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ມີຢູ່ 3 ປະເດັນໃຫຍ່ ດັ່ງນີ້: # ບັນດາພວກປໍຣະປັກທີ່ກໍ່ຄວາມວຸ້ນວາຍ ຊື່ງມີຫົວໜ້າຊື່ນາຍບຸນກອງ ໄດ້ຮັບການສນັບສນູນຈາກເຈົ້າໜ້າທີ່ໄທຍ໌ ທີ່ຍິນດີຮ່ວມມືກັບວຽດມິນ ແລະພ້ອມທັງສນັບສນູນເຈົ້າເພັຊຣາດນີ້ ມີພຶດທິການຕໍ່ຕ້ານຝຣັ່ງຢ່າງເດັດຂາດ. ການເລີ່ມຕົ້ນແຫກຄ້າຍຂອງທະຫານຫຼາຍບ່ອນ<ref group="n">ທັງໝົດປະມານ 135 ຄົນ</ref> ຊຶ່ງມີທະຫານຄ້າຍຈິນາຍໂມ້ໂຮມສ່ວນຢູ່ນັ້ນ ພໍດີຕົງກັນກັບລະຍະເວລາຫຼັງຈາກທີ່ເຈົ້າເພັຊຣາດແລະພະຊາຍາຄົນໄທຍ໌ຂອງພະອົງ ໄດ້ຊົງໄປຢ້ຽມຢາມຊາຍແດນໃນເຂດພາກອິສານ.<ref name="JD-Chinaïmo48">{{cite book |language=fr |author=Jean Deuve |title=Le complot de Chinaïmo|pages=48 }}</ref> ເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດລາວຈຶ່ງຕັ້ງຄຳຖາມວ່າການຄາດທະກັມນັ້ນ ອາດແມ່ນການປະຕິບັດຕາມຄຳສັ່ງຂອງເຈົ້າເພັຊຣາດບໍ່? ຫຼືວ່າແມ່ນການປະຕິບັດຂອງພວກປໍຣະປັກໃນນາມຂອງພະອົງເທົ່ານັ້ນ?<ref name="AJD306">{{cite book |language=en |author=Arthur J. Dommen |title=The Indochinese Experience of the French and the Americans |page=306 }}</ref> ການສືບຂ່າວຂອງເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດເປີດເຜີຽວ່າ ທ່ານບົງ ສຸວັນນະວົງ ຊຶ່ງເປັນຜູ້ຈົງຮັກພັກດີຢາກໃຫ້ເຈົ້າເພັຊຣາດກັບຄືນມາລາວ ໄດ້ມີການຕິດຕໍ່ກັບສະມາຊິກພວກກໍ່ກວນຢ່າງສມໍ່າສເມີ. ແມ່ນທ່ານບຸດສະບົງ ສຸວັນນະວົງ ລູກຊາຍຂອງທ່ານບົງ ສຸວັນນະວົງເອງ ທີ່ແຈ້ງໃຫ້ພວກທຳອາຊຍາກັມຊາບວ່າ ຈະມີງານກິນລ້ຽງຢູ່ບ້ານທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ ງານທີ່ໄດ້ຕົກລົງຈັດຂື້ນໃນຕອນບ່າຍຂອງວັນນັ້ນໂລດ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ທ່ານບົງ ສຸວັນນະວົງ ຈຶງຖືກເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດຈັບກຸມແລະກັກຂັງໃນວັນທີ 6 ຕຸລາ 1954. ຈາກການໃຫ້ການຂອງພວກທຳອາຊຍາກັມນັ້ນ ການຄາດທະກັມຄັ້ງນີ້ ແນໃສ່ທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ ທີ່ພວກເຂົາເຈົ້າຕໍານິວ່າມີພຶດທິການອະຄະຕິຕໍ່ຄນະປະເທດລາວ ແລະບໍ່ມີຄວາມສາມາດຕໍ່ຕ້ານຄວາມກົດດັນຂອງປະເທດຕາເວັນຕົກໃນກອງປະຊຸມເຊີແນ໋ວວ໌. ບາງຄົນກໍວ່າ ການມໍຣະນະກັມຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ນັ້ນ ຈະຫຼົງຫຼືບໍ່ຫຼົງຄົນກໍ່ຕາມ ເປັນການຂົ່ມຂູ່ສະມາຊິກຣັຖບານທີ່ສນັບສນູນຫຼືອ່ຽງທ່າເປັນກາງໄປນຳຣັຖບານຝຣັ່ງ.<ref name="JD-Chinaïmo78,81,107">{{cite book |language=fr |author=Jean Deuve |title=Le complot de Chinaïmo|pages=78, 81, 107}}</ref> ພວກໜຶ່ງອີກກໍອ້າງວ່າ ອາດຈະເປັນຜົນສະທ້ອນຮ້າຍແຮງຈາກການຕໍ່ຕ້ານຢ່າງເອົາຈິງເອົາຈັງ ຕໍ່ການແຊກຊືມຂອງກອງໂຈນຕາມຊາຍແດນ ຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ເວລາທ່ານຮັບໜ້າທີ່ເປັນຣັຖມົນຕຣີກະຊວງພາຍໃນ. ແລະກໍຍັງມີພວກໜຶ່ງອີກວ່າ ມາຈາກມູນຖານຂອງຣັຖບານຝຣັ່ງ ທີ່ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ພຍາຍາມຂະຈັດລະບອບສັກດີນາ ແລະຈຳກັດອຳນາດສູງສຸດຂອງສະຫະພັນອິນໂດຈີນໃນປະເທດລາວຢ່າງຮຸນແຮງ ເພື່ອໃຫ້ມີການປົກຄອງນຳພາໂດຍຄົນລາວເອງ.<ref name="LoG-ID">{{cite web|language=en |url=http://countrystudies.us/laos/20.htm|title=Initial Difficulties|website=U.S.Library of Congress|accessdate=27 November 2015 }}</ref> # ຫຼັງຈາກການເຊັນສັນຍາ [//th.wikipedia.org/wiki/องค์การสนธิสัญญาป้องกันภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ໂອຕາສ໌](OTASE) ໃນວັນທີ 8 ກັນຍາ 1955 ທີ່ເມືອງມານີລາ (ປະເທດຟີລິບປີນ) ບໍ່ເທົ່າໃດ ກອງທັບໄທຍ໌ກໍໄດ້ສົ່ງທະຫານມາຕັ້ງຄ້າຍຢູ່ຕາມຊາຍແດນລາວ ໃນພາກເໜືອແລະຕາເວັນອອກຂອງແມ່ນໍ້າຂອງ. ຫຼັງຈາກທີ່ມັດຊາໃຫຍ່ຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດໄດ້ປະຕິເສດການຊ່ອຍເຫລືອກອງທັບໄທຍ໌<ref group="n">ວາງຂໍທ້າຍເດືອນພຶດສະພາ ແລະໄດ້ຮັບຄຳປະຕິເສດວັນທີ 18 ກໍຣກົດ 1954</ref> ໃນການລາດຕາເວັນຊາຍແດນຕໍ່ຕ້ານການແຊກຊືມຄອມມິວນິສແລ້ວ ຄວາມຢ້ານກົວຂອງຣັຖບານບາງກອກ ທີ່ຈະສູນສຽຍເອກະລາດໃຫ້ແກ່ສັດຕູວຽດມິນນັ້ນ ປາກົດວ່າຈະຮຸນແຮງຂື້ນກ່ອນເກົ່າອີກ ແລະການທີ່ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ປະຕິເສດເຂົ້າໃນອົງການໂອຕາສ໌ນັ້ນ ກໍສະກັດກັ້ນການເຂົ້າຮ່ວມການທະຫານໃດໆກັບອາເມຣິກັນ ແລະເປັນການຂັດຂວາງນະໂຍບາຍ “ປິດລ້ອມ” ທີ່ໄທຍ໌ມີສ່ວນຢູ່ນຳ. ໃນເວລາດຽວກັນ ກໍມີການປະຈັກວ່າ ໃນສະຖານະການນີ້ ເຈົ້າໜ້າທີ່ໄທຍ໌ໄດ້ມີບົດບາດສຳຄັນໃນຄະດີ ກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ທີ່ຍັງຊອກຫາຄວາມຈິງກັນຢູ່. ຢູ່ໃນກອງປະຊຸມສະພາຜູ້ແທນລາສດອນສໄມໜຶ່ງ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໄດ້ເປີດເຜີຽວ່າ ສະຫະຣັດອາເມຣິກາໄດ້ໃຊ້ຄວາມກົດດັນຢ່າງຮຸນແຮງ ໃສ່ຫົວໜ້າຄນະຂອງລາວທັງສອງທ່ານ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ລົງລາຍເຊັນສັນຍາກ່ຽວກັບລາວ ຢູ່ໃນທີ່ປະຊຸມຂອງສັນຍາເຊີແນ໋ວວ໌. ມີການສົງສັຍວ່າ ທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ ອາດໄດ້ຮັບເງິນຊື້ຈ້າງໜຶ່ງລ້ານໂດລາ ຊຶ່ງຈ່າຍສົ່ງໃນທະນາຄານສະວິດ ເນື່ອງຈາກທ່ານບໍ່ໄດ້ລົງລາຍເຊັນດັງກ່າວ. ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ກໍຍັງໄດ້ເປີດເຜີຽໃນການກ່າວຄຳປາໄສອີກວ່າ ກຳລັງທະຫານຝ່າຍຂວາມີການວາງແຜນລົບລ້າງກອງກຳລັງທະຫານຝ່າຍຄນະປະເທດລາວ ໃນເວລາທີ່ຈະຖອນອອກຈາກແຂວງຊຳເໜືອແລະຜົ້ງສາລີຕາມຣະບຸໄວ້ໃນສັນຍາເຊີແນ໋ວວ໌. ນອກຈາກນີ້ແລ້ວ ກ່ອນມີການຄາດທະກັມ 9 ມື້ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ກຳລັງທຳການຈັດພົບລະຫວ່າງເຈົ້າສຸວັນນະພູມມາ ນາຍົກຣັຖມົນຕຣີ ແລະເຈົ້າສຸພານຸວົງ ນ້ອງຊາຍຂອງເພິ່ນທີ່ເປັນຫົວໜ້າຄນະປະເທດລາວ ເພື່ອໃຫ້ມີການສົນທະນາຈັດຕັ້ງການເລືອກຕັ້ງຜູ້ແທນລາສດອນ ຢ່າງມີອິດສຣະພາບ ດັງຣະບຸໄວ້ໃນສັນຍານັ້ນ. ຕາມຄວາມເຫັນຂອງຜູ້ສັນນິຖານບາງກຸ່ມ ໂດຍສະເພາະຝ່າຍຊ້າຍຄອມມິວນິສ ປາກົດວ່າ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ອາດເປັນເປົ້າໝາຍຂອງຝ່ານຂວາລາວ-ໄທຍ໌ແລະອົງການ[//th.wikipedia.org/wiki/สำนักข่าวกรองกลาง ເຊອີອາ]. ຍ້ອນປາກົດວ່າຣັຖບານໄທຍ໌ແລະອາເມຣິກັນເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບຄວາມພຶງພໍໃຈທີສຸດ ຈາກການສູນສິ້ນຊີວິດໄປຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ທັ້ງນີ້ກໍ່ຍ້ອນວ່າ ສຳຫລັບພວກເຂົາເຈົ້ານັ້ນ ການເຊັນສັນຍາເຊີແນ໋ວວ໌ເປັນການຜິດພາດຮ້າຍແຮງ ໃນເມື່ອຣັຖບານຝຣັ່ງໄດ້ມີການຍອມເສັຽປຽບໃຫ້ຄອມມິວນິສຢ່າງໃຫຍ່ຫລວງ.<ref>{{cite book |language=fr |author1=Savèng Phinith|title=Histoire du Pays Lao|pages=149}}</ref><ref>{{cite news |language=fr |author1=Wilfred Burchett |title=Laos - Encore un "domino" de tombé |newspaper=L'unité |number=159 |date=23 May 1975 |pp=20–21 |url=http://62.210.214.184/unite/u-result_frame.php?catalogueID=5098&Rubrique=Laos |access-date=19 ກຸມພາ 2018 |archive-date=8 ທັນວາ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208012742/http://62.210.214.184/unite/u-result_frame.php?catalogueID=5098&Rubrique=Laos |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |language=en |author=Wilfred Burchett|title=The Furtive War |pages=A Fateful Assassination |url=https://www.marxists.org/archive/burchett/1963/the-furtive-war/ch09.htm |accessdate=20 September 2015 }}</ref> # ເລື້ອງນີ້ເປັນຕົ້ນເຫດໃຫ້ 3 ຄອບຄົວທີ່ມີຊື່ສຽງໃນລາວ ໄດ້ກາຍເປັນສັຕຣູຢ່າງປະເຊີນໜ້າກັນ ຊຶ່ງແມ່ນ ຄອບຄົວຊນະນິກອນ ຄອບຄົວສຸວັນນະວົງ ແລະຄອບຄົວວໍຣະວົງສ໌. ລັກສນະພິເສດໃນເວທີການເມືອງລາວຄື ການສົນລະວົນລະຫວ່າງຄອບຄົວຫຼືບຸກຄົນສຳຄັນໄນເຄືອຍາຕ ແລະການບໍຣິຫານຂອງຊາດ. ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ເປັນຜູ້ໜຶ່ງທີ່ສນັບສນຸນການເມືອງ "ເປັນກາງ" ແລະຄັດຄ້ານການເມືອງ "ອຽງຂວາ" ຕ້ານຄອມມິວນິສຂອງອາເມຣິກັນ ຊຶ່ງນັບເອົາທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ ເຂົ້າໃນຈຳນວນນັ້ນ ສ່ວນທ່ານບົງ ສຸວັນນະວົງ ຜັດມີຫົວຄິດສນັບສນູນ "ຝ່າຍຊ້າຍ". ບັງເອີນ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ເສັຽຊີວິດໃນເຮືອນຂອງທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ ທີ່ເປັນຣັຖມົນຕຣີກະຊວງພາຍໃນ ຊຶ່ງກໍສັ່ງຈັບທ່ານບົງ ສຸວັນນະວົງ ໃນທັນທີທັນໃດ ໃນກໍຣະນີເປັນຜູ້ໜູນຫຼັງການລູກຮື້ຢູ່ຄ້າຍທະຫານຈີ້ນາຍໂມ້ ແລະເປັນຜູ້ບັນຊາການຄາດທະກັມ. ໃນວັນທີ 5 ມົກຣາ 1955 ເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດໄທຍ໌ຈັບກຸມນາຍອຸດົມ ລູກສຸຣິນ ຢູ່ບາງກອກ ແລະໄດ້ຖະແຫຼງວ່າ ນາຍອຸດົມໄດ້ສາລະພາບວ່າໄດ້ຮັບຄ່າຈ້າງຈາກທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ ເພື່ອສັງຫານທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ແຕ່ວ່າຣັຖບານໄທຍ໌ກໍຍັງປະຕິເສດບໍ່ຍອມສົ່ງຕົວນາຍອຸດົມໄປຂຶ້ນສານລາວ. ຫລັງຈາກນັ້ນ ໜັງສືພິມພັກການເມືອງຂອງຄອບຄົວສຸວັນນະວົງ ແລະຄອບຄົວວໍຣະວົງ ກໍ່ພາກັນໂຄສະນາຊັດທອດໂຈມຕີທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ ຢ່າງຮຸນແຮງ. ຈົນໃນທີ່ສຸດ ວັນທີ 9 ເດືອນມີນາ 1955 ຄອບຄົວວໍຣະວົງສ໌ກໍໄດ້ຍື່ນການກ່າວຫາໃນກໍຣະນີຄາດຕະກໍາໃສ່ທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ ຢູ່ສານສູງສຸດວຽງຈັນ. ເຖິງແມ້ວ່າສານຈະໄດ້ຕັດສິນລົບລ້າງຄະດີ ຍ້ອນບໍ່ມີຫລັກຖານອ້າງອີງພຽງພໍກໍ່ຕາມ ຄວາມຮູ້ສຶກໃນເລື້ອງນີ້ກໍຍັງຄ້າງຄາ ແລະການຕູ່ຫາກໍຍັງຮັກສາໄວ້ຢູ່ໃນຄວາມຊົງຈຳຂອງແຕ່ລະຝ່າຍ ມັນເຮັດໃຫ້ມີຂຸມເລີກຂຸດເຂົ້າໄປໃນຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງຄອບຄົວຊນະນິກອນ ແລະຄອບຄົວວໍຣະວົງສ໌.<ref>{{cite book |language=fr |author1=Savèng Phinith |title=Cav Bejráj burus hlek hen râjaânâckrlâv |page=328 |url=http://www.persee.fr/doc/befeo_0336-1519_1971_num_58_1_5103 |accessdate=20 September 2015 }}</ref><ref>{{cite book |language=en |author1=Phetsarath Rattanavongsa |author2=John B. Murdoch |title= Iron man of Laos |page=86 }}</ref> ໃນການຕໍ່ສູ້ຄັ້ງນີ້ ແມ່ນຫົວໜ້າເສນາທິການຂອງກອງທັບແຫ່ງຊາດລາວຄົນໃໝ່ ຄືທ່ານນາຍພົນພູມີ ໜໍ່ສວັນ ຊຶ່ງເປັນພີ່ນ້ອງ ເປັນຜູ້ນຳພາຄອບຄົວວໍຣະວົງສ໌ ແລະການຂັດແຍ້ງກັນໃນເລື້ອງນີ້ ຈະມີບົດບາດຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງໃນເຫດການໆເມືອງໃນຊຸມປີ 1960-1962 ເມື່ອທ່ານນາຍພົນພູມີ ໜໍ່ສວັນ ເປັນຜູ້ນຳຄົນສຳຄັນຜູ້ໜຶ່ງຂອງຊາດ. ກ່ຽວກັບຄະດີທີ່ກ່ຽວຂ້ອງເຖິງ “ຄວາມປອດໄພຂອງປະເທດ”<ref group="n">ຂຽນຢູ່ເທິງຫົວຂໍ້ເອກສານ ທີ່ກ່ຽວກັບຄະດີຄາດຕະກໍາທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌</ref> ຄະດີນີ້ ມີບຸກຄົນການເມືອງສຳຄັນຫຼາຍຄົນມີສ່ວນຮ່ວມພົວພັນຢູ່ນຳ ມີຄຳຖາມຫຼາຍຫົວຂໍ້ທີ່ບໍ່ໄດ້ຮັບຄຳຕອບ ແລະບັນດາພວກທີ່ມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງກໍ່ບໍ່ໄດ້ຂຶ້ນສານຕັດສິນແຕ່ປະການໃດ.<ref group="n">ເຈົ້າເພັຊຣາດກັບຄືນເມືອງລາວໃນປີ 1957 ໂດຍບໍ່ມີບົດບາດທາງການເມືອງແຕ່ປະການໃດ. ນາຍບຸນກອງ ມະນີວົງ ຮັບຣາຊການເປັນຕຳຫລວດຢູ່ໄທຍ໌. ນອກຈາກຈະປະຕິເສດບໍ່ຍອມສົ່ງຕົວໄປຂຶ້ນສານລາວແລ້ວ ຣັຖບານໄທຍ໌ກ່ຍັງຮັບເອົານາຍອຸດົມ ລູກສຸຮິນ ທີ່ຖືກຕັດສິນປະຫານຊີວິດໂດຍມີການຝາກໂທດ ໃນປີ 1959 ເຂົ້າເຣັດວຽກຢູ່ກົມຕຳຫລວດອີກດ້ວຍ. ສ່ວນບັນດາທະຫານທີ່ແຫກຄ້າຍນັ້ນ ໄດ້ຮັບອນຸຍາດກັບຄືນເມືອງລາວຕົ້ນປີ 1955</ref> ເດຶອນມີນາ 1955 ຜູ້ຖືກກ່າວຟ້ອງທັງໜົດ (ທະຫານທີ່ໂຕນຄ້າຍຈິນາຍໂມ້) ກໍໄດ້ຮັບອິດສຣະພາບຕາມເງື່ອນໄຂການປົດປ່ອຍຕາມຄຳສັ່ງຂອງນາຍົກໃໝ່: ທ່ານກະຕ່າຍ ໂດນສະໂສຣິດ ທີ່ເປັນທັງຣັຖມົນຕຣິກະຊວງພາຍໃນແລະກະຊວງຍຸຕິທັມ. ທ່ານບໍ່ມີຈຸດປະສົງເປີດຄະດີນີ້ ທີ່ຈະມີການກ່າວຊື່ຂອງທ່ານອອກມາ ແລະຈະມີການສືບສວນຊັກທອດໃສ່ເພື່ອນຮ່ວມພັກການເມືອງຂອງທ່ານ.<ref name="JD-Chinaïmo104">{{cite book |language=fr |author1=Jean Deuve |title=Le complot de Chinaïmo|page=104}}</ref> ເພື່ອເປັນການປິດຄະດີນີ້ຢ່າງສີ້ນເຊີງ ໃນເດືອນກໍຣະກະດາ 1959 ຣັຖບານພຣະຣາຊອານາຈັກລາວຊຸດທີ 9 ທີ່ມີທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ ເປັນນາຍົກຣັຖມົນຕຣີ ຈື່ງໃຫ້ມີການຕັດສິນແຕ່ຄະດີເລື້ອງການຄາດຕະກັມທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ທໍ່ນັ້ນ. ເປັນການຕັດສິນແບບໄວໆ ບໍ່ເປີດເຜີຽ ແລະບໍ່ໃຫ້ຮື້ຟື້ນ “ເລື້ອງເກົ່າແກ່” ຂຶ້ນມາ. ບໍ່ໄດ້ກ່າວຊື່ໃຜໝົດ ນອກຈາກຊື່ຂອງນາຍອຸດົມທີ່ສານຕັດສິນປະຫານຊີວິດດ້ວຍການຝາກໂທດ ແລະການຕັດສິນນັ້ນ ກໍບໍ່ມີການກ່າວຫາທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ ແຕ່ປະການໃດ. <center> <gallery mode="traditional"> Funérailles nationales à Vientiane.jpg|[https://www.youtube.com/watch?v=ei9VK3tCreI ງານສົງສະການທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌] ວັນທີ 20 ກັນຍາ 1954 ເຈົ້າສຸວັນນະພູມມານ້ອມຄຳມັບສົບ Thao Taan Voravong enflammant le bûcher funéraire.jpg|ຍາປູ່ຕານ ວໍຣະວົງສ໌ ຈູດໄຟເຜົາ Rapatriment des cendres à Savannakhet, après les funérailles nationales à Vientiane.jpg|ເຊີນຝຸ່ນກັບຄືນສູ່ສະຫວັນນະເຂດ Dépôt de l'urne cinéraire dans le stupa, à Savannakhet.jpg|ນຳຝຸ່ນເຂົ້າທາດ Stupa de Kou Voravong à Savannakhet.jpg|ທາດທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ຢູ່ວັດໃຫຍ່ໄຊຍະພູມ ເມືອງສະຫວັນນະເຂດ </gallery> </center> === ຜົນສະທ້ອນທາງດ້ານການເມືອງ === ==== ການລາອອກຂອງຄນະຣັຖບານ ==== ຫຼັງຈາກການຄາດທະກັມຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໃນມື້ຕິດຕໍ່ມາ ທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ ກໍຍື່ນໄບລາອອກຈາກຕຳແໜ່ງຣັຖມົນຕຣີ. ແຕ່ວ່າ ທາງຣັຖບານຍັງບໍ່ເປີດເຜີຽໃຫ້ປະຊາຊົນໄດ້ຮູ້ຈັກເທື່ອ ຍ້ອນຢ້ານວ່າ ການລາອອກຂອງທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ ຈະມີວິກິຈການໆເມືອງກໍ່ກວນຮ້າຍແຮງເກິດຂື້ນໃນທົ່ວປະເທດລາວ ອີງໃສ່ບັນຍາກາດທີ່ກຳລັງເຄັ່ງຕຶງ ພາຍຫຼັງກອງປະຊຸມເຊີແນ໋ວວ໌. ພາຍໄຕ້ການສນັບສນູນຂອງປະເທດຝຣັ່ງ ຣັຖບານຊຸດນັ້ນ ຊື່ງນຳໂດຍເຈົ້າສຸວັນນະພູມມາ ກໍໃຊ້ຄວາມພະຍາຍາມປະຕິບັດຕາມຂໍ້ຣະບຸຂອງສັນຍາເຊີແນ່ວວ໌ທີ່ໄດ້ເຊັນມາ ໂດຍສະເພາະໃນດ້ານການຮັກສາຄວາມເປັນກາງທາງການເມືອງ ແລະການເອົາຄນະປະເທດລາວເຂົ້າຮ່ວມໃນວົງຄະນາຍາຕ. ແຕ່ວ່າ ຄືດັ່ງທີ່ຄາດຄະເນໄວ້ແລ້ວ ວິກິຈການຮ້າຍແຮງດັ່ງກ່າວກໍລະເບີດຂຶ້ນ ຫຼັງຈາກເປີດເຜີຽການລາອອກຂອງທ່ານຜຸຍ ຊນະນິກອນ. ເປັນຕົ້ນເຫດໃຫ້ຣັຖບານທັງໝົດຂອງເຈົ້າສຸວັນນະພູມມາ ຊື່ງມີຈຸດອ່ອນຢູ່ແລ້ວ ໃນການທະເລາະວິວາດແລະການຄາດທະກັມຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ຈຳຕ້ອງລົ້ມທະລາຍລົງ.<ref name="HT106-107">{{cite book |language=en |author1=Hugh Toye |title=LAOS - Buffer State or Battleground - The Problem of Neutrality |pages=106–107 |url=http://renincorp.org/bookshelf/laos-buffer-state-or-battle.pdf |accessdate=3 October 2015 }}</ref> ການເຈຣະຈາເພື່ອປະກອບຣັຖບານພຣະຣາຊອານາຈັກລາວຊຸດທີ 5<ref name="UL" /> ແສນຈະຍຸ້ງຍາກ ແລະກິນເວລາຍາວນານ. ໃຊ້ເວລາກວ່າໜຶ່ງເດືອນໃນບັນຍາກາດເຄັ່ງຕຶງແລະຮຸນແຮງ ໃນການອະພີປາຍທີ່ບໍ່ສິ້ນສຸດຈັກເທື່ອ ແລະບາງພວກກໍສວຍໂອກາດຍົກການຄາດທະກັມທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ຂຶ້ນມາ ເພື່ອເປັນການຂົ່ມຂູ່ຝ່າຍກົງກັນຂ້າມ. ຝ່າຍນຳຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບຄະແນນສຽງ 2 ສ່ວນ 3 ເພື່ອຜ່ານສະພາ ແຕ່ວ່າແຕ່ລະຝ່າຍການເມືອງທີ່ຕໍ່ສູ້ກັນ ບໍ່ສາມາດຮວບໂຮມຄະແນນສຽງໄດ້ພໍ. ສະນັ້ນ ຈື່ງມີການປະນິປະນອມກັນ ໂດຍເລືອກຕັ້ງສະມາຊິກຂອງອະດີດຣັຖບານກາງ (ທ່າອ່ຽງຝຣັ່ງແລະສນັບສນູນການປະຕິບັດສັນຍາເຊີແນ໋ວວ໌ຢ່າງເຂັ້ມງວດ) ທີ່ໄດ້ຮັບແບ່ງຕັ່ງຣັຖມົນຕຣີເຄິ່ງນຶ່ງ ແລະ ສະມາຊິກກ້າວໜ້າຝ່າຍຄ້ານ (ທ່າອ່ຽງອາເມຣິກັນແລະຕ້ານເຊັນສັນຍາເຊີແນ໋ວວ໌) ອີກເຄິ່ງໜຶ່ງ ທັ້ງໆເປັນທີ່ຮູ້ກັນດີວ່າ ແຕ່ລະຝ່າຍຈະບໍ່ລົງຮອຍຍອມໃຫ້ກັນ. ສ່ວນນາຍົກຣັຖມົນຕຣີນັ້ນ ເພິ່ນເລືອກທ່ານກະຕ່າຍ ໂດນສະໂສຣິດ ສະມາຊິກກ້າວໜ້າ ແທນທີ່ຈະແມ່ນເຈົ້າສຸວັນນະພູມມາ ຄູ່ຕໍ່ສູ້ຜູ້ເປັນກາງ ທີ່ອາເມຣິກັນເຫັນວ່າວ່າມີອຸດົມຄະຕິອ່ຽງຊ້າຍ"ຫຼາຍໂພດ". ໃນຣະຍະຫຼັງນີ້ ປາກົດວ່າອາເມຣິກັນໄດ້ເຂົ້າມາທຳໜ້າທີ່ແທນຝຣັ່ງ ໃນວົງການເມືອງຂອງລາວ ຢ່າງເຕັມທີ່ແລ້ວ. ==== ບົດບາດຂອງອາເມຣິກັນ ແລະສົງຄາມປິດລັບ ==== [[File:USaid_au_Laos,_1955.jpg|thumb|upright=0.7|ໂຄງການຊ່ອຍເຫຼືອອາເມຣີກັນ 1955]] ກ່ອນຮອດກອງປະຊຸມສັນຍາເຊີແນ໋ວວ໌ ບົດບາດຂອງອາເມຣິກັນໃນເມືອງລາວ ຄືການເຂົ້າມາສະເໜີຄວານຊ່ວຍເຫຼືອ ຫຼືສອນສາສນາຢ່າງງຽບໆ ແລະກໍບໍ່ມີຜົນສະທ້ອນຕໍ່ປະຊາຊົນທ້ອງຖິ່ນແຕ່ປະການໃດ. ມີແຕ່ອຸປະທູດແລະພວກສາສນາເຍຊູຈຳນວນໜຶ່ງ ພ້ອມດ້ວຍພນັກງານ[//en.wikipedia.org/wiki/United_States_Information_Agency ຢູຊິສ]ແລະເຊອີອາ ທີ່ເຂົ້າມາຕັ້ງອົງການຢູ່ວຽງຈັນໃນປີ 1953 ພາຍຫຼັງໄດ້ມີການເຊັນຍາບັນເທົາເສຖກິດແລະການທະຫານ (ໃນສ່ວນເລັກນ້ອຍ) ລະຫວ່າງສະຫະຣັດອາເມຣິກາແລະຣັຖບານຣາຊອານາຈັກລາວໃນວັນທີ 9 ເດືອນກັນຍາ 1951. ເນື່ອງດ້ວຍ ຢູ່ປະເທດວຽດນາມ ຂະບວນການຕໍ່ສູ້ເພື່ອເອກຣາດນຳໂດຍພັກຄອມມິວນິສ ແລະວຽດນາມກໍມີຊາຍແດນຕິດກັບຈີນ ຊື່ງນຳພາໂດຍມາວເຊີຕຸງ ແລະກໍແມ່ນປະເທດທີ່ບໍ່ໄກຈາກເກົາຫຼີໄຕ້ ຈຶ່ງພາໃຫ້ສະຫະຣັດອາເມຣິກາມີຄວາມສົນໃຈໃນການຕໍ່ສູ້ໃນແຄວ້ນອິນໂດຈີນ. ໃນການເຂົ້າມາມີບົດບາດໃນອີນໂດຈີນຄັ້ງນີ້ ສະຫະຣັດອາເມຣິກາໃຫ້ເຫດຜົນໃນທິສດີສວມໜ້າກາກ ທີ່ເອີ້ນກັນວ່າ “ທິສດີໂດມີໂນ” (Domino Theory). ເພີ່ນອະທິບາຍວ່າ ຖ້າຫາກວຽດນາມຕົກຢູ່ໃນກຳມືຂອງລະບອບຄອມມິວນິສ ບັນດາປະເທດເພື່ອນບ້ານຈະກໍຕົກຢູ່ໃນກຳມືດຽວກັນ ຍ້ອນການພົວພັນກັນຢ່າງສນິດສນົມ ຫຼືວ່າ ການຮຸກຮານຢ່າງຮ້າຍແຮງຂອງກອງກຳລັງຮາໂນຽ. ການກະເດື່ອງທີ່ຈະເກິດຂື້ນນີ້ ຈະເປັນເຫດໃຫ້ມີການປ່ຽນແປງຢ່າງເລິກຊຶ້ງ ໃນການດຸ່ນດ່ຽງລະຫວ່າງກຳລັງຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນຕົກ ໃນຂວາງເຂດອາຊີທັງໝົດ. ສະເພາະຝ່າຍຊ້າຍນັ້ນ ໄຊຊະນະຢູ່ດຽນບຽນຟູເປີດໂອກາດໃຫ້ວຽດມິນເຂົ້າຄອບຄອງເຂດລາວພາກເໜືອ ແຕ່ຫາກວ່າໂຮຈີມິນຍັງມີຄວາມທະເຍີທະຍານສູງກວ່ານັ້ນອີກ ສຳຫລັບເຂດອິນໂດຈີນ. ເຖິງແມ້ວ່າ ສັນຍາເຊີແນ໋ວວ໌ຈະຣະບຸຄວາມເປັນກາງຂອງຂເມນແລະລາວໄວ້ກໍ່ຕາມ ຣັຖບານຮາໂນຽກໍຍັງຖືວ່າ ເອກຣາດຂອງວຽດນາມຍັງບໍ່ໄດ້ສົມບູນ ຕຣາບໃດທີ່ສອງປະເທດຂ້າງຄຽງຍັງຢູ່ໃນ “ຄວາມຄອບງຳຂອງຣະບອບຈັກກະພັດ”.<ref>{{cite book|language=en|author=Chanda Nayan|title=Les Frères ennemis - La péninsule indochinoise après Saïgon|editor=Presses du CNRS|location=Paris|volume=|year=1987|pages=115|ISBN=2-87682-002-1}}</ref> ໃນທ້າຍປີ 1950 ຣັຖບານຮາໂນຍ ຈື່ງໄດ້ສນັບສນູນພວກກອງໂຈນແຊກຊືມເຂົ້າໄປວຽດນາມໃຕ້ ແລະມີການສະສົມຕາໜ່າງວັດຖຸອຸປະກອນລັບໆໃນເຂດຊາຍແດນ ເປັນສາຍທາງເລິກເຂົ້າໄປໃນແດນລາວ ຊື່ງຕໍ່ມາມີຊື່ເອີ້ນກັນວ່າ “ສາຍທາງໂຮຈີມິນ”. ໃນກິດຈະການນີ້ ໂຮຈີມິນໄດ້ຮັບການຊ່ອຍເຫຼືອທາງເສຖກິດ ວິຊາການ ແລະທາງທະທານ ຈາກໂຊວຽດແລະຈີນ ຢ່າງຫລວງຫລາຍ. [[File:Zones_bombardées_par_l'Armée_américaine_au_Laos_de_1964_à_1973.JPG|thumb|upright=0.7|ພື້ນທີ່ໆໄດ້ຮັບລະເບີດອາເມຣີກັນ ປີ 1964 ຮອດ 1973. ແຂວງຊຽງຂວາງທາງພາກເໜືອ ແລະທາງສາຍໂຮຈີມິນທາງພາກໄຕ້]] ເມື່ອຫັນມາເບິ່ງໃນແງ່ “ທິສດີໂດມີໂນ” ຂອງຝ່າຍຂວານັ້ນ ທາງອາເມຣິກັນກໍມີການຄາດຄະເນວ່າ ຂື້ນກັບສະພາບຫຼັກຂອງແຜນຍຸດທະສາດໃນລາວນັ້ນ ການປ້ອງກັນວຽດນາມໃຕ້ໂດຍປະສິດທິພາບຈາກຣະບອບຄອມມູນິສຈະຕ້ອງຜ່ານການປ້ອງກັນລາວກ່ອນ.<ref>{{cite book|language=en|author=Henry Kissinger|title=Diplomatie|url=https://archive.org/details/isbn_9788440661371|editor=Fayard|location=Paris|volume=|year=1996|page=[https://archive.org/details/isbn_9788440661371/page/584 584]|ISBN=978-2-213-59720-1}}</ref> ຣັຖບານວໍຊິງຕັນ ຈຶ່ງເລີ້ມຕົ້ນຊອກຊ່ອງທາງເຊື່ອມເຂົ້າວົງການໆເມືອງລາວ ເພື່ອຍູ້ໃຫ້ຣັຖບານລາວຢູ່ວຽງຈັນອ່ຽງໄປນຳນະໂຍບາຍອາເມຣີກັນ ກ່ອນທີ່ຈະຕັດສີນໃຈໃຊ້ການເມືອງແຊກແຊງທາງທະຫານໂດຍກົງ ໃນຫລາຍປີຕໍ່ມາ. ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍບໍ່ຮັບຮູ້ສັນຍາເຊີແນ໋ວວ໌ກ່ຽວກັບຄວາມເປັນກາງຂອງລາວ ກະຊວງກະລາໂຫມຂອງສະຫະຣັດອາເມຣິກາໄດ້ຕັ້ງອົງການທະຫານທາງລັບ ທຽມອົງການເສຖກິດຊື່ວ່າ ອົງການ PEO<ref name="LoG-ID" /> “ຫ້ອງການປະເມີນໂຄງການ” ຂຶ້ນ ຊຶ່ງເລີ້ມດຳເນີນງານມາແຕ່ເດືອນທັນວາ 1955 ແລະປະກອບດ້ວຍນາຍທະຫານໃສ່ຊຸດພົນລະເຮືອນ ທີ່ມີໜ້າທີ່ນຳຄວາມຊ່ອຍເຫຼືອມາສູ່ປະຊາຊົນ.<ref>{{cite book|author= Viliam Phraxayavong | title = History of Aid to Laos | chapter= Chapter 4: 1955-1975}}</ref> ແຕ່ວ່າຈຸດປະສົງທີ່ແທ້ຈິງນັ້ນ ຄືການນຳຄວາມຊ່ອຍເຫຼືອທາງທະຫານມາໃຫ້ກອງທັບຝ່າຍຂວາທີ່ຕ້ານຄອມມິວນິສຕ໌. ແຕ່ປີ 1955 ເຖິງປີ 1963 ໃນງົບປະມານໂຄງການຊ່ອຍເຫຼືອລາວທັງໝົດ 481 ໂດລາ ສະຫະຣັດອາເມຣິກາໄດ້ສລະເງິນ 153 ລ້ານໂດລາ ເພື່ອອົບຮົມ ຝຶກຫັດ ແລະປະກອບອາວຸດໃຫ້ກອງທັບແຫ່ງຊາດລາວແລະ “ກອງທັບປິດລັບ” ໂມ້ງ ທີ່ຕໍ່ສູ້ກັບຄນະປະເທດລາວ ກອງທັບບັງຄັບບັນຊາໂດຍນາຍພົນວັງປາວ. ຫຼັງຈາກນັ້ນເລີ້ມແຕ່ເດືອນພຶສພາ 1964 ເປັນຕົ້ນໄປ ສະຫະຣັດໄດ້ຖີ້ມລະເບີດຈາກເຄື່ອງບິນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ໂດຍສະເພາະຖີ້ມລົງໃສ່ທາງສາຍໂຮຈີມິນແລະແຂວງຊຽງແຂວງ ໃນຂນະທີ່ພວກພັນທະມິຕທ້ອງຖິ່ນຊ່ອຍສາຍສືບຊີໄອເອດຳເນີນການທາງພື້ນດິນ. ສະຫະຣັດອາເມຣິກາເປັນຜູ້ຮັບນຳພາເຮັດສົງຄາມອິນໂດຈີນຄັ້ງທີສອງ ຈົນຮອດການຢຸດຍິງໃນປີ 1973 ໂດຍທີ່ຝ່າຍລາວບໍ່ມີສິດອອກຄວາມເຫັນຫຼືຈົ່ມວ່າແຕ່ປະການໃດ.<ref name="XR47">{{cite book |language=fr |author=Xavier Roze |title=Géopolitique de l'Indochine|page=47}}</ref> ໃນເດືອນມິຖຸນາ 1958 ໄດ້ມີການຕິດຕັ້ງ "ກຳມະການປ້ອງກັນປະໂຫຍດຂອງຊາດ" (Committee for the Defense of National) ຂຶ້ນຢູ່ວຽງຈັນ. ແຜນການຂອງກຳມະການດັງກ່າວ ຄືເຂັ່ຽຣັຖມົນຕຣີຝ່າຍແນວລາວຮັກຊາດແລະຝ່າຍເປັນກາງອອກຈາກຣັຖບານ ເພື່ອໃຫ້ລາວດຳຣົງຢູ່ໃນເຄືອຂ່າຍຂອງສະຫະຣັດອາເມຣິກາ. ຫົວໜ້າຂະບວນພົນລະເຮືອນຂອງພວກໜຸ່ມນ້ອຍທີ່ມີແນວຄິດປະຕິຮູບແລະຕ້ານຄອມມິວນິສຊຸດນີ້ ແມ່ນທ່ານນາຍພົນພູມີ ໜໍ່ສວັນ ຊື່ງມີຕົ້ນກຳເນີດມາຈາກເຂດຊາຍແດນໄທຍ໌-ລາວ (ມຸກດາຫານ-ສວັນນະເຂດ). ທາງຝັ່ງໄທຍ໌ ນາຍພົນພູມີ ໜໍ່ສວັນ ເປັນຫຼານຂອງຈອມພົນສະຣິດ ທະນະຣັດ ຊື່ງເປັນຜູ້ກຳອຳນາດເດັດຂາດຂອງຣັຖບານໄທຍ໌. ສ່ວນທາງຝັ່ງລາວນັ້ນ ນາຍພົນພູມີກໍເປັນທັງຍາຕ ແລະນ້ອງເຂີຽຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌. == '''ຮູບຫລໍ່''' == === ຫລໍ່ຮູບຢູ່ບາງກອກ === ໃນການປະທະລະຫວ່າງຣັຖບານຝຣັ່ງແລະຣັຖບານລາວອິດສຣະໃນປີ 1946 ທ່ານພູມີ ໜໍ່ສວັນ ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມຕໍ່ສູ້ໃນກອງທັບຂອງເຈົ້າເພັຊຣາດ ແລະຕິດຕາມເຈົ້າເພັຊຣາດລີ້ພັຍການເມືອງໄປຢູ່ໄທຍ໌ຫຼັງການປະລາໄຊ. ທ່ານຕັດສິນໃຈກັບຄືນມາລາວໃນປີ 1949 ແລ້ວສມັກເຂົ້າກອງທັບແຫ່ງຊາດລາວ ຊຶ່ງຫາກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນໃໝ່ໃນເດືອນມີນາ 1949. ຕົ້ນປີ 1950 ໃນລະຍະທີ່ບຸນກອງແລະພັກພວກກໍ່ການວຸ້ນວາຍ ແລະທຳການໂຄສະນາຕ້ານຣັຖບານຢ່າງດຸເດືອດ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໄດ້ຕັ້ງ “ໜ່ວຍສ້າງຄວາມສງົບຢູ່ພາກໃຕ້ຂອງລາວ” (Mission de pacification du Sud-Laos) ເພື່ອຕ້ານການແຊກຊຶມພາຍໃນປະເທດ ແລະປາບການປຸ້ນຈີ້ຕາມຊາຍແດນ. ອົງການດັ່ງກ່າວ ທີ່ມີເສນາທິການຢູ່ປາກເຊນັ້ນ ມີພາລະເຕົ້າໂຮມທະຫານບ້ານ ອາສາສມັກ ແລະພວກສະມາຊິກເກົ່າຂອງຂະບວນການລາວອິດສຣະ ເພື່ອປະກອບເປັນຈຸ ປາບການແຊກຊືມແລະໂຈຣະກັມ. ເນື່ອງຈາກມີວຽກປະຈຳກະຊວງຢູ່ວຽງຈັນ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໄດ້ມອບການບັນຊາໃຫ້ນາຍຮ້ອຍໂທພູມີ ໜໍ່ສວັນ ຍາຕແລະນ້ອງເຂີຽທີ່ຍັງໜຸ່ມນ້ອຍຢູ່. ເມື່ອຮູ້ວ່າ ພັກພວກຂອງບຸນກອງລືຊື່ຢູ່ໃນແຂວງ ຮ້ອຍໂທພູມີ ໜໍ່ສວັນ ກໍທຳການຕິດຕໍ່ກັບພວກດັ່ງກ່າວແລະສເນີການເຈຣະຈາກັນ ເພື່ອໃຫ້ພວກກໍ່ຄວາມວຸ້ນວາຍໃນທ້ອງຖິ່ນປົງອາວຸດ ແລະເຂົ້າມາຮ່ວມໃນພາລະກິຈຂອງຊາດ. ແຕ່ວ່າ ຍ້ອນຄວາມຊື່ແລະຂາດປະສົບການຂອງຮ້ອຍໂທໜຸ່ມພູມີ ໜໍ່ສວັນ ພວກໂຈຣະກັມພາກັນສວຍໂອກາດສືບຂ່າວ ແລະທຳການຕ້ານຣັຖບານຢ່າງບໍ່ຢຸດບໍ່ຢັ້ງອີກຕໍ່ໄປເປັນຫຼາຍເດືອນ ໂດຍໃຊ້ໃບອະນຸຍາດຜ່ານສະດວກ ອຸປະກອນ ແລະກ້ອນທຶນ ທີ່ທ່ານພູມີປະກອບໃຫ້. ເຖິງແມ່ນວ່າ “ໜ່ວຍສ້າງຄວາມສງົບຢູ່ພາກໃຕ້ຂອງລາວ” ຈະບໍ່ໄດ້ຮັບຜົນສຳເລັດ ແລະເກືອບພາໃຫ້ຊີວິດການເມືອງຂອງທ່ານຫຼົ້ມຈົມກໍຕາມ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ກໍຍັງໃຫ້ຄວາມໄວ້ວາງໃຈຕໍ່ທ່ານພູມີ ໜໍ່ສວັນ ຈົນທ່ານໄດ້ເປັນຫົວໜ້າເສນາທິການກອງທັບແຫ່ງຊາດລາວໃນປີ 1955.<ref name="JD-HPN77-80">{{cite book |language=fr |author=Jean Deuve |title=Histoire de la police nationale du Laos|pages=77–80}}</ref> [[File:Stade Kou Voravong.jpg|thumb|upright=1|ປະຕູເຂົ້າສວນສາທາລະນະເພື່ອສຸຂະພາບ ກຸ ວໍຣະວົງສ໌]] ຫຼັງຈາກການມໍຣະນະພາບຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ນາຍພົນພູມີ ໜໍ່ສວັນກໍໄດ້ນຳພາຄອບຄົວຊອກຄົ້ນຫາຄວາມຈິງໃນການຄາດທະກັມ. ໃນການໂຄສະນາເລືອກຕັ້ງຜູ້ແທນລາສດອນໃນປີ 1960 ນາຍພົນພູມີ ໜໍ່ສວັນ ຮ່ວມກັນກັບທ່ານອຸ ວໍຣະວົງສ໌ ແລະທ່ານບຸນທົງ ວໍຣະວົງສ໌ ທີ່ເປັນນ້ອງແມ່ດຽວຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໄດ້ປະຕິຍານຕໍ່ປະຊາຊົນຊາວສວັນນະເຂດວ່າ ໃນກໍຣະນີທີ່ໄດ້ຮັບການເລືອກຕັ້ງ ພວກທ່ານຈະສະແດງຄວາມໄວ້ອາໄລຫາທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ບຸຣຸດຂອງປະເທດ ທີ່ຖືກຄາດທະກັມໃນເວລາທີ່ທ່ານພວມມີຄວາມກ້າວໜ້າ. ທ່ານອຸ ວໍຣະວົງສ໌ ແລະທ່ານບຸນທົງ ວໍຣະວົງສ໌ ກໍໄດ້ຖືກເລືອກຕັ້ງເປັນຜູ້ແທນລາສດອນແຂວງສວັນນະເຂດໃນປີນັ້ນ. ນັບແຕ່ປີ 1959 ເປັນຕົ້ນໄປ ແລະເປັນເວລາ 6 ປີ ທ່ານນາຍພົນພູມີ ໜໍ່ສວັນ ໄດ້ກາຍເປັນບຸກຄົນສຳຄັນທີ່ສຸດຢູ່ໃນເວທີການເມືອງຂອງລາວ ໂດຍໄດ້ຮັບການຊ່ອຍເຫຼືອທາງການເງິນແລະທາງທະຫານຈາກອົງການຊີໄອເອ. ໃນເດືອນພຶສພາ 1960 ເມື່ອທ່ານຮອດລະດັບສູງສຸດຂອງລັດສະຫມີພາບ ແລະເນື່ອງຈາກເປັນເຄືອຍາຕຂອງຈອມພົນສະຣີດທະນາຣັດ ນາຍົກຣັຖມົນຕຣີໄທຍ໌ໃນເວລານັ້ນ ທ່ານນາຍພົນພູມີ ໜໍ່ສວັນ ຮ່ວມກັບທ່ານອຸ ວໍຣະວົງສ໌ ແລະທ່ານບຸນທົງ ວໍຣະວົງສ໌ ໄດ້ໃຫ້ກົມສິລປະກອນຂອງກະຊວງວັທນະທັມໄທຍ໌ຫລໍ່ຮູບທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໃນຮູບແບບທີ່ເປັນລວງສູງຕົວຈິງຂອງທ່ານ. ສ່ວນຢູ່ເມືອງສວັນນະເຂດກໍມີການສ້າງຖນົນກຸ ວໍຣະວົງສ໌. ຢູ່ເໜືອສຸດຂອງຖນົນເສ້ນນີ້ ກໍສ້າງສນາມກິລາໃສ່ຊື່ດຽວກັນ ແລະຢູ່ຕໍ່ໜ້າທາງເຂົ້າ ກໍມີໂຄງການກໍ່ສ້າງແທ່ນ ເພື່ອກະກຽມໄວ້ປະດິດສຖານຮູບຫລໍ່ຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌. ແຕ່ວ່າ ໃນລະຍະນັ້ນ ປະເທດລາວກຳລັງຕົກຢູ່ໃນສົງຄາມກາງເມືອງຢ່າງໜັກໜ່ວງ ເປັນສົງຄາມທີ່ສັງກັດຢູ່ໃນຂອບເຂດສົງຄາມເຢັນ. ປີ 1963 ຫຼັງຈາກການມໍຣະນະພາບຂອງຈອມພົນສະຣິດ ລູງຂອງທ່ານ ນາຍພົນພູມີ ໜໍ່ສວັນ ຈຶ່ງຂາດການສນັບສນູນຈາກຣາຊອານາຈັກໄທຍ໌ ສ່ວນສະຫະຣັດອາເມຣິກາກໍປຽນນະໂບາຍການເມືອງ ມາສນັບສນູນການປະທະທາງທະຫານໂດຍກົງ. ທ້າຍເດືອນມົກຣາ 1965 ຫຼັງຈາກໄດ້ປະຕິເສດຄຳປຶກສາຂອງທີ່ປຶກສາອາເມຣິກັນ ແລະຫຼັງຈາກມີການປະຕິວັດ ນຳໂດຍທ່ານກຸປຣະສິດ ອະພັຍ ຕໍ່ຕ້ານຣັຖບານຂອງທ່ານ ນາຍພົນພູມີຈຳເປັນຕ້ອງຂໍລີ້ໄພການເມືອງຢູ່ປະເທດໄທຍ໌ພ້ອມດ້ວຍພັກພວກ. ຮູບຫລໍ່ຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ຈຶ່ງຈຳຕ້ອງລໍຖ້າຕໍ່ໄປຢູ່ກົມສິລະປະກອນເປັນເວລານານເຖີງ 30 ກວ່າປີ. === ການກັບມາເມືອງສວັນນະເຂດ === [[File:Kou_et_Sounthone_Voravong_à_Nice_(France)_en_1951.jpg|left|thumb|upright=1|''ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ແລະ ພັນລະຍາ'' ຢູ່ເມືອງນີສ ປະເທດຝຣັ່ງເສດ ປີ 1951.]] ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໄດ້ລູກຄົນທຳອິດກັບນາງເມັງຊື່ວ່າ ທ້າວບົວເພັດ. ຫລັງຈາກນັ້ນ ຂນະທີ່ເປັນຂ້າຣາຊການໜຸ່ມຢູ່ວຽງຈັນ ໃນປີ 1938 ທ່ານໄດ້ແຕ່ງງານກັບນາງສູນທອນ ສຸວັນນະວົງ ທີ່ເຮັດວຽກເປັນນາງພຍາບານພດຸງຄັນ ຢູ່ໂຮງໝໍມະໂຫສົດ. ໃນການສ້າງຄອບຄົວຄັ້ງທີ່ສອງນີ້ ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໄດ້ບຸດອີກ 4 ຄົນ: ທ້າວອາໂນຣາດ ນາງໂພຄຳ ນາງໂພເງິນ ແລະທ້າວອະນຸຣົດ. ໃນປີ 1965 ທ້າວບົວເພັດແລະນາງໂພຄຳ ພ້ອມດ້ວຍຄອບຄົວ ຍ້າຍໄປຢູ່ໄທຍ໌ ໃນຄວາມອຸປະຖັມຂອງນາຍພົນພູມີ ໜໍ່ສວັນ ຜູ້ເປັນອາວ.<ref group="n">ໃນສມັຍນັ້ນ ທ້າວບົວເພັດຮັບຣາຊການເປັນເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫລວດ ແລະນາງໂພຄຳເປັນພັລຍາຂອງທ່ານວາລິນຕະ ພະໄຊຍະວົງສ໌ ຊື່ງເປັນນັກບິນໃນກອງທັບອາກາດແຫ່ງຊາດລາວ</ref> ສ່ວນທ້າວອາໂນຣາດນັ້ນ ກໍເຖິງແກ່ກັມ ຫຼັງຈາກຖືກປົດປ່ອຍຈາກການໄປສັບພະທຸກຢູ່ຊຳເໜືອ. ໃນທີ່ສຸດ ແຕ່ປີ 1976 ເປັນຕົ້ນໄປ ທຸກຄົນກໍໄດ້ຍົກຍ້າຍໄປໃຊ້ຊີວິດຢູ່ປະເທດຝຣັ່ງເສດ ພາຍຫຼັງທີ່ພັກຄອມມິວນິສແນວລາວຮັກຊາດ ໄດ້ປະກາດເປັນປະເທດສາທາຣະນະຣັດປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນລາວ ໃນເດືອນທັນວາ 1975. ປີ 1985 ເມື່ອທ່ານນາຍພົນພູມີມໍຣະນະກັມຢູ່ບາງກອກ ກໍໄດ້ມີການທວງທາວຫາຮູບຫລໍ່ຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ຊຶ່ງກຳນົດເວລາຝາກທີ່ໄດ້ພຽງ 30 ປີ ຢູ່ກົມສິລປະກອນຂອງໄທຍ໌ ກໍພໍດີສິ້ນສຸດລົງ. ໃນປີ 1989 ເມື່ອສະຫະພາບໂຊວຽດແຕກສະຫຼາຍລົງ ຣັຖບານລາວກໍເປີດຊາຍແດນເປັນເສດຖະກິດຕະຫຼາດ ແລະອນຸຍາດໃຫ້ມີການລົງທຶນຈາກຕ່າງປະເທດ ຊື່ງເປັນໂອກາດທີ່ອຳນວຍໃຫ້ບັນດາລູກໆຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ດຳເນີນການຕິດຕໍ່ກັບອຳນາດການປົກຄອງລາວ ເພື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ນຳຮູບຫລໍ່ຂອງພໍ່ພວກເຂົາເຈົ້າ ກັບຄືນສູ່ເມືອງສະຫວັນນະເຂດ.<ref name="GE161-162">{{cite book |language=en |author=Collective work - Grant Evans|title=Cultural Crisis and Social Memory |pages=161–162}}</ref> ປີ 1992 ຫຼັງຈາກໄດ້ຊົດໃຊ້ຄ່າຝາກໃຫ້ກົມສິລປະກອນແລ້ວ ຮູບຫລໍ່ກໍຍົກຄືນໃຫ້ເປັນສົມບັດຂອງຄອບຄົວວໍຣະວົງສ໌. ໃນລະຍະເວລາທີ່ລໍຖ້າຄຳຕອບຈາກຣັຖບານລາວ ນາງໃຫ່ຽ ລູກສາວກົກຂອງທ້າວບົວເພັດ ທີ່ຢູ່ບາງກອກ ກໍໄດ້ເອົາຮູບຫລໍ່ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໄປຝາກໄວ້ທີ່ວັດອຳພະວັນໃນກຸງເທບ. ການອະນຸຍາດໃຫ້ນຳເອົາຮູບຫລໍ່ມາເມືອງສວັນນະເຂດຈາກຣັຖບານສປປລາວ ໄດ້ຮັບໃນຕົ້ນປີ 1994 ແຕ່ວ່າກຽວກັບສຖານທີ່ປະດິສະຖານນັ້ນ ຍັງບໍ່ທັນມີຫຍັງລຽບລ້ອຍເຖື່ອ. ສະນັ້ນ ຈື່ງຝາກຮູບຫລໍ່ໄວ້ອີກຄັ້ງໜຶ່ງທີ່ວັດໃຫ່ຽໄຊຍະພູມຂອງເມືອງຄັນທະບູຣີ (ປັດຈຸບັນເປັນເມືອງໄກສອນພົມວິຫານ) ເປັນເວລາຕໍ່ໄປອີກປີໜຶ່ງ. ໃນວັນເສົາທີ 7 ມົກຣາ 1995 ຮູບຫລໍ່ທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ກໍໄດ້ຂື້ນປະດິສະຖານ ໃນຂອບເຂດດິນສ່ວນຕົວຂອງຄອບຄົວ ໂດຍມີພີ່ນ້ອງແລະເຈົ້າໜ້າທີ່ການປົກຄອງມາຮ່ວມພິທີສູ່ຂວັນ.<ref name="KhaoLao" /> ໃນໂອກາດນີ້ ນາງສົມນຶກ ສີມຸກດາ (ພັນລະຍາຂອງທ່ານຝັ້ນ ສີມຸກດາ) ຊຶ່ງເປັນໜຶ່ງໃນສາມຂອງນ້ອງສາວຕ່າງພໍ່ຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ຮ່ວມກັບທ້າວອະນຸຣົດ ລູກຊາຍຫຼ້າຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ໄດ້ສ້າງກຸຕິໃຫ້ພຣະສົງຄ໌ແລະສາລາໃຫ້ແຂກໄດ້ພັກເຊົາ ມອບໃຫ້ວັດໃຫ່ຽໄຊຍະພູມ. ຮູບຫລໍ່ຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ນັ້ນ ເຖິງແມ້ວ່າ ຈະຢູ່ໃນບໍລິເວນດິນສ່ວນຕົວຂອງຄອບຄົວ ແລະຕາມຫລັກການຖືວ່າເປັນອະນຸສາວະຣີເອກຊົນກໍ່ຕາມ ຍັງເປັນອະນຸສາວະຣີທີ່ປະຊາຊົນຊົມ ແລະຮູ້ເຫັນທົ່ວໄປໄດ້.<ref name="GE167">{{Cite book |language=en |author=Collective work - Grant Evans|title=Cultural Crisis and Social Memory |page=167}}</ref> ທີ່ວາງຮູບຫລໍ່ຂອງທ່ານກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ຢູ່ສີ່ແຍກຖນົນສຸດທະນູ ແລະ ຖນົນກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ກໍບັງເອີນຢູ່ຕໍ່ໜ້າເຮືອນທ່ານໄກສອນ ພົມວິຫານ ປະທານປະເທດຄົນທຳອິດຂອງສປປລາວ ຈຶ່ງເປັນສຖານທີ່ໆໄດ້ຮັບຄວາມສົນໃຈຈາກຊາວເມືອງສວັນນະເຂດ ແລະບັນດາພວກນຳພາທ່ອງທ່ຽວຕ່າງປະເທດ.<ref>{{Cite book|language=de |url=https://books.google.fr/books?id=HePnV0IB1e0C&pg=PT373&lpg=PT373&dq=Savannakhet+Kou+Voravong&source=bl&ots=O18admzu0n&sig=Vg2k5p9YNjSSSVEB7zsa6YikLOY&hl=fr&sa=X&ved=0CEgQ6AEwB2oVChMIvcyjuOucxwIVxe0UCh3LpADT#v=onepage&q=Savannakhet%20Kou%20Voravong&f=false|title=Savannakhet-Museen und Monumente|author=Jan Düker |year=2013 |accessdate=19 December 2015}}</ref> ສ່ວນຢູ່ເມືອງທ່າແຂກ ຊື່ງເປັນເມືອງເອກຂອງແຂວງຄຳມ່ວນນັ້ນ ກໍໄດ້ມີການລະລຶກເຖິງບຸນຄຸນອະດີດເຈົ້າແຂວງ ໂດຍໃສ່ຊື່ຖນົນກຸ ວໍຣະວົງສ໌ ທີ່ໄດ້ສ້າງສຳເລັດລົງໃນປີ 2003./.<ref>{{cite journal|language=lao |author= |title=ເສັ້ນທາງ ກຸ ວໍລະວົງ ແລະ ເຈົ້າອນຸ ຈະກໍ່ສ້າງໃຫ້ສຳເລັດປີ ໒໐໐໓ [The project completion of the avenues "Kou Voravong" and "Chao Ano" planned for 2003]|magazine=ປະຊາຊົນ [Newspaper Passasson]|number=9050 |date=31 December 2002 }}</ref> <center> <gallery mode="traditional"> Portrait de Kou Voravong entre 1950 et 1954.jpg|upright=1|1954: ຮູບຖ່າຍທີ່ເປັນແບບຢ່າງຫລໍ່ຮູບ La statue de Kou Voravong, le 7 janvier 1995.jpg|upright=1|1995: ວັນເສົາທີ 7 ມົກຣາ ການຂື້ນປະດິສະຖານຢູ່ເມືອງສວັນນະເຂດ Statue de Kou Voravong devant la maison familiale, en 2015.JPG|upright=1|2015: ທີ່ວາງຮູບຫລໍ່ ຢູ່ໜ້າບ້ານຄອບຄົວວໍຣະວົງສ໌ Kou Voravong - buste.jpg|thumb|2018: ຮູບຫລໍ່ຖ່າຍໃກ້ໆ </gallery> </center> == ຂໍ້ມູນເພີ່ມເຕີມ == {{Reflist|group=n|30em}} == ອ້າງອິງ == {{Reflist|2}} == ບັນນານຸກົມ == *{{cite book|language=fr |author=Collectifve work, Dir. Robert Cornevin|title=Hommes et Destins : dictionnaire biographique d'outre-mer - Asie |editor=Académie des sciences d'outre-mer |location=Paris |year=1985 |volume=VI |pages=216–218}} *{{cite book |language=fr |author=Jean Deuve|title=Le royaume du Laos 1949-1965 - Histoire événementielle l'indépendance à la guerre américaine |editor1=L'Harmattan |location=Paris |year=2003|pages=1–63 |isbn=2-7475-4391-9 }} *{{cite book |language=fr |author=Jean Deuve |title=Le complot de Chinaïmo - Un épisode oublié de l'histoire du Laos (1954-1955) |editor=Travaux du Centre d'histoire et civilisations de la péninsule indochinoise - Histoire des peuples et des États de la Péninsule Indochinoise |location=Paris |year=1986| pages=76–108 |isbn=290495502X }} *{{cite book |language=fr |author=Jean Deuve|title=Histoire de la police nationale du Laos |editor=L'Harmattan |location=Paris |year=1998 |pages=145–147 |isbn=2-7384-7016-5 }} *{{cite book |language=fr |author=Savèng Phinith |title=Cav Bejráj burus hlek hen râjaânâckrlâv toy 3349 |editor=Bulletin de l’École française d'Extrême-Orient - Comptes rendus |year=1971 |pages=314–328 |url=http://www.persee.fr/doc/befeo_0336-1519_1971_num_58_1_5103 }} *{{cite book |language=fr |author=Collective work from Savèng Phinith, Phou-Ngeun Souk-Aloun, Vannida Thongchan|title=Histoire du Pays Lao - De la Préhistoire à la République|editor=L'Harmattan|year=1998 |page=149 |isbn=2738468756}}. *{{cite book |language=en |author=Phetsarath Rattanavongsa|title= Iron man of Laos: prince Phetsarath Ratanavonga|location= Ithaca, New York: Cornell university |editor=David K.Wyatt - Data papers ; 110 / Cornell university, Southeast Asia program |year=1978 |chapter=The Murder of Kou Voravong, Defense Minister of Laos|page=86 |isbn=0-87727-110-0 }} *{{cite book |language=en |author=Martin Stuart-Fox |title=Historical Dictionary of Laos |editor=Scarecrow Press, 3rd edition |year=2008|pages=79, 169, 191, 322 |isbn=0810864118 |url=https://books.google.fr/books?id=seglAAAAQBAJ&pg=PA79&lpg=PA79&dq=Kou+Voravong }}. *{{cite book |language=en |author=Wilfred Burchett |title=The Second Indochina War - Cambodia and Laos |url=https://archive.org/details/secondindochinaw0000unse |editor=International Publishers |location=New York |year=1970 |chapter=Laos and its Problems |pages=[https://archive.org/details/secondindochinaw0000unse/page/87 87]–96 |isbn=0717803074 }}. *{{cite book |language=en |author=Wilfred Burchett |title=The Furtive War - The United States in Laos and Vietnam - Fateful Assassination|editor=International Publishers |location=New York |year=1963|isbn=9781463721596 |url=https://www.marxists.org/archive/burchett/1963/the-furtive-war/ch09.htm }}. *{{cite book |language=en |author=Arthur J. Dommen |title=The Indochinese Experience of the French and the Americans - Nationalism and Communism in Cambodia, Laos, and Vietnam |url=https://archive.org/details/indochineseexper0000domm |editor=Indiana University Press |year=2002 |pages=[https://archive.org/details/indochineseexper0000domm/page/306 306]–308 |isbn=978-0-253-33854-9}}. *{{cite book |language=en |author=Grant Evans| title=A Short History of Laos - The Land in Between |url=https://archive.org/details/shorthistoryofla0000evan |editor=Allen & Unwin |location=Australia |year=2002 |isbn=9781741150537 }}. *{{cite book |language=lao |author=ກຣານສ໌ ເອແວນສ໌ |title=ປະຫວັດສາດໂດຍຫຍໍ້ຂວງປະເທດລາວ - ເມືອງຢູ່ໃນກາງແຜ່ນດິນໃຫຍ່ອາຊີອາຄະເນ |editor=Silkworm Books |location=Bangkok|year=2006 |isbn=9789749511213 }}. *{{cite book |language=en |author=Hugh Toye |title=LAOS - Buffer State or Battleground |editor= Oxford University Press |location=London |year=1968 |page=79 |url=http://renincorp.org/bookshelf/laos-buffer-state-or-battle.pdf }}. *{{cite book |language=de |author=Andreas Schneider |title=Laos im 20. Jahrhundert: Kolonie und Königreich, Befreite Zone und Volksrepublik |editor=Institut für Asien und Afrikawissenschaften - Hurnboldt Universität - Südostasien Working Papers |location=Berlin |year=2001 |pages=43, 48, 63 |issn=1432-2811 |url=https://www.iaaw.hu-berlin.de/de/southeastasia/history/publications/pdf/soa-wp-021-laos-im-20.-jahrhundert-kolonie-und-konigreich-befreite-zone-und-volksrepublik-andreas-schneider.pdf |access-date=2017-11-30 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222092430/https://www.iaaw.hu-berlin.de/de/southeastasia/history/publications/pdf/soa-wp-021-laos-im-20.-jahrhundert-kolonie-und-konigreich-befreite-zone-und-volksrepublik-andreas-schneider.pdf |url-status=dead }}. *{{cite book |language=en |author=Viliam Phraxayavong |title=History of Aid to Laos - Motivations and Impacts |editor=Mekong Press |location= |year=2009 |oclc=320802507}}. *{{cite book |language=fr |author=Christian Taillard |title=Laos, stratégies d'un État-tampon |editor=Reclus-La documentation française |location=Montpellier |year=1989 |isbn=}} *{{cite book |language=en |author= Charles F. Keyes |author2=Shigeharu Tanabe|title=Cultural Crisis and Social Memory - Modernity and Identity in Thailand and Laos|editor=Routledge |year=2013||isbn=9781136827327 |url=https://books.google.fr/books?id=4SGOAQAAQBAJ&pg=PT219&lpg=PT219&dq=Savannakhet+Kou+Voravong }}. *{{cite book |language=fr |author=Xavier Roze |title=Géopolitique de l'Indochine - La péninsule éclatée |editor=Economica |location=Paris |year=2000 |isbn=2-7178-4133-4 }}. *{{cite book |language=fr |author=Collective work |title=Laos 2014-2015 |editor=Petit futé - Country Guide |location=Paris |year=2014 |isbn=9782746972896}}. *{{cite book |language=de|author=Jan Düker | title=Laos: Zentrallaos: Ein Kapitel aus dem Stefan Loose Reiseführer Laos |editor=Mair Dumont DE |year=2016 |isbn=9783616407456 |url=https://books.google.fr/books?id=1FLDDQAAQBAJ&pg=PT80&dq=statue+of+Kou+Voravong&hl=fr }}. ipjrq2nkurskcck1caqnxb3djlvx3wl 0 12872 129701 105252 2026-08-06T18:54:38Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129701 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = ຢ່າງກຸ້ງ | native_name = {{lang|my|ရန်ကုန်}} | other_name = <small>ຣ່າງກຸ້ງ</small> | settlement_type = [[ມະຫານະຄອນ]] | image_skyline = Collage of Yangon.jpg | imagesize = 250px | image_caption = <small>ຕາມເຂັມໂມງຈາກດ້ານເທິງ: [[ເຈດີຊະເວດາກອງ]], ມຸມມອງທາງອາກາດໃຈກາງເມືອງຢ່າງກຸ້ງ, ອາຄານຍຸກອານານິຄົມຕາມຖະໜົນ, [[ທະເລສາບກັນດໍຈີ]], [[ເຈດີສຸເລ]], ສານສູງເມືອງຢ່າງກຸ້ງ</small> | image_flag = | image_blank_emblem = | pushpin_map = Burma | pushpin_label_position = ຊ້າຍ | pushpin_map_caption = ທີ່ຕັ້ງເມືອງຢ່າງກຸ້ງ ປະເທດພະມ້າ | latd = 16 | latm = 51| latNS = N | longd = 96 | longm = 11| longEW = E | coordinates_display = d | coordinates_region = MM | subdivision_type =ປະເທດ | subdivision_name = [[ພະມ້າ]] | subdivision_type1 = [[ເຂດ]] | subdivision_name1 = [[ເຂດຢ່າງກຸ້ງ]] | established_title = ຕັ້ງຖິ່ນຖານ | established_date = ຮາວ ຄ.ສ. 1028–1043 | leader_title = ນາຍົກເທດສະມົນຕີ | leader_name = [[ໝ່ອງ ໝ່ອງ ໂຊ]] | unit_pref = Imperial | area_footnotes = <ref name=uncrd>{{Cite journal| url=http://www.uncrd.or.jp/env/3rd-regional-est-forum/doc/23_Myanmar.pdf| title=Third Regional EST Forum: Presentation of Myanmar| publisher=Ministry of Transport, Myanmar| location=Singapore| date=17–19 March 2008| access-date=10 ທັນວາ 2017| archive-date=26 ກຸມພາ 2009| archive-url=https://web.archive.org/web/20090226114154/http://www.uncrd.or.jp/env/3rd-regional-est-forum/doc/23_Myanmar.pdf| url-status=dead}}</ref> | area_urban_km2 = 598.75 | area_metro_km2 = 10170 | elevation_m = | population_total = 7,360,703<ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|page=31|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_as_of = 2014 | population_density_km2 = auto | population_urban = 5,160,512 | population_rural = 2,200,191 | population_blank1_title = ชาติพันธุ์ | population_blank1 = [[ຊາວພະມ້າ|ພະມ້າ]], [[ພະມ້າເຊື້ອສາຍຈີນ]], [[ພະມ້າເຊື້ອສາຍອິນເດຍ]], [[ຊາວຊິນ|ຊິນ]], [[ຍະໄຂ]], [[ມອນ]], [[ກະຫຼ່ຽງ]], [[ໄທໃຫຍ່]], [[ຊາວກະຍາ|ກະຍາ]], [[ຊາວກະສິ່ນ|ກະສິ່ນ]] | population_blank2_title = ศาสนา | population_blank2 = [[ສາສະໜາພຸດ|ພຸດ]], [[ສາສະໜາຄິດ|ຄຣິສ]], [[ສາສະໜາຮິນດູ|ຮິນດູ]], [[ສາສະໜາອິສະລາມ|ອິສະລາມ]] | population_demonym = Yangoner | timezone = [[ເວລາມາດຕະຖານພະມ້າ|MST]] | utc_offset = +6:30 | area_code = 01 | registration_plate = YGN | website = {{URL|http://www.ycdc.gov.mm}} }} {{ມີອັກສອນພະມ້າ}} '''ຢ່າງກຸ້ງ'''<ref>{{cite journal|journal=ราชกิจจานุเบกษา|volume=118|issue=ตอนพิเศษ 117ง|pages=2|title=ประกาศราชบัณฑิตยสถาน เรื่อง กำหนดชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง (พ.ศ. 2544)|url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2544/E/117/2.PDF|date=26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2544|language=ไทย|access-date=2017-12-10|archive-date=2009-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20091128061223/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2544/E/117/2.PDF|url-status=dead}}</ref> ຫຼື '''ຍານໂກນ''' ({{lang-my|ရန်ကုန်}}, MLCTS ''rankun mrui'', {{IPA-my|jàɴɡòʊɴ mjo̰|pron}} ''ຍານໂກນ ມໂຍ''; "ອະວະສານສົງຄາມ"<ref>สุจิตต์ วงษ์เทศ. ''กรุงเทพฯ มาจากไหน?''. กรุงเทพฯ:มติชน. 2548, หน้า 211</ref>) ຫຼື '''ຣ່າງກຸ້ງ''' ({{lang-en|Rangoon}}) ແມ່ນນະຄອນຫຼວງຂອງເຂດຢ່າງກຸ້ງ ຢ່າງກຸ້ງເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງພະມ້າຈົນຮອດປີ ຄ.ສ. 2006 ເມື່ອລັດຖະບານຍ້າຍນະຄອນຫຼວງໄປຍັງເມືອງ[[ເນປິດໍ]]ໃນພາກກາງຂອງປະເທດພະມ້າ ຢ່າງກຸ້ງເປັນເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງປະເທດມີປະຊາກອນກວ່າ 7 ລ້ານຄົນ ແລະເປັນສູນກາງການຄ້າທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງພະມ້າ<ref>{{Cite news| url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4848408.stm | title =Burma's new capital stages parade |publisher=BBC News | date =27 March 2006 | accessdate =3 August 2006}}</ref> ຢ່າງກຸ້ງມີຈຳນວນອາຄານຍຸກອານານິຄົມຫຼາຍທີ່ສຸດໃນພູມິພາກນີ້<ref name="bygone">{{Cite news|last=Martin |first=Steven |date=30 March 2004 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3578993.stm |title=Burma maintains bygone buildings |publisher=BBC News |accessdate=22 May 2006}}</ref> ແລະເປັນໃນຍຸກອານານິຄົມທີ່ມີເອກະລັກສະເພາະຕົວ<ref>{{cite news|title=As Myanmar Modernizes, Architectural Gems Are Endangered|url=http://www.npr.org/sections/parallels/2014/06/04/299058830/as-myanmar-modernizes-architectural-gems-are-endangered|accessdate=8 April 2017|agency=National Public Radio|date=June 4, 2014}}</ref> ເສດຖະກິດຍຸກອານານິຄົມມີສູນກາງບໍລິເວນຮອບເຈດີສຸເລເຊິ່ງຂຶ້ນຊື່ວ່າເກົ່າແກ່ກວ່າ 2,000 ປີ<ref>{{cite book|last1=De Thabrew|first1=W. Vivian|title=Buddhist Monuments And Temples Of Myanmar And Thailand|date=11 March 2014|publisher=AuthorHouse|isbn=9781491896228|url=https://books.google.com/books?id=qGg6AwAAQBAJ&pg=PA12&dq=sule+pagoda&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjMlciZ2JPTAhXE6oMKHeTgClwQ6AEILzAD#v=onepage&q=sule%20pagoda&f=false|accessdate=8 April 2017}}</ref> ເມືອງນີ້ຍັງເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງ[[ເຈດີຊະເວດາກອງ]] ເຊິ່ງແມ່ນເຈດີທີ່ສັກສິດທີ່ສຸດໃນພະມ້າ ຢ່າງກຸ້ງຍັງເປັນທີ່ຕັ້ງສຸສານຂອງຈັກກະພັດໂມກຸນອົງສຸດທ້າຍ ເຊິ່ງຖືກອັງກິດເນລະເທດມາຍັງຢ່າງກຸ້ງຫຼັງການຈະລາຈົນຂອງອິນເດຍໃນປີ ຄ.ສ. 1857 ຢ່າງກຸ້ງມີໂຄງສ້າງພື້ນຖານບໍ່ພຽງພໍເມື່ອທຽບກັບເມືອງໃຫຍ່ອື່ນໆ ໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ແມ້ນວ່າຈະມີການປັບປຸງອາຄານທີ່ຢູ່ອາໄສແລະອາຄານເຊິງພານິດເກົ່າແກ່ຫຼາຍແຫ່ງໃນໃຈກາງເມືອງຢ່າງກຸ້ງ ແຕ່ມຸມມອງຈາກດາວທຽມບໍລິເວນໂດຍຮອບສ່ວນໃຫຍ່ຂອງເມືອງ ຍັງມີຄວາມຢາກຈົນແລະຂາດໂຄງສ້າງຂັ້ນພື້ນຖານ<ref>{{cite web|title=Rapid migration and lack of cheap housing fuels Yangon slum growth|url=http://www.myanmar-now.org/news/i/?id=15af2551-98ae-4b69-bc63-9091702da2fa|website=Myanmar Now|accessdate=8 April 2017|date=2016-02-27}}</ref> ==ທີ່ມາຂອງຊື່== ຢ່າງກຸ້ງ (ရန်ကုန်) ແມ່ນຄຳຜະສົມທີ່ເກີດຈາກຄຳວ່າ ຍານ yan (ရန်) ເຊິ່ງມີຄວາມໝາຍວ່າ ສັດຕູ ຂ້າສຶກ ແລະຄຳວ່າ ໂກນ koun (ကုန်) ເຊິ່ງມີຄວາມໝາຍວ່າ ໝົດໄປ ເຊິ່ງສາມາດແປໄດ້ອີກຢ່າງວ່າ ອະວະສານຫຼືສິ້ນສຸດສົງຄາມ ສ່ວນຄຳວ່າຢ່າງກຸ້ງໃນພາສາອັງກິດ Rangoon ມີທີ່ມາຈາກການລຽນສຽງຂອງຄຳວ່າ ຍານໂກນ Yangon ໃນ[[ພາສາອາລະກັນ]] ເຊິ່ງອອກສຽງວ່າ ຣອນກູ້ນ [rɔ̀ɴɡʊ́ɴ] ==ປະຫວັດສາດ== ===ປະຫວັດສາດຍຸກເລິ່ມທຳອິດ=== ຢ່າງກຸ້ງກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນໃນຊື່ ດາກອງ (Dagon) ໃນຊ່ວງພຸດສະຕະວັດທີ 16 (ພ.ສ. 1571-1586) ໂດຍຊາວມອນເຊິ່ງຄອບຄອງພື້ນທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ໃນພາກໃຕ້ຂອງພະມ້າໃນຂະນະນັ້ນ<ref>Founded during the reign of King Pontarika, per {{cite book | title=Legendary History of Burma and Arakan | url=https://archive.org/details/legendaryhistor00smitgoog | year=1882 | author=Charles James Forbes Smith-Forbes | publisher=The Government Press | page=[https://archive.org/details/legendaryhistor00smitgoog/page/20 20]}}; the king's reign was 1028 to 1043 per {{cite book | last = Harvey| first = G. E.| title = History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 | publisher=Frank Cass & Co. Ltd | year = 1925| location = London | page=368}}</ref> ດາກອນແມ່ນໝູ່ບ້ານຊາວປະມົງນ້ອຍໆ ເຊິ່ງມີສູນກາງຄືເຈດີຊະເວດາກອງ ໃນພ.ສ. 2298 ພະເຈົ້າອະລອງພະຍາ ໄດ້ບຸກຍຶດດາກອງ ພ້ອມກັບປ່ຽນຊື່ເມືອງເປັນ ຢ່າງກຸ້ງ (Yangon) ແລະມີການຕັ້ງຖິ່ນຖານຂອງລາຊະດອນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຕະຫຼອດມາ ເມື່ອເຖິງພ.ສ. 2367 ກອງທັບອັງກິດສາມາດຍຶດເມືອງຢ່າງກຸ້ງໄດ້ໃນສົງຄາມອັງກິດ-ພະມ້າຄັ້ງທຳອິດ ແຕ່ຫຼັງຈາກສົງຄາມ ອັງກິດກໍຄືນຢ່າງກຸ້ງໃຫ້ແກ່ພະມ້າ ໃນພ.ສ. 2384 ເກີດເພີງໄໝ້ໃຫຍ່ໃນເມືອງເຊິ່ງທຳລາຍເມືອງໄປເກືອບທັງໝົດ<ref name=mcy>{{Cite book| title=Megacity yangon: transformation processes and modern developments | author=Kyaw Kyaw | isbn=3-8258-0042-3 | editor=Frauke Krass, Hartmut Gaese, Mi Mi Kyi | pages=333–334 | publisher=Lit Verlag | location=Berlin | year=2006}}</ref> ===ຢ່າງກຸ້ງໃນຍຸກອານານິຄົມ=== ອັງກິດໄດ້ຍຶດຢ່າງກຸ້ງແລະສ່ວນລຸ່ມຂອງພະມ້າທັງໝົດໃນລະຫວ່າງ[[ສົງຄາມອັງກິດ-ພະມ້າຄັ້ງທີ່ສອງ]] ເມື່ອ ພ.ສ. 2395 ແລະໄດ້ປ່ຽນຢ່າງກຸ້ງໃຫ້ກາຍເປັນສູນກາງທາງການຄ້າແລະການເມືອງຂອງ[[ພະມ້າຂອງອັງກິດ]] (British Burma) ແລະຍັງເປັນສະຖານທີ່ເຊິ່ງອັງກິດສົ່ງຕົວຈັກກະພັດບາຮາດູ ຊາ ຊາຟາທີ່ 2 ຈັກກະພັດອົງສຸດທ້າຍແຫ່ງລາຊະວົງໂມກຸນຂອງອິນເດຍມາຈອງຈຳຫຼັງຈາກເກີດເຫດການກະບົດອິນເດຍ ຫຼື[[ກະບົດຊີປອຍ]]ຂຶ້ນເມື່ອປີ 2400 ອັງກິດໄດ້ສ້າງເມືອງຢ່າງກຸ້ງໃໝ່ໂດຍວາງຜັງເມືອງເປັນຮູບຕາລາງເທິງທີ່ດິນດອນສາມຫ່ຽມປາກແມ່ນ້ຳ ໂດຍມີຮ້ອຍໂທອະເລັກຊານເດີ ເຟເຊີ ນາຍທະຫານຊ່າງເປັນຜູ້ຄວບຄຸມການອອກແບບ ມີພື້ນທີ່ທອດຍາວໄປທາງທິດຕາເວັນອອກຈົນຮອດແມ່ນ້ຳພະຊຸນດວງ (Pazundaung Creek) ທິດຕາເວັນຕົກແລະທິດໃຕ້ຮອດແມ່ນ້ຳຢ່າງກຸ້ງ ย่างกุ้งกลายเป็นเมืองหลวงพม่าของอังกฤษหลังจากที่อังกฤษยึดพม่าตอนบนได้ในสงครามอังกฤษ-พม่าครั้งที่ 3 เมื่อปี 2428 และตั้งแต่ทศวรรษที่ 1890 เป็นต้นมา ประชากรและการค้าในย่างกุ้งเติบโตขึ้นอย่างรุ่งเรืองซึ่งเป็นผลให้เมืองขยายออกไปทางเหนือจรด รอยัล เลค หรือทะเลสาบ กันดอจี (Kandawgyi) และทะเลสาบอินยา (Inya Lake)<ref name="autogenerated4">{{cite web|url=http://www.bookrags.com/Yangon |title=Yangon Summary Review and Analysis |publisher=Bookrags.com |date=17 October 2005 |accessdate=17 April 2010}}</ref> นอกจากนี้อังกฤษยังได้จัดตั้งโรงพยาบาลขึ้น หนึ่งในนั้นคือ โรงพยาบาลย่างกุ้ง (Rangoon General Hospital) และวิทยาลัย ซึ่งก็คือ [[มหาวิทยาลัยย่างกุ้ง]] (Rangoon University) ในปัจจุบัน ย่างกุ้งในยุคอาณานิคม มีสวนสาธารณะและทะเลสาบที่กว้างขวาง อีกทั้งยังประกอบไปด้วยอาคารที่ทันสมัยและสถาปัตยกรรมไม้แบบดั้งเดิม ทำให้เป็นที่รู้จักกันในชื่อ "สวนเมืองแห่งทิศตะวันออก" (the garden city of the East)<ref name="autogenerated4" /> และในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ย่างกุ้งก็มีการบริการสาธารณะและโครงสร้างพื้นฐานที่เทียบเท่า[[ลอนดอน]]เลยทีเดียว<ref name="arc">{{Cite book| last=Falconer| first=John| year=2001| title=Burmese Design & Architecture| url=https://archive.org/details/burmesedesignarc0000unse| isbn=962-593-882-6| publisher=Periplus| location=Hong Kong|display-authors=etal}}</ref> ในช่วงก่อน[[สงครามโลกครั้งที่สอง]] ประชากรเกินครึ่งของ 5 แสนคนในย่างกุ้งเป็น[[ชาวอินเดีย]]หรือไม่ก็ชาว[[เอเชียใต้]]อื่นๆ มีเพียงแค่ 1 ใน 3 เท่านั้นที่เป็น[[ชาวพม่า]]<ref name=tmmt>{{Cite book| title=Indian Communities in south-east Asia - Some Aspects of Indians in Rangoon| last=Tin Maung Maung Than| publisher=Institute of south-east Asian Studies| year=1993| pages=585–587| isbn= 9789812304186}}</ref> ขณะที่เหลือประกอบไปด้วย[[ชาวกะเหรี่ยง]] [[พม่าเชื้อสายจีน]] และลูกครึ่งอังกฤษ-พม่า หลังจาก[[สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง]]ย่างกุ้งกลายเป็นศูนย์กลางของการเคลื่อนไหวเรียกร้องเอกราชโดยมีนักศึกษาฝ่ายซ้ายเป็นแกนนำ มีการประท้วงต่อจักรวรรดิอังกฤษทั้งหมด 3 ครั้ง ในปี 2463, 2479 และ 2481 ทั้งหมดเกิดขึ้นในย่างกุ้ง ย่างกุ้งตกอยู่ภายใต้การยึดครองของญี่ปุ่น (2485-2488) และเมืองได้รับความเสียหายอย่างมากจากสงครามโลกครั้งที่สอง แต่ก็ยึดคืนมาได้หลังสงครามสิ้นสุดลงโดยฝ่ายสัมพันธมิตร ในเดือนพฤษภาคม 2488 ย่างกุ้งกลายเป็นเมืองหลวงของ[[สหภาพพม่า]]เมื่อวันที่ 4 มกราคม พ.ศ. 2491 เมื่อประเทศได้รับเอกราชจากจักรวรรดิอังกฤษ ===ย่างกุ้งในสมัยปัจจุบัน=== ไม่นานหลังจากการได้รับเอกราชของพม่าเมื่อปี 2491 ชื่อหลายชื่อของถนนและสวนสาธารณะที่เป็นแบบอาณานิคมถูกเปลี่ยนให้มีความเป็นชาตินิยมพม่ามากขึ้น ในปี 2532 รัฐบาลทหารพม่าได้เปลี่ยนชื่อเมืองในภาษาอังกฤษเป็น Yangon (เดิม Rangoon) พร้อมกับการเปลี่ยนแปลงอื่น ๆ อีกมากมายในการทับศัพท์ภาษาอังกฤษโดยชื่อพม่า การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้รับการยอมรับจากชาวพม่าจำนวนมากซึ่งคิดว่ารัฐบาลทหารไม่มีความเหมาะสมที่จะทำการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว เช่นเดียวกับสื่อสิ่งพิมพ์ สำนักข่าวหลายสำนัก รวมไปถึงสื่อที่มีชื่อเสียงอย่าง [[บรรษัทแพร่ภาพกระจายเสียงอังกฤษ]](สำนักข่าวบีบีซี) สหราชอาณาจักร สหรัฐอเมริกาและชาติอื่นๆ<ref>{{Cite news|author=Who, What, Why? |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/7013943.stm |title=Should it be Burma or Myanmar? |publisher=BBC News |date=26 September 2007 |accessdate=17 April 2010}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/35910.htm | title=Background Note: Burma | publisher=Bureau of East Asian and Pacific Affairs, US Department of State | accessdate=1 January 2009}}</ref> นับตั้งแต่ได้รับเอกราชย่างกุ้งมีการขยายตัวออกไปมาก รัฐบาลได้สร้างเมืองขึ้นมาโดยรอบ เช่นในทศวรรษที่ 1950 สร้างย่านธาเกตา (Thaketa) ออกกะลาปาเหนือ (North Okkalapa) ออกกะลาปาใต้ (South Okkalapa) จนถึงทศวรรษที่ 1980 เกิดย่าน แลงธายะ (Hlaingthaya) ชเวปยีธา (Shwepyitha) และดากอนใต้ (South Dagon)<ref name=mcy/> ทำให้ทุกวันนี้มหานครย่างกุ้งครอบคลุมพื้นที่เกือบ 600 ตารางกิโลเมตร (230 ตารางไมล์)<ref name=uncrd/> ในช่วงการปกครองแบบลัทธิโดดเดี่ยวโดยนายพล[[เน วิน]] (2505-2531) โครงสร้างพื้นฐานของย่างกุ้งเสื่อมโทรมมากเนื่องจากไม่ได้รับการบำรุงรักษาที่ดีและไม่รองรับกับจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้น ช่วงทศวรรษที่ 1990 รัฐบาลทหารมีนโยบายเปิดตลาดมากขึ้นเพื่อดึงดูดการลงทุนทั้งจากในและนอกประเทศซึ่งช่วยให้โครงสร้างพื้นฐานของเมืองมีความทันสมัยขึ้นตามสมควร ผู้อยู่อาศัยในเมืองชั้นในถูกขับให้ไปอยู่ยังบริเวณรอบนอกเมืองใหม่ อาคารหลายอาคารในยุคอาณานิคมถูกทำลายเพื่อเปิดทางให้กับโรงแรมสูงระฟ้า อาคารสำนักงานและห้างสรรพสินค้า == ອ້າງອິງ == {{ລາຍການອ້າງອິງ}} {{Commons category|Yangon|ย่างกุ้ง}} {{เมืองเจ้าภาพซีเกมส์}} [[ໝວດ:เมืองหลวงเก่า|ย่างกุ้ง]] [[ໝວດ:เมืองในประเทศพม่า]] [[ໝວດ:เขตย่างกุ้ง]] iugaden1krp4vpvr8vorj0vtml1z0i2 0 13481 129691 128151 2026-08-06T18:44:58Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129691 wikitext text/x-wiki {{short description|ປະເທດໃນທະວີບອາຟຣິກາພາກໃຕ້}} {{Coord|24|39.5|S|25|54.5|E|display=title}} {{Infobox country | conventional_long_name = ສາທາລະນະລັດ ບົດສະວານາ | common_name = ບົດສະວານາ | native_name = {{lang|tn|Lefatshe la Botswana}} {{small|{{tn icon}}}}{{lang|en|Republic of Botswana}} {{small|{{en icon}}}} | image_flag = Flag of Botswana.svg | image_coat = Coat of arms of Botswana.svg | national_motto = {{native phrase|tn|"Pula"|italics=off|nolink=yes}}<br/>{{small|"ຝົນ"}} | national_anthem = {{native phrase|tn|[[ຟາເຊເລໂນລາໂຣນາ]]|nolink=yes}}<br/><div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[File:United States Navy Band - Fatshe leno la rona.ogg]]</div> | image_map = {{Switcher|[[File: Botswana (centered orthographic projection).svg|frameless]]|ສະແດງລູກໂລກ|[[File:Location Botswana AU Africa.svg|upright=1.15|frameless]]|ສະແດງທະວີບອາຟຣິກາ|default=1}} | map_caption = | capital = [[ກາໂບໂລນີ]] | coordinates = {{Coord|24|39.5|S|25|54.5|E|type:city|display=inline}} | largest_city = ເມືອງຫຼວງ | official_languages = {{Plainlist| *[[Tswana language|ສະວານາ]] *[[ພາສາອັງກິດ|ອັງກິດ]] }} | ethnic_groups = {{Unbulleted list|79% [[Tswana people|ສະວານາ]] |3% [[San people|ຊານ]] |7% ອື່ນໆ {{small|(ລວມ [[Kgalagadi language|Kgalagadi]], [[Indians in Botswana|ອິນເດຍ]] ແລະ [[White people in Botswana|ຄົນຜິວຂາວ]])}}}} | ethnic_groups_year = 2012<ref name="cia">{{cite web |title=Botswana |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |year=2014 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |access-date=16 April 2014 |archive-date=9 ມັງກອນ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead }}</ref> | religion = {{Unbulleted list|73% [[ຄຣິດ]] |—66% [[ໂປຣເຕສແຕນ]] |—7% ຄຣິດນິກາຍ ອື່ນໆ |20% [[ການບໍ່ມີສາສະໜາ|ບໍ່ມີ]] |6% [[African traditional religion|ຄວາມເຊື່ອພື້ນເມືອງ]] |1% ອື່ນໆ {{small|(ລວມ[[ສາສະໜາບາຮາຍ|ບາຮາຍ]], [[ສາສະໜາຮິນດູ|ຮິນດູ]] ແລະ [[ອິດສະລາມ]])}}<ref name=pew>[http://www.globalreligiousfutures.org/countries/botswana/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=20100 Pew Research Center's Religion & Public Life Project: Botswana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216190527/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/botswana/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=20100 |date=16 December 2013 }}. [[Pew Research Center]]. 2010.</ref>}} | government_type = [[ລັດດ່ຽວ]] [[ລະບັບພັກເດັ່ນ]] [[ລາຍຊື່ປະເທດຕາມລະບອບການປົກຄອງ#ສາທາລະນະລັດລະບົບລັດຖະສະພາໂດຍມີປະທານາທິບໍດີທີ່ມີອຳນາດບໍລິຫານ|ສາທາລະນະລັດລະບົບລັດຖະສະພາໂດຍມີປະທານາທິບໍດີທີ່ມີອຳນາດບໍລິຫານ]]<ref>{{cite web |title=Africa :: Botswana – The World Factbook - Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |website=www.cia.gov |access-date=17 December 2019 |archive-date=9 ມັງກອນ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Selolwane |first1=Onalenna |title=Monopoly Politikos: How Botswana's Opposition Parties Have Helped Sustain One-Party Dominance |journal=African Sociological Review |date=2002 |volume=6 |issue=1 |pages=68–90 |doi=10.4314/asr.v6i1.23203 |jstor=24487673 |doi-access=free }}</ref> | leader_title1 = [[ປະທານາທິບໍດີບົດສະວານາ|ປະທານາທິບໍດີ]] | leader_name1 = [[ມູເຄວດຊີ ມາຊີຊີ]]<ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-03-28/masisi-to-lead-botswana-as-khama-steps-down-after-decade-at-helm|title=Masisi to Lead Botswana as Khama Steps Down After a Decade|newspaper=Bloomberg.com|date=28 March 2018|access-date=31 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180401010006/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-03-28/masisi-to-lead-botswana-as-khama-steps-down-after-decade-at-helm|archive-date=1 April 2018|url-status=live}}</ref> | leader_title2 = [[ຮອງ​ປະ​ທານາທິບໍດີບົດສະວານາ|ຮອງ​ປະ​ທານາທິບໍດີ]] | leader_name2 = [[Slumber Tsogwane]] | leader_title3 = [[Speaker of the National Assembly of Botswana|National Assembly Speaker]] | leader_name3 = [[Phandu Skelemani]] | legislature = [[National Assembly (Botswana)|ລັດຖະສະພາ]] | sovereignty_type = ເອກະລາດ | sovereignty_note = ຈາກ[[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] | established_event1 = ກໍ່ຕັ້ງ ([[ລັດຖະທຳມະນູນບົດສະວານາ|ລັດຖະທຳມະນູນ]]) | established_date1 = 30 ກັນຍາ 1966 | area_km2 = 581,730 | area_rank = ອັນດັບທີ 47 <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_sq_mi = 224,610 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | area_footnote = <ref>{{cite report|url = http://www.fao.org/3/a-az171e.pdf | publisher = United Nations Food and Agriculture Organization | website = fao.org | title = Global Forest Resources Assessment 2015 – Country Report – Botswana | page = 9 | date = 2015 | quote = Total Country Area ('000)ha / 58 173 }}</ref><!-- 58,173,000 hectares is 581,730 km2 --> | percent_water = 2.7 | population_estimate = {{UN_Population|Botswana}}{{UN_Population|ref}} | population_census = 2,024,904 | population_estimate_year = {{UN_Population|Year}} | population_estimate_rank = ອັນດັບທີ 145 | population_census_year = 2011 | population_density_km2 = 3.7 | population_density_sq_mi = 9.07 | population_density_rank = ອັນດັບທີ 231 | GDP_PPP = 43.389 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2021gdp">{{cite web |title=IMF Country Specific Data |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2021/01/weodata/weorept.aspx?sy=2019&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=67&pr1.y=3&c=616&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |access-date=10 August 2019}}</ref> | GDP_PPP_year = 2021 | GDP_PPP_rank = 120 | GDP_PPP_per_capita = $18,113<ref name=imf2021gdp/> | GDP_PPP_per_capita_rank = 99 | GDP_nominal = 18.726 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=imf2021gdp/> | GDP_nominal_year = 2021 | GDP_nominal_rank = 120 | GDP_nominal_per_capita = 7,817 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2019gdp">{{cite web |title=IMF Country Specific Data |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?sy=2019&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=67&pr1.y=3&c=616&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |access-date=10 August 2019}}</ref> | GDP_nominal_per_capita_rank = 101 | Gini = 53.3 | Gini_year = 2015 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="WBgini">{{cite web |url= https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=BW |title= GINI index (World Bank estimate) |publisher= World Bank |access-date= 20 April 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171213083923/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=BW |archive-date= 13 December 2017 |url-status= live}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.735<!--number only, between 0 and 1--> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=15 December 2020|access-date=15 December 2020}}</ref> | HDI_rank = ອັນດັບທີ 100 | currency = [[ປູລາບົດສະວານາ|ປູລາ]] | currency_code = BWP | time_zone = [[ເວລາອາຟຣິກາກາງ]]<ref>{{cite web|url=http://www.elaws.gov.bw/desplaylrpage1.php?id=1399|last=Chapter: 01:04|title=Interpretation Act 1984 (§40(1))|date=20 July 1984|access-date=11 September 2020|archive-date=28 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170328201053/http://www.elaws.gov.bw/desplaylrpage1.php?id=1399|url-status=dead}}</ref> | utc_offset = +2 | utc_offset_DST = | time_zone_DST = | date_format = ປປປປ-ດດ-ວວ<br />ວວ/ດດ/ປປປປ^a | drives_on = ຊ້າຍມື | calling_code = [[+267]] | cctld = [[.bw]] | official_website = {{URL|http://www.gov.bw/}} | footnote_a = ປປປປ-ດດ-ວວ ໃນ[[Tswana language|ພາສາສະວານາ]]; ວວ/ດດ/ປປປປ ໃນພາສາອັງກີດ | today = }} '''ບົດສະວານາ''' ([[ພາສາອັງກິດ|ອັງກິດ]] ແລະ {{lang-tn|Botswana}}) ຫຼື ຊື່ຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ '''ສາທາລະນະລັດບົດສະວານາ''' ({{lang-en|Republic of Botswana}}; {{lang-tn|Lefatshe la Botswana}}) ເປັນປະເທດໜຶ່ງໃນ[[ພາກພື້ນອາຟຣິກາໃຕ້]] ແລະ ເປັນ[[ປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ]] ມີອານາເຂດດັ່ງນີ້ ທິດໃຕ້ຕິດກັບ[[ປະເທດອາຟຣິກາໃຕ້]] ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບ[[ປະເທດນາມິບີ]] ທິດເໜືອຕິດກັບ[[ປະເທດຊຳບີ]] ທິດຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຕິດກັບ[[ປະເທດຊິມບຳເວ]]. == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ|30em}} == ໜັງສືອ່ານຕື່ມ == {{refbegin}} * Charles, Thalefang (2016). ''Botswana's Top50 Ultimate Experiences''. Mmegi Publishing House. {{ISBN|9789996845413}}. * {{cite web |url=https://economics.mit.edu/files/284 |title=An African Success Story: Botswana |last1=Acemoglu |first1=Daron |last2=Johnson |first2=Simon |last3=Robinson |first3=James A. |date=11 July 2001 |via=mit.edu |ref=none |access-date=2022-02-18 |archive-date=2018-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718075640/http://economics.mit.edu/files/284 |url-status=dead }} * Cohen, Dennis L. (1979). "The Botswana Political Elite: Evidence from the 1974 General Election". ''Journal of Southern African Affairs''. 4, 347–370. * Colclough, Christopher and Stephen McCarthy. ''The Political Economy of Botswana: A Study of Growth and Income Distribution'' (Oxford University Press, 1980) * {{Cite book|last1=Denbow |first1=James |name-list-style=amp |last2=Thebe |first2=Phenyo C. |title=Culture and Customs of Botswana |url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000denb |location=Westport, CT |publisher=Greenwood Press |year=2006 |isbn=978-0-313-33178-7 |ref=none}} * Edge, Wayne A. and Mogopodi H. Lekorwe eds. ''Botswana: Politics and Society'' (Pretoria: J.L. van Schaik, 1998) * Good, Kenneth. "Interpreting the Exceptionality of Botswana". ''Journal of Modern African Studies'' (1992) 30, 69–95. * {{cite journal |last=Good |first=Kenneth |title=Corruption and Mismanagement in Botswana: A Best-Case Example? |journal=Journal of Modern African Studies |date=September 1994 |volume=32 |number=3 |pages=499–521 |url=https://projects.iq.harvard.edu/files/gov2126/files/good.pdf |via=harvard.edu |access-date=13 July 2018 |issn=0022-278X |eissn=1469-7777 |doi=10.1017/S0022278X00015202 |ref=none |archive-date=2018-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180403150659/http://projects.iq.harvard.edu/files/gov2126/files/good.pdf |url-status=dead }} * {{cite journal|first1=A.B.|last1=Cunningham|first2=S.J.|last2=Milton|title=Effects of basket-weaving industry on mokola palm and dye plants in northwestern Botswana|date=1987|publisher=Economic Botany}} * Tlou, Thomas, and Alec C. Campbell. ''History of Botswana'' (Macmillan Botswana, 1984) {{refend}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == {{Sister project links|voy=Botswana|d=Q963}} * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ Botswana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |date=2021-01-09 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]]. * [https://web.archive.org/web/20081026035549/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/botswana.htm Botswana] from [[UCB Libraries]] GovPubs * {{curlie|Regional/Africa/Botswana}} * [https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13040376 Botswana] from the [[BBC News]] * {{Wikiatlas|Botswana}} * {{osmrelation-inline|1889339}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=BW Key Development Forecasts for Botswana] from [[International Futures]] * [http://www.government.co.bw Government Directory for Botswana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230629130744/https://www.government.co.bw/ |date=2023-06-29 }} ew8nikt28oo2mxt3cc0p07qnsz742uo 0 13721 129679 129674 2026-08-06T13:52:55Z The Miss GEE 22326 /* ຄອນຕິເນນທອລຄວີນ */ 129679 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant | name = ມິສເອເຊຍແປຊິຟິກອິນເຕີເນຊັນແນລ | image = | size = 200px | caption = ມິສເອເຊຍແປຊິຟິກອິນເຕີເນຊັນແນລ | formation = 1968 | type = [[ການປະກວດນາງງາມ]] | headquarters= [[ມະນີລາ]] | location = {{flag|PHI}} | language = ອັງກິດ | membership = 60+ | website = [http://www.asiapacificquest.com/ ເວັບໄຊຢ່າງເປັນທາງການ] }} '''"ມິສເອເຊຍແປຊິຟິກອິນເຕີເນຊັນແນລ"''' ({{langx|en|Miss Asia Pacific International}}) ຫຼື ເອີ້ນໂດຍຍໍ່ວ່າ '''ມິສເອເຊຍແປຊິຟິກ''' ເປັນຕຳແໜ່ງສຳລັບຜູ້ຊະນະເລີດໃນການປະກວດຄວາມງາມລະດັບສາກົນຂອງທະວີບເອເຊຍ ເລີ່ມປະກວດຄັ້ງທຳອິດເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1968 ໂດຍໃຊ້ຊື່ວ່າ "ມິສເອເຊຍ" ({{langx|en|Miss Asia Quest}}) ໃນປີ ຄ.ສ. 1985 ການປະກວດໄດ້ປ່ຽນຊື່ເປັນ "ມິສເອເຊຍແປຊິຟິກ" ({{langx|en|Miss Asia Pacific Quest}}) ເພື່ອເປີດຮັບຜູ້ເຂົ້າປະກວດຈາກພູມິພາກແປຊິຟິກ ເຊັ່ນ [[ທະວີບອາເມຣິກາເໜືອ]] ແລະ [[ອາເມຣິກາໃຕ້]] ແລະ ໄດ້ປ່ຽນຊື່ເປັນ "ມິສເອເຊຍແປຊິຟິກອິນເຕີເນຊັນແນລ" ({{langx|en|Miss Asia Pacific International}}) ໃນປີ [[ຄ.ສ. 2005]] ເພື່ອໃຫ້ຄອບຄຸມປະເທດອື່ນໆ ທົ່ວໂລກຫຼາຍຍິ່ງຂຶ້ນ. == ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ == ໝາຍເຫດ: ການປະກວດໃນປີ 1965 ໃຊ້ຊື່ວ່າ ມິສເອເຊຍ (Miss Asia) ແລະ ໄດ້ປ່ຽນຊື່ເປັນ ມິສເອເຊຍເວັສທ໌ (Miss Asia Quest) ຕັ້ງແຕ່ປີ 1968 ຈົນເຖິງປີ 1983 ຈາກນັ້ນປ່ຽນຊື່ເປັນ ມິສເອເຊຍແປຊິຟິກ (Miss Asia Pacific Quest) ອີກຄັ້ງໃນປີ 1984 ຈົນເຖິງປີ 2003 ແລະ ໃນປີ 2005 ໄດ້ມີການປ່ຽນຊື່ເປັນຊື່ປະຈຸບັນຄື ມິສເອເຊຍແປຊິຟິກອິນເຕີເນຊັນແນລ (Miss Asia Pacific International). {| class="wikitable sortable" style="font-size: 80%; text-align:center;" | ! rowspan="2" |ຄັ້ງທີ ! rowspan="2" |ປີ ! rowspan="2" |ຜູ້ຊະນະ ! colspan="4" |ຮອງຊະນະເລີດ ! rowspan="2" |ສະຖານທີ່ ! rowspan="2" |ຜູ້ເຂົ້າແຂ່ງຂັນ |- ! ຮອງອັນດັບ 1 ! ຮອງອັນດັບ 2 ! ຮອງອັນດັບ 3 ! ຮອງອັນດັບ 4 |- |1 |1965 |ແອງເຈລາ ຟິລເມຣ໌<ref>{{Cite web|url=http://missasiapacifictitleholders.blogspot.com/2012/07/1965-miss-asia.html|title=1965 Miss Asia|language=en|access-date=2019-03-06}}</ref><br>{{flag|ມາເລເຊຍ}} |ເອສເຕີຣ໌ ເຊີຣິລ ດາ ຊິລວາ<br>{{flag|ຊີລອນ}} |ເຣຊູເຣັກຊິອອນ ວຽນຊອນ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ''}} |[[ມະນີລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |18 |- |2 | 1968 | ເມຊີ ຊີ<br>{{flag|ໄຕ້ຫວັນ}} |ແຄັສແຊນດຣາ ສະໄຕລ໌ສ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ອັດສຶມິ ອິເຄໂນະ<br>{{flag|ຍີ່ປຸ່ນ}} |ເຈນ ໂມໂຊ ເດ ໂກຢາ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ວະລິສະຣາ ຕ່າງວະຈີຣະຊີ<br>{{flag|ໄທ}} | rowspan="5" | ເຄຊອນຊິຕີ້, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |14 |- |3 | 1969 | ວອນ-ຄຍອງ ຊໍ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |ເຊີຣ໌ລີ ຊາ<br>{{flag|ໄຕ້ຫວັນ}} |ຊານດຣາ ແຈັກເກີລີນ ວານ ເກເຊລ<br>{{flag|ມາເລເຊຍ}} |ຈູລີ ແອນ ຮອດຈ໌<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ຟຣານເຊສ ມາຣ໌ກາເຣັດ ແຄຣ໌ຣິກ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |14 |- |4 | 1970 | ຊີນັດ ອາແມນ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ອາລິສ ທິອອງສັນ ຄຣິໂຊສໂຕໂມ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ອີວອນ ຮາວນານີ ຢັງ<br>{{flag|ຮາວາຍ}} |ແຄໂຣລິນ ດາດເນລລ໌<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ເຈີຣັລດີນ ເວນຟອດ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |15 |- |5 | 1971 | ຟລໍຣາ ບາຊາ<br>{{flag|ກວມ}} |ແຄໂຣລິນ ໂກມາຣາ ມາຊິໄບ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ຮົງ ຈອງ ຈາກ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |ກາຢາ ເທເຮັດຊິກ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ຊານດຣາ ວານ ລູນ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |14 |- |6 | 1972 | ເຈເນັດ ຄອດຕ໌ສ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ອີເວັດຕ໌ ມາຣີ ອັລຟອນ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ດໍຣິດ ບາຣ໌<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ວິເວຍນ ໂຮມິລຕອນ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |ສຸຣັງຍາ ກະຈ່າງສຸກ<br>{{flag|ໄທ}} |15 |- |7 | 1973 | ທາຣາ ແອນ ຟອນຊີກາ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ເນຮາມາ ຟັສສ໌<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ເລລີ ເຮຣາວາຕີ ຊູນໂດໂຣ<br>{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}} |ຈຸງ ຄຸມ ອົກ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |ເດໂບຣາ ເຊັກຄອມເບ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} | rowspan="8" | [[ມະນີລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |14 |- |8 | 1974 | ຊູຊີ ຄູຣ໌ຣີ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ເອເທລ ລໍ ເຫວ່ຍ ຕັກ<br>{{flagicon|Hong Kong| colonial}} [[ຮ່ອງກົງ]] |ປາຣິໂປລາ ເພັນສອນ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ລິຊາ ຊິນໂດໂຣ<br>{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}} |ເດບຣາ ໂຈເຊຟີນ ເດ ຊູຊາ<br>{{flag|ສິງກະໂປ}} |16 |- |9 | 1975 | ອີວາ ເຣຈີນາ ອາດນີ<br>{{flag|ປາປົວນິວກິນີ}} |ເບີຣ໌ນາເດັດຕ໌ ໄພລ໌<br>{{flag|ຕາຮີຕີ}} |ເຈນ ເຣລລີ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ດາຣ໌ລີນ ຊເວນຄີ<br>{{flag|ຊາມົວ}} |ລິນດາ ຄໍຣ໌<br>{{flag|ມາເລເຊຍ}} |18 |- |10 | 1976 | ແຈັກເກີລີນ ສະຕູອາຣ໌ຕ<br>{{flag|ສິງກະໂປ}} |ມາເອອາ ອາຕເກີຣ໌<br>{{flag|ຕາຮີຕີ}} |ແອນນາ ເອດຣຽນ ເບຣເດໄມເຢີຣ໌<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ແອນນາ ລຸຍຊາ ເດລກາໂດ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ມິເຊລ ແອນ ກລາສສ໌<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |17 |- |11 | 1977 | ລິນດາ ເອັມຣານ<br>{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}} |ມາຣຽນເນ ເດ ຊູຊາ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ເຮເລນ ເອນຈີ<br>{{flag|ສິງກະໂປ}} |ຢິຟັດ ເນັດເຊີຣ໌<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ຣິໂອ ດີອາດຊ໌<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |17 |- |12 | 1978 |ສິຣິພອນ ສະຫວ່າງລ້ຳ<br>{{flag|ໄທ}} |ເອພິຟາເນຍ ລັກມານ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ຮັນນາ ເອກເກີຣ໌ລິງ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ຈູລີ ແອນ ຄຣອບຟ໌ຕ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ຮິຊາໂກະ ທານາກະ<br>{{flag|ຍີ່ປຸ່ນ}} |15 |- |13 | 1979 | ໄອລາ ອັລຕັສ<br>{{flag|ຕຸຣກີ}} |ມໍຣີນ ມາຣີ ເລສໂຕຣ໌ຈອນ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ລໍເຣນ ເອສປີຣີດອນ ຊຸກຄ໌<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ລາຈິອາ ພີ. ອາຣ໌. ຊາຣ໌ມາ<br>{{flag|ສິງກະໂປ}} |ເທຣຊີ ຄຣິສໂຕເຟີຣ໌ຊອນ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |15 |- |14 | 1980 | ລໍເຣນ ເກຢ໌ ແມັກກຣາດີ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ໂຣດ ມາຣີ ເດ ເວຣາ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ແອນນີ່ ເຊິນ ເຈຍ ຊຸນ<br>{{flag|ສິງກະໂປ}} |ຄາຣາ ພອນລັອກ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |ມີນາ ຄອນດັສ<br>{{flag|ຕຸຣກີ}} |16 |- |15 | 1981 | ເບີຣ໌ນາດີນ ໂຣດ ຣາມານາຍັກ<br>{{flag|ສີລັງກາ}} |ຄິມເບີຣ໌ລີ ແອນ ແຄຣີ<br>{{flag|ກວມ}} |ຄໍຣີນ ເກລ ຄາຣ໌ວັລໂຮ<br>{{flag|ຮາວາຍ}} |ຄັງ ແຮ ຊຸກ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |ບີອາຕຣິສ ຮອກກິນສ໌<br>{{flag|ມາເລເຊຍ}} | rowspan="2" | ກົວລາລຳເປີ, [[ປະເທດມາເລເຊຍ|ມາເລເຊຍ]] |16 |- |16 | 1982 | ມາເຣຍ ຄາຣ໌ເມນ ຊາຣາໂກຊາ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ໂຣຊາ ມາເຣຍ ມີຊາ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |ທິພາວັນ ອັກຄະຣະພັນ<br>{{flag|ໄທ}} |ຊາຣອນ ເດ ຢອງ<br>{{flag|ສີລັງກາ}} |ມີ ອິນ ຄິມ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |14 |- |17 | 1983 | ກລໍເຣຍ ດີມາຍັກຍັກ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ດໍຣິດ ຄາດອຊ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ນາຊານ ຊັດຈີ<br>{{flag|ຕຸຣກີ}} |ໂຈແອນນາ ຈອນສ໌<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |ສິຣິວັນ ຫວັງວິໄລ<br>{{flag|ໄທ}} |[[ມະນີລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |14 |- |18 | 1984 | ເມເລັກ ເກີຣ໌ແກນ<br>{{flag|ຕຸຣກີ}} |ເກລ ແອນ ໂຈນສ໌<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |ເອລຊີ ໂອ ສະວີ ພິງ<br>{{flag|ສິງກະໂປ}} |ຣີນັດ ຮາດາຊີ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ຊູຊານ ຮອບຟ໌ແມນ<br>{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}} | ໄຄຣສຕ໌ເຊີຣ໌ຈ, [[ປະເທດນິວຊີແລນ|ນິວຊີແລນ]] |19 |- |19 | 1985 | ນູຣິດ ມິຊຣາຮີ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ລິນ ຈີ ຢອນ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |ລີເລຍນາ ທາເປຍ ຄັສຕີໂຢ<br>{{flag|ເປຣູ}} |ເອວາ ໄລ<br>{{flag|Hong Kong|colonial|name=ຮ່ອງກົງ}} |ເພີຣ໌ລາ ເພເຣຣາ ຟຣຸດເວີຣ໌ທ<br>{{flag|ກົວເຕມາລາ}} | ເກາະຮ່ອງກົງ |31 |- |20 | 1986 | ເຮເລນ ຄຣາວຟອດ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |ລີມ ຊູເອັດ ຄະວີ<br>{{flag|ສິງກະໂປ}} |ສາຣາຣັດ ຣຸມເຮືອງວົງ<br>{{flag|ໄທ}} |ນີນ່າ ລີ ຈີ<br>{{flag|Hong Kong|colonial|name=ຮ່ອງກົງ}} |ນີລູເຟີຣ໌ ອາປາຍດິນ<br>{{flag|ຕຸຣກີ}} | ເກົ່າລຸງ, [[ຮົງກົງ|ຮ່ອງກົງ]] |32 |- |21 | 1987 | ຊິລິນີອາ ພຣາດາ ອາຄອດສະຕາ<br>{{flag|ປານາມາ}} |ອານາ ຄໍຣີນາ ບູຣ໌ໂກສ ເດລ ຣິໂອ<br>{{flag|ເມັກຊິໂກ}} |ໂທນີ ເຈນ ຟຣານເຊສ ພີເຕີຣ໌ສ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ຊອຍ ອຸນ-ຮີ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |ນິຣິລ ເອລີໂຢວິຊ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} | ເກາະຮ່ອງກົງ |30 |- |22 | 1988 |ປຣີຍານຸຊ ປານປະດັບ<br>{{flag|ໄທ}} |ເອລຊີ ກວາດາລູເປ ອາເຊເວສ ກູຣ໌ໂຣລາ<br>{{flag|ເມັກຊິໂກ}} |ເຣວີຕັລ ມໍ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ຟາດມາ ອາເນຍ<br>{{flag|ໄຊປຣັສເໜືອ}} |ມີ ຣິມ ຄິມ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} | rowspan="2" | ເກົ່າລຸງ, [[ຮົງກົງ|ຮ່ອງກົງ]] |32 |- |23 | 1989 | ລໍຣ໌ນາ ເລກັສພີ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ມິຣຽມ ທູເຮຍອາວາ<br>{{flag|ຕາຮີຕີ}} |ກາລິດ ຟາຣ໌ເບີຣ໌<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ກລໍເຣຍ ເພໂຕຣວິກ<br>{{flag|ການາດາ}} |ແອນ ສີແກ້ວ<br>{{flag|ໄທ}} |31 |- |24 | 1992 | ຕາລີ ເບນ-ຮາຣັຊ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ຊຸຕິມາ ນິຣັນສິດທິຣັດ<br>{{flag|ໄທ}} |ມຸດຢາ ລັກຊາ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ອິງກຣິດ ມາຕີ ໂມລ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |ຄິສຊາຣ໌ເນ ວອດຊອນ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} | rowspan="2" | [[ມະນີລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |24 |- |25 | 1993 | ມິເຊລ ອັລດານາ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ນາມຣາຕາ ຊິຣອດຄາຣ໌<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ໂມນິກາ ເຣເຍສ<br>{{flag|ຊິລີ}} |ມາເຣຍ ເທເຣຊາ ອະລາກອນ<br>{{flag|ເມັກຊິໂກ}} |ລາເວຍນ່າ ຕັນ ໂປ້ ຫຼິງ<br>{{flag|ມາເລເຊຍ}} |23 |- |26 | 1994 | ເຈສສິກາ ວາເນສຊາ ຕາພີອາ<br>{{flag|ເປຣູ}} |ຄາຣ໌ລາ ຄອນເຕຣຣັສ ເອດສະຕຣາດາ<br>{{flag|ເມັກຊິໂກ}} |ອອສເລັມ ເມເຕ<br>{{flag|ຕຸຣກີ}} |ນາທາລີ ໂຄເຮນ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ໄວເຮເຣ ລີຮາເທລ<br>{{flag|ໄຕ້ຫວັນ}} | ເຊບູ, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |26 |- |27 | 1995 | ມີ-ຈຸງ ຍຸນ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |ຣູຈິຕຣາ ມັລໂຮຕຣາ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ເຊຽວ-ຜິງ ເຈິນ<br>{{flag|ໄຕ້ຫວັນ}} |ໂຣຊີໂອ ເດລ ພິລາຣ໌ ອາເບັດ<br>{{flag|ເປຣູ}} |ເປຣວີທາ ທິຍາກາຣາຈາ<br>{{flag|ມາເລເຊຍ}} | ບາກິໂອ, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |27 |- |28 | 1996 | ກາເບຣຍລາ ອາກີລາຣ໌<br>{{flag|ຄອສຕາລີກາ}} |ມາຣິລິນ ມາຣິສເຕລາ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ເມຍນ່າ ຊອມເມີຣ໌ສ<br>{{flag|ຕາຮີຕີ}} |ມາຣຽລ ໂອກັມໂປ<br>{{flag|ເປຣູ}} |ເຄນຍາ ເມໄລສ<br>{{flag|ປານາມາ}} | ຊູບິກ, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |27 |- |29 | 1997 |ວໍຣະຣັດ ສຸວັນຣັດ<br>{{flag|ໄທ}} |ດິວຢາ ເຈົາຮານ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ແນນຊີ ເວໂຣນິກາ ເພໂອມາ ອາເກນີເລຣ໌<br>{{flag|ຕາຮີຕີ}} |ເຄີຣ໌ຣີ ອາເນຍຕາ ລູຄັສ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ກາເບຣຍລາ ເດ ລາ ລຸຊ ເດ ຮີເຄເຣນ ລາໂກສ<br>{{flag|CHL}} | ດາເວົາ, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |25 |- |30 | 1998 | ກີຊາ ອັລວາຣາໂດ<br>{{flag|ຄອສຕາລີກາ}} |ລູຣ໌ເດສ ລີວິດສ໌<br>{{flag|ປານາມາ}} |ປຣິຢາ ເນີຣ໌<br>{{flag|ຟິຈິ}} |ຄລາຣາ ລີຊີ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ເມຕົວ ເຮໂມອານາ<br>{{flag|ຕາຮີຕີ}} | ຄລາກ, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |25 |- |31 | 1999 | ຈູເລຍນາ ອາແຣນໂກ<br>{{flag|ໂຄລັມເບຍ}} |ແອນນາ ທາທາຣິນເຊວາ<br>{{flag|ລັດເຊຍ}} |ເອມີ່ ໂທຣັອດຕ໌<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ຫວັນ ຫວັງ-ເຟີຍ<br>{{flag|ໄຕ້ຫວັນ}} |ລີແອນນ໌ ແຄເທອີຣີນ ຊໍຣ໌ບີ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} | rowspan="2" | ເຄຊອນຊິຕີ້, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |25 |- |32 | 2000 | ດຽຍ ມີຣ໌ຊາ ແຮນດຣິຊ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ມາຣຽນເນລາ ຊາລາຊາຣ໌ ກີຢຽນ<br>{{flag|ປານາມາ}} |ວິນເຕີຣ໌ ໂນເອລ ວໍຊິງຕັນ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ອາເລັກຊານດຣາ ມາເຣຍ ຣີວັສ<br>{{flag|ESA}} |ຄະນຶງນິດ ອິນອ່ອງ<br>{{flag|ໄທ}} |23 |- |33 | 2001 | ລູເຊຍນາ ລຸຍຊາ ຟາຣ໌ແຟນ<br>{{flag|ເປຣູ}} |ລິເສັດຕ໌ ວິຢານຸເອວາ ຢິເມເນຊ<br>{{flag|ເມັກຊິໂກ}} |ວັນວິສາ ຄຳແດງໃຫຍ່<br>{{flag|ໄທ}} |ຄາໂຣລ ອິເນສ ເດ ລາ ໂຕຣ໌ເຣ ພິນນິລລາ<br>{{flag|ໂຄລັມເບຍ}} |ດາຣ໌ລີນ ຄາຣ໌ບຸງໂຄ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | ມາກາຕີ, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |19 |- |34 | 2002 | ໂຊ-ຢຸນ ຄິມ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |ເຄເຊເນຍ ໂວໂຄຟາ<br>{{flag|ລັດເຊຍ}} |ທີນາ ຊາດວັລ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ມິເຣຍມ ຊານ ໂຮເຊ ຊຸຍ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ໄອຊ໌ວາຣ໌ຢາ ຊຸກເດໂອ<br>{{flag|ຟິຈິ}} |[[ມະນີລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |25 |- |35 | 2003 | ທັດຍານາ ນິກີຕີນາ<br>{{flag|ລັດເຊຍ}} |ໂຊນັລ ຣາວັດ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ແອນເດຣຍ ໂອວາເຣສ ໂລເພຊ<br>{{flag|ຄອສຕາລີກາ}} |ເທຣຊີ ຟຣອຍນດ໌ຕ<br>{{flag|ເປຣູ}} |ຊາມານທາ ຫວ່ອງ ໄວ ເຢັງ<br>{{flag|ມາເລເຊຍ}} |ເຄຊອນຊິຕີ້, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |25 |- | rowspan="2" |36 | rowspan="2" | 2005 |ເລໂອນໍຣາ ຈິເມເນຊ<br>''<small>(ຖືກຖອດຖອນຕຳແໜ່ງ)</small>''<br>{{flag|ຄອສຕາລີກາ}} |ເຢຟເກນີຢາ ລາໂພວາ<br>''<small>(ເລື່ອນຕຳແໜ່ງ)</small>''<br>{{flag|ລັດເຊຍ}} |ຈາງ ລີ່ ຢູ<br>''<small>(ເລື່ອນຕຳແໜ່ງ)</small>''<br>{{flag|ຈີນ}} |ຄເລາດີຢາ ອໍຕິຊ ເດ ເຊວັລໂລສ<br>''<small>(ເລື່ອນຕຳແໜ່ງ)</small>''<br>{{flag|ເປຣູ}} |ເຈດາ ເຮຣ໌ນານເດຊ<br>''<small>(ເລື່ອນຕຳແໜ່ງ)</small>''<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | rowspan="2" |ອູ່ຮັ່ນ, [[ປະເທດຈີນ|ຈີນ]] | rowspan="2" |52 |- | ເຢຟເກນີຢາ ລາໂພວາ<br><small>''(ເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງແທນ)''</small>''<br>''{{flag|ລັດເຊຍ}} |ຈາງ ລີ່ ຢູ<br><small>''(ເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງແທນ)''</small><br>{{flag|ຈີນ}} |ຄເລາດີຢາ ອໍຕິຊ ເດ ເຊວັລໂລສ<br><small>''(ເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງແທນ)''</small><br>{{flag|ເປຣູ}} |ເຈດາ ເຮຣ໌ນານເດຊ <br><small>''(ເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງແທນ)''</small><br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ''}} |- |37 | 2016 |ເທສສ້າ ເຮເລນ່າ ລີ ຄອດຈ໌<br>{{flag|ໂຮນລັງ}} |ຊະວັນຢາ ຖະໜອມວົງ<br>{{flag|ໄທ}} |ກາເນຍລ ອາຄຣິຊາ ອາຕຸນ ຄຣິຊນານ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ເຟລິເຊຍ ເຈີຣ໌ຈ<br>{{flag|ໝູ່ເກາະຄຸກ}} |ຄິມ ໂຊ-ຢອນ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |[[ປາລາວັນ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |40 |- |38 | 2017 | ຟຣານຊີລລີ ອໍຣິເກສ<br>{{flag|ບຣາຊິລ}} |ອາຄາເຊຍ ວອກເກີຣ໌<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |ວາເລເຣຍ ຄາຣ໌ໂດນາ<br>{{flag|ຮອນດູຣັສ}} |ມໍເກນ ໂດເອລວີດຕ໌<br>{{flag|ໂຮນລັງ}} |ໄອລີນ ເດ ເວຣາ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | rowspan="5" | [[ມະນີລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |42 |- | rowspan="2" |39 | rowspan="2" | 2018 | rowspan="2" | ຊາຣີຟາ ໂອມາຣ໌ ອາຄີລ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | rowspan="2" |ກາເບຣຍລາ ປັລມາ<br>{{flag|ບຣາຊິລ}} |ເມລານີຢາ ກອນຊາເລສ<br>''<small>(ຖືກຖອດຖອນຕຳແໜ່ງ)</small>''<br>{{flag|ຄອສຕາລີກາ}} |ມິເຊລຕ໌ ນາຣ໌ມັນດັກ<br>''<small>(ເລື່ອນຕຳແໜ່ງ)</small>''<br>{{flag|ມົງໂກລີ}} |ມາຣີອານີ ນາຕາລີ ຊາຄອນ ອັງກາຣີຕາ<br>''<small>(ເລື່ອນຕຳແໜ່ງ)</small>''<br>{{flag|ເວເນຊຸເອລາ}} | rowspan="2" |49 |- |ມິເຊລຕ໌ ນາຣ໌ມັນດັກ<br>''<small>(ເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງແທນ)</small>''<br>{{flag|ມົງໂກລີ}} |ມາຣີອານີ ນາຕາລີ ຊາຄອນ ອັງກາຣີຕາ<br>''<small>(ເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງແທນ)</small>''<br>{{flag|ເວເນຊຸເອລາ}} |ຣາເຄວລ ວານ ກູນ<br>''<small>(ເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງແທນ)</small>''<br>{{flag|ໂຮນລັງ}} |- |40 | 2019 |ໄຊເຢນເນ່ ຮິວສ໌ແມນ<br>{{flag|ESP}} |ເອໂອນນາ ຄອນສະຕານຊາ<br>{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} |ເຈສສິກາ ວິກໂຕເຣຍ ຊິອານຊິໂນ<br>{{flag|ການາດາ}} |ຄາໂຣລີນາ ຊູເລີຣ໌<br>{{flag|ບຣາຊິລ}} |ຟີໂອເຣລລາ ຄໍຣ໌ເຕຊ ອາຣ໌ເບນຊ໌<br>{{flag|ຄອສຕາລີກາ}} | 54 |- |41 | 2024 |ເຈເນລິສ ເລຢ໌ບາ<br>{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}} |ຄາເຣນ ໂຊຟີຢາ ນຸນເຍຊ<br>{{flag|ເມັກຊິໂກ}} |ເຊເລນາ ອາລີ<br>{{flag|ແບນຊິກ}} |ເບລສຊາ ເອຣິກາ ຟິເກໂຣອາ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ເຈນນິເຟີຣ໌ ໂພຣຄອບ<br>{{flag|ເຢຍລະມັນ}} | 33 |- |42 | 2025 |ອິຊາເບລາ ແຟຣ໌ນັນດິສ<br>{{flag|ບຣາຊິລ}} |ອານິຕາ ໂຣດ ໂກເມຊ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ບວອນຣັດ ມະນີຣັດ<br>{{flag|ໄທ}} |ຈານາ ຢັນເຊິນສ໌<br>{{flag|ແບນຊິກ}} |ເອລມີຣາ ວິລເດໂບຣ໌<br>{{flag|ໂຮນລັງ}} |ເຊບູ, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] | 43 |} == ຄອນຕິເນນທອລຄວີນ == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- ! ປີ !! ອາຟຣິກາ !! ອາເມຣິກາ !! ອາຊີ !! ອີຣົບ !! ໂອເຊອາເນຍ |- | 2019 | ມິແຊລ-ອງ ເມີນກາຕາ<br>{{flag|CMR}} | ເຈັສຊິກາ ຊິອານຊິໂນ<br>{{flag|ການາດາ}} | ໄຄຼຊາ ຄັສໂຕຣ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | ລໍຣາລິນ ເວີເມຍຊ໌<br>{{flag|ແບນຊິກ}} | ເຊລຊີ ມາຣ໌ຕິນ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |- | 2024 | ຊີຊູຣູໂອເກະ ຊັຟຟິເຊຍນ໌ ອະຣົວ<br>{{flag|ໄນຈີເຣຍ}} | ກາບຣິເອລາ ເດ ໄພວາ ປາດິຢາ<br>{{flag|ໂບລິເວຍ}} | ໂຊຟິຍາ ຊິງຄ໌<br>{{flag|ອິນເດຍ}} | ເຊເລນາ ອາລີ<br>{{flag|ແບນຊິກ}} | ເຄເຊຍ ລີ ລາເຣນັສ<br>{{flag|ກວມ}} |- | 2025 | ເບຈານດຣີ ລູເຣນສ໌<br>{{flag|ແອຟຣິກາໃຕ້}} | ມິເຊລລາ ວິນລາດ<br>{{flag|ເປຣູ}} | ອາຍຊະ ອາມິນີ<br>{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}} | ເອນມິຣາ ວິນເດໂບເອີ<br>{{flag|ໂຮນລັງ}} | ແຮນນາ ຄຣອສສ໌<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |} == ເພີ່ມເຕີມ == * [[ລາຍະການປະກວດຄວາມງາມ]] == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== <noinclude> [[ໝວດ:ແມ່ແບບການປະກວດນາງງາມ]] [[ໝວດ:ການປະກວດນາງງາມ]] </noinclude> idmmhl9sfr3rk8ej85bpd6116kbpef6 129680 129679 2026-08-06T13:54:01Z The Miss GEE 22326 /* ຄອນຕິເນນທອລຄວີນ */ 129680 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant | name = ມິສເອເຊຍແປຊິຟິກອິນເຕີເນຊັນແນລ | image = | size = 200px | caption = ມິສເອເຊຍແປຊິຟິກອິນເຕີເນຊັນແນລ | formation = 1968 | type = [[ການປະກວດນາງງາມ]] | headquarters= [[ມະນີລາ]] | location = {{flag|PHI}} | language = ອັງກິດ | membership = 60+ | website = [http://www.asiapacificquest.com/ ເວັບໄຊຢ່າງເປັນທາງການ] }} '''"ມິສເອເຊຍແປຊິຟິກອິນເຕີເນຊັນແນລ"''' ({{langx|en|Miss Asia Pacific International}}) ຫຼື ເອີ້ນໂດຍຍໍ່ວ່າ '''ມິສເອເຊຍແປຊິຟິກ''' ເປັນຕຳແໜ່ງສຳລັບຜູ້ຊະນະເລີດໃນການປະກວດຄວາມງາມລະດັບສາກົນຂອງທະວີບເອເຊຍ ເລີ່ມປະກວດຄັ້ງທຳອິດເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1968 ໂດຍໃຊ້ຊື່ວ່າ "ມິສເອເຊຍ" ({{langx|en|Miss Asia Quest}}) ໃນປີ ຄ.ສ. 1985 ການປະກວດໄດ້ປ່ຽນຊື່ເປັນ "ມິສເອເຊຍແປຊິຟິກ" ({{langx|en|Miss Asia Pacific Quest}}) ເພື່ອເປີດຮັບຜູ້ເຂົ້າປະກວດຈາກພູມິພາກແປຊິຟິກ ເຊັ່ນ [[ທະວີບອາເມຣິກາເໜືອ]] ແລະ [[ອາເມຣິກາໃຕ້]] ແລະ ໄດ້ປ່ຽນຊື່ເປັນ "ມິສເອເຊຍແປຊິຟິກອິນເຕີເນຊັນແນລ" ({{langx|en|Miss Asia Pacific International}}) ໃນປີ [[ຄ.ສ. 2005]] ເພື່ອໃຫ້ຄອບຄຸມປະເທດອື່ນໆ ທົ່ວໂລກຫຼາຍຍິ່ງຂຶ້ນ. == ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ == ໝາຍເຫດ: ການປະກວດໃນປີ 1965 ໃຊ້ຊື່ວ່າ ມິສເອເຊຍ (Miss Asia) ແລະ ໄດ້ປ່ຽນຊື່ເປັນ ມິສເອເຊຍເວັສທ໌ (Miss Asia Quest) ຕັ້ງແຕ່ປີ 1968 ຈົນເຖິງປີ 1983 ຈາກນັ້ນປ່ຽນຊື່ເປັນ ມິສເອເຊຍແປຊິຟິກ (Miss Asia Pacific Quest) ອີກຄັ້ງໃນປີ 1984 ຈົນເຖິງປີ 2003 ແລະ ໃນປີ 2005 ໄດ້ມີການປ່ຽນຊື່ເປັນຊື່ປະຈຸບັນຄື ມິສເອເຊຍແປຊິຟິກອິນເຕີເນຊັນແນລ (Miss Asia Pacific International). {| class="wikitable sortable" style="font-size: 80%; text-align:center;" | ! rowspan="2" |ຄັ້ງທີ ! rowspan="2" |ປີ ! rowspan="2" |ຜູ້ຊະນະ ! colspan="4" |ຮອງຊະນະເລີດ ! rowspan="2" |ສະຖານທີ່ ! rowspan="2" |ຜູ້ເຂົ້າແຂ່ງຂັນ |- ! ຮອງອັນດັບ 1 ! ຮອງອັນດັບ 2 ! ຮອງອັນດັບ 3 ! ຮອງອັນດັບ 4 |- |1 |1965 |ແອງເຈລາ ຟິລເມຣ໌<ref>{{Cite web|url=http://missasiapacifictitleholders.blogspot.com/2012/07/1965-miss-asia.html|title=1965 Miss Asia|language=en|access-date=2019-03-06}}</ref><br>{{flag|ມາເລເຊຍ}} |ເອສເຕີຣ໌ ເຊີຣິລ ດາ ຊິລວາ<br>{{flag|ຊີລອນ}} |ເຣຊູເຣັກຊິອອນ ວຽນຊອນ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ''}} |[[ມະນີລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |18 |- |2 | 1968 | ເມຊີ ຊີ<br>{{flag|ໄຕ້ຫວັນ}} |ແຄັສແຊນດຣາ ສະໄຕລ໌ສ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ອັດສຶມິ ອິເຄໂນະ<br>{{flag|ຍີ່ປຸ່ນ}} |ເຈນ ໂມໂຊ ເດ ໂກຢາ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ວະລິສະຣາ ຕ່າງວະຈີຣະຊີ<br>{{flag|ໄທ}} | rowspan="5" | ເຄຊອນຊິຕີ້, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |14 |- |3 | 1969 | ວອນ-ຄຍອງ ຊໍ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |ເຊີຣ໌ລີ ຊາ<br>{{flag|ໄຕ້ຫວັນ}} |ຊານດຣາ ແຈັກເກີລີນ ວານ ເກເຊລ<br>{{flag|ມາເລເຊຍ}} |ຈູລີ ແອນ ຮອດຈ໌<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ຟຣານເຊສ ມາຣ໌ກາເຣັດ ແຄຣ໌ຣິກ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |14 |- |4 | 1970 | ຊີນັດ ອາແມນ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ອາລິສ ທິອອງສັນ ຄຣິໂຊສໂຕໂມ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ອີວອນ ຮາວນານີ ຢັງ<br>{{flag|ຮາວາຍ}} |ແຄໂຣລິນ ດາດເນລລ໌<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ເຈີຣັລດີນ ເວນຟອດ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |15 |- |5 | 1971 | ຟລໍຣາ ບາຊາ<br>{{flag|ກວມ}} |ແຄໂຣລິນ ໂກມາຣາ ມາຊິໄບ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ຮົງ ຈອງ ຈາກ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |ກາຢາ ເທເຮັດຊິກ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ຊານດຣາ ວານ ລູນ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |14 |- |6 | 1972 | ເຈເນັດ ຄອດຕ໌ສ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ອີເວັດຕ໌ ມາຣີ ອັລຟອນ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ດໍຣິດ ບາຣ໌<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ວິເວຍນ ໂຮມິລຕອນ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |ສຸຣັງຍາ ກະຈ່າງສຸກ<br>{{flag|ໄທ}} |15 |- |7 | 1973 | ທາຣາ ແອນ ຟອນຊີກາ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ເນຮາມາ ຟັສສ໌<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ເລລີ ເຮຣາວາຕີ ຊູນໂດໂຣ<br>{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}} |ຈຸງ ຄຸມ ອົກ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |ເດໂບຣາ ເຊັກຄອມເບ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} | rowspan="8" | [[ມະນີລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |14 |- |8 | 1974 | ຊູຊີ ຄູຣ໌ຣີ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ເອເທລ ລໍ ເຫວ່ຍ ຕັກ<br>{{flagicon|Hong Kong| colonial}} [[ຮ່ອງກົງ]] |ປາຣິໂປລາ ເພັນສອນ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ລິຊາ ຊິນໂດໂຣ<br>{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}} |ເດບຣາ ໂຈເຊຟີນ ເດ ຊູຊາ<br>{{flag|ສິງກະໂປ}} |16 |- |9 | 1975 | ອີວາ ເຣຈີນາ ອາດນີ<br>{{flag|ປາປົວນິວກິນີ}} |ເບີຣ໌ນາເດັດຕ໌ ໄພລ໌<br>{{flag|ຕາຮີຕີ}} |ເຈນ ເຣລລີ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ດາຣ໌ລີນ ຊເວນຄີ<br>{{flag|ຊາມົວ}} |ລິນດາ ຄໍຣ໌<br>{{flag|ມາເລເຊຍ}} |18 |- |10 | 1976 | ແຈັກເກີລີນ ສະຕູອາຣ໌ຕ<br>{{flag|ສິງກະໂປ}} |ມາເອອາ ອາຕເກີຣ໌<br>{{flag|ຕາຮີຕີ}} |ແອນນາ ເອດຣຽນ ເບຣເດໄມເຢີຣ໌<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ແອນນາ ລຸຍຊາ ເດລກາໂດ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ມິເຊລ ແອນ ກລາສສ໌<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |17 |- |11 | 1977 | ລິນດາ ເອັມຣານ<br>{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}} |ມາຣຽນເນ ເດ ຊູຊາ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ເຮເລນ ເອນຈີ<br>{{flag|ສິງກະໂປ}} |ຢິຟັດ ເນັດເຊີຣ໌<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ຣິໂອ ດີອາດຊ໌<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |17 |- |12 | 1978 |ສິຣິພອນ ສະຫວ່າງລ້ຳ<br>{{flag|ໄທ}} |ເອພິຟາເນຍ ລັກມານ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ຮັນນາ ເອກເກີຣ໌ລິງ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ຈູລີ ແອນ ຄຣອບຟ໌ຕ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ຮິຊາໂກະ ທານາກະ<br>{{flag|ຍີ່ປຸ່ນ}} |15 |- |13 | 1979 | ໄອລາ ອັລຕັສ<br>{{flag|ຕຸຣກີ}} |ມໍຣີນ ມາຣີ ເລສໂຕຣ໌ຈອນ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ລໍເຣນ ເອສປີຣີດອນ ຊຸກຄ໌<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ລາຈິອາ ພີ. ອາຣ໌. ຊາຣ໌ມາ<br>{{flag|ສິງກະໂປ}} |ເທຣຊີ ຄຣິສໂຕເຟີຣ໌ຊອນ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |15 |- |14 | 1980 | ລໍເຣນ ເກຢ໌ ແມັກກຣາດີ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ໂຣດ ມາຣີ ເດ ເວຣາ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ແອນນີ່ ເຊິນ ເຈຍ ຊຸນ<br>{{flag|ສິງກະໂປ}} |ຄາຣາ ພອນລັອກ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |ມີນາ ຄອນດັສ<br>{{flag|ຕຸຣກີ}} |16 |- |15 | 1981 | ເບີຣ໌ນາດີນ ໂຣດ ຣາມານາຍັກ<br>{{flag|ສີລັງກາ}} |ຄິມເບີຣ໌ລີ ແອນ ແຄຣີ<br>{{flag|ກວມ}} |ຄໍຣີນ ເກລ ຄາຣ໌ວັລໂຮ<br>{{flag|ຮາວາຍ}} |ຄັງ ແຮ ຊຸກ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |ບີອາຕຣິສ ຮອກກິນສ໌<br>{{flag|ມາເລເຊຍ}} | rowspan="2" | ກົວລາລຳເປີ, [[ປະເທດມາເລເຊຍ|ມາເລເຊຍ]] |16 |- |16 | 1982 | ມາເຣຍ ຄາຣ໌ເມນ ຊາຣາໂກຊາ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ໂຣຊາ ມາເຣຍ ມີຊາ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |ທິພາວັນ ອັກຄະຣະພັນ<br>{{flag|ໄທ}} |ຊາຣອນ ເດ ຢອງ<br>{{flag|ສີລັງກາ}} |ມີ ອິນ ຄິມ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |14 |- |17 | 1983 | ກລໍເຣຍ ດີມາຍັກຍັກ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ດໍຣິດ ຄາດອຊ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ນາຊານ ຊັດຈີ<br>{{flag|ຕຸຣກີ}} |ໂຈແອນນາ ຈອນສ໌<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |ສິຣິວັນ ຫວັງວິໄລ<br>{{flag|ໄທ}} |[[ມະນີລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |14 |- |18 | 1984 | ເມເລັກ ເກີຣ໌ແກນ<br>{{flag|ຕຸຣກີ}} |ເກລ ແອນ ໂຈນສ໌<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |ເອລຊີ ໂອ ສະວີ ພິງ<br>{{flag|ສິງກະໂປ}} |ຣີນັດ ຮາດາຊີ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ຊູຊານ ຮອບຟ໌ແມນ<br>{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}} | ໄຄຣສຕ໌ເຊີຣ໌ຈ, [[ປະເທດນິວຊີແລນ|ນິວຊີແລນ]] |19 |- |19 | 1985 | ນູຣິດ ມິຊຣາຮີ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ລິນ ຈີ ຢອນ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |ລີເລຍນາ ທາເປຍ ຄັສຕີໂຢ<br>{{flag|ເປຣູ}} |ເອວາ ໄລ<br>{{flag|Hong Kong|colonial|name=ຮ່ອງກົງ}} |ເພີຣ໌ລາ ເພເຣຣາ ຟຣຸດເວີຣ໌ທ<br>{{flag|ກົວເຕມາລາ}} | ເກາະຮ່ອງກົງ |31 |- |20 | 1986 | ເຮເລນ ຄຣາວຟອດ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |ລີມ ຊູເອັດ ຄະວີ<br>{{flag|ສິງກະໂປ}} |ສາຣາຣັດ ຣຸມເຮືອງວົງ<br>{{flag|ໄທ}} |ນີນ່າ ລີ ຈີ<br>{{flag|Hong Kong|colonial|name=ຮ່ອງກົງ}} |ນີລູເຟີຣ໌ ອາປາຍດິນ<br>{{flag|ຕຸຣກີ}} | ເກົ່າລຸງ, [[ຮົງກົງ|ຮ່ອງກົງ]] |32 |- |21 | 1987 | ຊິລິນີອາ ພຣາດາ ອາຄອດສະຕາ<br>{{flag|ປານາມາ}} |ອານາ ຄໍຣີນາ ບູຣ໌ໂກສ ເດລ ຣິໂອ<br>{{flag|ເມັກຊິໂກ}} |ໂທນີ ເຈນ ຟຣານເຊສ ພີເຕີຣ໌ສ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ຊອຍ ອຸນ-ຮີ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |ນິຣິລ ເອລີໂຢວິຊ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} | ເກາະຮ່ອງກົງ |30 |- |22 | 1988 |ປຣີຍານຸຊ ປານປະດັບ<br>{{flag|ໄທ}} |ເອລຊີ ກວາດາລູເປ ອາເຊເວສ ກູຣ໌ໂຣລາ<br>{{flag|ເມັກຊິໂກ}} |ເຣວີຕັລ ມໍ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ຟາດມາ ອາເນຍ<br>{{flag|ໄຊປຣັສເໜືອ}} |ມີ ຣິມ ຄິມ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} | rowspan="2" | ເກົ່າລຸງ, [[ຮົງກົງ|ຮ່ອງກົງ]] |32 |- |23 | 1989 | ລໍຣ໌ນາ ເລກັສພີ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ມິຣຽມ ທູເຮຍອາວາ<br>{{flag|ຕາຮີຕີ}} |ກາລິດ ຟາຣ໌ເບີຣ໌<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ກລໍເຣຍ ເພໂຕຣວິກ<br>{{flag|ການາດາ}} |ແອນ ສີແກ້ວ<br>{{flag|ໄທ}} |31 |- |24 | 1992 | ຕາລີ ເບນ-ຮາຣັຊ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ຊຸຕິມາ ນິຣັນສິດທິຣັດ<br>{{flag|ໄທ}} |ມຸດຢາ ລັກຊາ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ອິງກຣິດ ມາຕີ ໂມລ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |ຄິສຊາຣ໌ເນ ວອດຊອນ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} | rowspan="2" | [[ມະນີລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |24 |- |25 | 1993 | ມິເຊລ ອັລດານາ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ນາມຣາຕາ ຊິຣອດຄາຣ໌<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ໂມນິກາ ເຣເຍສ<br>{{flag|ຊິລີ}} |ມາເຣຍ ເທເຣຊາ ອະລາກອນ<br>{{flag|ເມັກຊິໂກ}} |ລາເວຍນ່າ ຕັນ ໂປ້ ຫຼິງ<br>{{flag|ມາເລເຊຍ}} |23 |- |26 | 1994 | ເຈສສິກາ ວາເນສຊາ ຕາພີອາ<br>{{flag|ເປຣູ}} |ຄາຣ໌ລາ ຄອນເຕຣຣັສ ເອດສະຕຣາດາ<br>{{flag|ເມັກຊິໂກ}} |ອອສເລັມ ເມເຕ<br>{{flag|ຕຸຣກີ}} |ນາທາລີ ໂຄເຮນ<br>{{flag|ອິດສະຣາແອນ}} |ໄວເຮເຣ ລີຮາເທລ<br>{{flag|ໄຕ້ຫວັນ}} | ເຊບູ, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |26 |- |27 | 1995 | ມີ-ຈຸງ ຍຸນ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |ຣູຈິຕຣາ ມັລໂຮຕຣາ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ເຊຽວ-ຜິງ ເຈິນ<br>{{flag|ໄຕ້ຫວັນ}} |ໂຣຊີໂອ ເດລ ພິລາຣ໌ ອາເບັດ<br>{{flag|ເປຣູ}} |ເປຣວີທາ ທິຍາກາຣາຈາ<br>{{flag|ມາເລເຊຍ}} | ບາກິໂອ, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |27 |- |28 | 1996 | ກາເບຣຍລາ ອາກີລາຣ໌<br>{{flag|ຄອສຕາລີກາ}} |ມາຣິລິນ ມາຣິສເຕລາ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ເມຍນ່າ ຊອມເມີຣ໌ສ<br>{{flag|ຕາຮີຕີ}} |ມາຣຽລ ໂອກັມໂປ<br>{{flag|ເປຣູ}} |ເຄນຍາ ເມໄລສ<br>{{flag|ປານາມາ}} | ຊູບິກ, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |27 |- |29 | 1997 |ວໍຣະຣັດ ສຸວັນຣັດ<br>{{flag|ໄທ}} |ດິວຢາ ເຈົາຮານ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ແນນຊີ ເວໂຣນິກາ ເພໂອມາ ອາເກນີເລຣ໌<br>{{flag|ຕາຮີຕີ}} |ເຄີຣ໌ຣີ ອາເນຍຕາ ລູຄັສ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ກາເບຣຍລາ ເດ ລາ ລຸຊ ເດ ຮີເຄເຣນ ລາໂກສ<br>{{flag|CHL}} | ດາເວົາ, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |25 |- |30 | 1998 | ກີຊາ ອັລວາຣາໂດ<br>{{flag|ຄອສຕາລີກາ}} |ລູຣ໌ເດສ ລີວິດສ໌<br>{{flag|ປານາມາ}} |ປຣິຢາ ເນີຣ໌<br>{{flag|ຟິຈິ}} |ຄລາຣາ ລີຊີ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ເມຕົວ ເຮໂມອານາ<br>{{flag|ຕາຮີຕີ}} | ຄລາກ, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |25 |- |31 | 1999 | ຈູເລຍນາ ອາແຣນໂກ<br>{{flag|ໂຄລັມເບຍ}} |ແອນນາ ທາທາຣິນເຊວາ<br>{{flag|ລັດເຊຍ}} |ເອມີ່ ໂທຣັອດຕ໌<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ຫວັນ ຫວັງ-ເຟີຍ<br>{{flag|ໄຕ້ຫວັນ}} |ລີແອນນ໌ ແຄເທອີຣີນ ຊໍຣ໌ບີ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} | rowspan="2" | ເຄຊອນຊິຕີ້, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |25 |- |32 | 2000 | ດຽຍ ມີຣ໌ຊາ ແຮນດຣິຊ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ມາຣຽນເນລາ ຊາລາຊາຣ໌ ກີຢຽນ<br>{{flag|ປານາມາ}} |ວິນເຕີຣ໌ ໂນເອລ ວໍຊິງຕັນ<br>{{flag|ອົດສະຕະຣາລີ}} |ອາເລັກຊານດຣາ ມາເຣຍ ຣີວັສ<br>{{flag|ESA}} |ຄະນຶງນິດ ອິນອ່ອງ<br>{{flag|ໄທ}} |23 |- |33 | 2001 | ລູເຊຍນາ ລຸຍຊາ ຟາຣ໌ແຟນ<br>{{flag|ເປຣູ}} |ລິເສັດຕ໌ ວິຢານຸເອວາ ຢິເມເນຊ<br>{{flag|ເມັກຊິໂກ}} |ວັນວິສາ ຄຳແດງໃຫຍ່<br>{{flag|ໄທ}} |ຄາໂຣລ ອິເນສ ເດ ລາ ໂຕຣ໌ເຣ ພິນນິລລາ<br>{{flag|ໂຄລັມເບຍ}} |ດາຣ໌ລີນ ຄາຣ໌ບຸງໂຄ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | ມາກາຕີ, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |19 |- |34 | 2002 | ໂຊ-ຢຸນ ຄິມ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |ເຄເຊເນຍ ໂວໂຄຟາ<br>{{flag|ລັດເຊຍ}} |ທີນາ ຊາດວັລ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ມິເຣຍມ ຊານ ໂຮເຊ ຊຸຍ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ໄອຊ໌ວາຣ໌ຢາ ຊຸກເດໂອ<br>{{flag|ຟິຈິ}} |[[ມະນີລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |25 |- |35 | 2003 | ທັດຍານາ ນິກີຕີນາ<br>{{flag|ລັດເຊຍ}} |ໂຊນັລ ຣາວັດ<br>{{flag|ອິນເດຍ}} |ແອນເດຣຍ ໂອວາເຣສ ໂລເພຊ<br>{{flag|ຄອສຕາລີກາ}} |ເທຣຊີ ຟຣອຍນດ໌ຕ<br>{{flag|ເປຣູ}} |ຊາມານທາ ຫວ່ອງ ໄວ ເຢັງ<br>{{flag|ມາເລເຊຍ}} |ເຄຊອນຊິຕີ້, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |25 |- | rowspan="2" |36 | rowspan="2" | 2005 |ເລໂອນໍຣາ ຈິເມເນຊ<br>''<small>(ຖືກຖອດຖອນຕຳແໜ່ງ)</small>''<br>{{flag|ຄອສຕາລີກາ}} |ເຢຟເກນີຢາ ລາໂພວາ<br>''<small>(ເລື່ອນຕຳແໜ່ງ)</small>''<br>{{flag|ລັດເຊຍ}} |ຈາງ ລີ່ ຢູ<br>''<small>(ເລື່ອນຕຳແໜ່ງ)</small>''<br>{{flag|ຈີນ}} |ຄເລາດີຢາ ອໍຕິຊ ເດ ເຊວັລໂລສ<br>''<small>(ເລື່ອນຕຳແໜ່ງ)</small>''<br>{{flag|ເປຣູ}} |ເຈດາ ເຮຣ໌ນານເດຊ<br>''<small>(ເລື່ອນຕຳແໜ່ງ)</small>''<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | rowspan="2" |ອູ່ຮັ່ນ, [[ປະເທດຈີນ|ຈີນ]] | rowspan="2" |52 |- | ເຢຟເກນີຢາ ລາໂພວາ<br><small>''(ເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງແທນ)''</small>''<br>''{{flag|ລັດເຊຍ}} |ຈາງ ລີ່ ຢູ<br><small>''(ເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງແທນ)''</small><br>{{flag|ຈີນ}} |ຄເລາດີຢາ ອໍຕິຊ ເດ ເຊວັລໂລສ<br><small>''(ເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງແທນ)''</small><br>{{flag|ເປຣູ}} |ເຈດາ ເຮຣ໌ນານເດຊ <br><small>''(ເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງແທນ)''</small><br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ''}} |- |37 | 2016 |ເທສສ້າ ເຮເລນ່າ ລີ ຄອດຈ໌<br>{{flag|ໂຮນລັງ}} |ຊະວັນຢາ ຖະໜອມວົງ<br>{{flag|ໄທ}} |ກາເນຍລ ອາຄຣິຊາ ອາຕຸນ ຄຣິຊນານ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ເຟລິເຊຍ ເຈີຣ໌ຈ<br>{{flag|ໝູ່ເກາະຄຸກ}} |ຄິມ ໂຊ-ຢອນ<br>{{flag|ເກົາຫຼີໃຕ້}} |[[ປາລາວັນ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |40 |- |38 | 2017 | ຟຣານຊີລລີ ອໍຣິເກສ<br>{{flag|ບຣາຊິລ}} |ອາຄາເຊຍ ວອກເກີຣ໌<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |ວາເລເຣຍ ຄາຣ໌ໂດນາ<br>{{flag|ຮອນດູຣັສ}} |ມໍເກນ ໂດເອລວີດຕ໌<br>{{flag|ໂຮນລັງ}} |ໄອລີນ ເດ ເວຣາ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | rowspan="5" | [[ມະນີລາ]], [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] |42 |- | rowspan="2" |39 | rowspan="2" | 2018 | rowspan="2" | ຊາຣີຟາ ໂອມາຣ໌ ອາຄີລ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | rowspan="2" |ກາເບຣຍລາ ປັລມາ<br>{{flag|ບຣາຊິລ}} |ເມລານີຢາ ກອນຊາເລສ<br>''<small>(ຖືກຖອດຖອນຕຳແໜ່ງ)</small>''<br>{{flag|ຄອສຕາລີກາ}} |ມິເຊລຕ໌ ນາຣ໌ມັນດັກ<br>''<small>(ເລື່ອນຕຳແໜ່ງ)</small>''<br>{{flag|ມົງໂກລີ}} |ມາຣີອານີ ນາຕາລີ ຊາຄອນ ອັງກາຣີຕາ<br>''<small>(ເລື່ອນຕຳແໜ່ງ)</small>''<br>{{flag|ເວເນຊຸເອລາ}} | rowspan="2" |49 |- |ມິເຊລຕ໌ ນາຣ໌ມັນດັກ<br>''<small>(ເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງແທນ)</small>''<br>{{flag|ມົງໂກລີ}} |ມາຣີອານີ ນາຕາລີ ຊາຄອນ ອັງກາຣີຕາ<br>''<small>(ເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງແທນ)</small>''<br>{{flag|ເວເນຊຸເອລາ}} |ຣາເຄວລ ວານ ກູນ<br>''<small>(ເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງແທນ)</small>''<br>{{flag|ໂຮນລັງ}} |- |40 | 2019 |ໄຊເຢນເນ່ ຮິວສ໌ແມນ<br>{{flag|ESP}} |ເອໂອນນາ ຄອນສະຕານຊາ<br>{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} |ເຈສສິກາ ວິກໂຕເຣຍ ຊິອານຊິໂນ<br>{{flag|ການາດາ}} |ຄາໂຣລີນາ ຊູເລີຣ໌<br>{{flag|ບຣາຊິລ}} |ຟີໂອເຣລລາ ຄໍຣ໌ເຕຊ ອາຣ໌ເບນຊ໌<br>{{flag|ຄອສຕາລີກາ}} | 54 |- |41 | 2024 |ເຈເນລິສ ເລຢ໌ບາ<br>{{flag|ສະຫະລັດອາເມລິກາ}} |ຄາເຣນ ໂຊຟີຢາ ນຸນເຍຊ<br>{{flag|ເມັກຊິໂກ}} |ເຊເລນາ ອາລີ<br>{{flag|ແບນຊິກ}} |ເບລສຊາ ເອຣິກາ ຟິເກໂຣອາ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ເຈນນິເຟີຣ໌ ໂພຣຄອບ<br>{{flag|ເຢຍລະມັນ}} | 33 |- |42 | 2025 |ອິຊາເບລາ ແຟຣ໌ນັນດິສ<br>{{flag|ບຣາຊິລ}} |ອານິຕາ ໂຣດ ໂກເມຊ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} |ບວອນຣັດ ມະນີຣັດ<br>{{flag|ໄທ}} |ຈານາ ຢັນເຊິນສ໌<br>{{flag|ແບນຊິກ}} |ເອລມີຣາ ວິລເດໂບຣ໌<br>{{flag|ໂຮນລັງ}} |ເຊບູ, [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]] | 43 |} == ຄອນຕິເນນທອລຄວີນ == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- ! ປີ !! '''ອາຟະລິກ'''!! ອາເມຣິກາ !! ອາຊີ !! ເອີລົບ !! ໂອເຊອາເນຍ |- | 2019 | ມິແຊລ-ອງ ເມີນກາຕາ<br>{{flag|CMR}} | ເຈັສຊິກາ ຊິອານຊິໂນ<br>{{flag|ການາດາ}} | ໄຄຼຊາ ຄັສໂຕຣ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | ລໍຣາລິນ ເວີເມຍຊ໌<br>{{flag|ແບນຊິກ}} | ເຊລຊີ ມາຣ໌ຕິນ<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |- | 2024 | ຊີຊູຣູໂອເກະ ຊັຟຟິເຊຍນ໌ ອະຣົວ<br>{{flag|ໄນຈີເຣຍ}} | ກາບຣິເອລາ ເດ ໄພວາ ປາດິຢາ<br>{{flag|ໂບລິເວຍ}} | ໂຊຟິຍາ ຊິງຄ໌<br>{{flag|ອິນເດຍ}} | ເຊເລນາ ອາລີ<br>{{flag|ແບນຊິກ}} | ເຄເຊຍ ລີ ລາເຣນັສ<br>{{flag|ກວມ}} |- | 2025 | ເບຈານດຣີ ລູເຣນສ໌<br>{{flag|ແອຟຣິກາໃຕ້}} | ມິເຊລລາ ວິນລາດ<br>{{flag|ເປຣູ}} | ອາຍຊະ ອາມິນີ<br>{{flag|ອິນໂດເນເຊຍ}} | ເອນມິຣາ ວິນເດໂບເອີ<br>{{flag|ໂຮນລັງ}} | ແຮນນາ ຄຣອສສ໌<br>{{flag|ນູແວນ​ເຊລັງ}} |} == ເພີ່ມເຕີມ == * [[ລາຍະການປະກວດຄວາມງາມ]] == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== <noinclude> [[ໝວດ:ແມ່ແບບການປະກວດນາງງາມ]] [[ໝວດ:ການປະກວດນາງງາມ]] </noinclude> jvh0ngwul63fcmgeshh6m6cd0t48ryx 0 13751 129681 121622 2026-08-06T14:05:37Z The Miss GEE 22326 129681 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = ມິສຢູໄນເຕັດຄອນຕິເນນສ໌ | image = Miss Continentes Unidos.png | image_border = | image_size = | caption = | map = | former_name = {{ubl|ມິສຄອນຕິເນນເຕອາເມຣິກາໂນ|ມິສຄອນຕິເນນເຕສອູນີໂດສ}} | map_size = | map_caption = | formation = {{sda|2006}} | type = | purpose = ການປະກວດນາງງາມ | headquarters = [[ກວາຢາກິລ]] (Guayaquil) | location = [[ປະເທດເອກວາດໍ|ເອກວາດໍ]] | language = {{hlist|ອັງກິດ|ແອັດສະປາຍ}} | leader_title = ປະທານອົງກອນ | leader_name = ມາຣີອາ ເດລ ຄາຣ໌ເມນ ເດ ອາກວາໂຢ (Maria del Carmen de Aguayo) | membership = | affiliations = | num_staff = | budget = 1 ລ້ານ [[ດອນລາສະຫະລັດ|USD]] | website = {{URL|www.misscontinenteunidos.com}} }} '''ມິສຢູໄນເຕັດຄອນຕິເນນສ໌''' ({{lang-en|Miss United Continents}}, {{lang-es|Miss Continentes Unidos}}) ຫຼື ໃນອະດີດຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່ '''ມິສຄອນຕິເນນເຕອາເມຣິກາໂນ''' ({{lang-es|Miss Continente Americano}}) ເປັນການປະກວດນາງງາມລະດັບສາກົນທີ່ຈັດຂຶ້ນເປັນປະຈຳທຸກປີມາຕັ້ງແຕ່ປີ 2006.<ref name="MCU" /><ref name="ElSol" /> ຜູ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງ ມິສຢູໄນເຕັດຄອນຕິເນນສ໌ ຄົນປັດຈຸບັນຄື [[ໂຈແອນນາ ຄາເມລເລ ແມຣ໌ຄາໂດ]] (Joanna Camelle Mercado) ຈາກປະເທດຟີລິບປິນ ເຊິ່ງໄດ້ຮັບມົງກຸດເມື່ອວັນທີ 7 ສິງຫາ 2022 ณ ເມືອງ[[ປອກໂຕວີເອໂຮ]] (Portoviejo) ປະເທດເອກວາດໍ. == ເບື້ອງຫຼັງ ແລະ ປະຫວັດ == ການປະກວດຈັດຂຶ້ນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 2006 ภายใต้ຊື່ "ມິສຄອນຕິເນນເຕອາເມຣິກາໂນ" ໂດຍໃນໄລຍະທຳອິດຈຳກັດສິດຜູ້ເຂົ້າປະກວດສະເພາະປະເທດໃນພູມິພາກອາເມຣິກາລາຕິນ ເທົ່ານັ້ນ. ຕໍ່ມາໃນປີ 2013 ໄດ້ປ່ຽນຊື່ການປະກວດເປັນ "ມິສຢູໄນເຕັດຄອນຕິເນນສ໌" ພ້ອມທັງເປີດໂອກາດໃຫ້ຜູ້ເຂົ້າປະກວດຈາກທົ່ວທຸກພູມິພາກທົ່ວໂລກສາມາດເຂົ້າຮ່ວມແຂ່ງຂັນໄດ້.<ref name="UOL" /> ການປະກວດສ່ວນໃຫຍ່ຈັດຂຶ້ນທີ່ເມືອງກວາຢາກິລ ປະເທດເອກວາດໍ ໂດຍໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກເທດສະບານເມືອງກວາຢາກິລ.<ref name="UOL" /><ref name="ElPais">{{Citation| last =| first =| year =2019| title =Josseline Camacho de la Villa al Miss Continentes|trans-title=Josseline Camacho de la Villa to Miss Continents | language = Spanish| publisher=Inquirer.net|url=https://elpais.bo/sociales/20190921_josseline-camacho-de-la-villa-al-miss-continentes.html| access-date = 13 March 2023}}</ref> ນອກຈາກນີ້ ການປະກວດຍັງໄດ້ຮັບການຖ່າຍທອດສົດຜ່ານທາງໂທລະພາບ [[Gamavisión|GamaTV]] ເຊິ່ງເປັນຜູ້ຮ່ວມຈັດງານ.<ref name="UOL" /><ref name="MCU">{{Citation| last =| first =| year =2014| title =Nuestra Historia | trans-title=Our history | publisher=Miss Continente Unidos| url=https://www.misscontinenteunidos.com/index.php/historia| archive-url=https://web.archive.org/web/20140419062446/http://www.misscontinenteunidos.com/index.php/historia| url-status=usurped| archive-date=April 19, 2014| access-date = 13 March 2023}}</ref><ref name="ElSol" /><ref name="Extra">{{Citation| last =Giler| first =Alejandro| year =2022| title =Portoviejo: 25 candidates for Miss United Continents paraded on a brilliant catwalk|trans-title=Portoviejo: 25 candidates for Miss United Continents paraded on a brilliant catwalk | language = Spanish| publisher=Extra.ec|url=https://www.extra.ec/noticia/farandula/portoviejo-25-candidatas-miss-continentes-unidos-desfilaron-brillante-pasarela-70712.html| access-date = 13 March 2023}}</ref> ການປະກວດມີວັດຖຸປະສົງຫຼັກເພື່ອສ້າງຄວາມສາມັກຄີລະຫວ່າງປະເທດຕ່າງໆ ຜ່ານຕົວແທນນາງງາມ ແລະ ສົ່ງເສີມການທ່ອງທ່ຽວຂອງເມືອງກວາຢາກິລ.<ref name="ElSol" /><ref name="MCU" /> ຜູ້ຊະນະການປະກວດຈະໄດ້ຮັບມົງກຸດເງິນຊຸບທອງຄຳປະດັບອັນມະນີ ເຊິ່ງອອກແບບໂດຍ ຄຣິສຕຽນ ຄິນເຕໂຣສ (Christian Quinteros) ພ້ອມເງິນລາງວັນ 6,000 ໂດລາສະຫະລັດ ແລະ ລາງວັນອື່ນໆ ຈາກຜູ້ສະໜັບສະໜູນ.<ref name="MCU" /> ຜູ້ເຂົ້າປະກວດຈະຖືກປະເມີນຈາກຄວາມງາມ, ຄວາມສະຫງ່າງາມ ແລະ ປະຕິພານໄຫວພິບ.<ref name="ElSol">{{Citation| last =| first =| year =2022| title =Ayram Ortiz...|trans-title=Ayram Ortiz..| language = Spanish| publisher= El Sol|url=https://www.elsoldehermosillo.com.mx/gossip/ayram-ortiz-lucio-como-la-diosa-del-mar-de-cortes-en-el-certamen-miss-continentes-unidos-8680196.html| access-date = 13 March 2023}}</ref> ໂດຍເປີດຮັບຜູ້ເຂົ້າປະກວດທີ່ເປັນຜູ້ຊະນະ ຫຼື ເປັນຮອງຊະນະເລີດຈາກເວທີປະກວດລະດັບຊາດ ເຊັ່ນ [[ມິສຢູນີເວີຣ໌ສ]], [[ມິສເວີນ]], [[ມິສອິນເຕີເນຊັນແນລ]] ແລະ [[ມິສເອີຣ໌ທ]].<ref name="El Com">{{Citation| last =| first =| year =2017| title =Candidatas a Miss Continentes Unidos protagonizan desfile en Guayaquil| trans-title=Candidates for Miss United Continents star in parade in Guayaquil | language = Spanish| publisher= El Comercio |url=https://www.elcomercio.com/tendencias/entretenimiento/candidatas-misscontinentesunidos-desfile-guayaquil-certamen.html| access-date = 13 March 2023}}</ref> == ຄຸນສົມບັດຜູ້ເຂົ້າປະກວດ == ຜູ້ເຂົ້າປະກວດຕ້ອງມີຄຸນສົມບັດຕາມຂໍ້ກຳນົດ ເຊັ່ນ ມີອາຍຸບໍ່ເກີນ 27 ປີ, ຍັງບໍ່ທັນມີລູກ ແລະ ບໍ່ມີຮອຍສັກ ຫຼື ການເຈາະຮ່າງກາຍທີ່ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນ.<ref name="MCU" /> == ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງລ່າສຸດ == {{ບົດຄວາມຫລັກ2|ລາຍຊື່ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງມິສຍູໄນເຕັດຄອນຕິເນນ}} {| class="wikitable" style="text-align:left; font-size: 9pt; line-height:22px;" !ປີ !ປະເທດ/ດິນແດນ !ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ !ສະຖານທີ່ຈັດການປະກວດ !ຈຳນວນປະເທດທີ່ເຂົ້າປະກວດ |- | 2018 |{{flag|ເມັກຊິໂກ}} | Yamil Andrea | rowspan="5" |{{flagicon|ເອກົວດໍ}} [[ກົວຍາກິລ]], [[ປະເທດເອກົວດໍ|ເອກົວດໍ]] | 32 |- | 2017 |{{flag|ລັດເຊຍ}} | Tatiana Tsimfer | 33 |- | 2016 |{{flag|ຟິລິບປິນ}} | Jeslyn David Santos<ref>{{cite web|url=http://www.rappler.com/life-and-style/specials/147284-jeslyn-santos-miss-united-continents-2016|title=PH bet Jeslyn Santos wins Miss United Continents 2016|publisher=''Rappler''|date=25 September 2016|accessdate=12 Oktober 2016}}</ref> | 28 |- | 2015 |{{flag|ບຣາຊິວ}} | Nathália Paiva Lago<ref>{{cite web|url=http://asbel245.blogspot.com/2015/09/nathalia-lago-de-brasil-es-coronada.html|title=Nathalia Lago de Brasil es coronada Miss Continentes Unidos|date=13 September 2015|language=Bahasa Spanyol|publisher=''Beauties of the World''|access-date=21 ມັງກອນ 2019|archive-date=2 ກຸມພາ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202073254/http://asbel245.blogspot.com/2015/09/nathalia-lago-de-brasil-es-coronada.html|url-status=dead}}</ref> | 28 |- | 2014 |{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} | Geisha Nathalie Montes de Oca Robles | 31 |} == ຮອງຊະນະເລີດ == {{ບົດຄວາມຫລັກ2|ລາຍຊື່ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງຮອງຊະນະເລີດມິສຍູໄນເຕັດຄອນຕິເນນ}} {| border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 85%; text-align:center;" |- style="color:white; background:#787878;" ! width="10" |ປີ ! width="160" |ຮອງອັນດັບ 1 ! width="160" |ຮອງອັນດັບ 2 ! width="160" |ຮອງອັນດັບ 3 ! width="160" |ຮອງອັນດັບ 4 ! width="160" |ຮອງອັນດັບ 5 |- |2018 | Simone Gadegaard Andersen<br>{{flag|ເດນໝາກ}} | Ana Catalina Mouthón Porto<br>{{flag|ໂຄລັອມເບຍ}} | Cynthia Ruz López Escobar<br>{{flag|ສະເປນ}} | Belinde Bella Schreuder<br>{{flag|ອາຟຣິກາໃຕ້}} | Nantapak Kraiha<br>{{flag|ໄທ}} |- |2017 | Alina Pigun<br>{{flag|ຢູເຄຣນ}} | Roxana Reyes Herrera<br>{{flag|ເມັກຊິໂກ}} | Aoom Thaweeporn<br>{{flag|ໄທ}} | Yenifer Hernández Jaimes<br>{{flag|ໂຄລັອມເບຍ}} | Jeisy Lucía Rodríguez Estévez<br>{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} |- |2016 | Mette Riis Sørensen<br>{{flag|ເດນໝາກ}} | Lopamudra Raut<br>{{flag|ອິນເດຍ}} | Taynara Santana Gargantini<br>{{flag|ບຣາຊິວ}} | Cynthia Lizeth Duque Garza<br>{{flag|ເມັກຊິໂກ}} | Rita Marianne Silvestre Mogollón<br>{{flag|ປານາມາ}} |- |2015 | Daniela Andrea Castañeda Pardo<br>{{flag|ໂຄລັອມເບຍ}} | Myriam Carolina Arévalos Villalba<br>{{flag|ປາຣາກວາຍ}} | María Elisa Padilla Cardoso<br>{{flag|ເອກົວດໍ}} | Sushrii Shreya Mishraa<br>{{flag|ອິນເດຍ}} | Kimberly Altagracia Castillo Mota<br>{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} |- |2014 | Wi May Nava Marquez<br>{{flag|ເວເນຊູເອລາ}} | Gail Nicole Da Silva<br>{{flag|ອິນເດຍ}} | Paula Ruiz Quiroga<br>{{flag|ໂຄລັອມເບຍ}} | Anna Sardyga<br>{{flag|ຢູເຄຣນ}} | Julia Laura Andrea Frison Paredes<br>{{flag|ປາຣາກວາຍ}} |} == ເພີ່ມເຕີມ == *[[ລາຍະການປະກວດຄວາມງາມ]] == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== <noinclude> [[ໝວດ:ແມ່ແບບການປະກວດນາງງາມ]] [[ໝວດ:ການປະກວດນາງງາມ]] </noinclude> i17kb3v1bdyedqveky1ntpnjnkl2vwc 129682 129681 2026-08-06T14:22:32Z The Miss GEE 22326 /* ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງລ່າສຸດ */ 129682 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = ມິສຢູໄນເຕັດຄອນຕິເນນສ໌ | image = Miss Continentes Unidos.png | image_border = | image_size = | caption = | map = | former_name = {{ubl|ມິສຄອນຕິເນນເຕອາເມຣິກາໂນ|ມິສຄອນຕິເນນເຕສອູນີໂດສ}} | map_size = | map_caption = | formation = {{sda|2006}} | type = | purpose = ການປະກວດນາງງາມ | headquarters = [[ກວາຢາກິລ]] (Guayaquil) | location = [[ປະເທດເອກວາດໍ|ເອກວາດໍ]] | language = {{hlist|ອັງກິດ|ແອັດສະປາຍ}} | leader_title = ປະທານອົງກອນ | leader_name = ມາຣີອາ ເດລ ຄາຣ໌ເມນ ເດ ອາກວາໂຢ (Maria del Carmen de Aguayo) | membership = | affiliations = | num_staff = | budget = 1 ລ້ານ [[ດອນລາສະຫະລັດ|USD]] | website = {{URL|www.misscontinenteunidos.com}} }} '''ມິສຢູໄນເຕັດຄອນຕິເນນສ໌''' ({{lang-en|Miss United Continents}}, {{lang-es|Miss Continentes Unidos}}) ຫຼື ໃນອະດີດຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່ '''ມິສຄອນຕິເນນເຕອາເມຣິກາໂນ''' ({{lang-es|Miss Continente Americano}}) ເປັນການປະກວດນາງງາມລະດັບສາກົນທີ່ຈັດຂຶ້ນເປັນປະຈຳທຸກປີມາຕັ້ງແຕ່ປີ 2006.<ref name="MCU" /><ref name="ElSol" /> ຜູ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງ ມິສຢູໄນເຕັດຄອນຕິເນນສ໌ ຄົນປັດຈຸບັນຄື ໂຈແອນນາ ຄາເມລເລ ແມຣ໌ຄາໂດ (Joanna Camelle Mercado) ຈາກປະເທດຟີລິບປິນ ເຊິ່ງໄດ້ຮັບມົງກຸດເມື່ອວັນທີ 7 ສິງຫາ 2022 ณ ເມືອງປອກໂຕວີເອໂຮ (Portoviejo) ປະເທດເອກວາດໍ. == ເບື້ອງຫຼັງ ແລະ ປະຫວັດ == ການປະກວດຈັດຂຶ້ນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 2006 ภายใต้ຊື່ "ມິສຄອນຕິເນນເຕອາເມຣິກາໂນ" ໂດຍໃນໄລຍະທຳອິດຈຳກັດສິດຜູ້ເຂົ້າປະກວດສະເພາະປະເທດໃນພູມິພາກອາເມຣິກາລາຕິນ ເທົ່ານັ້ນ. ຕໍ່ມາໃນປີ 2013 ໄດ້ປ່ຽນຊື່ການປະກວດເປັນ "ມິສຢູໄນເຕັດຄອນຕິເນນສ໌" ພ້ອມທັງເປີດໂອກາດໃຫ້ຜູ້ເຂົ້າປະກວດຈາກທົ່ວທຸກພູມິພາກທົ່ວໂລກສາມາດເຂົ້າຮ່ວມແຂ່ງຂັນໄດ້.<ref name="UOL" /> ການປະກວດສ່ວນໃຫຍ່ຈັດຂຶ້ນທີ່ເມືອງກວາຢາກິລ ປະເທດເອກວາດໍ ໂດຍໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກເທດສະບານເມືອງກວາຢາກິລ.<ref name="UOL" /><ref name="ElPais">{{Citation| last =| first =| year =2019| title =Josseline Camacho de la Villa al Miss Continentes|trans-title=Josseline Camacho de la Villa to Miss Continents | language = Spanish| publisher=Inquirer.net|url=https://elpais.bo/sociales/20190921_josseline-camacho-de-la-villa-al-miss-continentes.html| access-date = 13 March 2023}}</ref> ນອກຈາກນີ້ ການປະກວດຍັງໄດ້ຮັບການຖ່າຍທອດສົດຜ່ານທາງໂທລະພາບ GamaTV ເຊິ່ງເປັນຜູ້ຮ່ວມຈັດງານ.<ref name="UOL" /><ref name="MCU">{{Citation| last =| first =| year =2014| title =Nuestra Historia | trans-title=Our history | publisher=Miss Continente Unidos| url=https://www.misscontinenteunidos.com/index.php/historia| archive-url=https://web.archive.org/web/20140419062446/http://www.misscontinenteunidos.com/index.php/historia| url-status=usurped| archive-date=April 19, 2014| access-date = 13 March 2023}}</ref><ref name="ElSol" /><ref name="Extra">{{Citation| last =Giler| first =Alejandro| year =2022| title =Portoviejo: 25 candidates for Miss United Continents paraded on a brilliant catwalk|trans-title=Portoviejo: 25 candidates for Miss United Continents paraded on a brilliant catwalk | language = Spanish| publisher=Extra.ec|url=https://www.extra.ec/noticia/farandula/portoviejo-25-candidatas-miss-continentes-unidos-desfilaron-brillante-pasarela-70712.html| access-date = 13 March 2023}}</ref> ການປະກວດມີວັດຖຸປະສົງຫຼັກເພື່ອສ້າງຄວາມສາມັກຄີລະຫວ່າງປະເທດຕ່າງໆ ຜ່ານຕົວແທນນາງງາມ ແລະ ສົ່ງເສີມການທ່ອງທ່ຽວຂອງເມືອງກວາຢາກິລ.<ref name="ElSol" /><ref name="MCU" /> ຜູ້ຊະນະການປະກວດຈະໄດ້ຮັບມົງກຸດເງິນຊຸບທອງຄຳປະດັບອັນມະນີ ເຊິ່ງອອກແບບໂດຍ ຄຣິສຕຽນ ຄິນເຕໂຣສ (Christian Quinteros) ພ້ອມເງິນລາງວັນ 6,000 ໂດລາສະຫະລັດ ແລະ ລາງວັນອື່ນໆ ຈາກຜູ້ສະໜັບສະໜູນ.<ref name="MCU" /> ຜູ້ເຂົ້າປະກວດຈະຖືກປະເມີນຈາກຄວາມງາມ, ຄວາມສະຫງ່າງາມ ແລະ ປະຕິພານໄຫວພິບ.<ref name="ElSol">{{Citation| last =| first =| year =2022| title =Ayram Ortiz...|trans-title=Ayram Ortiz..| language = Spanish| publisher= El Sol|url=https://www.elsoldehermosillo.com.mx/gossip/ayram-ortiz-lucio-como-la-diosa-del-mar-de-cortes-en-el-certamen-miss-continentes-unidos-8680196.html| access-date = 13 March 2023}}</ref> ໂດຍເປີດຮັບຜູ້ເຂົ້າປະກວດທີ່ເປັນຜູ້ຊະນະ ຫຼື ເປັນຮອງຊະນະເລີດຈາກເວທີປະກວດລະດັບຊາດ == ຄຸນສົມບັດຜູ້ເຂົ້າປະກວດ == ຜູ້ເຂົ້າປະກວດຕ້ອງມີຄຸນສົມບັດຕາມຂໍ້ກຳນົດ ເຊັ່ນ ມີອາຍຸບໍ່ເກີນ 27 ປີ, ຍັງບໍ່ທັນມີລູກ ແລະ ບໍ່ມີຮອຍສັກ ຫຼື ການເຈາະຮ່າງກາຍທີ່ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນ.<ref name="MCU" /> == ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 80%; text-align:center;" | ! rowspan="2" |ຄັ້ງທີ ! rowspan="2" |ປີ ! rowspan="2" |ຜູ້ຊະນະ ! colspan="5" |ຮອງຊະນະເລີດ ! rowspan="2" |ສະຖານທີ່ ! rowspan="2" |ຜູ້ເຂົ້າແຂ່ງຂັນ |- ! ຮອງອັນດັບ 1 ! ຮອງອັນດັບ 2 ! ຮອງອັນດັບ 3 ! ຮອງອັນດັບ 4 ! ຮອງອັນດັບ 5 |- |1 | 2006 | ມີອາ ລູເດສ ຕາເວຣັສ<br>{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} | ຟາຕິມີ ເຣນາຕາ ໂຊຊາ<br>{{URU}} | ດາຍານາ ໂຄນມີນາເຣສ<br>{{VEN}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | rowspan="15" | ກວາຢາກິລ, [[ປະເທດເອກວາດໍ|ເອກວາດໍ]] | 21 |- |2 | 2007 | ມາຣີແອນ ຄຣູສ<br>{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} | ຟຣານຊິສ ລູໂກ<br>{{VEN}} | ກລາດິສ ຄັສເຕລລາໂນສ<br>{{MEX}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | 22 |- |3 | 2008 | ມາຣີອາ ກອນຊາເລສ<br>{{MEX}} | ຄຣິສຕິນາ ຣຸຍຊານເຊສ<br>{{PRI}} | ໂດເມນິກາ ຊາພໍຣິຕຕີ<br>{{ECU}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | 20 |- |4 | 2009 | ລີນາ ໂມສເກຣາ<br>{{COL}} | ເດນິສ ອະລິເຊຣັລ<br>{{BRA}} | ຊານດຣາ ວິນເຊສ<br>{{ECU}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | 20 |- |5 | 2010 | ຈູເລຍນາ ເຊວັນໂຢສ<br>{{PER}} | ຄາຣ໌ລາ ຄາຣ໌ຣິໂຢ<br>{{MEX}} | ມາຣີເລຍ ລີລາ<br>{{BRA}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | 20 |- |6 | 2011 | ຄລໍເດຍ ຊິສສ໌<br>{{ECU}} | ດາເລຍ ເຟີຣ໌ນານເດສ<br>{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} | ບລັງກາ ມອນຕາໂນ<br>{{MEX}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | 21 |- |7 | 2012 | ຄາມິລາ ລີມາ<br>{{BRA}} | ມາຣີເຊລີ ກອນຊາເລສ<br>{{PAN}} | ໂຈເຊຟີນາ ເຮີຣ໌ເຣໂຣ<br>{{ARG}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | 21 |- |8 | 2013 | ຄາໂຣລີນາ ເພເຣສ<br>{{ECU}} | ພູຣ໌ວາ ຣານາ<br>{{IND}} | ມາຣີອາ ບີເລນ ເຈເຣສ<br>{{CHI}} | ເຊຣີນ ແດນດອຍ<br>{{BEL}} | ຄາມິລາ ເວດໂຊໂຊ<br>{{URU}} | ມາຣີອາ ຊີອາລີ<br>{{PAN}} | 27 |- |9 | 2014 | ເກຊາ ມອນເຕສ<br>{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} | ໄວ ເມຍ໌ ມາກເກສ<br>{{VEN}} | ເກລ ນິໂຄລ ດາ ຊິລວາ<br>{{IND}} | ພອນລາ ຣຸຍສ໌<br>{{COL}} | ແອນນາ ຊາຣ໌ດີກາ<br>{{flag|ອູກະແລນ}} | ຈູເລຍ ຟຣີສັນ<br>{{flag|ປາຣາກວັຍ}} | 31 |- |10 | 2015 | ນາທາເລຍ ລາໂກ<ref>{{cite web|url=https://thegreatpageantcommunity.com/2015/09/13/nathalia-lago-miss-brazil-is-miss-united-continents-201/ |title= Nathalia Lago, Miss Brazil, is Miss United Continents 2015 |language=ອັງກິດ |author=|work=thegreatpageantcommunity|accessdate=9 ພະຈິກ 2017}}</ref><br>{{BRA}} (2) | ດາເນຍລາ ຄັສຕານີດາ<br>{{COL}} | ມິຣຽມ ອາຣີວາໂລສ<br>{{flag|ປາຣາກວັຍ}} | ມາຣີອາ ພາດິລລາ<br>{{ECU}} | ຊຸຊຣີ ຊຣເຣຢາ ມິຊຣາ<br>{{IND}} | ຄິມເບີຣ໌ລີ ຄັສຕິໂຢ<br>{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} | 28 |- |11 | 2016 | ເຈສລິນ ຊານໂຕສ<ref>{{cite web|url=http://news.abs-cbn.com/life/09/25/16/ph-wins-miss-united-continents-2016 |title= PH wins Miss United Continents 2016 |language=ອັງກິດ |author=|work=abs-cbn|accessdate=9 ພະຈິກ 2017}}</ref><br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | ເມັຕຕີ ຣີສ ໂຊເຣນເຊນ<br>{{DEN}} | ໂລພາມູດຣາ ຣອດຕ໌<br>{{IND}} | ເທນານາ ກາຣ໌ກັນຕິນີ<br>{{BRA}} | ຊິນເທຍ ດູເກ ກາຣ໌ຊາ<br>{{MEX}} | ຣີຕາ ຊິລເວສເຕຣ<br>{{PAN}} | 28 |- |12 | 2017 | ຕັດຕິຍານາ ຊິມເຟີຣ໌<ref>{{cite web|url=https://www.thairath.co.th/content/1073232 |title=แหลมทิ่มแรงอินเตอร์ อุ้ม นางงามทุเรียน คว้าไปแล้วชุดยอดเยี่ยม |author=|work=thairath.co.th|accessdate=9 ພະຈິກ 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.khaosod.co.th/entertainment/news_531274 |title=ต้อนรับ "อุ้ม-ทวีพร" คว้ารองอันดับ 3 มิสยูไนเต็ดคอนติเนนท์2017 พ่วงชุดประจำชาติ |author=|work=khaosod|accessdate=9 ພະຈິກ 2017}}</ref><br>{{flag|ລັດເຊຍ}} | ອະລີນາ ພີກັນ<br>{{flag|ອູກະແລນ}} | ໂຣຊານາ ເຣເຍສ<br>{{MEX}} | ທະວີພອນ ພຣິ້ງຈຳຣັສ<br>{{THA}} | ເຢນິເຟີຣ໌ ເຮີຣ໌ນານເດສ<br>{{COL}} | ເຈຊີ ໂຣດຣິເກສ<br>{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} | 33 |- |13 | 2018 | ແອນເດຣຍ ຊາເອນຊ໌<br>{{MEX}} | ໄຊມ່ອນ ເກດແກຣັດ<br>{{DEN}} | ອານາ ຄາທະລີນາ ມູທັນ<br>{{COL}} | ຊິນເທຍ ຣຸຍສ໌ ໂລເປສ<br>{{ESP}} | ເບລິນດ໌ ເບຼລລາ<br>{{flag|ແອຟຣິກາໃຕ້}} | ນັນທະພັກ ໄກຣຫາ<br>{{THA}} | 33 |- |14 | 2019 | ອານາອີຣິສ ຄາດາວິດ<br>{{COL}} | ເອລິຊາ ຄວິນໂຍເນສ<br>{{ECU}} | ເຄເນຍ ພອນເຊ<br>{{MEX}} | ມະນີຣັດ ແດງປະເສີດ<br>{{THA}} | ຊາຣ໌ລອດ ມິລາເລສ<br>{{FRA}} | ເນຣີນ ຊູເຕ<br>{{flag|ແອຟຣິກາໃຕ້}} | 32 |- |15 | 2022 | ຄາເມລ ແມຣ໌ຄາໂດ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | ອີວາໂນວາ ເວເລຊ<br>{{ECU}} | ຄາເຣນ ອໍຣ໌ຕິຊ<br>{{COL}} | ລິສ ອະຣ໌ເບເລສ<br>{{VEN}} | ເກຣທາ ມາທິເອົາເດຍ<br>{{flag|ປາຣາກວັຍ}} | ໄອຣາມ ອໍຣ໌ຕິຊ<br>{{MEX}} | 27 |} == ເພີ່ມເຕີມ == *[[ລາຍະການປະກວດຄວາມງາມ]] == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== <noinclude> [[ໝວດ:ແມ່ແບບການປະກວດນາງງາມ]] [[ໝວດ:ການປະກວດນາງງາມ]] </noinclude> dt3hq7jj4cd2zh4yacvg585fu9pcl56 129683 129682 2026-08-06T14:23:50Z The Miss GEE 22326 129683 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = ມິສຢູໄນເຕັດຄອນຕິເນນສ໌ | image = | image_border = | image_size = | caption = | map = | former_name = {{ubl|ມິສຄອນຕິເນນເຕອາເມຣິກາໂນ|ມິສຄອນຕິເນນເຕສອູນີໂດສ}} | map_size = | map_caption = | formation = 2006 | type = | purpose = ການປະກວດນາງງາມ | headquarters = ກວາຢາກິລ | location = [[ປະເທດເອກວາດໍ|ເອກວາດໍ]] | language = {{hlist|ອັງກິດ|ແອັດສະປາຍ}} | leader_title = ປະທານອົງກອນ | leader_name = ມາຣີອາ ເດລ ຄາຣ໌ເມນ ເດ ອາກວາໂຢ | membership = | affiliations = | num_staff = | budget = 1 ລ້ານ ດອນລາສະຫະລັດ | website = {{URL|www.misscontinenteunidos.com}} }} '''ມິສຢູໄນເຕັດຄອນຕິເນນສ໌''' ({{lang-en|Miss United Continents}}, {{lang-es|Miss Continentes Unidos}}) ຫຼື ໃນອະດີດຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່ '''ມິສຄອນຕິເນນເຕອາເມຣິກາໂນ''' ({{lang-es|Miss Continente Americano}}) ເປັນການປະກວດນາງງາມລະດັບສາກົນທີ່ຈັດຂຶ້ນເປັນປະຈຳທຸກປີມາຕັ້ງແຕ່ປີ 2006.<ref name="MCU" /><ref name="ElSol" /> ຜູ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງ ມິສຢູໄນເຕັດຄອນຕິເນນສ໌ ຄົນປັດຈຸບັນຄື ໂຈແອນນາ ຄາເມລເລ ແມຣ໌ຄາໂດ (Joanna Camelle Mercado) ຈາກປະເທດຟີລິບປິນ ເຊິ່ງໄດ້ຮັບມົງກຸດເມື່ອວັນທີ 7 ສິງຫາ 2022 ณ ເມືອງປອກໂຕວີເອໂຮ (Portoviejo) ປະເທດເອກວາດໍ. == ເບື້ອງຫຼັງ ແລະ ປະຫວັດ == ການປະກວດຈັດຂຶ້ນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 2006 ภายใต้ຊື່ "ມິສຄອນຕິເນນເຕອາເມຣິກາໂນ" ໂດຍໃນໄລຍະທຳອິດຈຳກັດສິດຜູ້ເຂົ້າປະກວດສະເພາະປະເທດໃນພູມິພາກອາເມຣິກາລາຕິນ ເທົ່ານັ້ນ. ຕໍ່ມາໃນປີ 2013 ໄດ້ປ່ຽນຊື່ການປະກວດເປັນ "ມິສຢູໄນເຕັດຄອນຕິເນນສ໌" ພ້ອມທັງເປີດໂອກາດໃຫ້ຜູ້ເຂົ້າປະກວດຈາກທົ່ວທຸກພູມິພາກທົ່ວໂລກສາມາດເຂົ້າຮ່ວມແຂ່ງຂັນໄດ້.<ref name="UOL" /> ການປະກວດສ່ວນໃຫຍ່ຈັດຂຶ້ນທີ່ເມືອງກວາຢາກິລ ປະເທດເອກວາດໍ ໂດຍໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກເທດສະບານເມືອງກວາຢາກິລ.<ref name="UOL" /><ref name="ElPais">{{Citation| last =| first =| year =2019| title =Josseline Camacho de la Villa al Miss Continentes|trans-title=Josseline Camacho de la Villa to Miss Continents | language = Spanish| publisher=Inquirer.net|url=https://elpais.bo/sociales/20190921_josseline-camacho-de-la-villa-al-miss-continentes.html| access-date = 13 March 2023}}</ref> ນອກຈາກນີ້ ການປະກວດຍັງໄດ້ຮັບການຖ່າຍທອດສົດຜ່ານທາງໂທລະພາບ GamaTV ເຊິ່ງເປັນຜູ້ຮ່ວມຈັດງານ.<ref name="UOL" /><ref name="MCU">{{Citation| last =| first =| year =2014| title =Nuestra Historia | trans-title=Our history | publisher=Miss Continente Unidos| url=https://www.misscontinenteunidos.com/index.php/historia| archive-url=https://web.archive.org/web/20140419062446/http://www.misscontinenteunidos.com/index.php/historia| url-status=usurped| archive-date=April 19, 2014| access-date = 13 March 2023}}</ref><ref name="ElSol" /><ref name="Extra">{{Citation| last =Giler| first =Alejandro| year =2022| title =Portoviejo: 25 candidates for Miss United Continents paraded on a brilliant catwalk|trans-title=Portoviejo: 25 candidates for Miss United Continents paraded on a brilliant catwalk | language = Spanish| publisher=Extra.ec|url=https://www.extra.ec/noticia/farandula/portoviejo-25-candidatas-miss-continentes-unidos-desfilaron-brillante-pasarela-70712.html| access-date = 13 March 2023}}</ref> ການປະກວດມີວັດຖຸປະສົງຫຼັກເພື່ອສ້າງຄວາມສາມັກຄີລະຫວ່າງປະເທດຕ່າງໆ ຜ່ານຕົວແທນນາງງາມ ແລະ ສົ່ງເສີມການທ່ອງທ່ຽວຂອງເມືອງກວາຢາກິລ.<ref name="ElSol" /><ref name="MCU" /> ຜູ້ຊະນະການປະກວດຈະໄດ້ຮັບມົງກຸດເງິນຊຸບທອງຄຳປະດັບອັນມະນີ ເຊິ່ງອອກແບບໂດຍ ຄຣິສຕຽນ ຄິນເຕໂຣສ (Christian Quinteros) ພ້ອມເງິນລາງວັນ 6,000 ໂດລາສະຫະລັດ ແລະ ລາງວັນອື່ນໆ ຈາກຜູ້ສະໜັບສະໜູນ.<ref name="MCU" /> ຜູ້ເຂົ້າປະກວດຈະຖືກປະເມີນຈາກຄວາມງາມ, ຄວາມສະຫງ່າງາມ ແລະ ປະຕິພານໄຫວພິບ.<ref name="ElSol">{{Citation| last =| first =| year =2022| title =Ayram Ortiz...|trans-title=Ayram Ortiz..| language = Spanish| publisher= El Sol|url=https://www.elsoldehermosillo.com.mx/gossip/ayram-ortiz-lucio-como-la-diosa-del-mar-de-cortes-en-el-certamen-miss-continentes-unidos-8680196.html| access-date = 13 March 2023}}</ref> ໂດຍເປີດຮັບຜູ້ເຂົ້າປະກວດທີ່ເປັນຜູ້ຊະນະ ຫຼື ເປັນຮອງຊະນະເລີດຈາກເວທີປະກວດລະດັບຊາດ == ຄຸນສົມບັດຜູ້ເຂົ້າປະກວດ == ຜູ້ເຂົ້າປະກວດຕ້ອງມີຄຸນສົມບັດຕາມຂໍ້ກຳນົດ ເຊັ່ນ ມີອາຍຸບໍ່ເກີນ 27 ປີ, ຍັງບໍ່ທັນມີລູກ ແລະ ບໍ່ມີຮອຍສັກ ຫຼື ການເຈາະຮ່າງກາຍທີ່ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນ.<ref name="MCU" /> == ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງ == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 80%; text-align:center;" | ! rowspan="2" |ຄັ້ງທີ ! rowspan="2" |ປີ ! rowspan="2" |ຜູ້ຊະນະ ! colspan="5" |ຮອງຊະນະເລີດ ! rowspan="2" |ສະຖານທີ່ ! rowspan="2" |ຜູ້ເຂົ້າແຂ່ງຂັນ |- ! ຮອງອັນດັບ 1 ! ຮອງອັນດັບ 2 ! ຮອງອັນດັບ 3 ! ຮອງອັນດັບ 4 ! ຮອງອັນດັບ 5 |- |1 | 2006 | ມີອາ ລູເດສ ຕາເວຣັສ<br>{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} | ຟາຕິມີ ເຣນາຕາ ໂຊຊາ<br>{{URU}} | ດາຍານາ ໂຄນມີນາເຣສ<br>{{VEN}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | rowspan="15" | ກວາຢາກິລ, [[ປະເທດເອກວາດໍ|ເອກວາດໍ]] | 21 |- |2 | 2007 | ມາຣີແອນ ຄຣູສ<br>{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} | ຟຣານຊິສ ລູໂກ<br>{{VEN}} | ກລາດິສ ຄັສເຕລລາໂນສ<br>{{MEX}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | 22 |- |3 | 2008 | ມາຣີອາ ກອນຊາເລສ<br>{{MEX}} | ຄຣິສຕິນາ ຣຸຍຊານເຊສ<br>{{PRI}} | ໂດເມນິກາ ຊາພໍຣິຕຕີ<br>{{ECU}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | 20 |- |4 | 2009 | ລີນາ ໂມສເກຣາ<br>{{COL}} | ເດນິສ ອະລິເຊຣັລ<br>{{BRA}} | ຊານດຣາ ວິນເຊສ<br>{{ECU}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | 20 |- |5 | 2010 | ຈູເລຍນາ ເຊວັນໂຢສ<br>{{PER}} | ຄາຣ໌ລາ ຄາຣ໌ຣິໂຢ<br>{{MEX}} | ມາຣີເລຍ ລີລາ<br>{{BRA}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | 20 |- |6 | 2011 | ຄລໍເດຍ ຊິສສ໌<br>{{ECU}} | ດາເລຍ ເຟີຣ໌ນານເດສ<br>{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} | ບລັງກາ ມອນຕາໂນ<br>{{MEX}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | 21 |- |7 | 2012 | ຄາມິລາ ລີມາ<br>{{BRA}} | ມາຣີເຊລີ ກອນຊາເລສ<br>{{PAN}} | ໂຈເຊຟີນາ ເຮີຣ໌ເຣໂຣ<br>{{ARG}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | {{n/a|''ບໍ່ມີຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນ''}} | 21 |- |8 | 2013 | ຄາໂຣລີນາ ເພເຣສ<br>{{ECU}} | ພູຣ໌ວາ ຣານາ<br>{{IND}} | ມາຣີອາ ບີເລນ ເຈເຣສ<br>{{CHI}} | ເຊຣີນ ແດນດອຍ<br>{{BEL}} | ຄາມິລາ ເວດໂຊໂຊ<br>{{URU}} | ມາຣີອາ ຊີອາລີ<br>{{PAN}} | 27 |- |9 | 2014 | ເກຊາ ມອນເຕສ<br>{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} | ໄວ ເມຍ໌ ມາກເກສ<br>{{VEN}} | ເກລ ນິໂຄລ ດາ ຊິລວາ<br>{{IND}} | ພອນລາ ຣຸຍສ໌<br>{{COL}} | ແອນນາ ຊາຣ໌ດີກາ<br>{{flag|ອູກະແລນ}} | ຈູເລຍ ຟຣີສັນ<br>{{flag|ປາຣາກວັຍ}} | 31 |- |10 | 2015 | ນາທາເລຍ ລາໂກ<ref>{{cite web|url=https://thegreatpageantcommunity.com/2015/09/13/nathalia-lago-miss-brazil-is-miss-united-continents-201/ |title= Nathalia Lago, Miss Brazil, is Miss United Continents 2015 |language=ອັງກິດ |author=|work=thegreatpageantcommunity|accessdate=9 ພະຈິກ 2017}}</ref><br>{{BRA}} (2) | ດາເນຍລາ ຄັສຕານີດາ<br>{{COL}} | ມິຣຽມ ອາຣີວາໂລສ<br>{{flag|ປາຣາກວັຍ}} | ມາຣີອາ ພາດິລລາ<br>{{ECU}} | ຊຸຊຣີ ຊຣເຣຢາ ມິຊຣາ<br>{{IND}} | ຄິມເບີຣ໌ລີ ຄັສຕິໂຢ<br>{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} | 28 |- |11 | 2016 | ເຈສລິນ ຊານໂຕສ<ref>{{cite web|url=http://news.abs-cbn.com/life/09/25/16/ph-wins-miss-united-continents-2016 |title= PH wins Miss United Continents 2016 |language=ອັງກິດ |author=|work=abs-cbn|accessdate=9 ພະຈິກ 2017}}</ref><br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | ເມັຕຕີ ຣີສ ໂຊເຣນເຊນ<br>{{DEN}} | ໂລພາມູດຣາ ຣອດຕ໌<br>{{IND}} | ເທນານາ ກາຣ໌ກັນຕິນີ<br>{{BRA}} | ຊິນເທຍ ດູເກ ກາຣ໌ຊາ<br>{{MEX}} | ຣີຕາ ຊິລເວສເຕຣ<br>{{PAN}} | 28 |- |12 | 2017 | ຕັດຕິຍານາ ຊິມເຟີຣ໌<ref>{{cite web|url=https://www.thairath.co.th/content/1073232 |title=แหลมทิ่มแรงอินเตอร์ อุ้ม นางงามทุเรียน คว้าไปแล้วชุดยอดเยี่ยม |author=|work=thairath.co.th|accessdate=9 ພະຈິກ 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.khaosod.co.th/entertainment/news_531274 |title=ต้อนรับ "อุ้ม-ทวีพร" คว้ารองอันดับ 3 มิสยูไนเต็ดคอนติเนนท์2017 พ่วงชุดประจำชาติ |author=|work=khaosod|accessdate=9 ພະຈິກ 2017}}</ref><br>{{flag|ລັດເຊຍ}} | ອະລີນາ ພີກັນ<br>{{flag|ອູກະແລນ}} | ໂຣຊານາ ເຣເຍສ<br>{{MEX}} | ທະວີພອນ ພຣິ້ງຈຳຣັສ<br>{{THA}} | ເຢນິເຟີຣ໌ ເຮີຣ໌ນານເດສ<br>{{COL}} | ເຈຊີ ໂຣດຣິເກສ<br>{{flag|ສາທາລະນະລັດໂດມິນີກັນ}} | 33 |- |13 | 2018 | ແອນເດຣຍ ຊາເອນຊ໌<br>{{MEX}} | ໄຊມ່ອນ ເກດແກຣັດ<br>{{DEN}} | ອານາ ຄາທະລີນາ ມູທັນ<br>{{COL}} | ຊິນເທຍ ຣຸຍສ໌ ໂລເປສ<br>{{ESP}} | ເບລິນດ໌ ເບຼລລາ<br>{{flag|ແອຟຣິກາໃຕ້}} | ນັນທະພັກ ໄກຣຫາ<br>{{THA}} | 33 |- |14 | 2019 | ອານາອີຣິສ ຄາດາວິດ<br>{{COL}} | ເອລິຊາ ຄວິນໂຍເນສ<br>{{ECU}} | ເຄເນຍ ພອນເຊ<br>{{MEX}} | ມະນີຣັດ ແດງປະເສີດ<br>{{THA}} | ຊາຣ໌ລອດ ມິລາເລສ<br>{{FRA}} | ເນຣີນ ຊູເຕ<br>{{flag|ແອຟຣິກາໃຕ້}} | 32 |- |15 | 2022 | ຄາເມລ ແມຣ໌ຄາໂດ<br>{{flag|ຟີລິບປິນ}} | ອີວາໂນວາ ເວເລຊ<br>{{ECU}} | ຄາເຣນ ອໍຣ໌ຕິຊ<br>{{COL}} | ລິສ ອະຣ໌ເບເລສ<br>{{VEN}} | ເກຣທາ ມາທິເອົາເດຍ<br>{{flag|ປາຣາກວັຍ}} | ໄອຣາມ ອໍຣ໌ຕິຊ<br>{{MEX}} | 27 |} == ເພີ່ມເຕີມ == *[[ລາຍະການປະກວດຄວາມງາມ]] == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== <noinclude> [[ໝວດ:ແມ່ແບບການປະກວດນາງງາມ]] [[ໝວດ:ການປະກວດນາງງາມ]] </noinclude> 6rq2vvt93kuymcem864dy4hkdnm7ltw 0 15746 129697 127428 2026-08-06T18:49:56Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129697 wikitext text/x-wiki {{ແປ}}{{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ອະດີດປະເທດ|conventional_long_name=ສະຫະພາບສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດ|common_name=ສະຫະພາບໂຊວຽດ|native_name=Сою́з Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик (ພາສາລັດເຊຍ)|era=ສະ​ຕະ​ວັດ​ທີ່ 20|religion=ລັດສ່ວນບົດເລື່ອງທົ່ວ (ນິຕິໄນ) <ref>{{Cite web |url=http://www.departments.bucknell.edu/russian/const/36cons04.html |title=ARTICLE 124. |access-date=4 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102163245/http://www.departments.bucknell.edu/russian/const/36cons04.html |archive-date=2 January 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.departments.bucknell.edu/russian/const/77cons02.html |title=Article 52. |access-date=4 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216062245/http://www.departments.bucknell.edu/russian/const/77cons02.html |archive-date=16 February 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> <br />State atheism (de facto)|government_type={{plainlist| * '''1922–1990''':<br/>ລັດທິມາກ-ເລນິນສັງຄົມນິຍົມພັກດຽວ<ref name="ml1">''Historical Dictionary of Socialism''. James C. Docherty, Peter Lamb. Page 85. "The Soviet Union was a one-party Marxist-Leninist state".</ref><ref name="ml2">[http://csis.org/files/media/csis/pubs/ruseur_wp_010.pdf Ideology, Interests, and Identity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130721063619/http://csis.org/files/media/csis/pubs/ruseur_wp_010.pdf |date=21 July 2013 }}. Stephen H. Hanson. Page 14. "the USSR was officially a Marxist-Leninist state".</ref><ref name="ml3">[http://digitalcommons.lmu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1078&context=ilr The Fine Line between the Enforcement of Human Rights Agreements and the Violation of National Sovereignty: The Case of Soviet Dissidents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140808044353/http://digitalcommons.lmu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1078&context=ilr |date=8 August 2014 }}. Jennifer Noe Pahre. p. 336. "[...] the Soviet Union, as a Marxist-Leninist state [...]". p. 348. "The Soviet Union is a Marxist–Leninist state".</ref><ref name="ml4">[http://www.epa.hu/00000/00010/00020/pdf/HSR_1989_1-2_023-046.pdf Leninist National Policy: Solution to the "National Question"?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140808041725/http://www.epa.hu/00000/00010/00020/pdf/HSR_1989_1-2_023-046.pdf |date=8 August 2014 }}. Walker Connor. Page 31. "[...] four Marxist-Leninist states (the Soviet Union, China, Czechoslovakia and Yugoslavia)[...]".</ref> * '''1990–91''':<br/>ສາທາລະນະລັດເຄິ່ງປະທານາທິບໍດີ<ref>{{cite web|url=http://constitution.garant.ru/history/ussr-rsfsr/1977/zakony/185465|title=Law of the USSR of March 14, 1990 N 1360-I 'On the establishment of the office of the President of the USSR and the making of changes and additions to the Constitution (Basic Law) of the USSR'|publisher=Garant.ru|accessdate=12 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813151229/http://constitution.garant.ru/history/ussr-rsfsr/1977/zakony/185465/|archive-date=13 August 2011|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> }}|life_span=1922–1991|date_start=30 ທັນວາ 1922|event_start=[[ສົນທິສັນຍາການສ້າງສະຫະພາບໂຊວຽດ|ສົນທິສັນຍາຂອງການສ້າງ]]ໄດ້ເຊັນ|event1=[[ການປະຕິບັດງານບາບາໂຣຊາ|ການບຸກລຸກຂອງເຢຍລະມັນ]]|date_event1=22 ມິຖຸນາ 1941|event2=[[ວັນໄຊຊະນະໃນເອີຣົບ|ໄຊຊະນະສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ 2]]|date_event2=9 ພຶດສະພາ 1945|event3=ຍອມຮັບກັບ[[ສະຫະປະຊາຊາດ]]|date_event3=24 ຕຸລາ 1945|event4=[[ລັດຖະທຳມະນູນຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດປີ 1977|ລັດຖະທຳມະນູນສຸດທ້າຍ]]ໄດ້ຮັບຮອງເອົາ|date_event4=9 ຕຸລາ 1977|event5=[[ສົນທິສັນຍາວໍຊໍ]]ລົບລ້າງ|date_event5=1 ກໍລະກົດ 1991|event6=[[ການພະຍາຍາມກໍ່ລັດຖະປະຫານໃນສະຫະພາບໂຊວຽດ|ລັດທະປະຫານສິງຫາ]]|date_event6=19–22 ສິງຫາ 1991|event7=[[ຂໍ້ຕົກລົງບີໂລແວຊາ]]|date_event7=8 ທັນວາ 1991|date_end=26 ທັນວາ 1991|event_end=[[ການແຕກສລາຍຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ|ຂໍ້ຕົກລົງມີປະສິດຕິຜົນ]]|image_flag=Flag of the Soviet Union.svg|flag_type_article=ທຸງຊາດສະຫະພາບໂຊວຽດ|flag_type=[[ທຸງ​ຊາດສະຫະພາບໂຊວຽດ|ທຸງຊາດ]]|flag=ທຸງຊາດສະຫະພາບໂຊວຽດ|image_coat=Coat of arms of the Soviet Union 1.svg|symbol_type_article=ເຄື່ອງໝາຍຂອງລັດສະຫະພາບໂຊວຽດ|symbol_type=ເຄື່ອງໝາຍຂອງລັດ|symbol=ເຄື່ອງໝາຍຂອງລັດສະຫະພາບໂຊວຽດ|image_map=Union of Soviet Socialist Republics (orthographic projection).svg|image_map_size=220px|image_map_caption=ສະຫະພາບໂຊວຽດໃນປີ 1945–91|capital=[[ມອສໂກ|ມົດສະກູ]]|coordinates={{Coord|55|45|N|37|37|E|type:city}}|largest_city=capital|national_motto=Пролетарии всех стран, соединяйтесь!<br/>{{small|("ຜູ້ອອກແຮງງານຂອງໂລກ ສາມັກຄີ!")}}|national_anthem={{plainlist| * "[[ແອງແຕັກນາຊີໂອນາເລີ]]" * (1922–1944) * * "[[ເພງຊາດສະຫະພາບໂຊວຽດ]]" * (1944–1991) * (1977 ເນື້ອເພງທີ່ຖືກສະແດງ) * [[File:Soviet Union national anthem instrumental 1977.ogg|center]] }}|common_languages=[[ພາສາລັດເຊຍ]]<ref>''De facto'' ກ່ອນປີ 1990</ref>{{ref|3}}|ethnic_groups={{plainlist| * 70% [[East Slavs]] * 12% [[Turkic peoples|Turkic]] * 18% [[Demographics of the Soviet Union|other ethnic groups]] }}|ethnic_groups_year=1989|demonym=[[ຊາວໂຊວຽດ|ໂຊວຽດ]]|currency=ລູເບີລ (руб)|currency_code=SUR|title_leader=[[ລາຍຊື່ຜູ້ນໍາຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ|ຜູ້ນຳ]]|leader1=[[ວາລາດິເມຍ ເລນິນ]]|year_leader1=1922–1924|leader2=[[ໂຈເຊັບ ສະຕາລິນ]]|year_leader2=1924–1953|leader3=[[ນິກິຕາ ຄຣຸສຊອຟ]]|year_leader3=1953–1964|leader4=[[ເລໂອນິດ ແບລັຈເນັບ]]|year_leader4=1964–1982|leader5=[[ຍູຣີ ແອນໂດໂປຟ]]|year_leader5=1982–1984|leader6=[[ຄອນສະຕັນຕິນ ເຊີເນນໂກ]]|year_leader6=1984–1985|leader7=[[ມິຮາອີວ ກໍບາຊອບ]]|year_leader7=1985–1991|area_rank=<nowiki>today=}}</nowiki>|iso3166code=SU|time_zone=([[Coordinated Universal Time|UTC]]+2 to +12)|calling_code=+7|drive_on=right|cctld=[[.su]]{{ref|4}}|HDI_ref=<ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/reports/219/hdr_1990_en_complete_nostats.pdf |title=Human Development Report 1990 |year=1990 |accessdate=14 September 2018 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref>|HDI=0.920|HDI_Change=increase|HDI_year=1990|gini_change=low|gini_rank=|gini_year=1989|gini=0.275|GDP_nominal_per_capita_rank=28th|GDP_nominal_per_capita=$9,200|title_deputy=[[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີສະຫະພາບໂຊວຽດ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]]|deputy1=[[ວາລາດິເມຍ ເລນິນ]]|deputy2=[[ອີວານ ຊີລາເຍັຟ]]|year_deputy2=1991 {{small|(last)}}|year_deputy1=1922–1924 {{small|(first)}}|legislature=[[ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຂອງໂຊວຽດ]]<br/>(1922–1938)<br/>[[ຊາຊົນສູງສຸດຂອງໂຊວຽດ]]<br/>(1938–1991)|house1=[[ສັນຊາດຂອງໂຊວຽດ]]|house2=ສະຫະພາບຂອງໂຊວຽດ|area_km2=22,402,200|population_estimate=293 ລ້ານ|population_estimate_rank=ທີ່ 3|population_estimate_year=1991|population_density_km2=8.4|population_density_sq_mi=21.8|p1=ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນບູຮາລັນໂຊວຽດ|flag_p1=Flag of the Bukharan People's Soviet Republic.svg|p2=ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດເບັຍໂລຣັຊເຊີຍ|flag_p2=Flag of the Byelorussian SSR (1919).svg|p3=ປະເທດເອສໂຕເນຍ|flag_p3=Flag of Estonia.svg|p4=ປະເທດຟິນແລນດ໌|flag_p4=Flag of Finland.svg|p5=ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນໂຮເຣັຊໂຊວຽດ|flag_p5=Flag of Khiva 1920-1923.svg|p6=ລາຊະອານາຈັກໂຣມາເນຍ|flag_p6=Flag of Romania.svg|p7=ປະເທດລັດເວຍ|flag_p7=Flag of Latvia.svg|p8=ປະເທດລິທົວເນຍ|flag_p8=Flag of Lithuania (1918-1940).svg|flag_p9=Flag of Germany (1935–1945).svg|p10=ສະຫະພັນສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດລັດເຊຍ|flag_p10=Flag RSFSR 1918.svg|p11=ສາທາລະນະລັດໂປໂລຍຄັ້ງທີ 2|flag_p11=Flag of Poland (1928–1980).svg|p12=ສະຫະພັນສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດທຣານສ໌ໂຄແຄຊັສ|flag_p12=Flag of the Transcaucasian SFSR (variant).svg|p13=ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຕູວານ|flag_p13=Flag of the Tuvan People's Republic (1943-1944).svg|p14=ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດຢູເຄຣນ|flag_p14=Flag of the Ukrainian SSR (1919-1929).svg|s1=ປະເທດອາກເມນີ|flag_s1=Flag of Armenia.svg|s2=ປະເທດອາແຊກບາຍຊັງ|flag_s2=Flag of Azerbaijan.svg|s3=ປະເທດບີເອໂລລຸດ|flag_s3=Flag of Belarus (1991-1995).svg|s4=ປະເທດເອສໂຕເນຍ|flag_s4=Flag of Estonia.svg|s5=ປະເທດຈໍຣ໌ເຈຍ|flag_s5=Flag of Georgia (1990-2004).svg|s6=ຄາຊັກສະຖານ|flag_s6=Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg|s7=ປະເທດຄີຣ໌ກີຊສະຖານ|flag_s7=Flag of Kyrgyzstan (1991-1992).svg|s8=ປະເທດລັດເວຍ|flag_s8=Flag of Latvia.svg|s9=ປະເທດລິທົວເນຍ|flag_s9=Flag of Lithuania (1988–2004).svg|s10=ປະເທດມອລໂດວາ|flag_s10=Flag of Moldova.svg|s11=ປະເທດຣັສເຊຍ|flag_s11=Flag of Russia (1991-1993).svg|s12=ປະເທດທາຈິກິສະຖານ|flag_s12=Flag of Tajikistan 1991-1992.svg|s13=ປະເທດເທີຣ໌ກເມນີສະຖານ|flag_s13=Flag of the Turkmen SSR.svg|s14=ປະເທດຢູເຄຣນ|flag_s14=Flag of Ukraine.svg|s15=ປະເທດອຸຊແບກີສະຖານ|flag_s15=Flag of Uzbekistan.svg|year_start=1922|year_end=1991|footnotes=# {{note|1}}[[:s:ru:Декларация Совета Республик ВС СССР от 26.12.1991 № 142-Н|Declaration № 142-Н]] of the [[Soviet of Nationalities|Soviet of the Republics of the Supreme Soviet of the Soviet Union]], formally establishing the dissolution of the Soviet Union as a state and subject of international law. {{ru icon}} # {{note|2}}Original lyrics used from 1944 to 1956. No lyrics from 1956 to 1977. Revised lyrics from 1977 to 1991. # {{note|3}}All-union official since 1990, constituent republics had the right to declare their own official languages. # {{note|4}}Assigned on 19 September 1990, existing onwards.}} '''ສະຫະພາບສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດ''' ({{Lang-ru|Сою́з Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик - CCCP}}; {{Lang-en|Union of Soviet Socialist Republics – USSR}}) ຊື່ຫຍໍ້ '''ສະຫະພາບໂຊວຽດ''' ({{Lang-en|Soviet Union}}) ແມ່ນລັດທີ່ມີອຳນາດອະທິປະໄຕຂອງລັດຖະບານກາງໃນພາກເໜືອຂອງເອີຣົບເຊິ່ງມີມາແຕ່ປີ 1922 ເຖິງປີ 1991.<ref>Television documentary from CC&C Ideacom Production,"Apocalypse Never-Ending War 1918–1926", part 2, aired at Danish DR K at 22.October 2018</ref> ໃນນາມສະຫະພາບຂອງຫຼາຍລະດັບຊາດ[[ສາທາລະນະລັດສະຫະພາບໂຊວຽດ|ສາທາລະນະລັດໂຊວຽດ]]{{efn|Part III of the [[1977 Soviet Constitution]] "THE NATIONAL-STATE STRUCTURE OF THE USSR"}} ໃນພາກປະຕິບັດລັດຖະບານແລະເສດຖະກິດຂອງມັນໄດ້ເປັນໃຈກາງສູງ ປະເທດນີ້ແມ່ນ[[ພັກລັດ|ລັດໜຶ່ງດຽວ]] ປົກຄອງໂດຍພັກຄອມມູນິດກັບມົສກູເປັນນະຄອນຫຼວງໃນສາທາລະນະລັດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດ [[ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມລັດຖະບານກາງໂຊວຽດລັດເຊຍ]] ເຂດຕົວເມືອງໃຫຍ່ອື່ນໆແມ່ນຢູ່[[ເຊັນຕ໌ປີເຕີຣ໌ສະເບິຣ໌ກ|ແລນິນກຣາດ]] [[ນະຄອນຫຼວງຄຽຟ|ຄຽຟ]] [[ມິນສຄ໌]] [[ທາຊເຄັນຕ໌]] [[ອາລມາຕີ|ອາລມາອາຕາ]] ແລະ[[ນໍວໍຊີບີສຄ໌]] ຍາວກວ່າ 10,000 ກິໂລແມັດ (6,200 ໄມ) ທິດຕາເວັນອອກຫາທິດຕາເວັນຕົກໃນທົ່ວ[[ເຂດເວລາ]] 11 ແຫ່ງ ແລະຫຼາຍກວ່າ 7,200 ກິໂລແມັດ (4,500 ໄມ) ເໜືອໄປທາງໃຕ້ ອານາເຂດລວມມີ[[ເອີຣົບຕາເວັນອອກ]] ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງ[[ເອີຣົບພາກເໜືອ]]ແລະທັງ[[ອາຊີພາກເໜືອ|ພາກເໜືອ]]ແລະ[[ອາຊີກາງ]] ມີ 5 ເຂດອາກາດ : [[ທຸນດຣາ]] [[ໄທກາ]] [[ທົ່ງຫຍ້າສະເຕັປ|ສະເຕັປ]] [[ທະ​ເລ​ຊາຍ]] ແລະ[[ພູ]] ສະຫະພາບໂຊວຽດມີຮາກຖານຂອງ[[ການປະຕິວັດເດືອນຕຸລາ]]ປີ ໑໙໑໗ ເມື່ອ[[ໂບເຊວິກ]] ນຳພາໂດຍ[[ວາລາດິເມຍ ເລນິນ]] ໂຄ່ນລົ້ມ[[ລັດຖະບານຊົ່ວຄາວຣັດເຊຍ]] ເຊິ່ງໄດ້ປ່ຽນແທນລະບອບຜະເດັດການທີ່ເປັນເອກກະລາດຂອງ[[ຈັກກະພັດນິໂກລັສທີ່ 2|ຊາຣ໌ ນິໂຄລັສທີ່ ໒]] ໃນລະຫວ່າງ[[ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີໜື່ງ|ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ 1]] ໃນປີ ໑໙໒໒ ພາຍຫຼັງ[[ສົງຄາມກາງເມືອງລັດເຊຍ|ສົງຄາມກາງເມືອງ]]ສິ້ນສຸດລົງໃນໄຊຊະນະໂບລເຊວິກ ສະຫະພາບໂຊວຽດໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໂດຍ[[ສົນທິສັນຍາການສ້າງສະຫະພາບໂຊວຽດ|ສົນທິສັນຍາ]]ທີ່ເປັນເອກະພາບ[[ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມສະຫະພັນໂຊວຽດລັດເຊຍ|ລັດເຊຍ]], [[ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມລັດຖະບານກາງໂຊວຽດທຣານສ໌ໂຄແຄຊັສ|ທຣານສ໌ໂຄແຄຊັສ]], [[ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມຢູເຄຣນໂຊວຽດ|ອູແກຣນ]], ແລະ[[ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດເບລາຣຸສ|ບີເອໂລລຸດ]] ປະຕິບັດຕາມການເສຍຊີວິດຂອງເລນິນໃນປີ ໑໙໒໔ ແລະການຕໍ່ສູ້ກັບພະລັງງານໂດຍຫຍໍ້ [[ໂຈແຊັຟ ສະຕາລິນ]]ໄດ້ເຂົ້າກຳອຳນາດໃນກາງຊຸມປີ ໑໙໒໐ ສະຕາລິນໄດ້ເຮັດໃຫ້ອຸດົມການຂອງພັກກອມມູນິດຂອງ[[ລັດທິມາກຊ໌-ເລນິນ]] ແລະທົດແທນ[[ນະໂຍບາຍເສດຖະກິດໃໝ່|ເສດຖະກິດຕະຫຼາດ]]ກັບເສດຖະກິດຄໍາສັ່ງເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ໄລຍະເວລາຂອງການຫັນເປັນ[[ອຸດສາຫະກຳໃນສະຫະພາບໂຊວຽດ|ອຸດສາຫະກຳຢ່າງໄວວາ]]ແລະການເກັບກຳຂໍ້ມູນ ໃນໄລຍະນີ້ ການພັດທະນາເສດຖະກິດຢ່າງໄວວາສົ່ງຜົນໃຫ້ມີການປັບປຸງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃນມາດຕະຖານສະເລ່ຍຂອງການດຳລົງຊີວິດໂດຍສະເພາະໃນເຂດຕົວເມືອງ<ref>{{cite journal|title=Reassessing the Standard of Living in the Soviet Union: An Analysis Using Archival and Anthropometric Data|journal=Williams College|date=July 2008}}</ref> ເຖິງວ່າຈະມີການປັບປຸງເຫຼົ່ານີ້ຄວາມໂສກເສົ້າທີ່ສຳຄັນກໍ່ເກີດຂື້ນ ນອກຈາກໄພແຫ້ງແລ້ງ ເຊິ່ງເປັນປັດໃຈຫຼັກໃນ[[ໄພແຫ້ງແລ້ງແລະຄວາມອຶດຢາກໃນລັດເຊຍແລະສະຫະພາບໂຊວຽດ|ປະຫວັດສາດທີ່ຍາວນານຂອງຄວາມອຶດຢາກທີ່ເກີດຂື້ນເລື້ອຍໆໃນພາກພື້ນ]] ການເກັບກຳກະສິກຳໄດ້ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນ[[ຄວາມອຶດຢາກໂຊວຽດໃນປີ ໑໙໓໒-໑໙໓໓|ຄວາມອຶດຢາກທີ່ສຳຄັນໃນປີ ໑໙໓໒-໓໓]] ເຮັດໃຫ້ມີຜູ້ເສຍຊີວິດຫລາຍລ້ານຄົນ ຄວາມວິຕົກກັງວົນທາງການເມືອງ ໂດຍສະເພາະຫຼັງຈາກການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງ[[ນາຊີເຢຍລະມັນ]]ໃນປີ ໑໙໓໓ ປິດທ້າຍໃນ[[ການເກັບກູ້ໃຫຍ່]] ໃນໄລຍະທີ່ຫຼາຍຮ້ອຍຄົນພັນຂອງບຸກຄົນຖືກກ່າວຫາວ່າສອດແນມຫລືທຳຮ້າຍໄດ້ຖືກຈັບແລະປະຫານຊີວິດໂດຍບໍ່ມີການດຳເນີນຄະດີ<ref name="Thurston">{{cite book|last=Thurston|first=Robert W.|date=1998|title=Life and Terror in Stalin's Russia, 1934–1941|url=https://archive.org/details/lifeterrorinstal0000robe|location=|publisher=[[Yale University Press]]|page=[https://archive.org/details/lifeterrorinstal0000robe/page/139 139]|isbn=978-0-300-07442-0|author-link=Robert W. Thurston}}</ref> ໃນວັນທີ ໒໓ ສິງຫາ ໑໙໓໙ ຫຼັງຈາກຄວາມພະຍາຍາມທີ່ບໍ່ປະສົບຜົນສຳເລັດໃນການສ້າງພັນທະມິດຕ້ານຟາຊິດກັບອຳນາດຕາເວັນຕົກ<ref>Michael Jabara Carley. End of the 'Low, Dishonest Decade': Failure of the Anglo-Franco-Soviet Alliance in 1939. ''Europe-Asia Studies'', Vol. 45, No. 2 (1993), pp. 303-341. Stable URL: [https://www.jstor.org/stable/152863]</ref> ໂຊວຽດຖືກໄດ້ເຊັນ[[ສົນທິສັນຍາໂມໂລໂຕຟ-ຣີເບັນທຣັອບ|ຂໍ້ຕົກລົງທີ່ບໍ່ມີການຮຸກຮານກັບນາຊີເຢຍລະມັນ]]<ref>{{Cite journal|title=Molotov's Apprenticeship in Foreign Policy: The Triple Alliance Negotiations in 1939|journal=Europe-Asia Studies|volume=52|issue=4|pages=695–722|jstor=153322|last1=Watson|first1=Derek|year=2000|doi=10.1080/713663077}}</ref> ຫຼັງຈາກການ[[ການຮົກຮານຂອງໂປໂລຍ|ເລີ່ມຕົ້ນຂອງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ]] ລັດເຊຍທີ່ເປັນກາງກ່ອນໜ້ານີ້ໄດ້ບຸກເຂົ້າໄປໃນດິນແດນຂອງຫຼາຍໆປະເທດເອີຣົບຕາເວັນອອກ ລວມທັງ[[ການບຸກລຸກໂປແລນຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ|ໂປໂລຍ]] ແລະ[[ການຢຶດຄອງຂອງໂຊວຽດໃນລັດບອລຕິກ|ລັດບອລຕິກ]] ໃນເດືອນມິຖຸນາ ໑໙໔໑ ເຢຍລະມັນ[[ການປະຕິບັດງານບາຣ໌ບາໂຣຊາ|ບຸກໂຈມຕີສະຫະພາບໂຊວຽດ]] ເປີດ[[ແນວໜ້າຕາເວັນອອກ (ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ສອງ)|ໂຮງລະຄອນສົງຄາມຢ່າງກວ້າງຂວາງແລະມີເລືອດທີ່ສຸດ]]ໃນປະຫວັດສາດ [[ອຸປະຕິເຫດສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ|ຜູ້ບາດເຈັບລົ້ມຕາຍຂອງໂຊວຽດ]]ມີອັດຕາສ່ວນສູງທີ່ສຸດ ສົງຄາມໃນຄວາມພະຍາຍາມຂອງການໄດ້ມາ ມືຂ້າງເທິງກໍາລັງແກນ ໃນການສູ້ຮົບທີ່ຮຸນແຮງເຊັ່ນ[[ຮົບຂອງສະຕາລິນກຣາດ|ສະຕາລິນກຣາດ]]ແລະ[[ຮົບຂອງຄູສກ໌|ຄູສກ໌]] ໃນສ່ວນໃຫຍ່ຂອງອານາເຂດທີ່ຄອບຄອງໂດຍກອງທັບແດງຫຼັງຈາກການກ້າວໜ້າທາງຕາເວັນຕົກຂອງມັນ ຄອມມິວນິດທ້ອງຖິ່ນໄດ້ເຂົ້າກຳອຳນາດແລະສ້າງຕັ້ງລັດຖະບານທີ່ເປັນພັນທະມິດກັບສະຫະພາບໂຊວຽດ ພາກສ່ວນຫລັງສົງຄາມຂອງເອີຣົບເປັນທຶນນິຍົມແລະຄອມມິວນິດເຮັດໃຫ້ມີຄວາມເຄັ່ງຕຶງເພີ່ມຂື້ນກັບນຳໂດຍ[[ສະຫະລັດອາເມລິກາ]][[ກຸ່ມຕາເວັນຕົກ]] ທີ່ຮູ້ຈັກເປັນ[[ສົງຄາມເຢັນ]] ສະຕາລິນ[[ການເສຍຊີວິດແລະການກູນີ້ລະຊົ່ວຂອງລັດຂອງໂຈເຊັບ ສະຕາລິນ|ເສຍຊີວິດໃນປີ ໑໙໕໓]] ແລະໃນທີ່ສຸດກໍ່ປະສົບຜົນສຳເລັດໂດຍ[[ນີກີຕາ ຄລຸຊຊອຟ]] ຜູ້ທີ່ໃນປີ 1956 [[ກ່ຽວກັບການປູກຝັງຂອງບຸກຄະລິກກະພາບແລະຜົນສະທ້ອນຂອງມັນ|ປະນາມສະຕາລິນ]] ແລະໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໄລຍະເວລາຂອງການປະຕິຮູບເສລີພາບທີ່ເອີ້ນວ່າ [[De-Stalinization]] [[ວິກິດການລູກສອນໄຟຂອງກູບາ]]ເກີດຂື້ນໃນລະຫວ່າງກົດລະບຽບຄລຸຊຊອຟ ເຊິ່ງແມ່ນໜຶ່ງໃນຫຼາຍປັດໃຈທີ່ເຮັດໃຫ້ລາວຖືກກຳຈັດໃນປີ ໑໙໖໔ ໃນຕົ້ນຊຸມປີ ໑໙໗໐ ໄດ້ມີການຜ່ອນຄາຍການພົວພັນກັບສະຫະລັດອາເມລິກາໂດຍຫຍໍ້ ແຕ່ວ່າຄວາມເຄັ່ງຕຶງໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນກັບ[[ສົງຄາມໂຊວຽດ-ອັຟການິສະຖານ]]ໃນປີ ໑໙໗໙ ໃນປີ ໑໙໘໕ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີໂຊວຽດຄົນສຸດທ້າຍ [[ມິຄາອິລ ໂກບາເຊັຟ]] ຊອກຫາວິທີການປະຕິຮູບແລະເປີດເສລີທາງເສດຖະກິດໂດຍຜ່ານນະໂຍບາຍຂອງລາວຂອງ[[ກລາສໂນສຕ໌|''ກລາສໂນສຕ໌'']] (ການເປີດກວ້າງ) ແລະ[[ເປເຣັສໂຕຣຍກາ|''ເປເຣັສໂຕຣຍກາ'']] (ການສ້າງໂຄງປະກອບຄືນໃໝ່) ນະໂຍບາຍເຫລົ່ານີ້ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມບໍ່ສະຫງົບທາງດ້ານການເມືອງທີ່ເກີດຂື້ນຈາກການເຄື່ອນໄຫວຂອງຊາດແລະການແບ່ງແຍກ ໃນປີ ໑໙໘໙ ໂຊວຽດແລະລັດພັນທະມິດໃນ[[ເອີຣົບຕາເວັນອອກ]] ໄດ້ຖືກໂຄ່ນລົ້ມໃນ[[ປະຕິວັດໃນປີ 1989|ຄື້ນຂອງການປະຕິວັດ]] ເຊິ່ງສິ້ນສຸດການປົກຄອງຄອມມິວນິດ == ອ້າງອິງ == <references /><references group="lower-alpha" />{{ໂຄງປະເທດ}} mti6nsjjdgqtvvx781rsdt727w7x4l1 0 16018 129716 128466 2026-08-06T19:39:00Z InternetArchiveBot 13695 Add 5 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129716 wikitext text/x-wiki [[File:Lovely model - Tricia from Singapore -Bikini.jpg|thumb|ບິກິນີ]] '''ບິກິນີ''' ແມ່ນ ຊຸດລອຍນ້ ຳ ສຳ ລັບຜູ້ຍິງປະ ກອບດ້ວຍຜ້າສອງສາມຫລ່ຽມຢູ່ເທິງ, ຄ້າຍກັບ ເສື້ອກັນ ໜາວ ແລະປົກຫຸ້ມ ເຕົ້ານົມ ຂອງຜູ້ຍິງ , ແລະຜ້າສອງສາມຫລ່ຽມຢູ່ດ້ານລຸ່ມ, ດ້ານ ໜ້າ ປົກຄຸມ ກະດານ ແຕ່ເປີດສາຍບື, ແລະດ້ານຫລັງ ປົກຄຸມ ກົ້ນ . [1] [2] ຂະ ໜາດ ຂອງດ້ານເທິງແລະດ້ານລຸ່ມສາມາດແຕກຕ່າງຈາກການປົກຄຸມຂອງເຕົ້ານົມ, ກະດູກແຂນແລະກົ້ນ, ຈົນເຖິງການອອກແບບທີ່ເປີດເຜີຍຫຼາຍຂື້ນເຊັ່ນ: ທອງ ຫຼື G-string ທີ່ປົກຄຸມພຽງແຕ່ areolae ແລະ mons pubis , ແຕ່ຈະເປີດເຜີຍ ກົ້ນ. ໃນເດືອນພຶດສະພາປີ 1946, ນັກອອກແບບແຟຊັ່ນ Parisian Jacques Heim ໄດ້ ອອກແບບຊຸດລອຍນໍ້າສອງສິ້ນທີ່ລາວໃສ່ຊື່ວ່າ Atome. [3] ຄ້າຍຄືຊຸດລອຍນ້ ຳ ຂອງຍຸກສະ ໄໝ, ມັນປົກຄຸມສາຍບືຂອງຜູ້ຄົນ, ແລະມັນບໍ່ໄດ້ດຶງດູດຄວາມສົນໃຈຫຼາຍ. ຜູ້ອອກແບບເສື້ອຜ້າ Louis Réardໄດ້ ແນະ ນຳ ການອອກແບບ ໃໝ່ ທີ່ນ້ອຍກວ່າຂອງລາວໃນເດືອນກໍລະກົດ. [4] ລາວຕັ້ງຊື່ຊຸດລອຍນໍ້າດັ່ງກ່າວພາຍຫຼັງ Bikini Atoll , ບ່ອນທີ່ການທົດລອງ ລະເບີດນິວເຄຼຍ ຄັ້ງ ທຳ ອິດ ເກີດຂື້ນພຽງແຕ່ 4 ມື້ກ່ອນ. ການອອກແບບ skimpy ຂອງລາວແມ່ນລຸກຂື້ນ, ເປີດເຜີຍສາຍບືຂອງຜູ້ຄົນແລະກົ້ນຂອງນາງຫຼາຍ. No ແບບ runway ຈະໃສ່ມັນ, ດັ່ງນັ້ນເຂົາຈ້າງເປັນ ນັກເຕັ້ນລໍາ nude , ລົງກອນ Bernardini , ຈາກ ຄາສິໂນ de Parisສ້າງແບບຈໍາລອງໃນການທົບທວນແຟຊັ່ນຊຸດລອຍນໍ້າ. [5] ຍ້ອນການອອກແບບທີ່ມີການຖົກຖຽງແລະເປີດເຜີຍ, ຊຸດແຕ່ງກາຍໄດ້ຖືກຍອມຮັບຢ່າງຊ້າໆຈາກປະຊາຊົນ. ຊຸດລອຍນ້ ຳ ໄດ້ຮັບການເປີດເຜີຍແລະຍອມຮັບເພີ່ມຂື້ນເປັນ ຮູບເງົາທີ່ ຄ້າຍຄືກັບ Brigitte Bardot , Raquel Welch , ແລະ Ursula Andress ໃສ່ພວກເຂົາແລະໄດ້ຖືກຖ່າຍຮູບຢູ່ຫາດຊາຍສາທາລະນະແລະເບິ່ງໃນຮູບເງົາ. ໃນຫລາຍປະເທດການອອກແບບດັ່ງກ່າວຖືກຫ້າມບໍ່ໃຫ້ອອກຈາກຫາດຊາຍແລະສະຖານທີ່ສາທາລະນະອື່ນໆ. [6] ການອອກແບບຊຸດກະໂປ່ງນ້ອຍໆໄດ້ກາຍເປັນເລື່ອງທົ່ວໄປໃນບັນດາປະເທດຕາເວັນຕົກສ່ວນໃຫຍ່ໃນກາງຊຸມປີ 1960 ຍ້ອນວ່າທັງ ຊຸດລອຍນ້ ຳ ແລະ ຊຸດຊັ້ນໃນ . ຮອດທ້າຍສະຕະວັດທີ 20 ມັນຖືກ ນຳ ໃຊ້ຢ່າງກວ້າງຂວາງເປັນ ຊຸດກິລາ ໃນ ບານສົ່ງຫາດຊາຍ ແລະການອອກ ກຳ ລັງກາຍ . ມີຈໍານວນຂອງທີ່ທັນສະໄຫມແມ່ນ ການປ່ຽນແປງ stylistic ຂອງການອອກແບບການນໍາໃຊ້ເພື່ອຈຸດປະສົງການຕະຫຼາດແລະເປັນການແບ່ງປະເພດອຸດສາຫະກໍາ, ລວມທັງ monokini , microkini , TANKINI- ເສື້ອຕົວຍາວ , trikini , pubikini ແລະ skirtini . ຊຸດລອຍນ້ ຳ ສັ້ນໆ ສຳ ລັບ ຜູ້ຊາຍ ອາດຈະຖືກເອີ້ນວ່າຊຸດລອຍນໍ້າ. [2] ຄ້າຍຄືກັນ, ຊຸດຊັ້ນໃນຂອງຜູ້ຊາຍແລະຜູ້ຍິງແມ່ນຖືກອະທິບາຍວ່າເປັນຊຸດຊັ້ນໃນຂອງຜູ້ຊາຍ. ຊຸດກະໂປ່ງໄດ້ຄ່ອຍໆໄດ້ຮັບຄວາມຍອມຮັບຢ່າງກວ້າງຂວາງຈາກ ສັງຄົມຕາເວັນຕົກ . ໃນຕົ້ນຊຸມປີ 2000, bikinis ໄດ້ກາຍເປັນທຸລະກິດ 811 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດຕໍ່ປີ, ແລະໄດ້ເພີ່ມທະວີການບໍລິການແບບ ໝູນ ວຽນເຊັ່ນ: ການ ຖັກແສ່ວ ແລະການກັນ ແດດ . [7] == Etymology and terminology == While the two-piece swimsuit as a design existed in [[classical antiquity]],<ref name=Agrawala>{{cite book|last=Agrawala|first=P.K.|title=Goddesses in Ancient India|year=1983|publisher=Humanities Press|location=Atlantic Highlands, N.J.|isbn=978-0-391-02960-6|edition=first |page=12 |url=https://books.google.com/books?id=8BmDIbNuD0gC&pg=PA12}}</ref> the modern design first attracted public notice in Paris on July 5, 1946.<ref name=BBCW>Kathryn Westcott, "[http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/5130460.stm The Bikini: Not a brief affair]", BBC News, June 5, 2006</ref> French automotive engineer [[Louis Réard]] introduced a design he named the "bikini", adopting the name from the [[Bikini Atoll]] in the Pacific Ocean,<ref name="HistC">{{cite web |url=http://www.history.com/this-day-in-history/bikini-introduced |title=Bikini Introduced |accessdate=September 17, 2008 |publisher=[[A&E Television Networks]]}}</ref><ref name="Guardian">{{cite news |first=Paula |last=Cocozza |title=A little piece of history |url=https://www.theguardian.com/travel/2006/jun/10/sttropez.filminspiredtravel.france.culturaltrips |work=The Guardian |location=UK |date=June 10, 2006 |accessdate=September 17, 2008 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20080927104351/http://www.guardian.co.uk/travel/2006/jun/10/sttropez.filminspiredtravel.france.culturaltrips?gusrc=rss&feed=travel| archivedate= September 27, 2008| url-status= live}}</ref> which was the colonial name the Germans gave to the atoll, transliterated from the [[Marshallese language|Marshallese]] name for the island, {{lang|mh|Pikinni}}.<ref>{{Cite web|url=http://www.trussel2.com/MOD/LocP.htm#Pikinni|title=Marshallese-English Dictionary - Place Name Index|website=www.trussel2.com|access-date=July 23, 2016}}</ref> Four days earlier, the United States had initiated its first peacetime [[nuclear weapon design|nuclear weapons]] [[nuclear testing|test]] [[Nuclear testing at Bikini Atoll|at Bikini Atoll]] as part of [[Operation Crossroads]].<ref>{{cite news|title=Anatomy of an A-Bomb Test, 1946|url=http://life.time.com/history/able-and-baker-photos-from-atomic-bomb-tests-july-1946/|work=Life|accessdate=November 21, 2012|quote=In July 1946, the United States conducted two atomic tests at Bikini Atoll in the Pacific.|date=October 31, 2012|archive-date=ກໍລະກົດ 29, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729173856/http://life.time.com/history/able-and-baker-photos-from-atomic-bomb-tests-july-1946/|url-status=dead}}</ref> Réard hoped his swimsuit's revealing style would create an "explosive commercial and cultural reaction" similar to the explosion at Bikini Atoll.<ref>{{cite news|title=The History of the Bikini|url=http://content.time.com/time/photogallery/0,29307,1908353_1905440,00.html|work=Time|accessdate=August 20, 2013|date=July 3, 2009|archive-date=ກັນຍາ 30, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130930070902/http://content.time.com/time/photogallery/0,29307,1908353_1905440,00.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.randomhistory.com/1-50/002bikini.html |title=Tiny Swimsuit That Rocked the World: A History of the Bikini |publisher=Randomhistory.com |date=May 1, 2007 |accessdate=December 3, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120808002739/http://www.randomhistory.com/1-50/002bikini.html |archive-date=August 8, 2012 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book|author1=Brij V. Lal|author2=Kate Fortune|title=The Pacific Islands: an Encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=T5pPpJl8E5wC&pg=PA259|accessdate=July 5, 2011|year=2000|publisher=University of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-2265-1|page=259}}</ref><ref>{{cite book|author=Ruth Foster|title=Nonfiction Reading Comprehension: Social Studies, Grade 5|url=https://books.google.com/books?id=5bWfeLfg_FoC&pg=PA130|accessdate=July 5, 2011|date=June 2007|publisher=Teacher Created Resources|isbn=978-1-4206-8030-0|page=130}}</ref> By making an analogy with words like ''bilingual'' and ''bilateral'' containing the Latin prefix "[[bi-]]" (meaning "two" in Latin), the word ''bikini'' was first [[Back-derivation|back-derived]] as consisting of two parts, [''bi'' + ''kini''] by [[Rudi Gernreich]], who introduced the [[monokini]] in 1964.<ref>{{cite book|last=Gold|first=David L.|title=Studies in Etymology and Etiology|pages=100–101|url=https://books.google.com/books?id=l015C5vm1XkC&pg=PA100|year=2009|publisher=Universidad de Alicante|isbn=978-84-7908-517-9}}</ref><ref>{{cite book|last=Alac|first=Patrik|title=Bikini Story|year=2012|publisher=Parkstone International|isbn=978-1-78042-951-9|page=68|url=https://books.google.com/books?id=SIj_GBl5sAoC&pg=PA68&q=Rudi%20Gernreich%201964%20monokini}}</ref> Later swimsuit designs like the [[tankini]] and [[trikini]] further cemented this derivation.<ref>{{cite book|author=Gurmit Singh|author2=Ishtla Singh|title=The History of English|pages=13–14|url=https://books.google.com/books?id=taEnAAAAQBAJ&pg=PA13&q=bikini%20latin%20prefix%20back%20formation|year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-4441-1924-4}}</ref> Over time the "''–kini'' family" (as dubbed by author [[William Safire]]<ref>William Safire, ''No Uncertain Terms'', page 291, Simon & Schuster, 2003, {{ISBN|0-7432-4955-0}}</ref>), including the "''–ini'' sisters" (as dubbed by designer Anne Cole<ref>Trish Donnally, "[http://www.sfgate.com/entertainment/article/Inis-Are-In-Bikini-s-little-sisters-have-2930316.php "Inis" Are In]", ''San Francisco Chronicle'', May 18, 1999</ref>), expanded into a variety of swimwear including the monokini (also known as a numokini or unikini), seekini, [[tankini]], camikini, hikini (also hipkini), minikini, [[face-kini]], [[burkini]], and [[microkini]].<ref name=barryJ>{{cite book|first=Barry J. |last=Blake |title=Playing with Words: Humour in the English Language | page=59 |publisher= Equinox |year=2007 |isbn=978-1-84553-330-4}}</ref> The ''[[Language Report]]'', compiled by lexicographer [[Susie Dent]] and published by the [[Oxford University Press]] (OUP) in 2003, considers lexicographic inventions like bandeaukini and camkini, two variants of the tankini, important to observe.<ref>"[http://www.articlearchives.com/humanities-social-science/language-languages/644034-1.html The Language Report: The ultimate record of what we're saying and how we're saying it] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151005073022/http://www.articlearchives.com/humanities-social-science/language-languages/644034-1.html |date=October 5, 2015 }}", ''Science News'' (from ''Article Archive''), August 7, 2004</ref> Although "bikini" was originally a registered trademark of Réard, it has since become [[generic trademark|genericized]].<ref>{{cite web | url=http://www.businessinsider.com/15-words-you-had-no-idea-used-to-be-brand-names-2010-9?IR=T#bikini-2 | title=15 Words You Had No Idea Used To Be Brand Names <nowiki>|</nowiki> Bikini | work=[[Business Insider]] | accessdate=May 8, 2016}}</ref> Variations of the term are used to describe [[Bikini variant|stylistic variations]] for promotional purposes and industry classifications, including monokini, [[microkini]], [[tankini]], [[trikini]], [[pubikini]], [[bandeaukini]] and [[skirtini]]. A man's [[Swim briefs|brief swimsuit]] may also be referred to as a bikini.<ref name="Bikini"/> Similarly, a variety of men's and women's underwear types are described as bikini underwear. ==ປະຫວັດການ== ===ໃນເກົ່າແກ່=== [[File:Mosaïque des bikinis, Piazza Armerina.jpg|thumb|The ancient Roman [[Villa Romana del Casale]] (286–305&nbsp;AD) in [[Sicily]] contains one of the earliest known illustrations of a bikini.]] Archaeologist [[James Mellaart]] described the earliest bikini-like costume in [[Çatalhöyük]], [[Anatolia]] in the [[Chalcolithic]] era (around 5600&nbsp;BC), where a mother goddess is depicted astride two leopards wearing a costume somewhat like a bikini.<ref name=Agrawala /><ref>Lucy Goodison and Christine Morris, ''Ancient Goddesses: The Myths and the Evidence'', page 46, University of Wisconsin Press, 1998, {{ISBN|978-0-299-16320-4}}</ref> The two-piece swimsuit can be traced back to the [[Greco-Roman world]], where bikini-like garments worn by women athletes are depicted on [[urns]] and paintings dating back to 1400&nbsp;BC.<ref>{{cite book |first1=Peter J. |last1=James |first2=I. J. |last2=Thorpe |first3=Nick |last3=Thorpe |title=Ancient Inventions |page=[https://archive.org/details/ancientinvention00jame/page/279 279] |publisher=Ballantine Books |year=1994 |isbn=978-0-345-40102-1 |url=https://archive.org/details/ancientinvention00jame/page/279 }}</ref> In ''Coronation of the Winner,'' a [[mosaic]] in the floor of a [[Roman villa]] in [[Sicily]] that dates from the [[Diocletianic Persecution|Diocletian period]] (286–305&nbsp;AD), young women participate in weightlifting, discus throwing, and running ball games dressed in bikini-like garments (technically bandeaukinis in modern lexicon).<ref name=BBCW /><ref name=VilCas>{{cite web |url=http://www.valdinoto.com/english/villa_romana_del_casale.htm |title=Villa Romana del Casale|publisher=Val di Noto|accessdate=August 29, 2013}}</ref> The mosaic, found in the [[Sicily|Sicilian]] [[Villa Romana del Casale]], features ten maidens who have been anachronistically dubbed the "[[Villa Romana del Casale#Bikini mosaic|Bikini Girls]]".<ref name="Guttmann 1991 38">{{cite book |first=Allen |last=Guttmann |title=Women's Sports: A History |url=https://archive.org/details/womenssports00alle |url-access=registration |page=[https://archive.org/details/womenssports00alle/page/38 38] |publisher=Columbia University Press |year=1991 |isbn= 978-0-231-06957-1}}</ref><ref name="Villa Romana del Casale">{{cite web |url=http://www.worldheritagesite.org/sites/villaromanadelcasale.html |title=Villa Romana del Casale |publisher=World Heritage Sites |accessdate=March 7, 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081223110444/http://www.worldheritagesite.org/sites/villaromanadelcasale.html |archivedate=December 23, 2008 |df=mdy }}</ref> Other [[Roman Empire|Roman]] archaeological finds depict the goddess [[Venus (mythology)|Venus]] in a similar garment. In [[Pompeii]], depictions of Venus wearing a bikini were discovered in the Casa della Venere,<ref>{{cite web|url=http://www.stoa.org/gallery/allison|title=Pompeian Households: Image Gallery|publisher=The Stoa Consortium, Center for Hellenic Studies, Harvard University|accessdate=March 7, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205075357/http://www.stoa.org/gallery/allison|archive-date=February 5, 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.stoa.org/gallery/albums.php|title=Stoa Image Gallery|publisher=The Stoa Consortium, Center for Hellenic Studies, Harvard University|accessdate=March 7, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015205200/http://www.stoa.org/gallery/albums.php|archive-date=October 15, 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |author=Penelope M. Allison|url=http://www.stoa.org/projects/ph/rooms?houseid=13 |title=Pompeian Households: Information concerning the rooms in Casa della Venere in Bikini|accessdate=March 7, 2015}}</ref> in the ''[[tablinum]]'' of the [[House of Julia Felix]],<ref>{{cite book |first1= Mary |last1= Beard |first2= John |last2= Henderson |title= Classical Art |page= [https://archive.org/details/classicalartfrom00bear/page/116 116] |publisher= Oxford University Press |year= 2001 |isbn= 978-0-19-284237-4 |url= https://archive.org/details/classicalartfrom00bear/page/116 }}</ref> and in an [[Atrium (architecture)|atrium]] garden of [[House of Loreius Tiburtinus|Via Dell'Abbondanza]].<ref>{{cite book |first1= Elisabeth B. |last1= MacDougall |first2=Wilhelmina Mary |last2= Feemster |title= Ancient Roman Gardens |page=38 |publisher= Dumbarton Oaks |year= 1979 |isbn=978-0-88402-100-1}}</ref> ===ເຄື່ອງ ສຳ ອາງເບື້ອງຕົ້ນໃນພາກຕາເວັນຕົກ=== {{multiple image | align = left | direction = vertical | header = Evolution | image1 = Bathing Beauties (cropped).jpg | caption1 = Loose [[chemise]]s from the 1900s | width1 = 170 | image2 = AKellermanUnitard1909.JPG | width2 = 170 | caption2 = [[Annette Kellerman]] started the form-fitting swimwear trend, 1909 | image3 = Jane Wyman,1935 (cropped).jpg | width3 = 170 | caption3 = Actress [[Jane Wyman]] in beachwear that bares legs and midriff, 1935 }} Swimming or bathing outdoors was discouraged in the [[Christian West]], so there was little demand or need for swimming or bathing costumes until the 18th century. The bathing gown of the 18th century was a loose ankle-length full-sleeve [[chemise]]-type gown made of wool or flannel that retained coverage and modesty.<ref name=claud>Claudia B. Kidwell, ''[http://www.gutenberg.org/files/37586/37586-h/37586-h.htm Women's Bathing and Swimming Costume in the United States]'', Smithsonian Institution Press, City of Washington, 1968</ref> In 1907, Australian swimmer and performer [[Annette Kellerman]] was arrested on a [[Boston]] beach for wearing form-fitting sleeveless one-piece knitted swimming tights that covered her from neck to toe, a costume she adopted from England,<ref name=claud /> although it became accepted swimsuit attire for women in parts of Europe by 1910.<ref>Liz Conor, ''The spectacular modern woman: feminine visibility in the 1920s'', page 152, Indiana University Press, 2004, {{ISBN|0-253-34391-7}}</ref> In 1913, designer [[Carl Jantzen]] made the first functional two-piece swimwear. Inspired by the introduction of females into Olympic swimming he designed a close-fitting costume with shorts for the bottom and short sleeves for the top.<ref name=heritage>{{cite web|url=http://www.americanheritage.com/articles/web/20060705-bikini-swimming-suit-louis-reard-micheline-bernardini-paris-brigitte-bardot.shtml|accessdate=November 13, 2007|publisher=American Heritage Inc.|title=60 Years of Bikinis|author=Hoover, Elizabeth D.|date=July 5, 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070909195749/http://www.americanheritage.com/articles/web/20060705-bikini-swimming-suit-louis-reard-micheline-bernardini-paris-brigitte-bardot.shtml |archivedate=September 9, 2007}}</ref> During the 1920s and 1930s, people began to shift from "taking in the water" to "taking in the sun", at bathhouses and spas, and swimsuit designs shifted from functional considerations to incorporate more decorative features. [[Rayon]] was used in the 1920s in the manufacture of tight-fitting swimsuits,<ref name=sydelle>{{cite web|last=Sydelle|first=John|title=The Swimsuit Industry|url=http://smallbusiness.chron.com/swimsuit-industry-18779.html |work=The Houston Chronicle |accessdate=August 29, 2013}}</ref> but its durability, especially when wet, proved problematic.<ref name="Kadolph">{{cite book|title=Textiles|url=https://archive.org/details/textiles0000kado_y2s1|edition=9|author1=Kadolph, Sara J. |author2=Langford, Anna L. |lastauthoramp=yes |publisher=Prentice Hall|isbn=978-0-13-025443-6|year=2001}}</ref> [[Jersey (fabric)|Jersey]] and [[silk]] were also sometimes used.<ref>R. Turner Wilcox, ''The Mode in Costume'', page 424, Courier Corporation, 2008, {{ISBN|978-0-486-46820-4}}</ref> By the 1930s, manufacturers had lowered necklines in the back, removed sleeves, and tightened the sides. With the development of new clothing materials, particularly [[latex]] and [[nylon]], swimsuits gradually began hugging the body through the 1930s, with shoulder straps that could be lowered for tanning.<ref>[[Bronwyn Labrum]], Fiona McKergow and Stephanie Gibson, ''Looking Flash'', page 166, Auckland University Press, 2007, {{ISBN|978-1-86940-397-3}}</ref> Women's swimwear of the 1930s and 1940s incorporated increasing degrees of [[midriff exposure]]. The 1932 Hollywood film ''Three on a Match'' featured a midriff baring two piece bathing suit. Actress [[Dolores Del Rio]] was the first major star to wear a two-piece women's bathing suit onscreen in ''[[Flying Down to Rio]]'' (1933).<ref>[https://www.filmsite.org/sexinfilms6.html History of Sex in Cinema: The Greatest and Most Influential Sexual Films and Scenes]</ref> Teen magazines of late 1940s and 1950s featured similar designs of midriff-baring suits and tops. However, midriff fashion was stated as only for beaches and informal events and considered indecent to be worn in public.<ref name="girl">{{cite book|author1=Claudia Mitchell |author2=Jacqueline Reid-Walsh |title=Girl Culture: Studying girl culture : a readers' guide Volume 1 of Girl Culture: An Encyclopedia|year=2008|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-0-313-33909-7|pages=434–435|url=https://books.google.com/books?id=arQy0v_PBx4C&pg=PA225}}</ref> Hollywood endorsed the new glamor in films like 1949's ''[[Neptune's Daughter (1949 film)|Neptune's Daughter]]'' in which [[Esther Williams]] wore provocatively named costumes such as "Double Entendre" and "Honey Child".<ref name=notting>{{cite news |first=David |last=Sandhu |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/sunandsea/728059/Nottingham-Bathed-in-nostalgia.html |title=Nottingham: Bathed in nostalgia |work=The Telegraph |date=August 4, 2003 |location=London}}</ref> Wartime production during World War II required vast amounts of cotton, silk, nylon, wool, leather, and rubber. In 1942, the United States [[War Production Board]] issued Regulation L-85, cutting the use of natural fibers in clothing<ref>{{cite web|title=World War II|url=http://amhistory.si.edu/militaryhistory/printable/section.asp?id=9&sub=3|work=The Price of Freedom: Americans at War|publisher=Smithsonian Institution|accessdate=August 30, 2013}}</ref> and mandating a 10% reduction in the amount of fabric in women's beachwear.<ref name="history"/> To comply with the regulations, swimsuit manufacturers removed skirt panels and other attachments,<ref name=HistC /> while increasing production of the two-piece swimsuit with bare midriffs.<ref name=fashionencyc>{{cite web|title=Bikini|url=http://www.fashionencyclopedia.com/fashion_costume_culture/Modern-World-1946-1960/Bikini.html|publisher=Fashion Encyclopedia|accessdate=August 30, 2013}}</ref> At the same time, demand for all swimwear declined as there was not much interest in going to the beach, especially in Europe.<ref name=HistC /> ===ຊຸດກະໂປ່ງທັນສະ ໄໝ=== [[File:MichelineBernardini.jpg|thumb|[[Micheline Bernardini]] modeling Réard's bikini at the [[Piscine Molitor]] on 5 July 1946. Reard's design was small enough to fit into a {{convert|5|by|5|by|5|cm}} box like the one she is holding.]] In the summer of 1946, Western Europeans enjoyed their first war-free summer in many years. French designers sought to deliver fashions that matched the liberated mood of the people.<ref name=history/> Fabric was still in short supply,<ref name=Gunn>Tim Gunn, ''[https://books.google.com/books?id=pWG9AAAAQBAJ Tim Gunn's Fashion Bible: The Fascinating History of Everything in Your Closet]'', page 25, Simon and Schuster, 2013, {{ISBN|978-1-4516-4386-2}}</ref> and in an endeavor to resurrect swimwear sales, two French designers&nbsp;– [[Jacques Heim]] and [[Louis Réard]] &nbsp;– almost simultaneously launched new two-piece swimsuit designs in 1946.<ref>Patrik Alac, ''Bikini Story'', page 31, Parkstone International, 2012, {{ISBN|978-1-78042-951-9}}</ref><ref>Claudia Mitchell and Jacqueline Reid-Walsh, ''Girl Culture: An Encyclopedia'' (vol. 1), page 182, Greenwood Publishing Group, 2007, {{ISBN|978-0-313-08444-7}}</ref> Heim launched a two-piece swimsuit design in Paris that he called the ''atome'', after the smallest known particle of matter. He announced that it was the "world's smallest bathing suit."<ref name=history>{{cite web|title=Bikini introduced - Jul 05, 1946 - HISTORY.com|url=https://www.history.com/this-day-in-history/bikini-introduced|website=HISTORY.com|accessdate=16 May 2018}}</ref><ref>Rod E. Keays, ''[https://books.google.com/books?id=NLszBcSEdLYC&pg=PA109 The Naturally Good Man]'', page 109, Trafford Publishing, 2012, {{ISBN|978-1-4669-1924-2}}</ref> Although briefer than the two-piece swimsuits of the 1930s, the bottom of Heim's new two-piece beach costume still covered the wearer's navel.<ref name=Gunn /><ref>James Gilbert Ryan and Leonard C. Schlup, ''Historical Dictionary of the 1940s'', page 50, M.E. Sharpe, 2006, {{ISBN|978-0-7656-2107-8}}</ref><ref>Bobby Mercer, ''ManVentions'', page 194, Adams Media, 2011, {{ISBN|978-1-4405-1074-8}}</ref><ref>Kelly Killoren Bensimon, ''The Bikini Book'', page 18, Thames & Hudson, 2006, {{ISBN|978-0-500-51316-3}}</ref> Soon after, Louis Réard created a competing two-piece swimsuit design, which he called the ''bikini''.<ref name=TimA>Adam Sage, "[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article705414.ece Happy birthday: the 'shocking and immoral' bikini hits 60]{{Dead link|date=ຕຸລາ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''[[The Times]]'', April 16, 2006</ref> He noticed that women at the beach rolled up the edges of their swimsuit bottoms and tops to improve their tan.<ref name=femmes/> On 5 July, Réard introduced his design at a swimsuit review held at a popular Paris public pool, [[Piscine Molitor]], four days after the first test of an American nuclear weapon at the [[Bikini Atoll]]. The newspapers were full of news about it and Reard hoped for the same with his design.<ref name=navy/><ref>{{cite news|last1=Wiesner|first1=Maria|title=70 Jahre Bikini: Vier Dreiecke und etwas Schnur|url=http://www.faz.net/aktuell/stil/mode-design/der-bikini-feiert-70-jubilaeum-nach-erfindung-in-st-tropez-14323637.html|newspaper=FAZ.NET|accessdate=17 May 2018|language=de|date=5 July 2016}}</ref> Réard's ''bikini'' undercut Heim's ''atome'' in its brevity. His design consisted of a two triangles of fabric forming a bra, and two triangular pieces of fabric covering the [[mons pubis]] and the [[buttocks]] connected by string. When he was unable to find a fashion model willing to showcase his revealing design,<ref>{{cite book|last1=Alac|first1=Patrik|title=Bikini Story|date=2012|publisher=Parkstone International|location=New York|isbn=978-1-78042-951-9|page=72}}</ref> Réard hired [[Micheline Bernardini]], a 19-year old [[Striptease|nude dancer]] from the [[Casino de Paris]].<ref>{{cite web | url = http://www.bikiniscience.com/chronology/1945-1950_SS/LR4601_S/LR4601.html |title = Michele Bernadini: The First Bikini | first = Judson | last = Rosebush | work = Bikini Science | accessdate = September 19, 2007 | url-status = dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070927084552/http://www.bikiniscience.com/chronology/1945-1950_SS/LR4601_S/LR4601.html | archivedate = September 27, 2007 | df = mdy-all }}</ref> He announced that his swimsuit, with a total area of {{convert|30|sqin|cm2|-2}} of cloth, was "smaller than the world's smallest bathing suit".<ref name=Guard>Paula Cocozza, "[https://www.theguardian.com/travel/2006/jun/10/sttropez.filminspiredtravel.france.culturaltrips A little piece of history]", ''[[The Guardian]]'', June 10, 2006</ref><ref name=Lil>[http://www.lilith-ezine.com/articles/2006/The-Bikini.html The Bikini Turns 60] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160909175233/http://www.lilith-ezine.com/articles/2006/The-Bikini.html |date=September 9, 2016 }}, 1946 to 2006: 60 Years of Bikini Bathing Beauties, ''Lilith E-Zine''</ref> Réard said that "like the [atom] bomb, the bikini is small and devastating".<ref name="The Very First Bikini">Judson Rosebush, {{cite web|url = http://www.bikiniscience.com//chronology/1945-1950_SS/1945-1950.html|title = 1945–1950: The Very First Bikini|work = Bikini Science|accessdate = November 25, 2012|url-status = dead|archiveurl = https://web.archive.org/web/20120627214541/http://bikiniscience.com/chronology/1945-1950_SS/1945-1950.html|archivedate = June 27, 2012|df = mdy-all}}</ref> Fashion writer [[Diana Vreeland]] described the bikini as the "atom bomb of fashion".<ref name="The Very First Bikini" /> Bernardini received 50,000 fan letters, many of them from men.<ref name=HistC /><ref name=heritage /> Photographs of Bernardini and articles about the event were widely carried by the press. The ''[[International Herald Tribune]]'' alone ran nine stories on the event.<ref>{{cite book|last1=Mitchell|first1=Claudia A.|last2=Reid-Walsh|first2=Jacqueline|title=Girl Culture an Encyclopedia|date=2008|publisher=Greenwood Press|location=Westport, Connecticut|isbn=978-0-313-08444-7|page=82}}</ref> French newspaper ''[[Le Figaro]]'' wrote, "People were craving the simple pleasures of the sea and the sun. For women, wearing a bikini signaled a kind of second liberation. There was really nothing sexual about this. It was instead a celebration of freedom and a return to the joys in life."<ref name=heritage /> Heim's ''atome'' was more in keeping with the sense of propriety of the 1940s, but Réard's design won the public's attention.<ref name=Gunn /> Although Heim's design was the first worn on the beach and initially sold more swimsuits, it was Réard's description of the two-piece swimsuit as a ''bikini'' that stuck.<ref name=BBCW /><ref>Weisgall, Jonathan (1994), ''Operation Crossroads: The Atomic Tests at Bikini Atoll'', pages 264–265, Naval Institute Press, {{ISBN|978-1-55750-919-2}}</ref> As competing designs emerged, he declared in advertisements that a swimsuit could not be a genuine bikini "unless it could be pulled through a wedding ring."<ref name=HistC /> Modern bikinis were first made of [[cotton]] and [[Jersey (fabric)|jersey]].<ref>Valerie Steele, ''Encyclopedia of Clothing and Fashion'', page 253, Charles Scribner's Sons, 2005, {{ISBN|0-684-31397-9}}</ref> ===ສັງຄົມ=== {{Quote box |quote = As subsequent history would show, the bikini was more than a skimpy garment. It was a state of mind. |source = Lena Lenček, ''The Beach: The History of Paradise on Earth'', 1998<ref name="Lena Lenček page 100">Lena Lenček, ''The Beach: The History of Paradise on Earth'', page 100, Penguin Group (USA) Incorporated, 1999, {{ISBN|978-0-14-027802-6}}</ref> |quoted = 1 |align = left |width = 220px }} Despite the garment's initial success in France, women worldwide continued to wear traditional one-piece swimsuits. When his sales stalled, Réard went back to designing and selling orthodox knickers.<ref name="timesonline">{{cite news|first=Adam|last=Sage|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article705414.ece|title=Happy birthday: the 'shocking and immoral' bikini hits 60|work=The Times|date=April 16, 2006|accessdate=August 18, 2013|location=London}}{{Dead link|date=ຕຸລາ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In 1950, American swimsuit mogul Fred Cole,<ref name=heritage /> owner of mass market swimwear firm Cole of California, told ''[[Time (magazine)|Time]]'' that he had "little but scorn for France's famed Bikinis."<ref>Christine Schmidt, ''The Swimsuit: Fashion from Poolside to Catwalk'', page 2, Bloomsbury Academic, 2012, {{ISBN|0-85785-123-3}}</ref> Réard himself would later describe it as a "two-piece bathing suit which reveals everything about a girl except for her mother's maiden name."<ref>Louise Southerden, ''Surf's Up: The Girl's Guide to Surfing'', page 14, Allen & Unwin, 2008, {{ISBN|978-1-74176-831-2}}</ref> Fashion magazine ''Modern Girl Magazine'' in 1957 stated that "it is hardly necessary to waste words over the so-called bikini since it is inconceivable that any girl with tact and decency would ever wear such a thing".<ref name=BBCW /><ref name=heritage /> In 1951, [[Eric Morley]] organized the ''Festival Bikini Contest'', a beauty contest and swimwear advertising opportunity at that year's [[Festival of Britain]]. The press, welcoming the spectacle, referred to it as ''Miss World'',<ref>{{cite book |first1=Elissa |last1=Stein |first2=Lee |last2=Meriwether |title=Beauty Queen |page=[https://archive.org/details/beautyqueenheres0000stei/page/45 45] |publisher=Chronicle Books |year=2006 |isbn=978-0-8118-4864-0 |url=https://archive.org/details/beautyqueenheres0000stei/page/45 }}</ref><ref>{{cite book|first=Susan|last=Dewey|title=Making Miss India Miss World|page=[https://archive.org/details/makingmissindiam0000dewe/page/46 46]|publisher=Syracuse University Press|year=2008|isbn=978-0-8156-3176-7|url=https://archive.org/details/makingmissindiam0000dewe/page/46}}</ref> a name Morley registered as a trademark.<ref name="Keith Lovegrove 1967">{{cite book|first=Keith|last=Lovegrove|title=Pageant: The Beauty Contest|page=[https://archive.org/details/pageantbeautycon0000love/page/1967 1967]|publisher=teNeues|year=2002|isbn=978-3-8238-5569-9|url=https://archive.org/details/pageantbeautycon0000love/page/1967}}</ref> The winner was [[Kiki Håkansson]] of Sweden, who was crowned in a bikini. After the crowning, Håkansson was condemned by [[Pope Pius XII]],<ref name=Alac /><ref name=magnanti>{{cite news|last=Magnanti|first=Brooke|title=Miss World bikini ban: why it's no victory for feminists|url=https://www.telegraph.co.uk/women/sex/10105935/Miss-World-2013-bikini-ban-why-its-no-victory-for-feminists.html|work=The Telegraph|accessdate=December 13, 2013 |date=June 7, 2013}}</ref><ref>{{cite journal |title=Selvedge: The Fabric of Your Life|page=39|publisher= Selvedge Ltd. |year=2005}}</ref> while Spain and Ireland threatened to withdraw from the pageant.<ref>Kevin Rawlinson, "[https://www.independent.co.uk/sport/football/international/three-miss-worlds-and-one-rugby-world-cup-2010996.html Three Miss Worlds and one (rugby) World Cup]", ''The Daily Telegraph'', June 26, 2010</ref> In 1952, bikinis were banned from the pageant and replaced by [[evening gown]]s.<ref>{{cite book|first=Han |last=Shin |title=Beauty with a Purpose|page= 193 |publisher=iUniverse|year=2004|isbn= 978-0-595-30926-9}}</ref><ref>{{cite web|title=1950-1955: Navel Maneuvers – The Bikini Breakout|url=http://www.bikiniscience.com/chronology/1950-1955_SS/1950-1955.html|publisher=Bikini Science|accessdate=December 13, 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013211809/http://www.bikiniscience.com//chronology/1950-1955_SS/1950-1955.html|archivedate=October 13, 2013|df=mdy-all}}</ref> As a result of the controversy, the bikini was explicitly banned from many other [[beauty pageant]]s worldwide.<ref name="telegraph">{{cite news|last=Magnanti|first=Brooke|title=Miss World bikini ban: why it's no victory for feminists|url=https://www.telegraph.co.uk/women/sex/10105935/Miss-World-2013-bikini-ban-why-its-no-victory-for-feminists.html |work=The Telegraph|accessdate=August 22, 2013|date=June 7, 2013|location=London}}</ref><ref>{{cite book|first1=Ben|last1=Marcus|first2=Jeff|last2=Divine|title=Surfing USA!: An Illustrated History of the Coolest Sport of All Time|url=https://archive.org/details/surfingusaillust0000marc|page=[https://archive.org/details/surfingusaillust0000marc/page/60 60]|publisher=MVP Books|year=2005|isbn= 978-0-89658-690-1}}</ref> Although some regarded the bikini and beauty contests as bringing freedom to women, they were opposed by some [[feminist]]s<ref name=Alac /><ref>{{cite web|url=http://www.object.org.uk/campaigns/beauty-pageants |title=Why OBJECT to Beauty Pageants? |publisher=object.org.uk |accessdate=May 1, 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522065802/http://www.object.org.uk/campaigns/beauty-pageants |archivedate=May 22, 2014 |df=mdy }}</ref> as well as religious and cultural groups who objected to the degree of exposure of the female body. The bikini was banned on the French Atlantic coastline, Spain, Italy,<ref name=Alac /> Portugal and Australia, and was prohibited or discouraged in a number of US states.<ref name=timehistory>{{cite news|title=The History of the Bikini|url=http://content.time.com/time/photogallery/0,29307,1908353,00.html|work=Time|accessdate=August 17, 2013|date=July 3, 2009|archive-date=ກັນຍາ 2, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130902022839/http://content.time.com/time/photogallery/0,29307,1908353,00.html|url-status=dead}}</ref><ref>Lena Lanček and Gideon Bosker, ''Making Waves: Swimsuits and the Undressing of America'', page 90, Cronicle Books, 1989, {{ISBN|978-0-87701-398-3}}</ref> The [[United States Motion Picture Production Code of 1930|United States Motion Picture Production Code]], also known as the Hays Code, enforced from 1934, allowed two-piece gowns but prohibited the display of navels in Hollywood films.<ref>{{cite book|first=Rachel|last=Moseley|title=Fashioning Film Stars: Dress, Culture, Identity|page=[https://archive.org/details/isbn_9781844570683/page/136 136]|publisher=BFI|year=2005|isbn=978-1-84457-067-6|url=https://archive.org/details/isbn_9781844570683/page/136}}</ref> The [[National Legion of Decency]], a Roman Catholic body guarding over American media content, also pressured Hollywood and foreign film producers to keep bikinis from being featured in Hollywood movies.<ref>{{cite book|first=Frank A. |last=Salamone|title=Popular Culture in the Fifties|url=https://archive.org/details/popularculturein0000sala |page=[https://archive.org/details/popularculturein0000sala/page/76 76]|publisher=University Press of America|year= 2001 |isbn=978-0-7618-2103-8}}</ref> As late as 1959, Anne Cole, one of the United States' largest swimsuit designers, said, "It's nothing more than a G-string. It's at the razor's edge of decency."<ref name=WOJSI /> The Hays Code was abandoned by the mid-1960s, and with it the prohibition of female navel exposure, as well as other restrictions.<ref>Jeanne Nagle, ''Violence in Movies, Music, and the Media'', page 23, The Rosen Publishing Group, 2008, {{ISBN|978-1-4042-1795-9}}</ref> The influence of the National Legion of Decency also waned by the 1960s.<ref>Keith M. Booker, ''Historical Dictionary of American Cinema'', page 65, Scarecrow Press, 2011, {{ISBN|978-0-8108-7459-6}}</ref> ===ເພີ່ມຂື້ນເພື່ອຄວາມນິຍົມ=== [[File:Salgueiro-29.JPG (3028018098).jpg|thumb|upright|The bikini tradition of [[Rio Carnival]] started in 1950. This photo of 2009 shows a [[Samba (Brazilian dance)|Samba dancer]] in bikini at the Rio Carnival.<ref name="rio"/>]] Increasingly common [[glamour photography|glamour shots]] of popular actresses and models on either side of the Atlantic played a large part in bringing the bikini into the mainstream.<ref name=MMOA>{{cite web|last=Charleston|first=Beth Duncuff|title=The Bikini|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/biki/hd_biki.htm|work=Heilbrunn Timeline of Art History|publisher=The Metropolitan Museum of Art|accessdate=August 15, 2013|location=New York|date=October 2004}}</ref> During the 1950s, Hollywood stars such as [[Ava Gardner]], [[Rita Hayworth]], [[Lana Turner]],<ref name=turner /><ref name=firstB>{{cite news|title=Photos: On this day–July 5, 1946–the first bikini goes on sale|url=http://photos.newhavenregister.com/2013/07/05/photos-on-this-day-july-5-1946-the-first-bikini-goes-on-sale/#4|archive-url=https://archive.today/20130823002850/http://photos.newhavenregister.com/2013/07/05/photos-on-this-day-july-5-1946-the-first-bikini-goes-on-sale/|url-status=dead|archive-date=August 23, 2013|accessdate=August 23, 2013|newspaper=New Haven Register|date=July 5, 2013}}</ref> [[Elizabeth Taylor]],<ref name=firstB /> [[Tina Louise]],<ref name=firstB /> [[Marilyn Monroe]],<ref name=firstB /> [[Esther Williams]], and [[Betty Grable]]<ref name=menkes>Suzy Menkes, "[https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE7D81430F93BA25754C0A965958260 Runways: Remembrance of Thongs Past]", ''The New York Times'', July 18, 1993</ref> took advantage of the risqué publicity associated with the bikini by posing for photographs wearing them—[[Pin-up girl|pin-ups]] of Hayworth and Williams in costume were especially widely distributed in the United States.<ref name=heritage /> In 1950, [[Elvira Pagã]] walked at the [[Rio Carnival]], Brazil in a golden bikini, starting the bikini tradition of the carnival.<ref name="rio">Colin M. MacLachlan, ''A History of Modern Brazil: The Past Against the Future'', page 184, Rowman & Littlefield Publishers, 1993, {{ISBN|978-1-4616-6547-2}}</ref> In Europe, 17-year-old [[Brigitte Bardot]] wore scanty bikinis (by contemporary standards) in the French film ''Manina, la fille sans voiles'' ("Manina, the girl unveiled"). The promotion for the film, released in France in March 1953, drew more attention to Bardot's bikinis than to the film itself. By the time the film was released in the United States in 1958 it was re-titled ''[[Manina, the Girl in the Bikini]]''. Bardot was also photographed wearing a bikini on the beach during the 1957 [[Cannes Film Festival]]. Working with her husband and agent [[Roger Vadim]] she garnered significant attention with photographs of her wearing a bikini on every beach in the south of France.<ref>{{cite web|title=The History of the Bikini|url=http://www.elle.com/fashion/g2906/the-history-of-the-bikini-654900/#slide-6|publisher=ELLE|date=April 23, 2012 | accessdate=August 21, 2013}}</ref> Similar photographs were taken of [[Anita Ekberg]] and [[Sophia Loren]], among others. According to ''The Guardian'', Bardot's photographs in particular turned [[Saint-Tropez]] into the beachwear capital of the world,<ref name=Guard /> with Bardot identified as the original Cannes bathing beauty.<ref>Cari Beauchamp & [[Henri Béhar]], '' Hollywood on the Riviera: The Inside Story of the Cannes Film Festival'', page 165, W. Morrow and Co., 1992, {{ISBN|0-688-11007-X}}</ref> Bardot's photography helped to enhance the public profile of the festival, and Cannes in turn played a crucial role in her career.<ref name="a">Vanessa R. Schwartz, '' It's So French!: Hollywood, Paris, and the Making of Cosmopolitan Film Culture'', page 79, University of Chicago Press, 2007, {{ISBN|0-226-74243-1}}</ref> [[Brian Hyland]]'s novelty-song hit "[[Itsy Bitsy Teenie Weenie Yellow Polka Dot Bikini]]" became a ''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'' No. 1 hit during the summer of 1960: the song tells a story about a young girl who is too shy to wear her new bikini on the beach, thinking it too risqué.<ref>{{cite news|last=Suddath|first=Claire|title=Itsy Bitsy Teeny Weenie Yellow Polka Dot Bikini |url=http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2081310_2080985_2080983,00.html|work=Time|accessdate=August 15, 2013|date=July 5, 2011}}</ref> ''[[Playboy]]'' first featured a bikini on its cover in 1962; the ''[[Sports Illustrated Swimsuit Issue]]'' debut two years later featured [[Babette March]] in a white bikini on the cover.<ref>{{cite journal |last1=Gibson |first1=Megan |title=Top 10 Bikinis in Pop Culture |url=http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2081310_2080985_2081023,00.html |journal=Time |accessdate=17 June 2018 |date=5 July 2011}}</ref> [[File:Beach Party Annette Funicello Frankie Avalon Mid-1960s.jpg|thumb|160px|left|Publicity photo of [[Frankie Avalon]] and [[Annette Funicello]] for [[Beach party film|Beach Party]] films (c. 1960s). Funicello was not permitted to expose her navel.]] [[Ursula Andress]], appearing as [[Honey Rider]] in the 1962 British [[James Bond]] film, ''[[Dr. No (film)|Dr. No]]'', wore a [[White bikini of Ursula Andress|white bikini]], which became known as the "[[White bikini of Ursula Andress|Dr. No bikini]]". It became one of the most famous bikinis of all time and an iconic moment in cinematic and fashion history.<ref name="Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1314376/Former-Bond-girl-to-sell-Dr-No-bikini.html|title=Former Bond girl to sell Dr No bikini|work=The Daily Telegraph|date=January 13, 2011|accessdate=May 16, 2011|location=London|first=Will|last=Bennett}}</ref><ref name="Bensimon2006">{{cite book|last=Bensimon|first=Kelly Killoren|title=The Bikini Book|url=https://books.google.com/books?id=__DqAAAAMAAJ|accessdate=May 16, 2011|date=June 5, 2006|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-51316-3}}</ref><ref name="Lindner2009">{{cite book|last=Lindner|first=Christoph|title=The James Bond Phenomenon: A Critical Reader|url=https://books.google.com/books?id=vbIrAQAAIAAJ|accessdate=May 16, 2011|date=August 4, 2009|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-8095-1}}</ref> Andress said that she owed her career to that white bikini, remarking, "This bikini made me into a success. As a result of starring in ''Dr. No'' as the first [[Bond girl]], I was given the freedom to take my pick of future roles and to become financially independent."<ref name="Telegraph" /><ref name="Weekes2007">{{cite book|last=Weekes|first=Karen|title=Women know everything!: 3,241 quips, quotes, & brilliant remarks|url=https://books.google.com/books?id=nTKgWEBhBeoC&pg=PA419|accessdate=May 16, 2011|date=April 5, 2007|publisher=Quirk Books|isbn=978-1-59474-169-2|page=419}}</ref> The bikini finally caught on, and by 1963, the movie ''[[Beach Party]]'', starring [[Annette Funicello]] and [[Frankie Avalon]], led a wave of films that made the bikini a pop-culture symbol, though Funicello was barred from wearing Réard's bikini unlike the other young females in the films. In 1965, a woman told ''[[Time (magazine)|Time]]'' that it was "almost square" not to wear a bikini; the magazine wrote two years later that "65% of the young set had already gone over".<ref name=turner>{{cite web|first=Julia |last=Turner |url=http://www.slate.com/articles/life/fashion/2013/07/history_of_the_bikini_how_it_came_to_america.html |title=A Brief History of the Bikini |work=Slate |date=July 29, 2013|accessdate= August 27, 2013}}</ref> [[Raquel Welch]]'s [[Fur bikini of Raquel Welch|fur bikini]] in ''[[One Million Years B.C.]]'' (1966) gave the world the most iconic bikini shot of all time and the poster image became an iconic moment in cinema history.<ref>Cambridge Film Trust. (2016). [http://www.cambridgefilmfestival.org.uk/film/one-million-years-bc/ One Million Years B.C.] Cambridge Film Festival. Retrieved December 5, 2016.</ref> Her deer skin bikini in ''[[One Million Years B.C.]]'', advertised as "mankind's first bikini",<ref name="Filmfacts">{{cite book |title=Filmfacts 1967 Vol. 10 No. 4 |date=June 15, 1967 |publisher=University of Southern California Division of Cinema, American Film Institute |page=42 |url=https://books.google.com/books?id=zbkvAQAAIAAJ |accessdate=November 25, 2011}}</ref> (1966) was later described as a "definitive look of the 1960s".<ref name="Mansour2005">{{cite book|last=Mansour|first=David|title=From Abba to Zoom: a pop culture encyclopedia of the late 20th century|url=https://books.google.com/books?id=hK0rPUF85loC&pg=PA345|year=2005|publisher=[[Andrews McMeel Publishing]]|isbn=978-0-7407-5118-9|page=345|accessdate=August 28, 2012 }}</ref> Her role wearing the leather bikini raised Welch to a fashion icon<ref name="BBCW" /> and the photo of her in the bikini became a best-selling pinup poster.<ref name="Mansour2005"/> Stretch [[nylon]] bikini briefs and bras complemented the adolescent boutique fashions of the 1960s, allowing those to be minimal.<ref>Amy De La Haye, ''The Cutting Edge: 50 Years of British Fashion, 1947–1997'', page 183, Overlook Press, 1997, {{ISBN|0-87951-763-8}}</ref> [[DuPont]] introduced [[lycra]] (DuPont's name for [[spandex]]) in the same decade.<ref name=sydelle/> Spandex expanded the range of novelty fabrics available to designers which meant suits could be made to fit like a second skin without heavy linings.<ref>Valerie Steele, ''Encyclopedia of Clothing and Fashion'', page 255, Charles Scribner's Sons, 2005, {{ISBN|0-684-31397-9}}</ref> "The advent of Lycra allowed more women to wear a bikini," wrote [[Kelly Killoren Bensimon]], a former model and author of ''The Bikini Book'', "It didn't sag, it didn't bag, and it concealed and revealed. It wasn't so much like lingerie anymore."<ref name=sfgate>{{cite web|last=Rubin|first=Sylvia|title=Fashion shocker of '46: the naked belly button / But the bikini wasn't a hit until Sixties|url=http://www.sfgate.com/news/article/Fashion-shocker-of-46-the-naked-belly-button-2493673.php|work=San Francisco Chronicle|accessdate=August 19, 2013 |date=July 2, 2006}}</ref> Increased reliance on stretch fabric led to simplified construction.<ref name=MMOA /> This fabric allowed designers to create the [[string bikini]], and allowed Rudi Gernreich to create the topless monokini.<ref name=SFC>{{cite news |first=Sylvia |last=Rubin |url=http://www.sfgate.com/news/article/Fashion-shocker-of-46-the-naked-belly-button-2493673.php | title=Fashion shocker of '46: the naked belly button |newspaper=San Francisco Chronicle |date=July 2, 2006|accessdate=August 28, 2013}}</ref> Alternative swimwear fabrics such as [[velvet]], [[leather]], and [[crochet]]ed squares surfaced in the early '70s.<ref name=MMOA /> ===ການຍອມຮັບຂອງມະຫາຊົນ=== Réard's company folded in 1988,<ref name=SFGate>{{cite news |first=Sylvia |last=Rubin |url=http://www.sfgate.com/news/article/Fashion-shocker-of-46-the-naked-belly-button-2493673.php | title=Fashion shocker of '46: the naked belly button |work=San Francisco Chronicle |date=July 2, 2006|accessdate=August 28, 2013}}</ref> four years after his death.<ref name="independent">{{cite news |first=Rupert |last=Cornwell |author2=John Lichfield |title= Boom and Bust: The nuclear age and the bikini age |url=https://www.independent.co.uk/news/science/boom-and-bust-the-nuclear-age-and-the-bikini-age-404390.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080502130024/http://www.independent.co.uk/news/science/boom-and-bust-the-nuclear-age-and-the-bikini-age-404390.html |archivedate=May 2, 2008 |work=[[The Independent]] |date=June 17, 2006 |accessdate=September 30, 2008 |location=London}}</ref> By the end of the century, the bikini had become the most popular beachwear around the globe. According to French fashion historian Olivier Saillard, this was due to "the power of women, and not the power of fashion". As he explains, "The emancipation of swimwear has always been linked to the emancipation of women",<ref name="BBCW" /> though one survey indicates 85% of all bikinis never touch the water.<ref name=YorkS>Jayne Dawson, "[http://www.yorkshireeveningpost.co.uk/news/latest-news/top-stories/sexy-at-60-1-2054675 Sexy at 60] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150319050234/http://www.yorkshireeveningpost.co.uk/news/latest-news/top-stories/sexy-at-60-1-2054675 |date=March 19, 2015 }}", ''Yorkshire Evening Post'', July 25, 2006</ref>{{Unreliable source?|date=July 2017}} By 1988 the bikini made up nearly 20% of swimsuit sales, more than any other model in the US,<ref name=WOJSI>{{cite news |first=William Oscar |last=Johnson |url=http://sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1068171/3/index.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020050948/http://sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1068171/3/index.htm |archivedate=October 20, 2013 |title=In The Swim |work=Sports Illustrated |date=February 7, 1989 |accessdate=August 18, 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020050948/http://sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1068171/3/index.htm |date=ຕຸລາ 20, 2013 }}</ref> though one-piece suits made a comeback during the 1980s and early 1990s.<ref name="independent"/> In 1997, Miss Maryland Jamie Fox became the first contestant in 50 years to compete in a two-piece swimsuit at the [[Miss America Pageant]].<ref>{{cite news|url=http://photos.newhavenregister.com/2013/07/05/photos-on-this-day-july-5-1946-the-first-bikini-goes-on-sale/#62|archive-url=https://archive.today/20130823002850/http://photos.newhavenregister.com/2013/07/05/photos-on-this-day-july-5-1946-the-first-bikini-goes-on-sale/|url-status=dead|archive-date=August 23, 2013|title=Photos: On this day – July 5, 1946 – the first bikini goes on sale|newspaper=New Haven Register|accessdate=August 22, 2013}}</ref> Actresses in [[action film]]s like ''[[Blue Crush]]'' (2002) and ''[[Charlie's Angels: Full Throttle]]'' (2003) made the two-piece "the millennial equivalent of the power suit", according to Gina Bellafonte of ''[[The New York Times]]'',<ref name="heritage"/> According to Beth Dincuff Charleston, research associate at the Costume Institute of the Metropolitan Museum of Art, "The bikini represents a social leap involving body consciousness, moral concerns, and sexual attitudes."<ref name=heritage/> By the early 2000s, bikinis had become a $811&nbsp;million business annually, according to the [[NPD Group]], a consumer and retail information company,<ref name=SFC/> and had boosted spin-off services like [[bikini wax]]ing and the sun tanning industries.<ref name=AgeL/> Although child-sized bikinis appeared in the 1950s, in many European countries, swimsuits below size 11 are commonly not sold with a separate top, but in the United States, Britain, and Canada, it has often been considered unacceptable for girls in late childhood (ages 7–11) to go topless.{{citation needed|date=September 2018}} Several incidents of families being evicted from public pools due to their child being topless have been reported.<ref>{{cite web|url=http://www.thesocial.ca/news/headlines/topless-8-year-old-girl-told-to-cover-up-at-public|title=The Social - Parents furious after topless 8-year-old girl told to cover up at public pool|publisher=}}</ref> In 2002, clothing retailer [[Abercrombie & Fitch]] came under criticism for selling child-sized thong bikinis and underwear.<ref>{{cite web|url=http://money.cnn.com/2002/05/22/news/companies/abercrombie/|title=Abercrombie criticized for sexy undies|date=May 22, 2002|accessdate=September 17, 2018|website=money.cnn.com|archive-date=ກັນຍາ 18, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918032327/https://money.cnn.com/2002/05/22/news/companies/abercrombie/|url-status=dead}}</ref> The first Bikini [[museum]] in the world is being built in [[Bad Rappenau]] in Germany.<ref>{{Cite news|url=https://ze.tt/warum-der-bikini-das-wohl-skandaloeseste-kleidungsstueck-der-geschichte-ist/|title=Warum der Bikini das wohl skandalöseste Kleidungsstück der Geschichte ist|last=Kienzl|first=Philipp|date=2019-07-05|work=Ze.tt|access-date=2020-01-03|url-status=dead|archive-date=2020-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200103105214/https://ze.tt/warum-der-bikini-das-wohl-skandaloeseste-kleidungsstueck-der-geschichte-ist/}}</ref> The development of [[swimwear]] from 1880 to the present is presented on 2,000 square metres of exhibition space.<ref>{{Cite news|url=https://www.sueddeutsche.de/stil/neues-museum-ewiger-sommer-1.4707131|title=Ewiger Sommer|last=Goebel|first=Anne|date=2019-12-06|work=Süddeutsche Zeitung|access-date=2020-01-03|url-status=live}}</ref> ===ນອກໂລກຕາເວັນຕົກ=== {{multiple image | align = right | image1 = Chaoyangparkpic8.jpg | width1 = 160 | caption1 = Chinese cheerleaders at [[Chaoyang Park]] | image2 = Photo shoot of Sofia Hayat.jpg | width2 = 170 | caption2 = British model [[Sofia Hayat]] in photoshoot }} The 1967 film ''[[An Evening in Paris]]'' is mostly remembered because it featured [[Bollywood]] actress [[Sharmila Tagore]] as the first Indian actress to wear a bikini on film.<ref>Stuff Reporter, "[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/article3190174.ece Being Sharmila, all through life]", ''The Hindu'', April 3, 2006</ref><ref>Lalit Mohan Joshi & Gulzar, Derek Malcolm, ''Bollywood'', page 20, Lucky Dissanayake, 2002, {{ISBN|0-9537032-2-3}}</ref> She also posed in a bikini for the glossy ''[[Filmfare]]'' magazine.<ref>[[B. K. Karanjia]], ''Blundering in Wonderland'', page 18, Vikas Publishing House, 1990, {{ISBN|0-7069-4961-7}}</ref><ref>[http://idiva.com/news-entertainment/sharmila-tagore-actresses-today-can-drink-smoke-and-live-in/20034 Sharmila Tagore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140204052923/http://idiva.com/news-entertainment/sharmila-tagore-actresses-today-can-drink-smoke-and-live-in/20034 |date=2014-02-04 }}, First Indian actress to wear bikini</ref> The costume shocked a conservative Indian audience,<ref>Various writers, ''Rashtriya Sahara'', page 28, Sahara India Mass Communication, 2002</ref> but it also set in motion a trend carried forward by [[Zeenat Aman]] in ''[[Heera Panna]]'' (1973) and ''[[Qurbani (1980 film)|Qurbani]]'' (1980),<ref name=avi /> [[Dimple Kapadia]] in ''[[Bobby (1973 film)|Bobby]]'' (1973),<ref name=avi /> and [[Parveen Babi]] in ''Yeh Nazdeekiyan'' (1982).<ref name=avi>{{cite news|first=Avijit |last=Ghosh |url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-toi/special-report/Bollywoods-unfinished-revolution/articleshow/1696458.cms |title=Bollywood's unfinished revolution|work=The Times of India |date=July 2, 2006}}</ref><ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow-times/That-itsy-bitsy-thing/articleshow/1655251.cms |title=That itsy bitsy thing|work= The Times of India|date=June 16, 2006}}</ref> Indian women wear bikinis when they vacation abroad or in [[Goa]] without the family. Despite the conservative ideas prevalent in India, bikinis have become more popular. In summer, when women take up swimming, often in a public space, a lot of tankinis, shorts and single-piece swimsuits are sold.<ref name=HTBikini>"[https://web.archive.org/web/20150328175814/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2617354071.html Are Indian girls bikini ready?]", ''Hindustan Times'' (New Delhi, India), March 25, 2012</ref> The maximum sales for bikinis happen in the winter, the honeymoon season.<ref name=HTBikini /> By the end of the first decade of the 21st century, the Chinese bikini industry became a serious international threat for the Brazilian bikini industry.<ref>Justin Rowlatt, "[http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/9348299.stm Brazil's raw materials and the Chinese bikini problem]", BBC, January 8, 2011</ref> [[Huludao]], [[Liaoning]], China set the world record for the largest bikini parade in 2012, with 1,085 participants and a photo shoot involving 3,090 women.<ref>[http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/3000/largest-bikini-parade Largest Bikini Parade], Official Website: Guinness Book of World Records</ref><ref>[http://www.guinnessworldrecords.com/news/2011/9/new-largest-bikini-photo-shoot-world-record-set-in-china/ Largest Bikini Photo Shoot], Official Website: Guinness Book of World Records</ref> For most parts of the [[Middle East]], bikinis are either banned or is highly controversial. When{{When|date=June 2019}} [[Lebanon|Lebanese]] magazine ''Ash-Shabaka'' printed a bikini-clad woman on the cover they had to make a second version with only the face of the model.<ref>Noha Mellor, ''The Making of Arab News'', page 39, Rowman & Littlefield, 2005, {{ISBN|978-0-7425-3819-1}}</ref> In 2011, [[Huda Naccache]] ([[Miss Earth]] 2011), when she posed for the cover of ''Lilac'' (based in [[Israel]]) became the first bikini-clad Arab model on the cover of an Arabic magazine.<ref>Amy Kaslow, "[http://fortune.com/2014/09/22/israeli-arab-women-jobs-economy/ Arab Israeli women have been hampered by a society that has accorded Arabs and women, much less Arab women, second-class status]", ''Fortune'', September 22, 2014</ref><ref>Shatha Yaish, "[http://www.theaustralian.com.au/news/arab-israeli-model-huda-naccache-makes-history-with-bikini-shoot/story-e6frg6n6-1226164166847?nk=877dc7afd90db22caf5327f021337eb3 Itsy bitsy teen weeny Arab bikini revolution]", ''The Australian'', October 12, 2011</ref><ref>Pierre Klochendler, "[http://www.ipsnews.net/2013/05/arab-magazine-challenges-attitudes-about-arab-women/ Arab Magazine Challenges Attitudes About Arab Women]", ''IPSNews'', May 17, 2013</ref> == Bikini variants== [[Image:Colour Bikinis.jpg|thumb|Selection of bikinis in shop window in the United States, 2005]] While the name "bikini" was at first applied only to beachwear that revealed the wearer's navel, today the fashion industry considers any two-piece swimsuit a bikini.<ref name=patton>{{cite web|last=Patton|first=Susan Ruiz|title=A Bikini Isn't The Choice Of Miss Pa. For The First Time In 77 Years, Contestants In Miss America Pageant Can Choose Their Swimwear. Heather Busin Prefers One-piece|url=http://articles.mcall.com/1997-09-11/news/3155841_1_swimsuit-competition-bikini-pageant|publisher=McCalls|date=September 11, 1997|accessdate=August 27, 2013|archive-date=ຕຸລາ 13, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013191926/http://articles.mcall.com/1997-09-11/news/3155841_1_swimsuit-competition-bikini-pageant|url-status=dead}}</ref> Modern bikini fashions are characterized by a simple, brief design: two triangles of fabric that form a bra and cover the woman's [[breast]]s and a third that forms a panty cut below the navel that covers the [[groin]] and the [[buttocks]].<ref name=MMOA /> Bikinis can and have been made out of almost every possible clothing material, and the fabrics and other materials used to make bikinis are an essential element of their design.<ref name=materials>{{cite web|last=Rosebush|first=Judson|title=Materials|url=http://bikiniscience.com/costumes/bikiniology_SS/materials_S/materials.html|publisher=Bikini Science|accessdate=August 15, 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005005700/http://bikiniscience.com/costumes/bikiniology_SS/materials_S/materials.html|archivedate=October 5, 2013|df=mdy-all}}</ref> Modern bikinis were first made of cotton and jersey. [[DuPont]]'s introduction of Lycra ([[spandex]]) in the 1960s completely changed how bikinis were designed and worn, as according to Kelly Killoren Bensimon, a former model and author of ''The Bikini Book'', "the advent of Lycra allowed more women to wear a bikini...it didn't sag, it didn't bag, and it concealed and revealed. It wasn't so much like lingerie anymore."<ref name=sfgate/> Alternative swimwear fabrics such as velvet, leather, and [[crochet binkini|crocheted]] squares surfaced in the early 1970s.<ref name=MMOA /> In a single fashion show in 1985, there were two-piece suits with [[Crop top|cropped tank tops]] instead of the usual skimpy bandeaux, suits that resembled bikinis from the front and one-pieces from the back, [[Suspenders|suspender straps]], [[ruffle]]s, and deep navel-baring cutouts.<ref>Fashion Correspondent, "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB29A230AE055D5&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Swimsuits take some inspiration from the past]{{Dead link|date=ທັນວາ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''Philadelphia Inquirer'', November 10, 1985</ref> Metal and stone jewelry pieces are now often used to dress up look and style according to tastes. To meet the fast pace of demands, some manufacturers now offer made-to-order bikinis ready in as few as seven minutes.<ref>Siobhan Morrissey, "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PBPB&p_theme=pbpb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAF84758A18E87D&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Bikinis made in teeny-weeny time] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190116200740/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PBPB&p_theme=pbpb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAF84758A18E87D&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D |date=2019-01-16 }}, ''The Palm Beach Post'', page 1D, August 28, 1991</ref> The world's most expensive bikini was designed in February 2006 by Susan Rosen; containing {{convert|150|carat|g}} of diamond, it was valued at £20&nbsp;million.<ref name=YorkS /> === Major styles === There is a range of distinct bikini styles available — [[string bikini]]s, [[monokini]]s (topless or top and bottom connected), Trikinis (three pieces instead of two), [[tankini]]s ([[Sleeveless shirt|tank top]], bikini bottom), camikinis ([[Camisole|camisole top]], bikini bottom), bandeaukini ([[bandeau]] top, bikini bottom), skirtini (bikini top, skirt bottom), "granny bikini" (bikini top, boy shorts bottom), hikinis (also hipkini), seekinis (transparent), minikinis, microkinis, miniminis, slingshots (or suspender bikinis), [[thong (clothing)|thong]] bottoms, tie-sides (a variety of string bikini) and teardrops.<ref name=barryJ /> {| class="wikitable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! Variant !! Image !! Year !! Description |- | '''[[Bandeaukini]]''' ||[[File:Morgan doing her best to improve Alaskans landscape (6057754913).jpg|noborder|center|160px]] || <center>—</center> || A '''bandeaukini''' (alternatively called a '''bandini''')<ref>Kelly Killoren Bensimon, ''The Bikini Book'', Assouline, 2006, {{ISBN|2-84323-825-0}}</ref> is a [[bandeau]] top (no straps going over the shoulders) worn with any bikini bottom.<ref name=homan /><ref>Patricia Marx, "[https://web.archive.org/web/20090831050538/http://www.newyorker.com/reporting/2009/08/03/090803fa_fact_marx On and Off the Avenue: Itsy Bitsy Teeny Weeny]", page 32, ''The New Yorker'', August 31, 2009, Volume 85, Issues 26, New Yorker Magazine Inc.</ref> It is the oldest form of bikini, with earliest examples found in [[Sicily|Sicilian]] [[Villa Romana del Casale]] (dubbed the "[[Villa Romana del Casale#Bikini girls|Bikini Girls]]) dating back to the 4th century AD.<ref name="Guttmann 1991 38"/><ref name="Villa Romana del Casale"/><ref>Whitney Friedlander, [http://articles.latimes.com/2010/may/23/image/la-ig-0523-timeline-20100523 That's why they're called 'bathing' suits], Los Angeles Times, May 23, 2010</ref><ref>[https://whc.unesco.org/en/list/832 Villa Romana del Casale], UNESCO</ref> Reintroduced, its appeal grew fast among young women,<ref>"[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=NewsLibrary&p_multi=OSBB&d_place=OSBB&p_theme=newslibrary2&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=10A7874FECFF1B68&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Just chillin, This season's swimsuits boast new flirty styles, retro looks]", ''Ocala Star-Banner'', June 1, 2005</ref> with bandeau tops edging into the sales of the classic tankini.<ref>Rena Fulka, "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=STRB&p_theme=strb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=11A1D63E08E5BD90&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Seasonal style]{{Dead link|date=ທັນວາ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''The Star'' (Tinley Park), June 14, 2007</ref> |- | '''[[Microkini]]''' || [[File:Blue bikini.jpg|noborder|160px]] || 1995 || A '''microkini''', including subgenres like '''minikini''', '''minimini''' and '''tear-drop''', is an extremely meager bikini.<ref>[https://www.google.com.bd/webhp?&ion=1&espv=2#q=microkini+merriam-webster&spell=1 Microkini] at Merriam-Webster's Open Dictionary</ref> The designs for both women and men typically use only enough fabric to cover the [[genitals]] and, for women, the nipples. Any additional straps are merely to keep the garment attached to the wearer's body. Some variations of the microkini use adhesive or wire to hold the fabric in place over the genitals. Microkinis keep the wearer just within legal limits of decency and fill a niche between [[nudism]] and conservative swimwear.<ref>Mistrík, Erich, ''Pseudo-Concrete Ideals Of A Good Life'', Human Affairs (2/2008), Department of Social & Biological Communication, Slovenská Akadémia Vied, Slovakia</ref> |- | '''[[Monokini]]''' || [[File:Topless young woman wearing only a black bikini bottom on the beach in Barcelona.jpg|noborder|160px]] || 1964 || A '''monokini''' (also called '''topless swimsuit''', '''unikini''' or '''numokini''') is a women's one-piece garment equivalent to the lower half of a bikini.<ref>The Concise Oxford Dictionary (2004 ed.)</ref> Originally a specific design conceived by [[Rudi Gernreich]] in 1964, the term is now used to describe any topless swimsuit,<ref>{{cite web |url=http://www.everythingbikini.com/monokini.html |title=Everything Bikini |publisher=Everything Bikini |accessdate=November 12, 2012 |archive-url=https://archive.is/20120729151157/http://www.everythingbikini.com/monokini.html |archive-date=July 29, 2012 |url-status=dead }}</ref> particularly a bikini bottom worn without a top.<ref>{{cite web |url=http://www.bikiniscience.com/costumes/soutien-gorge_SS/topless_S/topless.html |title=Bikini Science |publisher=Bikini Science |accessdate=November 12, 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100108023628/http://www.bikiniscience.com/costumes/soutien-gorge_SS/topless_S/topless.html |archivedate=January 8, 2010 |df=mdy-all }}</ref> An extreme version of the monokini, the thong-style '''pubikini''' (which exposed the [[pubic]] region), was also designed by Rudi Gernreich in 1985.<ref>{{cite book|title=Recent acquisitions: A Selection, 1985–1986 |editor=Ellen Shultz |date=1986 |url=https://books.google.co.uk/books?id=iELIoreqozkC&pg=PA48 |publisher=Metropolitan Museum of Art|location=New York|isbn=978-0-87099-478-4|page=48}}</ref><ref>{{cite book|last1=Stewart|first1=Elizabeth Gunther|last2=Spencer|first2=Paula|title=The V book : a doctor's guide to complete vulvovaginal health|url=https://archive.org/details/vbookdoctorsguid00stew|date=2002|publisher=Bantam Books|location=New York |isbn=978-0-553-38114-6|page=[https://archive.org/details/vbookdoctorsguid00stew/page/104 104]|edition=Bantam trade pbk. |quote=In 1985, designer Rudi Gernreich unveiled the "pubikini," a bathing suit meant to expose pubic hair.}}</ref> |- | '''[[Skirtini]]''' || [[File:2010 Run to the Sun Fashion Show in Anchorage Alaska 16.jpg|noborder|160px]] || <center>—</center> || The '''skirtini''', which features a bikini top and a small, skirted bottom, is also an innovation for bikini-style clothes with more coverage.<ref>Nada Manley, "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=NJ&p_theme=nj&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=10A3138C75E6BF71&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Beauty & the Beach: The perfect swimsuit is out there – honestly]{{Dead link|date=ທັນວາ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''The Daytona Beach News-Journal'', March 17, 2005</ref> Two-piece swimsuits with skirt panels were popular in the US before the government ordered a 10% reduction in fabric used in woman's swimwear in 1943 as wartime rationing.<ref name="history"/> In 2011, ''[[The Daily Telegraph]]'' identified the skirted bikini as one of the top 10 swimwear designs of that season.<ref>Justine Picardie, ''[http://fashion.telegraph.co.uk/news-features/TMG8597324/The-Closet-Thinker-bathing-beauties.html The Closet Thinker: bathing beauties] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220124839/http://fashion.telegraph.co.uk/news-features/TMG8597324/The-Closet-Thinker-bathing-beauties.html |date=2016-12-20 }}'', ''The Daily Telegraph'', July 3, 2011</ref> |- | '''[[Sling bikini]]''' || [[File:Black piece.jpg|noborder|160px]]|| <center>—</center> || The '''sling bikini''' (also known as '''sling-kini''', '''onepiecekini''' or '''sling swimsuit''') is an unbroken suit, technically one-piece, which resembles a bikini bottom with the side straps extending upwards to cover the breasts and go over the shoulders, or encircling the neck while a second set of straps pass around the midriff (also known as '''pretzel bikini''' or ''pretzel swimsuit'').<ref name=JenPa>Jenny Pate, [http://www.articledashboard.com/Article/History-of-Swimsuits/461234 History of the swimsuit] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907051823/http://www.articledashboard.com/Article/History-of-Swimsuits/461234 |date=September 7, 2008 }}, Article Dashboard</ref> Sling swimsuits emerged in the early 1990s, and were introduced into the mainstream in 1994.<ref>[https://web.archive.org/web/20120730105128/http://swimsuits.lovetoknow.com/Slingshot_Suspender_Bikini Slingshot Suspender Bikinis: A History], Love to know swimsuits, Glam Publisher Network</ref><ref>Fashion Correspondent, "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB4D23272FD283B&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Itsy bitsy teenie weenie&nbsp;... trivia think swimsuits. If two-pieces and t-backs are all that come to mind&nbsp;... think again]{{Dead link|date=ທັນວາ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''The Miami Herald'', page 1G, July 15, 1995</ref> When designed for or worn by a man, it is called a '''mankini''', popularized by [[Sacha Baron Cohen]] in the film ''[[Borat]]''.<ref>Steve Helling, "[http://www.people.com/people/article/0,,20279623,00.html Cruising Tips from New Kids on the Block]", ''People'', May 18, 2009</ref><ref>Staff, "[https://www.bbc.com/news/uk-england-lancashire-29704452 Blackpool Council considers 'mankini' outfit ban]", BBC, Aug 21, 2014</ref> |- | '''[[String bikini]]''' || [[File:Blonde in red bikini.jpg|noborder|160px]] || 1974 || A '''string bikini''' (or a '''tie-side''') gets its name from its design that consists of two triangular shaped pieces connected at the [[groin]] but not at the sides, where a thin "string" wraps around the waist tied together to connect the two parts. The structure of the side tie bottom leaves the hips bare and just tie the knots on the sides with spaghetti ties or with the sash ties.<ref>[https://www.biqiniz.com/blogs/glossary/side-tie-bottom-bikini-set Biqiniz Bikini Glossary]{{Dead link|date=ກັນຍາ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Know your bandeaus from your halters.</ref> The first formal presentation of string bikini was done by Glen Tororich, a public relations agent, and his wife Brandi Perret-DuJon, a fashion model, for the opening of Le Petite Centre, a shopping area in the French Quarter of the [[New Orleans, Louisiana]] in 1974. String bikinis are one of the most popular variations of bikini.<ref>Valerie Steele, ''Encyclopedia of Clothing and Fashion'', page 121, Charles Scribner's Sons, 2005, {{ISBN|0-684-31396-0}}</ref> |- | '''[[Tankini]]''' || [[File:Dorthy modeling a nice swimwear outfit (IMG 7736a) (5461706898).jpg|noborder|160px]] || 1998 || The '''tankini''' is a swimsuit combining a [[Tank top (shirt)|tank top]] and a bikini bottom.<ref name=homan>Becky Homan, "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=SL&p_theme=sl&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB05184B3196071&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Tankini goes over the top]{{Dead link|date=ທັນວາ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''St. Louis Post-Dispatch'', April 3, 1999</ref><ref name=Alisha>Alisha Davis, "[https://www.questia.com/read/1G1-20537767 It Rhymes With Bikini]{{Dead link|date=ກັນຍາ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''Newsweek'', May 4, 1998</ref><ref>{{cite web|url=http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/tankini |title=Tankini |publisher=oxfordlearnersdictionaries.com |accessdate=March 14, 2013}}</ref> Tankinis can be made of [[spandex]]-and-cotton or [[Lycra]]-and-nylon.<ref>Anne D'Innocenzio, "[https://web.archive.org/web/20101111074727/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-27407189_ITM Big fish rule a bigger pond]", ''Women's Wear Daily'', January 24, 2000</ref> Designer [[Anne Cole]], the US swimwear mogul, was the originator of this style in 1998.<ref name=homan /><ref>Rose Apodaca Jones, "[http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-10764345_ITM Five decades in the swim]", ''Women's Wear Daily'', Fairchild Publications, April 23, 2001</ref> A variation is named '''camkini''', with [[spaghetti strap]]s instead of tank-shaped straps over a bikini bottom.<ref>Kathryn Bold, "[http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/16687650.html?dids=16687650:16687650&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Mar+21%2C+1996&author=KATHRYN+BOLD&pub=Los+Angeles+Times+(pre-1997+Fulltext)&desc=Summer+Sizzle%3B+Top+to+Bottom%3B+Talk+about+bikini+anxiety.+Designers+for+Point+Conception+scrutinize+every+detail.&pqatl=google Summer Sizzle Top to Bottom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121019085313/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/16687650.html?dids=16687650:16687650&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Mar+21,+1996&author=KATHRYN+BOLD&pub=Los+Angeles+Times+(pre-1997+Fulltext)&desc=Summer+Sizzle%3B+Top+to+Bottom%3B+Talk+about+bikini+anxiety.+Designers+for+Point+Conception+scrutinize+every+detail.&pqatl=google |date=2012-10-19 }}", ''Los Angeles Times'', page 1, March 21, 1996</ref> |- | '''[[Trikini]]''' || [[File:MichelleLAmourFanDance2836.jpg|noborder|160px]] || 1967 || The '''trikini''' appeared briefly in 1967, defined as "a handkerchief and two small saucers."<ref name=saf>William Safire, ''No Uncertain Terms'', page 291, Simon & Schuster, 2004, {{ISBN|0-7432-5812-6}}</ref> It reappeared in the 1990s as a bikini bottom with a stringed halter of two triangular pieces covering the breasts,<ref>David L. Gold, ''Studies in Etymology and Etiology'', page 101, Universidad de Alicante, 2009, {{ISBN|9788479085179}}</ref> and in the 2000s as a costume of three separate pieces.<ref>Associated Press, "[https://web.archive.org/web/20090113132429/http://www.theage.com.au/cgi-bin/common/popupPrintArticle.pl?path=%2Farticles%2F2004%2F06%2F28%2F1088392608125.html Free and easy]", ''The Age'' (Australia), 2004 -06-29</ref> The trikini top comes essentially in two separate parts.<ref>John Ayto, Ian Crofton & Ebenezer Cobham Brewer, ''Brewer's Dictionary of Modern Phrase & Fable'', page 78, Weidenfeld & Nicolson, 2006, {{ISBN|0-304-36809-1}}</ref> The name of this woman's bathing suit is formed from the word "bikini", replacing "bi-", meaning "two", with "tri-", meaning "three".<ref>Robert L. Chapman & Harold Wentworth, ''New Dictionary of American Slang'', page 446, Harper & Row, 1986, {{ISBN|0-06-181157-2}}.</ref> In a variation the three pieces are sold as part of one continuous garment.<ref>John Karl, "[https://web.archive.org/web/20090112081550/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-27747407_ITM Under cover Designers are wrapping swimsuits with stylish designs], ''Sarasota Herald Tribune'', 200-02-08</ref> A variation is called '''strapless bikini'''<ref>{{cite web |url=http://www.pastease.com.au/strapless_bikinis.html |title=Pastease website&nbsp;— Strapless Bikini |publisher=Pastease.com.au |accessdate=March 14, 2013 |archive-date=ກັນຍາ 14, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914121308/https://www.pastease.com.au/strapless_bikinis.html |url-status=dead }}</ref> or a no string bikini, often a combination of two [[pasties]] with a matching ''[[maebari]]''-style bottom.<ref>Gavin Ambrose and Paul Harris, ''The Visual Dictionary of Fashion Design'', page 180, AVA Publishing, 2007, {{ISBN|9782940373611}}</ref> |} ===ຄໍເຕົ້າໄຂ່ທີ່ ສຳ ຄັນ=== There is a range of distinct bikini styles available — [[string bikini]]s, [[monokini]]s (topless or top and bottom connected), Trikinis (three pieces instead of two), [[tankini]]s ([[Sleeveless shirt|tank top]], bikini bottom), camikinis ([[Camisole|camisole top]], bikini bottom), bandeaukini ([[bandeau]] top, bikini bottom), skirtini (bikini top, skirt bottom), "granny bikini" (bikini top, boy shorts bottom), hikinis (also hipkini), seekinis (transparent), minikinis, microkinis, miniminis, slingshots (or suspender bikinis), [[thong (clothing)|thong]] bottoms, tie-sides (a variety of string bikini) and teardrops.<ref name=barryJ /> {| class="wikitable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! Variant !! Image !! Year !! Description |- | '''[[Bandeaukini]]''' ||[[File:Morgan doing her best to improve Alaskans landscape (6057754913).jpg|noborder|center|160px]] || <center>—</center> || A '''bandeaukini''' (alternatively called a '''bandini''')<ref>Kelly Killoren Bensimon, ''The Bikini Book'', Assouline, 2006, {{ISBN|2-84323-825-0}}</ref> is a [[bandeau]] top (no straps going over the shoulders) worn with any bikini bottom.<ref name=homan /><ref>Patricia Marx, "[https://web.archive.org/web/20090831050538/http://www.newyorker.com/reporting/2009/08/03/090803fa_fact_marx On and Off the Avenue: Itsy Bitsy Teeny Weeny]", page 32, ''The New Yorker'', August 31, 2009, Volume 85, Issues 26, New Yorker Magazine Inc.</ref> It is the oldest form of bikini, with earliest examples found in [[Sicily|Sicilian]] [[Villa Romana del Casale]] (dubbed the "[[Villa Romana del Casale#Bikini girls|Bikini Girls]]) dating back to the 4th century AD.<ref name="Guttmann 1991 38"/><ref name="Villa Romana del Casale"/><ref>Whitney Friedlander, [http://articles.latimes.com/2010/may/23/image/la-ig-0523-timeline-20100523 That's why they're called 'bathing' suits], Los Angeles Times, May 23, 2010</ref><ref>[https://whc.unesco.org/en/list/832 Villa Romana del Casale], UNESCO</ref> Reintroduced, its appeal grew fast among young women,<ref>"[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=NewsLibrary&p_multi=OSBB&d_place=OSBB&p_theme=newslibrary2&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=10A7874FECFF1B68&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Just chillin, This season's swimsuits boast new flirty styles, retro looks]", ''Ocala Star-Banner'', June 1, 2005</ref> with bandeau tops edging into the sales of the classic tankini.<ref>Rena Fulka, "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=STRB&p_theme=strb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=11A1D63E08E5BD90&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Seasonal style]{{Dead link|date=ທັນວາ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''The Star'' (Tinley Park), June 14, 2007</ref> |- | '''[[Microkini]]''' || [[File:Blue bikini.jpg|noborder|160px]] || 1995 || A '''microkini''', including subgenres like '''minikini''', '''minimini''' and '''tear-drop''', is an extremely meager bikini.<ref>[https://www.google.com.bd/webhp?&ion=1&espv=2#q=microkini+merriam-webster&spell=1 Microkini] at Merriam-Webster's Open Dictionary</ref> The designs for both women and men typically use only enough fabric to cover the [[genitals]] and, for women, the nipples. Any additional straps are merely to keep the garment attached to the wearer's body. Some variations of the microkini use adhesive or wire to hold the fabric in place over the genitals. Microkinis keep the wearer just within legal limits of decency and fill a niche between [[nudism]] and conservative swimwear.<ref>Mistrík, Erich, ''Pseudo-Concrete Ideals Of A Good Life'', Human Affairs (2/2008), Department of Social & Biological Communication, Slovenská Akadémia Vied, Slovakia</ref> |- | '''[[Monokini]]''' || [[File:Topless young woman wearing only a black bikini bottom on the beach in Barcelona.jpg|noborder|160px]] || 1964 || A '''monokini''' (also called '''topless swimsuit''', '''unikini''' or '''numokini''') is a women's one-piece garment equivalent to the lower half of a bikini.<ref>The Concise Oxford Dictionary (2004 ed.)</ref> Originally a specific design conceived by [[Rudi Gernreich]] in 1964, the term is now used to describe any topless swimsuit,<ref>{{cite web |url=http://www.everythingbikini.com/monokini.html |title=Everything Bikini |publisher=Everything Bikini |accessdate=November 12, 2012 |archive-url=https://archive.is/20120729151157/http://www.everythingbikini.com/monokini.html |archive-date=July 29, 2012 |url-status=dead }}</ref> particularly a bikini bottom worn without a top.<ref>{{cite web |url=http://www.bikiniscience.com/costumes/soutien-gorge_SS/topless_S/topless.html |title=Bikini Science |publisher=Bikini Science |accessdate=November 12, 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100108023628/http://www.bikiniscience.com/costumes/soutien-gorge_SS/topless_S/topless.html |archivedate=January 8, 2010 |df=mdy-all }}</ref> An extreme version of the monokini, the thong-style '''pubikini''' (which exposed the [[pubic]] region), was also designed by Rudi Gernreich in 1985.<ref>{{cite book|title=Recent acquisitions: A Selection, 1985–1986 |editor=Ellen Shultz |date=1986 |url=https://books.google.co.uk/books?id=iELIoreqozkC&pg=PA48 |publisher=Metropolitan Museum of Art|location=New York|isbn=978-0-87099-478-4|page=48}}</ref><ref>{{cite book|last1=Stewart|first1=Elizabeth Gunther|last2=Spencer|first2=Paula|title=The V book : a doctor's guide to complete vulvovaginal health|url=https://archive.org/details/vbookdoctorsguid00stew|date=2002|publisher=Bantam Books|location=New York |isbn=978-0-553-38114-6|page=[https://archive.org/details/vbookdoctorsguid00stew/page/104 104]|edition=Bantam trade pbk. |quote=In 1985, designer Rudi Gernreich unveiled the "pubikini," a bathing suit meant to expose pubic hair.}}</ref> |- | '''[[Skirtini]]''' || [[File:2010 Run to the Sun Fashion Show in Anchorage Alaska 16.jpg|noborder|160px]] || <center>—</center> || The '''skirtini''', which features a bikini top and a small, skirted bottom, is also an innovation for bikini-style clothes with more coverage.<ref>Nada Manley, "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=NJ&p_theme=nj&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=10A3138C75E6BF71&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Beauty & the Beach: The perfect swimsuit is out there – honestly]{{Dead link|date=ທັນວາ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''The Daytona Beach News-Journal'', March 17, 2005</ref> Two-piece swimsuits with skirt panels were popular in the US before the government ordered a 10% reduction in fabric used in woman's swimwear in 1943 as wartime rationing.<ref name="history"/> In 2011, ''[[The Daily Telegraph]]'' identified the skirted bikini as one of the top 10 swimwear designs of that season.<ref>Justine Picardie, ''[http://fashion.telegraph.co.uk/news-features/TMG8597324/The-Closet-Thinker-bathing-beauties.html The Closet Thinker: bathing beauties] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220124839/http://fashion.telegraph.co.uk/news-features/TMG8597324/The-Closet-Thinker-bathing-beauties.html |date=2016-12-20 }}'', ''The Daily Telegraph'', July 3, 2011</ref> |- | '''[[Sling bikini]]''' || [[File:Black piece.jpg|noborder|160px]]|| <center>—</center> || The '''sling bikini''' (also known as '''sling-kini''', '''onepiecekini''' or '''sling swimsuit''') is an unbroken suit, technically one-piece, which resembles a bikini bottom with the side straps extending upwards to cover the breasts and go over the shoulders, or encircling the neck while a second set of straps pass around the midriff (also known as '''pretzel bikini''' or ''pretzel swimsuit'').<ref name=JenPa/> Sling swimsuits emerged in the early 1990s, and were introduced into the mainstream in 1994.<ref>[https://web.archive.org/web/20120730105128/http://swimsuits.lovetoknow.com/Slingshot_Suspender_Bikini Slingshot Suspender Bikinis: A History], Love to know swimsuits, Glam Publisher Network</ref><ref>Fashion Correspondent, "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB4D23272FD283B&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Itsy bitsy teenie weenie&nbsp;... trivia think swimsuits. If two-pieces and t-backs are all that come to mind&nbsp;... think again]{{Dead link|date=ທັນວາ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''The Miami Herald'', page 1G, July 15, 1995</ref> When designed for or worn by a man, it is called a '''mankini''', popularized by [[Sacha Baron Cohen]] in the film ''[[Borat]]''.<ref>Steve Helling, "[http://www.people.com/people/article/0,,20279623,00.html Cruising Tips from New Kids on the Block]", ''People'', May 18, 2009</ref><ref>Staff, "[https://www.bbc.com/news/uk-england-lancashire-29704452 Blackpool Council considers 'mankini' outfit ban]", BBC, Aug 21, 2014</ref> |- | '''[[String bikini]]''' || [[File:Blonde in red bikini.jpg|noborder|160px]] || 1974 || A '''string bikini''' (or a '''tie-side''') gets its name from its design that consists of two triangular shaped pieces connected at the [[groin]] but not at the sides, where a thin "string" wraps around the waist tied together to connect the two parts. The structure of the side tie bottom leaves the hips bare and just tie the knots on the sides with spaghetti ties or with the sash ties.<ref>[https://www.biqiniz.com/blogs/glossary/side-tie-bottom-bikini-set Biqiniz Bikini Glossary]{{Dead link|date=ກັນຍາ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Know your bandeaus from your halters.</ref> The first formal presentation of string bikini was done by Glen Tororich, a public relations agent, and his wife Brandi Perret-DuJon, a fashion model, for the opening of Le Petite Centre, a shopping area in the French Quarter of the [[New Orleans, Louisiana]] in 1974. String bikinis are one of the most popular variations of bikini.<ref>Valerie Steele, ''Encyclopedia of Clothing and Fashion'', page 121, Charles Scribner's Sons, 2005, {{ISBN|0-684-31396-0}}</ref> |- | '''[[Tankini]]''' || [[File:Dorthy modeling a nice swimwear outfit (IMG 7736a) (5461706898).jpg|noborder|160px]] || 1998 || The '''tankini''' is a swimsuit combining a [[Tank top (shirt)|tank top]] and a bikini bottom.<ref name=homan/><ref name=Alisha/><ref>{{cite web|url=http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/tankini |title=Tankini |publisher=oxfordlearnersdictionaries.com |accessdate=March 14, 2013}}</ref> Tankinis can be made of [[spandex]]-and-cotton or [[Lycra]]-and-nylon.<ref>Anne D'Innocenzio, "[https://web.archive.org/web/20101111074727/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-27407189_ITM Big fish rule a bigger pond]", ''Women's Wear Daily'', January 24, 2000</ref> Designer [[Anne Cole]], the US swimwear mogul, was the originator of this style in 1998.<ref name=homan /><ref>Rose Apodaca Jones, "[http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-10764345_ITM Five decades in the swim]", ''Women's Wear Daily'', Fairchild Publications, April 23, 2001</ref> A variation is named '''camkini''', with [[spaghetti strap]]s instead of tank-shaped straps over a bikini bottom.<ref>Kathryn Bold, "[http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/16687650.html?dids=16687650:16687650&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Mar+21%2C+1996&author=KATHRYN+BOLD&pub=Los+Angeles+Times+(pre-1997+Fulltext)&desc=Summer+Sizzle%3B+Top+to+Bottom%3B+Talk+about+bikini+anxiety.+Designers+for+Point+Conception+scrutinize+every+detail.&pqatl=google Summer Sizzle Top to Bottom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121019085313/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/16687650.html?dids=16687650:16687650&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Mar+21,+1996&author=KATHRYN+BOLD&pub=Los+Angeles+Times+(pre-1997+Fulltext)&desc=Summer+Sizzle%3B+Top+to+Bottom%3B+Talk+about+bikini+anxiety.+Designers+for+Point+Conception+scrutinize+every+detail.&pqatl=google |date=2012-10-19 }}", ''Los Angeles Times'', page 1, March 21, 1996</ref> |- | '''[[Trikini]]''' || [[File:MichelleLAmourFanDance2836.jpg|noborder|160px]] || 1967 || The '''trikini''' appeared briefly in 1967, defined as "a handkerchief and two small saucers."<ref name=saf>William Safire, ''No Uncertain Terms'', page 291, Simon & Schuster, 2004, {{ISBN|0-7432-5812-6}}</ref> It reappeared in the 1990s as a bikini bottom with a stringed halter of two triangular pieces covering the breasts,<ref>David L. Gold, ''Studies in Etymology and Etiology'', page 101, Universidad de Alicante, 2009, {{ISBN|9788479085179}}</ref> and in the 2000s as a costume of three separate pieces.<ref>Associated Press, "[https://web.archive.org/web/20090113132429/http://www.theage.com.au/cgi-bin/common/popupPrintArticle.pl?path=%2Farticles%2F2004%2F06%2F28%2F1088392608125.html Free and easy]", ''The Age'' (Australia), 2004 -06-29</ref> The trikini top comes essentially in two separate parts.<ref>John Ayto, Ian Crofton & Ebenezer Cobham Brewer, ''Brewer's Dictionary of Modern Phrase & Fable'', page 78, Weidenfeld & Nicolson, 2006, {{ISBN|0-304-36809-1}}</ref> The name of this woman's bathing suit is formed from the word "bikini", replacing "bi-", meaning "two", with "tri-", meaning "three".<ref>Robert L. Chapman & Harold Wentworth, ''New Dictionary of American Slang'', page 446, Harper & Row, 1986, {{ISBN|0-06-181157-2}}.</ref> In a variation the three pieces are sold as part of one continuous garment.<ref>John Karl, "[https://web.archive.org/web/20090112081550/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-27747407_ITM Under cover Designers are wrapping swimsuits with stylish designs], ''Sarasota Herald Tribune'', 200-02-08</ref> A variation is called '''strapless bikini'''<ref>{{cite web |url=http://www.pastease.com.au/strapless_bikinis.html |title=Pastease website&nbsp;— Strapless Bikini |publisher=Pastease.com.au |accessdate=March 14, 2013 |archive-date=ກັນຍາ 14, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914121308/https://www.pastease.com.au/strapless_bikinis.html |url-status=dead }}</ref> or a no string bikini, often a combination of two [[pasties]] with a matching ''[[maebari]]''-style bottom.<ref>Gavin Ambrose and Paul Harris, ''The Visual Dictionary of Fashion Design'', page 180, AVA Publishing, 2007, {{ISBN|9782940373611}}</ref> |} ==ບິກິນີໃນກິລາ== Bikinis have become a major component of marketing various [[women's sports]].<ref name="Kilborn">Laura Grae Kilborn, "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=DP&p_theme=dp&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAF44E9A0508C03&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D The Marketing Of Female Athletes]{{Dead link|date=ທັນວາ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''The Denver Post'', August 11, 1998</ref> It is an official uniform for [[beach volleyball]] and is widely worn in [[Sport of athletics|athletics]] and other sports. Sports bikinis have gained popularity since the 1990s.<ref>Gertrud Pfister and Mari Kristin Sisjord, ''Gender and Sport: Changes and Challenges'', page 142, Waxmann Verlag, 2013, {{ISBN|978-3-8309-7873-2}}</ref> However, the trend has raised some criticism as an attempt to sell sex.<ref name="Kilborn" /> Female swimmers do not normally wear bikinis in competitive swimming.<ref>Harvey S. Wiener, ''Total swimming'', page 125, Simon and Schuster, 1981, {{ISBN|978-0-671-42807-5}}</ref><ref>Barry Wilner, Art Seiden, Sam Freas, and Dan Helms, ''Swimming'', page 12, Raintree Steck-Vaughn, 1996, {{ISBN|978-0-8114-6596-0}}</ref> The International Swimming Federation (FINA) voted to prohibit female swimmers from racing in bikinis in its meeting at Rome in 1960.<ref>David Maraniss, ''Rome 1960: The Olympics That Changed the World'', page 75, Simon and Schuster, 2008, {{ISBN|978-1-4391-0267-1}}</ref> === Beach volleyball === [[File:Brooke Sweat and Jennifer Fopma at Hermosa Beach 2012 (2) (cropped).jpg|thumb|upright=1.3|US women's [[beach volleyball]] team has cited several advantages to bikini uniforms, such as comfort while playing on sand during hot weather.<ref>{{cite web|url=http://ijr.com/2016/08/670528-heres-why-the-usa-womens-volleyball-team-refuses-to-stop-wearing-bikinis/|title=Here's Why the USA Women's Volleyball Team Refuses to Stop Wearing Bikinis|date=August 11, 2016|publisher=|access-date=ເມສາ 1, 2020|archive-date=ຕຸລາ 19, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019112323/http://ijr.com/2016/08/670528-heres-why-the-usa-womens-volleyball-team-refuses-to-stop-wearing-bikinis/|url-status=dead}}</ref> Photo shows US beach volleyball players [[Jennifer Fopma]] and [[Brooke Sweat]] in their uniforms.]] In 1994, the bikini became the official uniform of [[Beach volleyball at the Summer Olympics#Women's beach volleyball|women's Olympic beach volleyball]].<ref name="cover-up">{{cite news|url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/591787.stm |title=Aussies opt for bikini cover-up | work=BBC News | date=January 5, 2000}}</ref> In 1999, the [[Fédération Internationale de Volleyball|International Volleyball Federation]] (FIVB) standardized beach volleyball uniforms, with the bikini becoming the required uniform for women.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/STYLE/9901/13/vollyball.bikini/ |title=Bikini blues – Beach volleyball makes the swimsuit standard |publisher=CNN |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150809191530/http://www.cnn.com/STYLE/9901/13/vollyball.bikini/ |archivedate=August 9, 2015 }}</ref> That regulation bottom is called a "bun-hugger",<ref name=patr /> and players names are often written on the back of the bottom.<ref name=patr /> The uniform made its Olympic debut at Sydney's [[Bondi Beach, New South Wales|Bondi Beach]] in the [[2000 Summer Olympics]] amid some criticism.<ref name=stan>Mary Zeiss Stange, Carol K. Oyster and Jane E. Sloan (ed.), ''[https://books.google.com/books?id=B50Jad7552MC&pg=PA134&dq=bikini+beach+volleyball#v=onepage&q=bikini%20beach%20volleyball Encyclopedia of Women in Today's World]'' (Volume 1), page 134, SAGE, 2011, {{ISBN|978-1-4129-7685-5}}</ref> It was the fifth largest television audience of all the sports at the 2000 Games. Much of the interest was because of the sex appeal of bikini-clad players along with their athletic ability.<ref>Stuff Writer, "[http://sports.espn.go.com/oly/summer04/gen/news/story?id=1860176 Beach volleyball a popular spectator sport]", ESPN, August 16, 2004</ref> Bikini-clad dancers and cheerleaders entertain the audience during match breaks in many beach volleyball tournaments, including the Olympics.<ref name=patr /><ref>{{cite web|url=http://nbcsports.msnbc.com/id/5705620/ |title=Beach volleyball's bikini cheerleaders stir up a storm |publisher=NBC sports |date=August 17, 2004 |accessdate=March 12, 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080317105526/http://nbcsports.msnbc.com/id/5705620/ |archivedate=March 17, 2008 }}</ref> Even [[Volleyball|indoor volleyball]] costumes followed suit to become smaller and tighter.<ref name=patr /> However, the FIVB's mandating of the bikini ran into problems. Some sports officials consider it exploitative and impractical in colder weather.<ref name="cover-up" /> It also drew the ire of some athletes.<ref>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/olympics/sports/beach-volleyball.htm |title=Beach Volleyball |publisher=Australian Broadcasting Corporation |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100419043317/http://www.abc.net.au/news/olympics/sports/beach-volleyball.htm |archivedate=April 19, 2010 }}</ref> At the [[2006 Asian Games]] at Doha, Qatar, only one Muslim country&nbsp;– Iraq&nbsp;– fielded a team in the beach volleyball competition because of concerns that the uniform was inappropriate. They refused to wear bikinis.<ref>Associated Press, [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3335511,00.html In Doha, beach volleyball bikinis create cultural clash], Ynet News, March 12, 2006. Retrieved March 12, 2008.</ref> The weather during the evening games in [[2012 Summer Olympics|2012 London Olympics]] was so cold that the players sometimes had to wear shirts and leggings.<ref>{{cite web|url=http://www.canberratimes.com.au/olympics/news-london-2012/beach-volleyball-but-not-beach-weather-aussies-lose-close-match-as-cold-bites-20120729-23562.html|title=Beach volleyball but not beach weather: Aussies lose close match as cold bites | work=The Canberra Times |date=July 29, 2012 |accessdate=August 1, 2012}}</ref> Earlier in 2012, FIVB had announced it would allow shorts (maximum length {{convert|3|cm|abbr=on}} above the knee) and sleeved tops at the games. Richard Baker, the federation spokesperson, said that "many of these countries have religious and cultural requirements so the uniform needed to be more flexible".<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/volleyball/9169429/London-2012-Olympics-female-beach-volleyball-players-permitted-to-wear-less-revealing-uniforms.html |title=London 2012 Olympics: female beach volleyball players permitted to wear less revealing uniforms |work=The Daily Telegraph |accessdate=August 1, 2012 |date=March 27, 2012}}</ref> The bikini remains preferred by most players<ref name="mcpeak_uniform">{{cite web|url=http://abcnews.go.com/Sports/China/story?id=5589206&page=1 |title=Olympic Uniforms: Less Clothing Means Better Results |publisher=ABC News|date=2008-08-18 }}</ref> and corporate sponsors.<ref name=patr>Patrice A. Oppliger, ''[https://books.google.com/books?id=c77ABgAAQBAJ&pg=PA182&dq=bikini+beach+volleyball#v=onepage&q=bikini%20beach%20volleyball Girls Gone Skank: The Sexualization of Girls in American Culture]'', page 182-4, McFarland, 2008, {{ISBN|978-0-7864-8650-2}}</ref> US women's team has cited several advantages of bikini uniforms, such as comfort while playing on sand during hot weather.<ref name="ijr">{{cite web|url=http://ijr.com/2016/08/670528-heres-why-the-usa-womens-volleyball-team-refuses-to-stop-wearing-bikinis/|website=ijr.com|title=Here&#x27;s Why the USA Women's Volleyball Team Refuses to Stop Wearing Bikinis|accessdate=December 15, 2017|archive-date=ຕຸລາ 19, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019112323/http://ijr.com/2016/08/670528-heres-why-the-usa-womens-volleyball-team-refuses-to-stop-wearing-bikinis/|url-status=dead}}</ref> Competitors [[Natalie Cook]]<ref>{{cite news |author=Jenny McAsey |url=http://www.news.com.au/heraldsun/beijing_olympics/story/0,,24130706-5014104,00.html |title=Natalie Cook defends bikini |work=Herald Sun |date=June 5, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080908051422/http://www.news.com.au/heraldsun/beijing_olympics/story/0%2C%2C24130706-5014104%2C00.html |archivedate=September 8, 2008 |url-status=dead |df=mdy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080908051422/http://www.news.com.au/heraldsun/beijing_olympics/story/0%2C%2C24130706-5014104%2C00.html |date=ກັນຍາ 8, 2008 }}</ref> and [[Holly McPeak]]<ref name="mcpeak_uniform" /> support the bikini as a practical uniform for a sport played on sand during the heat of summer. Olympic gold medal winner [[Kerry Walsh]] said, "I love our uniforms." According to fellow gold medalist [[Misty May-Treanor]] and Walsh it does not restrict movement.<ref name=patr /> One feminist viewpoint sees the bikini uniform as objectification of women athletes.<ref name=stan /> US beach volleyball player [[Gabrielle Reece]] described the bikini bottoms as uncomfortable with constant "yanking and fiddling."<ref name=patr /><ref name=blues>Jeanne Moos, "[http://edition.cnn.com/STYLE/9901/13/vollyball.bikini/ Bikini blues – Beach volleyball makes the swimsuit standard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150406091308/http://edition.cnn.com/STYLE/9901/13/vollyball.bikini/ |date=2015-04-06 }}", CNN, Jan 13, 1999</ref> Many female beach volleyball players have suffered injuries by over-straining the [[abdominal muscles]] while many others have gone through [[augmentation mammoplasty]] to look appealing in their uniforms.<ref name=stan /> Australian competitor [[Nicole Sanderson]] said about match break entertainment that "it's kind of disrespectful to the female players. I'm sure the male spectators love it, but I find it a little bit offensive."<ref>{{cite web |title=Olympic briefs |url=https://www.theguardian.com/sport/2004/aug/18/athensolympics2004.olympicgames20 |work=The Guardian |date=August 17, 2004 |accessdate=August 18, 2013}}</ref> Sports journalism expert Kimberly Bissell conducted a study on the camera angles used during the 2004 Summer Olympic Games beach volleyball games. Bissell found that 20% of the camera angles were focused on the women's chests, and 17% on their buttocks. Bissell theorized that the appearance of the players draws fans attention more than their actual athleticism.<ref>{{cite journal|last=Bissell|first=Kimberly|author2=Andera Duke|title=Bump, Set, Spike: An Analysis of Commentary|journal=Journal of Promotion Management|year=2007|pages=35–53|doi=10.1300/J057v13n01_04|volume=13|issue=1–2}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2012/08/02/beach-volleyball-photos-focus-on-womens-body-parts-not-athletics_n_1734372.html |title=Beach Volleyball Photos Focus On Women's Body Parts -- Not Their Athletic Skills |first=Emma |last=Gray |accessdate=August 17, 2013 |work=The Huffington Post |date=August 2, 2012}}</ref> Sports commentator [[Jeanne Moos]] commented, "Beach volleyball has now joined go-go girl dancing as perhaps the only two professions where a bikini is the required uniform."<ref name=patr /><ref name=blues /><ref>JG Daddario and BJ Wigley, "[http://muse.jhu.edu/login?auth=0&type=summary&url=/journals/journal_of_sports_media/v002/2.daddario.html Gender Marking and Racial Stereotyping at the 2004 Athens Games]", ''Journal of Sports Media'' (vol 2), University of Nebraska Press, 2007</ref> British Olympian [[Denise Johns]] argues that the regulation uniform is intended to be "sexy" and to attract attention.<ref>{{cite news |url=http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/sport/article106438.ece |title=Denise Johns: There is more to beach volleyball than girls in bikinis |first=Brian |last=Schofield |newspaper=The Sunday Times |date=July 20, 2008 |accessdate=May 4, 2015 |location=London |archive-date=ພຶດສະພາ 5, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150505003749/http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/sport/article106438.ece |url-status=dead }}</ref> Rubén Acosta, president of the FIVB, says that it makes the game more appealing to spectators.<ref name=stan /> === Bodybuilding === {{multiple image | align = left | footer = Bikini is the uniform for both male and female [[bodybuilding|bodybuilders]]. | image1 = Dougback2.jpg | width1 = 110 | image2 = BodybuildingWoman.jpg | width2 = 200 }} From the 1950s to mid-1970s, men's contest formats were often supplemented with women's beauty contests or bikini shows. The winners earned titles like Miss Body Beautiful, Miss Physical Fitness and Miss Americana, and also presented trophies to the winners of the men's contest.<ref name=lowe>Maria R. Lowe, ''Women of Steel: Female Bodybuilders and the Struggle for Self-definition'', page 57, NYU Press, 1998, {{ISBN|978-0-8147-5094-0}}</ref> In the 1980s, the Ms Olympia competition started in the US and in the UK the NABBA (National Amateur Body Building Association) renamed Miss Bikini International to Ms Universe. In 1986, the Ms Universe competition was divided into two sections&nbsp;– "physique" (for a more muscular physique) and "figure" (traditional feminine presentation in high heels).<ref name=grogan>Sarah Grogan, ''Body Image: Understanding Body Dissatisfaction in Men, Women and Children'', page 63, Routledge, 2007, {{ISBN|978-1-134-24567-3}}</ref> In November 2010 the IFBBF (International Federation of BodyBuilding & Fitness) introduced a women's bikini contest for women who do not wish to build their muscles to figure competition levels.<ref>Tanya Bunsell, ''[https://books.google.com/books?id=fEYPodrZJEUC&pg=PT41&dq=bodybuilding+bikini#v=onepage&q=bodybuilding%20bikini Strong and hard women: an ethnography of female body building]'', Routledge, 2013, {{ISBN|978-1-136-25085-9}}</ref> Costumes are regulation "posing trunks" (bikini briefs) for both men and women.<ref>Francois Fortin, ''Sports: The Complete Visual Reference'', page 360, Québec Amerique, 1996, {{ISBN|9782764408971}}</ref> [[Female bodybuilder]]s in America are prohibited from wearing thongs or T-back swimsuits in contests filmed for television, though they are allowed to do so by certain fitness organizations in closed events.<ref name=lowe/> For men, the dress code specifies "swim trunks only (no shorts, cut-off pants, or Speedos)." === Other sports === {{multiple image | align = right | image1 = Blanka Vlasic Berlin 2009 (cropped).jpg | width1 = 150 | image2 = Ivet Lalova Berlin 2009 cropped.JPG | width2 = 129 | footer = Croatian [[high jump]]er [[Blanka Vlašić]], field, (left) and Bulgarian sprinter [[Ivet Lalova]], track (right) at [[2009 World Championships in Athletics]]. }} Women in [[Sport of athletics|athletics]] often wear bikinis of similar size as those worn in [[beach volleyball]]. [[Amy Acuff]], a US high-jumper, wore a black leather bikini instead of a track suit at the [[2000 Summer Olympics]].<ref>Staff Correspondent, "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=ST&s_site=dfw&p_multi=ST&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAF9290227B1DAA&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Hype Hopes Today's Olympians need more than athletic prowess to win gold]{{Dead link|date=ທັນວາ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''Fort Worth Star-Telegram'', August 6, 2000</ref> Runner [[Florence Griffith-Joyner]] mixed bikini bottoms with one-legged [[tights]] at the [[1988 Summer Olympics]], earning her more attention than her record-breaking performance in the women's 200 meters event.<ref>Anne Marie Balsamo, ''Technologies of the gendered body'', page 46, Duke University Press, 1996, {{ISBN|0-8223-1698-6}}</ref> In the 2007 [[South Pacific Games]], the rules were adjusted to allow players to wear less revealing shorts and cropped sports tops instead of bikinis.<ref>{{cite news |url=http://www.news.com.au/story/0,23599,22339200-23109,00.html |title=No bikinis for beach volleyball players |work=News.com.au |date=August 31, 2007 |accessdate=March 12, 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071228044658/http://www.news.com.au/story/0%2C23599%2C22339200-23109%2C00.html |archivedate=December 28, 2007 |df=mdy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071228044658/http://www.news.com.au/story/0%2C23599%2C22339200-23109%2C00.html |date=ທັນວາ 28, 2007 }}</ref> At the [[West Asian Games]] in 2006, organizers banned bikini-bottoms for female athletes and asked them to wear long shorts.<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/661034.cms |title=Unveiling the spirit of the sporting women |work=The Economic Times |date=December 1, 2006}}</ref> String bikinis and other revealing clothes are common in [[surfing]], though most surfing bikinis are more robust with more coverage than sunning bikinis.<ref>{{cite web|url=http://www.thesurfchannel.com/slide/top-10-summer-bikinis/ |title=Top 10 Best Summer Bikinis |publisher=thesurfchannel.com |accessdate=March 29, 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150317192943/http://www.thesurfchannel.com/slide/top-10-summer-bikinis/ |archivedate=March 17, 2015 |df=mdy }}</ref><ref>Andrea McCloud, The Girl's Guide to Surfing, page 52, Chronicle Books, 2011, {{ISBN|978-1-4521-0898-8}}</ref> ''[[Surfing Magazine]]'' printed a pictorial of [[Kymberly Herrin]], [[Playboy Playmate|''Playboy'' Playmate]] March 1981, surfing in a revealing bikini, and eventually started an annual bikini issue.<ref>Matt Warshaw, ''The History of Surfing'', page 417, Chronicle Books, 2011, {{ISBN|978-1-4521-0094-4}}</ref> The [[Association of Surfing Professionals]] often pairs female surf meets with [[bikini contests]], an issue that divides the female pro-surfing community into two parts.<ref>Douglas Booth, ''Australian Beach Cultures: The History of Sun, Sand and Surf'', page 139, Routledge, 2012, {{ISBN|978-1-136-33847-2}}</ref> It has often been more profitable to win the bikini contest than the female surfing event.<ref>Mark Stranger, ''Surfing Life: Surface, Substructure and the Commodification of the Sublime'', page 40, Ashgate Publishing, Ltd., 2011, {{ISBN|978-0-7546-7443-6}}</ref> ===ບານສົ່ງຫາດຊາຍ=== [[File:Brooke Sweat and Jennifer Fopma at Hermosa Beach 2012 (2) (cropped).jpg|thumb|upright=1.3|US women's [[beach volleyball]] team has cited several advantages to bikini uniforms, such as comfort while playing on sand during hot weather.<ref>{{cite web|url=http://ijr.com/2016/08/670528-heres-why-the-usa-womens-volleyball-team-refuses-to-stop-wearing-bikinis/|title=Here's Why the USA Women's Volleyball Team Refuses to Stop Wearing Bikinis|date=August 11, 2016|publisher=|access-date=ເມສາ 1, 2020|archive-date=ຕຸລາ 19, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019112323/http://ijr.com/2016/08/670528-heres-why-the-usa-womens-volleyball-team-refuses-to-stop-wearing-bikinis/|url-status=dead}}</ref> Photo shows US beach volleyball players [[Jennifer Fopma]] and [[Brooke Sweat]] in their uniforms.]] In 1994, the bikini became the official uniform of [[Beach volleyball at the Summer Olympics#Women's beach volleyball|women's Olympic beach volleyball]].<ref name="cover-up"/> In 1999, the [[Fédération Internationale de Volleyball|International Volleyball Federation]] (FIVB) standardized beach volleyball uniforms, with the bikini becoming the required uniform for women.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/STYLE/9901/13/vollyball.bikini/ |title=Bikini blues – Beach volleyball makes the swimsuit standard |publisher=CNN |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150809191530/http://www.cnn.com/STYLE/9901/13/vollyball.bikini/ |archivedate=August 9, 2015 }}</ref> That regulation bottom is called a "bun-hugger",<ref name=patr /> and players names are often written on the back of the bottom.<ref name=patr /> The uniform made its Olympic debut at Sydney's [[Bondi Beach, New South Wales|Bondi Beach]] in the [[2000 Summer Olympics]] amid some criticism.<ref name=stan/> It was the fifth largest television audience of all the sports at the 2000 Games. Much of the interest was because of the sex appeal of bikini-clad players along with their athletic ability.<ref>Stuff Writer, "[http://sports.espn.go.com/oly/summer04/gen/news/story?id=1860176 Beach volleyball a popular spectator sport]", ESPN, August 16, 2004</ref> Bikini-clad dancers and cheerleaders entertain the audience during match breaks in many beach volleyball tournaments, including the Olympics.<ref name=patr /><ref>{{cite web|url=http://nbcsports.msnbc.com/id/5705620/ |title=Beach volleyball's bikini cheerleaders stir up a storm |publisher=NBC sports |date=August 17, 2004 |accessdate=March 12, 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080317105526/http://nbcsports.msnbc.com/id/5705620/ |archivedate=March 17, 2008 }}</ref> Even [[Volleyball|indoor volleyball]] costumes followed suit to become smaller and tighter.<ref name=patr /> However, the FIVB's mandating of the bikini ran into problems. Some sports officials consider it exploitative and impractical in colder weather.<ref name="cover-up" /> It also drew the ire of some athletes.<ref>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/olympics/sports/beach-volleyball.htm |title=Beach Volleyball |publisher=Australian Broadcasting Corporation |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100419043317/http://www.abc.net.au/news/olympics/sports/beach-volleyball.htm |archivedate=April 19, 2010 }}</ref> At the [[2006 Asian Games]] at Doha, Qatar, only one Muslim country&nbsp;– Iraq&nbsp;– fielded a team in the beach volleyball competition because of concerns that the uniform was inappropriate. They refused to wear bikinis.<ref>Associated Press, [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3335511,00.html In Doha, beach volleyball bikinis create cultural clash], Ynet News, March 12, 2006. Retrieved March 12, 2008.</ref> The weather during the evening games in [[2012 Summer Olympics|2012 London Olympics]] was so cold that the players sometimes had to wear shirts and leggings.<ref>{{cite web|url=http://www.canberratimes.com.au/olympics/news-london-2012/beach-volleyball-but-not-beach-weather-aussies-lose-close-match-as-cold-bites-20120729-23562.html|title=Beach volleyball but not beach weather: Aussies lose close match as cold bites | work=The Canberra Times |date=July 29, 2012 |accessdate=August 1, 2012}}</ref> Earlier in 2012, FIVB had announced it would allow shorts (maximum length {{convert|3|cm|abbr=on}} above the knee) and sleeved tops at the games. Richard Baker, the federation spokesperson, said that "many of these countries have religious and cultural requirements so the uniform needed to be more flexible".<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/volleyball/9169429/London-2012-Olympics-female-beach-volleyball-players-permitted-to-wear-less-revealing-uniforms.html |title=London 2012 Olympics: female beach volleyball players permitted to wear less revealing uniforms |work=The Daily Telegraph |accessdate=August 1, 2012 |date=March 27, 2012}}</ref> The bikini remains preferred by most players<ref name="mcpeak_uniform"/> and corporate sponsors.<ref name=patr/> US women's team has cited several advantages of bikini uniforms, such as comfort while playing on sand during hot weather.<ref name="ijr"/> Competitors [[Natalie Cook]]<ref>{{cite news |author=Jenny McAsey |url=http://www.news.com.au/heraldsun/beijing_olympics/story/0,,24130706-5014104,00.html |title=Natalie Cook defends bikini |work=Herald Sun |date=June 5, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080908051422/http://www.news.com.au/heraldsun/beijing_olympics/story/0%2C%2C24130706-5014104%2C00.html |archivedate=September 8, 2008 |url-status=dead |df=mdy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080908051422/http://www.news.com.au/heraldsun/beijing_olympics/story/0%2C%2C24130706-5014104%2C00.html |date=ກັນຍາ 8, 2008 }}</ref> and [[Holly McPeak]]<ref name="mcpeak_uniform" /> support the bikini as a practical uniform for a sport played on sand during the heat of summer. Olympic gold medal winner [[Kerry Walsh]] said, "I love our uniforms." According to fellow gold medalist [[Misty May-Treanor]] and Walsh it does not restrict movement.<ref name=patr /> One feminist viewpoint sees the bikini uniform as objectification of women athletes.<ref name=stan /> US beach volleyball player [[Gabrielle Reece]] described the bikini bottoms as uncomfortable with constant "yanking and fiddling."<ref name=patr /><ref name=blues/> Many female beach volleyball players have suffered injuries by over-straining the [[abdominal muscles]] while many others have gone through [[augmentation mammoplasty]] to look appealing in their uniforms.<ref name=stan /> Australian competitor [[Nicole Sanderson]] said about match break entertainment that "it's kind of disrespectful to the female players. I'm sure the male spectators love it, but I find it a little bit offensive."<ref>{{cite web |title=Olympic briefs |url=https://www.theguardian.com/sport/2004/aug/18/athensolympics2004.olympicgames20 |work=The Guardian |date=August 17, 2004 |accessdate=August 18, 2013}}</ref> Sports journalism expert Kimberly Bissell conducted a study on the camera angles used during the 2004 Summer Olympic Games beach volleyball games. Bissell found that 20% of the camera angles were focused on the women's chests, and 17% on their buttocks. Bissell theorized that the appearance of the players draws fans attention more than their actual athleticism.<ref>{{cite journal|last=Bissell|first=Kimberly|author2=Andera Duke|title=Bump, Set, Spike: An Analysis of Commentary|journal=Journal of Promotion Management|year=2007|pages=35–53|doi=10.1300/J057v13n01_04|volume=13|issue=1–2}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2012/08/02/beach-volleyball-photos-focus-on-womens-body-parts-not-athletics_n_1734372.html |title=Beach Volleyball Photos Focus On Women's Body Parts -- Not Their Athletic Skills |first=Emma |last=Gray |accessdate=August 17, 2013 |work=The Huffington Post |date=August 2, 2012}}</ref> Sports commentator [[Jeanne Moos]] commented, "Beach volleyball has now joined go-go girl dancing as perhaps the only two professions where a bikini is the required uniform."<ref name=patr /><ref name=blues /><ref>JG Daddario and BJ Wigley, "[http://muse.jhu.edu/login?auth=0&type=summary&url=/journals/journal_of_sports_media/v002/2.daddario.html Gender Marking and Racial Stereotyping at the 2004 Athens Games]", ''Journal of Sports Media'' (vol 2), University of Nebraska Press, 2007</ref> British Olympian [[Denise Johns]] argues that the regulation uniform is intended to be "sexy" and to attract attention.<ref>{{cite news |url=http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/sport/article106438.ece |title=Denise Johns: There is more to beach volleyball than girls in bikinis |first=Brian |last=Schofield |newspaper=The Sunday Times |date=July 20, 2008 |accessdate=May 4, 2015 |location=London |archive-date=ພຶດສະພາ 5, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150505003749/http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/sport/article106438.ece |url-status=dead }}</ref> Rubén Acosta, president of the FIVB, says that it makes the game more appealing to spectators.<ref name=stan /> ===ເພາະກາຍ=== {{multiple image | align = left | footer = Bikini is the uniform for both male and female [[bodybuilding|bodybuilders]]. | image1 = Dougback2.jpg | width1 = 110 | image2 = BodybuildingWoman.jpg | width2 = 200 }} From the 1950s to mid-1970s, men's contest formats were often supplemented with women's beauty contests or bikini shows. The winners earned titles like Miss Body Beautiful, Miss Physical Fitness and Miss Americana, and also presented trophies to the winners of the men's contest.<ref name=lowe>Maria R. Lowe, ''Women of Steel: Female Bodybuilders and the Struggle for Self-definition'', page 57, NYU Press, 1998, {{ISBN|978-0-8147-5094-0}}</ref> In the 1980s, the Ms Olympia competition started in the US and in the UK the NABBA (National Amateur Body Building Association) renamed Miss Bikini International to Ms Universe. In 1986, the Ms Universe competition was divided into two sections&nbsp;– "physique" (for a more muscular physique) and "figure" (traditional feminine presentation in high heels).<ref name=grogan>Sarah Grogan, ''Body Image: Understanding Body Dissatisfaction in Men, Women and Children'', page 63, Routledge, 2007, {{ISBN|978-1-134-24567-3}}</ref> In November 2010 the IFBBF (International Federation of BodyBuilding & Fitness) introduced a women's bikini contest for women who do not wish to build their muscles to figure competition levels.<ref>Tanya Bunsell, ''[https://books.google.com/books?id=fEYPodrZJEUC&pg=PT41&dq=bodybuilding+bikini#v=onepage&q=bodybuilding%20bikini Strong and hard women: an ethnography of female body building]'', Routledge, 2013, {{ISBN|978-1-136-25085-9}}</ref> Costumes are regulation "posing trunks" (bikini briefs) for both men and women.<ref>Francois Fortin, ''Sports: The Complete Visual Reference'', page 360, Québec Amerique, 1996, {{ISBN|9782764408971}}</ref> [[Female bodybuilder]]s in America are prohibited from wearing thongs or T-back swimsuits in contests filmed for television, though they are allowed to do so by certain fitness organizations in closed events.<ref name=lowe/> For men, the dress code specifies "swim trunks only (no shorts, cut-off pants, or Speedos)." ===ກິລາອື່ນໆ=== {{multiple image | align = right | image1 = Blanka Vlasic Berlin 2009 (cropped).jpg | width1 = 150 | image2 = Ivet Lalova Berlin 2009 cropped.JPG | width2 = 129 | footer = Croatian [[high jump]]er [[Blanka Vlašić]], field, (left) and Bulgarian sprinter [[Ivet Lalova]], track (right) at [[2009 World Championships in Athletics]]. }} Women in [[Sport of athletics|athletics]] often wear bikinis of similar size as those worn in [[beach volleyball]]. [[Amy Acuff]], a US high-jumper, wore a black leather bikini instead of a track suit at the [[2000 Summer Olympics]].<ref>Staff Correspondent, "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=ST&s_site=dfw&p_multi=ST&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAF9290227B1DAA&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Hype Hopes Today's Olympians need more than athletic prowess to win gold]{{Dead link|date=ທັນວາ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''Fort Worth Star-Telegram'', August 6, 2000</ref> Runner [[Florence Griffith-Joyner]] mixed bikini bottoms with one-legged [[tights]] at the [[1988 Summer Olympics]], earning her more attention than her record-breaking performance in the women's 200 meters event.<ref>Anne Marie Balsamo, ''Technologies of the gendered body'', page 46, Duke University Press, 1996, {{ISBN|0-8223-1698-6}}</ref> In the 2007 [[South Pacific Games]], the rules were adjusted to allow players to wear less revealing shorts and cropped sports tops instead of bikinis.<ref>{{cite news |url=http://www.news.com.au/story/0,23599,22339200-23109,00.html |title=No bikinis for beach volleyball players |work=News.com.au |date=August 31, 2007 |accessdate=March 12, 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071228044658/http://www.news.com.au/story/0%2C23599%2C22339200-23109%2C00.html |archivedate=December 28, 2007 |df=mdy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071228044658/http://www.news.com.au/story/0%2C23599%2C22339200-23109%2C00.html |date=ທັນວາ 28, 2007 }}</ref> At the [[West Asian Games]] in 2006, organizers banned bikini-bottoms for female athletes and asked them to wear long shorts.<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/661034.cms |title=Unveiling the spirit of the sporting women |work=The Economic Times |date=December 1, 2006}}</ref> String bikinis and other revealing clothes are common in [[surfing]], though most surfing bikinis are more robust with more coverage than sunning bikinis.<ref>{{cite web|url=http://www.thesurfchannel.com/slide/top-10-summer-bikinis/ |title=Top 10 Best Summer Bikinis |publisher=thesurfchannel.com |accessdate=March 29, 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150317192943/http://www.thesurfchannel.com/slide/top-10-summer-bikinis/ |archivedate=March 17, 2015 |df=mdy }}</ref><ref>Andrea McCloud, The Girl's Guide to Surfing, page 52, Chronicle Books, 2011, {{ISBN|978-1-4521-0898-8}}</ref> ''[[Surfing Magazine]]'' printed a pictorial of [[Kymberly Herrin]], [[Playboy Playmate|''Playboy'' Playmate]] March 1981, surfing in a revealing bikini, and eventually started an annual bikini issue.<ref>Matt Warshaw, ''The History of Surfing'', page 417, Chronicle Books, 2011, {{ISBN|978-1-4521-0094-4}}</ref> The [[Association of Surfing Professionals]] often pairs female surf meets with [[bikini contests]], an issue that divides the female pro-surfing community into two parts.<ref>Douglas Booth, ''Australian Beach Cultures: The History of Sun, Sand and Surf'', page 139, Routledge, 2012, {{ISBN|978-1-136-33847-2}}</ref> It has often been more profitable to win the bikini contest than the female surfing event.<ref>Mark Stranger, ''Surfing Life: Surface, Substructure and the Commodification of the Sublime'', page 40, Ashgate Publishing, Ltd., 2011, {{ISBN|978-0-7546-7443-6}}</ref> == ຊຸດຊັ້ນໃນຊຸດບິກິນີ == Certain types of [[underwear]] are described as bikini underwear and designed for men and women. For women, bikini or bikini-style underwear is underwear that is similar in size and form to a regular bikini. It can refer to virtually any undergarment that provides less coverage to the [[midriff]] than [[lingerie]], [[panties]] or knickers,<ref>Alison J. Carter, ''Underwear: The Fashion History'', page 111, Batsford, 1992, {{ISBN|978-0-7134-6222-7}}</ref> especially suited to clothing such as [[crop top]]s. For men, bikini briefs are undergarments that are smaller and more revealing than men's classic [[briefs]]. Men's bikini briefs can be low- or high-side that are usually lower than true waist, often at hips, and usually have no access pouch or flap, legs bands at tops of thighs.<ref>Shaun Cole, ''[https://books.google.com/books?id=EEEmuePeDX4C&pg=PA90&dq=bikini+underwear#v=onepage&q=bikini%20underwear The Story of Men's Underwear]'', pages 90-93, Parkstone International, 2012, {{ISBN|978-1-78042-882-6}}</ref> String bikini briefs have front and rear sections that meet in the crotch but not at the waistband, with no fabric on the side of the legs.<ref>{{cite web |title=The History of Underwear |url=http://www.boxerbriefs.com/history_of_underwear.htm |publisher=Boxerbriefs.com |accessdate=August 15, 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130818070455/http://boxerbriefs.com/history_of_underwear.htm |archivedate=August 18, 2013 |df=mdy-all }}</ref> Swimwear and underwear have similar design considerations, both being [[form-fitting garment]]s. The main difference is that, unlike underwear, swimwear is open to public view.<ref>Jennifer Craik, ''The Face of Fashion: Cultural Studies in Fashion'', page 133, Routledge, 1993, {{ISBN|978-1-134-94056-1}}</ref> The swimsuit was, and is, following underwear styles,<ref>Christine Schmid, ''The Swimsuit: Fashion from Poolside to Catwalk'', page 6, A&C Black, 2013, {{ISBN|978-0-85785-124-6}}</ref> and at about the same time that attitudes towards the bikini began to change, underwear underwent a redesign towards a minimal, unboned design that emphasized comfort first.<ref>Dan Parker, ''The Bathing Suit: Christian Liberty Or Secular Idolatry'', page 170, Xulon Press, 2003, {{ISBN|978-1-59160-753-3}}</ref> === History === {{multiple image | header = Women's underwear | align = right | image1 = Barcley custom corsets15.jpg | width1 = 120 | caption1 = 1927 | image2 = Female model A 03.JPG | width2 = 130 | caption2 = 2013 }} As the swimsuit was evolving, the underwear started to change. Between 1900 and 1940, swimsuit lengths followed the changes in underwear designs.<ref>Muriel Barbier, Shazia Boucher, ''The Story of Lingerie'', page 139, Parkstone International, 2012, {{ISBN|978-1-78042-970-0}}</ref> In the 1920s women started discarding the corset, while the Cadole company of Paris started developing something they called the "breast girdle".<ref name=napol>Anthony Napoleon, ''Awakening Beauty", page 130, Virtualbookworm Publishing, 2003, {{ISBN|978-1-58939-378-3}}</ref> During the Great Depression, panties and bras became softly constructed and were made of various elasticized yarns making underwear fit like a second skin. By 1930s underwear styles for both women and men were influenced by the new brief models of swimwear from Europe. Although the waistband was still above the navel, the leg openings of the panty brief were cut in an arc to rise from the crotch to the hip joint. The brief served as a template for most all variations of panties for the rest of the century.<ref name=ddhills>Daniel Delis Hill, '' As Seen in Vogue: A Century of American Fashion in Advertising'', page 158, Texas Tech University Press, 2007, {{ISBN|978-0-89672-616-1}}</ref> Warner standardized the concept of [[Cup size]] in 1935. The first underwire bra was developed in 1938.<ref name=napol /> Beginning in the late thirties skants, a type of skanty men's briefs, were introduced, featuring very high-cut leg openings and a lower rise to the waistband.<ref name=ddhills /> [[Howard Hughes]] designed a push-up bra to be worn by [[Jane Russell]] in ''[[The Outlaw]]'' in 1943, although Russell stated in interviews that she never wore the 'contraption'. In 1950 [[Maidenform]] introduced the first official bust enhancing bra.<ref name=napol /> By the 1960s, the bikini swimsuit influenced panty styles and coincided with the cut of the new lower rise jeans and pants.<ref name=ddhills /> In the seventies, with the emergence of skintight jeans, thong versions of the panty became mainstream, since the open, stringed back eliminated any tell-tale panty lines across the rear and hips. By the 1980s the design of the French-cut panty pushed the waistband back up to the natural waistline and the rise of the leg openings was nearly as high (French Cut panties come up to the waist, has a high cut leg, and usually are full in the rear<ref>Lisa Cole, '' Lingerie, the Foundation of a Woman's Life'', page 45, Choice Publications, 2005, {{ISBN|978-0-9711803-4-5}}</ref>). As with the bra and other type of lingerie, manufacturers of the last quarter of the century marketed panty styles that were designed primarily for their sexual allure.<ref name=ddhills /> From this decade sexualization and eroticization of the male body was on the rise. The male body was celebrated through advertising campaigns for brands such as [[Calvin Klein]], particularly by photographers [[Bruce Weber (photographer)|Bruce Weber]] and [[Herb Ritts]].<ref name=schmidt>Christine Schmidt, ''The Swimsuit: Fashion from Poolside to Catwalk'', page 19, Bloomsbury Academic, 2012, {{ISBN|0-85785-123-3}}</ref> Male bodies and men's undergarments were commodified and packaged for mass consumption, and swimwear and sportswear were influenced by sports photography and fitness.<ref name=schmidt /> Over time, swimwear evolved from weighty wool to high-tech [[skin-tight garment]]s, eventually cross-breeding with sportswear, underwear and exercise wear, resulting in the interchangeable fashions of the 1990s.<ref>Christine Schmid, ''The Swimsuit: Fashion from Poolside to Catwalk'', page 102, A&C Black, 2013, {{ISBN|978-0-85785-124-6}}</ref> ===ປະຫວັດການ=== {{multiple image | header = Women's underwear | align = right | image1 = Barcley custom corsets15.jpg | width1 = 120 | caption1 = 1927 | image2 = Female model A 03.JPG | width2 = 130 | caption2 = 2013 }} As the swimsuit was evolving, the underwear started to change. Between 1900 and 1940, swimsuit lengths followed the changes in underwear designs.<ref>Muriel Barbier, Shazia Boucher, ''The Story of Lingerie'', page 139, Parkstone International, 2012, {{ISBN|978-1-78042-970-0}}</ref> In the 1920s women started discarding the corset, while the Cadole company of Paris started developing something they called the "breast girdle".<ref name=napol>Anthony Napoleon, ''Awakening Beauty", page 130, Virtualbookworm Publishing, 2003, {{ISBN|978-1-58939-378-3}}</ref> During the Great Depression, panties and bras became softly constructed and were made of various elasticized yarns making underwear fit like a second skin. By 1930s underwear styles for both women and men were influenced by the new brief models of swimwear from Europe. Although the waistband was still above the navel, the leg openings of the panty brief were cut in an arc to rise from the crotch to the hip joint. The brief served as a template for most all variations of panties for the rest of the century.<ref name=ddhills>Daniel Delis Hill, '' As Seen in Vogue: A Century of American Fashion in Advertising'', page 158, Texas Tech University Press, 2007, {{ISBN|978-0-89672-616-1}}</ref> Warner standardized the concept of [[Cup size]] in 1935. The first underwire bra was developed in 1938.<ref name=napol /> Beginning in the late thirties skants, a type of skanty men's briefs, were introduced, featuring very high-cut leg openings and a lower rise to the waistband.<ref name=ddhills /> [[Howard Hughes]] designed a push-up bra to be worn by [[Jane Russell]] in ''[[The Outlaw]]'' in 1943, although Russell stated in interviews that she never wore the 'contraption'. In 1950 [[Maidenform]] introduced the first official bust enhancing bra.<ref name=napol /> By the 1960s, the bikini swimsuit influenced panty styles and coincided with the cut of the new lower rise jeans and pants.<ref name=ddhills /> In the seventies, with the emergence of skintight jeans, thong versions of the panty became mainstream, since the open, stringed back eliminated any tell-tale panty lines across the rear and hips. By the 1980s the design of the French-cut panty pushed the waistband back up to the natural waistline and the rise of the leg openings was nearly as high (French Cut panties come up to the waist, has a high cut leg, and usually are full in the rear<ref>Lisa Cole, '' Lingerie, the Foundation of a Woman's Life'', page 45, Choice Publications, 2005, {{ISBN|978-0-9711803-4-5}}</ref>). As with the bra and other type of lingerie, manufacturers of the last quarter of the century marketed panty styles that were designed primarily for their sexual allure.<ref name=ddhills /> From this decade sexualization and eroticization of the male body was on the rise. The male body was celebrated through advertising campaigns for brands such as [[Calvin Klein]], particularly by photographers [[Bruce Weber (photographer)|Bruce Weber]] and [[Herb Ritts]].<ref name=schmidt>Christine Schmidt, ''The Swimsuit: Fashion from Poolside to Catwalk'', page 19, Bloomsbury Academic, 2012, {{ISBN|0-85785-123-3}}</ref> Male bodies and men's undergarments were commodified and packaged for mass consumption, and swimwear and sportswear were influenced by sports photography and fitness.<ref name=schmidt /> Over time, swimwear evolved from weighty wool to high-tech [[skin-tight garment]]s, eventually cross-breeding with sportswear, underwear and exercise wear, resulting in the interchangeable fashions of the 1990s.<ref>Christine Schmid, ''The Swimsuit: Fashion from Poolside to Catwalk'', page 102, A&C Black, 2013, {{ISBN|978-0-85785-124-6}}</ref> ==Bikini waxing == {{multiple image | header = Bikini waxing styles | align = right | image1 = Bikini lines.jpg | width1 = 100 | caption1 = American waxing (also: triangle, regular) | image2 = Landing strip.svg | width2 = 100 | caption2 = French waxing (also: Mohican, landing strip) | image3 = Brazilian hollywood.jpg | width3 = 100 | caption3 = Brazilian waxing (also: Hollywood, full monty) | footer = ''Sources:''<ref name=milady/><ref name=essort/><ref name=BrBi/><ref name=landingstrip>{{cite web|last1=Grey|first1=Maggie|title=Basic Pubic Hairstyles|url=http://www.landingstrip.org/basic-pubic-hairstyles/|website=The Landing Strip|accessdate=June 13, 2014|date=2012-06-30}}</ref><ref name=SalE /><ref name=SalE>{{cite book | author = Salinger, Eve | year = 2005 | title = The Complete Idiot's Guide to Pleasing Your Woman | publisher = Alpha Books/Penguin Group | location = New York | page = 196 | isbn = 978-1-59257-464-3 |url=https://books.google.com/books?id=9YISte-SRZEC&pg=PA196}}</ref><ref name=Boston>{{cite book | author = Boston Women's Health Book Collective, The | year = 2005 | title = Our Bodies, Ourselves: A New Edition for a New Era | publisher = Touchstone/Simon & Schuster | location = New York | page = [https://archive.org/details/ourbodiesoursel00bost/page/4 4] | isbn = 978-0-7432-5611-7 | edition = 35th anniversary | title-link = Our Bodies, Ourselves }}</ref><ref>{{cite book |last=Hiscock |first=Jane |author2=Frances Lovett |title=Beauty Therapy |url=https://books.google.com/books?id=CLHeHGFlQiYC&pg=PA325 |accessdate=May 9, 2013 |year=2004 |edition=2nd |publisher=Heinemann Educational Publishers |location=Oxford, UK |isbn=978-0-435-45102-8 |page=325}}</ref><ref>{{cite book |last=Latour|first=Stephanie |title=Erotic Review's Bedside Companion: An ABC of Delightful Depravity |url=https://books.google.com/books?id=CLHeHGFlQiYC&pg=PA325 |accessdate=May 9, 2013 |year=2002 |publisher=Anova Books|isbn=978-1-84411-002-5|page=25|quote=Salons offer a choice of waxing styles for women, including the widely renowned Brazilian or Mohican for those concerned not to reveal a single stray pube in the inciest, winciest beachwear, while The Hollywood denotes the full monty.}}</ref> }} Bikini waxing is the [[hair removal|epilation]] of [[pubic hair]] beyond the bikini line by use of [[waxing]]. The bikini line delineates the part of a woman's pubic area to be covered by the bottom part of a bikini, which means any pubic hair visible beyond the boundaries of a swimsuit.<ref name=Embod1>Heinz Tschachler, Maureen Devine, Michael Draxlbauer; ''The EmBodyment of American Culture''; pp 61–62; LIT Verlag, Berlin-Hamburg-Münster; 2003; {{ISBN|3-8258-6762-5}}.</ref> Visible pubic hair is widely culturally disapproved, considered to be [[Embarrassment|embarrassing]], and often removed.<ref name=Embod1/> As popularity of bikinis grew, the acceptability of pubic hair diminished.<ref name=Han>David L. Hanlon, Geoffrey Miles White, ''Voyaging Through the Contemporary Pacific'', page 99, Rowman & Littlefield, 2000, {{ISBN|0742500454}}</ref> But, with certain styles of women's swimwear, pubic hair may become visible around the [[crotch]] area of a [[swimsuit]].<ref name=Embod1/> With the reduction in the size of swimsuits, especially since the advent of the bikini after 1945, the practice of bikini waxing has also become popular.<ref name=Embod1/> The Brazilian style which became popular with the rise of thong bottoms.<ref name=heinz/> Depending on the style of bikini-bottom and the amount of skin visible outside the bikini,<ref name=heinz>Heinz Tschachler, Maureen Devine and Michael Draxlbauer (ed.), ''The EmBodyment of American Culture'', page 62, LIT Verlag Münster, 2003, {{ISBN|978-3-8258-6762-1}}</ref> pubic hair may be styled into several styles<ref name=milady>Helen Bickmore; ''Milady's Hair Removal Techniques: A Comprehensive Manual''; Thomson Delmar Learning; 2003; {{ISBN|1-4018-1555-3}}</ref><ref name=essort>{{cite web |url=http://www.essortment.com/different-types-bikini-wax-application-techniques-59434.html |title=Different Types of Bikini Wax and Application Techniques |publisher=Essortment |accessdate=May 9, 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131225003346/http://www.essortment.com/different-types-bikini-wax-application-techniques-59434.html |archivedate=December 25, 2013 |df=mdy-all }}</ref><ref name=BrBi>{{cite web |url=http://www.brazilian-bikinis.org/brazilianbikiniwax.html |title=Brazilian bikini wax |publisher=Brazilian Bikinis |accessdate=May 9, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121117052055/http://www.brazilian-bikinis.org/brazilianbikiniwax.html |archive-date=November 17, 2012 |url-status=dead }}</ref> — American waxing (removal of pubic hair from the sides, top of the thighs, and under the navel), French waxing (leaves only a vertical strip in front), Brazilian waxing (removal of all hair in the pelvic area, particularly suitable for [[Thong (clothing)|thong bottoms]]).<ref>Milady, ''[https://books.google.com.bd/books?id=_DKKtUx5uo4C&pg=PA688&dq=%22bikini+waxing%22+evolution#v=onepage&q=%22bikini%20waxing%22%20evolution Milady Standard Cosmetology 2012]'', page 22, Cengage Learning, 2011, {{ISBN|1439059306}}</ref> ==Bikini tan== [[File:Tan lines on human female chest.jpg|thumb|upright|Tan lines created by a bikini]] The [[tan line]]s created by the wearing of a bikini while tanning are known as a bikini tan. A 1969 innovation of tan-through swimwear uses fabric which is perforated with thousands of micro holes that are nearly invisible to the naked eye, but which let enough sunlight through to produce a line-free tan.<ref name=nyt>{{cite news |newspaper=[[The New York Times]] |title=Tan-Through Fabric Lets Sun Shine In |url=https://www.nytimes.com/1969/10/17/archives/tanthrough-fabric-lets-sun-shine-in.html |last=Taylor |first=Angela |date=October 17, 1969 |page=55}}</ref><ref>{{cite news |url=http://sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1082764/3/ |title=Scorecard: No nudes is good news |magazine=[[Sports Illustrated]] |date=September 1, 1969 |accessdate=April 15, 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012014005/http://sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1082764/3/ |archivedate=October 12, 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012014005/http://sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1082764/3/ |date=ຕຸລາ 12, 2013 }}</ref> As bikinis leave most of the body exposed to potentially dangerous [[ultraviolet|UV]] radiation, overexposure can cause [[sunburn]], [[skin cancer]], as well as other acute and chronic [[Health effects of sun exposure|health effects]] on the skin, eyes, and [[immune system]].<ref>{{cite web|title=Health effects of UV radiation|url=http://www.who.int/uv/health/en/ |publisher=WHO|accessdate=March 7, 2015}}</ref> As a result, medical organizations recommend that bikini wearers protect themselves from UV radiation by using broad-spectrum [[sunscreen]], which has been shown to protect against sunburn, skin cancer,<ref>{{cite journal |author1=Kanavy HE |author2=Gerstenblith MR |title=Ultraviolet radiation and melanoma |journal=Semin Cutan Med Surg |volume=30 |issue=4 |pages=222–228 |date=December 2011 |pmid=22123420 |doi=10.1016/j.sder.2011.08.003 }}</ref> wrinkling and sagging skin.<ref>{{cite journal |url=http://annals.org/article.aspx?articleid=1691732 |title=Sunscreen and Prevention of Skin Aging |journal=Annals of Internal Medicine |date=June 4, 2013 |author1=M.C.B. Hughes|author2=G.M. Williams|author3=P. Baker|author4=A.C. Green |volume=158 |issue=11 |pages=781–790 |doi=10.7326/0003-4819-158-11-201306040-00002|pmid=23732711 }}</ref> Certain sunscreen ingredients can cause harm if they penetrate the skin over time.<ref>{{cite journal |author1=Burnett M.E. |author2=Wang S.Q. |title=Current sunscreen controversies: a critical review |journal=Photodermatology, Photoimmunology & Photomedicine |volume=27 |issue=2 |pages=58–67 |date=April 2011 |pmid=21392107 |doi=10.1111/j.1600-0781.2011.00557.x }}</ref> 7dp95eopzgnyvtz90d5lg43x69anz26 0 17461 129698 105625 2026-08-06T18:50:53Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129698 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person |name=ເດວິດ ເບກເຄມ |image= Beckswimbledon.jpg |imagesize=250px |net_worth= |website={{URL|davidbeckham.com}} |parents= |relatives=[[Nicola Peltz]] (daughter-in-law) |children=4, including [[Brooklyn Beckham|Brooklyn]] ແລະ [[Romeo Beckham|Romeo]] |spouse={{marriage|[[Victoria Beckham|Victoria Adams]]|4 July 1999}} |height={{height|ft=5|in=11}}<ref>{{Cite book |last1=Beckham |first1=David |title=David Beckham: My Side |publisher=HarperCollinsWillow |year=2002 |isbn=978-0-00-715732-7 }}</ref> |agent=[[Simon Fuller]] ([[XIX Entertainment]]) |honorific_suffix=[[Order of the British Empire|OBE]] |occupation={{flatlist| *[[ນັກເຕະບານ]] *[[ນັກທຸລະກິດ]]}} |birth_place=[[ລອນດອນ]], ອັງກິດ |birth_date={{birth date and age|df=yes|1975|5|2}}<ref name="Hugman2003-04"/> |birth_name=ເດວິດ ໂຣເບີຣຕ໌ ໂຈເຊັຟ ເບກເຄມ<ref name="Hugman2003-04">{{cite book |editor-first=Barry J. |editor-last=Hugman |title=The PFA Footballers' Who's Who 2003/2004 |url=https://archive.org/details/pfafootballersfa0000barr |year=2003 |publisher=Queen Anne Press |location=Harpenden |isbn=978-1-85291-651-0 |page=[https://archive.org/details/pfafootballersfa0000barr/page/42 42] }}</ref> }} {{Infobox football biography | embed = yes | header-color = lavender | position = [[Midfielder]] | youthyears1 = |youthclubs1 = Ridgeway Rovers | youthyears2 = 1987–1991 |youthclubs2 = [[Tottenham Hotspur F.C. Under-23s and Academy|Tottenham Hotspur]] | youthyears3 = 1989–1991 |youthclubs3 = → [[Brimsdown Rovers F.C.|Brimsdown Rovers]] (loan) | youthyears4 = 1991–1993 |youthclubs4 = [[Manchester United F.C. Reserves and Academy|Manchester United]] | years1 = 1992–2003 |clubs1 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] |caps1 = 265 |goals1 = 62 | years2 = 1994–1995 |clubs2 = → [[Preston North End F.C.|Preston North End]] (loan) |caps2 = 5 |goals2 = 2 | years3 = 2003–2007 |clubs3 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] |caps3 = 116 |goals3 = 13 | years4 = 2007–2012 |clubs4 = [[LA Galaxy]] |caps4 = 98 |goals4 = 18 | years5 = 2009 |clubs5 = → [[A.C. Milan|AC Milan]] (loan) |caps5 = 18 |goals5 = 2<!--SEPARATE LOANS--> | years6 = 2010 |clubs6 = → [[A.C. Milan|AC Milan]] (loan) |caps6 = 11 |goals6 = 0<!--SEPARATE LOANS--> | years7 = 2013 |clubs7 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] |caps7 = 10 |goals7 = 0 | totalcaps = 523 | totalgoals = 97 | nationalyears1 = 1992–1993 |nationalteam1 = [[England national under-18 football team|England U18]] |nationalcaps1 = 3 |nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1994–1996 |nationalteam2 = [[England national under-21 football team|England U21]] |nationalcaps2 = 9 |nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 1996–2009 |nationalteam3 = [[England national football team|England]] |nationalcaps3 = 115 |nationalgoals3 = 17 }} [[Category:Articles with hCards]] '''ເດວິດ ໂຣເບີຣຕ໌ ໂຈເຊັຟ ເບກເຄມ''' ({{lang-en|David Robert Joseph Beckham}}) OBE <ref name="OBE">{{Cite news|title=Beckham's pride at OBE|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/2988104.stm|date=13 June 2003}}</ref> ( UK : / ˈ b ɛ k əm / ; <ref>{{Citation|title=Longman Pronunciation Dictionary}}</ref> ເກີດ 2 ພຶດສະພາ 1975) ເປັນອະດີດນັກ [[ເຕະບານ|ກິລາບານເຕະ]] ອາຊີບຊາວອັງກິດ, ປັດຈຸບັນເປັນປະທານ & ເຈົ້າຂອງຮ່ວມຂອງສະໂມສອນ Inter Miami CF ແລະເປັນເຈົ້າຂອງຮ່ວມຂອງ Salford City. <ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/football/47077888 "David Beckham: Salford City directorship approved by Football Association"]. BBC. Retrieved 24 June 2019</ref> ລາວໄດ້ຫຼິ້ນໃຫ້ກັບ Manchester United, Preston North End (ຢືມຕົວ), Real Madrid, ເອຊີມິລານ (ຢືມ), LA Galaxy, Paris Saint-Germain ແລະ ທີມຊາດອັງກິດ, ເຊິ່ງລາວໄດ້ຮັກສາສະຖິຕິການລົງສະໜາມເປັນນັກເຕະ ຕະຫຼອດຮອດປີ 2016. ລາວເປັນນັກເຕະຊາວອັງກິດຄົນທຳອິດທີ່ຄວ້າແຊ້ມລີກໃນ 4 ປະເທດຄື: ອັງກິດ, ສະເປນ, ສະຫະລັດ ແລະ ຝຣັ່ງ. ລາວໄດ້ເລີກເຕະບານອາຊີບໃນເດືອນພຶດສະພາ 2013 ຫຼັງຈາກການຫຼິ້ນອາຊີບເປັນເວລາ 20 ປີ, ໃນໄລຍະນັ້ນລາວໄດ້ຊະນະ 19 ລາງວັນໃຫຍ່. <ref>[https://www.theguardian.com/football/2013/may/16/david-beckham-retires-stats-numbers "David Beckham: his club and international career in stats"]. ''The Guardian''. Retrieved 20 September 2015</ref> ==ອ້າງອິງ== {{reflist}} [[ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່]] [[ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ພ.ສ. 2518]] [[ໝວດ:ນັກເຕະບານ]] m1uuph32c877hweejbdprbl0md6qqe2 0 17737 129705 108563 2026-08-06T19:16:42Z InternetArchiveBot 13695 Add 43 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129705 wikitext text/x-wiki {{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ອະດີດປະເທດ | conventional_long_name = ໄຣຊ໌ເຢຍລະມັນ<br />{{small|{{nobold|(1933–1943)}}<br />{{lang|de|Deutsches Reich}}}}<hr />ໄຣຊ໌ເຢຍລະມັນໃຫຍ່<br />{{small|{{nobold|(1943–1945)}}<br />{{lang|de|Großdeutsches Reich}}}} | era = [[ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ສອງ]] | government_type = [[ລັດດຽວ]] [[ລະບອບນາຊີ]] [[ລັດພັກ​ການ​ເມືອງດຽວ]] [[ລະບອບຟາດຊິດ]]ພາຍໃຕ້[[ລະບອບຜະເດັດການ|ຜະເດັດການ]][[ລະບບລວມອຳນາດທັ້ງໝົດ|ລວມອຳນາດທັ້ງໝົດ]] | event_start = [[ມັກແອຣ໌ໄກຟຸງ|ຍຶດອຳນາດ]] | date_start = 30 ມັງກອນ | year_start = 1933 | event1 = [[ລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດ]] | date_event1 = 23 ມີນາ 1933 | event2 = [[ອັນສະລູດ]] | date_event2 = 12 ມີນາ 1938 | event3 = [[ການບຸກລຸກໂປແລນດ໌|ສົງຄາມປະທຸ]] | date_event3 = 1 ກັນຍາ 1939 | event4 = [[ການເສຍຊີວິດຂອງຮິດແລ|ຮິດແລເສຍຊີວິດ]] | date_event4 = 30 ເມສາ 1945 | event5 = [[ຍຸດທະການທີ່ແບກແລັງ|ແບກແລັງແຕກ]] | date_event5 = 2 ພຶດສະພາ 1945 | event_end = [[ກາສານຍອມຈຳນົນຂອງເຢຍລະມັນ|ຍອມຈຳນົນ]] | date_end = 8 ພຶດສະພາ | year_end = 1945 | event_post = [[ປະຕິນຍານແບກແລັງ (ຄ.ສ. 1945)|ປະຕິນຍານແບກແລັງ]] | date_post = 5 ມິຖຸນາ 1945 | p1 = ສາທາລະນະລັດໄວມາຣ໌ | flag_p1 = Flag of Germany (3-2).svg | p2 = ສະຫະພັນທະລັດໂອຕະລີດ | flag_p2 = Flag of Austria.svg | s1 = ປະເທດເຢຍລະມັນຕາເວັນອອກ | flag_s1 = Flag of East Germany.svg | s2 = ປະເທດເຢຍລະມັນຕາເວັນຕົກ | flag_s2 = Flag of Germany.svg | s3 = ປະເທດໂອຕະລີດ | flag_s3 = Flag of Austria.svg | image_flag = Flag of Germany (1935–1945).svg | flag_type = [[ທຸງນາຊີເຢຍລະມັນ|ທຸງຊາດ]]<br />(1935–1945) | image_coat = Reichsadler.svg | coat_size = 120px | symbol_type = [[ເຄື່ອງໝາຍຊາດຂອງເຢຍລະມັນ|ເຄື່ອງໝາຍຊາດ]]<br />(1935–1945) | image_map = Greater German Reich (1942).svg | image_map_alt = | image_map_caption = ດິນແດນເຢຍລະມັນໃນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ສອງ (ຄ.ສ. 1942) | national_anthem = ''[[ດັດລີດແດດອຍເຊີນ]]''<br />("ເພງຊາດເຢຍລະມັນ")<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File: Das Deutschlandlied.ogg]]</div> <br />''[[ຮອດ-ເວດເຊິລ-ລີດ]]''<br />("ເພງຮອດ ເວດເຊິລ")<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Песня Хорста Весселя.ogg]]</div> | capital = [[ເບີລິນ]] }} '''ນາຊີເຢຍລະມັນ''' ({{lang-de|Nationalsozialistisches Deutschland}}) ບາງຄັ້ງເອີ້ນວ່າ '''ໄຣຊ໌ທີ່ສາມ''' ({{lang-de|Drittes Reich}}) ມີຊື່ຢ່າງເປັນທາງການວ່າ '''ໄຣຊ໌ເຢຍລະມັນ''' ({{lang-de|Deutsches Reich}}) ແມ່ນຊື່ຂອງເຢຍລະມັນຕັ້ງແຕ່ ຄ.ສ. 1933 ເຖິງ ຄ.ສ. 1945 ນາຊີເຢຍລະມັນຖືກມອງວ່າເປັນຜູ້ສືບທອດຂອງ[[ຈັກກະວັດໂລມັນອັນສັກສິດ]] (ຄ.ສ. 800–1806) ແລະ[[ຈັກກະວັດເຢຍລະມັນ]] (ຄ.ສ. 1871–1918) ປະທານາທິບໍດີເຢຍລະມັນ [[ເພົາ ຟອນ ຮິນແດນບູກ]] ໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງ[[ອາໂດນ ຮິດແລ|ຮິດແລ]]ເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີໃນວັນທີ 30 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1933 ທຳໃຫ້ພັກນາຊີເລີ່ມກໍາຈັດຄູ່ແຂ່ງທາງການເມືອງແລະຮວບອໍານາດ ຫຼັງຈາກການເສຍຊີວິດຂອງຮິນແດນບູກໃນວັນທີ 2 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1934 ຮິດແລໄດ້ກາຍເປັນຜູ້ຜະເດັດການຂອງເຢຍລະມັນໂດຍການຮວມອໍານາດແລະຕໍາແຫນ່ງຂອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີແລະປະທານາທິບໍດີ ໃນວັນທີ 19 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1934 ມີການລົງປະຊາມະຕິທົ່ວປະເທດເພື່ອໃຫ້ຮິດແລເປັນ[[ຟືແລ]] (ຜູ້ນຳ) ຂອງເຢຍລະມັນແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວ ໂດຍມີອຳນາດ​ທັງ​ໝົດ​ໃນ​ມື ແລະດຳລັດຂອງຮິດແລເປັນກົດໝາຍສູງສຸດ ລັດຖະບານບໍ່ແມ່ນໜ່ວຍງານທີ່ຮ່ວມມືກັນ ຫາກແຕ່ກະຈັດກະຈາຍແຍ່ງຊິງອຳນາດແລະຄວາມນິຍົມຈາກຮິດແລ ທ່າມກາງ[[ພາວະເສດຖະກິດຕົກຕໍ່າຄັ້ງໃຫຍ່]] ພວກນາຊີໄດ້ຟື້ນຟູສະຖຽນລະພາບທາງເສດຖະກິດແລະຢຸດຕິການວ່າງງານຂນານໃຫຍ່ ໂດຍລັດຖະບານນຳເງິນໄປທຸ່ມກັບການໃຊ້ຈ່າຍທາງທະຫານແລະ[[ເສດຖະກິດແບບຜະສົມ]]<ref>{{cite book|author1=Robert O. Paxton|author2=Julie Hessler|title=Europe in the Twentieth Century|url=http://books.google.com/books?id=M5wTncOaHEQC&pg=PA286|year=2011|publisher=Cengage |page=286}}</ref> ມີການດຳເນີນການນະໂຍບາຍສາທາລະນະຢ່າງກວ້າງຂວາງ ລວມທັງການກໍ່ສ້າງ[[ເອົາໂທບານ]] ແລະ​ການ​ຟື້ນ​ຟູ​ສະຖຽນ​ລະ​ພາບທາງເສດຖະກິດຊ່ວຍເພີ່ມ​ຄວາມ​ນິຍົມ​ຂອງ​ລະບອບ​ນາ​ຊີ ການຢຽດເຊື້ອຊາດ ({{lang-en|racism}}) ໂດຍສະເພາະການຕໍ່ຕ້ານຊາວຍິວ ເປັນຫົວໃຈຫຼັກຂອງອຸດົມການຂອງນາຊີເຢຍລະມັນ ໂດຍຖືວ່າປະຊາຊົນເຢຍລະມັນເປັນເຊື້ອສາຍອາລະຍັນທີ່ບໍລິສຸດທີ່ສຸດ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງເປັນ[[ຊົນຊາດປົກຄອງ]] (master race) ການເລືອກປະຕິບັດແລະການຂ້າ[[ຊາວຢິວ]]ແລະ[[ຊາວໂຣມານີ]] (ຍິບຊີ) ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຫຼັງຈາກການຍຶດຄອງອຳນາດ ຄ້າຍກັກກັນແຫ່ງແຮກຖືກສ້າງຂຶ້ນໃນເດືອນມີນາ ຄ.ສ. 1933 ຊາວຢິວແລະຄົນກຸ່ມອື່ນທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ຕ້ອງການຖືກຄຸມຂັງ ກຸ່ມຄອມມິວນິດ ສັງຄົມນິຍົມ ແລະພວກເສລີນິຍົມລ້ວນຖືກຂ້າຕາຍ ຄຸມຂັງ ຫຼືຖືກເນລະເທດ ໂບດຄຣິສຕຽນແລະຜູ້ທີ່ຕໍ່ຕ້ານການປົກຄອງຂອງຮິດແລຖືກກົດຂີ່ແລະຜູ້ນໍາຈໍານວນຫຼາຍຂອງພວກເຂົາຖືກຄຸມຂັງ ດ້ານການສຶກສາຈະເນັ້ນໄປທີ່ຊີວະວິທະຍາເຊື້ອຊາດ ນະໂຍບາຍປະຊາກອນ ແລະເສີມຄວາມສາມາດທາງກາຍສໍາ​ລັບຣາດຊະການ​ທະ​ຫານ​ ໂອກາດທາງດ້ານອາຊີບແລະການສຶກສາຂອງສະຕີຖືກລົດ ມີການຈັດນັນທະນາການແລະການທ່ອງທ່ຽວຜ່ານໂຄງການ[[ຄວາມແຂງແຮງຜ່ານຄວາມຮື່ນເຮິງ]] (Strength Through Joy) ມີການໃຊ້[[ໂອລິມປິກລືດູຮ້ອນ 1936]] ເພື່ອນຳສະເໜີນາຊີເຢຍລະມັນໃນເວທີສາກົນ ລັດຖະມົນຕີໂຄສະນາການ [[ໂຍແຊັບ ເກີບເບິລ]] ໄດ້ໃຊ້ພາບພະຍົນ ການຊຸມນຸມມວນຊົນ ແລພວາທະສິນຈັບຈິດຮິດແລເພື່ອຄວບຄຸມມະຕິມະຫາຊນຢ່າງໄດ້ຜົນ<ref>{{cite book|author=Peter Watson|title=Modern Mind: An Intellectual History of the 20th Century|url=http://books.google.com/books?id=JVdMSavwwHoC&pg=PA328|year=2002|publisher=HarperCollins|page=328}}</ref> ລັດຖະບານຄວບຄຸມການສະແດງອອກທາງສິນລະປະ ໂດຍສະໜັບສະໜູນສິນລະປະບາງຮູບແບບ ແຕ່ຂັດຂວາງຫຼືຫ້າມສິນລະປະຮູບແບບອື່ນ<ref>{{cite book|author=Stephen J. Lee|title=Weimar and Nazi Germany|url=http://books.google.com/books?id=eRDg5_Ay_PcC&pg=PA56|year=1996|publisher=Heinemann|page=56}}</ref> ເລີ່ມຕັ້ງແຕ່ປາຍຄິດທດສະວັດ 1930 ນາຊີເຢຍລະມັນຮຽກຮ້ອງດິນແດນຢ່າງກ້າວຮ້າວມາກຂຶ້ນເລີ່ອຍ ໆ ແລະຂູ່ທຳສົງຄາມຫາກຂ້ອຮຽກຮ້ອງບ່ໄດ້ຮັບການຕອບສະໜອງ ຈົນທີ່ສຸດນາຊີເຂົ້າຍຶດ[[ປະເທດໂອຕະລີດ|ໂອຕະລີດ]]ແລະ[[ປະເທດເຊໂກສະໂລວາເກຍ|ເຊໂກສະໂລວາເກຍ]]ເກືອບທັງໝົດໃນປີ 1938 ແລະ 1939 ຈາກນັ້ນຮິດແລທຳ[[ສົນທິສັນຍາໂມໂລຕອບ-ຣິບເບນທອບ|ສົນທິສັນຍາບ່ຮຸກຮານ]]ກັບ[[ໂຈເຊັບ ສະຕາລິນ]] ແລະ[[ການບຸກລຸກໂປແລນດ໌|ບຸກລຸກໂປແລນດ໌]]ໃນວັນທີ່ 1 ກັນຍາ 1939 ເປັນການເປີດສາກ[[ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ສອງ]]ໃນທະວີບເອີຣົບ ກະທັ່ງຕົ້ນປີ 1941 ນາຊີເຢຍລະມັນໄດ້ຄວບຄຸມດິນແດນສ່ວນໃຫຍ່ໃນເອີຣົບ [[ໄຮຊ໌ຄອມມິດຊາຮີອາດ]] (Reichskommissariat) ເຂົ້າໄປຄວບຄຸມດິນແດນທີ່ນາຊີເຢຍລະມັນຍຶດຄອງ ມີການຈັດຕັ້ງ[[ເຂດປົກຄອງສາມັນ|ລັດຖະບາລສາມັນ]]ໃນສ່ວນທີ່ເຫຼືອຂອງໂປແລນດ໌ ຂະນະດຽວກັນເຢຍລະມັນໄດ້ຍຶດຄອງຊັບພະຍາກອນແລະແຮງງານຈາກດິນແດນນັ້ນ ໆ ໄປຄອບຄອງ ຫຼັງການຮຸກຮານ[[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]]ໃນປີ 1941 ນາຊີເຢຍລະມັນກໍ່ເລີ່ມເປັນລອງ ແລະພ່າຍແພ້ທາງທະຫານຫຼາຍຄັ້ງໃນປີ 1943 ການທິ້ງລະເບີດທາງອາກາດຕ່ອປະເທດເຢຍລະມັນມາກຂຶ້ນໃນປີ 1944 ແລະຝ່າຍອັກສະຖອຍຈາກເອີຣົບຕາເວັນອອກແລະເອີຣົບໃຕ້ ຫຼັງການບຸກຄອງປະເທດຝະຣັ່ງຂອງຝ່າຍສັມພັນທະມິດ ປະເທດເຢຍລະມັນຖືກໂຊວຽດຈາກຕາເວັນອອກແລະຝ່າຍສັມພັນທະມິດຕາເວັນຕົກພິຊິດແລະຍອມຈຳນົນໃນນຶ່ງປີ ການທີ່ຮິດແລປະຕິເສດຄວາມພ່າຍແພ້ທຳໃຫ້ໂຄງສ້າງພື້ນຖານຂອງເຢຍລະມັນຖືກທຳລາຍລ້າງຂະໜານໃຫຍ່ແລະການເສຍຊີວິດທີ່ມາກຂຶ້ນໃນເດືອນທ້າຍຂອງສົງຄາມ ຝ່າຍສັມພັນທະມິດເລີ່ມໃຊ້ນະໂຍບາຍ[[ການຂະຈັດນາຊີ]]ແລະນຳຕົວຜູ້ນຳນາຊີທີ່ຮອດຊີວິດມາພິຈາລານາຄະດີອາດຊະຍາກຳສົງຄາມໃນ[[ການພິຈາລານາຄະດີເນືອນແບກ]] (Nuremberg trials) ສ່ວນດິນແດນນາຊີເຢຍລະມັນຖືກຝ່າຍສັມພັນທະມິດ[[ເຢຍລະມັນພາຍໃຕ້ການຍົດຄອງຂອງສັມພັນທະມິດ|ຍຶດຄອງ]]ຫຼັງສົງຄາມເຊ່ນດຽວກັບ[[ຈັກກະວັດຍີ່ປຸ່ນ]] == ຊື່ == ຊື່ຢ່າງເປັນທາງການຂອງລັດແມ່ນ ດອຍເຊີດໄຣຊ໌ ("ໄຣຊ໌ເຢຍລະມັນ") ຕັ້ງແຕ່ປີ 1933 ເຖີງ 1943 ແລະໂກດດອຍເຊິດໄຣຊ໌ ("ໄຣຊ໌ເຢຍລະມັນໃຫຍ່") ຕັ້ງແຕ່ປີ 1943 ເຖີງ 1945 ໃນພາສາອັງກິກມັກແປຄຳວ່າດອຍເຊິດໄຣຊ໌ເປັນຈັກກະວັດເຢຍລະມັນ<ref name="van Wie 1999">{{cite book|last=van Wie|first=Paul D.|title=Image, History and Politics: The Coinage of Modern Europe| year = 1999| publisher = University Press of America "|location = Lanham, Md|isbn = 978-0-7618-1221-0 | page=37 }}</ref> ເຊິ່ງຄຳວ່າ "ໄຣຊ໌" ນີ້ມີຄວາມໝາຍວ່າ "ແຜ່ນດິນ" ອັນໝາຍເຖີງອານາຈັກຂອງ[[ໄກແຊ]] (Kaiser) ສ່ວນຄຳວ່າ "ໄຣຊ໌ທີ່ສາມ" ນັ້ນ ພວກນາຊີຮັບມາໃຊ້ເມື່ອແຮກໃນນະວະນິຍາຍປີ 1923 ໂດຍອາທົວ ເມີລແລ ຟັນ ເດນ ບຸກ<ref name="TR-N-01">{{cite book|last=|first=|url=http://www.amazon.com/Man-Who-Invented-Third-Reich/dp/0750918667|authorlink=Stan Lauryssens|title=The man who invented the Third Reich: the life and times of Arthur Moeller van den Bruck|year=May 1, 1999|publisher=Npi Media Ltd|location=|isbn=978-0-75-091866-4|pages=}}</ref> ເຊິ່ງນັບ[[ຈັກກະວັດໂລມັນອັນສັກສິດ]]ໃນ[[ສະໄໝກາງ]] (ຄ.ສ. 962–1806) ເປັນໄຣຊ໌ທີ່ໜຶ່ງ ແລະ[[ຈັກກະວັດເຢຍລະມັນ]] (ຄ.ສ. 1871–1918) ເປັນໄຣຊ໌ທີ່ສອງ ປັດຈຸບັນຊາວເຢຍລະມັນຮຽກສະໄໝນີ້ວ່າ ໄຊເດດນາຊິໂຍນນັນໂຊຊີອັນອິດມຸດ ຫຼືຍ່ອເປັນ ເອນເອດ-ໄຊ ("ສະໄໝຊາດສັງຄົມນິຍົມ") ຫຼື ນາຊິໂຍນນັນໂຊຊີອັນອິດທິດແຊ ເກວັນແທຊັບ ("ທໍລະລາດຊາດສັງຄົມນິຍົມ") == ປະຫວັດສາດ == === ສະໄໝສາທາລະນະລັດໄວມາຣ໌ === {{Main|ສາທາລະນະລັດໄວມາຣ໌}} ເສດຖະກິດເຢຍລະມັນຖົດຖອຍຢ່າງຫຼາຍຫຼັງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ໜື່ງ ບາງສ່ວນມາຈາກການຈ່າຍຄ່າປະຕິກຳສົງຄາມທີ່ກຳໜົດພາຍໃຕ້[[ສົນທິສັນຍາແວກໄຊ]]ປີ ຄ.ສ. 1919 ລັດຖະບານພິມເງິນເພື່ອຊຳຮະເງິນແລະຈ່າຍຄືນໜີ້ສົງຄາມຂອງປະເທດ ວິກິດເງິນເຟ້ອເກີນທີ່ຕາມມາທຳໃຫ້ລາຄາສິນຄ້າຈຳເປັນແພງຂຶ້ນຫຼາຍ ເກີດຄວາມວຸ່ນວານທາງເສດຖະກິດແລະຄວາມອຶດຢາກ<ref>Evans 2003, p. 103–108</ref> ເມື່ອລັດຖະບານບໍ່ສາມາດຊຳຮະຄ່າປະຕິກຳໃນເດືອນມັງກອນປີ ຄ.ສ. 1923 ທະຫານຝຣັ່ງຈຶ່ງຍຶດຄອງພື້ນທີ່ອຸດສາຫະກຳຂອງເຢຍລະມັນໃນເຂດຣູຣ໌ ແລະເກີດຄວາມບໍ່ສະຫງັດຂອງປະຊາຊນຕາມມາ<ref>Evans 2003, pp. 186–187</ref> [[ພັກນາຊີ|ພັກກຳມະກອນຊາດສັງຄົມນິຍົມເຢຍລະມັນ]] (ພັກນາຊີ) ທີ່ປ່ຽນມາຈາກ[[ພັກກຳມະກອນເຢຍລະມັນ]]ຊຶ່ງກໍ່ຕັ້ງໃນປີ ຄ.ສ. 1919 ເປັນພັກການເມືອງຂວາຈັດທີ່ດຳເນີນການໃນສາທາລະນະລັດເຢຍລະມັນຕອນນັ້ນ<ref>Evans 2003, pp. 170–171</ref> ນະໂຍບາຍຂອງພັກນາຊີ ຄື ການຂະຈັດ[[ສາທາລະນະລັດໄວມາຣ໌]] ການປະຕິເສດເງື່ອນໄຂຂອງສົນທິສັນຍາແວກໄຊ [[ການຕໍ່ຕ້ານຍິວ]]ຢ່າງຮຸນແຮງ ແລະການຕໍ່ຕ້ານ[[ຄອມມູນິດ]]<ref>Goldhagen 1996, p. 85</ref> ນາຊີສັນຍາວ່າຈະຕັ້ງລັດຖະບານກາງທີ່ເຂັ້ມແຂງ ເພີ່ມ[[ເລເບີນສ໌ເຣົາມ໌]] (ພື້ນທີ່ອາໄສ) ສຳຫຼັບຊນຊາດເຢຍແມນິກ (Germanic) ການສ້າງຊຸມຊນແຫ່ງເຊື້ອຊາດ ແລະການທຳເຊື້ອຊາດບໍລິສຸດໂດຍປາບປາມຊາວຍິວຢ່າງຮຸນແຮງ ຊາວຍິວທັງປວງຖືກຖອດສິດທິພົນລະເມືອງ<ref>Goldhagen 1996, pp. 202–203</ref> ນາຊີສະເໜີການຟື້ນຟູຊາດແລະວັດທະນະທຳໂດຍຍຶດຂະບວນການເຟິລຄິດ<ref>Kershaw 2008, p. 81</ref> ຕັ້ງແຕ່ປີ ຄ.ສ. 1925 ເຖິງທົດສະວັດ 1930 ລັດຖະບານເຢຍລະມັນປ່ຽນຈາກລະບອບປະຊາທິປະໄຕເປັນລັດ[[ຜະເດັດການ]] ຊາດນິຍົມ ແລະອະນຸລັກນິຍົມພາຍໃຕ້ປະທານາທິບໍດີ[[ເພົາ ຟອນ ຮິນແດນບູກ]] ລັດຖະບຸລຸດເຢຍລະມັນຜູ້ບໍ່ນິຍົມລະບອບປະຊາທິປະໄຕເສລີນິຍົມໃນສາທາະລະນະລັດໄວມາຣ໌<ref>Mary Fulbrook. ''The Divided Nation: A History of Germany, 1918-1990''. Oxford UP, 1992, 45</ref> ຜົນການເລືອກຕັ້ງສະຫະພັນທະລັດໃນປີ ຄ.ສ. 1928 ປາກົດພັກນາຊີໄດ້ຄະແນນສຽງຕ່ຳຫຼາຍພຽງ 12 ທີ່ນັ່ງ ເນື່ອງຈາກ[[ກະບົດໂຮງເບຍ]]<ref>{{Citation |first=M. |last=Broszat |title=Hitler and the Collapse of Weimar Germany |location=Oxford |publisher=Berg Publishers |year=1987 |page=9 |isbn=0854965092 }}.</ref> ເມື່ອ[[ຕະຫລາດຫລັກຊັບ|ຕະຫຼາດຫຼັກຊັບ]]ໃນສະຫະລັດ[[ເຫດການຕະຫຼາດຫຼັກຊັບວອລລ໌ສະຕຣີດຕົກ ຄ.ສ. 1929|ຕົກໃນວັນທີ່ 24 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1929]] ຜົນກະທບໃນເຢຍລະມັນນັ້ນຮ້າຍແຮງຫຼາຍ ຫຼາຍລ້ານຄົນຕົກງານ ແລະທະນາຄານຫຼັກຂອງປະເທດລົ້ມລະລາຍ ຮິດແລແລະພັກນາຊີຕຕຽມຄວ້າໂອກາດຈາກວິກິດນີ້ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜຸນ ຮິດແລສັນຍາຈະສ້າງເສດຖະກິດແລະຈັດຫາງານ<ref>Shirer 1960, pp. 136–137</ref> ຜູ້ມີສິດທິເລືອກຕັ້ງທັງຫຼາຍເຊື່ອວ່າພັກນາຊີສາມາດແກ້ໄຂປັນຫາໃນຕອນນີ້ໄດ້ ທຳໃຫ້ໃນການເລືອກຕັ້ງສະຫະພັນທະລັດປີ ຄ.ສ. 1932 ພັກນາຊີໄດ້ຄະແນນສຽງຫຼາຍສຸດໃນສະພາໄຣຊສ໌ທາກ 230 ທີ່ນັ່ງ ໂດຍຄິດເປັນ 37.4 %<ref>Kolb 2005, p. 224–225</ref> === ການຍຶດອຳນາດຂອງນາຊີ=== {{main|ມັກແອຣ໌ໄກຟຸງ}} ເຖິງພັກນາຊີຈະມີສັດສ່ວນຄະແນນສຽງຂອງຜູ້ມີສິດທິເລືອກຕັ້ງຫຼາຍທີ່ສຸດໃນການເລືອກຕັ້ງສະພາໄຣຊສ໌ທາກສອງຄັ້ງໃນປີ ຄ.ສ. 1932 ແຕ່ກໍບໍ່ຍັງຄອງສຽງຂ້າງມາກ ທຳໃຫ້ຮິດແລສ້າງຕັ້ງລັດຖະບານຜະສົມອາຍຸສັ້ນຂອງພັກນາຊີແລະ[[ພັກປະຊາຊົນແຫ່ງຊາດເຢຍລະມັນ]] (DNVP)<ref>Evans 2003, pp. 293,302</ref> ໃນວັນທີ່ 30 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1933 ດ້ວຍແຮງກົດດັນຈາກນັກການເມືອງ ນັກອຸດສາຫະກຳແລະທຸລະກິດ ປະທານາທິບໍດີຮິນແດນບູກຈຶ່ງແຕ່ງຕັ້ງຮິດແລແມ່ນນາຍົກລັດຖະມົນຕີເຢຍລະມັນ ຊຶ່ງເຫດການນີ້ເອີ້ນກັນວ່າ "ມັກແອຣ໌ໄກຟຸງ" (''ການຍຶດອຳນາດ'') ໃນອີກຫຼາຍເດືອນຕໍ່ມາ ພັກນາຊີໃຊ້ກະບວນການທີ່ເອີ້ມວ່າ "[[ໄກລຊ໌ຊັລທຸງ]]" (''ການປະສານງານ'') ເພື່ອນຳທຸກແງ່ມຸມຊີວິດມາຢູ່ພາຍໃຕ້ພັກຢ່າງຮວດເຮັວ<ref>McNab 2009, p. 14</ref> ອົງການພົນລະເລືອນທຸກແຫ່ງ ຮວມທັງກຸ່ມກະເສດຕະກຳ ອົງການອາສາສະໝັກແລະສະໂມສອນກີລາ ມີການປ່ຽນຕົວຜູ້ນຳແມ່ນຝ່າຍສະໜັບສະໜຸນຫຼືສະມາຊິກພັກນາຊີ ໃນເດືອນມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1933 ອົງການທີ່ຍັງບໍ່ຖືກຄວບຄຸມໂດຍພັກນາຊີມີແຄ່ກອງທັບກັບແລະສາດສະນະຈັກເທົ່ານັ້ນ<ref>Evans 2005, p. 14</ref> [[File:Riksdagsbrannen.jpg|thumb|left|200px|[[ເຫດເພີງໄໝ້ໄຣຊສ໌ທາກ]]]] ຄືນວັນທີ່ 27 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1933 [[ເຫດເພີງໄໝ້ໄຣຊສ໌ທາກ|ສະພາໄຮຊສ໌ທາກຖືກວາງເພີງ]] ໂດຍ[[ມາຣີນຶສ ຟັນ ເດີລຶບເບີ]] ຊາວເນເທີແລນດ໌ຫົວຄອມມູນິດ ຖືກກ່າວຫາວ່າວາງເພີງ ພັກນາຊີອ້າງວ່າເຫດການນີ້ແມ່ນສັນຍາຂອງການກະບົດຂອງຄອມມູນິດ ທຳໃຫ້ເກີດການປາບປາມຄອມມູນິດຢ່າງຮຸນແຮງໂດຍໜ່ວຍ[[ຊະຕວມອັບໄທລຸງ]] (SA) ທົ່ວປະເທດ ແລະສະມາຊິກພັກຄອມມູນິດແຫ່ງເຢຍລະມັນສີ່ພັນຄົນຖືກຈັບ [[ກິດສະດີກາເພີງໄໝ້ໄຣຊສ໌ທາກ]]ທີ່ກຳໜົດເມື່ອວັນທີ່ 28 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1933 ເພີກຖອນເສລີພາບພົນລະເມືອງສ່ວນໃຫຍ່ຂອງເຢຍລະມັນເພື່ອປາບປາມຄູ່ແຂ່ງທາງການເມືອງ ຮວມເຖິງສິດທິໃນການຊຸມນຸມແລະເສລີພາບສື່ ກິດສະດີກາດັງກ່າວຍັງໃຫ້ຕຳຫຼວດມີອຳນາດກັກຂັງບຸກຄົນໂດຍບໍ່ມີການຕັ້ງຂໍ້ຫາຫຼືຄຳສັ່ງສານ ກົດໝາຍນີ້ມີການໂຄສະນາຊວນເຊື່ອຊຶ່ງທຳໃຫ້ສາທາລະນະສະໜັບສະໜຸນມາດຕະການດັງກ່າວ<ref>Evans 2003, pp. 329–334</ref> ໃນເດືອນມີນາ ຄ.ສ. 1933 [[ລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດ]] ຊຶ່ງແມ່ນການແກ້ໄຂເພີ່ມເຕີມລັດຖະທຳມະນູນເຢຍລະມັນ ຜ່ານຄວາມເຫັນຊອບຂອງສະພາໄຣຊສ໌ທາກດ້ວຍຄະແນນສຽງ 444 ຕໍ່ 94<ref>Evans 2003, p. 354</ref> ການແກ້ໄຂເພີ່ມເຕີມນີ້ໃຫ້ອຳນາດຮິດແລແລະຄະນະລັດຖະມົນຕີຜ່ານກົດໝາຍຊຶ່ງຂັດຕໍ່ລັດຖະທຳມະນູນໄດ້ ໂດຍໄມ່ຕ້ອງຜ່ານຄວາມເຫັນຊອບຈາກປະທານາທິບໍດີຫຼືໄຣຊສ໌ທາກ<ref>Evans 2003, p. 351</ref> ເນື່ອງຈາກລ່າງກົດໝາຍດັງກ່າວຕ້ອງການຝ່າຍຂ້າງມາກ 2 ໃນ 3 ເຖິງຈະຜ່ານ ນາຊີຈຶ່ງໃຊ້ບົດບັນຍັດແຫ່ງກິດສະດີກາເພີງໄໝ້ໄຣຊສ໌ທາກກັນບໍ່ໃຫ້ຜູ້ແທນພັກສັງຄົມປະຊາທິປະໄຕເຂົ້າຮ່ວມປະຊຸມ ໂດຍນັກຄອມມູນິດຖືກຫ້າມໄປກ່ອນແລ້ວ<ref>Shirer 1960, p. 196</ref> <ref>Evans 2003, p. 336</ref> ວັນທີ່ 10 ພຶດສະພາ ລັດຖະບານຍຶດຊັບສິນຂອງນັກສັງຄົມປະຊາທິປະໄຕ ແລະຖືກຫ້າມໃນເດືອນມິຖຸນາ<ref>Evans 2003, pp. 358–359</ref> ພັກການເມືອງທີ່ເຫຼືອຖືກຍຸບ ແລະໃນວັນທີ່ 14 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1933 ເຢຍລະມັນກາຍມາແມ່ນລັດພັກການເມືອງດຽວໃນທາງປະຕິບັດ ເພາະມີການຫ້າມສ້າງຕັ້ງພັກການເມືອງໃໝ່<ref>Shirer 1960, p. 201</ref> ການເລືອກຕັ້ງຕໍ່ມາໃນປາຍປີ ຄ.ສ. 1933, 1936 ແລະ 1938 ຢູ່ພາຍໃຕ້ພັກນາຊີທັງໝົດ ແລະມີພຽງນາຊີແລະນັກການເມືອງອິດສະລະເລັກນ້ອຍທີ່ໄດ້ຮັບເລືອກຕັ້ງ ສະພາ ລັດພູມິພາກ ແລະໄຣຊ໌ສະຣັດ (ສະພາສູງສະຫະພັນທະລັດ) ຖືກຍຸບໃນເດືອນມັງກອນ ຄ.ສ. 1934<ref>Evans 2005, p. 109</ref> ລະບອບນາຊີຍົກເລີກເຄື່ອງໝາຍຊາດແບບໄວມາຣ໌ ຮວມທັງທຸງຊາດດຳ-ແດງ-ທອງ ແລະໃຊ້ການິຍົມຈັກກະວັດທີ່ປັບປຸງໃໝ່ ທຸງຊາດດຳ-ຂາວ-ແດງສະໄໝຈັກກະວັດຖືກນຳມາໃຊ້ເປັນໜື່ງໃນສອງທຸງຊາດທາງການຂອງເຢຍລະມັນ ສຳລັບທຸງທີ່ສອງນັ້ນແມ່ນທຸງສະວັດດິກະຂອງພັກນາຊີ ຊຶ່ວຕໍ່ມາກາຍມາແມ່ນທຸງຊາດເຢຍລະມັນດ່ຽວໃນປີ ຄ.ສ. 1935 ເພງປະຈຳພັກນາຊີຢ່າງ "[[ຮອດ-ເວດເຊິລ-ລີດ|ເພງຮອດ ເວດເຊິລ]]" ກໍກາຍມາແມ່ນເພງຂາດທີ່ສອງເຊ່ນກັນ<ref>Cuomo 1995, p. 231</ref> ໃນຊ່ວງນີ້ ປະເທດເຢຍລະມັນຍັງຕົກຢູ່ໃນສະຖານະການຮ້າຍທາງເສດຖະກິດ ປະຊາຊົນຫຼາຍລ້ານຄົນວ່າງງານແລະການຂາດດຸນການຄ້າຍັງນ່າກົວ ຮິດແລຊາບດີວ່າການຟື້ນຟູເສດຖະກິດແມ່ນສຳຄັນ ດັງນັ້ນໃນປີ ຄ.ສ. 1934 ຈຶ່ງມີການໃຊ້ໂຄງການໂຍທາສາທາລະນະຂາດດຸນ ຊາວເຢຍລະມັນຮວມ 1.7 ລ້ານຄົນຖືກສົ່ງໄປເຮັດງານໃນໂຄງການຕ່າງ ໆ ຊຶ່ງໃນປີດຽວກັນ<ref>McNab 2009, p. 54</ref> ຄ່າຈ້າງສະເລ່ຍຕໍ່ຊົ່ວໂມງແລະຕໍ່ສັບດາເລີ່ມເພີ່ມຂຶ້ນ<ref>McNab 2009, p. 56</ref> ຊໍ້ຮຽກຮ້ອງເພີ່ມອຳນາດທາງການເມືອງແລະທະຫານຂອງ SA ທຳໃຫ້ເກີດຄວາມກັງວົນໃນໝູ່ຜູ້ບັນຊາການທະຫານ ແລະຜູ້ນຳທາງອຸດສາຫະກຳແລະການເມືອງ ຮິດແລຈຶ່ງຕອບກັບໂດຍກວາດລ້າງຜູ້ບັນຊາການ SA ທັງໝົດໃນ[[ຄືນມີດຍາວ]] ກິນເວລາຕັ້ງແຕ່ວັນທີ່ 30 ມິຖຸນາ ເຖິງ 2 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1934 ຮິດແລກຳໜົດເປົ້າໝາຍແມ່ນ[[ແອນສທ໌ ເຣີມ]] ແລະຜູ້ບັນຊາການ SA ຜູ້ອື່ນ ຕະຫຼອດຈົນສັດຕູທາງການເມືອງຂອງຮິດແລ ຊຶ່ງທັງໝົດຖືກຈັບກຸມແລະຍິງ<ref>Evans 2005, pp. 31–34</ref> ວັນທີ 2 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1934 ປະທານາທິບໍດີຮິນແເນບູກເສຍຊີວິດ ແຕ່ໜຶ່ງວັນກ່ອນ ຄະນະລັດຖະນົມຕີໄດ້ຕາ "ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍຕຳແໜ່ງລັດສູງສຸດແຫ່ງໄຣຊ໌" ຊຶ່ງມີໃຈຄວາມວ່າ ຄັ້ງຮິນແດນບູກເສຍຊີວິດ ຕຳແໜ່ງປະທານາທິບໍດີຈະຖືກຍຸບແລະຮວມອຳນາດເຂົ້າກັບຕຳແໜ່ງນາຍົກລັດຖະນົມຕີ ເຮັດໃຫ້ຮິດແລກາຍເປັນປະມຸກແຫ່ງລັດເຊ່ນດຽວກັບຫົວໜ້າລັດຖະບານ ລາວໄດ້ຮັບການແຕ່ງຕັ້ງເປັນ "[[ຟືແລ|ຟືແລແລະນາຍົກລັດຖະມົນຕີໄຣຊ໌]]" ຢ່າງເປັນທາງການ ຕອນນີ້ປະເທດເຢຍລະມັນແມ່ນລັດຜະເດັດການເບັດເສັດໂດຍມີຮິດແລເປັນປະມຸກ ໃນຖານະປະມຸກ ຮິດແລຈຶ່ງໄດ້ເປັນຜູ້ບັນຊາການສູງສຸດແຫ່ງແວຣ໌ມັກທ໌ ກົດໝາຍໃໝ່ປ່ຽນຄຳສາບານຄວາມພັກດີຂອງທະຫານໃຫ້ຍືນຍັນຄວາມພັກດີຕ່ອຮິດແລທີ່ເປັນບຸກຄົນບໍ່ໃຊ່ຕຳແໜ່ງຜູ້ບັນຊາການທະຫານ ວັນທີ 19 ສິງຫາ ຜູ້ມີສິດທິອອກສຽງ 90 % ລົງປະຊາມະຕິເຫັນຊອບການຮວມຕຳແໜ່ງປະທານາທິບໍດີແລະນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຊາວເຢຍລະມັນສ່ວນໃຫຍ່ໂລ່ງໃຈວ່າຄວາມຂັດແຍ້ງແລະການຕໍ່ສູ້ຕາມຖະນົນໃນສະໄໝໄວມາຣ໌ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ ທັງໄດ້ຮັບການໂຄສະນາຊວນເຊື່ອທີ່[[ໂຍແຊັບ ເກີບເບິລ]] ແມ່ນຜູ້ສັ່ງການ ຊຶ່ງສັນຍາສັນຕິພາບແລະຄວາມບໍລິບູນແກ່ປະຊາຊນທຸກຄົນໃນປະເທດເອກະພາບໂດຍບໍ່ມີມາກຊິສຕ໌ແລະບໍ່ຜູກມັດສົນທິສັນຍາແວກໄຊ ມີການເປີດ[[ຄ່າຍກັກກັນນາຊີ]]ຫຼັກແຫ່ງແຮກ ຊຶ່ງເດີມໃຊ້ຂັງນັກໂທດການເມືອວທີ່[[ຄ່າຍກັກກັນດາເຄົາ|ດາເຄົາ]]ໃນປີ ຄ.ສ. 1933<ref>Evans 2003, p. 344</ref> ມີການສ້າງຕັ້ງຄ່າຍເຫຼ່ານີ້ຫຼາຍຮ້ອຍແຫ່ງ<ref>Evans 2008, loc=map, p.&nbsp;366</ref> ເມື່ອຍຶດອຳນາດ ນາຊີໃຊ້ມາດຕະການກົດຂີ່ຕໍ່ການຄັດຄ້ານທາງການເມືອງແລະເລີ່ມການກີກກັນຢ່າງກວ້າງຂວາງຕໍ່ບຸກຄນທີ່ບໍ່ພຶງປາດຖະໜາທາງສັງຄົມ ນາຊີຮວບອຳນາດມະຫາສານໂດຍໃຊ້ຂໍ້ອ້າງການຕໍ່ສູ້ຄອມມູນິດບັງໜ້າ ນອກຈາກນີ້ ການລົນນະລົງຕໍ່ຕ້ານຊາວຍິວໃນປະເທດເຢຍລະມັນຍັງຄົງດຳເນີນຕໍ່ໄປ ເລີ່ມຕັ້ງແຕ່ເດືອນເມສາ ຄ.ສ. 1933 ມີການເລີ່ມມາດຕະການຕ່າງ ໆ ຊຶ່ງນິຍາມສະຖານະພາບຍິວແລະສິດທິຍິວໃນລະດັບພູມິພາກແລະຊາດ<ref>Walk 1996, pp. 1–128</ref> ການເລີ່ມຕົ້ນແລະການມອບອຳນາດກົດໝາຍຕໍ່ຕ້ານຍິວ ເຮັດໃຫ້ມີການສ້າງຕັ້ງ[[ກົດໝາຍເນືອນແບກ]]ປີ ຄ.ສ. 1935 ຊຶ່ງຮັບສິດທິຂັ້ນພື້ນຖານຂອງຍິວ<ref>Friedländer 2009, pp. 44–53</ref> ນາຊີຈະຍຶດຄວາມມັ່ງຄັ່ງ ການສົມລົດກັບຜູ້ບໍ່ໃຊ່ຍິວ ແລະສິດທິການເຂົ້າທຳງານໃນສາຊາຕ່າງ ໆ (ເຊ່ນ ດ້ານກົດໝາຍ ແພດສາດ ຫຼືຄູອາຈານ) ຈົນທ້າຍສຸດປະກາດວ່າຍິວບໍ່ພຶງປາດຖະໜາທີ່ຈະຢູ່ຮ່ວມກັບສັງຄົມເຢຍລະມັນ ຊຶ່ງຍິ່ງລົດຄວາມເປັນມະນຸດຂອງຍິວ ອາດແຍ້ງໄດ້ວ່າ ການເຮັດເຫຼ່ານີ້ເຮັດໃຫ້ເກີດໂຮໂລໂກດ ຊາດພັນເຢຍລະມັນຜູ້ບໍ່ຊອບການຕໍ່ຕ້ານຍິວຫຼືບໍ່ຟັງໂຄສະນາຂອງນາຊີຈະຖືກ[[ເກດຕາໂປ]]ຕວບ ຖືກຍຶດສິດທິ ຫຼືຖືກສົ່ງໄປຄ່າຍກັກກັນ<ref>Fritzsche 2008, pp. 76–142</ref> === ນະໂຍບາຍຕ່າງປະເທດແສນຍະນິຍົມ === [[File:Reichsparteitag 1935.jpg|thumb|left|180px|[[ການຊຸມນຸມທີ່ເນືອນແບກ]]ປີ 1935]] ເມື່ອຕົ້ນເດືອນກຸມພາ ຄ.ສ. 1933 ຮິດແລປະກາດວ່າຈະສ້າງເສີມອາວຸດ ໂດຍຕອນແຮກກະທຳໃນທາງລັບ ເນື່ອງຈາກລະເມີດສົນທິສັນຍາແວກໄຊ ປີຕໍ່ມາລາວບອກຜູ້ນຳທະຫານວ່າປີ ຄ.ສ. 1942 ແມ່ນເປົ້າໝາຍສູ່ສົງຄາມໃນຕາເວັນອອກ<ref>{{harvnb|Evans|2005|pp=338–339}}</ref> ລາວພາປະເທດເຢຍລະມັນອອກຈາກ[[ສັນນິບາດຊາດ]]ໃນປີ ຄ.ສ. 1933 ໂດຍອ້າງວ່າ ຂໍ້ກຳໜົດການລົດກຳລັງລົບບໍ່ຍຸຕິທຳ ເນື່ອງຈາກມີຜົນບັງຄັບຕໍ່ແຄ່ປະເທດເຢຍລະມັນ มี<ref>{{harvnb|Evans|2005|p=618}}</ref> ດິນແດນຊາຣ໌ທີ່ຖືກຄວບຄຸມໂດຍສັນນິບາດຊາດແມ່ນເວລາ 15 ປີຫຼັງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີໜຶ່ງ ອອກສຽງລົງຄະແນນໃນເດືອນມັງກອນ ຄ.ສ. 1935 ແມ່ນສ່ວນໜຶ່ງຂອງເຢຍລະມັນ<ref>{{harvnb|Evans|2005|p=623}}</ref> ໃນເດືອນມີນາ ຄ.ສ. 1935 ຮິດແລປະກາດວ່າໄຣຊ໌ສະເວຣ໌ຈະເພີ່ມກຳລັງເປັນ 550,000 ນາຍ ແລະລາວຈະສ້າງຕັ້ງກອງທັບອາກາດ<ref>{{harvnb|Kitchen|2006|p=271}}</ref> ບຣິເຕນເຫັນຊອບວ່າຊາວເຢຍລະມັນຄວນມີກອງທັບເຮືອ ໂດຍລົງນາມຄວາມຕົກລົງນາວີອັງກິດ-ເຢຍລະມັນເມື່ອວັນທີ 18 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1935<ref>{{harvnb|Evans|2005|p=629}}</ref> ເມື່ອການຮຸກຮານເອຕິໂອປີຂອງອີຕາລີເຮັດການປະທ້ວງເລັກນ້ອນຈາກລັດຖະບານບຣິເຕນແລະຝຣັ່ງ ວັນທີ 7 ມີນາ ຄ.ສ. 1936 ຮິດແລໃຊ້ສົນທິສັນຍາຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອກັນຝຣັ່ງ-ໂຊວຽດແມ່ນຂໍ້ອ້າງໃນການສັ່ງກອງທັບບົກໃຫ້ເຄື່ອນກຳລັງ 3,000 ນາຍ ເຂົ້າສູ່ເຂດປອດທະຫານໃນ[[ໄຣນ໌ລັນທ໌]] ຊຶ່ງແມ່ນການລະເມີດສົນທິສັນຍາແວກໄຊ<ref>{{harvnb|Evans|2005|pp=633}}</ref> ເນື່ອງຈາກດິນແດນນີ້ແມ່ນສ່ວນໜຶ່ງຂອງເຢຍລະມັນ ລັດຖະບານບຣິເຕນແລະຝຣັ່ງຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ສຶກວ່າການພະຍາຍາມບັງຄັບໃຊ້ສົນທິສັນຍານັ້ນຈະຄຸ້ມຄອງຄວາມສ່ຽງສົງຄາມ<ref>{{harvnb|Evans|2005|pp=632–637}}</ref> ໃນການເລືອກຕັ້ງພັກດຽວທີ່ຈັດໃນວັນທີ 29 ມີນາ ພັກນາຊີໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜຸນ 98.9 %<ref>{{harvnb|Evans|2005|pp=632–637}}</ref> ໃນປີ ຄ.ສ. 1936 ຮິດແລລົງນາມ[[ກະຕິກາສັນຍາຕໍ່ຕ້ານໂຄມິນເທິຣ໌ນ]]ກັບປະເທດຍີ່ປຸ່ນ ແລະຄວາມຕົກລົງບໍ່ຮຸກຮານກັບນາຍົກລັດຖະມົນຕີ[[ເບນິໂຕ ມຸດໂສລິນີ]] ແຫ່ງຟາດຊິດອີຕາລີ ຊຶ່ງຮຽກວ່າ "ອັກສະໂຣມ-ເບີລິນ"<ref>{{harvnb|Evans|2005|p=641}}</ref> ຮິດແລສົ່ງໜ່ວຍອາກາດແລະຍານເກາະສະໜັບສະໜຸນພົນເອກ[[ຟານສີດໂກ ຟັງໂກ້]] ແລະກຳລັງຊາດນິຍົມໃນ[[ສົງຄາມກາງເມືອງແອັດສະປາຍ]] ຊຶ່ງປະທຸໃນເດືອນກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1936 ສະຫະພາບໂຊວຽດໄດ້ມີການສົ່ງກຳລັງທີ່ເລັກກວ່າເຂົ້າຊ່ວຍລັດຖະບານສາທາລະນະລັດນິຍົມເຊ່ນກັນ ແຕ່ສົງຄາມຈົບລົງໂດຍໄຊຊະນະຂອງຝ່າຍຊາດນິຍົມຟັງໂກ້ໃນປີ ຄ.ສ. 1939 ແລະກາຍມາແມ່ນພັນທະມິດຢ່າງບໍ່ທາງການຂອງນາຊີເຢຍລະມັນ<ref>{{harvnb|Steiner|2011|pp=181–251}}</ref> === ໂອຕະລີດແລະເຊໂກສະໂລວາເກຍ === [[File:Skica německého vpádu do českých zemí.gif|thumb|ການຮຸກຮານເຊໂກສະໂລວາເກຍຂອງເຢຍລະມັນ]] ໃນເດືອນກຸມພາ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລເນ້ນຍ້ຳຄວາມຈຳເປັນຂອງເຢຍລະມັນໃນການຮັກສາຄວາມປອດໄພເຂດແດນແກ່ນາຍົກລັດຖະນົມຕີໂອຕະລີດ[[ຄວດ ຊຸດຊະນິດ]] (Kurt Schuschnigg) ຊຸດຊະນິກຈັດການລົງປະຊາມະຕິວ່າດ້ວຍເອກະລາດຂອງໂອຕະລີດໃນວັນທີ 13 ມີນາ ແຕ່ຮິດແລຮຽກຮ້ອງໃຫ້ຍົກເລີກ ວັນທີ 11 ມີນາ ຮິດແລຍື່ນຄຳຂາດແກ່ຊຸດຊະນິດຮຽກຮ້ອງໃຫ້ລາງມອບອຳນາດແກ່ພັກນາຊີໂອຕະລີດຫຼືພະເຊີນການຮຸກຮານ ກອງທັບແວຣ໌ມັກເຂົ້າຮຸກຮານໂອຕະລີດວັນຕໍ່ມາແລະໄດ້ຮັບການຕ້ອນຮັບຢ່າງດີຈາກປະຊາຊນ<ref>{{harvnb|Evans|2005|pp=646–652}}</ref> ສາທາລະນະລັດເຊໂກສະໂລວາເກຍແມ່ນທີ່ອາໄສຂອງຊົນກຸ່ມນ້ອຍເຢຍລະມັນຈຳນວນຫຼາຍ ຊຶ່ງສ່ວນໃຫຍ່ອຍູ່ໃນ[[ຊູແດແຕນ]] ພາຍໃຕ້ແຮງກົດດັນຈາກກຸ່ມແບ່ງແຍກດິນແດນໃນພັກເຢຍລະມັນຊູແດແຕນ ເຮັດໃຫ້ລັດຖະບານເຊໂກສະໂລວາເກຍສະເນີສັມປະທານເສດຖະກິດແກ່ພູມິພາກນີ້<ref>{{harvnb|Evans|2005|p=667}}</ref> ຮິດແລຕັດສິນໃຈຮວມທັງປະເທດເຊໂກສະໂລວາເກຍບໍ່ໃຊ່ແຄ່ຊູແດແຕນເຂົ້າສູ່ໄຣຊ໌ເຢຍລະມັນ<ref>{{harvnb|Kershaw|2008|p=417}}</ref> ນາຊີດຳເນີນການລົນນະລົງໂຄສະນາຊວນເຊື່ອເພື່ອປຸກເຮົ້າການສະໜັບສະໜຸນການຮຸກຮານ<ref>{{harvnb|Kershaw|2008|p=419}}</ref> ຜູ້ນຳສູງສຸດຂອງກອງທັບບໍ່ເຫັນຊອບກັບແຜນນີ້ເພາະເຢຍລະມັນບໍ່ພ້ອມທຳສົງຄາມ<ref>{{harvnb|Evans|2005|pp=668–669}}</ref> ວິກິດນີ້ເຮັດໃຫ້ບຣິເຕນ ເຊໂກສະໂລວາເກຍ ແລະຝຣັ່ງ (ພັນທະມິດເຊໂກສະໂລວາເກຍ) ຕຽມເຮັດສົງຄາມ ໃນຄວາມພະຍາຍາມລ່ຽງສົງຄາ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີບຣິເຕນ[[ເນວິລ ເຊມເບີລິນ]] ຈັດການປະຊຸມຫຼາຍຄັ້ງ ແລະລົງນາມໃນ[[ຄວາມຕົກລົງມິວນິກ]]ໃນວັນທີ 29 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1938 ລັດຖະຍານເຊໂກສະໂລວາເກຍຖືກບັງຄັບໃຫ້ມອບຊູແດແຕນກັບເຢຍລະມັນ ເຊມເບີລິນໄດ້ຮັບການຕ້ອນຮັບດ້ວຍສຽງສະໜັບສະໜຸນເມື່ອລາວກັບມາເຖິງລອນດອນ ລາວບອກວ່ານີ້ຄື "ສັນຕິພາບສັຫຼັບສະໄໝເຮາ"<ref>{{harvnb|Evans|2005|pp=671–674}}</ref> ຄວາມຕົກລົງນີ້ກິນເວລາຫົກເດືອນກ່ອນຮິດແລຈະຍຶດເຊໂກສະໂລວາເກຍທັງປະເທດໃນເດືອນມັງກອນ ຄ.ສ. 1939<ref>{{harvnb|Evans|2005|p=683}}</ref> ມີການສ້າງຕັ້ງລັດຫຸ່ນເຊີດໃນ[[ສາທາລະນະລັດສະໂລວັກທີ 1|ສະໂລວາກີ]]<ref>{{harvnb|Beevor|2012|p=24}}</ref> {{ໂຄງ-ສ່ວນ}} ==ອ້າງອີງ== {{reflist}} == ບັນນານຸກົມ == {{refbegin|colwidth=30em}} * {{cite encyclopedia | editor-last1 = Bartrop | editor-first1 = Paul R. | editor-last2 = Jacobs | editor-first2 = Leonard | title = Einsatzgruppen | encyclopedia = Modern Genocide: The Definitive Resource and Document Collection | volume = 1 | publisher = ABC-CLIO | location = Santa Barbara, CA | date = 2014 | isbn = 978-1-61069-363-9 }} * {{cite book | last = Beevor | first = Antony | author-link = Antony Beevor | title = Berlin: The Downfall 1945 | year = 2002 | publisher = Viking-Penguin Books | location = London | isbn = 978-0-670-03041-5 | title-link = Berlin: The Downfall 1945 }} * {{cite book | last = Beevor | first = Antony | title = The Second World War | year = 2012 | publisher = Little, Brown | location = New York | isbn = 978-0-316-02374-0| title-link = The Second World War (book) }} * {{cite book | last = Bendersky | first = Joseph W. | title = A Concise History of Nazi Germany: 1919–1945 | url = https://archive.org/details/concisehistoryof0003bend | year = 2007 | publisher = Rowman & Littlefield | location = Lanham, MD | isbn = 978-0-7425-5363-7 }} * {{cite book | last = Berben | first = Paul | title = Dachau 1933–1945: The Official History | url = https://archive.org/details/dachau19331945of0000berb | year = 1975 | publisher = Norfolk Press | location = London | isbn = 978-0-85211-009-6 }} * {{cite book | last = Berghahn | first = Volker R. | author-link = Volker Berghahn | chapter = Germans and Poles, 1871–1945 | editor1-last = Bullivant |editor1-first = Keith | editor2-last = Giles | editor2-first = Geoffrey |editor3-last=Pape | editor3-first = Walter |title = Germany and Eastern Europe: Cultural Identities and Cultural Differences | url = https://archive.org/details/germanyeasterneu0000unse_t5e4 | series = Yearbook of European Studies |publisher = Rodopi | location = Amsterdam; Atlanta, GA | year = 1999 | isbn = 978-90-420-0688-1 }} * {{citation | last1 = Beyer | first1 = John C. | last2 = Schneider | first2 = Stephen A. | title = Forced Labour under the Third Reich&nbsp;– Part 1 | publisher = Nathan Associates | url = http://www.nathaninc.com/sites/default/files/Pub%20PDFs/Forced%20Labor%20Under%20the%20Third%20Reich,%20Part%20One.pdf | access-date = 12 May 2013 | ref = {{sfnRef|Beyer & Schneider}} | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20130509054212/http://www.nathaninc.com/sites/default/files/Pub%20PDFs/Forced%20Labor%20Under%20the%20Third%20Reich,%20Part%20One.pdf | archive-date = 9 May 2013 | df = dmy-all | postscript = . }} * {{cite journal | last = Biddiscombe | first = Perry | title = Dangerous Liaisons: The Anti-Fraternization Movement in the US Occupation Zones of Germany and Austria, 1945–1948 | journal = Journal of Social History | year = 2001 | volume = 34 | issue = 3 | pages = 611–647 | doi = 10.1353/jsh.2001.0002 | s2cid = 145470893 }} * {{cite book | last1 = Boeckl-Klamper | first1 = Elisabeth | last2 = Mang | first2 = Thomas | last3 = Neugebauer | first3 = Wolfgang | title = Gestapo-Leitstelle Wien 1938–1945 | year = 2018 | language = de | publisher = Steinbauer | location = Vienna | isbn = 978-3-902494-83-2 }} * {{cite book | last = Bracher | first = Karl Dietrich | author-link = Karl Dietrich Bracher | year = 1970 | title = The German Dictatorship | translator-first= Jean |translator-last=Steinberg | publisher = [[Penguin Books]] | location = New York | isbn = 978-0-14-013724-8 }} * {{cite book | last = Browning | first = Christopher | title = The Origins of the Final Solution: The Evolution of Nazi Jewish Policy, September 1939 – March 1942 | year = 2005 | publisher = Arrow | location = UK | isbn = 978-0-8032-5979-9 }} * {{citation | last1 = Busse | first1 = Reinhard | last2 = Riesberg | first2 = Annette | title = Health Care Systems in Transition: Germany | year = 2004 | publisher = WHO Regional Office for Europe on behalf of the European Observatory on Health Systems and Policies | location = Copenhagen | url = http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0018/80703/E85472.pdf | access-date = 4 September 2019 | postscript = . | archive-date = 21 ມີນາ 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200321225609/http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0018/80703/E85472.pdf | url-status = dead }} * {{cite web | last = Bytwerk | first = Randall | work = German Propaganda Archive | title = Goebbels' 1943 Speech on Total War | year = 1998 | publisher = [[Calvin College]] | url = http://research.calvin.edu/german-propaganda-archive/goeb36.htm | access-date = 3 March 2016 }} * {{cite book | last = Childers | first = Thomas | title = The Third Reich: A History of Nazi Germany | url = https://archive.org/details/thirdreichhistor0000chil | year = 2017 | publisher = Simon & Schuster | location = New York | isbn = 978-1-45165-113-3 }} * {{cite book | last = Clark | first = Lloyd |author-link = Lloyd Clark | title = Kursk: The Greatest Battle: Eastern Front 1943 | url = https://archive.org/details/kurskgreatestbat0000clar | publisher = Headline Review | location = London | year = 2012 | isbn = 978-0-7553-3639-5 }} * {{cite book | last = Closmann | first = Charles | editor1-last = Brüggemeier | editor1-first = Franz-Josef | editor2-last = Cioc | editor2-first = Mark | editor3-last = Zeller | editor3-first = Thomas | title = How Green Were the Nazis?: Nature, Environment, and Nation in the Third Reich | url = https://archive.org/details/howgreenwerenazi0000unse | chapter = Legalizing a ''Volksgemeinschaft'': Nazi Germany's Reich Nature Protection Law of 1935 | year = 2005 | publisher = Ohio University Press | location = Athens | isbn = 978-0-8214-1646-4 }} * {{cite book | editor1-last = Constable | editor1-first = George | title = Fists of Steel | series = The Third Reich | year = 1988 | publisher = Time-Life Books | location = Alexandria, VA | isbn = 978-0-8094-6966-6 | url = https://archive.org/details/fistsofsteel00time }} * {{cite book | last = Conway | first = John S | author-link = John S. Conway (historian) | title = The Nazi Persecution of the Churches, 1933–1945 | year = 2001 | publisher = Regent College Publishing | location = Vancouver | isbn = 978-1-57383-080-5 }} * {{cite book | last = Cox | first = John M. | title = Circles of Resistance: Jewish, Leftist, and Youth Dissidence in Nazi Germany | publisher = Peter Lang | year = 2009 | location = New York | isbn = 978-1-4331-0557-9 }} * {{cite book | last = Cuomo | first = Glenn R. | title = National Socialist Cultural Policy | year = 1995 | publisher = Palgrave MacMillan | location = New York | isbn = 978-0-312-09094-4 }} * {{cite book | last = Davies | first = Norman | author-link = Norman Davies | title = Rising '44: the Battle for Warsaw | year = 2003 | publisher = Viking | location = New York | isbn = 978-0-670-03284-6 | url = https://archive.org/details/rising44battlefo00norm }} * {{cite journal | last = Davis | first = Richard G. | title = German Rail Yards and Cities: U.S. Bombing Policy 1944–1945 | journal = Air Power History | year = 1995 | volume = 42 | issue = 2 | pages = 46–63 }} * {{cite book | last = DeGregori | first = Thomas R. | title = Bountiful Harvest: Technology, Food Safety, and the Environment | url = https://archive.org/details/bountifulharvest0000degr | publisher = Cato Institute | location = Washington | year = 2002 | isbn = 978-1-930865-31-0 }} * {{cite web | last = DeLong | first = J. Bradford | author-link = J. Bradford DeLong | title = Slouching Towards Utopia?: The Economic History of the Twentieth Century. XV. Nazis and Soviets | date = February 1997 | publisher = University of California at Berkeley | work = econ161.berkeley.edu | url = http://econ161.berkeley.edu/TCEH/Slouch_Purge15.html | archive-url = https://web.archive.org/web/20080511190923/http://econ161.berkeley.edu/TCEH/Slouch_Purge15.html | access-date = 21 April 2013 | archive-date = 11 May 2008 | url-status = dead | df = dmy-all }} * {{citation | title = Die Bevölkerung des Deutschen Reichs nach den Ergebnissen der Volkszählung 1939 | trans-title = Population of the German Realm according to the 1939 census | location = Berlin | year = 1941 | issue = 2 | postscript = . | ref = {{sfnRef|1939 Census}} }} * {{cite book | last = Dönitz | first = Karl | author-link = Karl Dönitz | title = Memoirs: Ten Years and Twenty Days | year = 2012 | orig-year = 1958 | publisher = Frontline | location = London | isbn = 978-1-84832-644-6 }} * {{cite book | last = Dorland | first = Michael | title = Cadaverland: Inventing a Pathology of Catastrophe for Holocaust Survival: The Limits of Medical Knowledge and Memory in France | publisher = University Press of New England | series = Tauber Institute for the Study of European Jewry series | location = Waltham, Mass | year = 2009 | isbn = 978-1-58465-784-2 }} * {{cite journal | last = Dussel | first = Konrad | title = Wie erfolgreich war die nationalsozlalistische Presselenkung? | trans-title = How Successful was National Socialist Control of the Daily Press? | language = de | journal = Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte | date = 2010 | volume = 58 | issue = 4 | pages = 543–561 | doi = 10.1524/vfzg.2010.0026 | s2cid = 147376008 }} {{subscription required}} * {{cite book | title = Encyklopedia Powszechna PWN | volume = 3 | year = 2004 | publisher = Państwowe Wydawnictwo Naukowe | location = Warsaw | language = pl | isbn = 978-83-01-14179-0 | ref = {{sfnRef|Powszechna PWN|2004}} }} * {{cite book | last1 = Ericksen | first1 = Robert P. | author-link1 = Robert Ericksen | last2 = Heschel | first2 = Susannah | author-link2 = Susannah Heschel | title = Betrayal: German Churches and the Holocaust | year = 1999 | publisher = Augsberg Fortress | location = Minneapolis | isbn = 978-0-8006-2931-1 | url = https://archive.org/details/betrayalgermanch00eric }} * {{cite web | title = "Euthanasie" im Nationalsozialismus | year = 2012 | work = Das Bundesarchiv | publisher = Government of Germany | language = de | url = https://www.bundesarchiv.de/benutzung/zeitbezug/nationalsozialismus/00303/index.html.de | access-date = 19 May 2013 | ref = {{sfnRef|Bundesarchiv, "Euthanasie" im Nationalsozialismus}} | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131021060807/http://www.bundesarchiv.de/benutzung/zeitbezug/nationalsozialismus/00303/index.html.de | archive-date = 21 October 2013 | df = dmy-all }} * {{cite book | last = Evans | first = Richard J. | author-link = Richard J. Evans | title = The Coming of the Third Reich | year = 2003 | publisher = Penguin | location = New York | isbn = 978-0-14-303469-8 | title-link = The Coming of the Third Reich }} * {{cite book | last = Evans | first = Richard J. | year = 2005 | title = The Third Reich in Power | url = https://archive.org/details/thirdreichinpowe00evan | url-access = registration | publisher = Penguin | location = New York | isbn = 978-0-14-303790-3 }} * {{cite book | last = Evans | first = Richard J. | year = 2008 | title = The Third Reich at War | url = https://archive.org/details/thirdreichatwar00evan_0 | url-access = registration | publisher = Penguin | location = New York | isbn = 978-0-14-311671-4 }} * {{cite book | last = Evans | first = Richard J. | title = Cosmopolitan Islanders: British Historians and the European Continent | url = https://archive.org/details/cosmopolitanisla0000evan | year = 2009 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge; New York | isbn = 978-0-521-19998-8 }} * {{cite book | last = Farago | first = Ladislas | author-link = Ladislas Farago | year = 1972 | orig-year = 1942 | title = German Psychological Warfare | publisher = Arno Press | location = New York | series = International Propaganda and Communications |isbn = 978-0-405-04747-3 }} * {{cite book | last = Fest | first = Joachim | author-link = Joachim Fest | title = Plotting Hitler's Death: The German Resistance to Hitler 1933–1945 | url = https://archive.org/details/plottinghitlersd0000fest | year = 1996 | publisher = Weidenfeld & Nicolson | location = London | isbn = 978-0-297-81774-1 }} * {{cite book | last = Fest | first = Joachim | translator-first = Ewald | translator-last = Osers | translator2-first = Alexandra | translator2-last = Dring | title = Speer: The Final Verdict | year = 1999 | publisher = Harcourt | location = San Diego | isbn = 978-0-15-100556-7 | url = https://archive.org/details/speerfinalverdic00fest }} * {{cite book | last = Fischer | first = Klaus P. | title = Nazi Germany: A New History | url = https://archive.org/details/nazigermanynewhi0000fisc_h7i6 | publisher = Constable and Company | location = London | year = 1995 | isbn = 978-0-09-474910-8 }} * {{cite journal | last = Fleming | first = Michael | author-link = Michael Fleming (historian) | date = Spring 2014 |title = Allied Knowledge of Auschwitz: A (Further) Challenge to the 'Elusiveness' Narrative | journal = Holocaust and Genocide Studies | volume = 28 | issue = 1 | pages = 31–57 | doi = 10.1093/hgs/dcu014 | s2cid = 143736579 }} * {{cite book | last = Freeman | first = Michael J. | title = Atlas of Nazi Germany: A Political, Economic, and Social Anatomy of the Third Reich | year = 1995 | publisher = Longman | location = London; New York | isbn = 978-0-582-23924-1 }} * {{cite book | last = Friedländer | first = Saul | author-link = Saul Friedländer | title = Nazi Germany and the Jews, 1933–1945 | url = https://archive.org/details/nazigermanyjews10000frie | year = 2009 | publisher = Harper Perennial | location = New York | isbn = 978-0-06-135027-6 }} * {{cite journal | last = Gellately | first = Robert | author-link = Robert Gellately | title = Reviewed work(s): Vom Generalplan Ost zum Generalsiedlungsplan by Czeslaw Madajczyk. Der "Generalplan Ost". Hauptlinien der nationalsozialistischen Planungs- und Vernichtungspolitik by Mechtild Rössler; Sabine Schleiermacher | journal = Central European History | volume = 29 | issue = 2 | year = 1996 | pages = 270–274 | doi = 10.1017/S0008938900013170}} * {{cite book | last = Gellately | first = Robert | title = Social Outsiders in Nazi Germany | year = 2001 | publisher = Princeton University Press | location = Princeton, NJ | isbn = 978-0-691-08684-2 }} * {{cite book | author = Germany (West) Presse- und Informationsamt | title = Germany Reports. With an introduction by Konrad Adenauer | year = 1961 | publisher = F. Steiner | location = Wiesbaden | language = de | oclc = 5092689 | ref = {{sfnRef|''Germany Reports''|1961}} }} * {{cite book | last = Gill | first = Anton | author-link = Anton Gill | title = An Honourable Defeat: A History of the German Resistance to Hitler | url = https://archive.org/details/honourabledefeat0000gill_s8m1 | year = 1994 | publisher = Heinemann | location = London }} * {{cite book | last = Gill | first = Roger | title = Theory and Practice of Leadership | url = https://archive.org/details/theorypracticeof0000gill | year = 2006 | publisher = SAGE Publications | location = London | isbn = 978-0-7619-7176-4 }} * {{cite book | last = Glantz | first = David M. | author-link = David Glantz | title = When Titans Clashed: How the Red Army Stopped Hitler | publisher = University Press of Kansas | location = Lawrence, KS | year = 1995 | isbn = 978-0-7006-0899-7 | url = https://archive.org/details/whentitansclashe00glan_0 }} * {{cite news | last = Goebel | first = Nicole | title = Auschwitz-Birkenau: 4 out of 10 German students don't know what it was | url = https://www.dw.com/en/auschwitz-birkenau-4-out-of-10-german-students-dont-know-what-it-was/a-40734980 | work = Deutsche Welle | date = 28 September 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170928204158/https://www.dw.com/en/auschwitz-birkenau-4-out-of-10-german-students-dont-know-what-it-was/a-40734980 | archive-date = 28 September 2017 | url-status = live | access-date = 16 February 2019 }} * {{cite book | last = Goeschel | first = Christian | title = Suicide in Nazi Germany | year = 2009 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford; New York | isbn = 978-0-19-953256-8 }} * {{cite book | last = Goldhagen | first = Daniel | author-link = Daniel Goldhagen | title = Hitler's Willing Executioners: Ordinary Germans and the Holocaust | year = 1996 | publisher = Knopf | location = New York | isbn = 978-0-679-44695-8 | title-link = Hitler's Willing Executioners}} * {{cite book | last = Grunberger | first = Richard | author-link = Richard Grunberger | year = 1971 | title = The 12-Year Reich: A Social History of Nazi Germany 1933–1945 | publisher = Holt Rinehart and Winston | location = New York | isbn = 978-0-03-076435-6 | url = https://archive.org/details/12yearreichsoc00grun }} * {{cite journal | last = Hamblet | first = Wendy C. | title = Book Review: Götz Aly: Hitler's Beneficiaries: Plunder, Racial War, and the Nazi Welfare State | journal = Genocide Studies and Prevention | year = 2008 | volume = 3 | issue = 2 | pages = 267–268 | doi = 10.1353/gsp.2011.0076 | s2cid = 143661188 }} * {{cite journal | last = Hanauske-Abel | first = Hartmut M. | title = Not a slippery slope or sudden subversion: German medicine and National Socialism in 1933 | journal = BMJ | date = 7 December 1996 | volume = 313 | issue = 7070 | pages = 1453–1463 | doi = 10.1136/bmj.313.7070.1453 | url = http://www.ippnw.org/pdf/mgs/3-hanauske-abel.pdf | pmid = 8973235 | pmc = 2352969 | access-date = 2021-03-04 | archive-date = 2020-04-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200417021728/https://www.ippnw.org/pdf/mgs/3-hanauske-abel.pdf | url-status = dead }} * {{Cite news | last1 = Harding | first1 = Thomas | author-link = Thomas Harding (writer) | title = Battle of Britain was won at sea. Discuss | url = https://www.telegraph.co.uk/news/1527068/Battle-of-Britain-was-won-at-sea.-Discuss.html | website = The Telegraph | access-date = 22 December 2017 | date = 23 August 2006 }} * {{cite book | last1 = Heinemann | first1 = Isabel | last2 = Oberkrome | first2 = Willi | last3 = Schleiermacher | first3 = Sabine | last4 = Wagner | first4 = Patrick | title = Nauka, planowanie, wypędzenia : Generalny Plan Wschodni narodowych socjalistów : katalog wystawy Niemieckiej Współnoty Badawczej | year = 2006 | publisher = Deutsche Forschungsgemeinschaft | language = pl | url = https://www.dfg.de/download/pdf/dfg_magazin/wissenschaft_oeffentlichkeit/ausstellungen/generalplan_ost/generalplan_ost_katalog_pl_120131.pdf | location = Bonn | ref = {{sfnRef|Heinemann et al.|2006}} | access-date = 2023-03-06 | archive-date = 2019-04-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190402074959/https://www.dfg.de/download/pdf/dfg_magazin/wissenschaft_oeffentlichkeit/ausstellungen/generalplan_ost/generalplan_ost_katalog_pl_120131.pdf | url-status = dead }} * {{cite book|last=Richter|first=Heinz A.|title=Greece in World War II|others=transl by Kostas Sarropoulos|publisher=Govostis|year=1998|location=Athens|language=el |isbn=978-960-270-789-0}} * {{cite book | last = Hildebrand | first = Klaus | author-link = Klaus Hildebrand | title = The Third Reich | year = 1984 | publisher = George Allen & Unwin | location = Boston | isbn = 978-0-04-943032-7 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/thirdreich0000hild }} * {{cite book | last = Hoffmann | first = Peter | author-link = Peter Hoffmann (historian) | title = German Resistance to Hitler | year = 1988 | publisher = Harvard University Press | location = Cambridge; London | isbn = 978-0-674-35085-4 | url = https://archive.org/details/germanresistance00pete }} * {{cite book | last = Hoffmann | first = Peter | title = The History of the German Resistance, 1933–1945 | orig-year = 1977 | year = 1996 | publisher = McGill-Queen's University Press | location = Montreal | isbn = 978-0-7735-1531-4 }} * {{cite book | last = Hosking | first = Geoffrey A. | author-link = Geoffrey Hosking | title = Rulers and Victims: The Russians in the Soviet Union | year = 2006 | publisher = Harvard University Press | location = Cambridge | isbn = 978-0-674-02178-5 | url = https://archive.org/details/rulersvictimsrus00hosk }} * {{cite book | last = Hubert | first = Michael | title = Deutschland im Wandel. Geschichte der deutschen Bevolkerung seit 1815 | year = 1998 | publisher = Steiner, Franz Verlag | language = de | location = Stuttgart | isbn = 978-3-515-07392-9 }} * {{cite book | last = Kershaw | author-link = Ian Kershaw | first = Ian | title = Hitler, 1936–1945: Nemesis | url = https://archive.org/details/hitler193645neme0000kers_n4x3 | location = New York; London | publisher = W. W. Norton & Company | year = 2000b | isbn = 978-0-393-32252-1 }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | year = 2000a | edition = 4th | title = The Nazi Dictatorship: Problems and Perspectives of Interpretation | publisher = Arnold | location = London | isbn = 978-0-340-76028-4 | url = https://archive.org/details/nazidictatorship00kers }} * {{cite book |last = Kershaw | first = Ian | title = The "Hitler Myth": Image and Reality in the Third Reich |url = https://archive.org/details/hitlermythimager0000kers_s7n6 | year = 2001 | orig-year = 1987 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford; New York | isbn = 978-0-19-280206-4 }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = Hitler: A Biography | url = https://archive.org/details/hitlerbiography0000kers | publisher = W. W. Norton & Company | location = New York | year = 2008 | isbn = 978-0-393-06757-6 }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = The End: Hitler's Germany, 1944–45 | year = 2011 | publisher = Penguin | location = London; New York | isbn = 978-1-59420-314-5 | url = https://archive.org/details/enddefiancedestr00kers_0 }} * {{citation | title = Kinobesuche in Deutschland 1925 bis 2004 | publisher = Spitzenorganisation der Filmwirtschaft e. V | url = http://www.spio.de/media_content/610.pdf | language = de | access-date = 4 September 2019 | ref = {{sfnRef|SPIO, Department of Statistics}} | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204111257/http://www.spio.de/media_content/610.pdf | archive-date = 4 February 2012 | df = dmy-all | postscript = . }} * {{cite book | last = Kirschbaum | first = Stanislav J. | title = A History of Slovakia: The Struggle for Survival | year = 1995 | publisher = St. Martin's Press | location = New York | isbn = 978-1-4039-6929-3 | url = https://archive.org/details/historyofslovaki00kirs }} * {{Cite book | last = Kitchen | first = Martin | author-link = Martin Kitchen | title = A History of Modern Germany, 1800–2000 | url = https://archive.org/details/historyofmoderng0000kitc | year = 2006 | publisher = Blackwell | location = Malden, MA | isbn = 978-1-4051-0040-3 }} * {{cite book | last = Klemperer | first = Klemens von | author-link = Klemens von Klemperer | title = German Resistance Against Hitler: The Search for Allies Abroad 1938-1945 | year = 1992 | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-160679-3 }} * {{cite book | last=Koonz | first=Claudia | title=The Nazi Conscience | location=Cambridge, MA | publisher=Belknap Press of Harvard University Press | year=2003 | isbn=978-0-674-01172-4 | url=https://archive.org/details/naziconscience00koon }} * {{cite magazine | last = Lakotta | first = Beate | title = Tief vergraben, nicht dran rühren | magazine = [[Der Spiegel]] | date = March 2005 | issue = 2 | pages = 218–221 | publisher = Spiegel-Verlag | location = Hamburg | language = de | url = http://www.spiegel.de/spiegel/spiegelspecial/d-39863564.html }} * {{cite journal | last = Lambert | first = Peter | title = Heroisation and Demonisation in the Third Reich: The Consensus-building Value of a Nazi Pantheon of Heroes | journal = Totalitarian Movements & Political Religions | year = 2007 | volume = 8 | issue = 3–4 | pages = 523–546 | doi = 10.1080/14690760701571155 | s2cid = 144769526 }} * {{cite book | last = Lauryssens | first = Stan | author-link = Stan Lauryssens | title = The Man Who Invented the Third Reich: The Life and Times of Arthur Moeller van den Bruck | url = https://archive.org/details/manwhoinventedth0000laur | year = 1999 | publisher = Sutton | location = Stroud |isbn = 978-0-7509-1866-4 }} * {{cite news | title = Leni Riefenstahl | date = 10 September 2003 | work = [[The Daily Telegraph]] | location = [[London]] | issn = 0307-1235 | oclc = 49632006 | url = https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1440991/Leni-Riefenstahl.html?pageNum=3 | access-date = 10 May 2013 | ref = {{sfnRef|''The Daily Telegraph'', 2003}} }} * {{cite web | last = Libionka | first = Dariusz | title = The Catholic Church in Poland and the Holocaust, 1939–1945 | work = The Reaction of the Churches in Nazi Occupied Europe | publisher = Yad Vashem | url = http://www.yadvashem.org/download/about_holocaust/christian_world/libionka.pdf | access-date = 26 August 2013 | ref = {{sfnRef|Libionka, ''The Catholic Church in Poland''}} | archive-date = 17 ເມສາ 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200417021806/https://www.yadvashem.org/download/about_holocaust/christian_world/libionka.pdf | url-status = dead }} * {{cite journal | last = Longerich | first = Peter | author-link = Peter Longerich | title = Hitler's Role in the Persecution of the Jews by the Nazi Regime | at = 17. Radicalisation of the Persecution of the Jews by Hitler at the Turn of the Year 1941–1942 | journal = Holocaust Denial on Trial | publisher = Emory University | location = Atlanta | year = 2003 | url = http://www.hdot.org/en/trial/defense/pl1/17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090709111759/http://www.hdot.org/en/trial/defense/pl1/17 | archive-date = 9 July 2009 | access-date = 31 July 2013 | ref = {{sfnRef|Longerich, Chapter 17|2003}} | url-status = unfit }} * {{cite book | last = Longerich | first = Peter | title = Holocaust: The Nazi Persecution and Murder of the Jews | url = https://archive.org/details/holocaustnaziper0000long | year = 2010 | isbn = 978-0-19-280436-5 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford; New York }} * {{cite book | last = Longerich | first = Peter | year = 2012 | title = Heinrich Himmler: A Life | url = https://archive.org/details/heinrichhimmler0000long | publisher = Oxford University Press | location = Oxford; New York | isbn = 978-0-19-959232-6 }} * {{cite book | last = Lukas | first = Richard C. | author-link = Richard C. Lukas | title = Did the Children Cry?: Hitler's War Against Jewish and Polish Children, 1939–1945 | orig-year = 1994 | year = 2001 | publisher = Hippocrene | location = New York | isbn = 978-0-7818-0870-5 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/didchildrencryhi0000luka }} * {{cite book | last = Majer | first = Diemut | title = "Non-Germans" under the Third Reich: The Nazi Judicial and Administrative System in Germany and Occupied Eastern Europe, with Special Regard to Occupied Poland, 1939–1945 | year = 2003 | publisher = Johns Hopkins University Press | location = Baltimore; London | isbn = 978-0-8018-6493-3 }} * {{cite book | last1 = Manvell | first1 = Roger | author1-link = Roger Manvell | last2 = Fraenkel | first2 = Heinrich | author2-link = Heinrich Fraenkel | title = Heinrich Himmler: The Sinister Life of the Head of the SS and Gestapo | url = https://archive.org/details/heinrichhimmlers0000manv | year = 2007 | orig-year = 1965 | publisher = Greenhill; Skyhorse | location = London; New York | isbn = 978-1-60239-178-9 }} * {{cite book | last = Manvell | first = Roger | title = Goering | publisher = Skyhorse | location = London | year = 2011 | orig-year = 1962 | isbn = 978-1-61608-109-6 }} * {{cite book | last = Marcuse | first = Harold | author-link = Harold Marcuse | title = Legacies of Dachau: The Uses and Abuses of a Concentration Camp, 1933-2001 | url = https://archive.org/details/legaciesofdachau0000unse | year = 2001 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge; New York | isbn = 978-0-521-55204-2 }} * {{cite book | last = Martin | first = Bernd | title = Japan and Germany in the Modern World | year = 2005 | orig-year = 1995 | publisher = Berghahn Books | location = New York; Oxford | isbn = 978-1-84545-047-2 }} * {{cite book | last1 = Materski | first1 = Wojciech | last2 = Szarota | first2 = Tomasz | title = Polska 1939–1945: straty osobowe i ofiary represji pod dwiema okupacjami | year = 2009 | publisher = Instytut Pamięci Narodowej, Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu | language = pl | isbn = 978-83-7629-067-6 }} * {{cite book | last = Mazower | first = Mark | author-link = Mark Mazower | title = Hitler's Empire: How the Nazis Ruled Europe | url = https://archive.org/details/hitlersempirehow0000mazo_x8o6 | year = 2008 | publisher = Penguin | location = New York; Toronto | isbn = 978-1-59420-188-2 }} * {{cite book | last1 = McElligott | first1 = Anthony | last2 = Kirk | first2 = Tim | last3 = Kershaw | first3 = Ian | title = Working Towards the Führer: Essays in Honour of Sir Ian Kershaw | year = 2003 | publisher = Manchester University Press | location = Manchester | isbn = 978-0-7190-6732-7 }} * {{cite book | last = McNab | first = Chris | title = The Third Reich | publisher = Amber Books | location = London | year = 2009 | isbn = 978-1-906626-51-8 }} * {{cite book | last = Melvin | first = Mungo | author-link = Mungo Melvin | title = Manstein: Hitler's Greatest General | url = https://archive.org/details/mansteinhitlersg0000melv_j4h5 | year = 2010 | publisher = Weidenfeld & Nicolson | location = London | isbn = 978-0-297-84561-4 }} * {{cite book | last1 = Murray | first1 = Williamson | last2 = Millett | first2 = Allan R. | title = A War to be Won: Fighting the Second World War | url = https://archive.org/details/wartobewonfighti00murr_0 | year = 2001 | orig-year = 2000 | publisher = Belknap Press of Harvard University Press | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-674-00680-5 }} * {{cite book | last = Nakosteen | first = Mehdi Khan | title = The History and Philosophy of Education | year = 1965 | publisher = Ronald Press | location = New York | oclc = 175403 }} * {{citation | title = NS-Zwangsarbeit: "Verbotener Umgang" | year = 1942 | publisher = Stadtarchiv Göttingen Cordula Tollmien Projekt NS-Zwangsarbeiter | language = de | url = http://www.zwangsarbeit-in-goettingen.de/texte/verbotenerumgang.htm | ref = {{SfnRef|Nazi forced labour|1942}} | postscript = . }} * {{cite book | last = Nicholas | first = Lynn H. | author-link = Lynn H. Nicholas | title = Cruel World: The Children of Europe in the Nazi Web | url = https://archive.org/details/cruelworldchildr0000nich_w2v0 | year = 2006 | publisher = Vintage | location = New York | isbn = 978-0-679-77663-5 }} * {{cite book | last1 = Niewyk | first1 = Donald L. | last2 = Nicosia | first2 = Francis R. | title = The Columbia Guide to the Holocaust | year = 2000 | publisher = Columbia University Press | location = New York | isbn = 978-0-231-11200-0 | url = https://archive.org/details/columbiaguidetot00niew }} * {{citation | title = 'NS-Frauenwarte': Paper of the National Socialist Women's League | publisher = Heidelberg University Library | url = http://www.ub.uni-heidelberg.de/Englisch/helios/digi/nsfrauenwarte.html | access-date = 8 May 2013 | ref = {{sfnRef|Heidelberg University Library}} | postscript = . }} * {{cite book | author = Oberkommandos der Wehrmacht | title = Soldaten Atlas | url = https://archive.org/details/Tornisterschrift-des-Oberkommandos-der-Wehrmacht-Soldaten-Atlas/page/n7 | year = 1941 | language = de | ref = {{sfnRef|Soldaten-Atlas|1941}} }} * {{cite book | last= Overmans | first = Rüdiger | author-link = Rüdiger Overmans | title = Deutsche militärische Verluste im Zweiten Weltkrieg | year = 2000 | orig-year = 1999 | publisher = R. Oldenbourg | location = München | language = de | series = Beiträge zur Militärgeschichte | isbn = 978-3-486-56531-7 }} * {{cite book | last = Overy | first = Richard | author-link = Richard Overy | title = The Dictators: Hitler's Germany, Stalin's Russia | publisher = Penguin Group | location = UK | orig-year = 2004 | year = 2005 | isbn = 978-0-393-02030-4 | url = https://archive.org/details/dictators00rich }} * {{cite book | last = Overy | first = Richard | orig-year = 1995 | year = 2006 | title = Why The Allies Won | url = https://archive.org/details/whyallieswon0000over_z0p1 | publisher = Random House | location = London | isbn = 978-1-84595-065-1 }} * {{cite book | last = Overy | first = Richard | title = The Bombers and the Bombed: Allied Air War Over Europe 1940–1945 | url = https://archive.org/details/bombersbombedall0000over_z7p1 | publisher = Viking | location = New York | year = 2014 | isbn = 978-0-698-15138-3}} * {{cite journal | last = Panayi | first = Panikos | title = Exploitation, Criminality, Resistance: The Everyday Life of Foreign Workers and Prisoners of War in the German Town of Osnabruck, 1939–49 | journal = Journal of Contemporary History | year = 2005 | volume = 40 | issue = 3 | pages = 483–502 | jstor = 30036339 | doi = 10.1177/0022009405054568| s2cid = 159846665 }} * {{cite book | last = Pauley | first = Bruce F. | title = Hitler, Stalin, and Mussolini: Totalitarianism in the Twentieth Century | url = https://archive.org/details/hitlerstalinmuss02edpaul_m6u1 | year = 2003 | orig-year = 1997 | series = European History Series | publisher = Harlan Davidson | location = Wheeling, IL | isbn = 978-0-88295-993-1 }} * {{cite book | last = Pine | first = Lisa | year = 2011 | orig-year = 2010 | title = Education in Nazi Germany | url = https://archive.org/details/educationinnazig0000pine | publisher = Berg | location = Oxford; New York | isbn = 978-1-84520-265-1 }} * {{cite news | last = Posener | first = Alan | author-link = Alan Posener | title = German TV Is Sanitizing History | url = https://foreignpolicy.com/2018/04/09/dont-mention-the-war-germany-television-holocaust-anti-semitism-babylon-berlin-europe/ | work = [[Foreign Policy]] | date = 9 April 2018 | access-date = 16 February 2019 }} * {{cite book | last = Proctor | first = Robert N. | author-link = Robert N. Proctor | title = The Nazi War on Cancer | url = https://archive.org/details/naziwaroncancer00proc | url-access = registration | publisher = Princeton University Press | year = 1999 | location = Princeton, NJ | isbn = 978-0-691-07051-3 }} * {{cite book | last = Raeder | first = Erich | author-link = Erich Raeder | title = Grand Admiral: The Personal Memoir of the Commander in Chief of the German Navy From 1935 Until His Final Break With Hitler in 1943 | year = 2001 | orig-year = 1956 | publisher = Da Capo Press | location = New York | isbn = 978-0-306-80962-0 }} * {{cite book | last = Rees | first = Laurence | author-link = Laurence Rees | title = Auschwitz: A New History | year = 2005 | publisher = Public Affairs, member of Perseus Books Group | location = New York | isbn = 978-1-58648-303-6 | url = https://archive.org/details/auschwitznewhist00rees }} * {{cite web |last1=Reisner |first1=Markus |title=Der Luftkrieg 1944/45 über Österreich |url=https://www.bundesheer.at/truppendienst/ausgaben/artikel.php?id=1812 |website=www.bundesheer.at |publisher=Bundesministerium für Landesverteidigung |language=de |access-date=7 February 2021 |date=February 2015 |archive-date=17 ພະຈິກ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211117170237/https://www.bundesheer.at/truppendienst/ausgaben/artikel.php?id=1812 |url-status=dead }} * {{cite book | last = Rhodes | first = Richard | author-link = Richard Rhodes | title = Masters of Death: The SS-Einsatzgruppen and the Invention of the Holocaust | url = https://archive.org/details/mastersofdeathss0000rich | publisher = Vintage Books | location = New York | year = 2002 | isbn = 978-0-375-70822-0 }} * {{cite book | last = Rummel | first = Rudolph | author-link = Rudolph Rummel | title = Death by Government | year = 1994 | publisher = Transaction | location = New Brunswick, NJ | isbn = 978-1-56000-145-4 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/deathby_rum_1994_00_3431 }} * {{cite book | last = Rupp | first = Leila J. | author-link = Leila J. Rupp | year = 1978 | title = Mobilizing Women for War: German and American Propaganda, 1939–1945 | publisher = Princeton University Press | location = Princeton, N.J. | isbn = 978-0-691-04649-5 | oclc = 3379930 | url = https://archive.org/details/mobilizingwomenf00leil }} * {{cite book | last = Schafranek | first = Hans | title = Widerstand und Verrat: Gestapospitzel im antifaschistischen Untergrund | year = 2017 | language = de | publisher = Czernin Verlag | location = Vienna | isbn = 978-3-7076-0622-5 }} * {{cite book | last1 =Schreiner | first1 =Klaus | year = 1998 | chapter = Messianism in the Weimar Republic | editor1-last = Schäfer | editor1-first = Peter | editor1-link = Peter Schäfer | editor2-last =Cohen | editor2-first =Mark | title = Toward the Millennium: Messianic Expectations from the Bible to Waco | location = Leiden | publisher = Brill | isbn = 90-04-11037-2 | pages =311–362 }} * {{cite book | last = Scobie | first = Alexander | title = Hitler's State Architecture: The Impact of Classical Antiquity | url = https://archive.org/details/hitlersstatearch0000scob | year = 1990 | publisher = Pennsylvania State University Press | location = University Park | isbn = 978-0-271-00691-8 }} * {{cite book | last = Sereny | first = Gitta | author-link = Gitta Sereny | year = 1996 | orig-year = 1995 | title = Albert Speer: His Battle With Truth | url = https://archive.org/details/albertspeerhisba00sere | publisher = Random House | location = New York; Toronto | isbn = 978-0-679-76812-8 }} * {{cite journal | last = Sereny | first = Gitta | date = November 1999 | title = Stolen Children | journal = Talk | url = https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Holocaust/children.html | access-date = 1 July 2012 }} * {{cite book | last = Shirer | first = William L. | author-link = William L. Shirer | title = The Rise and Fall of the Third Reich | publisher = Simon & Schuster | location = New York | year = 1960 | isbn = 978-0-671-62420-0 | title-link = The Rise and Fall of the Third Reich}} * {{cite book | last = Smith | first = J. W. | title = The World's Wasted Wealth 2: Save Our Wealth, Save Our Environment | url = https://archive.org/details/worldswastedweal0000smit_l8e5 | year = 1994 | publisher = Institute for Economic Democracy | location = Cambria, CA | isbn = 978-0-9624423-2-2 }} * {{cite book | last = Snyder | first = Timothy | author-link = Timothy D. Snyder | title = Bloodlands: Europe between Hitler and Stalin | url = https://archive.org/details/bloodlandseurope0000snyd_s7g9 | year= 2010 | publisher = Basic Books | location = New York | isbn = 978-0-465-00239-9 }} * {{cite web | title = Sonderbehandlung erfolgt durch Strang | year = 1942 | work = Documents for National Socialism | publisher = NS-Archiv | language = de | url = http://www.ns-archiv.de/imt/ps3001-ps3200/3040-ps.php | ref = {{SfnRef|Special treatment|1942}} }} * {{cite news | last = Sontheimer | first = Michael | title = Germany's Nazi Past: Why Germans Can Never Escape Hitler's Shadow | date = 10 March 2005 | newspaper = Spiegel Online | url = http://www.spiegel.de/international/germany-s-nazi-past-why-germans-can-never-escape-hitler-s-shadow-a-345720.html | access-date = 11 May 2013 }} * {{cite book | last = Speer | first = Albert | author-link = Albert Speer | orig-year = 1969 | year = 1971 | title = Inside the Third Reich | publisher = Avon | location = New York | isbn = 978-0-380-00071-5 | title-link = Inside the Third Reich}} * {{cite book | last = Spielvogel | first = Jackson J. | author-link = Jackson J. Spielvogel | title = Hitler and Nazi Germany: A History | url = https://archive.org/details/hitlernazigerman0000spie_f4s4 | year = 2016 | orig-year = 2005 | publisher = Taylor & Francis | location = Abingdon; New York | isbn = 978-0-205-84678-8 }} * {{cite book | last1 = Spotts | first1 = Frederic | title = Hitler and the Power of Aesthetics | url = https://archive.org/details/isbn_2901585675073 | date = 2002 | publisher = Overlook Press | location = New York | isbn = 978-1-58567-345-2 }} * {{cite news | author = Staff | title = What the Führer means for Germans today | newspaper = The Economist | date = 16 December 2015 | language = en | url = https://www.economist.com/christmas-specials/2015/12/16/what-the-fuhrer-means-for-germans-today | access-date = 24 September 2018 | ref = {{sfnRef|''The Economist''|2015}} }} * {{cite book | title = Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland | year = 2006 | publisher = Statistisches Bundesamt | language = de | url = http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Publikationen/Querschnittsveroeffentlichungen/StatistischesJahrbuch/Downloads/Jahrbuch2006Inland,property=file.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20070926002255/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Publikationen/Querschnittsveroeffentlichungen/StatistischesJahrbuch/Downloads/Jahrbuch2006Inland,property=file.pdf | archive-date = 26 September 2007 | access-date = 17 March 2012 | page = 34 | ref = {{sfnRef|Statistisches Jahrbuch|2006}} | url-status = dead | df = dmy-all }} * {{cite book | last = Stein | first = George | title = The Waffen-SS: Hitler's Elite Guard at War 1939–1945 | publisher = Cerberus Publishing | year = 2002 | orig-year = 1966 | isbn = 978-1-84145-100-8 }} * {{cite book | last = Steiner | first = Zara | title = The Triumph of the Dark: European International History 1933–1939 | url = https://archive.org/details/triumphofdarkeur0000stei | year = 2011 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford; New York | isbn = 978-0-19-921200-2 }} * {{cite book | last = Stephenson | first = Jill | title = Women in Nazi Germany | year = 2001 | publisher = Longman | location = London | isbn = 978-0-582-41836-3 }} * {{cite journal | last = Stolfi | first = Russel | title = Barbarossa Revisited: A Critical Reappraisal of the Opening Stages of the Russo-German Campaign (June–December 1941) | journal = [[Journal of Modern History]] | date = March 1982 | volume = 54 | issue = 1 | pages = 27–46 | doi = 10.1086/244076 | hdl = 10945/44218| s2cid = 143690841 }} * {{citation | title = Strafgesetzbuch, StGB | date = 13 November 1998 | work = German Law Archive | url = https://germanlawarchive.iuscomp.org/?p=752#80a | ref = {{sfnRef|''Strafgesetzbuch'', section 86a}} | postscript = . | access-date = 6 ມີນາ 2023 | archive-date = 29 ຕຸລາ 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191029054029/https://germanlawarchive.iuscomp.org/?p=752#80a | url-status = dead }} * {{cite web |last1=Strüber |first1=Henning |title=1943: Briten bombardieren Peenemünde |url=https://www.ndr.de/geschichte/schauplaetze/Bomben-auf-Hitlers-Raketenschmiede,operationhydra101.html |website=www.ndr.de |access-date=7 February 2021 |language=de |date=17 August 2018 }} * {{cite book | last = Tomasevich | first = Jozo | year = 1975 | title = War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: The Chetniks | publisher = Stanford University Press | location = Stanford, CA | isbn = 978-0-8047-0857-9 }} * {{cite book | last = Tooze | first = Adam | author-link = Adam Tooze | title = The Wages of Destruction: The Making and Breaking of the Nazi Economy | year = 2006 | publisher = Viking | location = New York; Toronto | isbn = 978-0-670-03826-8 | title-link = The Wages of Destruction}} * {{cite book | last = Tümmler | first = Holger | title = Hitlers Deutschland: Die Mächtigen des Dritten Reiches | year = 2010 | publisher = Melchior Verlag | location = Wolfenbüttel | language = de | isbn = 978-3-941555-88-4 }} * {{cite book | last = Uekötter | first = Frank | title = The Green and the Brown: A History of Conservation in Nazi Germany | url = https://archive.org/details/greenbrownhistor0000ueko | year = 2006 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge; New York | isbn = 978-0-521-84819-0 }} * {{cite book | last = Uekötter | first = Frank | editor1-last = Brüggemeier | editor1-first = Franz-Josef | editor2-last = Cioc | editor2-first = Mark | editor3-last = Zeller | editor3-first = Thomas | title = How Green Were the Nazis?: Nature, Environment, and Nation in the Third Reich | chapter = Polycentrism in Full Swing: Air Pollution Control in Nazi Germany | year = 2005 | publisher = Ohio University Press | location = Athens | isbn = 978-0-82144-196-1 }} * {{cite book | last = Umbreit | first = Hans | editor1-last = Kroener | editor1-first = Bernhard | editor2-last = Müller | editor2-first = Rolf-Dieter | editor3-last = Umbreit | editor3-first = Hans | title = Germany and the Second World War, Vol. 5. Organization and Mobilization in the German Sphere of Power. Part 2: Wartime Administration, Economy, and Manpower Resources, 1942–1944/5 | chapter = Hitler's Europe: The German Sphere of Power | year = 2003 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford; New York | isbn = 978-0-19-820873-0 }} * {{cite web | author = USHMM | title = Children during the Holocaust | website = United States Holocaust Memorial Museum—Holocaust Encyclopedia | url = http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005142 | access-date = 24 April 2013 | ref = {{sfnRef|USHMM, ''Children during the Holocaust''}} }} * {{cite web | author=USHMM | title=Dachau | website=United States Holocaust Memorial Museum—Holocaust Encyclopedia | url=http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005214 | access-date=14 July 2013 | ref={{sfnRef|USHMM, ''Dachau''}} }} * {{cite web | author=USHMM | title=Genocide of European Roma (Gypsies), 1939–1945 | website=United States Holocaust Memorial Museum—Holocaust Encyclopedia | url=https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/genocide-of-european-roma-gypsies-1939-1945 | access-date=16 September 2018 | ref={{sfnRef|USHMM, ''Genocide of European Roma''}} }} * {{cite web | author=USHMM | title=The German Churches and the Nazi State | website=United States Holocaust Memorial Museum—Holocaust Encyclopedia | url=http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005206 | access-date=25 September 2016 | ref={{sfnRef|USHMM, ''The German Churches and the Nazi State''}} }} * {{cite web | author=USHMM | title=Women in the Third Reich | website=United States Holocaust Memorial Museum—Holocaust Encyclopedia | url=https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/women-in-the-third-reich | access-date=19 August 2017 | ref={{sfnRef|USHMM, ''Women in the Third Reich''}} }} * {{cite book | last = Walk | first = Joseph | title = Das Sonderrecht für die Juden im NS-Staat: Eine Sammlung der gesetzlichen Maßnahmen und Rechtlinien, Inhalt und Bedeutung | edition = 2nd | year = 1996 | publisher = Müller Verlag | location = Heidelberg | language = de | isbn=978-3-82521-889-8 }} * {{cite book | last = Weale | first = Adrian | author-link = Adrian Weale | title = Army of Evil: A History of the SS | url = https://archive.org/details/armyofevilhistor0000weal | year = 2012 | orig-year = 2010 | publisher = NAL Caliber (Penguin Group) | location = New York; Toronto | isbn = 978-0-451-23791-0 }} * {{cite book | last = Wegner | first = Bernd | author-link = Bernd Wegner | title = The Waffen-SS: Organization, Ideology and Function | url = https://archive.org/details/waffenssorganiza0000wegn | publisher = Blackwell | location = Hoboken, NJ | year = 1990 | isbn = 978-0-631-14073-3 }} * {{cite book | last = Weinberg | first = Gerhard L. | author-link = Gerhard Weinberg | title = Hitler's Foreign Policy 1933–1939: The Road to World War II | url = https://archive.org/details/hitlersforeignpo0000wein | year = 2010 | orig-year = 1970 | publisher = Enigma Books | location = New York | isbn = 978-1-929631-91-9 }} * {{cite book | last = Weinberg | first = Gerhard L. | title = A World at Arms: A Global History of World War II | year = 2005 | orig-year = 1994 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge; Oxford | isbn = 978-0-521-85316-3 }} * {{cite book| last = Welch | first = David | title = Hitler: Profile of a Dictator | url = https://archive.org/details/hitlerprofileofd0000welc | year = 2001 | publisher = Routledge | location = London | isbn = 978-0-415-25075-7 }} * {{cite web | last = Wiederschein | first = Harald | url = https://www.focus.de/wissen/mensch/geschichte/zweiter-weltkrieg/militaerisch-unbedeutend-brutal-verbrecherisch-mythos-waffen-ss-hitlers-ueberschaetzte-elitetruppen_id_4826676.html | title = Mythos Waffen-SS | work = [[Focus (German magazine)|Focus]] | date = 21 July 2015 | access-date = 3 October 2018 | language = de }} * {{Cite journal |last1=Wüstenberg |first1=Jenny |last2=Art |first2=David |date=May 2008 |title=Using the Past in the Nazi Successor States from 1945 to the Present |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0002716207312762 |journal=[[The Annals of the American Academy of Political and Social Science]] |language=en |volume=617 |issue=1 |doi=10.1177/0002716207312762 |issn=0002-7162 |pages=72–87 |s2cid=145313351 }} * {{cite book | last = Wrobel | first = Peter | work = The Devil's Playground: Poland in World War II | title = Warsaw Uprising 1944 | year = 1999 | publisher = The Canadian Foundation for Polish Studies of the Polish Institute of Arts & Sciences Price-Patterson Ltd | isbn=978-0-96927-841-2 }} {{refend}} [[ໝວດ:ນາຊີ]] fjiswkxcpsfzo3er7vhm69bmzsgrzdc 0 17807 129772 129390 2026-08-06T21:11:27Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129772 wikitext text/x-wiki {{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ບໍລິສັດ | name = ສະຕາບັກຊ໌ ຄໍເປີເຣຊັນ | logo = Starbucks Corporation Logo 2011.png | logo_size = 100px | logo_alt = | image = Starbuckscenter.jpg | image_size = 200px | image_caption = ສຳນັກງານໃຫຍ່ຂອງສະຕາບັກຊ໌ທີ່[[ສະຕາບັກຊ໌ເຊັນເຕີ]]ໃນ[[ຊີແອດເທີນ]] | type = [[ບໍລິສັດ]] | traded = {{NASDAQ|SBUX}}<br>[[NASDAQ-100]]<br />[[S&P 500]] | genre = | foundation = 31 ມີນາ ປີ1971<br>(51 ປີກ່ອນ)<br>[[ຕະຫຼາດໄພເພຣນສ໌]], [[ເອລລູອັອດເບ]], [[ຊີແອດເທີນ]],<br>{{Flag|ສະຫະລັດອາເມຣິກາ}} | founder = [[ເຈີຣີ ບາລວິນ]], [[ເຊບ ຊີເກິລ]] ແລະ [[ກຣໍດອນ ໂບວເກີ]] | location_city = | location_country = 84 ປະເທດ | location = [[ຊີແອດເທີນ]], [[ວໍຊິງຕັນ]] | locations = 35,711 | area_served = | key_people = [[ໂຮເວີດ ສລູດຊ໌]] ([[ປະທານບໍລິສັດ ແລະ ຜູ້ບໍລິຫານ]]) <br />ເຄວິນ ຈອນສັນ ([[ປະທານບໍລິສັດ ແລະ ຫົວໜ້າຝ່າຍປະຕິບັດການ]]) | industry = [[ຮ້ານກາເຟ]] <br />[[ກາເຟ]] | products = ກາເຟ <br />ນໍ້າປັ່ນ <br />ຊາ <br />ເບເກີຣີ <br /> ແຊນວິດ<br /> | services = ກາເຟ | revenue = {{increase}} 22.387 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=SEC2017>[http://www.nasdaq.com/symbol/sbux/financials?query=income-statement "Starbucks financial report 2017"]. NASDAQ.</ref> | operating_income = {{increase}} 4.135 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=SEC2017/> | net_income = {{increase}}2.885 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ | assets = {{increase}} 14.366 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=SEC2017/> | equity = {{decrease}} 5.45 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=SEC2017/> | owner = | num_employees = 238,000 ຄົນ<ref>{{cite news|url=http://www.forbes.com/companies/starbucks/|title=Starbucks|date=May 2013|website=forbes.com|accessdate =February 21, 2014}}</ref> | num_stores = | parent = | divisions = | subsid = ສະຕາບັກຊ໌ຄອບຟີ <br />[[Ethos Water|ເອທົສວໍເຕີ]] <br />[[Evolution Fresh|ອີໂວລູຊັນເຟຣຊ]] <br />[[Hear Music|ເຮຍຣ໌ມິວສິກ]] <br />[[La Boulange Bakery|ລາບູລັງເບເກີຣີ]] <br />[[Seattle's Best Coffee|ຊີແອດເທິລສ໌ເບສຕ໌ຄອບຟີ]]<br />[[Tazo|ທາໂຊ]]<br />[[Teavana|ທີວານາ]]<br />[[Torrefazione Italia|ຕໍເຣຟາຊິໂອເນ ອີຕາເລຍ]] | slogan = | homepage = [http://www.starbucks.com Starbucks.com]<br> [http://www.starbucks.la Starbucks.la] | footnotes = | intl = }} '''ສະຕາບັກຊ໌''' ({{lang-en|Starbucks}}) ເປັນຮ້ານກາເຟຈາກອາເມຣິກາໃນ[[ຊີແອດເທີນ|ເມືອງຊີແອດເທີນ]]ໃນ[[ລັດວໍຊິງຕັນ]] ໃນປີ [[ຄ.ສ. 1971]] ໂດຍ ກຣໍດອນ ໂບວເກີ, ເຈີຣີ ບາລວິນ ແລະ ເຊບ ຊີເກິລ ໃນຊ່ວງຕອນເລີ່ມຕົ້ນ ໂລໂກ້ໄດ້ຖືກນໍາໃຊ້ເປັນໄຊເລັນ 2 ຫາງ ກໍ່ຕັ້ງໃນຖານະເປັນຮ້ານຂາຍຖົ່ວກາເຟຄົ້ວ ໃນປີ 1982 ສະຕາບັກຊ໌ມີສາຂາ 5 ສາຂາ ແລະ ໂຮເວີດ ສລູດສ໌ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມກິດຈະກໍານຳ ໂດຍການດູແລຂອງການຕະຫຼາດ ແລະ ການຂາຍຍ່ອຍ ເຊິ່ງພວກເຂົາໄດ້ແນະນຳໃຫ້ເປີດສະຕາບັກຊ໌ເປັນຮ້ານກາເຟ ແຕ່ຫຼາຍຄົນກໍບໍ່ເຊື່ອໃນວິໄສທັດຂອງລາວ ຕໍ່ມາສລູດສ໌ໄດ້ຂໍລາອອກຈາກບໍລິສັດ ໄປເປີດບາກາເຟຂອງຕົນເອງຊື່ ອິລ ຈີອໍຣ໌ເນລ ແລະ ຈຳໜ່າຍ[[ກາເຟ]]ຂອງສະຕາບັກຊ໌ ໃນປີ 1987 ສະຕາບັກຊ໌ປະເຊີນບັນຫາກັບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກເນື່ອງຈາກບໍ່ສາມາດຄວບຄຸມຄຸນນະພາບຜະລິດຕະພັນໄດ້ ປີ ຄ.ສ 1988 ອິລ ຈີອໍຣ໌ເນລຈຶ່ງຊື້ທຸລະກິດຂາຍຍ່ອຍໄວ້ ແລະ ປ່ຽນຊື່ເປັນ ສະຕາບັກຊ໌ ຄໍເປີເຣຊັນ ແລະ ຈ້າງນັກບໍລິຫານມືອາຊີບເຂົ້າມາດູແລ ປີ 1992 ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ເຂົ້າ[[ຕະຫຼາດຫຸ້ນ]] ແລະ ໃນປີ 1996 ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ເປີດສາຂາທໍາອິດຢູ່ນອກ[[ທະວີບອາເມຣິກາເໜືອ|ອາເມຣິກາເໜືອ]]ທີ່[[ໂຕກຽວ]], [[ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ]] ປັດຈຸບັນຫຼາຍກວ່າ 1 ໃນ 3 ຂອງຮ້ານສະຕາບັກຊ໌ທັງໝົດຢູ່ໃນຕ່າງປະເທດ<ref>{{cite web|url=http://www.starbucks.com/aboutus/Company_Profile.pdf|title=Company Profile|date=February 2008|publisher=Starbucks Coffee Company|accessdate=May 13, 2009|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091015055833/http://www.starbucks.com/aboutus/Company_Profile.pdf|archivedate=October 15, 2009}}</ref> ໂດຍສະເລ່ຍແລ້ວສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ເປີດສາຂາໃໝ່ເພີ່ມມື້ລະ 2 ສາຂາໃນລະຫວ່າງປີ 1987 ແລະ 2007<ref>{{cite web|url=http://www.bspcn.com/2007/12/10/5-things-you-didnt-know-starbucks/|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090627152143/http://www.bspcn.com/2007/12/10/5-things-you-didnt-know-starbucks/|dead-url=yes|archive-date=June 27, 2009|title=5 Things You Didn't Know: Starbucks &#124; The Best Article Every Day|publisher=Bspcn.com|date=December 10, 2007|accessdate=May 9, 2014}}</ref> ບໍລິສັດໄດ້ເລີ່ມ Caffe Starbucks ເປັນລະບົບການບໍລິການອອນລາຍໂດຍອີງໃສ່ເຄືອຂ່າຍຂອງ ເອໂອແອລ ສັນຍະລັກຂອງສະຕາບັກຊ໌ຄັ້ງທຳອິດນັ້ນເປັນຮູບ[[ນາງເງືອກ]] ເຊິ່ງເປັນ ນາງເງືອກໄຊເຣນສອງຫາງ (Norse Siren) ໃນເທບນິຍາຍເພື່ອໃຫ້ນຶກເຖິງການຜະຈົນໄພຢູ່ໃນທ້ອງທະເລ ແລະ ດັດແກ້ຫຼາຍຄັ້ງ ແລະ ຫຼ້າສຸດແມ່ນໃນປີ ຄ.ສ. 2011 ໃນ​ວາ​ລະ​ຂອງ​ການ​ສະ​ເຫຼີມ​ສະ​ຫຼອງ​ຄົບຮອບ 40 ປິຂອງການດຳເນີນທຸລະກິດ ປັດຈຸບັນສະຕາບັກຊ໌ມີສາຂາຫຼາຍກວ່າ 27,984 ສາຂາທັງຢູ່ໃນສະຫະລັດອາເມຣິກາ ແລະ ໃນອີກ 73 ປະເທດ ໃນປີ ຄ.ສ. 2018 ແລະ ປະເທດລາວມີຈຳນວນທັງໝົດ 2 ສາຂາ<ref name="loxcel">{{cite web|title=Loxcel Starbucks Map|url=http://www.loxcel.com/sbux-faq.html|work=Starbucks|accessdate=April 17, 2018|date=April 17, 2018}}</ref> ອະດີດ[[ກຳມະການຜູ້ຈັດການ|ປະທານບໍລິຫານ]] ໂຮເວີດ ສລູດຊ໌ (Howard Schultz)ປະກາດລາອອກເມື່ອເດືອນເມສາ 2017 ຜູ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງປະທານບໍລິຫານປັດຈຸບັນແມ່ນ ເຄວິນ ຈອນສັນ (Kevin Johnson)<ref>{{cite web|url=https://www.fastcompany.com/3066192/how-starbucks-can-guarantee-its-ceo-transition-succeeds|title=How Starbucks Can Guarantee Its CEO Transition Succeeds|date=April 3, 2017|publisher=Fast Company|accessdate=2017-04-11}}</ref> == ປະຫວັດ == === ກໍ່ຕັ້ງ === ສະຕາບັກຊ໌ສາຂາທຳອິດກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນໃນ[[ຊີແອດເທິລ]] [[ລັດວໍຊິງຕັນ]] ໃນວັນທີ 31 ມີນາ ປີ 1971<ref>Starbucks [https://www.starbucks.com/coffeehouse/store-design/1st-and-pike, "1st and Pike"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210419164935/https://www.starbucks.com/coffeehouse/store-design/1st-and-pike, |date=2021-04-19 }}, "Starbucks", 2016</ref> ໂດຍ 3 ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງທີ່ໄດ້ຮູ້ຈັກກັນໃນສະໄໝຮຽນ[[ມະຫາວິທະຍາໄລຊານຟຣານຊິສໂກ]]<ref name="TimeOutSF">{{cite book|author=Time Out|title=Time Out Guide San Francisco|url=https://books.google.com/books?id=esY90CkrXbYC|accessdate=April 9, 2013|year=2011|publisher=Time Out Guides|isbn=978-1-84670-220-4}}</ref> ຄື ເຈີຣີ ບັລວິນ ເຊິ່ງພວກເຂົາເປັນອາຈານສອນພາສາອັງກິດ, ເຊບ ຊີ ເກິລ ອາຈານສອນປະຫວັດສາດ ແລະ ກຣໍດອນ ໂບວເກີ ນັກຂຽນ ໂດຍພວກເຂົາມີແຮງບັນດານໃຈໃນການຂາຍເມັດກາເຟທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງ ແລະ ອຸປະກອນຄົ້ວກາເຟໂດຍ ອັນເຟຣດ ພີດທ໌ ຫຼັງຈາກທີ່ໄດ້ສອນພວກເຂົາກ່ຽວກັບການຄົ້ວເມັດກາເຟ<ref name=Pren2523>Pendergrast, pp. 252–53</ref> ບໍລິສັດໄດ້ນຳຊື່ຈາກປຶ້ມ[[ໂມບິດິກ]] ຄື ສະຕາບັກຊ໌ (Starbuck) ຫຼັງຈາກຄິດຄົ້ນມາຫຼາຍຊື່ເຊັ່ນ "ຄາຣ໌ໂກ້ ເຮົາສ໌" (Cargo House) ແລະ "ພີຄວດ" (Pequod)<ref>{{cite web|url=http://blog.seattlepi.com/thebigblog/2012/06/29/how-starbucks-got-its-name/|title=How Starbucks got its name - Seattle's Big Blog|work=[[Seattle Post-Intelligencer]]|accessdate=October 21, 2015|archive-date=2015-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20151006211428/http://blog.seattlepi.com/thebigblog/2012/06/29/how-starbucks-got-its-name/|url-status=dead}}</ref> ໂບວເກີໄດ້ປຶກສາກັບເທີຣີ ເຮກເຣີ ເຊິ່ງພວກເຂົາກ່າວວ່າຕົວອັກສອນ "st" ນັ້ນເບິ່ງແຂງແຮງ ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງໄດ້ມາຮ່ວມກັນຄິດຊື່ທີ່ຂຶ້ນຕົ້ນດ້ວຍ "st" ເຊິ່ງໄດ້ມີຄົນໜຶ່ງນຳແຜນທີ່ເໝືອງບໍ່ແຮ່ເກົ່າຂອງພູເຂົາແຄສເຄດ ແລະ ເຫັນຊື່ເມືອງໃນເໝືອງບໍ່ແຮ່ທີ່ຊື່ວ່າ "ສະຕາໂບ" (Starbo) ແລະ ໂບວເກີກໍໄດ້ຍົກຕົວລະຄອນ "ສະຕາບັກ" (Starbuck) ແລະ ກ່າວວ່າ ໂມບິດິກ ບໍ່ໄດ້ມີບົດເດັ່ນສຳລັບສະຕາບັກຊ໌ ແລະ ຊື່ຟັງເບິ່ງກົງກັບຄວາມຕ້ອງການຂອງເຮົາ<ref>{{cite news|url=http://seattletimes.com/html/businesstechnology/2004269831_bowker09.html|title=Starbucks co-founder talks about early days, launching Redhook and Seattle Weekly, too|publisher=Business and Technology|author=Melissa Allison|date=March 9, 2008}}</ref> [[ຮູບ:Original Starbucks.jpg|thumb|ສະຕາບັກຊ໌ສະໂຕຣ໌ທີ່ 1912 ໄພເພຣຊ ເປັນສາຂາທີ 2 ຂອງອໍຣີຈີນອລສະຕາບັກຊ໌ ເຊິ່ງເຄີຍຢູ່ທີ 2000 ເສັ້ນທາງຕາເວັນຕົກ ຕັ້ງແຕ່ ປີ 1971 ຫາ ປີ 1976]] ສະຕາບັກຊ໌ສະໂຕຣ໌ສາຂາທຳອິດຕັ້ງຂຶ້ນໃນຊີແອດເທິລ ທີ 2000 ເສັ້ນທາງຕາເວັນຕົກ ຕັ້ງແຕ່ ປີ 1971–1976 ແລະ ສາຂານີ້ໄດ້ຍ້າຍໄປຍັງ 1912 ໄພເພຣຊ ແລະ ບໍ່ໄດ້ມີການຍ້າຍອີກ<ref name="BrewerBrissenden2012">{{cite book|author1=Stephen Brewer|author2=Constance Brissenden|author3=Anita Carmin|title=DK Eyewitness Travel Guide: Pacific Northwest|url=https://books.google.com/books?id=_h-MvFHAMOIC&pg=PA135|accessdate=November 12, 2012|date=September 26, 2012|publisher=Dorling Kindersley|isbn=978-1-4053-7081-3|pages=135–}}</ref> ໃນຊ່ວງນັ້ນ ທາງບໍລິສັດໄດ້ຈຳໜ່າຍພຽງເມັດກາເຟຄົ້ວເທົ່ານັ້ນ ຍັງບໍ່ໄດ້ຈຳໜ່າຍກາເຟສຳເລັດຮູບ<ref name=usa1992>{{cite news|title=Coffee firm's plans to go national are percolating|author=Linda Dono Reeves|date=September 8, 1992|publisher=USA Today}}</ref> ເຊິ່ງກາເຟສຳເລັດຮູບທີ່ຢູ່ໃນຮ້ານເປັນພຽງແກ້ວທົດລອງເຊິ່ງແຈກຟຣີໃຫ້ກັບລູກຄ້າ ໂດຍປີທຳອິດພວກເຂົາໄດ້ຊື້ເມັດກາເຟຈາກພີດທ໌ ຫຼັງຈາກນັ້ນຈຶ່ງເລີ່ມຊື້ຈາກຊາວສວນໂດຍກົງ === ຂະຫຍາຍຕົວ === ໃນປີ 1984 ເຈົ້າຂອງບໍລິສັດສະຕາບັກຊ໌ ນຳໂດຍເຈີຣີ ບັລວິນ ໄດ້ທຳການຊື້ ພີດທ໌ສ<ref>"Starbucks Corporation." Student Resources. N.p., n.d. Web. March 13, 2013.</ref> ເຊິ່ງໃນຊ່ວງຍຸກ 80 ຍອດຂາຍຂອງກາເຟໃນສະຫະລັດອາເມລິກາຂ້ອນຂ້າງຊ້າ ແຕ່ຍອດຂາຍຂອງກາເຟຊະນິດພິເສດກັບເພີ່ມຂຶ້ນ 10% ຂອງຕະຫຼາດໃນປີ 1989 ທຽບກັບປີ 1983 ທີ່ 3%<ref name=wsj1989>{{cite news|title=Boom in Fancy Coffee Pits Big Marketers, Little Firms|author=Mark Robichaux|publisher=The Wall Street Journal|date=November 6, 1989}}</ref> ໃນປີ 1986 ບໍລິສັດໄດ້ເປີດຮ້ານແລ້ວເຖິງ 6 ສາຂາໃນຊີແອດເທິລ<ref name=wsj1989/>ໂດຍມີສາຂາໜຶ່ງເລີ່ມທົດລອງຂາຍກາເຟ[[ເອສເປຣສໂຊ]]<ref>{{cite news|title=Americans Wake Up and Smell the Coffee|author=Florence Fabricant|date=September 2, 1992|url=https://www.nytimes.com/1992/09/02/garden/americans-wake-up-and-smell-the-coffee.html|publisher=The New York Times}}</ref> ຕໍ່ມາໃນປີ 1987 ຜູ້ບໍລິຫານໄດ້ຕັດສິນໃຈຂາຍສາຂາຂອງສະຕາບັກຊ໌ໃຫ້ກັບຜູ້ຈັດການສາຂາ<ref>{{cite web|url=https://news.starbucks.com/uploads/documents/AboutUs-Timeline-Q32015-8.6.2015.pdf |title=Archived copy |accessdate=2016-10-27 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906183546/https://news.starbucks.com/uploads/documents/AboutUs-Timeline-Q32015-8.6.2015.pdf |archivedate=September 6, 2015 |df=mdy }}</ref> ໂຮເວີດ ຊູລສ໌ ໄດ້ປັບປຸງຮ້ານກາເຟ ອິລຈີອອດນາເລຄອຟຟີ ຂອງເຂົາເປັນສະຕາບັກຊ໌ ແລະ ເລີ່ມຕົ້ນທີ່ຈະຂະຫຍາຍສາຂາອອກໄປ ຕໍ່ມາໃນປີດຽວກັນ ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ຂະຫຍາຍສາຂາໄປຍັງນອກຊີແອດເທິລສາຂາທຳອິດ ທີ່ສະຖານີວໍເຕີຟຣອນ ທີ່[[ແວນຄູເວີ]] ໃນ [[ລັດບຣິຕິຊ ໂຄລໍາເບຍ]] ແລະ [[ຊິຄາໂກ]] ໃນ[[ລັດອິລລີນອຍ]]<ref name=tele40/> ໃນປີ 1989 ໄດ້ມີຮ້ານເຖິງ 46 ສາຂາທັງໃນເຂດນໍຣທ໌ເວສ ແລະ ມິດເວສ ອີກທັງສາຕະບັກຊ໌ຍັງໄດ້ຂາຍກາເຟໄປເຖິງ 2,000,000 ປອນ (907,185 ກິ​ໂລກ​ຣາມ) ແລະ ເຖິງເວລາທີ່ຈະເຮັດ[[ການສະເໜີຂາຍຫຸ້ນໃໝ່ແກ່ປະຊາຊົນທົ່ວໄປຄັ້ງທຳອິດ]] ໃນຕະຫຼາດຫຼັກຊັບໃນເດືອນມິຖຸນາ ປີ 1992 ເຊິ່ງໃນຂະນະນັ້ນມີຮ້ານເຖິງ 140 ສາຂາ ແລະ ລາຍໄດ້ 73.5 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດ ເພີ່ມຂຶ້ນຈາກ 1.3 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດໃນປີ 1987 ໂດຍບໍລິສັດມີມູນຄ່າທາງການຕະຫຼາດ 271 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດໃນຕອນນັ້ນ ໂດຍຫຸ້ນ 12% ຂອງບໍລິສັດໄດ້ຖືກຂາຍ ແລະ ເພີ່ມຂຶ້ນໂດຍປະມານ 25 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດ ເຊິ່ງເພີ່ມຕາມຮ້ານຄ້າ ທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນສອງເທົ່າໃນສອງປີຖັດມາ<ref>{{cite news|title=Interest brews for Starbucks Coffee retailer makes stock offering amid latest java craze|publisher=The Globe and Mail|date=June 17, 1992}}</ref> ໃນເດືອນກັນຍາ ປີ 1992 ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ຮັບມູນຄ່າຫຼາຍຂຶ້ນ 70% ແລະ ມີກຳໄລຕໍ່ຫຸ້ນເພີ່ມຂຶ້ນຫຼາຍກວ່າ 100 ເທົ່າຈາກປີກ່ອນ<ref name=usa1992/> ໃນເດືອນກໍລະກົດ ປີ 2013 ຫຼາຍກວ່າ 10% ຂອງການຊື້ສິນຄ້າໃນຮ້ານຈາກອຸປະກອນໂທລະສັບມືຖືໂດຍຜ່ານແອັບພິເຄຊັນສະຕາບັກຊ໌<ref>{{cite web|title=Mobile Payment At U.S. Starbucks Locations Crosses 10% As More Stores Get Wireless Charging|url=http://techcrunch.com/2013/07/26/mobile-payment-at-u-s-starbucks-locations-crosses-10-as-more-stores-get-wireless-charging/}}</ref> ໂດຍບໍລິສັດໄດ້ເຮັດໂປຣໂມຊັນ "ທະວີດອາຄອບຟີ" (Tweet-a-Coffee) ເພື່ອສົ່ງເສີມການຊື້ຜ່ານໂທລະສັບມືຖືໃນເດືອນຕຸລາ ປີ 2013 ໃນໂອກາດນີ້ ໂປຣໂມຊັນທີ່ໃຊ້[[ທະວິດເຕີ]] ເຊິ່ງລູກຄ້າມີໂອກາດທີ່ຈະໄດ້ຮັບບັດຂອງຂວັນມູນຄ່າ 5 ໂດລາ ສໍາລັບໝູ່ເພື່ອນຢູ່ໃນເມນຊັນ "@tweetacoffee" ແລະ ໝູ່ທີ່ແທັກໃນທະວິດ ໂດຍໄດ້ກວດສອບກ່ຽວກັບແຄມເປນນີ້ ໂດຍວັນທີ 6 ທັນວາ ປີ 2013 ໄດ້ລາຍງານວ່າ ມີ 27,000 ຄົນເຂົ້າຮ່ວມແຄມເປນນີ້ ແລະ ມີຍອດຂື້ເຖິງ 180,000 ໂດລາສະຫະລັດໃນວັນດຽວກັນ<ref>{{cite web|title=Starbucks’ @Tweetacoffee Campaign Generated $180,000 in Sales, HUGE Long-term Benefits |url=http://blog.keyhole.co/post/69080821142/starbucks-tweetacoffee-campaign-generated-180-000-in |work=Keyhole |publisher=Keyhole |accessdate=December 24, 2013 |author=Saif Ajani |date=December 5, 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131215004220/http://blog.keyhole.co/post/69080821142/starbucks-tweetacoffee-campaign-generated-180-000-in |archivedate=December 15, 2013 }}</ref><ref>{{cite web|title=Starbucks 'Tweet-a-Coffee' Campaign Prompted $180,000 in Purchases|url=http://mashable.com/2013/12/05/starbuckss-tweet-a-coffee-180000/?utm_cid=mash-com-fb-main-link|work=Mashable|publisher=Mashable|accessdate=December 7, 2013|author=Todd Wasserman|date=December 6, 2013}}</ref> === ຕະຫຼາດໃໝ່ === ສາຂາທຳອິດຂອງສະຕາບັກຊ໌ທີ່ຕັ້ງຢູ່ນອກອາເມລິກາເໜືອຕັ້ງຢູ່ທີ່ [[ໂຕກຽວ]], [[ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ]] ໃນປີ 1996<ref>{{cite news|last=Szabo|first=Liz|title=Launching Starbucks In Japan -- First Of 15 Stores To Open|url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19960729&slug=2341589|publisher=The Seattle Times|accessdate=October 19, 2012|date=July 29, 1996|archive-date=ມັງກອນ 12, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130112211328/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19960729&slug=2341589|url-status=dead}}</ref> ຕໍ່ມາໄດ້ເຂົ້າເຮັດຕະຫຼາດໃນ[[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] ໃນປີ 1998 ດ້ວຍ ມູນຄ່າ 83 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດ<ref>{{Cite news |title=McDonalds Corp Betting That Coffee Is Britains Cup of Tea |url=https://www.nytimes.com/1999/03/28/world/mcdonald-s-corp-betting-that-coffee-is-britain-s-cup-of-tea.html |newspaper=[[The New York Times]] |date = March 1999|accessdate=August 6, 2009}}</ref> ດ້ວຍຮ້ານ 56 ສາຂາ ແລະ ປັບປຸງຮ້ານພາຍໃຕ້ຊື່ ສະຕາບັກຊ໌ ຕໍ່ມາໃນເດືອນກັນຍາ ປີ 2002 ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ເປີດສາຂາທຳອິດໃນ[[ອາເມຣິກາລາຕິນ]] ທີ່[[ເມັກຊິໂກຊີຕີ]] ເຊິ່ງໃນຂະນະນີ້ມີຫຼາຍກວ່າ 500 ສາຂາໃນ[[ປະເທດເມັກຊິກ]] ອີກທັງຍັງມີແຜນການຂະຫຍາຍເປັນ 850 ສາຂາໃນປີ 2018<ref>{{cite web|title=Starbucks sigue como prioridad para Alsea|url=http://www.eluniversal.com.mx/articulo/cartera/negocios/2016/03/29/starbucks-sigue-como-prioridad-para-alsea|work=El Universal|publisher=El Universal|accessdate=September 22, 2016|author=Miguel Ángel Pallares Gómez|date=March 29, 2016}}</ref> ໃນປີ 1999 ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ທົດລອງຕະຫຼາດໃໝ່ດ້ວຍການເປີດຮ້ານອາຫານໃນຊານຟຣານຊິສໂກເບ ເຊິ່ງຮ້ານມີຊື່ວ່າ "ເຊີເຄເດຍ" (Circadia)<ref name="circadia">{{cite news|url=http://www.bizjournals.com/seattle/stories/1999/10/18/newscolumn3.html|title=Starbucks still seeking a rhythm for Circadia|last=Tice|first=Carol|date=October 15, 1999|work=Puget Sound Business Journal|accessdate=May 13, 2009}}</ref> ເຊິ່ງອະນາຄົດຈະມີການປ່ຽນເປັນສະຕາບັກຊ໌ ຄາເຟ່ ຕໍ່ມາໃນເດືອນຕຸລາ ປີ 2002 ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ກໍ່ຕັ້ງບໍລິສັດຄ້າຂາຍກາເຟໃນ[[ໂລຊານ]], [[ປະເທດສະວິດ]] ເພື່ອຊື້ເມັດກາເຟຂຽວ ເຊິ່ງທຸລະກິດອື່ນ ເຊັ່ນ ຮ້ານກາເຟ ຍັງຄົງຈັດການຈາກຊີແອດເທີນໂດຍກົງ<ref>{{cite news|url=http://www.bizjournals.com/seattle/stories/2002/10/14/daily35.html|title=Starbucks establishes coffee trading company in Switzerland|date=October 17, 2002|accessdate=November 12, 2012}}</ref> ໃນເດືອນເມສາ ປີ 2003 ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ຊື້ ຊີແອດເທີນສ໌ເບສຄອບຟີ ແລະ ໂທເຣຟາຊີໂອເນ ອິຕາເລຍ ຈາກ ເອເອັບຊີເອັນເຕີໄພຣຊ໌ ດ້ວຍມູນຄ່າ 72 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ມີຮ້ານສະຕາບັກຊ໌ເພີ່ມ 150 ສາຂາ ແຕ່ຕາມລາຍງານຂອງຊີແອດເທີນໂພສ-ອິນເທລິເຈນເຊີ ກ່າວວ່າເຮັດໃຫ້ທຸລະກິດຄ້າສົ່ງມີສັນຍານທີ່ດີຂຶ້ນ<ref>{{cite news|url=http://www.seattlepi.com/business/article/A-grande-deal-for-Starbucks-1112460.php|title=A grande deal for Starbucks|publisher=Seattle Post-Intelligencer|author=Christine Frey|date=April 16, 2003|accessdate=December 1, 2012}}</ref> ຕໍ່ມາໃນເດືອນກັນຍາ ປີ 2006 ດາຍດຣິສຄອບຟີ ໄດ້ຢືນຢັນທີ່ຈະຂາຍບໍລິສັດ ແລະ ຮ້ານຄ້າທັງໝົດໃຫ້ກັບສະຕາບັກຊ໌ ລວມທັງສາຂາຂອງຮ້ານຄອບຟີພີເພິລ ໃນ[[ລັດອໍຣີຈອນ]]ດ້ວຍ ເຮັດໃຫ້ຕໍ່ມາມີການປ່ຽນຮ້ານຄ້າທັງໝົດເປັນສະຕາບັກຊ໌ ຍົກເວັ້ນຮ້ານຄອບຟີພີເພິລ[[ສະໜາມບິນນານາຊາດພອດແລນ]]<ref>{{cite news|url=http://articles.latimes.com/2006/sep/15/business/fi-diedrich15|title=Diedrich to Sell Cafes to Rival|last=Hirsch|first=Jerry|date=September 15, 2006|work=Los Angeles Times|accessdate=May 13, 2009}}</ref> ໃນເດືອນສິງຫາ ປີ 2003 ສະຕາບັກຊ໌ ໄດ້ເປີດສາຂາທໍາອິດໃນອາເມຣິກາໃຕ້ ຕັ້ງຢູ່ໃນ[[ລິມາ]], [[ປະເທດເປຣູ]]<ref>{{cite news|url=http://www.bizjournals.com/seattle/stories/2003/08/18/daily13.html|title=Starbucks enters South America through Peru|publisher=Puget Sound Business Journal|date=August 19, 2003}}</ref> ໃນປິ 2007 ບໍລິສັດໄດ້ເປີດສາຂາທໍາອິດໃນ[[ປະເທດລັດເຊຍ]] ເຊິ່ງເປັນ 10 ປີຫຼັງຈາກໄດ້ຈົດທະບຽນການຄ້າທີ່ນີ້<ref name=Russia>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/09/07/business/worldbusiness/07sbux.html |title=After long dispute, a Russian Starbucks|last=Kramer|first=Andrew|date=September 7, 2007|work=The New York Times|accessdate=April 18, 2009}}</ref> ຕໍ່ມາໃນເດືອນມີນາ ປີ 2008 ພວກເຂົາເຈົ້າໄດ້ຊື້ບໍລິສັດຜູ້ຜະລິດເຄື່ອງຄົ້ວກາເຟ ແລະ ທົດສອບການຜະລິດກາເຟສົດທີ່ຮ້ານສະຕາບັກຊ໌ໃນຊີແອດເທີນ, ຄາລິຟໍເນຍ, ນິວຢອກ ແລະ ບົດສະຕັນ<ref name=nytclover>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2008/03/26/dining/26starbucks.html |work=The New York Times | title=Tasting the Future of Starbucks Coffee From a New Machine | first=Oliver | last=Schwaner-Albright | date=March 26, 2008 | accessdate=April 1, 2010}}</ref> [[ຮູບ:Starbucks stores graph.png|thumb|ກຣາຟສະແດງການເຕີບໂຕຂອງສະຕາບັກຊ໌ ປີ 1971 ຈົນເຖິງ ປີ 2011<ref name=tele40/>]] ຕົ້ນປີ 2008 ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ເປີດເວັບໄຊຄອມມູນິຕີ "ມາຍສະຕາບັກຊ໌ໄອເດຍ" ເພື່ອເກັບຂໍ້ສົງໄສ ແລະ ຄວາມຄິດເຫັນຈາກລູກຄ້າ ເຊິ່ງຜູ້ໃຊ້ສາມາດສະແດງຄວາມຄິດເຫັນ ແລະ ໂຫວດໄດ້ເຊິ່ງໃຫ້ບໍລິການ ເຊລຟຣົຊດັອດຄອມ<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2008/mar/24/netbytes.starbucks|title=Starbucks lets customers have their say|last=Schofield|first=Jack|date=March 24, 2008|work=The Guardian|accessdate=March 18, 2009 | location=London}}</ref> ໃນເດືອນພຶດສະພາ ປີ 2008 ໄດ້ມີການເປີດຕົວບັດສະຕາບັກຊ໌ (ປ່ຽນຈາກບັດຂອງຂວັນ) ເຊິ່ງນຳສະເໜີການໃຊ້[[ວາຍຟາຍ]]ຟຣີພາຍໃນຮ້ານ, ການບໍ່ຄິດຄ່າຖົ່ວນົມເຫຼືອງ ແລະ ໄຊຣັບ ລວມໄປເຖິງກາເຟ, ກາເຟເຢັນ ແລະ ຊາ ສາມາດເຕີມຟຣີໄດ້<ref>{{cite web|url=http://www.starbucks.com/card/rewards |title=Card Rewards |publisher=Starbucks.com |accessdate=October 24, 2010}}</ref> ຕໍ່ມາໃນປີ 2009 ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ເລີ່ມທົດສອບແອັບພິເຄຊັນເທິງມືຖືຂອງບັດສະຕາບັກຊ໌ ເຊິ່ງຈະເກັບມູນຄ່າຂອງບັດເພື່ອນຳມາຊື້ສິນຄ້າພາຍໃນຮ້ານ<ref>{{cite journal|last=Roark|first=Marc|title=Payment Systems, Consumer Tragedy, and Ineffective Remedies|journal=St. Johns Law Review|year=2014|volume=86|page=Forthcoming|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2211013|accessdate=March 4, 2014}}</ref> ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ເປີດຕົວຢ່າງເປັນທາງການໃນວັນທີ 11 ມັງກອນ ປີ 2011 ໃນວັນທີ 14 ພະຈິກ ປີ 2012 ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ເຮັດການຢື່ນຊື້ [[ທີວານາ]] ໃນລາຄາ 620 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດ<ref name=baertlein2012>{{cite news |author=Lisa Baertlein |author2=Martinne Geller |title=Starbucks to buy Teavana in another step beyond coffee |url=http://www.reuters.com/article/2012/11/14/us-teavana-starbucks-idUSBRE8AD1JW20121114 |agency=Reuters |accessdate=November 14, 2012 |date=November 14, 2012 |archive-date=2012-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121207121733/http://www.reuters.com/article/2012/11/14/us-teavana-starbucks-idUSBRE8AD1JW20121114 |url-status=dead }}</ref> ແລະຂໍ້ສະເໜີດັ່ງກ່າວໄດ້ສຳເລັດໃນວັນທີ 31 ທັນວາ ປີ 2012<ref name="Melissa Allison">{{cite news |work=The Seattle Times |date=December 31, 2012 |accessdate=March 1, 2013 |title=Starbucks closes Teavana deal |url=http://seattletimes.com/html/businesstechnology/2020031178_starbucksteavanaxml.html |author=Melissa Allison}}</ref> ໃນວັນທີ 1 ກຸມພາ ປີ 2013 ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ເປີດສາຂາທຳອິດໃນ[[ເມືອງໂຮ່ຈິມິນ]], [[ປະເທດຫວຽດນາມ]]<ref>{{cite news|title=STARBUCKS TO OPEN 1ST VIETNAM CAFE|url=http://bigstory.ap.org/article/starbucks-open-1st-vietnam-cafe|work=Associated Press|accessdate=January 3, 2013|archive-date=ມັງກອນ 13, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130113001129/http://bigstory.ap.org/article/starbucks-open-1st-vietnam-cafe|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Starbucks, McDonald's go Vietnam|url=http://investvine.com/starbucks-goes-vietnam-mcdonalds-to-follow/|publisher=Investvine|accessdate=January 14, 2013|archive-date=ເມສາ 3, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130403093716/http://investvine.com/starbucks-goes-vietnam-mcdonalds-to-follow|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Starbucks opens first store in coffee-loving Vietnam |url=http://www.straitstimes.com/breaking-news/se-asia/story/starbucks-opens-first-store-coffee-loving-vietnam-20130201 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141103165919/http://www.straitstimes.com/breaking-news/se-asia/story/starbucks-opens-first-store-coffee-loving-vietnam-20130201 |archivedate=November 3, 2014 }}</ref> ແລະ ປະກາດວ່າຈະເປີດສາຂາໃນ[[ປະເທດໂກໂກມບີ]] ໃນປາຍເດືອນສິງຫາ ປີ 2013 ​ໃນ​ກອງ​ປະຊຸມ​ທີ່​ໂກໂບຕາ ເຊິ່ງປະທານບໍລິສັດໄດ້ກ່າວວ່າ "ສະຕາບັກຊ໌ເຄົາລົບ ແລະ ຊົມຊອບປະເພນີຂອງກາເຟໃນປະເທດໂກໂລມບີ"<ref>{{cite news|title=Starbucks to open first cafe in Colombia|url=http://www.theaustralian.com.au/news/breaking-news/starbucks-to-open-first-cafe-in-colombia/story-fn3dxix6-1226705378630?utm_source=The%20Australian&utm_medium=email&utm_campaign=editorial&net_sub_uid=44933799|accessdate=August 28, 2013|newspaper=The Australian|date=August 28, 2013|author=AAP}}</ref> ເດືອນສິງຫາ ປີ 2014 ສະຕາບັກຊ໌ ໄດ້ເປີດສາຂາທໍາອິດໃນວິນລິມບວກ ໃນບຣູກລິນ ເຊິ່ງສາຂານີ້ເປັນໜຶ່ງໃນ 30 ສາຂາຂອງສະຕາບັກຊ໌ທີ່ວາງຂາຍເບຍ ແລະ ວາຍ (ເຫຼົ້າແວງ).<ref>{{cite web|title=New Starbucks in Williamsburg to Serve Alcohol|url=http://thirstynyc.com/new-starbucks-williamsburg-serve-alcohol/|accessdate=August 21, 2014|newspaper=Thirsty NYC|date=August 19, 2014|author=Thirsty NYC|archive-date=2014-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140822012505/http://thirstynyc.com/new-starbucks-williamsburg-serve-alcohol/|url-status=dead}}</ref> ໃນເດືອນກັນຍາ ປີ 2014 ໄດ້ມີການເປີດເຜີຍວ່າສະຕາບັກຊ໌ຈະໄດ້ຫຸ້ນອີກ 60.5% ໃນຮ້ານສະຕາບັກຊ໌ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ ເຊິ່ງຍັງບໍ່ໄດ້ເປັນເຈົ້າຂອງ ທີ່ລາຄາ 913.5 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດ<ref>{{cite press release| publisher=Reuters| date=September 23, 2014| title=Starbucks buying full control of Japan unit for $914 million| url=http://www.reuters.com/article/2014/09/23/us-starbucks-japan-idUSKCN0HI2I820140923| access-date=2017-02-22| archive-date=2014-09-24| archive-url=https://web.archive.org/web/20140924021402/http://www.reuters.com/article/2014/09/23/us-starbucks-japan-idUSKCN0HI2I820140923| url-status=dead}}</ref> ເດືອນສິງຫາ ປີ 2015 ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ຢືນຢັນທີ່ຈະເປີດສາຂາໃນ [[ປະເທດກຳປູເຈຍ]] ເຊິ່ງເປັນສາຂາໃນປະເທດທີ 16 ຂອງພາກພື້ນອາຊີ-ປາຊີຟິກ ໂດຍຮ້ານທຳອິດຈະຕັ້ງທີ່[[ພະນົມເປນ]] ໃນປາຍປີ ປີ 2015<ref>{{cite web|title=Starbucks Announces Plans to Bring its Unique Coffeehouse Experience to the Vibrant Cambodian Market|url=https://news.starbucks.com/news/starbucks-to-enter-cambodia|website=Starbucks Newsroom|date=26 August 2015|access-date=23 ຕຸລາ 2022|archive-date=16 ພະຈິກ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116031240/https://news.starbucks.com/news/starbucks-to-enter-cambodia|url-status=dead}}</ref> ໃນເດືອນກຸມພາ ປີ 2016 ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ຢືນຢັນທີ່ຈະເຮັດຕະຫຼາດໃນ[[ປະເທດອິຕາລີ]] ເຊິ່ງເປັນປະເທດທີ 24 ໃນທະວີບເອີຣົບ ເຊິ່ງຈະເປີດສາຂາທໍາອິດໃນ[[ມິລານ]] ພາຍໃນປີ 2017<ref>{{cite web|title=Starbucks to Open Stores in Italy|url=https://news.starbucks.com/news/starbucks-announces-it-will-open-stores-in-Italy-in-2017|website=Starbucks Newsroom|date=28 February 2016|access-date=23 ຕຸລາ 2022|archive-date=25 ທັນວາ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161225223520/https://news.starbucks.com/news/starbucks-announces-it-will-open-stores-in-Italy-in-2017|url-status=dead}}</ref> ໃນເດືອນສິງຫາ ຟລັກສ໌ ພອຣດ໌ ບໍລິສັດສະຕາດອັບ ໄດ້ເປີດຕົວ "ຊີ" (Qi) ເຊິ່ງເປັນເຄື່ອງສາກແບັດເຕີຣີ ໂດຍເລືອກທີ່ຈະໃຊ້ໃນຮ້ານທີ່[[ປະເທດເຢຍລະມັນ]]<ref>{{Cite news|url=http://electronics360.globalspec.com/article/7223/wireless-charging-pads-come-to-starbucks|title=Wireless Charging Pads Come to Starbucks|last=Brown|first=Peter|date=26 August 2016|work=Electronics 360|access-date=21 November 2016|via=}}</ref> ໃນເດືອນກັນຍາ ປີ 2016 ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ເປີດຕົວຊີຣີ "ອັບສະແຕນເດີສ໌" (Upstanders) ເຊິ່ງໄດ້ຮັບແຮງບັນດານໃຈຈາກຊາວອາເມຣິກັນກ່ຽວກັບຄວາມເມດຕາ, ຄວາມເປັນພົນລະເມືອງ ແລະ ຄວາມສຸພາບ ຊີຣີຈະມີໃຫ້ເປັນພອດແຄສ, ຄຳເວົ້າ ແລະ ວິດີໂອ ໂດຍຈະອອກອາກາດທາງແອັບພລິເຄຊັນ, ອອນລາຍ ແລະ ດິຈິທັລເນັດເວີກຂອງຮ້ານ<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2016/08/10/seagate/ |title=Starbucks debuts its own original content series, "Upstanders," featuring video and podcasts |author=Sarah Perez | publisher=TechCrunch|date=7 September 2016| access-date=9 September 2016}}</ref> == ສາຂາ == ບໍລິສັດມີສຳນັກງານໃຫຍ່ຕັ້ງຢູ່ທີ່[[ຊີແອດເທີນ]] [[ລັດວໍຊິງຕັນ]] ສະຫະລັດອາເມຣິກາ ໂດຍມີພະນັກງານ 3,501 ຄົນ (ຂໍ້ມູນໃນເດືອນມັງກອນປີ 2015)<ref name="lerman2015">{{cite news | author=Lerman, Rachel | title=Starbucks confirms layoffs at Seattle headquarters | date=January 15, 2014 | work=[[Puget Sound Bus. J.|Puget Sound Business Journal]] | url=http://www.bizjournals.com/seattle/blog/2015/01/starbucks-confirms-layoffs-at-seattle-headquarters.html }}</ref> === ສາຂາປັດຈຸບັນ === ໃນເດືອນກຸມພາ 2023 ສະຕາບັກຊ໌ເປີດສາຂາ 83 ປະເທດ ແລະ ດິນແດນປົກຄອງຕົນເອງ<ref name="loxcel"/><ref name="Profile2014-10" /> {| class="wikitable" style="width:90%;" <!-- sorted by short column --> ![[ທະວີບອາຟຣິກາ]] ![[ທະວີບອາເມຣິກາເໜືອ]] ![[ທະວີບໂອເຊອານີ]] ![[ທະວີບອາເມຣິກາໃຕ້]] <!-- sorted by long column --> ![[ທະວີບອາຊີ]] ![[ທະວີບເອີຣົບ]] |- valign="top" | * [[ປະເທດເອຢິບ|ເອຢິບ]] * [[ປະເທດມາຣົກ|ມາຣົກ]] * [[ປະເທດອາຟຣິກາໃຕ້|ອາຟຣິກາໃຕ້]] | * [[ອາຣູບາ]] * [[ປະເທດບາຮາມາດ|ບາຮາມາດ]] * [[ປະເທດການາດາ|ການາດາ]] * [[ປະເທດໂກສະຕາຣິກາ|ໂກສະຕາຣິກາ]] * [[ກູຣາຊາວ]] * [[ປະເທດແອນຊານວາດໍ|ແອນຊານວາດໍ]] * [[ປະເທດກົວເຕມາລາ|ກົວເຕມາລາ]] * [[ປະເທດເມັກຊິກ|ເມັກຊິກ]] * [[ປະເທດປານາມາ|ປານາມາ]] * [[ປະເທດຕຣີນີດັດ ແລະ ໂຕບາໂກ|ຕຣີນີດັດ ແລະ ໂຕບາໂກ]] * [[ສະຫະລັດອາເມຣິກາ]] ** [[ປອກໂຕຣິໂກ]] | * [[ປະເທດອົດສະຕຣາລີ|ອົດສະຕຣາລີ]] * [[ປະເທດນູແວນເຊລັງ|ນູແວນເຊລັງ]] | * [[ປະເທດອາກຊັງຕີນ|ອາກຊັງຕີນ]] * [[ປະເທດໂບລີວີ|ໂບລີວີ]] * [[ປະເທດບຣາຊິນ|ບຣາຊິນ]] * [[ປະເທດຊີເລ|ຊີເລ]] * [[ປະເທດໂກໂລມບີ|ໂກໂລມບີ]] * [[ປະເທດເປຣູ|ເປຣູ]] | rowspan = "2"| * [[ປະເທດອາແຊກໄບຊານ|ອາແຊກໄບຊານ]] * [[ປະເທດບາເຣນ|ບາເຣນ]] * [[ປະເທດບຣູໄນ|ບຣູໄນ]]<ref name=ST-Brunei>{{Cite news |title=Starbucks enters its 64th company, oil-rich Brunei |newspaper=The Seattle Times |first=Ángel |last=González |url=http://seattletimes.com/html/businesstechnology/2022905198_starbucksbruneixml.html |date=February 13, 2014}}</ref> * [[ປະເທດກຳປູເຈຍ|ກຳປູເຈຍ]] * [[ປະເທດຈີນ|ຈີນ]] ** [[ຮົງກົງ]]<ref>[http://www.starbucks.com.hk/ Starbucks Coffee Company]. Starbucks.com.hk. Retrieved on July 18, 2013.</ref> ** [[ມາເກົ້າ]] * [[ປະເທດອິນເດຍ|ອິນເດຍ]] * [[ປະເທດອິນໂດເນເຊຍ|ອິນໂດເນເຊຍ]] * [[ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ|ຍີ່ປຸ່ນ]] * [[ປະເທດຊອກດານີ|ຊອກດານີ]] * [[ປະເທດກາຊັກສະຖານ|ກາຊັກສະຖານ]] * [[ປະເທດກູເວດ|ກູເວດ]] * [[ປະເທດລາວ|ລາວ]]<ref>{{cite web|title=Starbucks Laos|url= https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=pfbid02EKbMpDWxTkYA3Brtg1yWx8wX6rCf9q7cUjoZw8cYKJdN9obn25GnyTTnqws8B3JLl&id=110162323927595&mibextid=CtpNnY |accessdate=26 October 2022}}</ref> * [[ປະເທດລີບັງ|ລີບັງ]] * [[ປະເທດມາເລເຊຍ|ມາເລເຊຍ]] * [[ປະເທດໂອມານ|ໂອມານ]] * [[ປະເທດຟີລິບປິນ|ຟີລິບປິນ]]<ref>{{cite web|title=Starbucks Philippines|url=http://www.starbucks.ph/|publisher=Starbucks Corporation|accessdate=22 November 2016}}</ref> * [[ປະເທດກາຕາ|ກາຕາ]] * [[ປະເທດອາຣັບບີ ຊາອູດິດ|ອາຣັບບີ ຊາອູດິດ]] * [[ປະເທດສິງກະໂປ|ສິງກະໂປ]] * [[ປະເທດເກົາຫຼີໃຕ້|ເກົາຫຼີໃຕ້]] * [[ປະເທດສີລັງກາ|ສີລັງກາ]] * [[ປະເທດໄຕ້ຫວັນ|ໄຕ້ຫວັນ]] * [[ປະເທດໄທ|ໄທ]]<ref name="invest vine">{{cite web|url=http://investvine.com/thailand-gets-asias-first-community-driven-starbucks/|title=Thailand gets Asia's first community-driven Starbucks|first=Jason|last=Calderon|work=Inside Investor|date=June 17, 2013|accessdate=June 18, 2013|archive-date=ຕຸລາ 6, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131006071026/http://investvine.com/thailand-gets-asias-first-community-driven-starbucks/|url-status=dead}}</ref> * [[ສະຫະນະຄອນ ເອເມຣັດ ອາຣັບ]] * [[ປະເທດຫວຽດນາມ|ຫວຽດນາມ]] | rowspan = "2"| * [[ປະເທດໂອຕຣິດ|ໂອຕຣິດ]] * [[ປະເທດແບນຊິກ|ແບນຊິກ]] * [[ປະເທດບູນກາລີ|ບູນກາລີ]] * [[ປະເທດໄຊປຣັດ|ໄຊປຣັດ]] ** [[ໄຊປຣັດເໜືອ]] * [[ສາທາລະນະລັດ ເຊັກ]] * [[ປະເທດດານມາກ|ດານມາກ]] * [[ປະເທດແຟງລັງ|ແຟງລັງ]] * [[ປະເທດຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]] * [[ປະເທດເຢຍລະມັນ|ເຢຍລະມັນ]] * [[ປະເທດເກຣັກ|ເກຣັກ]] * [[ປະເທດຮົງກາລີ|ຮົງກາລີ]] * [[ປະເທດອຽກລັງ|ອຽກລັງ]] * [[ປະເທດອິຕາລີ|ອິຕາລີ]] * [[ປະເທດລຸກຊຳບວກ|ລຸກຊຳບວກ]] * [[ປະເທດໂມນາໂກ|ໂມນາໂກ]] * [[ປະເທດໂຮນລັງ|ໂຮນລັງ]] * [[ປະເທດນອກແວ|ນອກແວ]] * [[ປະເທດໂປໂລຍ|ໂປໂລຍ]] * [[ປະເທດປອກຕຸຍການ|ປອກຕຸຍການ]] * [[ປະເທດຣູມານີ|ຣູມານີ]] * [[ປະເທດລັດເຊຍ|ລັດເຊຍ]] * [[ປະເທດສະໂລວາກີ|ສະໂລວາກີ]] * [[ປະເທດແອັດສະປາຍ|ແອັດສະປາຍ]] * [[ປະເທດຊູແອດ|ຊູແອດ]] * [[ປະເທດສະວິດ|ສະວິດ]] * [[ປະເທດຕວັກກີ|ຕວັກກີ]] * [[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] ** [[ເກີນຊີ]] |- | colspan = "4"|[[File:Starbucks Map.svg|550px]] |} === ຮ້ານຄ້າອິດສະຫຼະ === ແນວໃດກໍ່ຕາມ ສະຕາບັກຊ໌ ຍັງມີຮ້ານຄ້າທີ່ຕັ້ງຢູ່ຢ່າງອິດສະຫຼະກັບຮ້ານອື່ນ ຄື: ອາໂຮນເດລາຍ, ບານສ໌ແອນໂນເບີນ, ທາເກັດ, ທອມທຳ ໃນປີ 2015 ມີສາຂາອິດສະຫຼະເຖິງ 4,962 ສາຂາ<ref>{{cite web|title=Number of Starbucks stores in the United States from 2005 to 2015*|url=http://www.statista.com/statistics/218360/number-of-starbucks-stores-in-the-us/|website=Statista|accessdate=19 March 2016}}</ref> == ຈຳນວນສາຂາ == <ref name="loxcel"/><ref name="autogenerated1">[http://chartsbin.com/view/30908] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150618071741/http://chartsbin.com/view/30908|date=June 18, 2015}}</ref> {| style="width:100%;" |- | style = "width:15%; vertical-align:top; text-align:left;"| ;ທະວີບອາຟຣິກາ * [[File:Flag of Egypt.svg|20px]] [[ປະເທດເອຢິບ|ເອຢິບ]]: 34 * [[File:Flag of Morocco.svg|20px]] [[ປະເທດໂມຣັອກໂຄ]]: 10 * [[File:Flag of South Africa.svg |20px]] [[ປະເທດແອຟຣິກາໃຕ້|ແອຟຣິກາໃຕ້]]: 10 * [[File: Flag of Jamaica.svg|20px]] [[ປະເທດຈາໄມກາ]]: 1 ;ທະວີບອາເມລິກາເໜືອ * {{flagcountry|United States}}: 14,209 * {{flagcountry|Canada}}: 1,488 * [[File:Flag of Mexico.svg|20px]] [[ປະເທດເມັກຊິໂກ|ເມັກຊິໂກ]]: 656 * [[File:Flag of Puerto Rico.svg |20px]] [[ປະເທດເປີໂຕຣິໂກ]]: 25 * [[File:Flag of El Salvador.svg |20px]] [[ປະເທດເອລ ຊາວາດໍ]]: 11 * [[File:Flag of Costa Rica (state).svg |20px]] [[ປະເທດກົດສະຕາລິກາ|ໂຄສຕາຣິກາ]]: 13 * [[File:Flag of Bahamas.svg |20px]] [[ປະເທດບາຮາມາສ]]: 12 * [[File:Flag of Guatemala.svg |20px]] [[ປະເທດກົວເຕມາລາ]]: 7 * [[File:Flag of Panama.svg |20px]] [[ປະເທດປານາມາ]]: 5 * [[File:Flag of Aruba.svg |20px]] [[ປະເທດອາຣູບາ]]: 3 * [[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg |20px]] [[ປະເທດຕຣິນິດາດແລະໂຕເບໂກ]]: 7 * [[File:Flag of Curaçao.svg |20px]] [[ປະເທດຄູຣາຊາວ]]: 3 ;ທະວີບໂອເຊຍເນຍ * {{flagcountry|New Zealand}}: 22 * {{flagcountry|Australia}}: 35 ;ທະວີບອາເມຣິກາໃຕ້ * {{flag|ອາເຈນຕິນາ}}: 129 * {{flag|ບຣາຊິລ}}: 114 * {{flag|ເປຣູ}}: 97 * {{flag|ຊິລີ}}: 108 * [[File:Flag of Colombia.svg |20px]] [[ປະເທດໂກລົມບີ|ໂຄລົມເບຍ]]: 25 * [[File: Bandera de Bolivia (Estado).svg |20px]] [[ປະເທດໂບລີວີ|ໂບລີເວຍ]]: 4 | style = "width:15%; vertical-align:top; text-align:left;"| ;ທະວີບອາຊີ * {{flagcountry|China}}: 5,000 * {{flagcountry|Japan}}: 1,415 * {{flagcountry|South Korea}}: 1,080 * {{flagcountry|Taiwan}}: 430 * {{flagcountry|Thailand}}: 420 * {{flagcountry|Malaysia}}: 327 * {{flag|ຟິລິບປິນ}}: 300 * {{flagcountry|Indonesia}}: 249 * {{flagcountry|Hong Kong}}: 147 * {{flagcountry|United Arab Emirates}}: 169 * {{flagcountry|Singapore}}: 139 * {{flagcountry|India}}: 108 * [[File:Flag of Kuwait.svg |20px]] [[ປະເທດຄູເວດ|ຄູເວດ]]: 136 * {{flagcountry|Saudi Arabia}}: 145 * [[File:Flag of Lebanon.svg |20px]] [[ປະເທດເລບານອນ|ເລບານອນ]]: 37 * {{flagcountry|Vietnam}}: 35 * {{flagcountry|Bahrain}}: 26 * {{flagcountry|Qatar}}: 32 * [[File:Flag of Jordan.svg |20px]] [[ປະເທດຈໍແດນ|ຈໍແດນ]]: 23 * [[File:Flag of Cyprus.svg |20px]] [[ປະເທດໄຊປຣັດ|ໄຊປຣັດ]]: 11 * [[File:Flag of Kazakhstan.svg |20px]] [[ປະເທດຄາຊັກສະຖານ|ຄາຊັກສະຖານ]]: 15 * [[File:Flag of Oman.svg |20px]] [[ປະເທດໂອມານ]]: 13 * {{flag|ອາແຊກບາຍຊັງ}}: 4 * {{flagcountry|Cambodia}}: 10 * {{flagcountry|Brunei}}: 4 * {{flagcountry|Laos}}: 8 | style = "width:15%; vertical-align:top; text-align:left;"| ;ທະວີບເອີຣົບ * {{flagcountry|United Kingdom}}: 971 * {{flag|ຕວັກກີ}}: 415 * {{flagcountry|Germany}}: 158 * {{flagcountry|Spain}}: 125 * {{flagcountry|France}}: 152 * {{flagcountry|Switzerland}}: 64 * {{flagcountry|Netherlands}}: 71 * {{flag|ໂປແລນດ໌}}: 63 * {{flag|ໄອຣ໌ແລນດ໌}}: 78 * [[File:Flag of Greece.svg|20px]] [[ປະເທດກະແລັດ|ກຣີກ]]: 27 * [[File:Flag of Romania.svg|20px]] [[ປະເທດໂຣມາເນຍ|ໂຣມາເນຍ]]: 37 * {{flag|ໂອຕະລີດ}}: 19 * [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] [[ປະເທດແບນຊິກ|ແບນຊິກ]]: 21 * [[File:Flag of the Czech Republic.svg|20px]] [[ສາທາລະນະລັດເຊັກ]]: 33 * {{flagcountry|Denmark}}: 21 * {{flagcountry|Sweden}}: 15 * {{flagcountry|Norway}}: 23 * [[File:Flag of Hungary.svg|20px]] [[ປະເທດຮົງກາລີ|ຮັງກາຣີ]]: 19 * {{flag|ປອກຕຸຍການ}}: 15 * {{flagcountry|Finland}}: 9 * [[File:Flag of Bulgaria.svg|20px]] [[ປະເທດບູນກາລີ|ບຸນກາຣີ]]: 6 * [[File:Flag of Slovakia.svg|20px]] [[ປະເທດສະໂລວາກີ|ສະໂລວາເກຍ]]: 4 * [[File:Flag of Luxembourg.svg|20px]] [[ປະເທດລັກເຊມເບິຣ໌ກ|ລັກເຊມເບີກ]]: 3 * {{flagcountry|ໂມນາໂກ}}: 2 * [[File:Flag of Andorra.svg|20px]] [[ປະເທດອັງໂດລາ|ອັນດໍຣາ]]: 1 |} ໃນປີ ຄ.ສ. 2008 ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ຂະຫຍາຍສາຂາເພີ່ມໃນອາເຈນຕິນາ, ແບນຊິກ, ບຣາຊິລ, ບຸນກາຣີ, ສາທາລະນະລັດເຊັກ ແລະ ປອກຕຸຍການ<ref name=tele40>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/retailandconsumer/8505866/Forty-years-young-A-history-of-Starbucks.html|title=Forty years young: A history of Starbucks|publisher=The Daily Telegraph|date=May 11, 2011|accessdate=November 13, 2012|location=London}}</ref> ມັນຍັງຂະຫຍາຍສາຂາໄປຍັງສະແກນນີເນເວຍໃນປະເທດໂປແລນ ໃນເດືອນເມສາ ຄ.ສ. 2009 ອີກທັງຂະຫຍາຍສາຂາໃນ[[ຍູເທຣກຕ໌]] ປະເທດເນເທີແລນ ແລະ [[ສະໜາມບິນ ສະຕັອກໂຮມ ອາລັນດາ]] ທີ່ປະເທດສະວີເດັນ ໃນເດືອນຕຸລາປີດຽວກັນ<ref>{{cite web|url=http://www.cisionwire.se/starbucks-coffee-company/starbucks-vaxer-och-oppnar-i-sverige---forsta-starbucks-i-sverige-oppnar-pa-stockholm-arlanda-airport-i-borjan-av-2010-|title=Starbucks Coffee Company – press release (in Swedish)|publisher=Cision Wire|accessdate=October 21, 2009|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://archive.is/20120723073922/http://www.cisionwire.se/starbucks-coffee-company/starbucks-vaxer-och-oppnar-i-sverige---forsta-starbucks-i-sverige-oppnar-pa-stockholm-arlanda-airport-i-borjan-av-2010-|url-status=dead}}</ref> ໃນປີ 2010 ໄດ້ຂະຫຍາຍສາຂາໄປຍັງຕະຫຼາດໃໝ່ ເຊິ່ງ​ໃນ​ເດືອນ​ພຶດ​ສະ​ພາ​ ໂຮງແຮມເຊາເທຼີນຊັນ ໃນປະເທດອາຟຣິກາໃຕ້ໄດ້ປະກາດວ່າພວກເຂົາໄດ້ເຊັນສັນຍາກັບສະຕາບັກຊ໌ໃນການເປີດຮ້ານຂາຍກາເຟໃນໂຮງແຮມເຊາເທຼີນຊັນ ແລະ ໂຮງແຮມສົງກາສັນ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ສະຕາບັກຊ໌ສາມາດເປີດຮ້ານໄດ້ທັນໃນການແຂ່ງຂັນ[[ຟຸດບອນໂລກ 2010]] ທີ່ປະເທດອາຟຣິກາໃຕ້<ref>{{cite web|url=http://www.timeslive.co.za/business/article480586.ece/Cuppa-Starbucks-for-the-Cup|title=Cuppa Starbucks for the Cup|publisher=Times Live|accessdate=May 31, 2010|archive-date=2010-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100604041332/http://www.timeslive.co.za/business/article480586.ece/Cuppa-Starbucks-for-the-Cup|url-status=dead}}</ref> ຕໍ່ມາໃນເດືອນມິຖຸນາ ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ເປີດຮ້ານທຳອິດໃນ[[ບູດາເປສ]] ປະເທດຮັງກາຣີ ແລະ ໃນເດືອນພະຈິກ ໄດ້ເປີດສາຂາໃນອາເມລິກາກາວ ຕັ້ງຢູ່ໃນ[[ຊານ ຊາວາດໍ]] ເມືອງຫຼວງຂອງປະເທດເອລຊາວາດໍ <ref>{{cite web|url=http://news.starbucks.com/news/starbucks+celebrates+first+store+opening+in+el+salvador.htm |title=Starbucks Newsroom: Starbucks Celebrates First Store Opening in El Salvador |publisher=News.starbucks.com |accessdate=July 7, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101209203538/http://news.starbucks.com/news/starbucks+celebrates+first+store+opening+in+el+salvador.htm |archivedate=December 9, 2010 }}</ref> ຕໍ່ມາໃນເດືອນທັນວາ ປີ 2010 ສະຕາບັກຊ໌ໄດ້ເປີດຕົວສາຂາທຳອິດ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງທະເລ ໃນຄວາມຮ່ວມ​ມື​ກັບ​[[ຣໍຢອລຄາຣິບບຽນອິນເຕີເນຊັນແນລ]] ເຊິ່ງໄດ້ເປີດຮ້ານຢູ່ເທິງເຮືອ[[ເອັມເອສ ອັລລົວອັອຟເດິຊີຣີສ໌]] ເຊິ່ງເປັນເຮືອກຳປັ່ນລຳທີສອງຂອງບໍລິສັດ ແລະ​ ເຮືອກຳ​ປັ່ນ​ໃຫຍ່​ອັນ​ດັບ​ສອງ​ໃນ​ໂລກ<ref>{{cite news|author=Puget Sound Business Journal by Eric Engleman |url=http://www.bizjournals.com/seattle/news/2010/10/27/first-starbucks-at-sea-to-debut.html |title=First ‘Starbucks at Sea’ to debut - Puget Sound Business Journal |publisher=Bizjournals.com |date=October 27, 2010 |accessdate=November 17, 2012}}</ref> == ສະຕາບັກຊ໌ສາຂາໃນປະເທດລາວ == ການກ້າວເຂົ້າມາປະເທດລາວຂອງ '''ສະຕາບັກຊ໌''' ເປັນການຢືນຢັນຄວາມມຸ່ງໝັ້ນໄລຍະຍາວຂອງບໍລິສັດ ສຳລັບການເຕີບໂຕຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ໃນທົ່ວພາກພື້ນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ຫຼ້າສຸດວັນທີ 3 ເດືອນພະຈິກ 2022, ເພື່ອເປັນສ່ວນໜື່ງໃນການຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ຂອງ ສະຕາບັກຊ໌ ໃນທົ່ວພາກພື້ນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້, ບໍລິສັດ Coffee Concepts ຈຳກັດ, ເຊິ່ງເປັນບໍລິສັດໃນເຄືອຂອງ ບໍລິສັດ Maxim’s Caterers ຈຳກັດ, ໄດ້ເປີດຕົວຮ້ານສາຂາທຳອິດ ໃນປະເທດລາວຢ່າງເປັນທາງການ, ເຊິ່ງປະເທດລາວເປັນປະເທດທີ 15 ໃນຂົງເຂດອາຊີ-ປາຊີຟິກ ແລະ ເປັນປະເທດທີ 84 ສຳລັບ ສະຕາບັກຊ໌ ໃນທົ່ວໂລກ, ໂດຍຮ້ານດັ່ງກ່າວແມ່ນຕັ້ງຢູ່ທີ່ [[ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ]]. ການເຂົ້າມາປະເທດລາວຂອງ ສະຕາບັກຊ໌ ຖືເປັນການຢືນຢັນຄວາມມຸ່ງໝັ້ນໄລຍະຍາວຂອງ ສະຕາບັກຊ໌ ໃນການຂະຫຍາຍໂຕຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ໃນທົ່ວທະວີບອາຊີ ກັບຮ້ານກາເຟທີ່ມີຫຼາຍກວ່າ 12,000 ສາຂາໃນທົ່ວພາກພື້ນ ທ່ານນາງ Emmy Kan, ຮອງປະທານອາວຸໂສ ແລະ ປະທານບໍລິຫານ ສະຕາບັກຊ໌ ອາຊີປາຊີຟິກ ກ່າວວ່າ: “ພວກເຮົາຮູ້ສຶກຕື່ນເຕັ້ນຫຼາຍທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ເປົ້າໝາຍທີ່ວາງໄວ້ສູງ ຕໍ່ກັບການເປີດຮ້ານສາຂາທຳອິດໃນປະເທດລາວນັ້ນ ປະສົບຜົນສຳເລັດ.” ນອກຈາກນີ້, ທ່ານຍັງໄດ້ກ່າວຕື່ມອີກວ່າ: “ການທີ່ໄດ້ດຳເນີນກິດຈະການ ໃນພາກພື້ນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ຕະຫຼອດໄລຍະກວ່າ 25 ປີ ຜ່ານມານີ້, ພວກເຮົາຮູ້ສຶກເປັນກຽດທີ່ຈະໄດ້ຕ້ອນຮັບ ພະນັກງານໃໝ່ຫຼ້າສຸດຂອງເຮົາໃນປະເທດລາວ ເພື່ອຮ່ວມສ້າງ ປະສົບການສະຕາບັກຊ໌ ທີ່ຫາທີ່ປຽບບໍ່ໄດ້ ໃຫ້ກັບລູກຄ້າໃນທ້ອງຖິ່ນ ຜ່ານການອອກແບບຮ້ານທີ່ເປັນເອກະລັກ, ເຄື່ອງດື່ມທີ່ຊົງດ້ວຍມື, ປະສົບການກາເຟທີ່ຮອບດ້ານ, ຕະຫຼອດເຖິງບັນຍາກາດທີ່ອົບອຸ່ນ.” ຮ້ານ ສະຕາບັກຊ໌ ໃນປະເທດລາວຈະຖືກບໍລິຫານໂດຍ ບໍລິສັດ Coffee Concepts ຈຳກັດ, ເຊິ່ງເປັນຫຸ້ນສ່ວນທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ ແລະ ເປັນບໍລິສັດໃນເຄືອຂອງ Maxim’s Caterers ຈຳກັດ. ຜ່ານ ບໍລິສັດ Coffee Concepts ຈຳກັດ, ແບຣນ ສະຕາບັກຊ໌ ໄດ້ດຳເນີນກິດຈະການຫຼາຍກວ່າ 900 ສາຂາ ໃນ [[ຮົງກົງ]] ແລະ [[ມາເກົາ]], [[ຫວຽດນາມ]], [[ກຳປູເຈຍ]], [[ປະເທດສິງກະໂປ|ສິງກະໂປ]] ແລະ [[ປະເທດໄທ]]. ທ່ານ Michael Wu, ປະທານກຳມະການ ແລະ ກຳມະການຜູ້ຈັດການກຸ່ມບໍລິສັດ Maxim ຮົງກົງ, ໄດ້ກ່າວວ່າ: “ເພື່ອເປັນການສະເຫຼີມສະຫຼອງຮ້ານສາຂາທຳອິດໃນປະເທດລາວ, ພວກເຮົາໃຫ້ຄຳໝັ້ນສັນຍາວ່າ ຈະສົ່ງມອບປະສົບການທີ່ດີທີ່ສຸດໃຫ້ກັບບັນດາພະນັກງານໃໝ່ ລວມເຖິງລູກຄ້າ ໃນປະເທດລາວ.” ນອກຈາກນີ້, ທ່ານຍັງໄດ້ກ່າວຕື່ມວ່າ: “ພວກເຮົາຍັງຫວັງວ່າຈະສາມາດສ້າງໂອກາດທີ່ມີຄຸນຄ່າ ໃຫ້ກັບບັນດາພະນັກງານ ແລະ ສົ່ງເສີມເຊື່ອມຕໍ່ສາຍສຳພັນລະຫວ່າງພະນັກງານ ແລະ ລູກຄ້າ ໃນຂະນະທີ່ພວກເຮົາສືບຕໍ່ເຕີບໂຕໃນປະເທດລາວ.” ດ້ວຍປະຫວັດສາດອັນຍາວນານໃນການຜະລິດກາເຟທີ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນດີ, ປະເທດລາວເປັນປະເທດໜຶ່ງທີ່ມີວັດທະນະທຳກາເຟທີ່ຄຶກຄື້ນ. ຮ້ານແຫ່ງໃໝ່ນີ້ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນວັດທະນະທຳກາເຟທີ່ຄຶກຄື້ນດ້ວຍການມອບປະສົບການຮ້ານກາເຟທີ່ອົບອຸ່ນ ແລະ ຄຸ້ນເຄີຍ ຄຽງຄູ່ໄປກັບເຄື່ອງດື່ມທີ່ມີເອກະລັກສະເພາະຂອງ ສະຕາບັກຊ໌. ດ້ວຍແຮງບັນດານໃຈຈາກລວດລາຍທີ່ເປັນຊັ້ນ ແລະ ຄວາມສົມດຸນຂອງສະຖາປັດຕະຍະກຳລາວ, ຮ້ານແຫ່ງນີ້ໄດ້ຖືກອອກແບບມາເພື່ອນຳເອົາປະສົບການກາເຟ ແລະ ມໍລະດົກຂອງແບຣນພວກເຮົາໃຫ້ປະກົດຜົນເປັນຈິງ. ລວດລາຍຂອງບ່ອນເປີດປະຕູທີ່ເຮັດດ້ວຍມື ຖືກອອກແບບມາເພື່ອຕ້ອນຮັບລູກຄ້າ ດ້ວຍສຳຜັດທີ່ແທ້ຈິງຕັ້ງແຕ່ຊ່ວງເວລາທຳອິດທີ່ກ້າວເຂົ້າມາໃນຮ້ານ. ເພດານທັງໝົດແມ່ນເຮັດດ້ວຍກະເບື້ອງໄມ້ທີ່ມີລັກສະນະຄືກັບນາງເງືອກ ເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າກັບສັນຍາລັກຂອງແບຣນ ແລະ ສະຖາປັດຕະຍະກຳຂອງເຄຫາສະຖານບູຮານໃນປະເທດລາວ. ເພດານຖືກປະດັບດ້ວຍຫັດຖະກຳໄມ້ແບບບູຮານ ທີ່ໄດ້ຮັບແຮງບັນດານໃຈມາຈາກຕົ້ນກາເຟ ແລະ ທິວທັດທຳມະຊາດໃນປະເທດ, ສ້າງເປັນ Third Place ຫຼື ສະຖານທີ່ທີສາມ ເຊິ່ງເປັນອີກສະຖານທີ່ໜຶ່ງທີ່ໃຫ້ຄວາມອົບອຸ່ນໜ້າຢູ່ ແລະ ບັນຍາກາດທີ່ຄຸ້ນເຄີຍສຳລັບລູກຄ້າ. ຮ້ານແຫ່ງນີ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນຈາກແນວທາງຂອງ ສະຕາບັກຊ໌ ເພື່ອສົ່ງມອບ ປະສົບການສະຕາບັກຊ໌ ໃຫ້ກັບພະນັກງານ ແລະ ລູກຄ້າດ້ວຍວິທີທີ່ຕິດພັນກັບທ້ອງຖິ່ນ, ພ້ອມເຊີດຊູມໍລະດົກ ແລະ ຄວາມສວຍສົດງົດງາມຂອງສິລະປະພື້ນເມືອງລາວເຮົາ. ດ້ວຍການຮ່ວມມືກັບສິລະປິນໃນທ້ອງຖິ່ນ, ຈຶ່ງເກີດມີພາບວາດທີ່ແຕ້ມດ້ວຍມືຂອງນາງເງືອກທີ່ກຳລັງຖືພວງກາເຟພ້ອມແນມໄປຂ້າງໜ້າຢ່າງກ້າຫານ. ບາກາເຟ ຕັ້ງຢູ່ບໍລິເວນໃຈກາງຂອງຮ້ານ, ເນື່ອງຈາກການເຊື່ອມຕໍ່ສາຍສຳພັນກັບລູກຄ້າຖືເປັນຫົວໃຈຫຼັກ ຂອງປະສົບການດັ່ງກ່າວ. ປະຈຸບັນ ສະຕາບັກຊ໌ ດຳເນີນກິດຈະການຢູ່ຫຼາຍກວ່າ 10,000 ສາຂາ, 6 ສາຂາ ໃນປະເທດລາວ ແລະ ມີພະນັກງານຜູ້ທີ່ພູມໃຈ ສວມໃສ່ຜ້າກັນເປື້ອນສີຂຽວ ຢູ່ຫຼາຍກວ່າ 149,000 ຄົນ ໃນຂົງເຂດອາຊີ, ລວມທັງ [[ປະເທດຈີນ]] ແລະ [[ຍີ່ປຸ່ນ]]. ==ການໂຄສະນາ== ===ໂລໂກ້=== {{multiple image |direction=vertical |width=125 |image1= |caption1=1971–1987 |image2= |caption2=1992–2011 |image3= |caption3=2011–ປັດຈຸບັນ }} ໃນປີ 2006 ວາເລີຣີ ໂອເນລ ໄດ້ໂຄສະນາຜ້າຜູ້ຍິງຂອງສະຕາບັກຊ໌ເວົ້າວ່າໂລໂກ້ຂອງບໍລິສັດແມ່ນຮູບນາງເງືອກທີ່ມີສອງຫາງ ຫຼື [[ໄຊເຣນ]] (siren) ທີ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກໃນ[[ຕຳນານເກຣັກ]]<ref name="pi-logo">{{cite news |title=The Insider: Principal roasts Starbucks over steamy retro logo |work=[[Seattle Post-Intelligencer]] |date=September 11, 2006 |url=http://www.seattlepi.com/business/284533_theinsider11.html |accessdate=May 23, 2007}}</ref> ໂລໂກ້ໄດ້ມີການປ່ຽນແປງເລື້ອຍໆມາ ໃນເວີຊັນທຳອິດນັ້ນ<ref name="pouryourheart">{{cite book |last=Schultz |first=Howard |author2=Dori Jones Yang |title=Pour Your Heart Into It: How Starbucks Built a Company One Cup at a Time |url=https://archive.org/details/pouryourheartint0000howa_e5s2 |year=1997 |publisher=Hyperion |location=New York |isbn=0-7868-6315-3 }}</ref> ໄຊເຣນມີລັກສະນະເປືອຍອົກ ແລະ ເຫັນຫາງທັງສອງໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ<ref name=Pren253>Pendergrast, p. 253</ref> ຮູບນັ້ນມີລັກສະນະຫຍາບ ແລະ ຄ້າຍກັບເມລູຊີນ [[melusine|(melusine]])<ref>{{cite journal|last=Rippin|first=Ann|year=2007|title=Space, place and the colonies: re-reading the Starbucks' story|journal=Critical perspectives on international business|publisher=Emerald Group Publishing|volume=3|issue=2|pages=136–149|issn=1742-2043|url=http://www.emeraldinsight.com/Insight/ViewContentServlet?Filename=Published%2FEmeraldFullTextArticle%2FArticles%2F2900030202.html|doi=10.1108/17422040710744944|access-date=2018-04-17|archive-date=2009-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090811052746/http://www.emeraldinsight.com/Insight/ViewContentServlet?Filename=Published%2FEmeraldFullTextArticle%2FArticles%2F2900030202.html|url-status=dead}}</ref> ບໍລິສັດກ່າວວ່າຮູບນີ້ນຳມາຈາກ[[ຮູບພິມແກະດ້ວຍໄມ້]]ຂອງ[[ຊາວໂນສ]] ເຖິງແມ່ນວ່ານັກວິຊາການຈະໂຕ້ຖຽງວ່າເອົາມາຈາກ ແມ່ພິມໄມ້ຂອງ [[Juan Eduardo Cirlot|J.E. Cirlot]] ໃນໜັງສື ''Dictionary of Symbols'' ໃນສັດຕະວັດທີ 15<ref>Carl Pyrdum, [http://www.gotmedieval.com/2010/08/the-other-starbucks-mermaid-cover-up.html "The Other Starbucks Mermaid Cover-Up"], Got Medieval, August 31, 2010 (accessed March 1, 2015)</ref><ref>Christopher Shea, "Medieval Scholar Hot on Trail of Starbucks Logo Cover-Up", ''Wall Street Journal'' Ideas Market January 31, 2011 (accessed March 1, 2015)</ref> ໃນເວີຊັນທີສອງທີໃຊ້ໃນຊ່ວງປີ 1987-1992 ໜ້າອົກຂອງນາງຖືກປິດດ້ວຍຜົມແຕ່[[ສະດື]]ຍັງສາມາດເບິ່ງເຫັນໄດ້<ref>Robert Klara, [http://www.adweek.com/news/advertising-branding/how-topless-mermaid-made-starbucks-cup-icon-160396 How a Topless Mermaid Made the Starbucks Cup an Icon], ''Ad Week,'' September 29, 2014, (accessed March 1, 2015)</ref> ຫາງປາບາງສ່ວນໄດ້ຖືກຕັດອອກ ແລະ ສີຫຼັກຖືກເປັນຈາກສີນໍ້າຕານມາເປັນສີຂຽວ ຄືກັບສີມະຫາວິທະຍາໄລຂອງຜູ້ກໍ່ຕັ້ງທັງສາມ [[ມະຫາວິທະຍາໄລ ຊານ ຟຣານຊິສໂກ]]<ref>{{cite web|last=Allison |first=Melissa |url=http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2004269831_bowker09.html |title=Starbucks co-founder talks about early days, launching Redhook and Seattle Weekly |publisher=Seattletimes.nwsource.com |accessdate=May 9, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Larimore |first=Rachael |url=http://www.slate.com/articles/business/when_big_businesses_were_small/2013/10/starbucks_business_strategy_how_ceo_howard_schultz_conquered_the_world.html |title=Starbucks business strategy: How CEO Howard Schultz conquered the world |publisher=Slate.com |date=October 24, 2013 |accessdate=May 9, 2014}}</ref> ໃນເວີຊັນທີສາມທີ່ໃຊ້ລະຫວ່າງປີ 1992 ເຖິງ 2011 ທັງສາຍສະດື ຫຼື ໜ້າອົກຂອງນາງບໍ່ສາມາດເຫັນໄດ້ເລີນ ມີພຽງແຕ່ຮ່ອງຮອຍຂອງຫາງປາເທົ່ານັ້ນ == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == {{commons category}} * [http://www.starbucks.com/ ສະຕາບັກຊ໌] * [https://www.facebook.com/starbuckslaos/ ສະຕາບັກຊ໌ ລາວ] [[ໝວດ:ບໍລິສັດຂ້າມຊາດ]] [[ໝວດ:ທຸລະກິດກາເຟ]] 67ppull2w25q8u653hsws8qb784jvya 0 17825 129721 96005 2026-08-06T19:48:20Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129721 wikitext text/x-wiki [[File:Adult area entrance in video rental shop.jpg|thumb|ຢູ່ທາງເຂົ້າຂອງຮ້ານເຊົ່າ ມັກຈະມີສັນຍານເຕືອນຄົນອາຍຸຕ່ຳກວ່າ 18 ປີບໍ່ໃຫ້ເຂົ້າໄປ]] '''ຮູບເງົາລາມົກ''' ຄື [[ຮູບເງົາ]] ດ້ວຍ​ເຈດ​ຕະ​ນາ​ທີ່​ຈະ​ກະ​ຕຸ້ນ[[ອາລົມທາງເພດ]]ໃຫ້ແກ່ຜູ້ຊົມ ເຊິ່ງມັກຈະສະແດງໃຫ້ເຫັນພາບໂປ້ເປືອຍກາຍ ຫຼື[[ການຮ່ວມເພດ]] ຊຶ່ງ​ສາ​ມາດ​ແບ່ງ​ອອກ​ກວ້າງໆໄດ້ສອງຢ່າງຄື [[ຊັອຟຄໍຣ໌]] ກ່າວເຖິງຮູບເງົາບໍ່ມີການຮ່ວມເພດ ແລະ[[ຮາດຄໍຣ໌]] ກ່າວເຖິງຮູບເງົາທີ່ມີການຮ່ວມເພດ ຊື່ຂອງຮູບເງົາລາມົກມີຫຼາກຫຼານເຊັ່ນໃນ[[ພາສາປາກ]]ເອີ້ນ '''ໜັງໂປ້''' ຫຼື ເອີ້ນ ຮູບເງົາເອວີ (AV - adult video) ຫຼື ຮູບເງົາຜູ້ໃຫຍ່ ຮູບເງົາລາມົກໃນຕອນຕົ້ນແມ່ນມັກຈະຢູ່ໃນຮູບແບບຂອງ[[ວິດີໂອ]]ທີ່ເປີດ​ໃຫ້​ເບິ່ງ​ຊົມກັນໃນ​ເຮ​​ືອນ​ ແລະ ພຽງແຕ່ຢູ່ໃນສະຖານທີ່ເຊັ່ນຮູບເງົາສາຍໂດຍສະເພາະ ແລະ ຕໍ່ມາໄດ້ປ່ຽນຮູບແບບເປັນ[[ດີວີດີ]]ແລະ[[ບລູເຣ]] ລວມເຖິງເຜີຍແຜ່ໃນ[[ອິນເຕີເນັດ]] ຮູບເງົາທີ່ມີການເຜີຍໃຫ້ເຫັນ[[ອະໄວຍະວະເພດ]]ຫຼື ສະແດງ [[ການຮ່ວມເພດ]]ນັ້ນ ແມ້ວ່າຈະ{{cn-span|ຜິດກົດໝາຍໃນປະເທດລາວ}} ແລະ{{cn-span|ຍັງບໍ່ໄດ້ເປັນທີ່ຍອມຮັບໃນສັງຄົມ}} ​ແຕ່​ກໍ​ຍັງ​ມີ​ການ​ຜະລິດ ​ແລະ ​ແຈກ​ຢາຍ ຫຼື ຈຳໜ່າຍ​ຢ່າງ​ຜິດ​ກົດໝາຍຢູ່ == ບັນ​ຫາ​ສຸ​ຂະ​ພາບ == ການຮ່ວມເພດໃນໜັງໂປ້ມັກເຮັດໂດຍບໍ່ມີການໃຊ້[[ຖົງຢາງອະນາໄມ]]ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ນັກສະແດງມີຄວາມສ່ຽງຕິດ[[ພະຍາດຕິດຕໍ່ທາງເພດສໍາພັນ]] ໃນປີ 1986 ແລະ ການລະບາດຂອງເຊື້ອ[[ເຮສໄອວີ]] ເປັນເຫດ​ໃຫ້​ນັກ​ສະ​ແດງ​ຊາຍ ​ແລະ ຍິງ​ເສຍ​ຊີວິດ​ຫຼາຍ​ຄົນດ້ວຍ[[ເອດ|ໂລກເອດ]] ເຫດການນີ້ນໍາໄປສູ່ການສ້າງຕັ້ງກອງທຶນສຸຂະພາບອຸດສາຫະກໍາຮູບເງົາສໍາລັບຜູ້ໃຫຍ່ (Adult Industry Medical Health Care Foundation ຫຼື AIM) ໃນ 1998 ເຊິ່ງຊ່ວຍສ້າງຕັ້ງລະບົບການເຝົ້າສັງເກດໃນອຸດສາຫະກໍາໜັງໂປ້ຂອງສະຫະລັດ ໂດຍບັງຄັບໃຫ້ນັກສະແດງຕ້ອງກວດເຮສໄອວີ ທຸກໆ 30 ມື້<ref>{{cite book |last1=Basten |first1=Fred |last2=Holmes |first2=Laurie |last3=Holmes |first3=John C. |title=Porn King: The John Holmes Story|url=https://archive.org/details/pornkingautobiog0000holm |year=1998|publisher=John Holmes Inc|isbn=1-880047-69-1}}</ref> ຈົນເຖິງ ປີ 2013 ການຕິດເຊື້ອເຮສໄອວີໃນບັນດານັກສະແດງຈາກອຸດສາຫະກໍາໜັງໂປ້ຂອງສະຫະລັດແມ່ນບໍ່ຄ່ອຍມີ ແລະ ໃນສາມທົດສະວັດ ມີການລະບາດເກີດຂຶ້ນພຽງບໍ່ຈັກຄັ້ງ AIM ປິດຕົວລົງໃນເດືອນ ພຶດສະພາ ປີ 2011 ແລະຍື່ນຟ້ອງລົ້ມລະລາຍໃນຄະດີກ່ຽວກັບການຮົ່ວໄຫລຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບຄົນເຈັບທີ່ຄວນຈະເປັນຄວາມລັບ ລວມທັງຊື່ ແລະຜົນຂອງການກວດພະຍາດຕິດຕໍ່ທາງເພດສຳພັນ<ref name="romero">{{cite web|url=http://blogs.laweekly.com/informer/2011/05/porn_clinic_closed_aim_testing.php|title=Porn Clinic AIM Closes For Good: Valley-Based Industry Scrambles to Find New STD Testing System|last=Dennis Romero|date=May 3, 2011|work=[[LA Weekly]]|accessdate=May 3, 2011}}</ref><ref name=HuffCondom>{{cite web|last=Williams|first=Mitchell|title=How a Straight Adult Performer Convinced Me That Condoms Are Useless in Porn|url=http://www.huffingtonpost.com/mitchell-williams/how-a-straight-adult-performer-convinced-me-that-condoms-are-useless-in-porn_b_2165066.html|publisher=Huffington Press|accessdate=18 February 2014}}</ref> == ເບິ່ງເພີ່ມເຕີມ == * [[ຮູບເງົາລາມົກເກ]] * [[ລາຍຊື່ນັກສະແດງຮູບເງົາລາມົກເກ]] * [[ເທບການມີເພດສຳພັນຂອງຄົນດັງ]] * [[ໜັງສືລາມົກ]] == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} b0y5rdtdfsnjfstzs1gl3qqv9k7y95p 0 18963 129720 106326 2026-08-06T19:48:01Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129720 wikitext text/x-wiki {{infobox former country | conventional_long_name = ຈັກກະວັດເຢຍລະມັນ<br />{{small|{{lang|de|Deutsches Reich}}<br />ໄຣຊ໌ເຢຍລະມັນ}} | era = [[ຈັກກະວັດນິຍົມສະໄໝໃໝ່]] • [[ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີໜຶ່ງ]] | government_type = [[ຈັກກະວັດ]] | year_start = 1871 | event_start = [[ການຮວມຊາດເຢຍລະມັນ|ການຮວມຊາດ]] | date_start = 18 ມັງກອນ | event2 = [[ລັດຖະທຳມະນູນຈັກກະວັດເຢຍລະມັນ|ລັດຖະທຳມະນູນ]] | date_event2 = 16 ເມສາ 1871 | event3 = [[ການປະຊຸມເບີລິນ]] | date_event3 = {{nowrap|15 ພະຈິກ 1884}} | event4 = [[ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີໜຶ່ງ]] | date_event4 = 28 ກໍລະກົດ 1914 | event5 = [[ການປະຕິວັດເຢຍລະມັນ ຄ.ສ. 1918-1919|ການປະຕິວັດເຢຍລະມັນ]] | date_event5 = 3 ພະຈິກ 1918 | event_end = {{nowrap|[[ການສະລະຣາຊະສົມບັດຂອງຈັກກະພັດວິລເຮັລ໌ມທີ່ 2 ແຫ່ງເຢຍລະມັນ|ການສະລະຣາຊະສົມບັດຂອງວິລເຮັລ໌ມທີ່ 2]]<ref>[[s:Statement of Abdication|Statement of Abdication of Wilhelm II]]</ref>}} | date_end = 9 ພະຈິກ | year_end = 1918 | p1 = ສະມາພັນທະລັດເຢຍລະມັນເໜືອ | flag_p1 = Flag of Germany (1867–1918).svg | p2 = ລາຊະອານາຈັກບາວາເຣຍ{{!}}ບາວາເຣຍ | flag_p2 = Flag of Bavaria (striped).svg | p3 = ລາຊະອານາຈັກເວືຣ໌ທເທິມແບຣ໌ກ{{!}}ເວືຣ໌ທເທິມແບຣ໌ກ | flag_p3 = Flagge Königreich Württemberg.svg | p4 = ແກຣນດັດຊີບາເດີນ{{!}}ບາເດີນ | flag_p4 = Flagge Großherzogtum Baden (1871-1891).svg | p5 = ແກຣນດັດຊີເຮັສເຊິນ{{!}}ເຮັສເຊິນ | flag_p5 = Flagge Großherzogtum Hessen ohne Wappen.svg | p6 = ຈັກກະວັດຝຣັ່ງທີສອງ{{!}}ຈັກກະວັດຝຣັ່ງ | flag_p6 = Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg | s1 = ສາທາລະນະລັດໄວມາຣ໌ | flag_s1 = Flag of Germany (3-2).svg | s2 = ສາທາລະນະລັດໂປແລນດ໌ທີສອງ{{!}}ໂປແລນດ໌ | flag_s2 = Flag of Poland (1919–1928).svg | s3 = ດິນແດນລຸ່ມນ້ຳຊາຣ໌{{!}}{{nowrap|ດິນແດນຊາຣ໌}} | flag_s3 = Flag of Saar 1920-1935.svg | s4 = ເສລີນະຄອນດັນທ໌ຊິກ{{!}}ດັນທ໌ຊິກ | flag_s4 = Flag of the Free City of Danzig.svg | s5 = ສາທາລະນະລັດຝຣັ່ງທີສາມ{{!}}ສາທາລະນະລັດຝຣັ່ງ | flag_s5 = Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg | s6 = ປະເທດລິດຕັວນີ{{!}}ລິດຕັວນີ | flag_s6 = Flag of Lithuania.svg | s7 = ສາທາລະນະລັດເຊໂກສະໂລວາເກຍທີໜື່ງ{{!}}ເຊໂກສະໂລວາເກຍ | flag_s7 = Flag of Czechoslovakia.png | image_flag = Flag of Germany (1867–1918).svg | flag_type = [[ທຸງຊາດເຢຍລະມັນ|ທຸງຊາດ]]<br /> | image_coat = Wappen Deutsches Reich - Reichsadler 1889.svg | coat_size = 120px | symbol_type = [[ເຄື່ອງໝາຍຊາດຂອງເຢຍລະມັນ|ເຄື່ອງໝາຍຊາດ]]<ref>Seyler, Gustav A.:Die Wappen der deutschen Landesfürsten. Reprograf. Nachdr. von Siebmacher's Wappenbuch 1. Bd., 1. Abt. 2. – 5. Teil (Nürnberg 1909 – 1929)</ref> | image_map = German Empire 1914.svg | image_map_caption = ດິນແດນເຢຍລະມັນກ່ອນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີໜື່ງ (ຄ.ສ. 1914) | national_motto = ''{{lang|de|[[ກອດທ໌ມິດອຸນສ໌]]}}'' ([[ພາສາເຢຍລະມັນ|ເຢຢລະມັນ]])<ref>Preble, George Henry, ''History of the Flag of the United States of America: With a Chronicle of the Symbols, Standards, Banners, and Flags of Ancient and Modern Nations'', 2nd ed, p. 102; A. Williams and co, 1880</ref><br />''{{lang|la|Nobiscum Deus}}'' ([[ພາສາລາແຕັງ|ລາແຕັງ]])<br />("ພະເຈົ້າສະຖິດກັບເຮາ") | national_anthem = ''[[ໄຮລ໌ເດຍອິມຊີເກີຣ໌ຄຣັນທຊ໌]]''<ref>{{Cite book|last1=Fischer|first1=Michael|first2=Christian|last2=Senkel|editor=Klaus Tanner|title=Reichsgründung 1871: Ereignis, Beschreibung, Inszenierung|publisher=Bachmann Verlag|location=Münster|year=2010}}</ref><br />("ຂອພະຈັກກະພັດຜູ້ຊົງໄຊຈົງຊົງພະຈະເລິນ")<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Heil dir im Siegerkranz (Historische Aufnahme Oktober 1901).oga]]</div> | capital = [[ເບີລິນ]] | title_leader = [[ຈັກກະພັດເຢຍລະມັນ|ຈັກກະພັດ]] | leader1 = [[ຈັກກະພັດວິລເຮັລ໌ມທີ 1 ແຫ່ງເຢຍລະມັນ|ວິລເຮັລ໌ມທີ 1]] | year_leader1 = 1871–1888 | leader2 = [[ຈັກກະພັດຟຣີດຣິຊທີ 3 ແຫ່ງເຢຍລະມັນ|ຟຣີດຣິຊທີ 3]] | year_leader2 = 1888 | leader3 = [[ຈັກກະພັດວິລເຮັລ໌ມທີ 2 ແຫ່ງເຢຍລະມັນ|ວິລເຮັລ໌ມທີ 2]] | year_leader3 = 1888–1918 | title_deputy = ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ | deputy1 = [[ອອດໂທ ຟອນ ບິສມາຣ໌ກ]] <small>(ຄົນແຮກ)</small> | year_deputy1 = 1871–1890 | deputy2 = [[ເຈົ້າຊາຍມັກຊີມີລີອານແຫ່ງບາເດີນ]] <small>(ຄົນທ້າຍ)</small> | year_deputy2 = 1918 | legislature = [[ໄຣຊສ໌ທາກ (ຈັກກະວັດເຢຍລະມັນ)|ໄຣຊສ໌ທາກ]] }} '''ຈັກກະວັດເຢຍລະມັນ''' ({{Lang-de|Deutsches Kaiserreich}}){{refn|group=ໝາຍເຫດ|IPA: [ˌdɔʏtʃəs ˈkaɪzɐʁaɪç], {{lang|de|[[ໄຣຊ໌ເຢຍລະມັນ|Deutsches Reich]]}}}}<ref name="constitution">{{cite web |url=http://de.wikisource.org/wiki/Verfassung_des_Deutschen_Reiches_(1871) |title=German constitution of 1871 |language=de |publisher=German [[Wikisource]] |date=16 March 2011 |access-date=2 April 2011}}</ref><ref name="tuttle">[[Herbert Tuttle]] wrote in September 1881 that the term "Reich" does not literally connote an empire as has been commonly assumed by English-speaking people. The term {{lang|de|Kaiserreich}} literally denotes an empire – particularly a hereditary empire led by an emperor, although {{lang|de|Reich}} has been used in German to denote the Roman Empire because it had a weak hereditary tradition. In the case of the German Empire, the official name was {{lang|de|Deutsches Reich}}, which is properly translated as "German Empire" because the official position of head of state in the constitution of the German Empire was officially a "[[presidency]]" of a [[confederation]] of German states led by the [[King of Prussia]] who would assume "the title of German Emperor" as referring to the German people, but was not emperor of Germany as in an emperor of a state. – "[http://ebooks.library.cornell.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=harp;cc=harp;rgn=full%20text;idno=harp0063-4;didno=harp0063-4;view=image;seq=0601;node=harp0063-4%3A14 The German Empire]." ''Harper's New Monthly Magazine''. vol. 63, issue 376, pp. 591–603; here p. 593.{{POV statement|date=December 2012}}</ref><ref>World Book, Inc. ''The World Book dictionary, Volume 1''. World Book, Inc., 2003. p. 572. States that Deutsches Reich translates as "German Realm" and was a former official name of Germany.</ref><ref>Joseph Whitaker. ''Whitaker's almanack, 1991''. J Whitaker & Sons, 1990. Pp. 765. Refers to the term ''{{lang|de|Deutsches Reich}}'' being translated into English as "German Realm", up to and including the Weimar period.</ref> ບາງຄັ້ງເອີ້ນວ່າ '''ເຢຍລະມັນອິມພີຣຽລ''',<ref>See, for example, Roger Chickering, ''Imperial Germany and the Great War, 1914–1918''. 3rd ed. Cambridge: Cambridge University Press, 2014; Cornelius Torp and Sven Oliver Müller, eds., ''Imperial Germany Revisited: Continuing Debates & New Perspectives''. Oxford: Berghahn, 2011; James Retallack, ed., ''Imperial Germany 1871–1918''. Oxford: Oxford University Press, 2008; Isabel V. Hull, ''Absolute Destruction: Military Culture and the Practices of War in Imperial Germany''. Ithaca: Cornell University Press, 2005.</ref> '''ໄຣຊ໌ທີ່ສອງ'''{{refn|group=ໝາຍເຫດ|{{lang-de|Zweites Reich}}}}<ref>{{cite web |website=Britannica |url=https://www.britannica.com/place/German-Empire |title=German Empire |access-date=11 April 2022}}</ref> ຫຼືອຮຽກຢ່າງງ່າຍວ່າ '''ເຢຍລະມັນ''' ແມ່ນສະໄໝຂອງ[[ໄຣຊ໌ເຢຍລະມັນ]]<ref>{{cite book|last=Kitchen|first=Martin|title=A History of Modern Germany: 1800 to the Present|url=https://archive.org/details/historyofmoderng0002kitc|publisher=John Wiley & Sons|year=2011|isbn=978-1-44439-689-8}}</ref> ຕັ້ງແຕ່[[ການຮວມຊາດເຢຍລະມັນ]]ໃນປີ ຄ.ສ. 1871 ຈົນເຖິງ[[ການປະຕິວັດເຢຍລະມັນ ຄ.ສ. 1918–1919|ການປະຕິວັດເດືອນພະຈິກ]]ໃນປີ ຄ.ສ. 1918 ເມື່ອໄຣຊ໌ເຢຍລະມັນຖືກແທນທີ່ໂດຍລັດຖະບານ[[ສາທາລະນະລັດໄວມາຣ໌|ສາທາລະນະລັດ]]<ref>{{Cite web|last=Toyka-Seid|first=Gerd Schneider, Christiane|title=Reichsgründung/ Deutsches Reich {{!}} bpb|url=https://m.bpb.de/nachschlagen/lexika/das-junge-politik-lexikon/231954/reichsgruendung-deutsches-reich|access-date=2020-09-21|website=bpb.de|language=de|archive-date=26 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026193718/https://m.bpb.de/nachschlagen/lexika/das-junge-politik-lexikon/231954/reichsgruendung-deutsches-reich|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sturm|first=Reinhard|title=Vom Kaiserreich zur Republik 1918/19 – Weimarer Republik|url=https://m.bpb.de/geschichte/deutsche-geschichte/weimarer-republik/275834/1918-19-vom-kaiserreich-zur-republik|access-date=2020-09-21|website=bpb.de|language=de}}</ref> == ໝາຍເຫດ == {{reflist|group=ໝາຍເຫດ}} == ອ້າງອິງ == {{reflist}} 646qxk3tl3n8l1tqdv047butbhrpgh1 0 18985 129781 124811 2026-08-06T21:25:59Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129781 wikitext text/x-wiki {{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ອະດີດປະເທດ | conventional_long_name = ສະຫະພັນສາທາລະນະລັດ<br />ສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດລັດເຊຍ<br />{{small|{{nobold| Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика<br />''Rossiyskaya Sovetskaya Federativnaya Sotsialisticheskaya Respublika''}}<ref>ຊື່ປະຫວັດສາດ: * ຄ.ສ. 1918: ສາທາລະນະລັດໂຊວຽດລັດເຊຍ ({{lang|ru|Российская Советская Республика}}; ''Rossiyskaya Sovetskaya Respublika'') * ຄ.ສ. 1918–1936: ສະຫະພັນສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດລັດເຊຍ ({{lang|ru|Российская Социалистическая Федеративная Советская Республика}}; ''Rossiyskaya Sotsialisticheskaya Federativnaya Sovetskaya Respublika'') * 1936–1991: ສະຫະພັນສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດລັດເຊຍ ({{lang|ru|Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика}}; ''Rossiyskaya Sovetskaya Federativnaya Sotsialisticheskaya Respublika'')</ref>}} | common_name = ລັດເຊຍໂຊວຽດ | status = {{ubl|'''1917–1922:'''<br />[[ລັດ|ລັດອະທິປະໄຕ]]|'''1922–1991''':<br />[[ສາທາລະນະລັດຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ|ສາທາລະນະລັດສະຫະພາບ]]ຂອງ[[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]]|'''1990–1991''':<br />ສາທາລະນະລັດສະຫະພາບຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດພາຍໃຕ້[[ສະພາໃຫຍ່ຜູ້ແທນປະຊາຊົນຂອງລັດເຊຍ|ກົດໝາຍສາທາລະນະລັດ]]}} | p1 = ສາທາລະນະລັດລັດເຊຍ{{!}}'''1918'''<br />ສາທາລະນະລັດລັດເຊຍ | p2 = ລັດລັດເຊຍ{{!}}'''1920'''<br />ລັດລັດເຊຍ | p3 = ສາທາລະນະລັດຕາເວັນອອກໄກ{{!}}'''1922'''<br />ສາທາລະນະລັດຕາເວັນອອກໄກ | p4 = ລັດຖະບານປຣີອາມູຣ໌ເຍ{{!}}'''1923'''<br />ລັດຖະບານປຣີອາມູຣ໌ເຍ | p5 = ປະເທດຟິນແລນດ໌{{!}}'''1940:'''<br />ຟິນແລນດ໌ (ບາງສ່ວນ) | p6 = ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຕູວາ{{!}}'''1944:'''<br />ຕູວາ | p7 = ນາຊີເຢຍລະມັນ{{!}}'''1945:'''<br />ເຢຍລະມັນ (ບາງສ່ວນ) | p8 = ຈັກກະວັດຍີ່ປຸ່ນ{{!}}ຍີ່ປຸ່ນ (ບາງສ່ວນ) | p9 = ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດຄາຣີໂລ-ຟິນນິຊ{{!}}'''1956'''<br />ຄາຣີໂລ-ຟິນນິຊ | s1 = ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຍູເຄຣນ{{!}}'''1918'''<br>ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຍູເຄຣນ (ບາງສ່ວນ) | s2 = ປະເທດແອັດສະໂຕນີ{{!}}ແອັດສະໂຕນີ (ບາງສ່ວນ) | s3 = ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນບີເອໂລລຸດ{{!}}ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນບີເອໂລລຸດ (ບາງສ່ວນ) | s4 = ປະເທດລັດເວຍ{{!}}ລັດເວຍ (ບາງສ່ວນ) | s5 = ສະຫະພາບໂຊວຽດ{{!}}'''1922'''<br />ສະຫະພາບໂຊວຽດ | s6 = ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດຄາຣີໂລ-ຟິນນິຊ{{!}}'''1940'''<br />ຄາຣີໂລ-ຟິນນິຊ | s7 = ປະເທດລັດເຊຍ{{!}}'''1991'''<br />ສະຫະພັນທະລັດລັດເຊຍ | flag_p1 = Flag of Russia.svg | flag_p2 = Flag of Russia.svg | flag_p3 = Flag of Far Eastern Republic.svg | flag_p4 = Flag of Russia.svg | flag_p5 = Flag of Finland.svg | flag_p6 = Flag of the Tuvan People's Republic (1943-1944).svg | flag_p7 = Flag of Germany (1935–1945).svg | flag_p8 = Flag of Japan (1870–1999).svg | flag_p9 = Flag of the Karelo-Finnish SSR.svg | flag_s1 = Flag of Ukraine.svg | flag_s2 = Flag of Estonia.svg | flag_s3 = Flag of Belarus (1918, 1991–1995).svg | flag_s4 = Flag of Latvia.svg | flag_s5 = Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg | flag_s6 = Flag of the Karelo-Finnish SSR (1940-1953).svg | flag_s7 = Flag of Russia (1991-1993).svg | image_flag = Flag of Russian SFSR.svg | flag_type = [[ທຸງຊາດສະຫະພັນສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດລັດເຊຍ|ທຸງຊາດ]]<br>(1954–1991) | image_coat = Emblem of the Russian SFSR.svg | symbol_type = [[Emblem of the Russian Soviet Federative Socialist Republic|ກາແຫ່ງລັດ]]<br />(1978–1991) | national_motto = ''[[ຜູ້ອອກແຮງງານຂອງໂລກ ສາມັກຄີ!]]''<br />Пролетарии всех стран, соединяйтесь!<br />''Proletarii vsekh stran, soyedinyaytes'!'' ([[transliteration|tr.]]) | image_map = Russian SFSR in the Soviet Union.svg | image_map_caption = ລັດເຊຍໂຊວຽດ (ສີແດງ) ພາຍໃນ[[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]] (ສີແດງແລະຂາວ) ໃນປີ ຄ.ສ. 1956–1991 | national_anthem = {{ubl|Рабочая Марсельеза<br />("[[Worker's Marseillaise]]") (1917–1918)<div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Rabotshaja-Marcelesa.ogg]]</div>|Интернационал<br />("[[The Internationale]]") (1918–1944)<div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Internationale-ru.ogg]]</div>|Государственный гимн СССР<br />("[[State Anthem of the Soviet Union|State Anthem of the USSR]]") (1944–1990)<div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Gimn Sovetskogo Soyuza (1977 Vocal).oga]]</div>|Патриотическая песня<br />("[[Patrioticheskaya Pesnya|The Patriotic Song]]") (1990–1991)<div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Former Russian national anthem (1991–2000), performed by the Brass Band of the Russian Federation Ministry of Defense.wav|The Patriotic Song]]</div>}} | capital = {{ubl|[[ເຊນຕ໌ປີເຕີສ໌ເບິຣ໌ກ|ເປໂຕກາດ]]<br />(1917–1918)|[[ມອສໂກ]]<br />(1918–1991)<ref>[[Arthur Ransome]] (16 ມີນາ 1918) [https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1918/03/16/98260776.pdf "Lenine's<!-- sic --> Migration A Queer Scene"]. '''[ເກັບຖາວອນ]''' ''[[The New York Times]]''.</ref>}} | largest_city = [[ມອສໂກ]] | official_languages = [[ພາສາລັດເຊຍ|ລັດເຊຍ]]^b | recognised_languages = ''ເບິ່ງ [[ພາສາຂອງປະເທດລັດເຊຍ]]'' | government_type = {{ubl|'''1918–1990:'''<br />{{nowrap|[[Federalism|Federal]] [[Marxism–Leninism|Marxist–Leninist]]}} [[One-party state|one-party]] [[parliamentary system|parliamentary]] [[Socialist state|socialist]] [[Soviet Democracy|soviet]] [[directorial republic]]<ref name="ml1">Historical Dictionary of Socialism. James C. Docherty, Peter Lamb. Page 85. "The Soviet Union was a one-party Marxist-Leninist state."</ref>|'''1990–1991:'''<br />[[Federal republic|Federal]] [[Parliamentary system|parliamentary]] [[Parliamentary republic|republic]]|'''July–December 1991:'''<br />[[Federal republic|Federal]] [[Semi-presidential system|semi-presidential]] [[republic]]<ref>{{cite web|url=http://constitution.garant.ru/history/ussr-rsfsr/1977/zakony/185465|title=Law of the USSR of 14 March 1990 N 1360-I 'On the establishment of the office of the President of the USSR and the making of changes and additions to the Constitution (Basic Law) of the USSR'|publisher=Garant.ru|access-date=12 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813151229/http://constitution.garant.ru/history/ussr-rsfsr/1977/zakony/185465/|archive-date=13 August 2011|url-status=live}}</ref>}} | title_leader = [[List of leaders of the Russian Soviet Federative Socialist Republic#Heads of state|ປະມຸກແຫ່ງລັດ]] | leader1 = [[ເລບ ຄາເມເນບ]]^c | year_leader1 = 1917 (ຄົນແຮກ) | leader2 = [[ບໍຣິດ ເຍລຕ໌ຊິນ]]^d | year_leader2 = {{nowrap|1990–1991}} (ຄົນທ້າຍ) | title_deputy = [[List of leaders of the Russian SFSR#Heads of government|ຫົວໜ້າລັດຖະບານ]] | deputy1 = [[ວະລາດີມີຣ໌ ເລນິນ]]^e | year_deputy1 = 1917–1924 (ຄົນແຮກ) | deputy2 = [[ອີວານ ຊີລາເຍບ]]^f | year_deputy2 = 1990–1991 | deputy3 = [[ບໍຣິດ ເຍລຕ໌ຊິນ]]^g | year_deputy3 = 1991 (ຄົນທ້າຍ) | legislature = {{ubl|'''1917–1938:'''<br />[[All-Russian Central Executive Committee|VTsIK]]/[[All-Russian Congress of Soviets|Congress of Soviets]]|'''1938–1990:'''<br />[[Supreme Soviet of Russia|Supreme Soviet]]|'''1990–1991:'''<br />[[Congress of People's Deputies of Russia|Congress of People's Deputies]]}} | religion = {{ubl|[[ລັດຄາລາວາດ]] (''ໃນທາງກົດໝາຍ'')|[[ລັດອະເທວະນິຍົມ]] (''ໃນທາງປະຕິບັດ'')|[[Russian Orthodox Church|Russian Orthodoxy]] (majority)}} | era = | life_span = 1917–1991 | year_start = 1917 | year_end = 1991 | event_start = [[ການປະຕິວັດເດືອນຕຸລາ]] | date_start = 7 ພະຈິກ | event1 = [[Treaty on the Creation of the USSR|ສ້າງຕັ້ງສະຫະພາບໂຊວຽດ]] | date_event1 = 30 ທັນວາ 1922 | event2 = [[Crimean Oblast|Crimea]] [[1954 transfer of Crimea|transferred]] to [[ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດຢູເຄຣນ|Ukrainian SSR]] | date_event2 = 19 ກຸມພາ 1954 | event3 = [[Declaration of State Sovereignty of the Russian Soviet Federative Socialist Republic|ລັດອະທິປະໄຕ]] | date_event3 = 12 ມິຖຸນາ 1990 | event4 = [[Belovezh Accords]] | date_event4 = 12 ທັນວາ 1991 | event5 = ສະຫະພັນທະລັດລັດເຊຍ | date_event5 = 25 ທັນວາ 1991 | event_end = [[ການລົ່ມສະຫຼາຍຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ]] | date_end = 26 ທັນວາ | event_post = [[1993 Russian constitutional referendum|End of the Soviet political system]] | date_post = 25 ທັນວາ 1993 | stat_year1 = | stat_area1 = | ref_area1 = | stat_year2 = | stat_pop2 = | ref_pop2 = | currency = [[ຣູເບີລໂຊວຽດ]] (Rbl)^h | time_zone = ([[UTC]] +2 to +12) | currency_code = SUR | footnote_a = Remained the [[national anthem of Russia]] until 2000. | footnote_b = Official language in the courts from 1937.<ref>[[s:ru:Конституция РСФСР/1937/Редакция 21 January 1937#Глава Х Суд и прокуратура|article 114 of the 1937 Constitution]], [[s:ru:Конституция РСФСР (1978)#171|article 171 of the 1978 Constitution]]</ref> | footnote_c = As Chairman of the VTsIK ([[All-Russian Central Executive Committee]]). | footnote_d = As chairman the [[Supreme Soviet of the RSFSR]] from 29 May 1990 to 10 July 1991, then as President. | footnote_e = As Chairman of the [[Council of People's Commissars of the Russian SFSR]] | footnote_f = As Chairmen of the Council of Ministers – Government of the Russian SFSR | footnote_g = Served as acting head of government while [[President of Russia]] | footnotes = Seven [[Hero City (Soviet Union)|Hero City]] awards | footnotes2 = The [[Russian Democratic Federative Republic]] existed briefly on 19 January 1918, but actual [[sovereignty]] was still in the hands of the Soviets even after the [[Russian Constituent Assembly]] opened its first and last session in 1918.<ref>{{cite book|last=Riasanovsky|first=Nicholas|title=A History of Russia|url=https://archive.org/details/historyofrussia0000rias_p5h4|publisher=Oxford University Press|year=2000|page=[https://archive.org/details/historyofrussia0000rias_p5h4/page/458 458]|isbn=0-19-512179-1|edition=sixth}}</ref> | demonym = [[Russians|Russian]] | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | calling_code = [[Telephone numbers in Russia|+7]] | cctld = [[.su]] | iso3166code = RU | today = | footnote_h = Between 1917 and 1919 the [[ruble|imperial ruble]] lost all of its value due to overprinting. It would be replaced that same year by the new Soviet ruble.<ref name="DaviesHarrison1993">{{cite book|author1=R. W. Davies|author2=Mark Harrison|author3=S. G. Wheatcroft|title=The Economic Transformation of the Soviet Union, 1913–1945|url=https://books.google.com/books?id=7ULWRnskfr4C&pg=PA6|date=9 December 1993|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-45770-5|page=6}}</ref> }} '''ສະຫະພັນສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດລັດເຊຍ''' ({{lang-rus|Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика|Rossíyskaya Sovétskaya Federatívnaya Socialistíčeskaya Respúblika|rɐˈsʲijskəjə sɐˈvʲetskəjə fʲɪdʲɪrɐˈtʲivnəjə sətsɨəlʲɪˈsʲtʲitɕɪskəjə rʲɪˈspublʲɪkə|Ru-Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика.ogg}}; {{lang-en|Russian Soviet Federative Socialist Republics, RSFSR}}) ສະໄໝອະດີຕເອີ້ນວ່າ '''ສາທາລະນະລັດໂຊວຽດລັດເຊຍ'''<ref name="autogenerated1">[http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/cnst1918.htm Конституции РСФСР 1918 г.] '''[ເກັບຖາວອນ]''' (in Russian). Hist.msu.ru. Retrieved on 22 June 2011.</ref> ແລະມີຊື່ຢ່າງເປັນທາງການວ່າ '''ລັດເຊຍໂຊວຽດ''' ຫຼື<ref name="DEKL">Declaration of Rights of the laboring and exploited people ([http://www.marx2mao.com/Lenin/DRWP18.html original VTsIK variant] '''[ເກັບຖາວອນ]''' [https://web.archive.org/web/20020904232218/http://russiannewsnetwork.com/article1.html III Congress revision]), article I.</ref> '''ສະຫະພັນທະລັດລັດເຊຍ''' ຫຼືເອື້ມຢ່າງງ່າຍວ່າ '''ລັດເຊຍ''' ແມ່ນສາທາລະນະລັດສະຫະພາບທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ມີປະຊາກອນຫຼາຍສຸດ ແລະມີການພັດທະນາທາງເສດຖະກິດສູງສຸດໃນ[[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]] ຫຼາຍຄົນຊອບເຂົ້າໃຈວ່າສະຫະພັນສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດລັດເຊຍກັບ[[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]]ແມ່ນປະເທດດຽວກັນ ແຕ່ຕາມຈິງລັດເຊຍແມ່ນແຄ່ສ່ວນໜື່ງຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ == ອ້າງອິງ == {{reflist}} [[ໝວດ:ສາທາລະນະລັດຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ]] 9gpnw60mx9420stjj0bzi9ej45kkcza 0 19062 129743 104856 2026-08-06T20:37:22Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129743 wikitext text/x-wiki '''ສາທາລະນະລັດ''' (ຄຳເຄົ້າ: ສາທາຣະນະຣັຖ) ຫຼື ບາງຄົນເອີ້ນວ່າ ''ມະຫາຊົນລັດ'' (ຄຳເຄົ້າ:ມະຫາຊົນຣັຖ) ({{lang-en|Republic}}) ແມ່ນລະບອບທີ່ປະເທດໜຶ່ງຖືວ່າເປັນ "ສາທາລະນະລັດ" ({{lang-la|res publica}}) ບໍ່ແມ່ນເອກະຊົນ ທຸລະກິດ ຫຼື ຊັບສິນ ແລະບ່ອນທີ່ຫ້ອງການຂອງລັດຖືກເລືອກຕັ້ງໂດຍກົງຫຼືທາງອ້ອມ ຫຼື ຖືກແຕ່ງຕັ້ງ ບໍ່ໄດ້ສືບທອດ ຄໍານິຍາມທົ່ວໄປທີ່ງ່າຍດາຍທີ່ສຸດຂອງສາທາລະນະລັດທີ່ທັນສະໄຫມແມ່ນລະບອບທີ່ [[ປະມຸກລັດ]] ບໍ່ແມ່ນ [[ກະສັດ]] <ref name="WordNet">{{citation |title=republic |journal=WordNet 3.0 |publisher=Dictionary.com |accessdate=20 ມີນາ 2009 |url=http://dictionary.reference.com/browse/republic}}</ref><ref name="M-W">{{cite encyclopedia|title=Republic|encyclopedia=Merriam-Webster|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/republic|accessdate=14 ສິງຫາ 2010}}</ref> ໃນປັດຈຸບັນ 135 ຂອງ 206 ລັດອະທິປະໄຕໃຊ້ຄໍາວ່າ "ສາທາລະນະລັດ" ເປັນສ່ວນຫນຶ່ງຂອງຊື່ຢ່າງເປັນທາງການຂອງເຂົາເຈົ້າ ທັງສອງສາທາລະນະລັດທີ່ທັນສະໄຫມແລະວັດຖຸບູຮານແຕກຕ່າງກັນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃນອຸດົມການແລະອົງປະກອບ ໃນຍຸກຄລາສສິກແລະ medieval ແບບເດີມຂອງທຸກ ໆສາທາລະນະລັດແມ່ນ [[ສາທາລະນະລັດໂຣມັນ]] ຊຶ່ງຫມາຍຄວາມວ່າສາທາລະນະລັດໂລມ ໃນຊ່ວງເວລາທີ່ບໍ່ມີກະສັດແລະຈັກກະພັດ ແຕ່ຖ້າປົກຄອງໂດຍຜູ້ເລືອກຕັ້ງໂດຍຜູ້ເລືອກຕັ້ງ ໃນປະເພນີທາງດ້ານການເມືອງຂອງຍຸກກາງແລະ [[Renaissance]] ອິຕາລີທີ່ທັນສະໄຫມເອີ້ນວ່າ “ລັດທິມະນຸດຊາດ” ບາງຄັ້ງກໍຖືກອ້າງເຖິງໂດຍກົງກັບສາທາລະນະລັດໂລມັນ [[Pollybius]] ແລະ [[Kikero]] ບາງຄັ້ງຖືກໃຊ້ເປັນການແປຂອງຄໍາສັບພາສາກຣີກ politeia ເຊິ່ງອາດຈະຫມາຍເຖິງລະບອບໂດຍທົ່ວໄປ ແຕ່ມັນຍັງສາມາດຖືກນໍາໃຊ້ສໍາລັບປະເພດສະເພາະຂອງລະບອບທີ່ບໍ່ເຫມາະສົມກັບສາທາລະນະລັດໂລມັນ ສາທາລະນະລັດບໍ່ທຽບເທົ່າກັບຊາທິປະໄຕຄລາສສິກເຊັ່ນ Athens ເຊິ່ງເປັນປະຊາທິປະໄຕທີ່ແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍກ່ວາໃນສະຕະວັດທີ 19 ໃນສາທາລະນະລັດທີ່ທັນສະໄຫມເຊັ່ນ [[ສະຫະລັດ]] [[ຝຣັ່ງ]] [[ປະເທດລັດເຊຍ|ລັດເຊຍ]] ແລະ [[ປະເທດອິນເດຍ|ອິນເດຍ]] ສາຂາບໍລິຫານແມ່ນຖືກຕ້ອງຕາມກົດຫມາຍທັງສອງ [[ລັດຖະທໍາມະນູນ]] ແລະໂດຍການລົງຄະແນນສຽງນິຍົມ ມີອິດທິພົນຈາກ [[Montesquieu]] ເຊິ່ງລວມເອົາປະຊາທິປະໄຕຈາກທັງສອງລະບົບ ທີ່​ພົນລະ​ເມືອງ​ທັງ​ໝົດ​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ລັດຖະບານ ລັດຖະບານ [[Aristocrat]] ຫຼື [[oligarchy]] ທີ່ມີພຽງແຕ່ປະຊາຊົນຈໍານວນຫນ້ອຍທີ່ປົກຄອງ ມັນເປັນລະບອບສາທາລະນະລັດ<ref>Montesquieu, "Spirit of the Laws", Bk. II, ch. 2–3.</ref> ສາທາລະນະລັດສ່ວນຫຼາຍແມ່ນ [[ລັດເອກະລາດ]] ແຕ່ຍັງມີລັດຍ່ອຍທີ່ເອີ້ນວ່າສາທາລະນະລັດຫຼືອະທິປະໄຕທີ່ຖືກອະທິບາຍວ່າເປັນ ໂຕຢ່າງ ມາດຕາ 4 ຂອງ [[ລັດຖະທໍາມະນູນສະຫະລັດ]] "ຮັບປະກັນວ່າທຸກ ໆ ລັດໃນສະຫະພາບນີ້ມີລະບອບສາທາລະນະລັດ"<ref>[http://www.archives.gov/exhibits. /charters/constitution_transcript.html ລັດຖະທໍາມະນູນຂອງ ສະຫະລັດ.]{{Dead link|date=ຕຸລາ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ດິນແດນຂອງ [[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]] ໄດ້ຖືກອະທິບາຍວ່າເປັນສາທາລະນະລັດ ແລະສອງແຫ່ງນັ້ນແມ່ນ [[ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມໂຊວຽດຢູເຄຣນ]] ແລະ [[ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມ ທີ່ນັ່ງຢູ່ໃນ [[UN]] ໃນຂະນະທີ່ [[ລັດຖະທໍາມະນູນຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ]] ອະທິບາຍສະຫະພາບເປັນ "ລັດດຽວ ຂອງລັດຖະບານກາງແລະຫຼາຍຊາດ" ສະຫະພາບ ສາທາລະນະລັດ ສັງຄົມນິຍົມ ໂຊວຽດ ໃນນາມ<ref>{{cite book|title=ຄວາມເຂົ້າໃຈຫຼັກການການເມືອງ ແລະລັດ|year=2007|url=https://archive.org/details/understandingpri0000schr|first1. =John J.|last1=Schrems|publisher=University Press of America |edition=revised|ປີ =2007 |page=[https://archive.org/details/understandingpri0000schr/page/206 206] |isbn=9780761838258}}</ref> == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} [[ໝວດ:ການປົກຄອງ]] [[ໝວດ:ສາທາລະນະລັດ]] il8f81e15t8hh31dv5zxm5qvn6u7n6a 0 19666 129765 101990 2026-08-06T21:00:43Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129765 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ສະໄປເກິລ | image = Spice Girls in Toronto, Ontario.jpg | image_size = 250px | landscape = | caption = ສະໄປເກິລ ປີ 2008 ທີ່ [[ໂຕຣອນໂຕ]]<br>ຊ້າຍ ໄປ ຂວາ<br>ເມລານີ ຊີ, ວິກຕໍເຣຍ ເບຄແຄມ, ເຈຣີ ຮັລລິເວລ, ເມລ ບີ ແລະ ເອມມາ ບັນຕັນ | origin = [[ລອນດອນ]], ອັງກິດ | genre = {{Flatlist| * [[ປັອບ]] * [[ແດນປັອບ]] * [[ທີນປັອບ]] * [[ອາແອນບີ]]}} | years_active = {{flatlist| * 1994–2000 * 2007–08 * 2012 * 2018–ປະຈຸບັນ }} | label = ເວີຈິ້ນ <!-- Virgin Records is a subdivision of EMI. --> | website = {{URL|thespicegirls.com}} | current_members = * [[ເອມມາ ບັນຕັນ]] * [[ເມລ ບີ]] * [[ເມລານີ ຊີ]] * [[ເຈຣີ ຮັລລິເວລ]] * [[ວິກຕໍເຣຍ ເບຄແຄມ]] }} '''ສະໄປເກິລ''' ({{lang-en|Spice Girls}}) ແມ່ນກຸ່ມນັກສິລະປິນຍິງທີ່ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນປີ 1994 ສະມາຊິກປະກອບທັງໝົດ 5 ຄົນຄື ເມລ ບີ ("ສະແກຣີ ສະໄປ"), ເມລານີ ຊີ ("ສະປອຕຕີ້ ສະໄປ"), ເອມມາ ບັນຕັນ ("ເບບີ້ ສະໄປ"), ເຈຣີ ຮັລລິເວລ ("ຈິງເຈີ ສະໄປ) ແລະ ວິກຕໍເຣຍ ເບຄແຄມ ("ພອຊ ສະໄປ") ດ້ວຍແນວຄິດ '''ເກິລພາວເວີ''' ({{lang-en|Girl Power}}) ທີ່ຕີຕະຫຼາດກຸ່ມເດົກຜູ້ຍິງ ເຮັດໃຫ້ວົງປະສົບຜົນສໍາເລັດຫຼາຍໃນຍຸຄ 1990 ເຊິ່ງສະໄປເກິລສາມາດຟື້ນຟູແນວເພລງທີນປັອບໃຫ້ກັບມາອີກຄັ້ງ ແລະກາຍເປົນຜູ້ມີອິດທິພົນທາງວັດທະນະທໍາຂອງຍຸກນັ້ນ<ref name="Time magazine">{{cite web|last=Waxman|first=Olivia B.|date=8 July 2016|title=An Important Lesson in British History From the Spice Girls|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|url=http://time.com/4382880/spice-girls-20th-anniversary-wannabe/|url-status=live|access-date=31 October 2016|archive-url=https://archive.today/2021.02.09-090529/https://time.com/4382880/spice-girls-20th-anniversary-wannabe/|archive-date=9 February 2021}}</ref><ref name=sherrie>{{cite book |title=Millennium Girls: Today's Girls Around the World |url=https://archive.org/details/millenniumgirlst0000unse |last=Budgeon|first=Shelley|editor-last=Inness |editor-first=Sherrie A. |publisher= [[Rowman & Littlefield]] |year=1998 |chapter=Chapter 5: 'I'll Tell You What I Really, Really Want': Girl Power and Self-Identity in Britain |page=[https://archive.org/details/millenniumgirlst0000unse/page/115 115] |isbn=978-0847691371}}</ref> == ສະມາຊິກ == * [[ເມລ ບີ]] (Mel B, Scary Spice; 1994–2000, 2007–2008, 2012, 2018–ປະຈຸບັນ) * [[ເມລານີ ຊີ]] (Melanie C, Sporty Spice; 1994–2000, 2007–2008, 2012, 2018–ປະຈຸບັນ) * [[ເອມມາ ບັນຕັນ]] (Emma Bunton, Baby Spice; 1994–2000, 2007–2008, 2012, 2018–ປະຈຸບັນ) * [[ເຈຣີ ຮັລລິເວລ]] (Geri Halliwell, Ginger Spice; 1994–1998, 2007–2008, 2012, 2018–ປະຈຸບັນ) * [[ວິກຕໍເຣຍ ເບຄແຄມ]] (Victoria Beckham, Posh Spice; 1994–2000, 2007–2008, 2012, 2018–ປະຈຸບັນ) == ຜົນງານອັນລະບັ້ມ== * ສະໄປ (1996) * ສະໄປເວິລ (1997) * ຟໍເອເວີ (2000) == ຄອນເສີດ == * Girl Power! Live in Istanbul (1997) * Spiceworld Tour (1998) * Christmas in Spiceworld (1999) * The Return of the Spice Girls (2007-2008) * Spice World – 2019 Tour (2019) == ອ້າງອີງ == {{reflist}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == {{commonscat|Spice Girls|ສະໄປເກິລ}} * [http://www.thespicegirls.com ເວບໄຊທ໌ທາງການ]ຂອງສະໄປເກິລ [[ໝວດ:ນັກຮ້ອງກຸ່ມ]] [[ໝວດ:ນັກຮ້ອງອັງກິດ]] roox9dwoiagsp2kqcv8pvp83e57tmiw 0 19765 129727 102363 2026-08-06T19:53:53Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129727 wikitext text/x-wiki '''ປະຕິທິນມຽນມາ''' ({{lang-my|မြန်မာသက္ကရာဇ်}}, {{IPA-my|mjəmà θɛʔkəɹɪʔ|pron}} '''"ມະຣະัນະມາສະัກະຣາ"'''; ຫຼື {{lang|my|ကောဇာသက္ကရာဇ်}}, {{IPA-my|kɔ́zà θɛʔkəɹɪʔ|}} '''"ໂກຊາສະัກະຣາ"'''), '''ສະัກະຣາມຽນມາ''' ມັນເປັນ[[ປະຕິທິນຕາມຈັນທະປະຕິ]]ທິນທີ່ນັບເດືອນຕາມເສັ້ນທາງຂອງ[[ດວງຈັນ]]. ປີແມ່ນນັບຕາມປີດາວ. ປະຕິທິນພະມ້າສ່ວນຫຼາຍແມ່ນອີງໃສ່ປະຕິທິນຮິນດູເກົ່າທີ່ບໍ່ຄືກັບລະບົບອິນເດຍ. ປະຕິທິນມຽນມາລວມເອົາ[[ຮອບວຽນ ເມຕັນ]] ໃນການຄິດໄລ່[[ປະຕິທິນ]]. ແລະມີປະຕິທິນເພື່ອຊົດເຊີຍຄວາມແຕກຕ່າງຂອງວັນແລະເດືອນ. ປະຕິທິນພະມ້າໄດ້ຖືກນໍາໃຊ້ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງໃນອານາຈັກຕ່າງໆຂອງມຽນມານັບຕັ້ງແຕ່ການປະດິດສ້າງ. ຄາດກັນວ່າໄດ້ຖືກປະດິດສ້າງຂື້ນໃນປີ ຄ.ສ 640 ໃນ[[ອານາຈັກສີໂຄດຕະບອງ]], ໃນສະໄໝພະຍຸ,<ref name=hy-1-216>Hmannan Vol. 1 2003: 216</ref> ປະຕິທິນພະມ້າໄດ້ນຳໃຊ້ຢ່າງແຜ່ຫຼາຍ ແລະ ນຳໃຊ້ຢ່າງເປັນທາງການໃນອານາຈັກອື່ນໆໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ເຊັ່ນ: ປະຕິທິນໄມໂຄສະກາ ເຊັ່ນ: ຣາຊການ, ລ້ານນາ, ສິບສອງພັນນາ, ລານຊັ່ງ, ສະຫຍາມ, ກໍາປູເຈຍຈົນເຖິງທ້າຍສະຕະວັດທີ 19.<ref name=mha-1959-38-39>Htin Aung 1959: 38–39</ref><ref name=oiei-375-376>Oriental 1900: 375–376</ref> ໃນປັດຈຸບັນໃນປະເທດມຽນມາ, ມັນຖືກນໍາໃຊ້ເປັນປະຕິທິນພົນລະເຮືອນຕາມປະເພນີຂອງຊາວພຸດ. ມັນຍັງຖືກໃຊ້ເພື່ອເປັນຕົວແທນຂອງວັນພັກຕາມປະເພນີເຊັ່ນ: [[ຕະຈັນ|ປີໃຫມ່ຂອງມຽນມາ]]ແລະງານບຸນປະເພນີອື່ນໆ, ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນກ່ຽວຂ້ອງກັບ[[ພຸດທະສາດສະຫນາໃນປະເທດມຽນມາ]]. ==ວັນ== ມີເຈັດມື້ຕໍ່ອາທິດ. ວັນຂອງອາທິດແມ່ນຍັງສະແດງຕາມປະເພນີທີ່ມີຄ່າຕົວເລກທີ່ກໍານົດໄວ້ລ່ວງຫນ້າຂອງສູນເຖິງຫົກ. ຊື່ ຕະะນີນະກະะນະເວ (ວັນອາທິດ) ແລະ ຕະນີນລາ (ວັນຈັນ) ມາຈາກພາສາມຽນມາບູຮານ. ສ່ວນທີ່ເຫຼືອແມ່ນມາຈາກພາສາສັນສະກິດ.<ref name=ghl-2-327>Luce Vol. 2 1970: 327</ref> {| class="wikitable" border="1" |- ! width="100"|ຈໍາ​ນວນ​ ! width="100"|ຊື່ ! width="100"|ໂຕອັກສອນສາກົນ ! width="100"|ຄຳອະທິບາຍ |- | ໐ | ''ຊະะເນ'' <br> {{lang|my|စနေ}} | {{IPA-my|sənè|}} | [[ວັນເສົາ]] |- | ໑ | ''ຕະะນີນະກະะນະເວ'' <br> {{lang|my|တနင်္ဂနွေ}} | {{IPA-my|tənɪ́ɴɡənwè|}} | [[ວັນອາທິດ]] |- | ໒ | ''ຕະນີນລາ'' <br> {{lang|my|တနင်္လာ}} | {{IPA-my|tənɪ́ɴlà|}} | [[ວັນຈັນ]] |- | ໓ | ''ອີງກາ'' <br> {{lang|my|အင်္ဂါ}} | {{IPA-my|ɪ̀ɴɡà|}} | [[ວັນອັງຄານ]] |- | ໔ | ''ໂບດາຮູ'' <br> {{lang|my|ဗုဒ္ဓဟူး}} | {{IPA-my|boʊʔdəhú|}} | [[ວັນພຸດ]] |- | ໕ | ''ຈາຕາເບເຕ'' <br> {{lang|my|ကြာသပတေး}} | {{IPA-my|tɕàðəbədé|}} | [[ວັນພະຫັດ]] |- | ໖ | ''ໂຕຈ່າ'' <br> {{lang|my|သောကြာ}} | {{IPA-my|θaʊʔtɕà|}} | [[ວັນສຸກ|ວັນ​ສຸກ]] |} ==ອ້າງອີງ== <references/> * {{cite book | last=Aung-Thwin | first=Michael | title=The mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma | url=https://archive.org/details/mistsoframannale0000aung | edition=illustrated | publisher=University of Hawai'i Press | year=2005 | location=Honolulu | isbn=9780824828868}} * {{cite journal | last=Chatterjee | first=S.K. | title=Traditional Calendar of Myanmar (Burma) | journal=Indian Journal of History of Science | volume=33 | number=2 | year=1998 | pages=143–160}} * {{cite journal | last=Clancy | first=J.C. | title=The Burmese Calendar: A Monthly Review of Astronomy | date=January 1906 | journal=The Observatory | editor=T. Lewis |editor2=H.P. Hollis | volume=XXIX | number=366}} * {{cite book | last=Eade | first=J.C. | title=Southeast Asian Ephemeris: Solar and Planetary Positions, A.D. 638–2000 | publisher=Cornell University | location=Ithaca | year=1989 | isbn=978-0-87727-704-0 }} * {{cite book | last=Eade | first=J.C. | title=The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia | publisher=Brill | year=1995 | isbn=9789004104372 | edition=illustrated}} * {{cite book | last=Hall | first=D.G.E. | title=Burma | edition=3rd | year=1960 |publisher=Hutchinson University Library| isbn=978-1-4067-3503-1}} * {{cite book | last=Htin Aung | first=Maung | title=Folk Elements in Burmese Buddhism | year=1959 | publisher=Department of Religious Affairs | location=Rangoon}} * {{cite book | last=Htin Aung | first=Maung | title=A History of Burma | url=https://archive.org/details/historyofburma00htin | url-access=registration | publisher=Cambridge University Press | location=New York and London | year=1967}} * {{cite book | last=Htin Aung | first=Maung | title=Burmese History before 1287: A Defence of the Chronicles | publisher=The Asoka Society | location=Oxford | year=1970}} * {{cite book | last=Irwin | first=Sir Alfred Macdonald Bulteel | title=The Burmese and Arakanese calendars | year=1909 | location=Rangoon | publisher=Hanthawaddy Printing Works}} * {{cite book | last=Kala | first=U | title=Maha Yazawin Gyi | publisher=Ya-Pyei Publishing | location=Yangon | year=1724 | edition=2006, 4th printing | language=my| volume=1–3| title-link=Maha Yazawin }} * {{cite book | last=Luce | first=G.H. | title=Old Burma: Early Pagan | volume=2 | year=1970 | publisher=Artibus Asiae and New York University | location=Locust Valley, NY}} * {{cite book | last=Ohashi | first=Yukio | title=Historical Perspectives on East Asian Science, Technology, and Medicine | editor=Alan K. L. Chan |editor2=Gregory K. Clancey |editor3=Hui-Chieh Loy | edition=illustrated | isbn=9789971692599 | publisher=World Scientific | year=2001}} * {{cite book | last=Ohashi | first=Yukio | title=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures | chapter=Astronomy in Mainland Southeast Asia | editor=H. Selin | edition=2, illustrated | isbn=9781402045592 | publisher=Springer | year=2007}} * {{cite book | author=Oriental Institute |author2=East India Association | title=The Imperial and Asiatic Quarterly Review and Oriental and Colonial Record | publisher=Oriental Institute | year=1900 | location=London and Working, England}} * {{cite book | last=Parise | first=Frank | title=The Book of Calendars | publisher=Gorgias Press | year=2002}} * {{cite book | last=Rong | first=Syamananda | title=A History of Thailand | publisher=Chulalongkorn University | year=1986 | edition=5}} * {{cite book | last=Simms | first=Peter |author2=Sanda Simms | title=The Kingdoms of Laos: Six Hundred Years of History | edition=illustrated | publisher=Psychology Press | year=2001 | isbn=9780700715312 }} * {{cite book | last=Smith | first=Ronald Bishop | title=Siam; Or, the History of the Thais: From 1569 A.D. to 1824 A.D. | volume=2 | publisher=Decatur Press | year=1966}} mc8mxl71vsowpjgoevvfhin6t4v577k 0 19766 129729 102370 2026-08-06T19:58:04Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129729 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | type = monarchy | name = ເຈົ້າທີບໍ <br/> သီပေါ‌မင်း | image = Thibaw Min.jpg | caption = Thibaw, {{Circa|1880}} | reign = 1 October 1878&nbsp;– 30 November 1885 | coronation = 6 November 1878 | succession = [[List of Burmese monarchs|King of Burma]] <br/> Prince of [[Hsipaw|Thibaw]] | predecessor = [[Mindon Min]] | successor = ''Empire abolished''<br />([[Queen Victoria|Victoria]] as [[Empress of India]]) | suc-type = Successor | reg-type = Prime Minister | regent = [[Kinwun Mingyi U Kaung]] | spouse = [[Supayalat]] | issue = 2 sons, 4 daughters, including:<br/>[[Myat Phaya Gyi]]<br/>[[Myat Phaya Lat]]<br/>[[Myat Phaya]]<br/>[[Myat Phaya Galay]] | issue-link = #Family | regnal name = ສິຣີປະວະຣະ ວິຊະຢານັນຕະ ຢະສະຕິໂລກາ ທິປະຕິ ປັນທິຕະ ມະຫາທັມມະຣາຊາທິຣາຊາ<br/>'''({{my|သိရီပဝရ ဝိဇယာနန္တ ယသတိလောကာ ဓိပတိ ပဏ္ဍိတ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ}})''' | house = [[Konbaung dynasty|Konbaung]] | father = [[Mindon Min]] | mother = [[Laungshe Mibaya]] | birth_name = ເຢຍເຊສ ({{my|ရေစက်}}) | birth_date = {{birth date|1859|1|1|df=yes}} <br/> Saturday, 12th waning of [[Nadaw]] 1220 [[Burmese calendar|ME]]<ref name=ksy-475>Konbaung Set Vol. 3 2004: 475</ref> | birth_place = [[ມັນ​ດາ​ເລ]], [[ລາຊະວົງກອນບັ້ງ|ມຽນ​ມາກອນບັ້ງ]] | death_date = {{death date and age|1916|12|19|1859|1|1|df=yes}} <br/> Tuesday, 10th waning of Nadaw 1278 ME | death_place = [[ຣັດຕະນະຄີຣີ]], [[ລັດ​ບອມ​ເບ]], [[ອັງກິດ ອິນເດຍ]] | date of burial = | place of burial = [[ຣັດຕະນະຄີຣີ]], [[ອິນເດຍ]] | religion = [[ພຸດທະເຖຣະວາທະ]] | signature = [[File:Thibaw Min Signature.svg|250px]] }} '''ພຣະເຈົ້າທີບໍ''' ພຣະເຈົ້າທີບໍ ຫຼື ພຣະເຈົ້າສີປໍ ພຣະມະຫາກະສັດອົງສຸດທ້າຍຂອງພະມ້າ ແຫ່ງຣາຊວົງຄອງບອງ ພຣະຣາຊສົມທົບເມື່ອວັນທີ່ 1 ມັງກອນ 1859 ທີ່ເມືອງມັນດາເລ ເມືອງຫຼວງຂອງພະມ້າໃນຂະນະນັ້ນ ພຣະອົງຊຣົງເປັນພຣະຣາຊໂອລົດ ຂອງພຣະເຈົ້າມິນດົງ ເມື່ອໃຫຍ່ຂຶ້ນມາ ກໍໄດ້ພະໜວດ ຫຼື ບວດ ແລ້ວກໍສິກອອກມາ ພຣະຣາຊບິດາ ພຣະເຈົ້າມິນດົງ ໂປຣດໃຫ້ໄປຄອງເມືອງ ສີປໍ ພຣະອົງຈຶ່ງໄດ້ຮັບສານາມວ່າ ພຣະເຈົ້າສີປໍ ຫຼື ທີບໍ ໃນພາສາລາວ-ໄທຍ ນັ້ນເອງ ພຣະອົງຊຣົງອະພິເສກກັບ ພຣະຂະນິດຖານ້ອງສາວ ຕ່າງມານດາ ກັບພຣະອົງພຣະນາມວ່າ ພຣະນາງສຸພະຍາລັດ ພຣະອຸປະນິສັຍ ຂອງພຣະເຈົ້າທີບໍ ເປັນຄົນຫົວອ່ອນ ເຊື່ອຄົນງ່າຍ ແລະ ມັກບໍ່ຄວາມຄິດຂອງຕົນເອງ<ref name="mod">{{cite book|last=Thant Myint-U|title=The Making of Modern Burma|url=https://archive.org/details/makingofmodernbu0000than|publisher=Cambridge University Press|year=2001|pages=9780521799140}}</ref><ref name="mod"/> [[File:Thibaw Palace.jpg|thumb|left|Thibaw and his family's brick residence, known as Thibaw's Palace, when in exile in Ratnagiri, India]] ການສະເດັດຂຶ້ນຄອງຣາຊຕໍ່ຈາກພຣະຣາຊບິດາ ສາເຫດໃດພຣະເຈົ້າທີບໍ ຄົນທີ່ມີນິໃສ ຫົວອ່ອນ ເຊື່ອຄົນງ່າຍ ແລະ ບໍ່ແມ່ນພຣະຣາຊໂອລົດອົງໃຫຍ່ ຂອງພຣະເຈົ້າມິນດົງ ຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດຂຶ້ນຄອງຣາຊເປັນພຣະມະຫາກະສັດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ກໍເພາະວ່າ ພຣະອົງເປັນທີ່ໂປດປານຂອງ ພຣະນາງອະເລນັນດໍ ມະເຫຊີຝ່າຍຊ້າຍໃນພຣະເຈົ້າມິນດົງ ແລະ ເປັນຄົນທີ່ມີອຳນາດ ແລະ ເປັນທີ່ເກງຂາມຂອງຄົນໃນຣາຊສຳນັກ ລວມທັງພຣະເຈົ້າມິນດົງພ້ອມ ເມື່ອພຣະເຈົ້າມິນດົງຊຣົງພຣະປະຊວນຢ່າງໜັກ ພຣະນາງອະເລນັນດໍ ເຫັນວ່າ ພຣະຣາຊໂອລົດ ອົງໃຫຍ່ຂອງທັງສອງພຣະເຈົ້າມິນດົງ ຊຣົງເປັນຄົນມີການສຶກສາຈົບມາຈາກຝຣັ່ງເສດ ຖ້າໃຫ້ຂຶ້ນຄອງຣາຊຄົງສິບັງຄັບຍາກ ເລີຍສວຍໂອກາດ ປະຊຸ່ມເສນາອາມາດ ແລ້ວໃຫ້ພຣະເຈົ້າມິນດົງ ພຣະສະວາມີຂອງພຣະອົງເອງ ອອກພຣະຣາຊໂອງການ ແຕ່ງຕັ້ງ ເຈົ້າຟ້າທີບໍ ຂຶ້ນເປັນພຣະມະຫາອຸປະຣາຊ (ຕຳແໜ່ງອົງຣາຊທາຍາດ) ຫຼັງຈາກນັ້ນບໍ່ດົນ ພຣະເຈົ້າມິນດົງ ກໍສະເດັດສະຫວັນນະຄົດລົງ ເຈົ້າຟ້າທີບໍ ກໍໄດ້ສະເດັດຂຶ້ນຄອງຣາຊ ເປັນພຣະມະຫາກະສັດຕໍ່ຈາກພຣະເຈົ້າມິນດົງ ຫຼັງຈາກພຣະອົງຊຣົງໄດ້ຄອງຣາຊແລ້ວ ພຣະນາງອະເລນັນດໍ ແລະ ພຣະນາງສຸພະຍາລັດ ພຣະມະເຫສີຂອງພຣະອົງ ກໍຮ່ວມມືກັນ ສັງຫານ ເຊື້ອພຣະວົງ ແລະ ຂຸນນາງ ທີ່ພຣະນາງອະເລນັນດໍຊຣົງເຫັນວ່າ ເປັນຄົນຂັດຂວາງອຳນາດ ຂອງພຣະນາງ ພຣະນາງໄດ້ຈັດແຜນການດ້ວຍການ ສັ່ງໃຫ້ຈັດເທດສະການ ຢູ່ນອກວັງ ໃຫ້ມີການສະຫຼອງຄືກັບວ່າມີເທດສະການໃຫ້ປະຊາຊົນມາເລາະຊົມເພື່ອບໍ່ໃຫ້ປະຊາຊົນຮັບຮູ້ເທິງແຜ່ນການ ແລະ ສັ່ງໃຫ້ມີການເສບດົນຕີໃຫ້ດັງທົ່ວວັງ ແລ້ວພຣະນາງກໍເລີມສັງຫານເຊື້ອພຣະວົງ ແລະ ຂຸນນາງ ຈຳນວນ 500 ຄົນ ພາຍໃນ 3 ມື້ ຂອງງານສະຫຼອງສະເດັດຂຶ້ນຄອງຣາຊຂອງ ພຣະເຈົ້າທີບໍ ການຂ້າດ້ວຍວິທີການຕ່າງໆ ທີ່ໂຫດຮ້ຽມ ແລ້ວກໍຂຸດຄຸມໃຫຍ່ຂ້າງວັງ ແລ້ວຖິ້ມສົບເລົ່ານັ້ນລົງໄປ ແລ້ວກໍເອົາດິນຖົມ ຜ່ານໄປ 3 ມື້ ສົບທີ່ຖືກຝັ່ງໄດ້ເລີມບວມຂຶ້ນອືດ ແລະ ຍູ້ດັນດິນທີ່ຝັງໜູນຂຶ້ນມາ ພຣະນາກໍໄດ້ສັ່ງໃຫ້ເອົາຊ້າງມາຍຽບໃຫ້ກັບລົງໄປຄືເກົ່າ ແຕ່ຍ້ອນສົບທີ່ຝັງມີຫຼາຍ ມັນກໍບວມຂຶ້ນຈົນບໍສາມາດຈະປົກປິດໄດ້ ພຣະນາງຈຶ່ງສັ່ງໃຫ້ ຂຸດສົບເຫຼົ່ານັ້ນໄປຖິ້ມນອກເມືອງ ວ່າກັນວ່າພາຍໃນຄືນນັ້ນໝາຫອນທັງເມືອງປະຊາຊົນບໍ່ກ້າອອກຈາກບ້ານເລີຍ ສ່ວນພຣະເຈົ້າທີບໍ ບໍ່ໄດ້ຮູ້ເຖິງເຫດການເຫຼົ່ານີ້ເລີຍ ເພາະພຣະນາງຈັດນ້ຳຈັນ (ເຫຼົ້າ) ມາຖວາຍ 3 ມື້ 3 ຄືນ ການສູນສິ້ນອຳນາດ ໃນຣາຊການຂອງພຣະອົງ ພຣະອົງໄດ້ຈັດຄະນະທູດໄປຈະເລີນສຳພັນທາງໄມຕີ ກັບ ຝຣັ່ງ ເພື່ອເຈລະຈາກ່ຽວກັບການໃຫ້ຝຣັ່ງມາສຳປະທານປ່າໄມ້ຢູ່ພະມ້າໄດ້ ໃນວັນທີ 30 ເມສາ 1883 ເຊິ່ງການກະທຳນີ້ເຮັດໃຫ້ອັງກິດ ເຊິ່ງກຳລັງມີເປົ້າໝາຍ ແລະ ຄິດຢາກຄອບຄອງ ພະມ້າ ລະແວງທີ່ຈະເສຍດິນແດນພະມ້າໃຫ້ກັບ ຝຣັ່ງ ຕໍ່ມາໃນເດືອນ ສິງຫາ ໃນປີດຽວກັນໄດ້ ພະມ້າ ເອິ້ນຄ່າປັບໄໝຈາກ ບໍລິສັດບອມເບເບີມາເທຣດດິງ ຂອງອັງກິດ ທີ່ຕັ້ງໃນພຣະມ້າ ທີ່ເມືອງຢ່າງກຸ້ງ ເປັນຈຳນວນເງິນ 2.3 ລ້ານ ຣູປີ ອັງກິດ ໄດ້ສະເໜີໃຫ້ພະມ້າ ຫຼຸດຄ່າປັບໄໝລົງ ແຕ່ພະມ້າບໍ່ຍອມ ຕົກມາໃນວັນທີ 9 ພະຈິກ ໃນປີດຽວກັນໄດ້ ອັງກິດໄດ້ນຳກຳລັງທະຫານ ຈາກຢ່າງກຸ້ງ ບຸກມາເຖິງ ເມືອງມັນດະເລ ເມືອງຫຼວງພະມ້າ ແລະ ໄດ້ເປີດສຶກກັນ ສຸດທ້າຍພະມ້າແພ້ໃນ ວັນທີ 14 ພະຈິກ ແລະ ໄດ້ມີການພິຈາລະນາຄະດີ ຂອງ ຣາຊສຳນັກພະມ້າ ອັງກິດເຫັນດີ ປົດ ພຣະເຈົ້າທີບໍອອກຈາກການເປັນເຈົ້າຊີວິດ ແລະ ລົ້ມລ້າງຣາຊວົງພະມ້າ ແລະ ໄດ້ເນລະເທດ ພຣະເຈົ້າທີບໍ ແລະ ມະເຫສີ ພຣະນາງສຸພະຍາລັດ ໄປຢູ່ເມືອງ ຣັດຕະນະຄີລີ ຣັດມະນີປຸລະ ປະເທດອິນເດຍ ໃນວັນທີ່ພຣະເຈົ້າທີບໍ ແລະ ພຣະນາງສຸຍາລັດ ກຳລັງຈະສະເດັດຂຶ້ນເຮືອໄປອິນເດຍ ປະຊາຊົນໄດ້ທາຊຸ່ມນຸ່ມ ເພື່ອເຂົ້າເຟົ້າເຈົ້າຊີວິດພວກເຂົາເປັນຄັ້ງສຸດທ້າຍ ເມືອໄປເຖິງອິນເດຍ ອັງກິດ ໄດ້ມອບເງິນເດືອນໃຫ້ 100.000 ຣູປີ ຕໍ່ເດືອນ ແລະ ອັງກິດໄດ້ສ້າງ ພຣະຣາຊວັງ ໃໝ່ຖວາຍໃຫ້ ພຣະອົງປະທັບຢູ່ຫັ້ນ ຈົນສະເດັດສະຫວັນນະຄົດ ໃນວັນທີ 15 ທັນວາ 1916 ພຣະສົບພຣະອົງ ຈັດພິທີຢ່າງລຽບງ່າຍ ແລະ ໄດ້ຝັງພຣະສົບໄວ້ໃກ້ກັບ ສຸສານ ຂອງສາສະໜາຄຣິດ ຢູ່ ທີ່ ເມືອງຣັດຕະຄີລີ ລູກຫຼານ ສ່ວນໜຶ່ງ ແລະ ມະເຫສີ ພຣະນາງ ສຸພະຍາລັດ ໄດ້ສະເດັດກັບ ພະມ້າ ວ່າກັນວ່າ ກ່ອນທີ່ພຣະເຈົ້າທີບໍ ສະຫວັນນະຄົດ ພຣະນາງ ກັບ ພຣະເຈົ້າທີບໍ ໄດ້ມີການຜິດໃຈກັນ ຈົນພຣະເຈົ້າທີບໍສະຫວັນນະຄົດ ພຣະນາງກໍບໍ່ໄປຮ່ວມງານພຣະສົບເລີຍ ຫຼັງຈາກກັບມາພະມ້າ ພຣະນາງປະທັບ ຢູ່ ຕຳໜັກຫຼັງໜຶ່ງ ທີ່ອັງກິດ ຈັດຂຶ້ນຖວາຍໃຫ້ ຢູ່ເມືອງຢ່າງກຸ້ງ ພຣະນາງປະທັບຢູ່ຫັ້ນ ໄດ້ 10 ປີ ກໍ່ສະເດັດສະຫວັນນະຄົດ ໃນວັນທີ 24 ພະຈິກ 1925 ພິທີພຣະສົບຈັດໄປຢ່າງລຽບງ່າຍ ແບບຄົນທຳມະດາ ອັງກິດບໍ່ຍອມອະນຸຍາດ ໃຫ້ເຊີນພຣະສົບພຣະນາງຂຶ້ນໄປ ເມືອງຫຼວງມັນດະເລ ພຣະອັດຖິພຣະນາງ ເລີຍເກັບໄວ້ທີ່ ສະຖູບເຈດີ ຫ່າງຈາກ ເຈດີສະເວດາກ່ອງ ປະມານ 200 ແມັດ ທາງທິດໃຕ້ ຖືເປັນການອາວະສານ ຣາຊວົງຄອງບອງ ຂອງພະມ້າ ທີ່ດຳລົງມາຍາວນານ 133 ປີ ທີ່ພຣະເຈົ້າອະລອງພະຍາ ກະສັດຜູ້ເກັ່ງກ້າ ຊຣົງກອບກູ້ບ້ານເມືອງ ລວບລວມແຜ່ນດິນ ໄດ້ມາສິ້ນສຸດຢູ່ທີ່ ພຣະເຈົ້າທີບໍ ນັ້ນເອງ ==ອ້າງອີງ == <references/> 086xdskmjltkketny7ko00oqojbxkwo 0 19859 129715 104720 2026-08-06T19:34:34Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129715 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food | name = ແພຟໂລວາ | image = [[File:Pavlova dessert.JPG|250px]] | caption = ແພຟໂລວາ | alternate_name = | country = [[ປະເທດອົດສະຕຣາລີ]], [[ປະເທດນິວຊີແລນ]] | region = | creator = | course = [[ອາຫານຫວານ]] | type = | served = | main_ingredient = ໄຂ່ຂາວ, ນ້ຳຕານ, ໝາກໄມ້ | variations = | calories = | other = }} '''ແພຟໂລວາ''' ຫຼື '''ພາຟໂລວາ''' ({{lang-en|pavlova}}) ແມ່ນຂອງຫວານທີ່ມີຕົ້ນກໍາເນີດໃນອົດສະຕາລີຫຼືນິວຊີແລນໃນຕົ້ນສະຕະວັດທີ 20 ຕັ້ງຊື່ຕາມ ອັນນາ ປັຟໂລວາ ນັກບັນເລຊາວລັດເຊຍ<ref name="gnt">Boylen, Jeremy (reporter) (20 August 2004). [http://abc.net.au/gnt/history/Transcripts/s1188249.htm Pavlova] ''George Negus Tonight'', Australian Broadcasting Corporation. [https://web.archive.org/web/20161226182725/http://www.abc.net.au/gnt/history/Transcripts/s1188249.htm Archived]</ref> ເຮັດຈາກໄຂ່ຂາວຕີກັບນ້ຳຕານຈົນກວ່າຈະຟູແລະອົບໃຫ້ສຸກ ເຊິ່ງຄ້າຍກັນກັບການເຮັດເມີແລງ<ref>{{cite web | url = http://www.elise.com/recipes/archives/004356pavlova.php | title = Pavlova Recipe | publisher = Elise.com | date = | accessdate = 2010-11-16 | archive-date = 2010-01-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100105075917/http://www.elise.com/recipes/archives/004356pavlova.php | url-status = dead }}</ref> ຕົກແຕ່ງດ້ວຍຄີມແລະໝາກໄມ້ຕາມລະດູການ ເຊັ່ນ ສະຕໍເບີລີ, ໝາກ​ໝອດ, ກີວີ<ref>{{cite web | url = http://www.inmamaskitchen.com/FOOD_IS_ART/pavlova_howto.html | title = Contains Pavlova Toppings | publisher = InMamasKitchen.com | date = | accessdate = 2010-11-16 | archive-date = 2012-02-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120224012202/http://www.inmamaskitchen.com/FOOD_IS_ART/pavlova_howto.html | url-status = dead }}</ref> ໂດຍເຊື່ອວ່າຂອງຫວານໄດ້ຖືກສ້າງຂື້ນເພື່ອເປັນການອຸທິດໃຫ້ແກ່ອັນນາໃນລະຫວ່າງການເດີນທາງໃນອົດສະຕາລີແລະນິວຊີແລນ ເມື່ອ​ທົດສະວັດ 1920<ref name="leach">{{cite book | last=Leach | first=Helen | title=The Pavlova Story: A Slice of New Zealand's Culinary History | url=https://archive.org/details/pavlovastoryslic0000leac | publisher=[[Otago University Press]] | year=2008 | isbn=978-1-877372-57-5 |pages=[https://archive.org/details/pavlovastoryslic0000leac/page/11 11]–31}}</ref> ເຊິ່ງເລື່ອງຕົ້ນກໍາເນີດໄດ້ກາຍເປັນການໂຕ້ແຍ້ງລະຫວ່າງສອງປະເທດເປັນໄລຍະ​ເວ​ລາ​ຫຼາຍ​ປີ<ref name="Wilson">{{cite encyclopedia |last1=Wilson |first1=John |title=Pavlova rivalry |url=https://teara.govt.nz/en/photograph/604/pavlova-rivalry |encyclopedia=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |access-date=7 May 2020}}</ref> == ອ້າງອີງ == {{reflist}} [[ໝວດ:ຂອງຫວານ]] guf4iumel7s1iagmmbpfacmycgiaqd9 0 20116 129700 129367 2026-08-06T18:53:13Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129700 wikitext text/x-wiki {{Short description|ປະເທດໃນເອີຣົບຕາເວັນອອກ}} {{Coord|53|N|27|E|region:BY|display=title}} {{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ປະເທດ | conventional_long_name = ສາທາລະນະລັດເບລາຣຸດຊີ | common_name = ເບລາຣຸດຊີ | native_name = {{lang|be|Рэспу́бліка Белару́сь}} {{small|{{be icon}}}}{{lang|ru|Респу́блика Белару́сь}} {{small|{{ru icon}}}} | image_flag = Flag of Belarus.svg | image_coat = Coat of arms of Belarus (2020).svg | symbol_type = ກາແຜ່ນດິນ | national_anthem = [[ມື ເບຍລາຣູຊື]]<div style="padding-top:0.5em;" class="center">{{center|[[File:Belarusian national anthem, performed by the United States Navy Band.mp3]]}}</div> | image_map = {{Switcher|[[File:Europe-Belarus (orthographic projection).svg|frameless]]|ສະແດງລູກໂລກ|[[File:Europe-Belarus.svg|upright=1.15|frameless]]|ສະແດງທະວີບເອີຣົບ|default=1}} | map_caption = {{map caption |location_color=ຂຽວ |region=ເອີຣົບ |region_color=ເທົາເຂັ້ມ |legend=Location Belarus Europe.png}} | capital = [[ມິນສະກ໌]] | coordinates = {{Coord|53|55|N|27|33|E|type:city(2000000)_region:BY}} | largest_city = ເມືອງຫຼວງ | official_languages = {{hlist|[[ພາສາເບລາຣຸດຊີ|ເບລາຣຸດຊີ]]|[[ພາສາລັດເຊຍ|ລັດເຊຍ]]}} | languages2_type = ພາສາກຸ່ມຊົນເຜົ່ານ້ອຍທີ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບ | languages2 = {{hlist | [[ພາສາໂປໂລຍ|ໂປໂລຍ]] | [[ພາສາອູແກຣນ|ອູແກຣນ]] | [[ພາສາຍິດ|ຍິດ]]}} | ethnic_groups = {{unbulleted list | {{ບໍ່ຕັດ|84.9% [[ຊາວເບລາຣຸດຊີ]]}} | 7.5% [[ຊາວລັດເຊຍໃນປະເທດເບລາຣຸດຊີ|ຊາວລັດເຊຍ]] | 3.1% [[ຊາວໂປໂລຍໃນປະເທດເບລາຣຸດຊີ|ຊາວໂປໂລຍ]] | 1.7% [[ຊາວອູແກຣນ]] | 2.8% ອື່ນໆ }} | ethnic_groups_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/b49/b49a6306ec95b5c2d851e897490581a3.pdf|title=Belarus in figures 2021|publisher=National Statistical Committee of the Republic of Belarus|year=2021|access-date=2023-08-23|archive-date=2022-10-09|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/b49/b49a6306ec95b5c2d851e897490581a3.pdf|url-status=dead}}</ref> | religion = {{unbulleted list |item_style=white-space; |55.4% [[ສາສະໜາຄຣິດ|ຄຣິດ]]|—48.3% [[ອິສເທີນ ອໍທໍດອກຊ໌]]|—7.1% ນິກາຍ ອື່ນໆ|41.1% [[ການບໍ່ມີສາສະໜາ|ບໍ່ມີສາສະໜາ]]|2.4% [[ສາສະໜາໃນປະເທດເບລາຣຸດຊີ|ອື່ນໆ]]|1.1% ບໍ່ລະບຸ}} | religion_year = 2011 | religion_ref = <ref name="mfa">{{cite web |url=https://adsdatabase.ohchr.org/IssueLibrary/MINISTRY%20OF%20FOREIGN%20AFFARIS_Religion%20and%20denominations%20in%20Belarus.pdf |title=Religion and denominations in the Republic of Belarus |date=November 2011 |access-date=2021-06-29 |publisher=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Belarus |archive-date=2022-10-09 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://adsdatabase.ohchr.org/IssueLibrary/MINISTRY%20OF%20FOREIGN%20AFFARIS_Religion%20and%20denominations%20in%20Belarus.pdf |url-status=dead }}</ref> | demonym = [[ຊາວເບລາຣຸດຊີ]] | government_type = [[ລັດດ່ຽວ]] [[ສາທາລະນະລັດ]][[ລະບົບປະທານາທິບໍດີ]]ພາຍໃຕ້[[ລະບອບຜະເດັດການ]] | leader_title1 = [[ປະທານາທິບໍດີ​ແຫ່ງສາທາລະນະ​ລັດເບລາຣຸດຊີ|ປະທານາທິບໍດີ]] | leader_name1 = [[ອາເລັກຊານເດີ ລູກາເຊນໂກ]] <ref>{{cite web|url=https://www.france24.com/en/20200923-belarus-leader-lukashenko-holds-secret-inauguration-amid-continuing-protests|title=Belarus leader Lukashenko holds secret inauguration amid continuing protests|website=france24.com|date=23 September 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-54262953|title=Belarus: Mass protests after Lukashenko secretly sworn in|publisher=BBC News|date=23 September 2020}}</ref> | leader_title2 = [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ​ແຫ່ງສາທາລະນະ​ລັດເບລາຣຸດຊີ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name2 = [[ຣາມັນ ຮາລໍວ໌ຊານກາ]]<ref>{{Cite web|url=https://eng.belta.by/president/view/lukashenko-appoints-new-government-132715-2020/|title=Lukashenko appoints new government|date=19 August 2020|website=eng.belta.by}}</ref> | legislature = [[ລັດຖະສະພາເບລາຣຸດຊີ|ລັດຖະສະພາ]] | upper_house = [[ສະພາສາທາລະນະ​ລັດເບລາຣຸດຊີ|ສະພາສາທາລະນະ​ລັດ]] | lower_house = [[ສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນເບລາຣຸດຊີ|ສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນ]] | sovereignty_type = [[ປະຫວັດສາດເບລາຣຸດຊີ|ກໍ່ຕັ້ງ]] | established_event1 = [[ດັດຊີປາລໍສະກ໌]] | established_date1 = ຄ.ສ. 987 | established_event2 = [[ດັດຊີຕູຣໍຟ]] | established_date2 = ຄຣິດສະຕະວັດທີ 10 | established_event3 = [[ແກຣນດັດຊີລິດຕົວນີ]] | established_date3 = ຄ.ສ. 1236 | established_event4 = [[ສາທາລະນະລັດ ປະຊາຊົນ ເບລາຣຸດຊີ]] | established_date4 = 9 ມີນາ 1918 | established_event5 = [[Constituent Charter of the Belarusian People's Republic#The Third Constituent Charter|ເປັນເອກະລາດຈາກລັດເຊຍ]] | established_date5 = 25 ມີນາ 1918 | area_km2 = 207,595 | area_rank = ອັນດັບທີ 84 <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]]--> | area_sq_mi = 80,155 <!--Do not remove [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 1.4% ({{convert|2.830|km2|abbr=off|disp=or}}){{ref|footnote_a|a}} | population_estimate = 9,349,645 | population_estimate_rank = ອັນດັບທີ 96 | population_estimate_year = 2021 | population_census = {{DecreaseNeutral}} 9,413,446 | population_census_year = 2019 | population_census_rank = | population_density_km2 = 45.8 | population_density_sq_mi = 120.8 <!--Do not remove [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ອັນດັບທີ 142 | GDP_PPP = {{decrease}} 185.889 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="IMFWEOBY">{{Cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=913,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, October 2020 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=5 May 2020}}</ref> | GDP_PPP_year = 2020 | GDP_PPP_rank = ອັນດັບທີ 69 | GDP_PPP_per_capita = {{decrease}} 19,758 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="IMFWEOBY" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 66 | GDP_nominal = {{decrease}} 57.708 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="IMFWEOBY" /> | GDP_nominal_year = 2020 | GDP_nominal_rank = ອັນດັບທີ 75 | GDP_nominal_per_capita = {{decrease}} 6,133 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="IMFWEOBY" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 84 | Gini = 25.3 <!--number only--> | Gini_year = 2019 | Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="WBgini">{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=BY |title=GINI index (World Bank estimate) – Belarus |publisher=World Bank |access-date=12 August 2021 |archive-date=27 ມັງກອນ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180127204140/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=BY |url-status=dead }}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.823 <!--number only--> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref> | HDI_rank = ອັນດັບທີ 53 | currency = [[ຣູເບີນເບລາຣຸດຊີ]] | currency_code = BYN | time_zone = [[ເວລາມົສກູ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.timeanddate.com/time/zone/belarus/minsk|title=Time Zone & Clock Changes in Minsk, Belarus|website=www.timeanddate.com}}</ref> | utc_offset = +3 | date_format = ວວ.ດດ.ປປປປ | drives_on = ຂວາ | calling_code = [[+375]] | cctld = {{unbulleted list | [[.by]] | [[.бел]]<ref>{{Cite web | title = Icann Адобрыла Заяўку Беларусі На Дэлегаванне Дамена Першага Ўзроўню З Падтрымкай Алфавітаў Нацыянальных Моў.Бел | url = http://cctld.by/be/history/bel/ | access-date = 26 August 2014 | archive-date = 4 ມີນາ 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304062719/http://cctld.by/be/history/bel/ | url-status = dead }}</ref>}} | official_website = [http://belarus.by/ belarus.by] | footnote_a = {{note|footnote_a}} {{Cite web | title = FAO's Information System on Water and Agriculture | publisher = FAO | url = http://www.fao.org/nr/water/aquastat/countries/belarus/index.stm | archive-url = https://web.archive.org/web/20120126112459/http://www.fao.org/nr/water/aquastat/countries/belarus/index.stm | access-date = 16 February 2013 | archive-date = 26 January 2012 }} <!-- | Dependency Ratio_year = 2014 | Dependency Ratio = 20 | Dependency Ratio_ref = <ref>{{Cite web | title = Age dependency ratio, old (% of working-age population) | publisher = [[World Bank]] | url = http://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.DPND.OL/countries?display=default | access-date = 6 August 2015 }}</ref>-->| today = | ethnic_groups_year = 2019 | established_event6 = [[Declaration of State Sovereignty of the Belarusian Soviet Socialist Republic|ປະກາດເປັນລັດເອກະລາດ]] | established_date6 = 27 ກໍລະກົດ 1990 | established_event7 = ເປັນເອກະລາດຈາກສະຫະພາບໂຊວຽດ | established_date7 = 25 ສິງຫາ 1991 | established_event8 = [[ລັດຖະທຳມະນູນເບລາຣຸດຊີ|ລັດຖະທຳມະນູນສະບັບປັດຈຸບັນ]] | established_date8 = 15 ມີນາ 1994 | established_event9 = [[ການອອກສຽງປະຊາມະຕິເບລາຣຸດຊີ ປີ 2004|ການແກ້ໄຂຄັ້ງສຸດທ້າຍ]] | established_date9 = 17 ຕຸລາ 2004 }} '''ເບລາຣຸດຊີ''' ({{lang-be|Белару́сь}}, {{IPA-be|bʲɛlaˈrusʲ|pron}}; {{lang-ru|Белару́сь}}, {{IPA-be|bʲɪlɐˈrusʲ|pron}}; {{lang-en|Belarus}}) ມີຊື່ຢ່າງເປັນທາງການວ່າ '''ສາທາລະນະລັດເບລາຣຸດຊີ''' ({{lang-en|link=no|Republic of Belarus}}; {{lang-be|link=no|Рэспу́бліка Белару́сь}}; {{lang-ru|link=no|Респу́блика Белару́сь}}) ໃນອະດີດມີຊື່ເອີ້ນອີກຢ່າງໜຶ່ງວ່າ '''ເບຍໂລລັດເຊຍ''' ({{lang-en|link=no|Byelorussia}}; {{lang-ru|link=no|Белору́ссия}}) ເປັນ[[ປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ]] ຕັ້ງຢູ່ໃນພາກພື້ນ[[ເອີຣົບຕາເວັນອອກ]] ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບ[[ປະເທດລັດເຊຍ|ລັດເຊຍ]], [[ປະເທດອູແກຣນ|ອູແກຣນ]], [[ປະເທດໂປໂລຍ|ໂປໂລຍ]], [[ປະເທດລິດຕົວນີ|ລິດຕົວນີ]] ແລະ [[ປະເທດລັດເວຍ|ລັດເວຍ]] ເມືອງຫຼວງຂອງປະເທດແມ່ນ[[ມິນສະກ໌]] ເມືອງສຳຄັນຂອງປະເທດນີ້ມີເຊັ່ນ: [[ເບຣສ (ປະເທດເບລາຣຸດຊີ)|ເບຣສ]] [[ຄາໂຣດນາ]] [[ໂກມຽລ]] ແລະ [[ວີເຊບສະກ໌]] ພື້ນທີ່ຫຼາຍກວ່າ 40% ຂອງຂະໜາປະເທດ 207,600 ຕາລາງກິໂລແມັດ (80,200 ຕາລາງໄມລ໌) ເປັນປ່າໄມ້ ພາກສ່ວນເສດຖະກິດຕົ້ນຕໍຂອງປະເທດແມ່ນອຸດສາຫະກຳບໍລິການ ແລະ ການຜະລິດ<ref>{{cite web| url=http://belstat.gov.by/homep/en/publications/belarus_in_figures/2012/about.php| title=Contents| publisher=Belstat.gov.by| accessdate=4 October 2012| url-status=dead| archiveurl=https://web.archive.org/web/20130118020305/http://belstat.gov.by/homep/en/publications/belarus_in_figures/2012/about.php| archivedate=18 January 2013| df=dmy-all}}</ref> ຈົນມາຮອດຄຣິດສະຕະວັດທີ 20 ດິນແດນທີ່ກາຍເປັນປະເທດເບລາຣຸດຊີໃນປັດຈຸບັນເຄີຍຖືກລັດຕ່າງໆ ໃນຫຼາຍໆຍຸກຍຶດຄອງ ເຊິ່ງລວມເຖິງ[[ດັດຊີໂປລໍສະກ໌]] (ຄຣິດສະຕະວັດທີ 11 ຫາ 14), [[ແກຣນດັດຊີລິດຕົວນີ]], [[ເຄືອຈັກກະພົບໂປໂລຍ–ລິດຕົວນີ]] ແລະ [[ຈັກກະວັດລັດເຊຍ]]. == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} ==ບັນນານຸກົມ== {{ເລີ່ມອ້າງອີງ}} * {{cite book|last=Birgerson|first=Susanne Michele|title=After the Breakup of a Multi-Ethnic Empire|url=https://archive.org/details/afterbreakupofmu0000birg|publisher=Praeger/Greenwood|year=2002|isbn=0-275-96965-7}} * {{Cite book|last=Minahan|first=James|title=Miniature Empires: A Historical Dictionary of the Newly Independent States|publisher=Greenwood|year=1998|url=https://books.google.com/books?id=RSxt-JB-PDkC&q=White+Rus&pg=PA35|isbn=0-313-30610-9}} * {{cite book|last1=Olson|first1=James Stuart|first2=Lee Brigance|last2=Pappas|first3=Nicholas C. J.|last3=Pappas|title=Ethnohistorical Dictionary of the Russian and Soviet Empires|url=https://archive.org/details/ethnohistoricald0000unse|publisher=Greenwood Press|year=1994|isbn=0-313-27497-5}} * {{Cite book|last=Plokhy|first=Serhii|title=The Cossacks and Religion in Early Modern Ukraine|publisher=Oxford University Press|year=2001|url=https://books.google.com/books?id=NCzzxNisc1MC&q=white+rus+commonwealth&pg=PA327|isbn=0-19-924739-0}} * {{Cite book|last=Richmond|first=Yale|title=From Da to Yes: Understanding the East Europeans|publisher=Intercultural Press|year=1995|url=https://books.google.com/books?id=2Y8GNIp42ysC&q=Byelorussia+name&pg=PA260|isbn=1-877864-30-7}} * {{Cite book|last1=Vauchez|first1=André|first2=Richard Barrie|last2=Dobson|first3=Michael|last3=Lapidge|title=Encyclopedia of the Middle Ages|publisher=Routledge|year=2001|url=https://books.google.com/books?id=qtgotOF0MKQC&q=White+Ruthenia&pg=PA163|isbn=1-57958-282-6}} * {{Cite book|last=Zaprudnik|first=Jan|title=Belarus: At a Crossroads in History|publisher=Westview Press|year=1993|url=https://books.google.com/books?id=qtnTh3-2Ki8C&q=Belarusia+name&pg=PA1|isbn=0-8133-1794-0|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160502113012/https://books.google.com/books?id=qtnTh3-2Ki8C&pg=PA1&dq=Belarusia+name&cd=3#v=onepage|archive-date=2 May 2016}} {{ຈົບອ້າງອີງ}} == ອ່ານຕື່ມ == {{ເລີ່ມອ້າງອີງ}} * Bennett, Brian M. ''The Last Dictatorship in Europe: Belarus under Lukashenko'' (Columbia University Press, 2011) * Frear, Matthew. ''Belarus Under Lukashenka: Adaptive Authoritarianism'' (Routledge, 2015) * Korosteleva, Elena A. (June 2016). [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13510347.2015.1005009 "The European Union and Belarus: Democracy Promotion by Technocratic Means?"] ''Democratization'' '''23''': 4 pp.&nbsp;678–698. {{Doi|10.1080/13510347.2015.1005009}}. * {{Cite book|last1=Levy|first1=Patricia|first2=Michael|last2=Spilling|title=Belarus|publisher=Benchmark Books|year=2009|location=New York|url=https://books.google.com/books?id=KTwkKhg1BbsC&q=Belarusian+name&pg=PA95|isbn=978-0-7614-3411-5|ref=none}} * {{cite EB1911|wstitle=Minsk (government) |last1= Kropotkin |first1= Peter Alexeivitch |last2= Bealby |first2= John Thomas |volume= 18 |pages= 555, 556|ref=none}} * Marples, David. '''Our Glorious Past': Lukashenka's Belarus and the Great Patriotic War'' (Columbia University Press, 2014) * Parker, Stewart. ''The Last Soviet Republic: Alexander Lukashenko's Belarus'' (Trafford Publishing, 2007) * Rudling, Pers Anders. ''The Rise and Fall of Belarusian Nationalism, 1906–1931'' (University of Pittsburgh Press; 2014) 436 pages * {{Cite book|last=Ryder|first=Andrew|title=Eastern Europe and the Commonwealth of Independent States|publisher=Routledge|year=1998|url=https://books.google.com/books?id=qmN95fFocsMC&q=Belarus+name+law+1991&pg=PA183|isbn=1-85743-058-1|ref=none}} * {{cite book|author1=Silitski, Vitali|author2=Jan Zaprudnik|name-list-style=amp|title=The A to Z of Belarus|url=https://books.google.com/books?id=bQXyAAAAQBAJ&pg=PA1|year=2010|publisher=Scarecrow Press|isbn=9781461731740|ref=none}} * Snyder, Timothy (2004). [https://www.google.co.uk/books/edition/The_Reconstruction_of_Nations/xSpEynLxJ1MC?hl=en&gbpv=1&printsec=frontcover ''The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569–1999''] * {{Cite book|last=Szporluk|first=Roman|title=Russia, Ukraine, and the Breakup of the Soviet Union|publisher=Hoover Institution Press|year=2000|url=https://books.google.com/books?id=oLWeUoWEAGgC&q=Belorussia&pg=PA113|isbn=0-8179-9542-0|ref=none}} * {{Cite book|last1=Treadgold|first1=Donald|first2=Herbert J.|last2=Ellison|title=Twentieth Century Russia|publisher=Routledge|edition=9th|year=2018|url=https://books.google.co.th/books?id=C0haDwAAQBAJ&pg=PT230#v=onepage&q=belorussia%2Bnationalists%2Bname&f=false|isbn=978-0-8133-3672-5|ref=none}} * Vakar, Nicholas Platonovich. ''Belorussia: The Making of a Nation: A Case Study'' (Harvard UP, 1956). * Vakar, Nicholas Platonovich. ''A Bibliographical Guide to Belorussia'' (Harvard UP, 1956) {{ຈົບອ້າງອີງ}} == ແຫຼ່ງຂ້ໍມູນອື່ນ == {{Sister project links|voy=Belarus|ປະເທດເບລາຣຸດຊີ|collapsible=collapsed}} * [http://www.belarus.by/en/ Website of the Republic of Belarus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180115201716/http://www.belarus.by/en/ |date=2018-01-15 }} by [[BelTA]] news agency * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ Belarus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |date=2021-01-09 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]]. * {{curlie|Regional/Europe/Belarus}} * [http://www.fao.org/countryprofiles/index.asp?lang=en&iso3=BLR&subj=1&paia= FAO Country Profiles: Belarus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120126121752/http://www.fao.org/countryprofiles/index.asp?lang=en&iso3=BLR&subj=1&paia= |date=2012-01-26 }} {{ປະເທດໃນທະວີບເອີຣົບ}} {{Authority control}} [[ໝວດ:ປະເທດເບລາຣຸດຊີ| ]] [[ໝວດ:ສາທາລະນະລັດ|ບ]] [[ໝວດ:ລັດ ແລະ ດິນແດນກໍ່ຕັ້ງໃນປີ 1991]] [[ໝວດ:ລັດໃນອະດີດສະຫະພາບໂຊວຽດ]] [[ໝວດ:ປະເທດ]] [[ໝວດ:ເອີລົບ]] q7eufo3dad59wth12ss4zjp5dls4mc7 0 20174 129751 126163 2026-08-06T20:44:10Z InternetArchiveBot 13695 Add 3 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129751 wikitext text/x-wiki {{Coord|6|N|12|E|display=title}} {{Infobox country | conventional_long_name = ສາທາລະນະລັດກາເມີຣູນ | common_name = ກາເມີຣູນ | native_name = ''République du Cameroun'' ([[ພາສາຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]]) {{native name|ff|Renndaandi Kamerun}} | image_flag = Flag of Cameroon.svg | image_coat = Coat of arms of Cameroon.svg | symbol_type = ກາແຜ່ນດິນ | national_motto = <br />{{native phrase|fr|"Paix – Travail – Patrie"|italics=off}}<br />{{small|"ສັນຕິພາບ – ວຽກງານ – ປະເທດ"}} | national_anthem = <br />{{native phrase|fr|[[ໂອ ກາເມີຣູນ ແບໂຊເດີໂນຊັອງແຊັດທ໌]]|nolink=yes}}<br />{{raise|0.2em|("ໂອ ກາເມີຣູນ, ບ້ານເກີດຂອງບັນພະບຸລຸດຂອງພວກເຮົາ") }}<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;"> </div> | image_map = File:Cameroon (orthographic projection).svg | image_map2 = | capital = [[ຢາອູນເດ]]<ref name="CIA">{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/|title=Cameroon|publisher=CIA|work=World Factbook|access-date=3 August 2020|archive-date=10 ມັງກອນ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/|url-status=dead}}</ref> | coordinates = {{Coord|3|52|N|11|31|E|type:city}} | largest_city = [[ຢາອູນເດ]] (ເມືອງ) [[ດູອາລາ]] (ຂອບເຂດ) | official_languages = {{Plainlist| * [[ພາສາຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]] * [[ພາສາອັງກິດ|ອັງກິດ]] }} | regional_languages = {{Plainlist| * [[ພາສາອັງກິດພິດຈິນກາເມີຣູນ]] * [[ພາສາຟູລາ|ຟູລາ]] * [[ພາສາເອວອນໂດ|ເອວອນໂດ]] * [[ພາສາອາຣັບຊາດຽນ]] * [[ພາສາອິກໂບ|ອິກໂບ]] * [[Camfranglais]] }} | ethnic_groups = {{vunblist | {{nowrap|31% [[ກຸ່ມຊົນເຜົ່າໃນປະເທດກາເມີຣູນ|ຊາວເຂົາກາເມີຣູນ]]}} | 19% [[ຊາວບັນຕູ|ບັນຕູໃນສະພາບອາກາດຮ້ອນ]] | 11% [[ກີດີ]] | 10% [[ຊາວຟູລາ|ຟູລານີ]] | 8% [[ຊາວບັນຕູ|ບັນຕູຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ]] | 7% ອິກໂບ | 7% ນິກຣີຕິກຕາເວັນອອກ | 7% ອາຟຣິກາອື່ນໆ | <1% ບໍ່ແມ່ນອາຟຣິກາ }} | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; | 70.7% [[ຄຣິດ]] | 24.4% [[ອິດສະລາມ]] | 2.3% ຄວາມເຊື້ອພື້ນເມືອງ | 2.1% [[ການບໍ່ມີສາສະໜາ|ບໍ່ມີສາສະໜາ]] | 0.5% ອື່ນໆ }} | religion_year = 2018 | religion_ref = <ref>{{Cite web|url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/#people-and-society|title = Cameroon – the World Factbook|date = 29 September 2021|access-date = 28 ສິງຫາ 2023|archive-date = 10 ມັງກອນ 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/#people-and-society|url-status = dead}}</ref> | demonym = ຊາກາເມີຣູນ | government_type = [[ລັດດ່ຽວ]] [[ລະບົບພັກເດັ່ນ]] [[ລະບົບເຄິ່ງປະທານາທິບໍດີ]] [[ສາທາລະນະລັດລັດຖະທໍາມະນູນ]] | leader_title1 = [[ປະ​ທາ​ນາ​ທິ​ບໍ​ດີກາເມີຣູນ|ປະ​ທາ​ນາ​ທິ​ບໍ​ດີ]] | leader_name1 = [[ພອລ ໄບຢາ]] | leader_title2 = [[ນາ​ຍົກ​ລັດ​ຖະ​ມົນ​ຕີກາເມີຣິນ|ນາ​ຍົກ​ລັດ​ຖະ​ມົນ​ຕີ]] | leader_name2 = [[ໂຈເຊບ ງູເຕ]] | legislature = [[ລັດຖະສະພາກາເມີຣູນ|ລັດຖະສະພາ]] | upper_house = [[ວຸດທິສະພາ (ປະເທດກາເມີຣູນ)|ວຸດທິສະພາ]] | lower_house = [[ສະມັດຊາ​ແຫ່ງ​ຊາດ (ປະເທດກາເມີຣູນ)|ສະມັດຊາ​ແຫ່ງ​ຊາດ]] | sovereignty_type = ເປັນເອກະລາດ{{nobold|ຈາກ[[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] ແລະ [[ຝຣັ່ງ]]}} | established_event1 = ປະກາດ | established_date1 = 1 ມັງກອນ 1960 | established_event2 = {{nowrap|ລວມກັບອະດີດ<br />[[ບຣິຕິຊກາເມີຣູນ]]}} | established_date2 = 1 ຕຸລາ 1961 | area_km2 = 475,442 | area_rank = ອັນດັບທີ 53 <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] sourced from the UN--> | area_sq_mi = 183,569 <!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--> | percent_water = 0.57 <!--CIA World Factbook--> | population_estimate = {{increase neutral}}26,545,864 <ref>United Nations. "World Population Prospects 2020".</ref> | population_census = 17,463,836<ref>{{cite web |title=Rapport de présentation des résultats définitifs |url=http://www.statistics-cameroon.org/downloads/Rapport_de_presentation_3_RGPH.pdf |page=6 |publisher=Institut national de la statistique |access-date=21 July 2012 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20120813123335/http://www.statistics-cameroon.org/downloads/Rapport_de_presentation_3_RGPH.pdf |archive-date=13 August 2012 }}</ref> | population_estimate_year = 2020 | population_estimate_rank = ອັນດັບທີ 51 <!-- ''[http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/wpp2006.htm World Population Prospects: The 2006 Revision Population Database]''. 2006. United Nations Population Division.--> | population_census_year = 2005 | population_density_km2 = 39.7 | population_density_sq_mi = 102,8 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ອັນດັບທີ 167 <!--UN World Population Prospects--> | GDP_PPP = {{increase}}101.950 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=622,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2018&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2021 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=6 April 2021}}</ref> | GDP_PPP_year = 2021 | GDP_PPP_rank = ອັນດັບທີ 94 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}}3,745 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 151 | GDP_nominal = {{increase}}44.893 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2"/> | GDP_nominal_rank = 89th | GDP_nominal_year = 2021 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}}1,649 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="imf2"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 150 | Gini = 46.6 <!--number only--> | Gini_year = 2014 | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://databank.worldbank.org/data/reports.aspx?source=2&series=SI.POV.GINI |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=[[World Bank]] |website=databank.worldbank.org |access-date=7 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180331192040/http://databank.worldbank.org/data/reports.aspx?source=2&series=SI.POV.GINI |archive-date=31 March 2018 }}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.563 <!--number only--> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = steady<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref> | HDI_rank = ອັນດັບທີ 153 | currency = [[ຟຣັງຊີເອຟເອ]] | currency_code = XAF | time_zone = [[ເວລາອາຟຣິກາຕາເວັນຕົກ]] | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = | time_zone_DST = | date_format = ວວ/ດດ/ປປປປ <br> ປປປປ/ດດ/ວວ | drives_on = ຂວາ | calling_code = [[Telephone numbers in Cameroon|+237]] | cctld = [[.cm]] }} '''ກາເມີຣູນ''' ({{lang-en|Cameroon}}; {{lang-fr|Cameroun}}) ຫຼື ຊື່ທາງການແມ່ນ '''ສາທາລະນະລັດກາເມີຣູນ''' ({{lang-en|Republic of Cameroon}}; {{lang-fr|République du Cameroun}}) ເປັນສາທາລະນະລັດໃນ[[ອາຟຣິກາກາງ]] ມີອານາເຂດຕິດກັບ[[ນີເຊຣີ]], [[ຊາດ]], [[ສາທາລະນະລັດອາຟຣິກກາກາງ]], [[ສາທາລະນະລັດກົງໂກ]], [[ກາບົງ]], [[ກິເນ ເອກວາຕໍຣິອານ]] ກາເມີຣູນຖືກຈັດໃຫ້ເປັນປະເທດໃນແຖບ[[ອາຟຣິກາຕາເວັນຕົກ]] ແຕ່ໃນບາງຄັ້ງກໍສາມາດລວມຢູ່ໃນກຸ່ມປະເທດ[[ອາຟຣິກາກາງ]]ໄດ້ເຊັ່ນກັນ ເນື່ອງຈາກສະພາບທີ່ຕັ້ງຂອງປະເທດຕັ້ງຢູ່ໃນກົງກັນລະຫວ່າງສອງບໍລິເວນດັ່ງກ່າວ ກາເມີຣູນມີປະຊາກອນປະມານ 25 ລ້ານຄົນ ແລະ ມີພາສາເວົ້າຫຼາຍກວ່າ 250 ພາສາ<ref>Kouega, Jean-Paul. 'The Language Situation in Cameroon', Current Issues in Language Planning, vol. 8/no. 1, (2007), pp. 3–94.</ref><ref>{{Cite web|title=Cameroon|url=https://www.ethnologue.com/country/CM|website=Ethnologue|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2012-05-15|title=Linguistic diversity in Africa and Europe {{!}} Bilingualism/multilingualism {{!}} Geolinguistics {{!}} Languages Of The World|url=http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|website=web.archive.org|access-date=2021-09-07|archive-date=2012-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515155945/http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|url-status=bot: unknown}}</ref> ກາເມີຣູນຍັງໄດ້ຮັບສາຍານາມວ່າ "ທະວີບອາຟຣິກາຫຍໍ້ສ່ວນ" ຈາກການທີ່ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງຊາດພັນ [[ວັດທະນະທຳ]] ແລະ [[ຊັບ​ພະ​ຍາ​ກອນ​ທໍາ​ມະ​ຊາດ]]ຫຼາຍທີ່ສຸດແຫ່ງໜຶ່ງໃນທະວີບ<ref>{{Cite web|title=Countries|url=https://www.commonwealthgovernance.org/countries/|website=Commonwealth Governance|language=en-US|access-date=2023-08-28|archive-date=2021-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182345/https://www.commonwealthgovernance.org/countries/|url-status=dead}}</ref> == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} ==ບັນນານຸກົມ== {{refbegin}} * {{cite book|ref=DeLancey|author1=DeLancey, Mark W. |author2=DeLancey, Mark Dike |year=2000|title=Historical Dictionary of the Republic of Cameroon|edition=3rd |place=Lanham, Maryland|publisher= The Scarecrow Press|isbn=978-0810837751}} * {{cite book|ref= Hudgens|author1=Hudgens, Jim |author2=Trillo, Richard |year=1999|title=West Africa: The Rough Guide|url= https://archive.org/details/westafricaroughg0000hudg|edition=3rd |place=London|publisher= Rough Guides|isbn=978-1858284682}} * {{cite book|ref=Mbaku|author=Mbaku, John Mukum |year=2005|title=Culture and Customs of Cameroon|url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000mbak|place=Westport, Connecticut|publisher= Greenwood Press|isbn=978-0313332319}} * {{cite book|ref=Neba|author=Neba, Aaron |year=1999|title=Modern Geography of the Republic of Cameroon|edition=3rd |place=Bamenda|publisher= Neba Publishers}} * {{cite book|ref=West|author=West, Ben |year=2004|title=Cameroon: The Bradt Travel Guide|url=https://archive.org/details/cameroon0000west|place=Guilford, Connecticut|publisher= The Globe Pequot Press|isbn=978-1841620787}} {{refend}} ==ອ່ານຕື່ມ== {{refbegin}} * {{cite web |url=http://www.rsf.org/article.php3?id_article=20731 |title=Cameroon – Annual Report 2007 |access-date=7 February 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070526152356/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=20731 |archive-date=26 May 2007 }} . Reporters without Borders. Retrieved 6 April 2007. * {{cite web |url=http://hdr.undp.org/hdr2006/statistics/countries/country_fact_sheets/cty_fs_CMR.html |title=Cameroon |access-date=6 January 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070113020758/http://hdr.undp.org/hdr2006/statistics/countries/country_fact_sheets/cty_fs_CMR.html |archive-date=13 January 2007 }} . ''Human Development Report 2006''. United Nations Development Programme. Retrieved 6 April 2007. * Fonge, Fuabeh P. (1997). ''Modernization without Development in Africa: Patterns of Change and Continuity in Post-Independence Cameroonian Public Service''. Trenton, New Jersey: Africa World Press, Inc. * MacDonald, Brian S. (1997). "Case Study 4: Cameroon", ''Military Spending in Developing Countries: How Much Is Too Much?'' McGill-Queen's University Press. * [[Dorothy L. Njeuma|Njeuma, Dorothy L.]] (no date). "[https://web.archive.org/web/20070609152111/http://www.bc.edu/bc_org/avp/soe/cihe/inhea/profiles/Cameroon.htm Country Profiles: Cameroon]". The Boston College Center for International Higher Education. Retrieved 11 April 2008. * Rechniewski, Elizabeth. "1947: Decolonisation in the Shadow of the Cold War: the Case of French Cameroon." ''Australian & New Zealand Journal of European Studies'' 9.3 (2017). [https://cesaa.org.au/_content/uploads/2018/06/Elizabeth-Rechniewski_1947-Decolonisation.pdf online]{{Dead link|date=ພະຈິກ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Sa'ah, Randy Joe (23 June 2006). "[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/5107360.stm Cameroon girls battle 'breast ironing']". ''BBC News''. Retrieved 6 April 2007. * Wright, Susannah, ed. (2006). ''Cameroon''. Madrid: MTH Multimedia S.L. * "[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2006/02/data/index.aspx World Economic and Financial Surveys]". World Economic Outlook Database, International Monetary Fund. September 2006. Retrieved 6 April 2007. {{refend}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == {{Sister project links|voy=Cameroon|ປະເທດກາເມີຣູນ}} * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ Cameroon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |date=2021-01-10 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]]. * [http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/cameroon/business-corruption-in-cameroon.aspx Cameroon Corruption Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140324190641/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/cameroon/business-corruption-in-cameroon.aspx |date=2014-03-24 }} from [[Business Anti-Corruption Portal]] * [https://web.archive.org/web/20080704153516/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/cameroon.htm Cameroon] from ''UCB Libraries GovPubs'' * {{curlie |Regional/Africa/Cameroon}} * [https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13146029 Cameroon profile] from the [[BBC News]] * {{Wikiatlas |Cameroon}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=CM Key Development Forecasts for Cameroon] from [[International Futures]] ;ລັດຖະບານ * [https://web.archive.org/web/20170529010519/http://www.presidenceducameroun.com/ Presidency of the Republic of Cameroon] * [https://web.archive.org/web/20110715013604/http://www.spm.gov.cm/index.php?L=1 Prime Minister's Office] * [https://web.archive.org/web/20090805071905/http://www.assemblenationale.cm/ National Assembly of Cameroon] * [http://www.globalintegrity.org/report/Cameroon/2010/ Global Integrity Report: Cameroon] has reporting on anti-corruption in Cameroon * [https://web.archive.org/web/20081210080443/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-c/cameroon.html Chief of State and Cabinet Members] ;ການຄ້າ * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/CMR/Year/2012/Summary Summary Trade Statistics] from World Bank {{Authority control}} [[ໝວດ:ປະເທດໃນທະວີບອາຟຣິກາ|ປະເທດກາເມີຣູນ]] [[ໝວດ:ປະເທດ|ກ]] [[ໝວດ:ອາຟຣິກາ|ກ]] [[ໝວດ:ປະເທດກາເມີຣູນ|ປະເທດກາເມີຣູນ]] f7y8be8fbd4zhne68emwc0io7tga0y8 0 20267 129778 126167 2026-08-06T21:23:58Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129778 wikitext text/x-wiki {{short description|ປະເທດໃນອາຟຣິກາຕາເວັນຕົກ}} {{issues|ຫຼ້າສະໄໝ=yes|ເພີ່ມອ້າງອີງ=yes|ຂະຫຍາຍ=yes}} {{Coord|8|N|5|W|display=title}} {{Infobox country | conventional_long_name = ສາທາລະນະລັດກົດດີວົວ | common_name = ກົດດີວົວ | native_name = ''République de Côte d'Ivoire'' {{resize|100%|([[ພາສາຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]])}} | image_flag = Flag of Côte d'Ivoire.svg | image_coat = Coat of Arms of the Ivory Coast.svg | national_motto = {{native phrase|fr|‘Union – Discipline – Travail’|italics=off}}<br>{{small|'ເອກະພາບ – ລະບຽບວິໄນ – ແຮງງານ'}} | national_anthem = ''[[ລາບີຈາແນຊ]]''<br>("ເພງຈາດເມືອງອາບີຈານ")<br>{{center| }} | image_map = Côte d'Ivoire (orthographic projection).svg | map_caption = | image_map2 = | capital = [[ຢາມູຊູໂກຣ]] <small>(ໂດນນິຕິໄນ)</small><br>[[ອາບີຈານ]] <small>(ໂດຍພຶດຕິໄນ) </small> | coordinates = {{Coord|6|51|N|5|18|W|type:city}} | largest_city = [[ອາບີຈານ]] | official_languages = [[ພາສາຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]] | languages_type = ພາສາພື້ນເມືອງ | languages = {{hlist |[[Bété languages|Bété]]|[[ພາສາດະຢູລາ|ດະຢູລາ]]|[[ພາສາບາອົວເລ|ບາອົວເລ]]|[[ສຳນຽງໂບໂນ|ອັບຣອນ]]|[[ພາສາອາຢິນ|ອາຢິນ]]|[[Senari languages|Cebaara Senufo]]|[[Languages of Ivory Coast|ອື່ນໆ]]}} | ethnic_groups = {{unbulleted list | 41.1% [[ຊາວອາກັນ|ອາກັນ]] | 27.5% [[ຊາວມັນເດ|Dyula, Maninka]] | {{nowrap|17.6% [[Senufo languages|Voltaiques{{\}}Gur]]}} | 11.0% [[Kru people|Kru]] | 2.8% ອື່ນໆ^a }} | ethnic_groups_year = 2018 | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |44.0% [[ຄຣິດ]] |37.2% [[ສາສະໜາອິດສະລາມໃນປະເທດກົດດີວົວ|ອິດສະລາມ]] |10.5% [[ສາສະໜາພື້ນເມືອງອາຟຣິກາ|ຄວາມເຊຶ່ອພື້ນເມືອງ]] |8.1% [[ການບໍ່ມີສາສະໜາ|ບໍ່ມີສາສະໜາ]] |0.2% ອື່ນໆ}} | religion_year = 2020 | religion_ref = <ref name=globalrf>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/ivory-coast/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Ivory Coast |work=Global Religious Futures |publisher=Pew Research Center |access-date=1 July 2021 |archive-date=2018-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129140956/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/ivory-coast/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |url-status=dead }}</ref> | government_type = [[ລັດດ່ຽວ]] [[ລະບົບປະທານາທິບໍດີ]] [[ສາທາລະນະລັດລັດຖະທຳມະນູນ]]ພາຍໃຕ້[[ລະບົບລັດຖະສະພາ]] | leader_title1 = [[ລາຍຊື່ປະທານາທິບໍດີກົດດິວົວ|ປະທານາທິບໍດີ]] | leader_name1 = [[Alassane Ouattara]] | leader_title2 = [[ລາຍຊື່ຮອງປະທານາທິບໍດີກົດດີວົວ|ຮອງປະທານາທິບໍດີ]] | leader_name2 = ''ວ່າງ'' | leader_title3 = [[ລາຍຊື່ນາຍົກລັດຖະມົນຕີກົດດີວົວ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name3 = [[Patrick Achi]] | legislature = [[ລັດຖະສະພາກົດດີວົວ]] | upper_house = [[ວຸດທິສະພາ (ປະເທດກົດດີວົວ)|ວຸດທິສະພາ]] | lower_house = [[ລັດຖະສະພາ (ປະເທດກົດດີວົວ)|ລັດຖະສະພາ]] | sovereignty_type = [[ປະຫວັດສາດກົດດີວົວ|ປະຫວັດ]] | established_event1 = ກໍ່ຕັ້ງສາທາລະນະລັດ | established_date1 = 4 ທັນວາ 1958 | established_event2 = ເປັນເອກະລາດຈາກ [[ຝຣັ່ງ]] | established_date2 = 7 ສິງຫາ 1960 | area_km2 = 322,463 | area_rank = ອັນດັບທີ 68 <!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_sq_mi = 124,502 <!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--> | percent_water = 1.4<ref name="CIA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |title=Côte d'Ivoire |website=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency|CIA]] Directorate of Intelligence |access-date=8 August 2008 |date=24 July 2008 |archive-date=9 ມັງກອນ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead }}</ref> | population_estimate = 26,378,274<ref name=Population>{{cite web |url=https://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/|title=Population by Country (2020)|publisher=Worldometer }}</ref> | population_census = | population_estimate_year = 2020 | population_estimate_rank = ອັນດັບທີ 53 | population_census_year = 2015 | population_density_km2 = 63.9 | population_density_sq_mi = 191 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ອັນດັບທີ 139 | GDP_PPP = 144.497 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=WEOD20>{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=662,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Report for Selected Countries and Subjects: October 2020 - Côte d'Ivoire |publisher=[[International Monetary Fund|IMF]] |website=imf.org |access-date=13 October 2020}}</ref> | GDP_PPP_year = 2020 | GDP_PPP_rank = ອັນດັບທີ 79 | GDP_PPP_per_capita = 5,360 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=WEOD20/> | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = 61.502 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=WEOD20/> | GDP_nominal_year = 2020 | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_per_capita = 2,281 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=WEOD20/> | GDP_nominal_per_capita_rank = | Gini = 41.5 <!--number only--> | Gini_year = 2015 | Gini_change = steady<!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |access-date=14 July 2021 |url-status=live}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.538 <!--number only--> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{harvnb|Human Development Report|2020|p=343–346}}</ref> | HDI_rank = ອັນດັບທີ 162 | currency = [[West African CFA franc]] | currency_code = XOF | utc_offset = {{sp}} | time_zone = [[ເວລາມາດຕະຖານກຣີນວິກ]] | drives_on = ຂວາ | date_format = ວວ/ດດ/ປປປປ | calling_code = [[Telephone numbers in Ivory Coast|+225]] | iso3166code = CI | cctld = [[.ci]] | footnote_a = ລວມຊາວລີບັງປະມານ 130,000 ຄົນ ແລະ ຊາວຝຣັ່ງ 14,000 ຄົນ | footnotes = | today = }} '''ກົດດີວົວ''' ({{lang-fr|Côte d'Ivoire}}, {{IPA-fr|kot divwaʀ}}) ຫຼື ທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່ ({{lang-en|Ivory Coast}}) ມີຊື່ຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ '''ສາທາລະນະລັດກົດດີວົວ''' ({{lang-fr|République de Côte d'Ivoire}}) ເປັນປະເທດໃນ[[ທະວີບອາຟຣິກາ]] ຕັ້ງຢູ່ບໍລິເວນ[[ອາຟຣິກາຕາເວັນຕົກ]] ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບ[[ປະເທດກິເນ]] ແລະ [[ປະເທດລີເບເຣຍ]] ທິດເໜືອຕິດກັບ[[ປະເທດມາລີ]] ແລະ [[ປະເທດບວກກິນາຟາໂຊ]] ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ[[ປະເທດການາ]] ສ່ວນທິດໃຕ້ເປັນ[[ອ່ານກິເນ]] ໃນອະດີດເປັນປະເທດທີ່ຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງໜຶ່ງຂອງອາຟຣິກາ ແຕ່ຊ່ວງຫຼັງກັບຕ້ອງປະເຊີນບັນຫາ[[ສົງຄາມການເມືອງ]] ແລະ ການສໍ້ລາດບັງຫຼວງ. == ອ້າງອີງ == {{Reflist|30em}} == ບັນນານຸກົມ == {{Refbegin|30em}} *{{cite book |title=Encyclopedia of Africa |volume=1 |editor1-first=Anthony|editor1-last=Appiah |editor2-first=Henry Louis|editor2-last=Gates |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2010 |isbn=978-0195337709 |via=Google Books |url=https://books.google.com/books?id=A0XNvklcqbwC}} *{{cite book|last=Baten|first=Jörg |title=A History of the Global Economy. From 1500 to the Present|url=https://archive.org/details/isbn_9781107507180|date=2016|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781107507180}} * {{cite book|title=Côte d'Ivoire|series=Petit futé Country Guides|first1=Dominique|last1=Auzias|first2=Jean-Paul|last2=Labourdette|publisher=Petit Futé|year=2008|isbn=9782746924086|language=fr}} * {{cite book|last=Blanchard|first=Pierre|title=Le Voyageur de la jeunesse dans les quatre parties du monde|edition=5th|language=fr|location=Paris|publisher=Le Prieur|year=1818}} * {{cite encyclopaedia|article=Ivory Coast|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|edition=11th|volume=15|editor1-first=Hugh|editor1-last=Chisholm|year=1911}} * {{cite book|last=David|title=La Côte d'Ivoire|publisher=Méridiens|location=Paris|year=2000|first=Philippe|edition=KARTHALA Editions, 2009|isbn=9782811101961|language=fr}} * {{cite encyclopaedia|last=Duckett|language=fr|article=Côte Des Dents|encyclopedia=Dictionnaire de la conversation et de la lecture inventaire raisonné des notions générales les plus indispensables à tous|volume=6|first=William|edition=2nd|location=Paris|publisher=Michel Lévy frères|year=1853}} *{{Cite encyclopedia|entry=West Africa|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|title=UNESCO Science Report: towards 2030|last1=Essegbey|first1=George|last2=Diaby|first2=Nouhou|last3=Konté|first3=Almamy|publisher=UNESCO|year=2015|isbn=978-92-3-100129-1|location=Paris|access-date=24 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630025557/http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-date=30 June 2017|url-status=live}} * {{cite encyclopaedia|last=Homans|article=Africa|encyclopedia=A cyclopedia of commerce and commercial navigation|volume=1|first=Isaac Smith|location=New York|publisher=Harper & brothers|year=1858}} *{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020|ref={{harvid|Human Development Report|2020}}}} *{{Cite book|last=[[International Institute for Strategic Studies]]|title=Military Balance 2012|date=2012|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-0-429-33356-9|language=en|oclc=1147908458|ref={{harvid|IISS|2012}}}} * {{citation|last=Jessup|first=John E.|title=An Encyclopedic Dictionary of Conflict and Conflict Resolution, 1945–1996|url=https://books.google.com/books?id=jh3Q5F7BaB8C|year=1998|publisher=[[Greenwood Publishing Group]]|location=[[Westport, Connecticut|Westport]], Connecticut|isbn=978-0-313-28112-9|oclc=37742322}} * {{citation|last=Kipré|first=Pierre|author-link=Pierre Kipré|title=Histoire de la Côte d'Ivoire|publisher=Editions AMI|location=Abidjan|year=1992|oclc=33233462|language=fr}} * {{cite book|title=A Political Chronology of Africa|volume=4|series=Political Chronologies of the World|first1=David|last1=Lea|first2=Annamarie|last2=Rowe|publisher=Taylor & Francis|year=2001|isbn=9781857431162|chapter=Côte d'Ivoire}} * {{cite book|last=Lipski|title=A History of Afro-Hispanic Language: Five Centuries, Five Continents|url=https://archive.org/details/historyofafrohis0000lips|first=John M.|publisher=Cambridge University Press|year=2005|isbn=9780521822657}} *{{cite book|last=McGovern|first=Mike|year=2011|title=Making War in Côte d'Ivoire|publisher= [[University of Chicago Press]]|isbn=978-0226514604}} * {{citation|author=Ministry of Economy and Finances of the Republic of Côte d'Ivoire|title=La Côte d'Ivoire en chiffres|publisher=Dialogue Production|location=Abidjan|year=2007|oclc=173763995|language=fr|ref={{harvid|Ministry of Economy|2007}}}} *{{cite book|last=Mortimer|first=Edward|title=France and the Africans 1944–1960 – A Political History|publisher=Faber & Faber|location=London|year=1969|isbn=0-571-08251-3|oclc=31730|url-access=registration|url=https://archive.org/details/franceafricans190000mort}} * {{cite book|last=Plée|title=Peinture géographique du monde moderne: suivant l'ordre dans lequel il a été reconnu et decouvert|first=Victorine François|location=Paris|publisher=Pigoreau|year=1868|language=fr|chapter=Côte des Dents où d'Ivoire}} * {{citation|last=Rougerie|first=Gabriel|title=L'Encyclopédie générale de la Côte d'Ivoire|publisher=Nouvelles publishers africaines|location=Abidjan| year=1978|isbn=978-2-7236-0542-7|oclc=5727980|language=fr}} * {{cite book|last=Thornton|first=John K.|chapter=The African background to American colonization|title=The Cambridge Economic History of the United States|volume=1|editor1-first=Stanley L.|editor1-last=Engerman|editor2-first=Robert E.|editor2-last=Gallman|publisher=Cambridge University Press|year=1996|isbn=9780521394420}} * {{cite book|last=Vaissète|language=fr|title=Géographie historique, ecclesiastique et civile|volume=11|first=Jean Joseph|author-link=Joseph Vaissète|location=Paris|publisher=chez Desaint & Saillant, J.-T. Herissant, J. Barois|year=1755}} * {{cite book|last=Walckenaer|title=Histoire générale des voyages ou Nouvelle collection des relations de voyages par mer et par terre|first=Charles-Athanase|location=Paris|publisher=Lefèvre|year=1827|language=fr|volume=8}} *{{cite encyclopedia|last=Warner|first=Rachel|title=Historical Setting|encyclopedia=Cote d'Ivoire: a country study|publisher=[[Federal Research Division]], [[Library of Congress]]|location=Washington, D.C.|url=https://www.loc.gov/item/90005878/|date=1988|editor-last=Handloff|editor-first=Robert Earl|pages=|isbn=|oclc=44238009|postscript=. {{PD-notice}}}} {{Refend}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == {{Sister project links|n=Côte d'Ivoire|voy=Ivory Coast}} *{{official website|http://www.gouv.ci|Official website of the Government of Ivory Coast}} {{in lang|fr}} *[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ Côte d'Ivoire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |date=2021-01-09 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]]. *{{curlie|Regional/Africa/Côte_d'Ivoire}} *{{wikiatlas|Côte d'Ivoire}} *{{osmrelation-inline|192779}} ;ການຄ້າ *[http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/CIV/Year/2012/Summary Ivory Coast 2012 Trade Summary] [[ໝວດ:ປະເທດ|ກ]] [[ໝວດ:ອາຟຣິກາ|ກ]] [[ໝວດ:ປະເທດກົດດິວົວ|ປະເທດກົດດິວົວ]] [[ໝວດ:ສາທາລະນະລັດ|ກ]] [[ໝວດ:ປະເທດໃນທະວິບອາຟຣິກາ|ກ]] [[ໝວດ:ອະດີດອານານິຄົມຂອງຝຣັ່ງ]] lmgxssfxcygyrnsrvs2vyu7dff7c4fh 0 20282 129707 128947 2026-08-06T19:22:38Z InternetArchiveBot 13695 Add 13 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129707 wikitext text/x-wiki {{Coord|22|00|N|80|00|W|display=title}} {{Infobox country | conventional_long_name = ສາທາລະນະລັດກູບາ | common_name = ກູບາ | native_name = {{lang|es|República de Cuba}} {{small|{{es icon}}}} | image_flag = Flag of Cuba.svg | image_coat = Coat of arms of Cuba.svg | symbol_type = ກາແຜ່ນດິນ | national_motto = {{lang|es|[[ຄຳຂວັນປະຈຳຊາດ#ກ|¡Patria o Muerte, Venceremos!]]}}<br />("ບ້ານເກີດ ຫຼື ຄວາມຕາຍ ເຮົາຈະເອົາຊະນະ!"){{lower|0.2em|<ref>{{cite web |url=http://www.bc.gob.cu/english/cuban_bills.asp |title=Cuban Peso Bills |publisher=Central Bank of Cuba |date=2015 |access-date=14 February 2017 |archive-date=2018-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180926193856/http://www.bc.gob.cu/English/cuban_bills.asp |url-status=dead }}</ref><!--end lower:-->}} | national_anthem = {{lang|es|[[ລາບາຢາເມຊາ]]}}<br />{{raise|0.2em|("ເພງແຫ່ງບາຢາໂມ"){{lower|0.2em|<ref>{{cite web |url=http://mipais.cuba.cu/cat_en.php?idcat=91&idpadre=83&nivel=2 |title=National symbols |publisher=Government of Cuba |access-date=7 September 2009 |archive-date=15 ມັງກອນ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160115200948/http://mipais.cuba.cu/cat_en.php?idcat=91&idpadre=83&nivel=2 |url-status=dead }}</ref><!--end lower:-->}}<!--end raise:-->}}<br />{{center|[[File:Cuban national anthem (abridged version), performed by the U.S. Navy Band.oga]]}} | image_map = CUB orthographic.svg | image_map2 = | alt_map = | map_caption = ກູບາໃນສີຂຽວເຂັ້ມ | capital = [[ຮາວານາ]] | coordinates = {{Coord|23|8|N|82|23|W|type:city}} | largest_city = ເມືອງຫຼວງ | official_languages = [[ພາສາແອັດສະປາຍ|ແອັດສະປາຍ]] | languages2 = [[ພາສາຄຣີໂອໄຮຕິ|ຄຣີໂອໄຮຕິ]]<br />[[ພາສາອັງກິດ|ອັງກິດ]] | languages2_type = ພາສາເວົ້າອື່ນໆ | ethnic_groups = {{unbulleted list | 64.1% [[Cubans#White or European, Criollo|ຜິວຂາວ]] | 26.6% [[Multiracial people|ປະສົມ]] | 9.3% [[Afro-Cubans|ຜິວດຳ]] }} | ethnic_groups_year = 2012 | ethnic_groups_ref = {{efn|Data represents racial self-identification from Cuba's 2012 national census}}<ref name=CIA>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |publisher=Cia.gov |access-date=28 September 2021 |archive-date=12 ສິງຫາ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812170744/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |url-status=dead }}</ref> | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |58.9% [[ສາສະໜາຄຣິດໃນປະເທດກູບາ|ຄຣິດ]] |23.2% [[Irreligion in Latin America|ບໍ່ມີ]] |17.6% [[ສາສະໜາພື້ນເມືອງ]] |0.3% ອື່ນໆ}} | religion_year = 2020 | religion_ref = <ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/|title=Cuba - The World Factbook|website=www.cia.gov|date=6 October 2021|access-date=1 ຕຸລາ 2023|archive-date=12 ສິງຫາ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812170744/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/|url-status=dead}}</ref> | government_type = [[ລັດດ່ຽວ]] [[ລັດທິມາກ–ເລນິນ]] [[ລັດພັກການເມືອງດຽວ|ພັກດຽວ]] [[ສາທາລະນະລັດ]][[ສັງຄົມນິຍົມ]]<ref name=constitution>{{cite web |title= The Constitution of the Republic of Cuba, 1976 (as Amended to 2002) |url= http://www.constitutionnet.org/files/Cuba%20Constitution.pdf |publisher= National Assembly of People's Power |access-date= 18 August 2012 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20130117013359/http://www.constitutionnet.org/files/Cuba%20Constitution.pdf |archive-date= 17 January 2013 }}<br />For discussion of the 1992 amendments, see {{Harvnb|Domínguez|2003}}.</ref> | leader_title1 = [[ເລຂາທິການພັກຄົນທຳອິດແຫ່ງພັກກອມມູນິດກູບາ|ເລຂາທິການພັກຄົນທຳອິດ]]<br />[[ປະທານາທິບໍດີກູບາ|ປະທານາທິບໍດີ]]{{efn|ກູບາເປັນ[[ລັດ​ກອມ​ມູນິດ]] [[ລັດທິມາກ-ເລນິນ]] [[ລັດພັກການເມືອງດຽວ|ພັກດຽວ]] [[ລັດສັງຄົມນິຍົມ|ສັງຄົມນິຍົມ]] ຕຳແໜ່ງທີ່ມີອຳນາດຫຼາຍທີ່ສຸດແມ່ນ[[ເລຂາທິການພັກຄົນທຳອິດແຫ່ງພັກກອມມູນິດກູບາ]] ບໍ່ແມ່ນ[[ປະທານາທິບໍດີກູບາ|ປະທານາທິບໍດີ]]}} | leader_name1 = [[ມິເກລ ມິດັຊ-ກາເນລ]] | leader_title2 = {{nowrap|[[ຮອງປະທານາທິບໍດີກູບາ|ຮອງປະທານາທິບໍດີ]]}} | leader_name2 = [[ແຊນບາດໍ ແບນເດສເມຊາ]] | leader_title3 = [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີກູບາ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name3 = {{nowrap|[[ມານູເອລ ມາເຣໂຣ ກຣຸຊ]]}} | leader_title4 = [[List of presidents of the National Assembly of People's Power (Cuba)|ປະທານລັດຖະສະພາ]] | leader_name4 = {{nowrap|[[Esteban Lazo Hernández]]}} | legislature = [[ລັດຖະສະພາພະລັງຂອງປະຊາຊົນ]] | sovereignty_type = ເປັນເອກະລາດ | sovereignty_note = ຈາກ ສະຫະລັດອາເມຣິກາ ແລະ ແອັດສະປາຍ | established_event1 = [[ສົງຄາມສິບປີ|ປະກາດອິດສະຫຼະພາບ]] | established_date1 = 10 ຕຸລາ 1868 | established_event2 = [[ສົງຄາມປະກາດອິດສະຫຼະພາບກູບາ|ສົງຄາມປະກາດອິດສະຫຼະພາບ]] | established_date2 = 24 ກຸມພາ 1895 | established_event3 = [[ສົນທິສັນຍາປາຣີ (ຄ.ສ 1898)|ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບ]] (ມອບ​ຈາກ​ແອັດສະປາຍ​ໃຫ້​ສະຫະລັດອາເມຣິກາ) | established_date3 = 10 ທັນວາ 1898 | established_event4 = ປະກາດເປັນ[[ສາທາລະນະລັດກູບາ (ຄ.ສ 1902-1959)|ສາທາລະນະລັດ]] (ເປັນເອກະລາດຈາກສະຫະລັດອາເມຣິກາ) | established_date4 = 20 ພຶດສະພາ 1902 | established_event5 = [[ການປະຕິວັດກູບາ]] | established_date5 = 26 ກໍລະກົດ 1953 – 1 ມັງກອນ 1959 | established_event6 = [[ລັດຖະທຳມະນູນກູບາ#ລັດຖະທຳມະນູນສະບັບປີ 2019|ລັດຖະທຳມະນູນສະບັບປັດຈຸບັນ]] | established_date6 = 10 ເມສາ 2019 | area_km2 = 109,884 | area_rank = ອັນດັບທີ 104 <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_sq_mi = 42,426 <!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--> | percent_water = 0 <!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | population_census = {{decreaseNeutral}} 11,181,595<ref>{{cite web |url=http://www.onei.gob.cu/node/13815 |title=Indicadores Demográficos por provincias y municipios 2020 |language=es |publisher=Oficina Nacional de Estadística e Information República de Cuba |access-date=18 September 2021 |archive-date=2020-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200314034430/http://www.onei.gob.cu/ |url-status=dead }}</ref> | population_census_year = 2020 | population_census_rank = ອັນດັບທີ 83 | population_density_km2 = 101.8 | population_density_sq_mi = 263.6 <!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--> | population_density_rank = ອັນດັບທີ 80 | GDP_PPP = 254.865 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="auto">{{cite web|title=World Bank GDP PPP 2015, 28 April 2017 PDF|url=https://archive.org/details/GDPPPP1|access-date=18 January 2018}}</ref> | GDP_PPP_year = 2015 | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = 22,237 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="auto"/><ref>{{cite web|title=World Bank total population of Cuba in 2015 (GDP PPP divided by Population data)|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2015&locations=CU&start=1960|access-date=18 January 2018|archive-date=11 ພະຈິກ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111235251/https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2015&locations=CU&start=1960|url-status=dead}}</ref> | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = {{increase}} 105.355 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=C>{{cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/snaama/Basic |title=Basic Data Selection |publisher=United Nations |access-date=3 May 2021}}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_rank = ອັນດັບທີ 63 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} 9,296 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name=C/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ອັນດັບທີ 89 | Gini = 38.0 <!--number only--> | Gini_year = 2000 | Gini_ref = <ref>{{cite news |title=Cuba grapples with growing inequality |url=https://www.reuters.com/article/us-cuba-reform-inequality-idUSN1033501920080410 |access-date=21 July 2013 |newspaper=Reuters}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.783 <!--number only--> | HDI_year = 2019 <!--Please use the year to which the HDI data refers, not the year of publication--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref>{{cite web|title=Table 2: Trends in the Human Development Index, 1990–2014|url=http://hdr.undp.org/en/composite/trends|publisher=United Nations Development Programme|access-date=15 December 2015|archive-date=2017-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170322121226/http://hdr.undp.org/sites/all/themes/hdr_theme/country-notes/ROU.pdf|url-status=dead}}</ref> | HDI_rank = ອັນດັບທີ 70<!--Please see talk page before adding a reference here again--> | currency = [[ກູບາເປໂຊ]] | currency_code = CUP | time_zone = [[UTC−05:00|CST]] | utc_offset = −5 | utc_offset_DST = −4 | time_zone_DST = [[UTC−04:00|CDT]] | drives_on = ຂວາ | calling_code = [[Telephone numbers in Cuba|+53]] | cctld = [[.cu]] }} '''ກູບາ''' ຫຼື '''ຄິວບາ'''<ref name="royin"/> ([[ພາສາອັງກິດ|ອັງກິດ]] ແລະ {{lang-es|Cuba}}, {{IPA-es|ˈkuβa|es-am-lat-Cuba.ogg}}) ມີຊື່ຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ '''ສາທາລະນະລັດກູບາ''' ຫຼື '''ສາທາລະນະລັດຄິວບາ''' ({{lang-en|Republic of Cuba}}; {{lang-es|República de Cuba}}, {{IPA-es|reˈpuβlika ðe ˈkuβa||RCUB.ogg}}) ປະກອບດ້ວຍເກາະກູບາ (ເປັນເກາະທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນ[[ເກຣດເຕີແອນທິລລີສ|ໝູ່ເກາະເກຣດເຕີແອນທິລລີສ]]) [[ອິດສະລາ ເດລາ ຮູເບນຕຸດ|ເກາະຮູເບນຕຸດ]] (Isla de la Juventud) ແລະ ເກາະນ້ອຍໆ ໃກ້ຄຽງ ຕັ້ງຢູ່ໃນພາກພື້ນ[[ແຄຣິບບຽນ]]ເໜືອ ທີ່ຈຸດບັນຈົບຂອງ[[ທະເລແຄຣິບບຽນ]], [[ອ່າວເມັກຊິກ]] ແລະ [[ມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກ]] ກູບາຕັ້ງຢູ່ທາງທິດໃຕ້ຂອງ[[ສະຫະລັດອາເມຣິກາ]]ພາກຕາເວັນອອກ ແລະ [[ປະເທດບາຮາມາດ|ໝູ່ເກາະບາຮາມາດ]] ທາງທິດຕາເວັນຕົກຂອງ[[ປະເທດໄຮຕິ]] ທາງທິດຕາເວັນອອກຂອງ[[ປະເທດເມັກຊິກ|ເມັກຊິກ]] ແລະ ທາງທິດເໜືອຂອງ[[ໝູ່ເກາະໄກມານ]] ແລະ [[ປະເທດຈາໄມກາ|ເກາະຈາໄມກາ]] ສາທາລະນະລັດກູບາເປັນພຽງປະເທດດຽວໃນບໍລິເວນພາກພື້ນນີ້ທີ່ຍັງຄົງມີການປົກຄອງແບບ[[ກອມມູນິດ]]ຢູ່. == ໝາຍເຫດ == {{notelist}} == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ|}} == ບັນນານຸກົມ == {{Refbegin|30em|indent=yes}} *{{Cite journal |last= Albornoz |first= Sara Carrillo de |year= 2006 |title= On a mission: how Cuba uses its doctors abroad |journal= [[BMJ]] |volume= 333 |issue= 7566 |page= 464 |jstor= 40700096 |doi=10.1136/bmj.333.7566.464 |pmid=16946334 |pmc=1557950}} *{{Cite book |last= Alvarez |first= José |year= 2001 |chapter= Rationed Products and Something Else: Food Availability and Distribution in 2000 |chapter-url= http://www.ascecuba.org/c/wp-content/uploads/2014/09/v11-alvarez.pdf |title= Cuba in Transition, Volume&nbsp;11 |url= http://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-11/ |location= Silver Spring,&nbsp;MD |publisher= [[Association for the Study of the Cuban Economy|ASCE]] |pages= 305–322 |isbn= 978-0-9649082-0-8 |access-date= 25 March 2013 |archive-date= 2021-12-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20211224093911/https://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-11/ |url-status= dead }} *{{Cite book |last= Alvarez |first= José |year= 2004 |title= Cuban Agriculture Before 1959: The Social Situation |url= http://edis.ifas.ufl.edu/pdffiles/FE/FE48000.pdf |location= Gainesville,&nbsp;FL |publisher= Department of Food and Resource Economics, [[University of Florida]] |access-date= 25 March 2013 |archive-date= 8 ພຶດສະພາ 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180508181213/http://edis.ifas.ufl.edu/pdffiles/FE/FE48000.pdf |url-status= dead }} *{{Cite book |last= Baklanoff |first= Eric N. |year= 1998 |chapter= Cuba on the Eve of the Socialist Transition: A Reassessment of the Backwardness-Stagnation Thesis |chapter-url= http://www.ascecuba.org/c/wp-content/uploads/2014/09/v08-31baklanoff.pdf |title= Cuba in Transition, Volume&nbsp;8 |url= http://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-08/ |location= Silver Spring,&nbsp;MD |publisher= ASCE |pages= 260–272 |isbn= 978-0-9649082-7-7 |access-date= 25 March 2013 |archive-date= 2023-04-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230406061627/https://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-08/ |url-status= dead }} *{{Cite book |last1=Breier |first1=Mignonne |last2=Wildschut |first2=Angelique |year=2007 |title=Doctors in a Divided Society: The Profession and Education of Medical Practitioners in South Africa |publisher=HSRC Press |isbn=978-0-7969-2153-6 |url=https://books.google.com/books?id=WtuiTYThR7sC&pg=PP1 }} *{{Cite book |editor1-last= Chomsky |editor1-first= Aviva |editor1-link= Aviva Chomsky |editor2-last= Carr |editor2-first= Barry |editor3-last= Smorkaloff |editor3-first= Pamela Maria |year= 2004 |title= The Cuba Reader: History, Culture, Politics |location= Durham,&nbsp;NC |publisher= [[Duke University Press]] |isbn= 978-0-8223-3197-1 |url-access= registration |url= https://archive.org/details/cubareaderhistor0000unse }} *{{cite book |last1=Clodfelter |first1=Micheal |date=2017 |title=Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492–2015 |edition=4th |publisher=McFarland |isbn=978-0786474707}} *{{Cite book |last= Corbett |first= Ben |year= 2002 |title= This Is Cuba: An Outlaw Culture Survives |publisher= [[Westview Press]] |isbn= 978-0-8133-3826-2 |url-access= registration |url= https://archive.org/details/thisiscubaoutlaw00benc }} *{{Cite book |last1= Crespo |first1= Nicolás |last2= Negrón Díaz |first2= Santos |year= 1997 |chapter= Cuban Tourism in 2007: Economic Impact |chapter-url= http://www.ascecuba.org/c/wp-content/uploads/2014/09/v07-crespo.pdf |title= Cuba in Transition, Volume&nbsp;7 |url= http://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-07/ |location= Silver Spring,&nbsp;MD |publisher= ASCE |pages= 150–161 |isbn= 978-0-9649082-6-0 |access-date= 25 March 2013 |archive-date= 2021-12-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20211224093923/https://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-07/ |url-status= dead }} *{{Cite book |last= Domínguez |first= Jorge I. |author-link= Jorge I. Dominguez |year= 1978 |title= Cuba: Order and Revolution |url= https://archive.org/details/cubaorderrevolut0000domn |location= Cambridge,&nbsp;MA |publisher= [[Belknap Press]] |isbn= 978-0-674-17925-7}} *{{Cite book |last= Domínguez |first= Jorge I. |year= 1989 |title= To Make a World Safe for Revolution: Cuba's Foreign Policy |url= https://archive.org/details/tomakeworldsafef0000domi |location= Cambridge,&nbsp;MA |publisher= [[Harvard University Press]] |isbn= 978-0-674-89325-2}} *{{Cite book |last= Domínguez |first= Jorge I. |year= 2003 |title= A Constitution for Cuba's Political Transition: The Utility of Retaining (and Amending) the 1992 Constitution |url= http://www.people.fas.harvard.edu/~jidoming/images/jid_constitution.PDF |location= Coral Gables,&nbsp;FL |publisher= Institute for Cuban and Cuban-American Studies, [[University of Miami]] |isbn= 978-1-932385-04-5 |access-date= 19 August 2012 }} *{{Cite book |last= Espino |first= María Dolores |year= 2000 |chapter= Cuban Tourism During the Special Period |chapter-url= http://www.ascecuba.org/c/wp-content/uploads/2014/09/v10-espino.pdf |title= Cuba in Transition, Volume&nbsp;10 |url= http://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-10/ |location= Silver Spring,&nbsp;MD |publisher= ASCE |isbn= 978-0-9649082-8-4 |access-date= 25 March 2013 |archive-date= 2021-12-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20211224093915/https://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-10/ |url-status= dead }} *{{Cite journal |last= Falk |first= Pamela S. |year= 1988 |title= Washing and Havana |journal= [[The Wilson Quarterly]] |volume= 12 |issue= 5 |pages= 64–74 |jstor= 40257732}} *{{Cite journal |last= Feinsilver |first= Julie M. |year= 1989 |title= Cuba as a 'World Medical Power': The Politics of Symbolism |journal= Latin American Research Review |volume= 24 |issue= 2 |pages= 1–34 |jstor= 2503679}} *{{Cite book |author= Gebru Tareke <!-- Ethiopian names, remember! --> |year= 2009 |title= The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa |url= https://archive.org/details/ethiopianrevolut0000gebr|location= New Haven,&nbsp;CT |publisher= [[Yale University Press]] |isbn= 978-0-300-14163-4}} *{{Cite journal |last1= Gershman |first1= Carl |last2= Gutierrez |first2= Orlando |year= 2009 |title= Can Cuba Change? Ferment in Civil Society |url= http://www.journalofdemocracy.org/article/can-cuba-change-ferment-civil-society |journal= Journal of Democracy |volume= 20 |number= 1 |pages= 36–54 |doi= 10.1353/jod.0.0051 |s2cid= 144413653 }} *{{Cite journal |last=Gleijeses |first=Piero |author-link=Piero Gleijeses |year=1994 |title='Flee! The White Giants are Coming!': The United States, the Mercenaries, and the Congo, 1964–1965 |url=http://vi.uh.edu/pages/buzzmat/DH%20articles/gleijeses%20flee%20the%20white%20giants.pdf |journal=[[Society for Historians of American Foreign Relations|Diplomatic History]] |volume=18 |issue=2 |pages=207–237 |doi=10.1111/j.1467-7709.1994.tb00611.x |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117013342/http://vi.uh.edu/pages/buzzmat/DH%20articles/gleijeses%20flee%20the%20white%20giants.pdf |archive-date=17 January 2013 }} *{{Cite journal |last= Gleijeses |first= Piero |year= 1996 |title= Cuba's First Venture in Africa: Algeria, 1961–1965 |journal= [[Journal of Latin American Studies]] |volume= 28 |issue= 1 |pages= 159–195 |jstor= 157991|doi=10.1017/s0022216x00012670}} *{{Cite journal |last= Gleijeses |first= Piero |year= 1997 |title= The First Ambassadors: Cuba's Contribution to Guinea-Bissau's War of Independence |journal= Journal of Latin American Studies |volume= 29 |issue= 1 |pages= 45–88 |jstor= 158071|doi=10.1017/s0022216x96004646}} *{{Cite book |last= Gleijeses |first= Piero |year= 2002 |title= Conflicting Missions: Havana, Washington, and Africa, 1959–1976 |url= https://archive.org/details/conflictingmissi0000pier |location= Chapel Hill, NC |publisher= [[University of North Carolina Press]] |isbn= 978-0-8078-2647-8}} *{{Cite book |last= Gleijeses |first= Piero |year= 2010 |chapter= Cuba and the Cold War, 1959–1980 |title= ''In Melvyn P. Leffler & Odd Arne Westad, eds.,'' The Cambridge History of the Cold War, Volume&nbsp;II: Crises and Détente |location= Cambridge |publisher= [[Cambridge University Press]] |pages= 327–348 |isbn= 978-0-521-83720-0}} *{{Cite book |last= Gleijeses |first= Piero |year= 2013 |title= Visions of Freedom: Havana, Washington, Pretoria, and the Struggle for Southern Africa, 1976–1991 |location= Chapel Hill, NC |publisher= [[University of North Carolina Press]] |isbn= 978-1-4696-0968-3}} *{{Cite book |last= Gott |first= Richard |author-link= Richard Gott |year= 2004 |title= Cuba: A New History |location= New Haven, CT |publisher= [[Yale University Press]] |isbn= 978-0-300-10411-0 |url-access= registration |url= https://archive.org/details/cubanewhistory0000gott }} *{{Cite book |last= Horowitz |first= Irving Louis |author-link= Irving Louis Horowitz |year= 1988 |title= Cuban Communism |url= https://archive.org/details/cubancommunism0000unse_b5h3 |location= New Brunswick,&nbsp;NJ |publisher= Transaction Books |isbn= 978-0-88738-672-5}} <!-- :{{Cite book |last= Horowitz |first= Irving Louis |year= 2000 |title= ''In [[Irving Louis Horowitz]] and Jaime Suchlicki,&nbsp;eds.,'' Cuban Communism |edition= 10th |location= New Brunswick,&nbsp;NJ |publisher= [[Transaction Publishers]] |isbn= 978-0-7658-0765-6}} Using the 10th edition, since that's that one that Google Books has and so that is used for convenience links. --> *{{Cite journal |last= Luxenberg |first= Alan H. |year= 1988 |title= Did Eisenhower Push Castro into the Arms of the Soviets? |journal= [[University of Miami|Journal of Interamerican Studies and World Affairs]] |volume= 30 |issue= 1 |pages= 37–71 |jstor= 165789 |doi= 10.2307/165789 }} *{{Cite book |last= Kolko |first= Gabriel |author-link= Gabriel Kolko |year= 1994 |title= Century of War: Politics, Conflicts, and Society since 1914 |location= New York,&nbsp;NY |publisher= [[The New Press]] |isbn= 978-1-56584-191-8 |url= https://archive.org/details/centuryofwarpoli00kolk }} *{{Cite book |last= McAlister |first= Lyle N. |year= 1984 |title= Spain and Portugal in the New World, 1492–1700 |location= Minneapolis,&nbsp;MN |publisher= [[University of Minnesota Press]] |isbn= 978-0-8166-1216-1 |url-access= registration |url= https://archive.org/details/spainportugalinn0000mcal }} *{{Cite book |last= Pedraza |first= Silvia |year= 2007 |title= Political Disaffection in Cuba's Revolution and Exodus |url= https://archive.org/details/politicaldisaffe0000pedr |location= New York,&nbsp;NY |publisher= [[Cambridge University Press]] |isbn= 978-0-521-86787-0}} *{{Cite book |last= Pérez-López |first= Jorge F. |year= 1996 |chapter= Cuban Military Expenditures: Concepts, Data and Burden Measures |chapter-url= http://www.ascecuba.org/c/wp-content/uploads/2014/09/v06-23perlopez.fm_.pdf |title= Cuba in Transition, Volume&nbsp;6 |url= http://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-06/ |location= Washington,&nbsp;DC |publisher= ASCE |pages= 124–144 |isbn= 978-0-9649082-5-3 |access-date= 25 March 2013 |archive-date= 2021-12-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20211224093919/https://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-06/ |url-status= dead }} *{{Cite book |last= Ramazani |first= Rouhollah K. |year= 1975 |title= The Persian Gulf and the Strait of Hormuz |url= https://archive.org/details/persiangulfstrai0000rama |location= Alphen aan den Rijn |publisher= Sijthoff & Noordhoff |isbn= 978-90-286-0069-0}} *{{Cite journal |last1= Roberg |first1= Jeffrey L. |last2= Kuttruff |first2= Alyson |year= 2007 |title= Cuba: Ideological Success or Ideological Failure? |journal= [[Human Rights Quarterly]] |volume= 29 |issue= 3 |pages= 779–795 |jstor= 20072822 |doi=10.1353/hrq.2007.0033|s2cid= 143642998 }} *{{Cite book |last= Roy |first= Joaquín |year= 2000 |title= Cuba, the United States, and the Helms-Burton Doctrine: International Reactions |url= https://archive.org/details/cubaunitedstates0000royj |location= Gainesville,&nbsp;FL |publisher= [[University of Florida Press]] |isbn= 978-0-8130-1760-0}} *{{Cite book |last= Scheina |first= Robert L. |year= 2003 |title= Latin America's Wars, Volume I: The Age of the Caudillo, 1791–1899 |location= Dulles,&nbsp;VA |publisher= Brassey's |isbn= 978-1-57488-449-4}} *{{cite book |last1=Scheina |first=Robert L. |year=2003b |title=Latin America's Wars Volume II: The Age of the Professional Soldier, 1900-2001|url=https://archive.org/details/latinamericaswar0000robe }} *{{Cite book |last= Scott |first= Rebecca J. |author-link= Rebecca J. Scott |year= 2000 |orig-year= 1985 |title= Slave Emancipation in Cuba: The Transition to Free Labor, 1860–1899 |url= https://archive.org/details/slaveemancipatio0000scot_y7e3 |location= Pittsburgh,&nbsp;PA |publisher= [[University of Pittsburgh Press]] |isbn= 978-0-8229-5735-5}} *{{Cite journal |last= Smith |first= Wayne S. |author-link= Wayne Smith (diplomat) |year= 1996 |title= Cuba's Long Reform |journal= [[Foreign Affairs]] |volume= 75 |issue= 2 |pages= 99–112 |jstor= 20047491|doi= 10.2307/20047491 }} *{{Cite book |last1= Smith |first1= Kirby |last2= Llorens |first2= Hugo |year= 1998 |chapter= Renaisssance and Decay: A Comparison of Socioeconomic Indicators in Pre-Castro and Current-Day Cuba |chapter-url= http://www.ascecuba.org/c/wp-content/uploads/2014/09/v08-30smith.pdf |title= Cuba in Transition, Volume&nbsp;8 |url= http://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-08/ |location= Silver Spring,&nbsp;MD |publisher= ASCE |pages= 247–259 |isbn= 978-0-9649082-7-7 |access-date= 25 March 2013 |archive-date= 2023-04-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230406061627/https://www.ascecuba.org/publications/annual-proceedings/cuba-in-transition-volume-08/ |url-status= dead }} *{{Cite book |last= Sweig |first= Julia E. |author-link= Julia E. Sweig |year= 2004 |orig-year= 2002 |title= Inside the Cuban Revolution: Fidel Castro and the Urban Underground |edition= New |location= Cambridge,&nbsp;MA |publisher= [[Harvard University Press]] |isbn= 978-0-674-01612-5 |url= https://archive.org/details/insidecubanrevol00juli }} *{{Cite book |last= Thomas |first= Hugh |author-link= Hugh Thomas (writer) |year= 1997 |title= The Slave Trade: The Story of the Atlantic Slave Trade, 1440–1870 |location= New York,&nbsp;NY |publisher= [[Simon & Schuster]] |isbn= 978-0-684-81063-8 |url= https://archive.org/details/slavetradestoryo00thom }} *{{Cite book |last= Thomas |first= Hugh |year= 1998 |title= Cuba; or, The Pursuit of Freedom |url= https://archive.org/details/cubaorpursuitoff0000thom |edition= updated |location= Cambridge,&nbsp;MA |publisher= [[Da Capo Press]] |isbn= 978-0-306-80827-2}} *{{Cite book |last= Westad |first= Odd Arne |author-link= Odd Arne Westad |year= 2012 |title= Restless Empire: China and the World Since 1750 |url= https://archive.org/details/isbn_9781847921987 |location= London |publisher= [[The Bodley Head]] |isbn= 978-1-84792-197-0}} *{{Cite book |last1= Whiteford |first1= Linda M. |last2= Branch |first2=Laurence G. |year=2008 |title=Primary Health Care in Cuba: The Other Revolution |url= https://archive.org/details/primaryhealthcar00lind |location= Lanham, MD |publisher= [[Rowman & Littlefield]] |isbn= 978-0-7425-5994-3}} *{{Cite book |last= Wright |first= Irene Aloha |year= 1916 |title= The Early History of Cuba, 1492–1586 |url= https://openlibrary.org/works/OL143127W/The_early_history_of_Cuba_1492-1586 |location= New York,&nbsp;NY |publisher= [[Macmillan Publishers|The Macmillan Company]] }} {{Refend}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == {{Sister project links|auto=1|wikt=y|v=y}} *[https://web.archive.org/web/20110209123658/http://www.cubagob.cu/ ເວັບໄຊທາງການຂອງລັດຖະບານກູບາ] {{in lang|es}} *[https://web.archive.org/web/20080830044824/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/cuba.htm Cuba] from [[University of Colorado Boulder]] Libraries *[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ Cuba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210812170744/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |date=2021-08-12 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]]. *[http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=CU Key Development Forecasts for Cuba] from [[International Futures]] *{{curlie|Regional/Caribbean/Cuba}} *{{Wikiatlas|Cuba}} [[ໝວດ:ປະເທດກູບາ| ]] [[ໝວດ:ລັດກອມມູນິດ|ກ]] [[ໝວດ:ເກາະໃນທະເລແຄຣິບບຽນ|ກ]] [[ໝວດ:ປະເທດ|ກ]] ezvvi92vwyvqlbxfbo9wh8wrjjwi5pm 0 20362 129757 127045 2026-08-06T20:51:10Z InternetArchiveBot 13695 Add 4 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129757 wikitext text/x-wiki {{issues|ຫຼ້າສະໄໝ=yes|ເພີ່ມອ້າງອີງ=yes|ຈັດຮູບແບບ=yes|}} {{Coord|9|N|38.7|E|display=title}} {{Infobox country | conventional_long_name = ສະຫະພັນ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ເອທິໂອປີ | common_name = ເອທິໂອປີ | native_name = {{Collapsible list |titlestyle = background:transparent;text-align:center;line-height:normal;font-size:85%; |title = ຊື່ໃນພາສາລັດຖະການ |{{Infobox | subbox = yes | bodystyle = font-size:78%;font-weight:normal; | rowclass1 = mergedrow | label1 = [[ພາສາອາມາຣາ|ອາມາຣາ]]: | data1 = {{lang|am|የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ}}<br />{{lang|am-Latn|Ye-Ītyōṗṗyā Fēdēralawī Dēmokirasīyawī Rīpebilīk}} | rowclass3 = mergedrow | label3 = [[ພາສາໂອໂຣໂມ|ໂອໂຣໂມ]]: | data3 = {{lang|om|Rippabliikii Federaalawaa Dimokraatawaa Itiyoophiyaa}} | rowclass4 = mergedrow | label4 = [[ພາສາໂຊມາລີ|ໂຊມາລີ]]: | data4 = {{lang|so|Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Federaalka Itoobiya}} | rowclass5 = mergedrow | label5 = [[ພາສາຕິກຣິນຢາ|ຕິກຣິນຢາ]]: | data5 = {{lang|ti|ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ኢትዮጵያ}}<br />{{lang|ti-Latn| Fēdēralawī Dēmokirasīyawī Rīpebilīki Ítiyop'iya}} | rowclass6 = mergedrow | label6 = [[ພາສາອະຟາ|ອະຟາ]]: | data6 = {{lang|aa|Itiyoppiya Federaalak Demokraatik Rippeblikih}} }} }} | image_flag = Flag of Ethiopia.svg | image_coat = Emblem of Ethiopia.svg | symbol_type = ກາແຜ່ນດິນ | national_anthem = <br />{{lang|am|ወደፊት ገስግሺ ፣ ውድ እናት ኢትዮጵያ|bold=yes}}<br />"[[ວໍເດຟິດເກຊເກຊີ ວິດດ໌ອິນນາດອິທໂຢປີຢາ]]"<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[File:Wedefit Gesgeshi Widd Innat Ittyoppya.ogg]]}}</div> | image_map = Ethiopia (Africa orthographic projection).svg | capital = [[ອັດດິດສະ ອາບາບາ]] | coordinates = {{Coord|9|1|N|38|45|E|type:city}} | largest_city = ເມືອງຫຼວງ | official_languages = [[ພາສາອະຟາ|ອະຟາ]] <br /> [[ພາສາອາມາຣາ|ອາມາຣາ]] <br /> [[ພາສາໂອໂຣໂມ|ໂອໂຣໂມ]] <br /> [[ພາສາໂຊມາລີ|ໂຊມາລີ]] <br /> [[ພາສາຕິກຣິນຢາ|ຕິກຣິນຢາ]]<ref name="Ventures">{{cite web |title=Ethiopia to Add 4 more Official Languages to Foster Unity |url=https://venturesafrica.com/ethiopia-to-add-4-more-official-languages-to-foster-unity/ |website=Ventures Africa |date=4 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200314003546/https://venturesafrica.com/ethiopia-to-add-4-more-official-languages-to-foster-unity/ |access-date=2 February 2021|archive-date=14 March 2020 |url-status=live}}</ref><ref name="Nazret">{{cite web |title=Ethiopia is adding four more official languages to Amharic as political instability mounts |url=https://www.nazret.com/2020/03/07/ethiopia-is-adding-four-more-official-languages-to-amharic-as-political-instability-mounts/ |website=Nazret |publisher=Nazret |access-date=2 February 2021 |archive-date=2021-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817225007/https://www.nazret.com/2020/03/07/ethiopia-is-adding-four-more-official-languages-to-amharic-as-political-instability-mounts/ |url-status=dead }}</ref><ref name="africanews.com">{{cite news |last1=Shaban |first1=Abdurahman |title=One to five: Ethiopia gets four new federal working languages |url=https://www.africanews.com/2020/03/04/one-to-five-ethiopia-gets-four-new-federal-working-languages// |agency=Africa News |access-date=23 October 2020 |archive-date=15 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215231030/https://www.africanews.com/2020/03/04/one-to-five-ethiopia-gets-four-new-federal-working-languages// |url-status=dead}}</ref> | languages_type = {{nowrap|'''[[ພາສາປະຈຳພາກພື້ນ]]'''}}<ref name="africa.upenn.edu">{{Cite web | url=https://www.africa.upenn.edu/Hornet/Ethiopian_Constitution.html | title=Ethiopian Constitution}}</ref> | ethnic_groups = {{plainlist| * 34.5% [[ຊາວໂອໂຣໂມ|ໂອໂຣໂມ]] * 26.9% [[ຊາວອາມາຣາ|ອາມາຣາ]] * 6.2% [[ຊາວໂຊມາລີ|ໂຊມາລີ]] * 6.1% [[ຊາວຕິກຣິນຢາ|ຕິກຣິນຢາ]] * 4.0% [[ຊາວຊິດາມາ|ຊິດາມາ]] * 2.5% [[Gurage people|Gurage]] * 2.3% [[Welayta people|Welayta]] * 1.7% [[Hadiya people|Hadiya]] * 1.7% [[ຊາວອະຟາ|ອະຟາ]] * 12.6% [[List of ethnic groups in Ethiopia|ອື່ນໆ]]}} | languages_sub = yes | languages = {{Flatlist| * [[Harari language|Harari]] * [[Sidamo language|Sidama]] * [[ພາສາໃນປະເທດເອທິໂອປີ|ອື່ນໆ]] <!-- includes only languages officially recognized by a region as the working language --> }} | languages2_type = Foreign languages | languages2 = | ethnic_groups_year = 2007<ref name="CSA">{{cite web|title=Table 2.2 Percentage distribution of major ethnic groups: 2007|page=16|url=http://www.csa.gov.et/pdf/Cen2007_firstdraft.pdf|work=Summary and Statistical Report of the 2007 Population and Housing Census Results|publisher=Population Census Commission|access-date=14 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325050115/http://www.csa.gov.et/pdf/Cen2007_firstdraft.pdf|archive-date=25 March 2009}}</ref><ref name=2007Census /> | religion = {{ublist |item_style=white-space; |67.3% [[ສາສະໜາຄຣິດໃນປະເທດເອທິໂອປີ|ຄຣິດ]] |—43.8% [[Ethiopian Orthodox Church|ອໍທໍດັອກຊ໌ເອທິໂອປີ]] |—22.8% [[P'ent'ay]] |—0.7% ຄຣິດນິກາຍອື່ນໆ |31.3% [[ສາສະໜາອິດສະລາມໃນປະເທດເອທິໂອປີ|ອິດສະລາມ]] |0.6% [[Traditional African religion|ຄວາມເຊື່ອພື້ນເມືອງ]] |0.8% [[ສາສະໜາໃນປະເທດເອທິໂອປີ|ອື່ນໆ]] / [[ການບໍ່ມີສາສະໜາ|ບໍ່ມີ]]}} | religion_year = 2016<ref>{{cite web |title=Ethiopia- The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/#people-and-society |website=www.cia.gov/the-world-factbook/ |publisher=Central Intelligence Agency (CIA) |access-date=19 July 2021 |archive-date=21 ເມສາ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421154941/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/#people-and-society |url-status=dead }}</ref> | demonym = | government_type = [[ສະຫະພັນສາທາລະນະລັດ|ສະຫະພັນ]] [[ສາທາລະນະລັດລະບົບລັດຖະສະພາ]]<ref>{{Cite web|url=https://globalafrica.isp.msu.edu/files/5015/5916/5319/TedVestal.pdf|title=Zenawism as ethnic-federalism}}</ref> | leader_title1 = [[ປະທານາທິບໍປີເອທິໂອປີ|ປະທານາທິບໍດີ]] | leader_name1 = [[ຊາເລ ເວີກ ຊິວເດ]] | leader_title2 = [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີເອທິໂອປີ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name2 = [[ອາບີ ອາເມັດ]] | legislature = [[ສະມັດຊາລັດຖະສະພາກາງ]] | upper_house = [[ສະພາສະຫະພັນ]] | lower_house = [[House of Peoples' Representatives|ສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນ]] | sovereignty_type = [[ປະຫວັດສາດເອທິໂອປີ|ການກໍ່ຕັ້ງ]] | established_event1 = ກໍ່ຕັ້ງ[[ຈັກກະວັດເອທິໂອປີ|ຈັກກະວັດ]] | established_date1 = 1270 | established_event2 = ''[[Zemene Mesafint]]'' | established_date2 = 7 ພຶດສະພາ 1769 | established_event3 = [[Zemene Mesafint#End of Zemene Mesafint era|ລວມປະເທດ]] | established_date3 = 11 ກຸມພາ 1855 | established_event4 = [[Menelik II#Centralisation|ສູນກາງ]] | established_date4 = 1904 | established_event5 = [[ເອທິໂອປີຂອງອິຕາລີ|ຖືກຄອບຄອງ ແລະ ເພີ່ມ]]ເຂົ້າກັບ[[ອາຟຣິກາຕາເວັນອອກຂອງອິຕາລີ]] | established_date5 = 9 ພຶດສະພາ 1936 | established_event6 = [[ຂໍ້ຕົກລົງອັງກິດ-ເອທິໂອປີ]] | established_date6 = 31 ມັງກອນ 1942 | established_event7 = ເລີ່ມຕົ້ນການປົກຄອງຂອງຜະເດັດການທະຫານ[[ເດຣກ]] | established_date7 = 12 ກັນຍາ 1974 | established_event8 = [[ລັດຖະບານປ່ຽນຜ່ານເອທິໂອປີ|ລັດຖະບານປ່ຽນຜ່ານ]] | established_date8 = 28 ພຶດສະພາ 1991 | established_event9 = [[ລັດຖະທຳມະນູນເອທິໂອປີ|ລັດຖະທຳມະນູນສະບັບປັດຈຸບັນ]] | established_date9 = 21 ສິງຫາ 1995 | area_km2 = 1,104,300<ref name="CIA World Factbook">{{cite web |title=CIA World Factbook – Rank Order – Area |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html |access-date=2 February 2008 |archive-date=9 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209041128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html |url-status=dead}}</ref> | area_rank = ອັນດັບ 26 <!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_sq_mi = 426,371 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> | percent_water = 0.7 | population_estimate = 117,876,227<ref name="wpr2021">{{Cite web|url=https://worldpopulationreview.com/en/countries/ethiopia-population|title=Ethiopia Population 2021 (Demographics, Maps, Graphs)|access-date=23 May 2021|archive-date=23 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523140057/https://worldpopulationreview.com/en/countries/ethiopia-population|url-status=dead}}</ref> | population_census = 73,750,932<ref name=2007Census>{{cite web |title=Country Level |url=http://www.csa.gov.et/index.php/census-report/census-tables/category/301-census-tables?download=655:countrylevel |archive-url=https://web.archive.org/web/20190208061518/http://www.csa.gov.et/index.php/census-report/census-tables/category/301-census-tables?download=655:countrylevel |url-status=dead |archive-date=8 February 2019 |work=2007 Population and Housing Census of Ethiopia |publisher=[[Central Statistical Agency (Ethiopia)|CSA]] |date=13 July 2010 |access-date=18 January 2013}}</ref> | population_estimate_year = 2021 | population_estimate_rank = ອັນດັບທີ 12 | population_census_year = 2007 | population_density_km2 = 92.7 | population_density_sq_mi = 240.1 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> | population_density_rank = ອັນດັບທີ 123 | GDP_PPP = 401 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="World Bank">{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.PP.CD?locations=ET |title=GDP, PPP (current international $) - Ethiopia, October 2020 |publisher=[[World Bank]] |website=WorldBank.org |access-date=1 April 2020}}</ref> | GDP_PPP_year = 2022 | GDP_PPP_rank = ອັນດັບທີ 58 | GDP_PPP_per_capita = 3,407 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="IMFWEOET">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October |title=World Economic Outlook Database, October 2020 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=1 December 2020}}</ref> | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = 122.591 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="IMFWEOET"/> | GDP_nominal_year = 2022 | GDP_nominal_rank = ອັນດັບທີ 65 | GDP_nominal_per_capita = 1,040 ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="IMFWEOET"/> | Gini = 35.0 <!--number only--> | Gini_year = 2015 | Gini_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/ |title=Gini Index coefficient |publisher=CIA World Factbook |access-date=16 July 2021 |archive-date=17 ກໍລະກົດ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison |url-status=dead }}</ref> | HDI = 0.485 <!-- number only --> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = increase <!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref> | HDI_rank = ອັນດັບທີ 173 | currency = [[Ethiopian birr|Birr]] | currency_code = ETB | time_zone = [[ເວລາອາຟຣິກາຕາເວັນອອກ]] | utc_offset = +3 | utc_offset_DST = | time_zone_DST = | drives_on = ຂວາມື | calling_code = [[+251]] | cctld = [[.et]] | today = | patron_saint = [[ນັກບຸນຈອດ]] }} '''ເອທິໂອປີ''' ({{lang-en|Ethiopia}}; {{lang-am|ኢትዮጵያ}}) ຫຼື ຊື່ທາງການແມ່ນ '''ສະຫະພັນ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ເອທິໂອປີ''' ({{lang|en|Federal Democratic Republic of Ethiopia}}; {{lang-am|የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ}}) ເປັນ[[ປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ]]ທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນສ່ວນແຫຼມຂອງ[[ທະວີບອາຟຣິກາ]] (Horn of Africa) ເປັນໜຶ່ງໃນປະເທດທີ່ມີ[[ປະຫວັດສາດ]]ອັນຕໍ່ເນື່ອງຍາວນານທີ່ສຸດໃນທະວີບນີ້ ໃນຖານະຊາດອິດສະຫຼະ ເອທິໂອປີເປັນປະເທດດຽວໃນອາຟຣິກາທີ່ຍັງຄົງເອກະລາດລະຫວ່າງຍຸກ[[ອານານິຄົມ]]ໃນອາຟຣິກາ (Scramble for Africa) ແລະ ຍັງຄົງເອກະລາດໄວ້ຈົນເຖິງປີ ຄ.ສ 1936 ເຊິ່ງ[[ກອງທັບອິຕາລີ]]ໃນສະໄໝຂອງ[[ເບນິໂຕ ມຸດໂສລິນີ]]ໄດ້ເຂົ້າຍຶດຄອງປະເທດນີ້ [[ກອງທັບສະຫະລາຊະອານາຈັກ|ອັງກິດ]] ແລະ ເອທິໂອປີສະກັດກັ້ນກອງທັບອິຕາລີໃນປີ ຄ.ສ 1941 ແຕ່ເອທິໂອປີບໍ່ໄດ້ຮັບ[[ເອກະລາດ]]ໃໝ່ຈົນເຖິງການລົງນາມໃນ[[ສົນທິສັນຍາລະຫວ່າງອັງກິດ ກັບ ເອທິໂອປີ]] (Anglo-Ethiopian Agreement) ເມື່ອເດືອນທັນວາ ປີ ຄ.ສ 1944. == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} === ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປ === {{refbegin}} * {{cite book |ref=Abir |author=Abir, Mordechai |title = Ethiopia: The Era of the Princes; The Challenge of Islam and the Re-unification of the Christian Empire (1769–1855) |location = London, England |publisher=Longmans |year= 1968}} * {{cite book |ref=Beshah |author1=Beshah, Girma |author2=Aregay, Merid Wolde |title=The Question of the Union of the Churches in Luso-Ethiopian Relations (1500–1632) |location = Lisbon |publisher= Junta de Investigações do Ultramar and Centro de Estudos Históricos Ultramarinos |year=1964}} * {{cite journal |last=Lyons |first=Terrence |year=1996 |title=Closing the Transition: the May 1995 Elections in Ethiopia |url=https://www.academia.edu/9622394 |journal=The Journal of Modern African Studies |volume=34 |issue=1 |pages=121–42 |doi=10.1017/S0022278X00055233}} * {{cite book |ref=Munro-Hay |author=Munro-Hay, Stuart |year=1991 |url=http://www.dskmariam.org/artsandlitreature/litreature/pdf/aksum.pdf |title=Aksum: An African Civilization of Late Antiquity |location=Edinburgh |publisher=University Press |isbn=978-0-7486-0106-6 |access-date=3 March 2012 |archive-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123223427/http://www.dskmariam.org/artsandlitreature/litreature/pdf/aksum.pdf |url-status=dead}} * {{cite book |ref=Valdes Vivo|author=Valdes Vivo, Raul |title=Ethiopia's Revolution |url=https://archive.org/details/ethiopiasrevolut0000vald|publisher=International Publishers |location = New York, NY |year= 1977|isbn=978-0-7178-0556-3}} {{refend}} == ອ່ານຕື່ມ == {{Refbegin}} * {{Cite book |last=Zewde |first=Bahru |title=A History of Modern Ethiopia, 1855–1991 |edition=2nd |year=2001 |publisher=Ohio University Press |location=Athens, OH |isbn=978-0-8214-1440-8 |url=https://archive.org/details/historyofmoderne00bahr}} * {{Cite book|last=Selassie I. |first=Haile |title=My Life and Ethiopia's Progress: The Autobiography of Emperor Haile Selassie I |author-link=Haile Selassie I of Ethiopia |others=Translated by Edward Ullendorff |year=1999 |publisher=Frontline |location=Chicago |isbn=978-0-948390-40-1}} * Deguefé, Taffara (2006). ''Minutes of an Ethiopian Century'', Shama Books, Addis Ababa, {{ISBN|99944-0-003-7}}. * Hugues Fontaine, ''Un Train en Afrique. African Train'', Centre Français des Études Éthiopiennes / Shama Books. Édition bilingue français / anglais. Traduction : Yves-Marie Stranger. Postface : Jean-Christophe Belliard. Avec des photographies de Matthieu Germain Lambert et Pierre Javelot. Addis Abeba, 2012, {{ISBN|978-99944-867-1-7}}. English and French. [http://www.africantrain.org/ UN TRAIN EN AFRIQUE] * {{Cite book|last=Henze |first=Paul B. |title=Layers of Time: A History of Ethiopia |year=2004 |publisher=Shama Books|isbn=978-1-931253-28-4}} * {{Cite book|last=Marcus |first=Harold G. |title=The Life and Times of Menelik II: Ethiopia, 1844–1913 |year=1975 |publisher=Clarendon |location=Oxford}} Reprint, Trenton, NJ: Red Sea, 1995. {{ISBN|1-56902-009-4}}. * {{Cite book|last=Marcus |first=Harold G. |title=A History of Ethiopia |url=https://archive.org/details/historyofethiopi0000marc |edition=updated |year=2002 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=978-0-520-22479-7}} * Mauri, Arnaldo (2010). ''Monetary developments and decolonization in Ethiopia'', Acta Universitatis Danubius Œconomica, VI, n. 1/2010, pp.&nbsp;5–16. [http://journals.univ-danubius.ro/index.php/oeconomica/article/view/337-319 Monetary Developments and Decolonization in Ethiopia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303180844/http://journals.univ-danubius.ro/index.php/oeconomica/article/view/337-319 |date=2016-03-03 }} and WP [http://ideas.repec.org./p/mil/wpdepa/2010-15.html Monetary developments and decolonization in Ethiopia] * {{cite book|last1=Campbell|first1=Gwyn|last2=Miers|first2=Suzanne|last3=Miller|first3=Joseph|title=Women and Slavery: Africa, the Indian Ocean world, and the medieval north Atlantic|url=https://books.google.com/books?id=Jgm69dJt4DcC&pg=PA219|year=2007|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-8214-1723-2}} * {{Cite book|last=Mockler |first=Anthony |title=Haile Selassie's War |url=https://archive.org/details/haileselassieswa0000mock |year=1984 |publisher=Random House |location=New York}} Reprint, New York: Olive Branch, 2003. {{ISBN|0-902669-53-2}}. * [[Dervla Murphy|Murphy, Dervla]] (1968). ''In Ethiopia with a Mule''. London: Century, 1984, cop. 1968. ''N.B''.: An account of the author's travels in Ethiopia. 280 p., ill. with a b&w map. {{ISBN|0-7126-3044-9}} * {{Cite book|last=Rubenson|first=Sven|title=The Survival of Ethiopian Independence|edition=4th|year=2003|publisher=Tsehai|location=Hollywood, CA |isbn=978-0-9723172-7-6}} * Siegbert Uhlig, et al. (eds.) (2003). ''[[Encyclopaedia aethiopica]]'', Vol. 1: A–C. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag. * Siegbert Uhlig, et al. (eds.) (2005). ''Encyclopaedia aethiopica'', Vol. 2: D–Ha. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag. * Siegbert Uhlig, et al. (eds.) (2007). ''Encyclopaedia aethiopica'', Vol. 3: He–N. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag. * Siegbert Uhlig & Alessandro Bausi, et al. (eds.) (2010). ''[[Encyclopaedia aethiopica]]'', Vol. 4: O–X. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag. * Alessandro Bausi & S. Uhlig, et al. (eds.) (2014). ''[[Encyclopaedia aethiopica]]'', Vol. 5: Y–Z and addenda, corrigenda, overview tables, maps and general index. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag. * {{Country study}} * {{CIA World Factbook}} * {{cite book |last1=Keller |first1=Edmond |title=Revolutionary Ethiopia From Empire to People's Republic |url=https://archive.org/details/revolutionaryeth00edmo |date=1991 |publisher=Indiana University Press |isbn=9780253206466}} {{Refend}} ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== {{Sister project links|n=Category:Ethiopia|s=Category:Ethiopia|v=no|voy=Ethiopia|species=no|m=no|mw=no|collapsible=collapsed}} {{Scholia|topic}} * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ Ethiopia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210421154941/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |date=2021-04-21 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]]. * [https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13349398 BBC Ethiopia Profile] * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/ETH/Year/2012/Summary World Bank Ethiopia Summary Trade Statistics] * {{curlie|Regional/Africa/Ethiopia}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=ET Key Development Forecasts for Ethiopia] from [[International Futures]]. * [https://www.state.gov/countries-areas/ethiopia Ethiopia pages – U.S. Dept. of State] (which includes current State Dept. press releases and reports on Ethiopia) [[ໝວດ:ປະເທດ|ອ]] [[ໝວດ:ປະເທດເອທິໂອປີ| ]] [[ໝວດ:ອະດີດອານານິຄົມຂອງອິຕາລີ]] 5lil9si7q1lix9bukrr2tifvtzcywhk 0 20414 129690 126162 2026-08-06T18:44:35Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129690 wikitext text/x-wiki {{coord|1|S|12|E|display=title}} {{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ປະເທດ | native_name = {{lang|fr|République Gabonaise}} <small>{{fr}}</small> | conventional_long_name = ສາທາລະນະລັດ ກາບົງ | common_name = ກາບົງ | image_flag = Flag of Gabon.svg | image_coat = Coat of arms of Gabon.svg | image_map = {{Switcher|[[File:Gabon (orthographic projection).svg|frameless]]|ສະແດງລູກໂລກ|[[File:Location Gabon AU Africa.svg|upright=1.15|frameless]]|ສະແດງແຜນທີ່ໃນອາຟຣິກາ|default=1}} | national_anthem = [[ລາກົງກອດ]] (La Concorde)<br />{{center|[[File:La Concorde.ogg]]}} | capital = [[ລິເບຣີວີ]] | largest_city = ລິເບຣີວີ | coordinates = {{Coord|0|23|N|9|27|E|type:city}} | official_languages = [[ພາສາຝຣັ່ງ]] | government_type = [[ລັດດ່ຽວ]] [[ຜະເດັດການທະຫານ]] | leader_title1 = [[ປະທານາທິບໍດີກາບົງ|ປະທານາທິບໍດີ]] ແລະ [[ຄະນະກຳມະການປ່ຽນຜ່ານ ແລະ ຟື້ນຟູສະຖາບັນ|ຫົວໜ້າຄະນະກຳມະການປ່ຽນຜ່ານ ແລະ ຟື້ນຟູສະຖາບັນ]] | leader_name1 = [[Brice Oligui]] (ຮັກສາການ) | leader_title2 = [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີກາບົງ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] | leader_name2 = ''ຕຳແໜ່ງວ່າງ'' | area_km2 = 267,667 | area_sq_mi = 103,347 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | area_rank = 76 | percent_water = 3.76% | population_estimate = {{UN_Population|Gabon}}{{UN_Population|ref}} | population_estimate_rank = 146 | population_estimate_year = {{UN_Population|Year}} | population_census = | population_census_year = | population_density_km2 = 7.9 | population_density_sq_mi = 20.6 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 216 | GDP_PPP = $38.280 ຕື້<ref name=imfga>{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=45&pr.y=14&sy=2018&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=646&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=20 January 2019}}</ref> | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = 2018 | GDP_PPP_per_capita = $18,647<ref name=imfga/> | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = $17.212 ຕື້<ref name=imfga/> | GDP_nominal_year = 2018 | GDP_nominal_per_capita = $8,384<ref name=imfga/> | sovereignty_type = [[ເອກະລາດ]] | established_event1 = ຈາກ[[ຝຣັ່ງ]] | established_date1 = 17 ສິງຫາ ຄ.ສ 1960 | Gini_year = 2017 | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 38 <!--number only--> | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=GA |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=20 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121010840/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=GA |archive-date=January 21, 2019 |url-status=live |df=mdy-all }}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.703 <!--number only--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref> | HDI_rank = 119 | currency = [[ຟຣັງຊີເອຟເອ]] | currency_code = XAF | time_zone = [[ເວລາອາຟຣິກາຕາເວັນຕົກ|WAT]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = | utc_offset_DST = +1 | cctld = [[.ga]] | calling_code = [[+241]] | footnotes = }} '''ກາບົງ''' ({{lang-fr|Gabon}}) ຫຼື ຊື່ຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ '''ສາທາລະນະລັດ ກາບົງ''' ({{lang-fr|République Gabonaise}}) ເປັນປະເທດໃນພາກກາງຂອງພາກຕາເວັນຕົກຂອງ[[ທະວີບອາຟຣິກາ]] ມີຊາຍແດນຕິດກັບ[[ປະເທດກິເນ ເອກວາຕໍຣິອານ|ກິເນ ເອກວາຕໍຣິອານ]], [[ປະເທດກາເມີຣູນ|ກາເມີຣູນ]], [[ສາທາລະນະລັດກົງໂກ]] ແລະ [[ອ່າວກິເນ]]. ກາບົງປົກຄອງໂດຍ[[ປະທານາທິບໍດີ]]ທີ່ສະຖາປະນາຕົນເອງຂຶ້ນສູ່ອຳນາດນັບຕັ້ງແຕ່ໄດ້ຮັບເອກະລາດຈາກ[[ປະເທດຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]] ເມື່ອວັນທີ 17 ສິງຫາ ຄ.ສ 1960. ກາບົງໄດ້ນຳລະບົບຫຼາຍພັກການເມືອງ ແລະ ລັດຖະທຳມະນູນມາໃຊ້ໃນຊ່ວງຕົ້ນສະຕະວັດທີ 90 ທີ່ເຮັດໃຫ້ການກະບວນການການເລືອກຕັ້ງທີ່ໂປ່ງໃສຍິ່ງຂຶ້ນ ລວມທັງເກີດການປະຕິຮູບສະຖາບັນຕ່າງໆ ຂອງລັດ ກາບົງມີຈຳນວນປະຊາກອນບໍ່ຫຼາຍ ແຕ່ມີຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດມາກມາຍ ຈຶ່ງເປັນທີ່ສົນໃຈຂອງນັກລົງທຶນເອກະຊົນຕ່າງຊາດ ເຮັດໃຫ້ກາບົງກາຍເປັນໜຶ່ງໃນປະເທດທີ່ຮັ່ງມີທີ່ສຸດໃນພາກພື້ນນີ້. == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ|30em}} == ບັນນານຸກົມ == {{refbegin|30em}} *{{cite book |title=Untapped: The Scramble for Africa's Oil |last=Ghazvinian |first=John |year=2008 |publisher=Harcourt |location=Orlando |isbn=978-0-15-101138-4 |url=https://archive.org/details/untappedscramble00ghaz }} *{{cite book |title=A Workman Is Worthy of His Meat: Food and Colonialism in the Gabon Estuary |last=Rich |first=Jeremy |year=2007 |publisher=University of Nebraska Press |location=Lincoln |isbn=978-0-8032-0741-7 }} *{{cite book |title=Poisoned Wells: The Dirty Politics of African Oil |last=Shaxson |first=Nicholas |year=2007 |publisher=Palgrave Macmillan |location=New York |isbn=978-1-4039-7194-4 |url=https://archive.org/details/poisonedwellsdir00shax }} *{{cite book |title=Bradt Travel Guide: Gabon and São Tomé and Príncipe |url=https://archive.org/details/gabonsaotomeprin0000warn |last=Warne |first=Sophie |year=2003 |publisher=Chalfont St. Peter |location=Guilford, CT |isbn=1-84162-073-4 }} *{{cite book |title=The Rentier State in Africa: Oil Rent Dependency and Neo-colonialism in the Republic of Gabon |url=https://archive.org/details/rentierstateinaf0000yate |last=Yates |first=Douglas A. |year=1996 |publisher=Africa World Press |location=Trenton, NJ |isbn=0-86543-520-0 }} {{refend}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == {{Sister project links|Gabon|voy=Gabon|display=กาบอง}} *{{Official website|http://www.gouvernement.ga/}} *[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ Gabon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210318205257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |date=2021-03-18 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]]. *{{curlie|Regional/Africa/Gabon}} *[https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13376333 Gabon] from the [[BBC News]] *{{Wikiatlas|Gabon}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=GA Key Development Forecasts for Gabon] from [[International Futures]] *[https://web.archive.org/web/20140514044931/http://www.stat-gabon.org/documents/PDF/Donnees%20stat/Compteannuaire/Ann09.pdf 2009 report (PDF)] from [[Direction générale de la statistique et des études économiques]] [[ໝວດ:ປະເທດກາບົງ| ]] [[ໝວດ:ສາທາລະນະລັດ|ກ]] [[ໝວດ:ປະເທດໃນທະວີບອາຟຣິກາ|ກາບົງ]] [[ໝວດ:ປະເທດທີ່ໃຊ້ພາສາຝຣັ່ງເປັນພາສາທາງການ]] [[ໝວດ:ອະດີດອານານິຄົມຂອງຝຣັ່ງ]] [[ໝວດ:ປະເທດຂອບຝັ່ງມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກ]] [[ໝວດ:ອາຟຣິກາກາງ]] [[ໝວດ:ອາຟຣິກາຕາເວັນຕົກ]] 2flsoe9wvles84k5i7vpegeacx978ec 0 20540 129684 122060 2026-08-06T18:37:35Z InternetArchiveBot 13695 Add 14 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129684 wikitext text/x-wiki [[File:Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (454045).jpg|thumb|250px|ພາບຕົນເອງຊອງແວນ ໂກະໃນປິ ຄ.ສ. 1887]] '''ວິນເຊັນ ວິນເລັມ ແວນ ໂກະ''' ({{lang-nl|Vincent Willem van Gogh}}; 30 ມີນາ ຄ.ສ. 1853 - 29 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1890) ເປັນນັກແຕ້ມຊາວໂຮນລັງໃນລັດທິປະທັບໃຈຍຸກຫຼັງ ເຊິ່ງແມ່ນຫນຶ່ງໃນນັກແຕ້ມທີ່ມີຊື່ສຽງແລະມີອິດທິພົນທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດສິລະປະຕາເວັນຕົກ ເຂົາສ້າງຜົນງານສິລະປະຫຼາຍກວ່າ 2,100 ຮູບ ໃນເວລາພຽງ 10 ປີ ໃນຈຳນວນພາບສີນ້ຳມັນ 860 ຮູບ ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນຜະລິດໃນຊ່ວງເວລາ 2 ປີສຸດທ້າຍຂອງແວນ ໂກະ ງານພາບຂອງເຂົາມີມັງພາບພູມສັນຖານ, ພາບນິ່ງ, ພາບຄົນ ແລະພາບຕົນເອງ ທັງ​ຫມົດ​ມີ​ລັກ​ສະ​ນະ​ໂດຍການ​ໃຊ້ສີ​ທີ່​ຈັດຈ້ານແລະ​ການ​ແປງ​ທີ່​ເຂ້ມສະ​ແດງ​ໃຫ້​ເຫັນ​ອາ​ລົມທີ່​ນ່າປະທັບໃຈແລະເປົນພື້ນຖານການສ້າງສິນລະປະຍຸກໃໝ່ ຫຼັງ​ຈາກ​ທຸກ​ທໍ​ລະ​ມານ​ຈາກ​ຄວາມ​ເຈັບ​ປວດ​ໃຈ​ແລະ​ຄວາມ​ທຸກ​ຍາກ​ເປັນ​ເວ​ລາ​ຫຼາຍ​ປີ​ ເຂົາໄດ້ເສຍຊີວິດໃນອາຍຸ 37 ປີ ==ບັນນານຸກົມ== {{refbegin|30em}} * {{cite book |last= Arnold |first=Wilfred Niels |title=Vincent van Gogh: Chemicals, Crises, and Creativity|url= https://archive.org/details/vincentvangoghch0000arno |publisher=Birkhäuser |date=1992 |isbn=978-3-7643-3616-5 }} * {{cite journal|last=Arnold|first=Wilfred Niels|title=The illness of Vincent van Gogh|journal=[[Journal of the History of the Neurosciences]]|volume=13|issue=1|pages=22–43|year=2004|doi=10.1080/09647040490885475|pmid=15370335|s2cid=220462421|url=https://www.researchgate.net/publication/8345093|access-date=23 October 2018|archive-date=23 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023234318/https://www.researchgate.net/publication/8345093|url-status=live}} <!-- * {{cite book |last= Bailey |first=Martin |title=The Sunflowers are Mine: The Story of Van Gogh's Masterpiece|publisher=Frances Lincoln |date=2013 |isbn=978-0-7112-3298-3}} --> * {{cite journal |last=Blumer |first=Dietrich |doi=10.1176/appi.ajp.159.4.519 |doi-access=|title=The Illness of Vincent van Gogh |journal=[[American Journal of Psychiatry]] |year=2002 |volume=159 |issue=4 |pages=519–526 |pmid=11925286|s2cid=43106568 }} * {{cite book |last=Callow |first=Philip |title=Vincent van Gogh: A Life |url=https://archive.org/details/vincentvangoghli00call_0 |url-access=registration |publisher=Ivan R. Dee |date=1990 |isbn=978-1-56663-134-1 }} * {{cite book |last1=Channing |first1=Laurence |first2=Barbara J. |last2=Bradley |title=Monet to Dalí: Impressionist and Modern Masterworks from the Cleveland Museum of Art|publisher=Cleveland Museum of Art |date=2007 |isbn=978-0-940717-90-9 }} * {{cite journal|last=Cohen|first=Ben |year=2003|title=A Tale of Two Ears|journal=[[Journal of the Royal Society of Medicine]]|volume=96 |issue=6|pmc=539517 |pmid=12782701 |pages=305–306 |doi=10.1177/014107680309600615}} * {{cite book|last=Davies|first=Christopher|title=Divided by a Common Language: A Guide to British and American English|url=https://books.google.com/books?id=HTSWCwAAQBAJ|year=2007|publisher=Houghton Mifflin Harcourt|isbn=978-0-547-35028-8|access-date=20 October 2016|archive-date=7 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307072526/https://books.google.com/books?id=HTSWCwAAQBAJ|url-status=live}} * {{cite book |last1=Doiteau |first1=Victor |last2=Leroy |first2=Edgard |title=La Folie de Vincent Van Gogh |url=https://archive.org/details/lafoliedevincent00doit |language=fr |publisher=Éditions Aesculape |date=1928 |oclc=458125921 }} * {{cite book |last=Dorn |first=Roland |title=Décoration: Vincent van Gogh's Werkreihe für das Gelbe Haus in Arles |trans-title=Décoration: Vincent van Gogh's Series of Works for the Yellow House in Arles |language=de |publisher=Olms Verlag |date=1990 |isbn=978-3-487-09098-6 }} * {{cite contribution |last1=Dorn |first1=Roland |last2=Leeman |first2=Fred |contribution=(exh. cat.) |editor-last=Költzsch |editor-first=Georg-Wilhelm |title=Vincent van Gogh and the Modern Movement, 1890–1914|year=1990 |isbn=978-3-923641-33-8 }} Other editions: {{ISBN|978-3-923641-31-4}} (German); {{ISBN|978-90-6630-247-1}}(Dutch) * {{cite contribution |last1=Dorn |first1=Roland |last2=Keyes |first2=George |contribution=(exh. cat) |title=Van Gogh Face to Face: The Portraits |year=2000 |publisher=Thames & Hudson |isbn=978-0-89558-153-2 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/vangoghfacetofac0000gogh }} <!-- (REFCHECK alt) --> * {{cite book |editor1-last=Dorn |editor1-first=Roland |editor2-last=Schröder |editor2-first=Albrecht |editor3-last=Sillevis |editor3-first=John |title= Van Gogh und die Haager Schule|publisher= Bank Austria Kunstforum |date=1996 |isbn=978-88-8118-072-1 }} * {{cite contribution |last1=Druick |first1=Douglas |last2=Zegers |first2=Pieter |contribution=(exh. cat) |title=Van Gogh and Gauguin: The Studio of the South |publisher=Thames & Hudson |year=2001 |isbn=978-0-500-51054-4 |url=https://archive.org/details/vangoghgauguinth00drui }} * {{cite book |last=Edwards |first=Cliff |title=Van Gogh and God: A Creative Spiritual Quest |url=https://archive.org/details/vangoghgodcreati0000edwa |publisher=Loyola University Press|date=1989 |isbn=978-0-8294-0621-4 }} * {{cite book |last=Erickson |first=Kathleen Powers |title=At Eternity's Gate: The Spiritual Vision of Vincent van Gogh |url=https://archive.org/details/ateternitysgate00eric |url-access=registration |publisher=Eerdmans |date=1998 |isbn=978-0-8028-4978-6 }} * {{cite book |last1=Farr |first1=Dennis |last2=Peppiatt |first2=Michael |author2-link=Michael Peppiatt |last3=Yard |first3=Sally |title=Francis Bacon: A Retrospective |url=https://archive.org/details/francisbaconretr0000farr |url-access=registration |publisher=Harry N. Abrams |date=1999 |isbn=978-0-8109-2925-8 }} <!-- WorldCat says place of publication not identified --> * {{ cite book | last=Feilchenfeldt | first=Walter | year=2013 | title=Vincent Van Gogh: The Years in France: Complete Paintings 1886–1890 | url=https://archive.org/details/vincentvangoghye0000feil | publisher=Philip Wilson | isbn=978-1-78130-019-0 }} * {{cite book |last=Fell |first=Derek |author-link=Derek Fell |title=The Impressionist Garden|url=https://archive.org/details/impressionistgar0000fell_u4h9 |publisher=Frances Lincoln |date=1997 |isbn=978-0-7112-1148-3 }} * {{cite book |last=Fell |first=Derek |title=Van Gogh's Women: His Love Affairs and Journey into Madness |publisher=Pavilion Books |date=2015 |isbn=978-1-910232-42-2 }} <!-- WorldCat only has 2005; Carrol & Graf --> * {{cite book |last=Gayford |first=Martin |title=The Yellow House: Van Gogh, Gauguin, and Nine Turbulent Weeks in Arles |publisher=Penguin |date=2006 |isbn=978-0-670-91497-5 }} * {{cite book |editor-last=Geskó |editor-first=Judit |title=Van Gogh in Budapest|url=https://archive.org/details/vangoghinbudapes0000gogh |publisher=Vince Books |date=2006 |isbn=978-963-7063-34-3 }}; {{ISBN|978-963-7063-33-6}} (Hungarian) * {{cite book|last=Grant|first=Patrick|title=The Letters of Vincent van Gogh: A Critical Study|url=https://books.google.com/books?id=c2L7AwAAQBAJ&pg=PA9|date=2014|publisher=Athabasca University Press|isbn=978-1-927356-74-6|access-date=20 October 2016|archive-date=7 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307050125/https://books.google.com/books?id=c2L7AwAAQBAJ&pg=PA9|url-status=live}} * {{cite book |last=Hammacher |first=Abraham M. |title=Vincent van Gogh: Genius and Disaster |publisher=Harry N. Abrams |date=1985 |isbn=978-0-8109-8067-9 |url=https://archive.org/details/vincentvangoghge0000hamm }} * {{cite book |last=Hayden |first=Deborah |title=Pox: Genius, Madness and the Mysteries of Syphilis |url=https://archive.org/details/poxgeniusmadness0000hayd |url-access=registration |publisher=Basic Books |date=2003 |isbn=978-0-465-02881-8 }} * {{cite journal |last =Hemphill |first= R. E. |title=The illness of Vincent van Gogh|journal=[[Journal of the Royal Society of Medicine|Proceedings of the Royal Society of Medicine]] |year= 1961 |volume= 54 |issue= 12 |pages =1083–1088| doi= 10.1177/003591576105401206 |pmid=13906376| pmc= 1870504 | s2cid= 38810743 }} * {{cite book |last=Hughes |first=Robert |author-link=Robert Hughes (critic) |title=Nothing If Not Critical |publisher=The Harvill Press |date=1990 |isbn=978-0-14-016524-1 |url=https://archive.org/details/nothingifnotcrit00robe }} * {{cite book |last=Hughes |first=Robert |title=The Portable Van Gogh|url=https://archive.org/details/portablevangogh0000gogh |publisher=Universe |date=2002 |isbn=978-0-7893-0803-0 }} * {{cite book |last=Hulsker |first=Jan |author-link=Jan Hulsker |title=The Complete Van Gogh, paintings, drawings, sketches |publisher=Phaidon |date=1980 |isbn=978-0-7148-2028-6 }} * {{cite book |last=Hulsker |first=Jan|title=Vincent and Theo Van Gogh: A Dual Biography|url=https://archive.org/details/vincenttheovango0000huls |publisher=Fuller Publications |date=1990 |isbn=978-0-940537-05-7 }} * {{cite book |last=Lubin |first=Albert J. |title=Stranger on the Earth: A Psychological Biography of Vincent van Gogh |publisher=Holt, Rinehart and Winston |date=1972 |isbn=978-0-03-091352-5 |url=https://archive.org/details/strangeronearth00lubi }} * {{cite book |last=McQuillan |first=Melissa |title=Van Gogh |publisher=Thames and Hudson |date=1989 |isbn=978-0-500-20232-6 |url=https://archive.org/details/vangogh00mcqu }} * {{cite book |last1=Naifeh |first1=Steven W. |author-link1=Steven Naifeh |first2=Gregory White |last2=Smith |author-link2=Gregory White Smith |title=Van Gogh: The Life|url=https://archive.org/details/vangoghlife0000naif |publisher=Random House |date=2011 |isbn=978-0-375-50748-9 }} * {{cite book |last=Nemeczek |first=Alfred |title=Van Gogh in Arles|url=https://archive.org/details/vangoghinarles0000neme | publisher=Prestel Verlag |date=1999 |isbn=978-3-7913-2230-8 }} * {{cite journal|last=Perry|first=Isabella H.|title=Vincent van Gogh's illness: a case record|journal=Bulletin of the History of Medicine|volume=21|pages=146–172|year=1947|issue=2|pmid=20242549}} * {{cite contribution |last=Pickvance |first=Ronald |contribution=(exh. cat) |title=English Influences on Vincent van Gogh, an exhibition organised by the Fine Art Department, University of Nottingham and the Arts Council of Great Britain, 1974-5 |id=University of Nottingham, 1974/75|publisher=Arts Council |year=1974 }} * {{cite contribution |last=Pickvance |first=Ronald |contribution=(exh. cat) |title=Van Gogh in Arles |id=[[Metropolitan Museum of Art]] |publisher=Abrams |year=1984 |isbn=978-0-87099-375-6 }} * {{cite contribution |last=Pickvance |first=Ronald |contribution=(exh. cat) |title=Van Gogh in Saint-Rémy and Auvers |id=Metropolitan Museum of Art |publisher=Abrams |year=1986 |isbn=978-0-87099-477-7 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/vangoghinsaintre0000pick }} * {{cite book |last=Pomerans |first=Arnold |author-link=Arnold Pomerans |title=The Letters of Vincent van Gogh |url=https://archive.org/details/lettersofvincent0000gogh |publisher=Penguin Classics |date=1997 |isbn=978-0-14-044674-6 }} * {{cite book |last=Rewald |first=John |author-link=John Rewald |title=Post-Impressionism: From van Gogh to Gauguin|publisher=Secker & Warburg |date=1978 |isbn=978-0-436-41151-9 }} * {{cite book |last=Rewald |first=John |title=Studies in Post-Impressionism |url=https://archive.org/details/studiesinpostimp0000rewa |publisher=Abrams |date=1986 |isbn=978-0-8109-1632-6 }} * {{cite book |last=Rosenblum |first=Robert |author-link=Robert Rosenblum |date=1975 |title=Modern Painting and the Northern Romantic Tradition: Friedrich to Rothko|publisher=Harper & Row |isbn=978-0-06-430057-5 }} * {{cite journal |last=Rovers |first=Eva |year=2007 | title='He Is the Key and the Antithesis of so Much': Helene Kröller-Müller's Fascination with Vincent van Gogh|journal=[[Simiolus: Netherlands Quarterly for the History of Art]]|volume= 33|issue=4 |pages=258–272 |jstor=25608496 }} * {{cite book|last=Selz|first=Peter Howard|title=German Expressionist Painting|url=https://books.google.com/books?id=UimQfCpawyUC&pg=PA82|year=1968|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-02515-8|access-date=20 October 2016|archive-date=7 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307074229/https://books.google.com/books?id=UimQfCpawyUC&pg=PA82|url-status=live}} * {{cite journal |last=Sund |first=Judy |year= 1988|title=The Sower and the Sheaf: Biblical Metaphor in the Art of Vincent van Gogh|journal=[[College Art Association|The Art Bulletin]] |volume= 70|issue=4 |pages=660–676 |jstor=3051107 |doi=10.2307/3051107}} * {{cite book |last=Spurling |first=Hilary |author-link = Hilary Spurling |date= 1998|title=The Unknown Matisse: A Life of Henri Matisse, Vol. 1, 1869–1908|publisher=Hamish Hamilton|isbn=978-0-679-43428-3 }} * {{cite book |last=Sund |first=Judy |title=Van Gogh |publisher=Phaidon |date=2002 |isbn=978-0-7148-4084-0 |url=https://archive.org/details/vangogh00sund }} * {{cite book |last=Sweetman |first=David |author-link=David Sweetman |title=Van Gogh: His Life and His Art |publisher=Touchstone |date=1990 |url=https://books.google.com/books?id=rN7qAAAAMAAJ&q=Sweetman+1990+%22Van+Gogh:+His+Life+and+His+Art%22 |isbn=978-0-671-74338-3 }} * {{cite book |last=Tralbaut |first=Marc Edo |title=Vincent van Gogh, le mal aimé |language=fr|publisher=Alpine Fine Arts |orig-year=1969 |date=1981 |isbn=978-0-933516-31-1 }} * {{cite book |last1=Van der Veen |first1=Wouter |first2=Peter |last2=Knapp |title=Van Gogh in Auvers: His Last Days|publisher=Monacelli Press |date=2010 |isbn=978-1-58093-301-8 }} * {{cite book |last=Van der Wolk |first=Johannes |title=De schetsboeken van Vincent van Gogh |trans-title=The Sketchbooks of Vincent van Gogh |language=nl |publisher=Meulenhoff/Landshoff|isbn=978-90-290-8154-2 |date=1987 |ref=none}} * {{cite book |last=Van Gogh |first=Vincent |author-link=Vincent van Gogh |url=http://www.vangoghletters.org/ |title=Vincent van Gogh – The Letters |editor1=Leo Jansen |editor2=Hans Luijten |editor3=Nienke Bakker |publisher=Van Gogh Museum & Huygens ING |date=2009 |access-date=2024-01-14 |archive-date=2021-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811194851/https://vangoghletters.org/ |url-status=dead }} * {{cite book |last=Van Heugten |first=Sjraar |title=Vincent van Gogh: tekeningen 1: Vroege jaren 1880–1883 |trans-title=Vincent van Gogh: Drawings 1: Early years 1880–1883 |language=nl|publisher=V+K |date=1996 |isbn=978-90-6611-501-9 }} * {{cite journal |last=Van Uitert |first=Evert |year= 1981|title=Van Gogh's Concept of His ''Oeuvre''|journal=Simiolus: Netherlands Quarterly for the History of Art |volume= 12|issue=4 |pages=223–244 |jstor=3780499 | ref = {{sfnRef|van Uitert|1981}} |doi=10.2307/3780499}} * {{cite book |editor1-last=van Uitert |editor1-first=Evert |editor2-last=van Tilborgh |editor2-first=Louis |editor3-last=van Heugten |editor3-first=Sjraar |contribution=(exh. cat) |title= Vincent van Gogh|url=https://archive.org/details/vincentvangoghdr0000wolk |publisher= Arnoldo Mondadori Arte de Luca |date=1990 |isbn=978-88-242-0022-6 }}<!-- ISBN 13 conversion shows a false result --> * {{cite book |last1=Walther |first1=Ingo |last2=Metzger |first2=Rainer |title=Van Gogh: the Complete Paintings|publisher=Taschen |date=1994 |isbn=978-3-8228-0291-5 }} * {{cite journal |last=Weikop |first=Christian |year= 2007|title=Exhibition Reviews: Van Gogh and Expressionism. Amsterdam and New York |journal=The Burlington Magazine|volume= 149|issue=1248 |pages=208–209 |jstor=20074786 }} * {{cite book |last=Wilkie |first=Kenneth |title=The Van Gogh File: The Myth and the Man|url=https://archive.org/details/vangoghfilemythm0000wilk |publisher=Souvenir Press |date=2004 |isbn=978-0-285-63691-0 }} {{refend}} == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == * {{Commons category-inline|Vincent van Gogh|ວິນເຊັນ ແວນ ໂກະ}} [[ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1853]] [[ໝວດ:ບຸກຄົນເສຍຊີວິດໃນປີ ຄ.ສ. 1890]] [[ໝວດ:ສິລະປິນ]] lro5hlja3htmictbxxkk2b2baf59d0v 0 20878 129740 125473 2026-08-06T20:11:47Z InternetArchiveBot 13695 Add 3 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129740 wikitext text/x-wiki {{ຄຸນນະພາບການແປ}}{{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ປະເທດ|conventional_long_name=ອານາຈັກ ໄດຫວຽດ<br/>Đại Việt Quốc <br />{{nobold|{{lang|vi|大越國}}}}<br />{{nobold|{{small|(1802–1804)}}}}<hr/>ຣາຊະ​ອານາຈັກ​ຫວຽດນາມ<br/>Việt Nam Quốc<br />{{nobold|{{lang|vi|越南國}}}}<br />{{nobold|{{small|(1804–1839; 1945)}}}}<hr/>ອານາຈັກ ດ່ານາມ<br/>Đại Nam Quốc<br />{{nobold|{{lang|vi|大南國}}}}<br />{{nobold|{{small|(1839–1945)}}}}|common_name=Nguyễn dynasty|status=Monarchy, [[tributary state]], [[protectorate]]|status_text=[[Emperor at home, king abroad|Internal imperial system]] within [[Qing dynasty|Chinese]] [[Tributary system of China|tributary]] (1802–1883)<ref name=Kang-tributary>{{cite book |title= East Asia Before the West: Five Centuries of Trade and Tribute |url= https://archive.org/details/eastasiabeforewe0000unse |last=Kang |first=David C. |author-link=David C. Kang |publisher=[[Columbia University Press]] |year=2012 |pages=[https://archive.org/details/eastasiabeforewe0000unse/page/101 101]–102 |quote=In 1802 the Nguyen dynasty was recognized with an imperial pardon and tributary status. [...] there was no doubt in anyone's mind that China was the superior and the tributary state the inferior. The Vietnamese kings clearly realized that they had to acknowledge China's suzerainty and become tributaries [...]}}</ref><ref>{{cite book |last=Eastman |first=Lloyd E. |title=Throne and Mandarins: China's Search for a Policy during the Sino-French Controversy |url=https://archive.org/details/thronemandarinsc0000east |publisher=[[Harvard University Press]] |year=1967 |pages=[https://archive.org/details/thronemandarinsc0000east/page/34 34]–40, 201}}</ref>{{br}}French [[protectorate]] (1883–1945)<ref>{{cite book |last=Eastman |first=Lloyd E. |title=Throne and Mandarins: China's Search for a Policy during the Sino-French Controversy |url=https://archive.org/details/thronemandarinsc0000east |publisher=[[Harvard University Press]] |year=1967 |pages=[https://archive.org/details/thronemandarinsc0000east/page/123 123]–124}}</ref><ref>{{cite book |title=Indochina: An Ambiguous Colonization, 1858–1954 |first1=Pierre |last1=Brocheux |first2=Daniel |last2=Hémery |publisher=[[University of California Press]] |year=2011 |pages=78–81}}</ref>{{br}}[[Japanese puppet state|Puppet state]] of the [[Empire of Japan]] (1945)<ref name="Lebra"/><ref name="Li-Reid"/>|era=[[Modern era]], [[World War II]]|government_type=[[Absolute monarchy]] (with a [[Empire of Vietnam|modern cabinet]] in 1945) * under the [[French Indochina|French colonial administration]]<br />(1883–1945) * under Japanese occupation (1940–1945)|life_span=1802–1945|event_start={{nowrap|Coronation of lord [[Gia Long|Nguyễn Ánh]]}}|year_start=1802|date_start=1 June|event1=[[ລາຊະວົງ ໄຕ​ເຊີນ]] [[Vietnamese Civil War of 1789–1802|defeated]]|date_event1=20 July 1802|event2=[[Second French Empire|French]] [[Cochinchina Campaign|invasion]]|date_event2={{nowrap|1 September 1858}}|event3=[[Treaty of Saigon (1862)|Treaty of Saigon]]|date_event3=5 June 1862|event4=[[Treaty of Huế (1883)|End of independence]]|date_event4=25 August 1883|event5=[[Treaty of Huế (1884)|Protectorate Treaty]]|date_event5=6 June 1884|event6=[[Empire of Vietnam#History|Declaration of Independence]]|date_event6=11 March 1945|event_end=[[Abdication of Bảo Đại|Abdication]] of [[Bảo Đại]]|year_end=1945|date_end=25 August|legislature=None ([[rule by decree]])|stat_year1=1830|stat_area1=557000|stat_pop1=10,500,000|stat_year2=1858|stat_area2=|stat_pop2=12,031,000|stat_year3=1890|stat_area3=|stat_pop3=14,752,000|stat_year4=1942|stat_area4=|stat_pop4=25,552,000|p1=ເຈົ້ານາຍ ຫງວຽນ|flag_p1=Seal of Nguyễn Lords.svg|p2=ລາຊະວົງ ໄຕ​ເຊີນ|flag_p2=Triều đường chi ấn.svg|s1=French Cochinchina{{!}}'''1862:'''<br />ໂກສິນຈີນ|flag_s1=Flag of France (1794-1815).svg|s2=Annam (French protectorate){{!}}'''1883:'''<br />ອານນາມ|flag_s2=Flag of Central Vietnam (1885-1890).svg|s3=Tonkin (French protectorate){{!}}'''1883:'''<br />ຕົງແກງ|flag_s3=Flag of Central Vietnam (1885-1890).svg|s5=North Vietnam{{!}}'''1945:'''<br />ຫວຽດນາມເໜືອ|flag_s5=Flag of North Vietnam (1945–1955).svg|image_flag=Long tinh flag.svg|flag_border=no|flag_type=[[List of flags of Vietnam|Court flag]]<br>({{circa}} 1920s–1945)|image_coat=Coat of arms of Annam - S.M. Bao Daï, Le Dragon d'Annam (1980) colour scheme - Đại Nam (大南).svg|symbol_type=Coat of arms|symbol=Coat of arms of the Nguyễn dynasty|other_symbol='''[[Seals of the Nguyễn dynasty|Heirloom Seal of the Southern Realm]]'''<br />Đại Nam thụ thiên vĩnh mệnh truyền quốc tỷ<br />大南受天永命傳國璽<br />[[File:Heirloom seal of the Nguyễn Dynasty.svg|85px]]<br />(1846–1945)|image_map=Maps of Vietnam during the reign of Emperor Minh Mạng (1820-1841).png|image_map_caption=ຫວຽດນາມ​ໃນ​ຂອບ​ເຂດ​ທີ່​ໃຫຍ່​ທີ່​ສຸດ (1834-1841) ພາຍ​ໃຕ້​ການ​ປົກຄອງ​ຂອງ​ຈັກກະພັດ [[Minh Mang]], ລວມທັງ [[​ແຂວງ​ໄຕ​ແທ່ງ|ກຳປູ​ເຈຍ]] ([[ປົກຄອງ​ໂດຍ​ກົງ]]<br />) ​ແລະ​ການ​ເມືອງ​ອື່ນໆ​ພາຍ​ໃຕ້​ການ​ປົກຄອງ​ຂອງ​ຫວຽດນາມ [[ອິດທິພົນ]] (ສີແດງອ່ອນ).<br />|image_map2=Nguyen Dynasty, administrative divisions map (1838).svg|image_map2_caption=ການ​ແບ່ງ​ແຍກ​ການ​ປົກຄອງ​ຂອງ​ຫວຽດນາມ​ໃນ​ປີ 1838 ​ໃນ​ການ​ປົກຄອງ​ຂອງ​ຈັກກະພັດ Minh Mạng|capital=[[ພູຊວນ]] (ປະຈຸບັນ [[Hue]])|coordinates={{coord|16|28|N|107|36|E}}|national_anthem=''[[Đăng đàn cung]]''<br />("The Emperor Mounts His Throne")<div class="center" style="margin-top:0.4em;">[[File:Đăng Đàn cung (登壇宮) - 1941 Annam Anthem - Recreation by Prof. Liam C. Kelley (Lê Minh Khải).mp3]]</div>|official_languages=[[ພາສາຫວຽດນາມ|ພາສາຫວຽດນາມ]]{{br}}[[ວັນນະຄະດີ]]{{br}}ພາສາຝຣັ່ງ (ຈາກ 1884)|religion='''[[State religion|State ideology]]:'''<br />[[Vietnamese philosophy#Confucianism in Vietnam|Ruism]]<br />'''Minority:'''<br />[[Buddhism in Vietnam|Mahayana Buddhism]], [[Caodaism]], [[Christianity in Vietnam|Christianity]], [[Vietnamese folk religion|Folk religion]], [[Hòa Hảo]], [[Hinduism]], [[Islam]], and [[Taoism]]|demonym=[[Vietnamese people|Vietnamese]]|currency=[[Zinc]] and [[copper-alloy]] [[Vietnamese cash|cash coins]] (denominated in phần, [[Vietnamese văn (currency unit)|văn]], [[Vietnamese mạch|mạch]], and [[String of cash coins (currency unit)|quán]])<br />Silver and gold cash coins and [[Sycee|ingots]] (denominated in [[Fen (currency)|phân]], nghi, [[tiền]], and [[Tael#Vietnam|lạng / lượng]])<br />[[French Indochinese piastre]] (from 1885)|title_leader=[[List of Vietnamese monarchs#Nguyễn dynasty (1802–1945)|Emperor]]|leader1=[[Gia Long]]|year_leader1=1802–1820 (first)|leader2=[[Tự Đức]]|year_leader2={{nowrap|1847–1883 (last independent)}}|leader3=[[Bảo Đại]]|year_leader3=1926–1945 (last)|deputy1=[[Trần Trọng Kim]]|year_deputy1=1945|title_deputy=[[Prime Minister of Vietnam|Prime Minister]]|representative1=[[Minh Mạng]]|year_representative1=1818–1820|representative2=[[Tôn Thất Thuyết]] & [[Nguyễn Văn Tường]]|year_representative2=1884–1885|title_representative=[[Regent]]|today=[[ຫວຽດນາມ]]<br />ຈີນ<br />[[ລາວ]]<br />[[ກຳປູເຈຍ]]}} '''ລາຊະວົງຫງວຽນ''' (chữ Nôm : 茹阮, {{Lang-vi|Nhà Nguyễn}}) ແມ່ນ ​ລາຊະວົງ​ຫວຽດນາມ ​ຫຼ້າ​ສຸດ, ​ໂດຍ ​ເຈົ້າ​ຊີວິດ​ຫງວຽນ​ຢຸງ ​ແລະ ປົກຄອງ​ລັດ​ຫວຽດນາມ​ເປັນ​ເອກະ​ພາບ​ຢ່າງ​ເປັນ​ເອກະລາດ​ແຕ່​ປີ 1802 ຫາ 1883 ກ່ອນ​ຈະ​ຕົກ​ເປັນ​ລັດ​ປົກ​ປັກ​ຮັກສາ​ຂອງ​ຝຣັ່ງ. ໃນ​ໄລຍະ​ປະກາດ​ເອກະລາດ, ຫງວຽນ​ຫວຽດນາມ ​ແມ່ນ ​ປະ​ເທດ​ມະຫາ​ອຳນາດ ​ຢູ່​ອາຊີ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ສ່ຽງ​ໃຕ້, ພິ​ເສດ​ແມ່ນ​ພາຍ​ໃຕ້​ການ​ປົກຄອງ​ຂອງ​ຈັກກະພັດ Minh Mạng. ໃນໄລຍະທີ່ມີຢູ່ແລ້ວ, ຈັກກະພັດໄດ້ຂະຫຍາຍໂດຍກົງເຂົ້າໄປໃນ [[ປະເທດກຳປູເຈຍ|ປະເທດກໍາປູເຈຍ]] ແລະ [[ປະເທດລາວ|ລາວ]] ທີ່ທັນສະໄຫມແລະສິ້ນສຸດການມີຢູ່ຂອງ [[ອານາຈັກຈາມປາ|ຈໍາປາ]] ໂດຍຜ່ານການສືບຕໍ່ຂອງສົງຄາມ Nam Tiến ແລະ ສົງຄາມສະຫຍາມ-ຫວຽດນາມ. ດິນແດນ​ຫວຽດນາມ​ໄດ້​ຂຶ້ນ​ສູ່​ລະດັບ​ສູງ​ສຸດ​ໃນ​ປະຫວັດສາດ​ແຕ່​ປີ 1834 ຫາ 1841. ຈັກກະພັດຍັງໃຊ້ນະໂຍບາຍການລວມຕົວທີ່ເຂັ້ມແຂງຕໍ່ກັບຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍ ແລະສະກັດກັ້ນຊາວຄຣິສຕຽນ. ບໍ່​ຄື​ກັບ​ບັນພະບຸລຸດ​ຂອງ​ເຂົາ​ເຈົ້າ, ລາຊະວົງ​ຫງວຽນ​ໄດ້​ນຳ​ໃຊ້​ນະ​ໂຍບາຍ​ປະ​ເທດ​ປິດ​ລ້ອມ ​ແລະ ລັດທິ​ຂົງ​ຈື້​ທີ່​ເຄັ່ງ​ຄັດ​ຈົນ​ກວ່າ​ຝະລັ່ງ​ໄດ້​ເຂົ້າ​ມາ. ດ້ວຍ ​ການ​ຍຶດ​ໝັ້ນ​ຂອງ​ຝະ​ລັ່ງ, ລາຊະ​ວົງ​ຫງວຽນ​ໄດ້​ຖືກ​ບັງ​ຄັບ​ໃຫ້​ມອບ​ອະ​ທິ​ປະ​ໄຕ​ເຂດ​ພາກ​ໃຕ້​ຂອງ​ຫວຽດ​ນາມ​ໃຫ້​ແກ່​ຝ​ລັ່ງ​ໃນ​ປີ 1862 ແລະ 1874, ແລະ ຫຼັງ​ຈາກ​ປີ 1883, ລາດ​ຊະ​ວົງ ຫງວຽນ​ຫງວຽນ​ໄດ້​ປະ​ຕິ​ບັດ ​ສິດ​ປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາ ​ອາ​ນາ​ມ ເທົ່າ​ນັ້ນ. Tonkin. ຕໍ່​ມາ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ໄດ້​ຍົກ​ເລີກ​ສົນ​ທິ​ສັນ​ຍາ​ກັບ​ຝ​ຣັ່ງ​ແລະ​ເປັນ ​ຈັກ​ກະ​ພັດ​ຫວຽດ​ນາມ ​ເປັນ​ເວ​ລາ​ສັ້ນ​ຈົນ​ເຖິງ​ວັນ​ທີ 25 ສິງ​ຫາ 1945. == ອ້າງອີງ == [[ໝວດ:ລາຊະວົງ ຫວຽດນາມ]] [[ໝວດ:ອະດີດ​ປະ​ເທດ​ຕ່າງໆ​ໃນ​ປະຫວັດສາດ​ຂອງ​ຈີນ]] f8b6k2x4k19y1mywgn02oppvlnx87g5 0 20949 129759 126944 2026-08-06T20:52:15Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129759 wikitext text/x-wiki {{ຄຸນນະພາບການແປ}}{{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ປະເທດ|conventional_long_name=ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕອັຟການິສຖານ<br/>{{native name|ps|د افغانستان ډموکراتيک جمهوريت|italic=no}}<br/>{{native name|fa|جمهوری دموکراتیک افغانستان |italic=no}}|p1=ສາທາລະນະລັດອັຟການິສຖານ (1973–1978){{!}}{{nowrap|Republic of<br>Afghanistan}}|flag_p1=Flag of Afghanistan (1974–1978).svg|s1=ລັດອິດສະລາມຂອງອັຟການິສຖານ{{!}}{{nowrap|Islamic State of<br>Afghanistan}}|flag_s1=Flag of Afghanistan (1992–2001).svg|image_flag=Flag of Afghanistan (1978-1980).svg|image_flag2=Flag of_Afghanistan (1980–1987).svg|flag_type=[[Flag of Afghanistan|Top: Flag<br>(1978–1980)<br>Bottom: Flag<br>(1980–1987)]]|image_coat=[[File:Emblem of Afghanistan (1978-1980).svg|70px]] {{parabr}}[[File:Emblem of Afghanistan (1980-1987).svg|70px]]|symbol_type=[[Emblem of Afghanistan|{{nowrap|Top: Emblem<br>(1978–1980)<br>Bottom: Emblem<br>(1980–1987)}}]]|coa_size=120px|image_map=Afghanistan (orthographic projection).svg|era=ສົງຄາມເຢັນ|national_anthem={{native phrase|ps|{{Nastaliq|گرم شه, لا گرم شه}}|nolink=yes|italic=no}}<br />{{transliteration|ur|ALA-LC|Garam shah lā garam shah}}<br />"[[National anthem of the Democratic Republic of Afghanistan|ຈົ່ງດຸໝັ່ນ, ດຸໝັ່ນຫຼາຍ]]"{{parabr}}{{center|[[File:AfganistanAnthem(1978-1992).ogg]]}}|capital=[[ຄາບູລ]]|largest_city=ນະຄອນຫຼວງ|official_languages={{hlist|[[Pashto]]|[[Dari]]}}|government_type=[[ລັດເອກະພາບ|Unitary]] [[ລັດທິມາກ-ເລນິນ|Marxist–Leninist]]<ref>Sources describing the Democratic Republic of Afghanistan as a Marxist-Leninist state: * {{Cite book |last=Roy |first=Olivier |title=Afghanistan and the Soviet Union: Collision and Transformation |publisher=Routledge |year=2018 |isbn=978-0-367-01216-8 |editor-last=Hauner |editor-first=Milan |editor2-last= L. Canfield |editor2-first=Robert |location=New York, NY |page=49 |chapter=3: The Sovietization of Afghanistan}} * {{cite book| first1= Deigo |first2=Selig |last1= Cordovez |last2=S. Harrison |year= 1995 |title= Out of Afghanistan: The Inside Story of the Soviet Withdrawal | url= https://archive.org/details/outofafghanistan0000cord |isbn=0-19-506294-9 | publisher= Oxford University Press|location= New York, USA |page=[https://archive.org/details/outofafghanistan0000cord/page/59 59]}} * {{cite book| first= Edward |last= Girardet |year= 2011 |chapter= Introduction |title= Afghanistan: The Soviet war |isbn=978-0-415-68480-4 | publisher= Routledge|location= New York, NY|page=4}}</ref> [[One-party state|one-party]] [[socialist republic]]<br />(1978–1987)<br />[[Unitary state|Unitary]] [[Dominant-party system|dominant-party]] [[presidential republic]]<br />(1987–1992)|demonym=[[ອັຟການິສຖານ|ອັຟການິສຖານ]]|religion=[[Islam]] ([[State religion|official]])<ref>{{cite book |last=Hussain |first=Rizwan |title=The Oxford Encyclopedia of the Islamic World |chapter=Socialism and Islam |chapter-url=http://www.oxfordislamicstudies.com/print/opr/t236/e0748 |publisher=Oxford University Press |via=Oxford Islamic Studies Online |access-date=27 December 2021 |quote=The leaders of the DRA emphasized the similarity between Islam and socialism and retained Islam as the state religion. |archive-date=27 ທັນວາ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211227090533/http://www.oxfordislamicstudies.com/print/opr/t236/e0748 |url-status=dead }}</ref>|title_leader=[[People's Democratic Party of Afghanistan#General Secretary, Politburo and Secretariat|General Secretary]]|year_leader1=1978–1979|leader1={{nowrap|[[Nur Muhammad Taraki]]}}|year_leader2=1979|leader2=[[Hafizullah Amin]]|year_leader3=1979–1986|leader3=[[Babrak Karmal]]|year_leader4=1986–1992|leader4=[[Mohammad Najibullah]]|title_representative=[[President of Afghanistan|Head of State]]|representative1=[[Nur Muhammad Taraki]]|year_representative1=1978–1979 (ທຳອິດ)|representative2=[[Mohammad Najibullah]]|year_representative2=1987–1992 (ສຸດທ້າຍ)|title_deputy={{nowrap|[[Prime Minister of Afghanistan|Head of Government]]}}|deputy1=[[Nur Muhammad Taraki]]|year_deputy1=1978–1979 (ທຳອິດ)|year_deputy6=1989–1990|deputy2=[[Fazal Haq Khaliqyar]]|year_deputy2=1990–1992 (ສຸດທ້າຍ)|legislature={{nowrap|[[Revolutionary Council (Afghanistan)|Revolutionary Council]]<br>(1978–1987)<br>[[National Assembly (Afghanistan)|National Assembly]]<br>(from 1987)}}|upper_house=[[House of Elders (Afghanistan)|House of Elders]]<br>(1988–1992)|lower_house=[[House of the People (Afghanistan)|House of the People]]<br>(1988–1992)|event_pre=[[ການ​ປະ​ຕິ​ວັດ Saur]]|date_pre=ວັນທີ 27–28 ເມສາ 1978|year_start=1978|event_start=ປະກາດ|date_start=30 ເມສາ|event1=[[ສົງຄາມໂຊວຽດ-ອັຟການິສຖານ#ການບຸກລຸກຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ ແລະລັດຖະປະຫານພະລາຊະວັງ|ການແຊກແຊງຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ]]|date_event1=ວັນທີ 27 ທັນວາ 1979|event2=1987 ''[[loya jirga]]''|date_event2=ວັນທີ 29/30 ພະຈິກ 1987|event3=[[ການຖອນຕົວຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດອອກຈາກອັຟການິສຖານ|ການຖອນຕົວຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ]]|date_event3=15 ກຸມພາ 1989|event_end=[[ສົງຄາມກາງເມືອງໃນອັຟການິສຖານ (1989–1992)#ການຕົກຂອງ Kabul|Fall of Kabul]]|status=[[ລັດດາວທຽມ]] ຂອງ [[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]]<ref>{{Cite journal |last=Azmi |first=Muhammad R. |date=Spring 1986 |title=Soviet Politico-Military Penetration in Afghanistan, 1955 to 1979 |journal=Armed Forces & Society |volume=12 |issue=3 |url=https://www.jstor.org/stable/45304853 |publisher=Sage Publishing |via=JSTOR|pages=343, 344|doi=10.1177/0095327X8601200301 |jstor=45304853 }}</ref><ref>{{cite book|last=Amstutz|first=J. Bruce|title=Afghanistan: The First Five Years of Soviet Occupation|url=https://books.google.com/books?id=RUSNyMH1aFQC|date=1 July 1994|publisher=DIANE Publishing|isbn=9780788111112|pages=52, 59, 190, 343}}</ref> (until 1991) * under [[Military occupations by the Soviet Union#Afghanistan (1979–1989)|Soviet military occupation]] (1979–1989)|year_end=1992|date_end=28 ເມສາ|currency=[[Afghan afghani|Afghani]] [[ISO 4217|(AFA)]]|calling_code=93|population_estimate=15,900,000<ref>[https://freedomhouse.org/sites/default/files/2020-02/Freedom_in_the_World_1990-1991_complete_book.pdf Freedom in the World 1990–1991] Freedom House</ref>|population_estimate_year=1990|HDI=0.316|HDI_change=increase|HDI_year=1992}} '''ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕອັຟການິສຖານ''', ໄດ້​ປ່ຽນ​ຊື່ '''​ສາທາລະນະລັດອັ​ຟ​ກາ​ນິ​ສ​ຖານ''' ໃນ​ປີ 1987​, ເປັນ​ລັດ​ອາ​ຟ​ກາ​ນິ​ສ​ຖານ​ໃນ​ລະ​ຫວ່າງ [[ລັດ​ພັກ​ດຽວ|​ການ​ປົກ​ຄອງ​ພັກ​ດຽວ]] ​ຂອງ ​ພັກ​ປະ​ຊາ​ທິ​ປະ​ໄຕ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ອັ​ຟ​ກາ​ນິ​ສ​ຖານ ຈາກ 1978 ຫາ 1992 . ມັນເພິ່ງພາອາໄສການຊ່ວຍເຫຼືອຈາກ [[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]] ເປັນສ່ວນໃຫຍ່, ໂດຍສະເພາະໃນ ສົງຄາມໂຊວຽດ-ອັຟການິສຖານ. == ອ້າງອີງ == qtqowz0133olxo70te7mb9bgjk8h9mb 0 21459 129737 111040 2026-08-06T20:08:18Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129737 wikitext text/x-wiki {{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ປະເທດ|native_name={{native name|km|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា}}<br>{{transl|km|Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchéa}}<br>{{native name|fr|Royaume du Cambodge}}|conventional_long_name=ລາຊະອານາຈັກກຳປູເຈຍ|common_name=Cambodia|era=Cold War|event_start=[[Independence Day of Cambodia|Independence]]|date_start=9 November 1953|event_end=[[1970 Cambodian coup d'état|Coup d'état]]|date_end=ວັນທີ 18 ມີນາ 1970|event_post=[[ສາທາລະນະລັດຂະເໝນ]]|date_post=9 October 1970|life_span=1953–1970|event1=[[1954 Geneva Conference|Recognition]]|date_event1=21 July 1954|event2=[[1955 Cambodian general election|Beginning of the Sangkum era]]|date_event2=9 June 1955|event3=[[United Nations Security Council Resolution 109|UN admission]]|date_event3=14 December 1955|event4=[[Samlaut Uprising]]|date_event4=ວັນທີ 2 ເມສາ 1967|flag_p1=Flag of Cambodia.svg|p1=French protectorate of Cambodia{{!}}French Cambodia|flag_p2=Flag of France (1794–1815, 1830–1974).svg|p2=French Indochina|flag_s1=Flag of the Khmer Republic.svg|s1=ສາທາລະນະລັດຂະເໝນ|flag_s2=Flag of Cambodia.svg|s2=GRUNK|image_flag=Flag of Cambodia.svg|flag=Flag of Cambodia|image_coat=Royal arms of Cambodia.svg|symbol=Coat of arms of Cambodia|symbol_type=Royal arms|national_motto={{lang|km|ជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ}}<br>{{ubl|{{transliteration|km|[[Nation, Religion, King|Chéatĕ, Sasânéa, Preăh Môhaksâtr]]}}|{{lang|fr|Nation, Religion, Roi}}|"ຊາດ, ສາດສະໜາ, ກະສັດ"}}|national_anthem={{lang|km|នគររាជ}}<br>{{ubl|{{transliteration|km|[[Nokor Reach|Nôkôr Réach]]}}|{{lang|fr|Royaume majestueux}}|"Majestic Kingdom"}}{{parabr}}{{center|[[File:United States Navy Band - Nokoreach.ogg]]}}|image_map=Cambodia Cold War (orthographic projection).svg|map_caption=ທີ່ຕັ້ງຂອງລາຊະອານາຈັກກຳປູເຈຍ|capital=[[ພະ​ນົມ​ເປັນ]]|largest_city=ນະຄອນຫຼວງ|official_languages=[[ພາສາຂະແມ|ຂະແມ]]|national_languages=[[ພາສາຝຣັ່ງ|ພາສາຝຣັ່ງ]]|religion=[[Buddhism in Cambodia|Buddhism]] (official), [[Catholic Church in Cambodia|Christianity]], [[Islam in Cambodia|Islam]], and&nbsp;[[Religion in Cambodia|other religions]]|currency={{ubl|[[French Indochinese piastre|Piastre]] (until 1955)|[[Cambodian riel|Riel]] (៛) ([[ISO 4217|KHR]])}}|government_type=[[Unitary state|Unitary]] [[Dominant-party system|dominant-party]] [[Parliamentary system|parliamentary]] [[semi-constitutional monarchy]] (1953–1955)<hr>Unitary parliamentary [[ລະບອບລັດຖະທຳມະນູນ]] under a [[One-party state|one-party]] [[authoritarian regime]] (1955–1970)|leader1=[[ພະບາດສົມເດັດພະໂນຣະດົມ ສີຫານຸ]]|year_leader1=1953–1955 (ຄັ້ງ​ທໍາ​ອິດ)|leader2=[[Norodom Suramarit]]|year_leader2=1955–1960|leader3=[[Sisowath Kossamak]]{{efn|After the death of [[Norodom Suramarit]], Queen [[Sisowath Kossamak]] served as monarch for ceremonial purposes only, while the powers of head of state were delegated to her son [[ພະບາດສົມເດັດພະໂນຣະດົມ ສີຫານຸ]] who was known as the "Chief of State."<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1975/04/28/archives/cambodian-queen-is-dead-in-peking-sihanouks-mother-71-had-joined.html|title=Cambodian Queen is Dead in Peking|work=The New York Times|date=28 April 1975|access-date=19 July 2021}}</ref><ref>{{Cite book|first=David|last=Chandler|author-link=David P. Chandler|title=A History of Cambodia|edition=4th|url=https://books.google.com/books?id=xZSpDwAAQBAJ&pg=PA235 |publisher=Routledge |date=2018-05-04 |isbn=978-0-429-96406-0 |language=en|page=235|quote=In 1960 Sihanouk's father, King Suramarit, died. After a series of maneuvers, Sihanouk had himself named Cambodia's chief of state with his mother, Queen Kossamak, continuing to serve as a monarch for ceremonial purposes.}}</ref>}}|year_leader3=1960–1970 (ສຸດທ້າຍ)|title_leader=[[ລັດທິຈັກກະພັດກຳປູເຈຍ|ກະສັດ]]|representative1=[[Sisowath Monireth]]{{efn|As [[Head of State of Cambodia|Chairman of the Regency Council]]}}|year_representative1=1960 (first)|representative2=ພະບາດສົມເດັດພະໂນຣະດົມ ສີຫານຸ|year_representative2=1960–1970|representative3=[[Cheng Heng]] (acting)|year_representative3=1970 (last)|title_representative=[[List of heads of state of Cambodia|Chief of State]]|deputy1=[[Penn Nouth]]|year_deputy1=1953 (first)|deputy2=[[Lon Nol]]|year_deputy2=1969–1970 (last)|title_deputy=[[Prime Minister of Cambodia|Prime Minister]]|legislature=[[Parliament of Cambodia|Parliament]]|upper_house={{nowrap|[[Senate (Cambodia)|Council of the Kingdom]]}}|lower_house=[[National Assembly (Cambodia)|National Assembly]]|stat_year1=1962|stat_pop1=5,728,771|ref_pop1=<ref>{{Cite web|url=https://www.phnompenhpost.com/national/114m-cambodians-counted-census|title=11.4m Cambodians counted by census &#124; Phnom Penh Post|first=Beth|last=Moorthy|website=phnompenhpost.com}}</ref>|utc_offset=+07:00|time_zone=[[Indochina Time|ICT]]|date_format=dd/mm/yyyy ([[Common Era|CE]])|drives_on=right|calling_code=[[Telephone numbers in Cambodia|+855]]|iso3166code=omit|today=[[ກຳປູເຈຍ]]|footnotes={{notelist}}|demonym={{hlist|[[Demographics of Cambodia|Cambodian]]|[[Khmer people|Khmer]]}}}} '''ລາຊະອານາຈັກກໍາປູເຈຍ''', {{Efn|{{langx|km|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា}}, [[Romanization of Khmer#UNGEGN|UNGEGN]]: {{transl|km|Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchéa}}, [[Romanization of Khmer#ALA-LC Romanization Tables|ALA-LC]]: {{transl|km|Braḥ Rājāṇācakr Kambujā}}, {{IPA-km|preah riəciənaːcak kampuciə|}}; {{langx|fr|Royaume du Cambodge}}}} ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນນາມ '''ອານາຈັກທໍາອິດຂອງກໍາປູເຈຍ''', {{Efn|{{langx|km|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទី១}}, [[Romanization of Khmer#UNGEGN|UNGEGN]]: {{transl|km|Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchéa ti 1}}, [[Romanization of Khmer#ALA-LC Romanization Tables|ALA-LC]]: {{transl|km|Braḥ Rājāṇācakr Kambujā dī 1}}, {{IPA-km|preah riəciənaːcak kampuciə tiː muəj|}}; {{langx|fr|Premier royaume du Cambodge}}<ref>{{cite web|url=http://krou.moeys.gov.kh/kh/article/item/1766-1766.html#.XwfqQSgzbIU|title=សៀវភៅប្រវត្តិវិទ្យា (សម័យអាណាព្យាបាលបារាំង–ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទី២|language=Khmer|publisher=Ministry of Education, Youth and Sport|date=1 November 2017|access-date=9 ພະຈິກ 2024|archive-date=29 ກໍລະກົດ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200729102601/http://krou.moeys.gov.kh/kh/article/item/1766-1766.html#.XwfqQSgzbIU|url-status=dead}}</ref>}} ແລະໂດຍທົ່ວໄປເອີ້ນວ່າ '''ຍຸກ Sangkum''', {{Efn|{{langx|km|សម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម}}, [[Romanization of Khmer#UNGEGN|UNGEGN]]: {{transl|km|Sâmoăy Sângkôm Réastrônĭyôm}}, [[Romanization of Khmer#ALA-LC Romanization Tables|ALA-LC]]: {{transl|km|Samăy Sanggam Rāstraniyam}}, {{IPA-km|samaj sɑŋkum riəhnijum|}}; {{literal translation|[[Sangkum Reastr Niyum]] period}} or 'Popular Socialist Community period'; {{langx|fr|Période de la communauté socialiste populaire}}<ref>{{Cite book|title=Anatomy of a Crisis: Education, Development, and the State in Cambodia, 1953–1998|url=https://archive.org/details/anatomyofcrisise0000ayre|first=David M.|last=Ayres|date=2000|publisher=University of Hawaii Press|isbn=0-8248-2238-2}}</ref>}} ຫມາຍເຖິງການປົກຄອງທໍາອິດຂອງກໍາປູເຈຍຂອງ [[ພະບາດສົມເດັດພະໂນຣະດົມ ສີຫານຸ]], ແກ່ຍາວຈາກການເປັນເອກະລາດຂອງປະເທດ [[ປະເທດຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ.]] ໃນ​ປີ 1953 ​ໄດ້ [[1970 ລັດຖະປະຫານກຳປູເຈຍ|​ກໍ່​ລັດຖະປະຫານ​ທາງ​ທະຫານ​ໃນ​ປີ 1970]]. ສີຫານຸ ສືບຕໍ່ເປັນໜຶ່ງໃນບັນດາຕົວເລກທີ່ມີການຖົກຖຽງກັນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນ [[ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້]] ທີ່ເກີດຄວາມວຸ້ນວາຍ ແລະ ໂສກເສົ້າຫຼາຍຄັ້ງໃນ ປະຫວັດສາດ ຫຼັງສົງຄາມ. ຕັ້ງແຕ່ປີ 1955 ຈົນເຖິງປີ 1970, ສັງກັດ ຂອງ ສີຫານຸ ແມ່ນ [[ລັດ​ພັກ​ດຽວ|ພັກທາງດ້ານກົດໝາຍແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວ]] ໃນປະເທດກຳປູເຈຍ.<ref>{{Cite web|archive-url=http://factsanddetails.com/southeast-asia/Cambodia/sub5_2a/entry-2847.html|title=Cambodia under Sihanouk (1954–1970)}}</ref> == ອ້າງອີງ == <references /> oqdvitthz0tdsksgctrtn6l8h3ojy59 0 21604 129752 128035 2026-08-06T20:45:01Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129752 wikitext text/x-wiki {{ຄຸນນະພາບການແປ}}{{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ປະເທດ|native_name={{native name|fr|Cochinchine française}}<br/>{{native name|vi|Xứ thuộc địa Nam Kỳ}}|conventional_long_name=ໂກແຊງຊິນຂອງຝຣັ່ງ|common_name=ໂກສິນຈີນ|era=ລັດທິຈັກກະພັດໃໝ່|status_text=ອານານິຄົມຂອງ [[ຝຣັ່ງ]] (1862–1949)<br />ອານາເຂດຂອງ [[ຝຣັ່ງອິນດູຈີນ]] (1887–1949)|status=[[ອານານິຄົມ]]|government_type=[[French colonial empire|Colonial administration]] (1858–1946)<br />[[Autonomous Republic]] (1946–1949)|empire=ປະເທດຝຣັ່ງ|event_pre=[[Siege of Saigon#Capture of Saigon, 17 February 1859|Capture of Saigon]]|date_pre=17 ກຸມພາ 1859|event_start=[[Treaty of Saigon (1862)|Ceded by]] [[ຣາຊະວົງຫວຽນ|Đại Nam]]|date_start=5 ມິຖຸນາ|year_start=1862|event_end=Merged to the [[Provisional Central Government of Vietnam|Central Government]]|date_end=4 ມິຖຸນາ|year_end=1949|event3={{nowrap|Part of [[French Indochina]]}}|date_event3=17 ຕຸລາ 1887|event4=[[ການ​ຮຸກ​ຮານ​ຂອງ​ຍີ່​ປຸ່ນ​ໃນ​ອິນ​ດູ​ຈີນ​ຝຣັ່ງ​ອາ​ຊີບ​ຂອງ​ຍີ່​ປຸ່ນ]]|date_event4=ວັນທີ 28 ກໍລະກົດ 1941|event5=[[ການປະກາດເອກະລາດສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕຫວຽດນາມ|ປະກາດເອກະລາດ]] ຂອງ [[ຫວຽດນາມເໜືອ|ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕຫວຽດນາມ]]|date_event5={{nowrap|2 ກັນຍາ 1945}}|event6="ສາທາລະນະລັດປົກຄອງຕົນເອງໂກຊິນຈີນ"|date_event6=ວັນທີ 1 ມິຖຸນາ 1946|life_span=1862–1949|title_leader=[[List of administrators of the French colony of Cochinchina|Governor]]|leader1=[[Charles Rigault de Genouilly]]|year_leader1=1858–1859|leader2=Pierre Boyer De LaTour du Moulin|year_leader2=1947–1949|title_representative=[[Leaders_of_South_Vietnam#Heads_of_government|President of Government]]|representative1=[[Nguyen Van Thinh]]|year_representative1=1946|representative4=[[Nguyễn Văn Xuân]]|year_representative4=1947-1948|p1=ຣາຊະວົງຫວຽນ{{!}}ຈັກກະພັດ Đại Nam|flag_p1=Heirloom seal of the Nguyễn Dynasty.svg|p2=ສາທາລະນະ​ລັດ ປະຊາທິປະ​ໄຕ ຫວຽດນາມ{{!}}{{small|'''1945:'''}}<br>ສາທາລະນະ​ລັດ ປະຊາທິປະ​ໄຕ ຫວຽດນາມ|flag_p2=Flag of North Vietnam 1945-1955.svg|s1=ອິນດູຈີນຝຣັ່ງ{{!}}{{small|'''1887:'''}}<br>ພາສາຝຣັ່ງອິນດູຈີນ|flag_s1=Flag of France.svg|s2=Empire of Vietnam{{!}}{{small|'''1945:'''}}<br>Empire of Vietnam|flag_s2=Long tinh flag.svg|s3=Provisional Central Government of Vietnam{{!}}{{small|'''1949:'''}}<br>Provisional Central Government of Vietnam|flag_s3=Flag of South Vietnam.svg|national_motto={{lang|fr|[[Liberté, égalité, fraternité]]}}|englishmotto="ເສລີພາບ, ຄວາມສະເໝີພາບ, ພີ່ນ້ອງ"|national_anthem="[[La Marseillaise]]"{{parabr}}{{center|[[File:La Marseillaise Rouget de Lisle Musique de la Garde Républicaine.ogg]]}} "[[Chinh phụ ngâm|Chinh phụ ngâm khúc]]" (1946-1949) |anthem=|image_flag=Flag of France.svg|image_flag2=Flag of Republic of Cochinchina (variant).svg|flag_type=Top: [[Flag of France|Colonial flag]]<br/>Bottom: [[List of flags of Vietnam|Autonomous Republic]]|image_coat=Coat of arms of French Cochinchina - Album Artistique de la France & de ses Colonies (1900).svg|symbol_type=[[Emblem of Vietnam#List|Coat of arms]]|other_symbol=[[File:French Indo-Chinese version of the Great Seal of the French Republic (Jean Auguste Barre).svg|100px]]|other_symbol_type=Localised version of the [[Great Seal of France]]:<ref>Lecompte, Jean – ''Monnaies et jetons de l'Indochine Française.'' ([[Principality of Monaco]], 2013) Quote: "Les légendes sont bien sûr modifiées. A gauche, les attributs de l'agriculture et des beaux-arts sont remplacés par des épis de riz et à droite figure une ancre symbolisant le ministère de la Marine et des Colonies. Hélas,&nbsp;[[Albert Désiré Barre|Albert-Désiré Barre]] décède le 29 décembre 1878 et c'est alors son frère aîné [[Jean-Auguste Barre|Auguste-Jean Barre]] qui lui succède et mène à terme le projet. Les premières frappes sortent en 1879." (in [[French language|French]])</ref>|image_map=Atlas de l'Indochine dressé (...)Indochine française bpt6k11001779 79.jpg|image_map_caption=<small>[[Cochinchina]] in 1920</small>|capital=[[Ho Chi Minh City|Saigon]] (1862–1931)<br>Saigon–Cholon (1931–1949){{Efn|Saigon merged with [[Chợ Lớn, Ho Chi Minh City|Chợ Lớn]] on 27 April 1931 and was officially renamed to ''Saigon–Cholon'', however the official name never entered everyday vernacular and the city continued to be referred to as ‘Saigon’.}}|common_languages=[[French language|French]]<br />[[Vietnamese language|Vietnamese]]<br /> [[Khmer language|Khmer]] <br />[[Chinese language|Chinese]]|religion=[[Buddhism]]<br />[[Confucianism]]<br />[[Taoism]]<br />[[Catholic Church in Vietnam|Catholicism]]<br />[[Animism]]<br />[[Caodaism]]<br />[[Hòa Hảo]]<br />[[Islam in Vietnam|Islam]]|currency=[[Vietnamese cash|Vietnamese văn]] (1862–1945)<br />[[Cochinchina piastre]] (1878–1885)<br />[[French Indochinese piastre]] (1885–1949)|stat_year1=1920|stat_pop1=3,800,000<ref name="Kiernan 2019 330">{{cite book|last=Kiernan|first=Ben|year=2019|title=Việt Nam: a history from earliest time to the present|url=https://archive.org/details/vietnamhistoryfr0000kier|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-190-05379-6|page=[https://archive.org/details/vietnamhistoryfr0000kier/page/330 330]}}</ref>|today=[[ຫວຽດນາມ]]|demonym=Cochinchinese}} '''ໂກແຊງຊິນຂອງຝຣັ່ງ''' ([[ພາສາຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]]: Cochinchine française; [[ພາສາຫວຽດນາມ|ພາ​ສາ​ຫວຽດ​ນາມ]]​: Xứ thuộc địa Nam Kỳ) ເປັນ ​ຫົວ​ເມືອງ​ຂຶ້ນ ​ຂອງ [[ອິນດູຈີນຝຣັ່ງ|​ອິນ​ດູ​ຈີນ​ຂອງ​ຝຣັ່ງ]], ກວມ​ທົ່ວ​ເຂດ ໂກແຊງຊິນ​ຕອນ​ລຸ່ມ ​ຫຼື​ພາກ​ໃຕ້​ຂອງ​ຫວຽດນາມ​ແຕ່​ປີ 1862 ຫາ 1946. ຝຣັ່ງໄດ້ດໍາເນີນເສດຖະກິດການປູກຝັງທີ່ຜະລິດຕະພັນຍຸດທະສາດຕົ້ນຕໍແມ່ນຢາງພາລາ. [[ຮູບ:NamKy1863.jpg|left|thumb| [[6 ແຂວງພາກໃຕ້ຫວຽດນາມ|ຫົກ​ແຂວງ​ຂອງ Cochinchina ຕອນ​ລຸ່ມ]] ​ໃນ​ປີ 1863]] == ອ້າງອີງ == <references /> gm4fsg53zyput67eohxyp42ruy7oex8 0 21909 129744 125871 2026-08-06T20:37:58Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129744 wikitext text/x-wiki {{ປັບພາສາ}} '''ໄມໂຄຣເນຊັນ''' (​[[ພາສາອັງກິດ|ອັງ​ກິດ]]: Micronation) ແມ່ນ ອົງການການເມືອງ ທີ່ຜູ້ຕາງຫນ້າອ້າງວ່າພວກເຂົາຂຶ້ນກັບ ປະເທດຊາດ ເອກະລາດຫຼື ລັດອະທິປະໄຕ, ແຕ່ຂາດ ການຮັບຮູ້ທາງດ້ານກົດຫມາຍ ຈາກ ລັດອະທິປະໄຕ ໃດໆ. ໄມໂຄຣເນຊັນs ຖືກຈັດແບ່ງແຍກອອກຈາກ ລັດ de facto ແລະ ລັດ quasi; ເຂົາເຈົ້າຍັງບໍ່ໄດ້ຖືກພິຈາລະນາວ່າເປັນ ເອກະລາດ ຫຼື ປົກຄອງຕົນເອງ ຍ້ອນວ່າພວກເຂົາຂາດພື້ນຖານທາງດ້ານກົດຫມາຍໃນ ກົດຫມາຍສາກົນ ສໍາລັບການມີຢູ່ຂອງເຂົາເຈົ້າ. ກິດຈະກໍາຂອງ ໄມໂຄຣເນຊັນ ເກືອບສະເຫມີເປັນເລື່ອງເລັກໆນ້ອຍໆພຽງພໍທີ່ຈະຖືກລະເລີຍແທນທີ່ຈະຖືກໂຕ້ຖຽງກັນໂດຍບັນດາປະເທດທີ່ຕັ້ງຂຶ້ນທີ່ເຂົາເຈົ້າອ້າງເອົາດິນແດນ - ຫມາຍເຖິງ ໄມໂຄຣເນຊັນalism ເປັນ ''macronation''. ຫຼາຍໆປະເທດໄດ້ອອກຫຼຽນ, ທຸງ, ສະແຕມໄປສະນີ, ໜັງສືຜ່ານແດນ, ຫຼຽນກາ ແລະເຄື່ອງໃຊ້ອື່ນໆທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບລັດ, ບາງອັນເປັນແຫຼ່ງລາຍຮັບ. ແຮງຈູງໃຈສໍາລັບການສ້າງ ໄມໂຄຣເນຊັນs ປະກອບມີການທົດລອງທິດສະດີ, ການປະທ້ວງ ທາງດ້ານການເມືອງ, ການສະແດງອອກທາງດ້ານສິລະປະ, ການບັນເທີງສ່ວນບຸກຄົນແລະການປະພຶດຂອງກິດຈະກໍາທາງອາຍາ. ການສຶກສາຂອງ ໄມໂຄຣເນຊັນalism ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກເປັນ '''micropatriology'''{{Sfn|Hobbs|Williams|2021b}} ຫຼື '''micropatrology'''.{{Sfn|Ferguson|2009}}{{Efn|Both terms also refer to the study of [[microstates]].<ref name="Vieira"/><ref>{{cite book|last=Eccardt|first=Thomas M.|year=2005|title=Secrets of the Seven Smallest States of Europe: Andorra, Liechtenstein, Luxembourg, Malta, Monaco, San Marino, and Vatican City|url=https://archive.org/details/secretsofsevensm0000ecca|publisher=[[Hippocrene Books]]|page=[https://archive.org/details/secretsofsevensm0000ecca/page/142 142]|isbn=978-0-781-81032-6}}</ref>}}[[ຮູບ:Sealand_fortress.jpg|thumb| [[ຊີແລນ|ຫຼັກການຂອງ Sealand]] ແມ່ນ ໄມໂຄຣເນຊັນ ຕັ້ງຢູ່ແຄມ ທະເລ ນອກຊາຍຝັ່ງຂອງສະຫະລາຊະອານາຈັກ.]]ເຖິງແມ່ນວ່າລັດປະຫວັດສາດຈໍານວນຫນຶ່ງໄດ້ຖືກເອີ້ນຄືນໃຫມ່ວ່າ ໄມໂຄຣເນຊັນs, ແນວຄວາມຄິດໄດ້ຖືກສ້າງຂື້ນໃນຊຸມປີ 1970, ໂດຍມີອິດທິພົນໂດຍສະເພາະຈາກ ສະມາຄົມຈຸລະພາກສາກົນ. ໄມໂຄຣເນຊັນalism ໄດ້ເຫັນການພັດທະນາຫຼາຍຢ່າງຫຼັງຈາກນັ້ນ, ມີຫຼາຍ ໄມໂຄຣເນຊັນs ໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນອົດສະຕາລີໃນຊຸມປີ 1970 ແລະຍີ່ປຸ່ນໃນຊຸມປີ 1980. ເປັນຜົນມາຈາກການປະກົດຕົວຂອງ World Wide Web ໃນກາງຊຸມປີ 1990, ລັດທິ ໄມໂຄຣເນຊັນalism ໄດ້ສູນເສຍຄວາມຮູ້ສຶກຕ້ານການສ້າງຕັ້ງແບບດັ້ງເດີມຂອງຕົນຢ່າງຫຼາຍຂອງການເປັນທີ່ນິຍົມໃນທັດສະນະຂອງ hobbyist ຫຼາຍ, ແລະຈໍານວນຂອງ ໄມໂຄຣເນຊັນs ສະເພາະອອນໄລນ໌ຫຼືພຽງແຕ່ simulation ໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ນີ້ໄດ້ອະນຸຍາດໃຫ້ອົງການຈັດຕັ້ງ interໄມໂຄຣເນຊັນal ຫຼາຍສ້າງຕັ້ງ, ເຊັ່ນດຽວກັນກັບການອະນຸຍາດໃຫ້ ກອງປະຊຸມການທູດ ຈໍານວນຫຼາຍທີ່ຈະຈັດຂຶ້ນລະຫວ່າງ ໄມໂຄຣເນຊັນs ນັບຕັ້ງແຕ່ 2000s, ລວມທັງສົນທິສັນຍາ MicroCon ສອງປີ. == ເອກະສານອ້າງອີງ == <references /> t08vyquza4v4py5xvsemky9v2ivd0qs 0 22044 129730 129644 2026-08-06T19:59:14Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129730 wikitext text/x-wiki ASIທ້າວ ພຸດທະວົງຫລວງອາມາດAGIອັດຕະໂລມັດ '''ປັນຍາປະດິດ''' ({{lang-en|artificial intelligence}} ຫຍໍ້ວ່າ '''AI''') ແມ່ນຄວາມສະຫຼາດທີ່ສະແດງອອກໂດຍເຄື່ອງຈັກ ຫຼື ລະບົບຄອມພິວເຕີ, ເຊິ່ງແຕກຕ່າງຈາກຄວາມສະຫຼາດທາງທຳມະຊາດ (natural intelligence) ທີ່ສະແດງອອກໂດຍມະນຸດ ແລະ ສັດ. ປັນຍາປະດິດແມ່ນຂະແໜງການໜຶ່ງຂອງ[[ວິທະຍາສາດຄອມພິວເຕີ|ວິທະຍາການຄອມພິວເຕີ]] ທີ່ເນັ້ນໜັກໃນການສ້າງລະບົບທີ່ສາມາດປະຕິບັດໜ້າທີ່ທີ່ໂດຍປົກກະຕິແລ້ວຕ້ອງອາໄສສະຕິປັນຍາຂອງມະນຸດ ເຊັ່ນ: ການຮັບຮູ້ທາງສາຍຕາ, ການຮັບຮູ້ສຽງເວົ້າ, ການຕັດສິນໃຈ, ການແປພາສາ ແລະ ການຮຽນຮູ້ຈາກປະສົບການ.<ref>{{cite book |last1=Russell |first1=Stuart J. |last2=Norvig |first2=Peter |title=Artificial Intelligence: A Modern Approach |date=2021 |publisher=Pearson |edition=4th |isbn=978-0134610993}}</ref> ປະຈຸບັນ, ປັນຍາປະດິດໄດ້ກາຍເປັນພາກສ່ວນສຳຄັນຂອງອຸດສາຫະກຳເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ຖືກນຳໃຊ້ເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຊັບຊ້ອນໃນຫຼາຍຂົງເຂດ, ຕັ້ງແຕ່ທາງການແພດ, ການເງິນ, ຈົນເຖິງການຂົນສົ່ງ ແລະ ການສຶກສາ. == ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ == ແນວຄວາມຄິດກ່ຽວກັບ "ເຄື່ອງຈັກທີ່ສາມາດຄິດໄດ້" ເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນຕັ້ງແຕ່ສະໄໝບູຮານຜ່ານຕຳນານ ແລະ ນິຍາຍ, ແຕ່ການຄົ້ນຄວ້າປັນຍາປະດິດໃນຍຸກສະໄໝໃໝ່ແມ່ນເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນໃນຊ່ວງກາງສະຕະວັດທີ 20. ໃນປີ ຄ.ສ 1950, ນັກຄະນິດສາດ [[ອາລັນ ທົວຣິງ]] (Alan Turing) ໄດ້ຕີພິມບົດຄວາມຊື່ວ່າ "Computing Machinery and Intelligence" ເຊິ່ງເພິ່ນໄດ້ສະເໜີ "ການທົດສອບທົວຣິງ" (Turing Test) ເພື່ອເປັນມາດຕະຖານໃນການວັດແທກວ່າເຄື່ອງຈັກມີຄວາມສາມາດໃນການຄິດທຽບເທົ່າມະນຸດ ຫຼື ບໍ່.<ref>{{cite journal |last=Turing |first=Alan M. |date=1950 |title=Computing Machinery and Intelligence |journal=Mind |volume=59 |issue=236 |pages=433–460 |doi=10.1093/mind/LIX.236.433}}</ref> ຄຳວ່າ "ປັນຍາປະດິດ" (Artificial Intelligence) ຖືກບັນຍັດຂຶ້ນຢ່າງເປັນທາງການໃນປີ 1956 ໂດຍ [[ຈອນ ແມັກຄາຣ໌ທີ]] (John McCarthy) ໃນກອງປະຊຸມທີ່ວິທະຍາໄລ Dartmouth (Dartmouth Workshop) ເຊິ່ງຖືກຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຈຸດກຳເນີດຂອງຂະແໜງການ AI ຢ່າງແທ້ຈິງ. ກອງປະຊຸມຄັ້ງນີ້ໄດ້ລວບລວມເອົານັກວິທະຍາສາດຊັ້ນນຳເຊັ່ນ: Marvin Minsky, Allen Newell ແລະ Herbert A. Simon.<ref>{{cite web |last1=McCarthy |first1=John |last2=Minsky |first2=Marvin |last3=Rochester |first3=Nathaniel |last4=Shannon |first4=Claude |title=A Proposal for the Dartmouth Summer Research Project on Artificial Intelligence |url=http://www-formal.stanford.edu/jmc/history/dartmouth/dartmouth.html |date=August 31, 1955}}</ref> ຫຼັງຈາກຍຸກເລີ່ມຕົ້ນ, ການຄົ້ນຄວ້າ AI ໄດ້ປະເຊີນກັບຊ່ວງເວລາທີ່ເອີ້ນວ່າ "ລະດູໜາວຂອງ AI" (AI Winter) ໃນຊຸມປີ 1970 ແລະ 1980 ເຊິ່ງເປັນຊ່ວງທີ່ເງິນທຶນ ແລະ ຄວາມສົນໃຈຫຼຸດລົງເນື່ອງຈາກເຕັກໂນໂລຊີຍັງບໍ່ສາມາດຕອບສະໜອງຄວາມຄາດຫວັງໄດ້. ແນວໃດກໍຕາມ, ໃນຊຸມປີ 2010 ເປັນຕົ້ນມາ, AI ໄດ້ກັບມາເຕີບໂຕຢ່າງກ້າວກະໂດດ ຍ້ອນການພັດທະນາຂອງ [[Deep Learning]], ປະລິມານຂໍ້ມູນມະຫາສານ (Big Data), ແລະ ໜ່ວຍປະມວນຜົນກຣາບຟິກ (GPU) ທີ່ມີປະສິດທິພາບສູງຂຶ້ນ.<ref>{{cite journal |last1=LeCun |first1=Yann |last2=Bengio |first2=Yoshua |last3=Hinton |first3=Geoffrey |date=2015 |title=Deep learning |journal=Nature |volume=521 |issue=7553 |pages=436–444 |doi=10.1038/nature14539}}</ref> == ປະເພດຂອງປັນຍາປະດິດ == ນັກຄົ້ນຄວ້າໄດ້ແບ່ງປັນຍາປະດິດອອກເປັນ 3 ລະດັບຫຼັກ ຕາມຄວາມສາມາດຄື:<ref>{{cite book |last=Bostrom |first=Nick |title=Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies |url=https://archive.org/details/superintelligenc0000bost |year=2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0199678112}}</ref> # '''ປັນຍາປະດິດສະເພາະທາງ (Artificial Narrow Intelligence - ANI):''' ຫຼື ເອີ້ນວ່າ Weak AI, ແມ່ນ AI ທີ່ຖືກອອກແບບມາເພື່ອເຮັດວຽກສະເພາະຢ່າງດຽວ ເຊັ່ນ: ການຫຼິ້ນໝາກຣຸກ, ການແນະນຳໜັງໃນ Netflix ຫຼື ລະບົບຜູ້ຊ່ວຍສຽງ (Siri, Alexa). AI ທັງໝົດທີ່ມີຢູ່ໃນປະຈຸບັນແມ່ນຢູ່ໃນລະດັບນີ້. # '''ປັນຍາປະດິດທົ່ວໄປ (Artificial General Intelligence - AGI):''' ຫຼື Strong AI, ແມ່ນ AI ທີ່ມີຄວາມສະຫຼາດ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການຮຽນຮູ້, ເຂົ້າໃຈ ແລະ ນຳໃຊ້ຄວາມຮູ້ໃນຫຼາຍໆດ້ານທຽບເທົ່າກັບມະນຸດ. ປະຈຸບັນນີ້ AGI ຍັງເປັນພຽງທິດສະດີ ແລະ ຍັງບໍ່ມີການສ້າງສຳເລັດ. # '''ປັນຍາປະດິດອັດສະລິຍະ (Artificial Superintelligence - ASI):''' ແມ່ນລະດັບທີ່ AI ມີຄວາມສະຫຼາດລື່ນກາຍມັນສະໝອງທີ່ດີທີ່ສຸດຂອງມະນຸດໃນທຸກໆດ້ານ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຄວາມຄິດສ້າງສັນ, ປັນຍາທາງສັງຄົມ ແລະ ວິທະຍາສາດ. == ຂະແໜງການຍ່ອຍ (Sub-fields) == ຂະແໜງການ AI ປະກອບມີຫຼາຍເຕັກນິກ ແລະ ວິທີການສຶກສາທີ່ສຳຄັນ ເຊັ່ນ: * '''ການຮຽນຮູ້ຂອງເຄື່ອງຈັກ ([[Machine Learning]] - ML):''' ເປັນເຕັກນິກທີ່ເຮັດໃຫ້ຄອມພິວເຕີສາມາດຮຽນຮູ້ຈາກຂໍ້ມູນໄດ້ເອງໂດຍບໍ່ຕ້ອງຂຽນໂປຣແກຣມຄຳສັ່ງທຸກຂັ້ນຕອນ. ລະບົບຈະສ້າງໂມເດລທາງສະຖິຕິເພື່ອຄາດເດົາ ຫຼື ຕັດສິນໃຈ.<ref>{{cite book |last1=Goodfellow |first1=Ian |last2=Bengio |first2=Yoshua |last3=Courville |first3=Aaron |title=Deep Learning |url=https://archive.org/details/deeplearning0000good |year=2016 |publisher=MIT Press |isbn=978-0262035613}}</ref> * '''ໂຄງຂ່າຍປະສາດທຽມແບບເລິກ (Deep Learning):''' ແມ່ນເຄືອຂ່າຍປະສາດທຽມ (Neural Networks) ທີ່ມີຫຼາຍຊັ້ນ (Layers) ເຊິ່ງສາມາດປະມວນຜົນຂໍ້ມູນທີ່ຊັບຊ້ອນໄດ້ດີเยี่ยม ເຊັ່ນ: ການຈຳແນກຮູບພາບ ແລະ ການແປພາສາ. * '''ການປະມວນຜົນພາສາທຳມະຊາດ (Natural Language Processing - NLP):''' ການສຶກສາທີ່ເນັ້ນໃຫ້ຄອມພິວເຕີເຂົ້າໃຈ, ຕີຄວາມ ແລະ ສ້າງພາສາຂອງມະນຸດ. ຕົວຢ່າງທີ່ຊັດເຈນໃນປະຈຸບັນແມ່ນ ໂມເດລພາສາຂະໜາດໃຫຍ່ (Large Language Models) ເຊັ່ນ [[ChatGPT]] ທີ່ໃຊ້ສະຖາປັດຕະຍະກຳ Transformer.<ref>{{cite journal |last1=Vaswani |first1=Ashish |last2=Shazeer |first2=Noam |last3=Parmar |first3=Niki |last4=Uszkoreit |first4=Jakob |last5=Jones |first5=Llion |last6=Gomez |first6=Aidan N. |last7=Kaiser |first7=Łukasz |last8=Polosukhin |first8=Illia |date=2017 |title=Attention Is All You Need |journal=Advances in Neural Information Processing Systems |volume=30}}</ref> * '''ວິໄສທັດຄອມພິວເຕີ (Computer Vision):''' ເຮັດໃຫ້ເຄື່ອງຈັກສາມາດເຂົ້າໃຈ ແລະ ວິເຄາະຂໍ້ມູນຈາກຮູບພາບ ຫຼື ວິດີໂອ ເຊັ່ນ: ລະບົບສະແກນໃບໜ້າ. * '''ວິທະຍາການຫຸ່ນຍົນ ([[Robotics]]):''' ການລວມເອົາ AI ເຂົ້າໃນຮາດແວ ເພື່ອສ້າງຫຸ່ນຍົນທີ່ສາມາດເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ຕອບສະໜອງຕໍ່ສະພາບແວດລ້ອມຕົວຈິງ. == ການປະຍຸກໃຊ້ງານ == ປັນຍາປະດິດມີບົດບາດສຳຄັນໃນຫຼາຍພາກສ່ວນຂອງສັງຄົມຍຸກໃໝ່: * '''ທາງການແພດ:''' AI ຖືກໃຊ້ໃນການວິເຄາະຮູບພາບ X-ray ຫຼື MRI ເພື່ອກວດຫາພະຍາດມະເຮັງ, ການຄົ້ນຄິດຢາໃໝ່ໆ ແລະ ການປິ່ນປົວແບບສະເພາະບຸກຄົນ (Personalized Medicine).<ref>{{cite journal |last1=Topol |first1=Eric J. |title=High-performance medicine: the convergence of human and artificial intelligence |journal=Nature Medicine |volume=25 |issue=1 |pages=44–56 |year=2019 |doi=10.1038/s41591-018-0300-7}}</ref> * '''ຍານຍົນອັດຕະໂນມັດ:''' ບໍລິສັດເຊັ່ນ Tesla ແລະ Waymo ໃຊ້ວິໄສທັດຄອມພິວເຕີ ແລະ Deep Learning ເພື່ອພັດທະນາລົດທີ່ສາມາດຂັບເຄື່ອນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ. * '''ການເງິນ:''' ໃຊ້ລະບົບ Algorithm ໃນການກວດຈັບການສໍ້ໂກງບັດເຄຣດິດ (Fraud detection), ການອະນຸມັດສິນເຊື່ອ, ແລະ ການຊື້ຂາຍຮຸ້ນອັດຕະໂນມັດ (Algorithmic trading). * '''ການບັນເທີງ ແລະ ສິລະປະ:''' Generative AI ເຊັ່ນ Midjourney, DALL-E ແລະ ລະບົບສ້າງເພງ ສາມາດສ້າງຜົນງານສິລະປະ, ຮູບພາບ ແລະ ສຽງ ຈາກຄຳສັ່ງຂໍ້ຄວາມ (Text prompts) ໄດ້ຢ່າງສະຫຼາດ. == ຈັນຍາບັນ ແລະ ຄວາມສ່ຽງ == ການເຕີບໂຕຢ່າງໄວວາຂອງ AI ໄດ້ສ້າງຄວາມກັງວົນໃນຫຼາຍມິຕິ: * '''ຄວາມລຳອຽງ ແລະ ຄວາມຍຸຕິທຳ (Bias and Fairness):''' ຫາກຂໍ້ມູນທີ່ໃຊ້ສອນ AI ມີຄວາມລຳອຽງ, ຜົນລັບທີ່ອອກມາກໍຈະມີການຈຳແນກ ຫຼື ບໍ່ຍຸຕິທຳ (ເຊັ່ນ: ການຈຳແນກເຊື້ອຊາດໃນລະບົບສະແກນໃບໜ້າ). * '''ການຈ້າງງານ:''' ຄວາມກັງວົນວ່າ AI ແລະ ຫຸ່ນຍົນ ຈະເຂົ້າມາທົດແທນແຮງງານມະນຸດໃນຫຼາຍສາຍອາຊີບ ເຊິ່ງອາດກໍ່ໃຫ້ເກີດບັນຫາວ່າງງານ. * '''ຄວາມປອດໄພ ແລະ ຄວາມເປັນສ່ວນຕົວ:''' ການນຳໃຊ້ AI ໃນການສອດແນມ (Surveillance) ຫຼື ສ້າງຂ່າວປອມແບບແນບນຽນ (Deepfakes). * '''ໄພຂົ່ມຂູ່ລະດັບມວນມະນຸດ (Existential Risk):''' ນັກວິທະຍາສາດຊັ້ນນຳເຊັ່ນ [[ສະຕີເຟນ ຮອກຄິງ]] (Stephen Hawking) ແລະ ມະຫາເສດຖີ [[ອີລອນ ມັດ]] (Elon Musk) ໄດ້ອອກມາເຕືອນວ່າ ຫາກການພັດທະນາ AGI ຫຼື ASI ປາສະຈາກການຄວບຄຸມ ແລະ ການຈັດວາງເປົ້າໝາຍໃຫ້ກົງກັບຄຸນຄ່າຂອງມະນຸດ (AI Alignment), ມັນອາດຈະກາຍເປັນໄພຂົ່ມຂູ່ຕໍ່ການດຳລົງຢູ່ຂອງມະນຸດຊາດ.<ref>{{cite news |last=Cellan-Jones |first=Rory |title=Stephen Hawking warns artificial intelligence could end mankind |url=https://www.bbc.com/news/technology-30290540 |work=BBC News |date=December 2, 2014}}</ref> == ເບິ່ງເພີ່ມເຕີມ == * [[ການຮຽນຮູ້ຂອງເຄື່ອງຈັກ]] (Machine Learning) * [[ເຄືອຂ່າຍປະສາດທຽມ]] (Neural Networks) * [[ວິທະຍາການຂໍ້ມູນ]] (Data Science) * [[ອິນເຕີເນັດໃນທຸກສິ່ງ]] (Internet of Things) == ອ້າງອີງ == {{Reflist}} == ອ້າງອິງ == 1yunxv06g3kc4z9q59h06uy5jkhzkxp 0 22071 129779 114092 2026-08-06T21:24:14Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129779 wikitext text/x-wiki ໃນທາງລັດຖະສາດ ກຸ່ມປະຕິກິລິຍາ ({{lang-en|Reactionary}}) ຫຼືປະຕິການ ({{lang-en|Reactionist}}) ແມ່ນບຸກຄົນທີ່ມີທັດສະນະຄະຕິທາງການເມືອງທີ່ສະໜັບສະໜຸນໃຫ້ກັບສູ່ສະພາບເດິມ ຊື່ງແມ່ນສະພາບທາງການເມືອງຫຼືສະພາບສັງຄົມໃນອະດີດ ໂດຍບຸກຄົນນັ້ນເຊື່ອວ່າມີລັກສະນະເຊີງບວກທີ່ສັງຄົມໃນປະຈຸບັນບໍ່ມີຢູ່ <ref name="Modern Thought Third Edition 1999 p. 729">''The New Fontana Dictionary of Modern Thought'' Third Edition, (1999) p. 729. {{ISBN|9780002558716}}</ref> ກຸ່ມປະຕິກິລິຍາແມ່ນເປັນກຸ່ມການເມືອງຝ່າຍຂວາຫຼືອະນຸລັກນິຍົມທາງອຸດົມການ <ref name="Modern Thought Third Edition 1999 p. 729"/> ໂດຍກຸ່ມປະຕິກິລິຍາແມ່ນເປັນກຸ່ມທີ່ຕໍ່ຕ້ານການປ່ຽນແປງຂອງສັງຄົມ ໃນຂະນະທີ່ກຸ່ມອະນຸລັກນິຍົມພະຍະຍາມຮັກສາໂຄງສ້າງແລະຄວາມເປັນລະບຽບທາງສັງຄົມ - ເສດຖະກິດທີ່ມີຢູ່ <ref>{{Cite book |title=The Shipwrecked Mind |url=https://archive.org/details/shipwreckedmindo0000lill |last=Lilla |first=Mark |publisher=New York Review Books |year=2016 |pages=xii |chapter=Introduction |isbn=9781590179024 }}</ref> ໃນຄວາມໝາຍທົ່ວໄປ ກຸ່ມປະຕິກິລິຍາໝາຍເຖິງການເມືອງແບບອະນຸລັກນິຍົມທີ່ຕໍ່ຕ້ານການປ່ຽນແປງໃນສັງຄົມ ການເມືອງ ແລະເສດຖະກິດ <ref>{{cite web |url=https://www.lexico.com/en/definition/reactionary |archive-url=https://web.archive.org/web/20191014094954/https://www.lexico.com/en/definition/reactionary |url-status=dead |archive-date=October 14, 2019 |title=reactionary |work=Lexico}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/reactionary |title=reactionary |work=Merriam-Webster}}</ref> ປະຕິກິລິຍາ ຫຼືປະຕິການ ມີໃຊ້ຄັ້ງທຳອິດໃນການປະຕິວັດຝະລັ່ງ (French Revolution) ໂດຍເປັນການຮຽກກຸ່ມຜູ້ນິຍົມລະບອບກະສັດຝະລັ່ງເຊີ່ງຖືກມ້າງເພໄປໃນການປະຕິວັດ <ref>{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/news/book-party/wp/2016/09/09/why-reactionary-nostalgia-is-stronger-than-liberal-hope/|author=Lozada, C|title=Why reactionary nostalgia is stronger than liberal hope|date=2019-09-09|accessdate=2022-06-10|website=The Washington Post|publisher=The Washington Post}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://nymag.com/intelligencer/2017/04/andrew-sullivan-why-the-reactionary-right-must-be-taken-seriously.html|author=Sullivan, A|title=The Reactionary Temptation|date=2017-05-01|accessdate=2022-06-10|website=Intelligencer|publisher=Vox Media, LLC}}</ref> ພາຍຫຼັງຖືກນຳໃຊ້ເປັນສັບທາງການເມືອງລັດທິ[[ຄອມມິວນິດ|ຄອມມູນິດ]]ຫຼືສັງຄົມນິຍົມເຊີ່ງນຳໃຊ້ເພື່ອຮຽກຜູ້ຕໍ່ຕ້ານລັດທິຄອມມູນິດວ່າເປັນຜູ້ຕໍ່ຕ້ານການປ່ຽນແປງ ໃນພາສາລາວ ຄຳວ່າ ປະຕິການ ໝາຍເຖິງກຸ່ມຕໍ່ຕ້ານ[[ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ]]ແລະລັດຖະບານລະບອບໃໝ່ເຊິ່ງເກີດເປັນ[[ປະເທດລາວ|ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນລາວ]]ພາຍຫຼັງການປະຕິວັດໃນປີ 1975 == ອ້າງອີງ​ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} [[ໝວດ:ການປະຕິວັດຝະລັ່ງ]] [[ໝວດ:ການເມືອງຝ່າຍຂວາ]] [[ໝວດ:ກະສັດນິຍົມ]] qwvbp6i8pn9pmhnpdep97d93dih5hp3 0 22171 129703 126291 2026-08-06T18:56:22Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129703 wikitext text/x-wiki {{ຄຸນນະພາບການແປ}}{{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ນິຄົມ|name=ພຽງຢາງ|official_name=Pyongyang Directly Governed City|native_name={{nobold|평양시}}|native_name_lang=ko|settlement_type=[[ເມືອງພິເສດຂອງເກົາຫຼີເໜືອ|ເມືອງທີ່ປົກຄອງໂດຍກົງ]]|translit_lang1=&nbsp;|image_skyline={{multiple image | caption_align = center | border = infobox | total_width = 300 | perrow = 1/2/2/2 | color = yellow | image1 = Panoramic_view_from_Juche_Tower.jpg | caption1 = ຂອບຟ້າພຽງຢາງ ແລະ [[ແມ່ນ້ໍາ Taedong]] | image2 = Pyongyang_at_night_06.JPG | caption2 = [[Juche Tower]] | image3 = Vítězný_oblouk_-_panoramio_(1).jpg | caption3 = [[Arch of Triumph (Pyongyang)|Arch of Triumph]] | image4 = Mansudae Grand Monument (53893987996).jpg | caption4 = [[Mansudae Grand Monument]] | image5 = Prázdné_slnice_a_rozestavěný_hotel_Ryugyong_-_panoramio.jpg | caption5 = [[ໂຮງແຮມ Ryugyong]] | image6 = King_Tongmyong's_Mausoleum_Gate_01.jpg | caption6 = [[ສຸສານຂອງກະສັດ Tongmyong]] | image7 = Obrovský_pomník_založení_strany_-_panoramio.jpg | caption7 = [[ອານຸສາວະລີການສ້າງຕັ້ງພັກ]] }}|image_seal=|nickname=<span style="line-height:1.5em;"> (류경/{{lang|ko|柳京}}){{nbsp|2}}<small>([[ພາສາເກົາຫຼີ|ເກົາຫຼີ]])<br />"ນະຄອນຫຼວງຂອງ Willows"</small></span><ref>{{cite book |last=Funabashi |first=Yoichi |title=The Peninsula Question: A Chronicle of the Second Northern Korean Nuclear Crisis |url=https://archive.org/details/peninsulaquestio0000funa |publisher=[[Brookings Institution]] Press |location=Washington, DC |year=2007 |page=[https://archive.org/details/peninsulaquestio0000funa/page/50 50] |isbn=978-0-8157-3010-1}}</ref>|image_map={{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=280|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=8}}|map_caption="ທີ່ຕັ້ງຂອງພຽງຢາງໃນເກົາຫລີເຫນືອ"|pushpin_relief=1|pushpin_map=North Korea#Asia|pushpin_map_caption=|coordinates={{Coord|39|01|00|N|125|44|51|E|type:city(3,200,000)_region:KP-01|display=inline,title}}|coor_pinpoint=|subdivision_type=ປະເທດ|subdivision_name=[[ປະເທດເກົາຫຼີເໜືອ]]|subdivision_type1=|subdivision_type2=|subdivision_name1=|subdivision_name2=|parts_type=[[ພະແນກບໍລິຫານຂອງເກົາຫຼີເໜືອ#ພະແນກລະດັບສອງ|ເຂດເມືອງ]]|parts_style=<!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5-->|parts=19 ເມືອງ (ຫຼື ຫວອດ), 2 ເມືອງ, 1 ຄຸ້ມບ້ານ|p1=[[Chung-guyok]]|government_footnotes=|governing_body=ສະພາ​ປະຊາຊົນ​ນະຄອນ​ພຽງ​ຢາງ|government_type=[[ເມືອງພິເສດຂອງເກົາຫຼີເໜືອ|ເມືອງທີ່ປົກຄອງໂດຍກົງ]]|leader_title1=Secretary of the City Committee|leader_name1=[[Kim Su-gil]]|leader_title2=ປະທານຄະນະກໍາມະການປະຊາຊົນ|leader_name2=[[Choi Hee-tae]]|unit_pref=|area_footnotes=<ref>{{cite book |title=The Statesman's Yearbook 2016: The Politics, Cultures and Economies of the World |editor=Nick Heath-Brown |page=720}}</ref>|area_total_km2=829.1|area_metro_km2=3194|population_total=3,157,538|population_as_of=2021|population_density_km2=auto|iso_code=KP-01|translit_lang1_type1=[[Hangul|Chosŏn'gŭl]]|translit_lang1_info1={{lang|ko|평양직할시}}|translit_lang1_type2=[[Hanja|Hancha]]|translit_lang1_info2={{lang|ko|平壤直轄市}}|translit_lang1_type3=[[McCune–Reischauer]]|translit_lang1_info3={{nowrap|P'yŏngyang Chikhalsi}}|translit_lang1_type4=[[Revised Romanization of Korean|Revised Romanization]]|translit_lang1_info4=Pyeongyang Jikhalsi|p2=[[Pyongchon-guyok]]|p3=[[Potonggang-guyok]]|p4=[[Moranbong-guyok]]|p5=[[Sosong-guyok]]|p6=[[Songyo-guyok]]|p7=[[Tongdaewon-guyok]]|p8=[[Taedonggang-guyok]]|p9=[[Sadong-guyok]]|p10=[[Taesong-guyok]]|p11=[[Mangyongdae-guyok]]|p12=[[Hyongjesan-guyok]]|p13=[[Ryongsong-guyok]]|p14=[[Samsok-guyok]]|p15=[[Ryokpo-guyok]]|p16=[[Rangrang-guyok]]|p17=[[Sunan-guyok]]|p18=[[Unjong-guyok]]|p19=[[Hwasong-guyok]]|p20=[[Kangdong County]]|p21=[[Kangnam County]]|p22=[[Panghyon-dong]]|timezone=[[ເວລາພຽງຢາງ]]|utc_offset=+09:00|timezone_DST=(ບໍ່ສັງເກດ)|population_footnotes=<ref>{{cite web |author=United Nations |url=https://data.un.org/en/iso/kp.html |title=Democratic People's Republic of Korea |publisher=Data.un.org |date= |access-date=2023-07-16 |archive-date=28 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128065859/https://data.un.org/en/iso/kp.html |url-status=live }}</ref>|population_demonym=Pyongyangite(s)<ref>{{Cite book |url=http://www.korean-books.com.kp/KBMbooks/en/book/ordinary/20221208150725.pdf |title=Specialties of Korea |publisher=[[Foreign Languages Publishing House (North Korea)|Foreign Languages Publishing House]] |year=2022 |access-date=12 January 2023 |archive-date=12 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230112220942/http://www.korean-books.com.kp/KBMbooks/en/book/ordinary/20221208150725.pdf |url-status=live }}</ref>|image_map1=Pyeongyang Map 2020.png|map_caption1=ພຽງຢາງເນັ້ນໃສ່ສີແດງໃນເກົາຫລີເຫນືອ}}'''ພຽງຢາງ''' ([[ພາສາເກົາຫຼີ|ເກົາຫຼີ]]: 평양) ເປັນ [[ນະຄອນຫຼວງ|​ເມືອງ​ຫຼວງ]] ​ແລະ​ເມືອງ​ໃຫຍ່​ທີ່​ສຸດ​ຂອງ[[ປະເທດເກົາຫຼີເໜືອ|​ເກົາ​ຫຼີ​ເຫນືອ]], ບ່ອນ​ທີ່​ບາງ​ຄັ້ງ​ມັນ​ໄດ້​ຖືກ​ຕິດ​ສະ​ຫຼາກ​ເປັນ "ນະ​ຄອນ​ຫຼວງ​ຂອງ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດ​" (혁명의 수도).<ref>{{Cite web|title=「혁명의 수도」선포...금속·건재 공업이 주류|archive-url=https://www.joongang.co.kr/article/2342714}}</ref> ພຽງຢາງຕັ້ງ​ຢູ່​ໃນ ​ແມ່​ນ​້​ໍ​າ Taedong ປະ​ມານ 109 ກິໂລແມັດ (68 mi) ເທິງນ້ໍາຈາກປາກຂອງມັນຢູ່ໃນ ທະເລເຫຼືອງ. ອີງ​ຕາມ​ການ​ສໍາ​ຫຼວດ​ປະ​ຊາ​ກອນ​ໃນ​ປີ 2008​, ປະ​ຊາ​ກອນ​ທີ່​ເປັນ 3,255,288​.<ref name="Nkorea2008">{{Cite book|chapter=https://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/wphc/North_Korea/Final%20national%20census%20report.pdf|title=D P R Korea, 2008 Population Census, National Report}}</ref> ພຽງຢາງເປັນ ​ເມືອງ​ປົກຄອງ​ໂດຍ​ກົງ (직할시) ທີ່​ມີ​ສະ​ຖາ​ນະ​ພາບ​ເທົ່າ​ທຽມ​ກັບ ​ແຂວງຂອງ​ເກົາ​ຫຼີ​ເຫນືອ​. == ອ້າງອີງ == [[ໝວດ:ນະຄອນຫຼວງໃນອາຊີ]] [[ໝວດ:ເມືອງ​ໃນ​ປະ​ເທດ​ເກົາ​ຫຼີ​ເຫນືອ​]] m8yx0nin237mkk1gret1sl4n1x5u296 0 22340 129754 115566 2026-08-06T20:47:21Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129754 wikitext text/x-wiki {{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ປະເທດ|native_name=<nowiki>Empire Colonial Français</nowiki>|conventional_long_name=ອານາຈັກອານານິຄົມຝຣັ່ງ|common_name=ຝຣັ່ງ|status=[[ອານາຈັກອານານິຄົມ]]|year_start=1534|event_start=[[Jacques Cartier|Cartier]] ອ້າງສິດ [[Gaspé Bay]]|year_end=1980<ref>Robert Aldrich, ''Greater France: A History of French Overseas Expansion'' (1996) p 304</ref><ref>{{cite book|editor=Melvin E. Page|title=Colonialism: An International Social, Cultural, and Political Encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=qFTHBoRvQbsC&pg=PA218|year=2003|publisher=ABC-CLIO|page=218|isbn=9781576073353}}</ref>|event_end=ເອກະລາດຂອງ[[ວານູອາຕູ]]|event1=[[Louisiana Purchase|Sale of Louisiana]]|date_event1=1803|event2=[[ຝຣັ່ງ​ເຫນືອ​ອາ​ຟຣິ​ກາ​ການ​|ພິ​ຊິດແອລຈີເຣຍ]]|date_event2=1830–1903|event3=[[ສະ​ຫະ​ພາບ​ຝຣັ່ງ]]|date_event3=1946|event4=[[ຊຸມຊົນຝຣັ່ງ]]|date_event4=1958|s1=Overseas departments and regions of France|flag_s1=Flag of France.svg|s2=ດິນແດນຕ່າງປະເທດ (ຝຣັ່ງ)|flag_s2=Flag of France.svg|s3=|flag_s3=Flag of France.svg|s4=|flag_s4=Standard of the French Community.svg|s5=ຝຣັ່ງໂກໂຟນີ|flag_s5=Flag of La Francophonie.svg|image_flag=Royal Standard of the King of France.svg|image_flag2=Flag of France.svg|flag_type=ຊ້າຍ: [[Flag of France#Kingdom of France|Royal Standard ຂອງຝຣັ່ງ]] (ກ່ອນ [[ການປະຕິວັດຝຣັ່ງ|1792]])<br />Right: [[ທຸງຊາດຝຣັ່ງ #ສາມສີ|ທຸງຈັກກະພັດຝຣັ່ງ ແລະສາທາລະນະລັດຝຣັ່ງ]]|symbol=|symbol_type=|image_map_caption=ທໍາອິດ (ສີຟ້າອ່ອນ) ແລະທີສອງ (ສີຟ້າເຂັ້ມ) ອານາຈັກອານານິຄົມຝຣັ່ງ|image_map=France colonial Empire10.png|image_map_size=350px|capital=[[ປາຣີ]]|currency=[[ຟຣັງຝຣັ່ງ]] ແລະສະກຸນເງິນອື່ນໆ|religion=[[Catholicism]], [[ອິດສະລາມ]], [[Judaism]],<ref name=":JD">{{Cite book|title=The Jews of modern France|url=https://archive.org/details/jewsofmodernfran0000hyma|last=Hyman|first=Paula|date=1998|publisher=University of California Press|isbn=9780520919297|location=Berkeley|oclc=44955842}}</ref> [[Louisiana Voodoo]],<ref>{{citation |last1=Hinson|first1=Glenn|last2=Ferris|first2= William |publisher=[[University of North Carolina Press]]|year=2010|isbn= 9780807898550|title=The New Encyclopedia of Southern Culture: Volume 14: Folklife|page=241}}</ref> [[Haitian Vodou]],<ref>{{cite book|last1 = Gordon |first1 = Leah|year = 2000| title = The Book of Vodou|url = https://archive.org/details/bookofvodoucharm0000gord |publisher = Barron's Educational Series|isbn=0-7641-5249-1}}</ref> [[ພຸດທະສາສະໜາ]],<ref>{{cite book|title=The Oxford Handbook of Contemporary Buddhism |last=Jerryson|first=Michael K.|isbn=9780199362387|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2017|page=279}}</ref> [[ສາສະໜາພາມ]]<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=tMG2AgAAQBAJ&pg=PA318|page=318|title=The South America Handbook|editor1-first=Patrick|editor1-last=Heenan|editor2-first=Monique|editor2-last=Lamontagne|publisher=Routledge|year=2014|isbn=9781135973216}}</ref>}} '''ອານາຈັກອານານິຄົມຝຣັ່ງ''' ([[ພາສາຝຣັ່ງ|ຝຣັ່ງ]]: ''Empire colonial français'') ປະ​ກອບ​ດ້ວຍ​ອາ​ນາ​ນິ​ຄົມ​ຢູ່​ຕ່າງ​ປະ​ເທດ​, ປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາ, ແລະ​ອາ​ນາ​ເຂດ​ທີ່​ເຂົ້າ​ມາ​ພາຍ​ໃຕ້​ການ​ປົກ​ຄອງ​ຂອງ​ຝຣັ່ງ​ຈາກ​ສັດ​ຕະ​ວັດ​ທີ 16 ເປັນ​ຕົ້ນ​ມາ​. ໃນ​ສະ​ໄໝ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງ​ທີ 1, ​ອານາຈັກອານານິຄົມຝຣັ່ງເປັນ​ຈັກກະພັດ​ອັນ​ດັບ​ສອງ​ຂອງ​ໂລກ​ຖັດຈາກ[[ຈັກກະວັດອັງກິດ|​ຈັກກະພັດ​ອັງກິດ]]. == ເອກະສານອ້າງອີງ == qssuvvbi7rgx5kimfvx4p2w26l4r6ka 0 22403 129731 123863 2026-08-06T19:59:55Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129731 wikitext text/x-wiki {{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ນິຄົມ|official_name=Baku|native_name={{nativename|az|Bakı}}|settlement_type=[[ນະຄອນຫຼວງ]]|nickname=[[City of Winds]]<br />({{lang|az|Küləklər şəhəri}})|image_skyline={{multiple image |perrow = 1/2/2/2/1 |border = infobox |total_width = 275 |image1 = Gyz-galasy-devichja-bashnja-azerbajdzhan-37.jpg |caption1 =[[ເມືອງເກົ່າ (ບາກູ)|ເມືອງເກົ່າ]] ຂອງບາກູແລະ [[Maiden Tower (ບາກູ)|Maiden Tower]] |image2 = Şirvanşahlar saray kompleksi.jpg |caption2 = [[ພະລາຊະວັງ Shirvanshahs|ພະລາຊະວັງ Shirvanshah]] |image3 = Evening Baku, Azerbaijan.jpg |caption3 = [[Nizami Street]] |image4 = |caption4 = [[ສູນ Heydar Aliyev]] |image5 = MV5D6707.jpg |caption5 = [[ໂບດ Heydar]] |image6 = Church of Saviour in Baku.jpg |caption6 = [[Church of the Saviour, Baku|ໂບດຂອງພຣະຜູ້ຊ່ອຍໃຫ້ລອດ]] |image7 = Ateshgah Fire Temple.jpg |caption7 = [[Ateshgah of Baku|Ateshgah]] |image8 = Bakü gece görünüşü.jpg |caption8 = View over city and the [[ອ່າວ Baku]] }}|image_shield=Coat of arms of Baku.svg|image_flag=Flag of Baku, Azerbaijan.svg|seal_size=80px|image_map=Baku City in Azerbaijan.svg|mapsize=230px|map_caption=ສະຖານທີ່ຂອງບາກູໃນ[[ປະເທດອາແຊກໄບຊານ|ສາທາລະນະລັດອາເຊີໄບຈານ]]|pushpin_map=Azerbaijan#Asia|pushpin_map_caption=Location of Baku in Azerbaijan##Location of Baku in Asia|pushpin_relief=1|coordinates={{coord|40|23|43|N|49|52|56|E|type:city(2039700)_region:AZ-BA_source:dewiki|display=inline,title}}|subdivision_type=ປະເທດ|subdivision_name={{flag|Azerbaijan}}|subdivision_type1=[[ພາກພື້ນເສດຖະກິດຂອງ Azerbaijan|ພາກພື້ນ]]|subdivision_name1='''[[Baku Economic Region|BIR]]'''|established_title=|established_date=|parts_type=ເມືອງ (raion)|parts=12 ເມືອງ|leader_title=[[ເຈົ້າ​ເມືອງ]]|leader_name=[[Eldar Azizov]]|area_total_km2=2,140|area_footnotes=<ref name="DENSITY">{{Cite web |title=Administrative, density and territorial units and land size by economic regions of Azerbaijan Republic for January 1. 2007 |url=http://www.azstat.org/statinfo/demoqraphic/en/010.shtml#s11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124164655/http://www.azstat.org/statinfo/demoqraphic/en/010.shtml#s11 |archive-date=24 November 2007 |access-date=17 July 2009}}</ref>|area_land_km2=|area_water_km2=|population_as_of=[[Census in Azerbaijan|2024]]|population_footnotes=|population_total=2,344,900<ref>https://www.stat.gov.az/source/demoqraphy/ap/az/population_2024.zip</ref>|population_urban=|population_metro=3,725,000<ref name="citypopulation.de">{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/world/Agglomerations.html | title=Major Agglomerations of the World | publisher=Citypopulation.de}}</ref>|population_rank=[[ລາຍຊື່ເມືອງໃນອາເຊີໄບຈານ#ເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນອາເຊີໄບຈັນ|ທີ 1]]|population_density_km2=1096|population_demonym=Bakuvian<ref>{{Cite book |last=[[Thomas de Waal]] |title=The Caucasus: An Introduction |url=https://archive.org/details/caucasusintroduc0000dewa |publisher=Oxford University Press |year=2010 |isbn=978-0-19-975043-6 |page=[https://archive.org/details/caucasusintroduc0000dewa/page/16 16]}}</ref> ({{lang|az|Bakılı}})|demographics_type2=GDP|demographics2_footnotes=<ref>{{citation|title=Socioeconomic Indicators of Baku|url=https://www.stat.gov.az/source/regions/az/001.xlsx}}</ref>|demographics2_title1=[[ເມືອງບາກູ]]|demographics2_info1=[[Azerbaijani manat|AZN]] 91.245 ຕື້<br />([[US$]]53.674ຕື້) (2023)|demographics2_title2=ຕໍ່ຫົວຄົນ|demographics2_info2=AZN 38,912<br />(US$22,890) (2023)|timezone=[[Azerbaijan Time|AZT]]|utc_offset=+4|elevation_m=−28|area_code=+994 12|postal_code_type=[[ລະຫັດໄປສະນີ]]|postal_code=AZ1000|iso_code=AZ-BA|registration_plate=10, 90, 99, 77|website={{URL|www.baku-ih.gov.az}}|footnotes={{designation list |embed = yes |designation1 = WHS |designation1_offname = Walled City of Baku with the [[Palace of the Shirvanshahs|Shirvanshah's Palace]] and [[Maiden Tower (Baku)|Maiden Tower]] |designation1_date = 2000 <small>(24th [[World Heritage Committee|session]])</small> |designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/958 958] |designation1_criteria = iv |designation1_type = ວັດທະນະທໍາ | designation1_free1name = [[ລາຍຊື່ມໍລະດົກໂລກໃນອັນຕະລາຍ|ໃກ້ຈະສູນພັນ]] | designation1_free1value = 2003–2009 | designation1_free2name = ພາກພື້ນ | designation1_free2value = [[ລາຍຊື່ສະຖານທີ່ມໍລະດົກໂລກໃນອາຊີຕາເວັນຕົກ|ອາຊີ]], [[ບັນຊີລາຍຊື່ຂອງສະຖານທີ່ມໍລະດົກໂລກໃນເອີຣົບຕາເວັນອອກ|ເອີຣົບ]] }}|name=ບາກູ|blank_info_sec1=0.824<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web |title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab |url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/ |archive-date=23 September 2018 |access-date=2018-09-13 |website=hdi.globaldatalab.org |language=en}}</ref><br />{{color|green|very high}}|flag_size=130px}}'''ບາກູ''' ({{lang-az|Bakı}}) ແມ່ນນະຄອນຫຼວງແລະເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງ[[ປະເທດອາແຊກໄບຊານ]] == ອ້າງອີງ == [[ໝວດ:ນະຄອນຫຼວງໃນເອີຣົບ]] [[ໝວດ:ນະຄອນຫຼວງໃນອາຊີ]] <references />{{Stub}} hnkcbnqurot0xv4vq4gofclbny0q2vg 0 22434 129746 115956 2026-08-06T20:38:56Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129746 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political party|colorcode={{party color|Party of Labour of Albania}}|logo=[[ຮູບ:Partia e Punës e Shqipërisë.svg|210px]]|leader1_title=ເລຂາທິການທໍາອິດ|leader1_name={{ubl|class=nowrap|[[ແອນແວຣ໌ ຮໍຈາ]] (1941–1985)|[[ຣາມິຊ ອາເລຍ]] (1985–1991)}}|foundation={{start date|1941|11|08|df=yes}}|dissolution=13 ມິຖຸນາ 1991<ref>{{cite book|author-first=Robert |author-last=Elsie |author-link=Robert Elsie |date=2010 |title=Historical Dictionary of Albania |url=https://archive.org/details/historicaldictio0000elsi_x4j4 |publisher=[[Scarecrow Press]] |pages=[https://archive.org/details/historicaldictio0000elsi_x4j4/page/422 422]}}</ref>|international=[[Cominform]] (1947–1956)|successor=[[ພັກສັງຄົມນິຍົມອານບານີ|PS]]<br />[[ພັກ​ກອມ​ມູນິດ​ອັນ​ບາ​ເນຍ (1991)|PKSh]]<br/>[[ພັກປະຊາທິປະໄຕສັງຄົມອານບານີ|PSD]]|headquarters=[[ທິຣານາ]]|newspaper={{lang|sq|[[Zëri i Popullit]]}}|youth_wing=[[ສະຫະພັນຊາວຫນຸ່ມແຮງງານແຫ່ງອານບານີ]]<br />[[ຜູ້ບຸກເບີກຂອງແອນແວຣ໌]]|national=[[ແນວ​ໂຮມ​ປະ​ຊາ​ທິ​ປະ​ໄຕອານບານີ]]|membership=147,000|membership_year=1986|ideology={{ubl|class=nowrap | [[ຄອມມິວນິດ]] | [[ລັດທິມາກ-ເລນິນ]] | [[ລັດທິສະຕາລິນ]] | [[ລັດທິຮໍຈາ]] | [[ອຸດົມການຕ້ານການແກ້ໄຂ (ລັກທິມາກ-ເລນິນ)|ອຸດົມການຕ້ານການແກ້ໄຂ]] | [[ສັງຄົມນິຍົມຮັກຊາດ]] }}|position=[[ການເມືອງຊ້າຍໄກ|ຊ້າຍໄກ]]|party_name=ພັກແຮງງານອານບານີ}}'''ພັກແຮງງານອານບານີ''' ເປັນ​ພັກກຳ​ອຳນາດ ແລະ[[ລັດ​ພັກ​ດຽວ|​ທາງ​ກົດ​ໝາຍ​ພຽງ​ຝ່າຍ​ດຽວ]]​ຂອງ[[ປະເທດອານບານີ]]ໃນ[[ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມປະຊາຊົນອານບານີ|​ໄລ​ຍະ​ກອມ​ມູ​ນິດ]] (1945–1991). [[ຮູບ:Flag of Party of Labour of Albania.svg|thumb|ທຸງພັກແຮງງານອານບານີ]] == ທຸງ == [[ໝວດ:ພັກກອມມູນິດ]] 0kpwk5jna3hvgbjy6t7yvyg0o5xjgra 0 22525 129774 127780 2026-08-06T21:20:35Z InternetArchiveBot 13695 Add 5 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129774 wikitext text/x-wiki '''ໂບນເຊວິກ''' ({{lang-ru|большеви́к}}, [[ສັດທະອັກສອນສາກົນ|IPA]]: [bəlʲʂɨˈvʲik], ມາຈາກຄຳວ່າ ''bolshinstvo'' ໝາຍເຖິງ "ກຸ່ມສຽງສ່ວນຫຼາຍ") ແມ່ນກຸ່ມການເມືອງຝ່າຍຊ້າຍຈັດ ແລະ ເປັນກຸ່ມທີ່ນິຍົມ[[ລັດທິມາກ]] ເຊິ່ງໄດ້ແຍກຕົວອອກມາຈາກພັກແຮງງານສັງຄົມປະຊາທິປະໄຕລັດເຊຍໃນກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ 2 ຂອງພັກໃນປີ ຄ.ສ 1903.<ref name="Pipes1990">{{cite book |last=Pipes |first=Richard |title=The Russian Revolution |url=https://archive.org/details/russianrevolutio00pipe_0 |year=1990 |publisher=Vintage Books |isbn=978-0679736608 |pages=[https://archive.org/details/russianrevolutio00pipe_0/page/348 347]-349}}</ref> [[ຮູບ:Presidium of the 9th Congress of the Russian Communist Party (Bolsheviks).jpg|thumb|ກອງປະຊຸມພັນໂບນເຊວິກ, 1920 ]] ກຸ່ມໂບນເຊວິກໄດ້ຮັບການນຳພາໂດຍ [[ວາລາດິເມຍ ເລນິນ|ວະລາດິເມຍ ເລນິນ]] (Vladimir Lenin) ແລະ [[ອາເລັກຊານເດີ ບັອກດານອບ]] (Alexander Bogdanov). ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ກຸ່ມນີ້ໄດ້ກາຍເປັນພັກການເມືອງທີ່ກຳອຳນາດໃນລັດເຊຍພາຍຫຼັງໄຊຊະນະໃນ [[ການປະຕິວັດເດືອນຕຸລາ]] ປີ ຄ.ສ 1917, ແລະ ຕໍ່ມາໄດ້ປ່ຽນຊື່ເປັນ '''[[ພັກກອມມູນິດແຫ່ງສະຫະພາບໂຊວຽດ]]'''.<ref name="Figes1996">{{cite book |last=Figes |first=Orlando |title=A People's Tragedy: The Russian Revolution: 1891–1924 |url=https://archive.org/details/peoplestragedyru0000fige |year=1996 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0140243642 |pages=[https://archive.org/details/peoplestragedyru0000fige/page/150 150]-152}}</ref> ໂບນເຊວິກແມ່ນຜູ້ກໍ່ຕັ້ງ [[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]] ແລະ ເປັນກຳລັງຫຼັກໃນການເຜີຍແຜ່ລັດທິມາກ-ເລນິນໃນສະຕະວັດທີ 20. == ປະຫວັດສາດ == === ການແຕກແຍກໃນປີ 1903 === ໃນກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ 2 ຂອງພັກແຮງງານສັງຄົມປະຊາທິປະໄຕລັດເຊຍ (RSDLP) ທີ່ຈັດຂຶ້ນຢູ່[[ບຣຸກແຊນ]] ແລະ ຕໍ່ມາຍ້າຍໄປ[[ລອນດອນ]]ໃນເດືອນສິງຫາ 1903, ໄດ້ເກີດມີການໂຕ້ຖຽງກັນຢ່າງຮຸນແຮງກ່ຽວກັບໂຄງສ້າງການຈັດຕັ້ງພັກ. [[ວາລາດິເມຍ ເລນິນ|ວະລາດິເມຍ ເລນິນ]] ສະເໜີໃຫ້ພັກເປັນອົງການຈັດຕັ້ງຂອງນັກປະຕິວັດມືອາຊີບທີ່ມີລະບຽບວິໄນສູງ, ເຊິ່ງສະມາຊິກຕ້ອງອຸທິດຕົນທັງໝົດໃຫ້ແກ່ພັກ. ໃນຂະນະທີ່ [[ຈູລຽດ ມາຕອບ]] (Julius Martov) ຕ້ອງການໃຫ້ພັກມີລັກສະນະເປີດກວ້າງ ແລະ ຮັບເອົາສະມາຊິກທີ່ພຽງແຕ່ເຫັນດີກັບແນວທາງຂອງພັກ ໂດຍບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງເຂົ້າຮ່ວມກິດຈະກຳຢ່າງຕັ້ງໜ້າ.<ref name="Service2000">{{cite book |last=Service |first=Robert |title=Lenin: A Biography |url=https://archive.org/details/leninbiography0000serv_i1z1 |year=2000 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0674008281 |pages=[https://archive.org/details/leninbiography0000serv_i1z1/page/154 154]-156}}</ref> ໃນການລົງຄະແນນສຽງ, ກຸ່ມຂອງເລນິນໄດ້ຮັບຄະແນນສຽງສ່ວນຫຼາຍໃນບາງມະຕິທີ່ສຳຄັນ ເນື່ອງຈາກຜູ້ແທນບາງສ່ວນໄດ້ຍ່າງອອກຈາກກອງປະຊຸມ. ດັ່ງນັ້ນ, ກຸ່ມຂອງເລນິນຈຶ່ງຖືກເອີ້ນວ່າ ໂບ'''ນເຊວິກ''' (ແປວ່າ: ຜູ້ທີ່ເປັນສຽງສ່ວນຫຼາຍ) ແລະ ກຸ່ມຂອງມາຕອບຖືກເອີ້ນວ່າ '''ເມນເຊວິກ''' (Menshevik, ແປວ່າ: ຜູ້ທີ່ເປັນສຽງສ່ວນນ້ອຍ).<ref name="Fitzpatrick2017">{{cite book |last=Fitzpatrick |first=Sheila |title=The Russian Revolution |url=https://archive.org/details/isbn_2900198806706 |year=2017 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0198806707 |pages=[https://archive.org/details/isbn_2900198806706/page/28 28]-30}}</ref> === ການປະຕິວັດປີ 1905 === ໃນລະຫວ່າງ[[ການປະຕິວັດລັດເຊຍ 1905]], ໂບນເຊວິກໄດ້ສະໜັບສະໜູນການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງ ແລະ ການລຸກຮືຂຶ້ນດ້ວຍອາວຸດຕ້ານກັບລະບອບ[[ພະເຈົ້ານີໂກລາຍ II]] (Tsar Nicholas II). ໃນຂະນະທີ່ກຸ່ມເມນເຊວິກມັກຈະຮ່ວມມືກັບຊົນຊັ້ນກາງເພື່ອປະຕິຮູບປະເທດໄປສູ່ປະຊາທິປະໄຕທຶນນິຍົມກ່ອນ, ເລນິນໄດ້ໂຕ້ແຍ້ງວ່າ ຊົນຊັ້ນກຳມະກອນຕ້ອງຮ່ວມມືກັບຊາວນາເພື່ອຍຶດອຳນາດໂດຍກົງ, ດັ່ງທີ່ສະແດງອອກໃນໜັງສື "Two Tactics of Social-Democracy in the Democratic Revolution" (1905).<ref>{{cite book |last=Lenin |first=V. I. |title=Two Tactics of Social-Democracy in the Democratic Revolution |year=1905 |publisher=Foreign Languages Press |pages=12-15}}</ref> === ການປະຕິວັດເດືອນກຸມພາ ແລະ ການປະຕິວັດເດືອນຕຸລາ 1917 === ຫຼັງຈາກທີ່ລະບອບກະສັດຖືກໂຄ່ນລົ້ມໃນ [[ການປະຕິວັດເດືອນກຸມພາ]] ປີ 1917, ລັດຖະບານຊົ່ວຄາວໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນ. ເລນິນໄດ້ເດີນທາງກັບຄືນລັດເຊຍຈາກການລີ້ໄພ ແລະ ໄດ້ປະກາດ '''[[ວິທະຍານິພົນເດືອນເມສາ]]''' ເຊິ່ງຮຽກຮ້ອງໃຫ້ໂຄ່ນລົ້ມລັດຖະບານຊົ່ວຄາວ ແລະ ມອບອຳນາດທັງໝົດໃຫ້ແກ່ສະພາໂຊວຽດ (ສະພາຕົວແທນກຳມະກອນ ແລະ ຊາວນາ). ໂບນເຊວິກໄດ້ໃຊ້ຄຳຂວັນທີ່ວ່າ "ສັນຕິພາບ, ທີ່ດິນ, ແລະ ເຂົ້າຈີ່" (Peace, Land, and Bread) ເຊິ່ງດຶງດູດຄວາມນິຍົມຈາກມວນຊົນຢ່າງມະຫາສານ.<ref name="Figes1996" /> ໃນເດືອນພະຈິກ (ເດືອນຕຸລາ ຕາມປະຕິທິນຈູລຽນເກົ່າ), ໂບນເຊວິກພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງ [[ເລອອນ ທຣອດສກີ|ເລອອນ ທຣອດສະກີ]] ປະທານຄະນະກຳມະການການທະຫານປະຕິວັດ, ໄດ້ນຳພາກອງກຳລັງປະກອບອາວຸດ "ກອງທັບແດງ" ເຂົ້າຍຶດສະຖານທີ່ສຳຄັນຕ່າງໆໃນນະຄອນຫຼວງ [[ເຊນປີເຕີສເບີກ|ເປໂຕຣກຣາດ]] ແລະ ຍຶດອຳນາດໄດ້ສຳເລັດໂດຍແທບຈະບໍ່ມີການນອງເລືອດໃນນະຄອນຫຼວງ, ເຫດການນີ້ເອີ້ນວ່າ [[ການປະຕິວັດເດືອນຕຸລາ]].<ref name="Pipes1990" /> === ສົງຄາມກາງເມືອງ ແລະ ການສ້າງຕັ້ງສະຫະພາບໂຊວຽດ === ຫຼັງຈາກຍຶດອຳນາດ, ບອນເຊວິກໄດ້ຖອນລັດເຊຍອອກຈາກສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີໜຶ່ງ ຜ່ານ[[ສົນທິສັນຍາເບຣດ-ລີຕອບ]]. ການຜູກຂາດອຳນາດຂອງພວກເຂົາໄດ້ນຳໄປສູ່ [[ສົງຄາມກາງເມືອງລັດເຊຍ]] (1918-1922) ລະຫວ່າງກອງທັບແດງ (ໂບນເຊວິກ) ແລະ ກອງທັບຂາວ (ກຸ່ມຕໍ່ຕ້ານໂບນເຊວິກ, ກຸ່ມນິຍົມກະສັດ ແລະ ກອງກຳລັງຕ່າງຊາດ). ໂບນເຊວິກໄດ້ຮັບໄຊຊະນະ ແລະ ໄດ້ປະກາດສ້າງຕັ້ງ [[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]] ໃນວັນທີ 30 ທັນວາ 1922.<ref name="Fitzpatrick2017" /> == ອຸດົມການທາງການເມືອງ == ໂບນເຊວິກຍຶດຖືອຸດົມການທີ່ຕໍ່ມາກາຍເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນນາມ [[ລັດທິມາກ-ເລນິນ]] (Marxism-Leninism). ແນວຄິດຫຼັກປະກອບມີ: * '''ພັກນຳໜ້າ (Vanguard Party):''' ເລນິນເຊື່ອວ່າຊົນຊັ້ນກຳມະກອນບໍ່ສາມາດສ້າງສະຕິທາງຊົນຊັ້ນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ, ຈຳເປັນຕ້ອງມີ "ພັກນຳໜ້າ" ທີ່ປະກອບດ້ວຍນັກປະຕິວັດມືອາຊີບເພື່ອນຳພາ ແລະ ໃຫ້ການສຶກສາແກ່ມວນຊົນ.<ref name="Service2000" /> * '''ສູນກາງປະຊາທິປະໄຕ (Democratic Centralism):''' ຫຼັກການບໍລິຫານພັກທີ່ອະນຸຍາດໃຫ້ສະມາຊິກອະພິປາຍ ແລະ ໂຕ້ຖຽງກັນໄດ້ຢ່າງເສລີພາຍໃນພັກ, ແຕ່ເມື່ອມີການລົງມະຕິແລ້ວ ສະມາຊິກທຸກຄົນຕ້ອງປະຕິບັດຕາມມະຕິນັ້ນຢ່າງເຄັ່ງຄັດ. * '''ຜະເດັດການຊົນຊັ້ນກຳມະຊີບ (Dictatorship of the Proletariat):''' ການໃຊ້ກົນໄກລັດເພື່ອປາບປາມຊົນຊັ້ນນາຍທຶນ ແລະ ປ້ອງກັນການລຸກຮືຂຶ້ນຂອງກຸ່ມຕໍ່ຕ້ານການປະຕິວັດ ໃນໄລຍະຂ້າມຜ່ານໄປສູ່ສັງຄົມກອມມູນິດ.<ref name="Pipes1990" /> == ການປ່ຽນຊື່ພັກ == ຕະຫຼອດໄລຍະປະຫວັດສາດ, ກຸ່ມໂບນເຊວິກໄດ້ມີການປ່ຽນຊື່ພັກຫຼາຍຄັ້ງ: * ຄ.ສ 1903: ກຸ່ມໂບນເຊວິກໃນ '''ພັກແຮງງານສັງຄົມປະຊາທິປະໄຕລັດເຊຍ''' (RSDLP) * ຄ.ສ 1912: ແຍກຕົວອອກມາເປັນພັກເອກະລາດໃນຊື່ '''ພັກແຮງງານສັງຄົມປະຊາທິປະໄຕລັດເຊຍ (ໂບນເຊວິກ)''' - RSDLP(b) * ຄ.ສ 1918: ປ່ຽນຊື່ເປັນ '''ພັກກອມມູນິດລັດເຊຍ (ໂບນເຊວິກ)''' - RCP(b) * ຄ.ສ 1925: ປ່ຽນຊື່ເປັນ '''ພັກກອມມູນິດລັດເຊຍທັງປວງ (ໂບນເຊວິກ)''' - AUCP(b) * ຄ.ສ 1952: ໃນສະໄໝຂອງສະຕາລິນ, ຄຳວ່າ "ໂບນເຊວິກ" ໄດ້ຖືກຕັດອອກ ແລະ ພັກໄດ້ຖືກປ່ຽນຊື່ເປັນ '''ພັກກອມມູນິດແຫ່ງສະຫະພາບໂຊວຽດ''' (CPSU) ຈົນເຖິງການລົ້ມສະຫຼາຍຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດໃນປີ 1991.<ref>{{cite book |last=Tucker |first=Robert C. |title=Stalin in Power: The Revolution from Above, 1928-1941 |url=https://archive.org/details/stalininpowerrev00tuck |year=1990 |publisher=W. W. Norton & Company |isbn=978-0393308693 |pages=[https://archive.org/details/stalininpowerrev00tuck/page/54 50]-52}}</ref> == ບຸກຄົນສຳຄັນ == * [[ວາລາດິເມຍ ເລນິນ|ວະລາດິເມຍ ເລນິນ]] (Vladimir Lenin) - ຜູ້ນຳສູງສຸດ ແລະ ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງກຸ່ມບອນເຊວິກ. * [[ເລອອນ ທຣອດສກີ|ເລອອນ ໂຕຣດສະກີ]] (Leon Trotsky) - ຜູ້ນຳກອງທັບແດງ (ເຂົ້າຮ່ວມກັບບອນເຊວິກໃນປີ 1917). * [[ໂຈເຊັບ ສະຕາລິນ]] (Joseph Stalin) - ເລຂາທິການທົ່ວໄປຂອງພັກ ແລະ ຜູ້ນຳສະຫະພາບໂຊວຽດຕໍ່ຈາກເລນິນ. * [[ເລບ ຄາເມເນບ]] (Lev Kamenev) - ໜຶ່ງໃນຜູ້ນຳລະດັບສູງໃນຍຸກທຳອິດ. * [[ກຣີກໍຣີ ຊີໂນວຽບ]] (Grigory Zinoviev) - ປະທານອົງການກອມມູນິດສາກົນ (Comintern). * [[ນິໂຄໄລ ບູຄາຣິນ]] (Nikolai Bukharin) - ນັກທິດສະດີຄົນສຳຄັນຂອງພັກ. == ເບິ່ງເພີ່ມເຕີມ == * [[ການປະຕິວັດລັດເຊຍ]] * [[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]] * [[ລັດທິຄອມມູນິດ]] == ເອກະສານອ້າງອີງ == {{Reflist}} [[ໝວດໝູ່:ປະຫວັດສາດລັດເຊຍ]] [[ໝວດໝູ່:ສະຫະພາບໂຊວຽດ]] [[ໝວດໝູ່:ພັກການເມືອງທີ່ກໍ່ຕັ້ງໃນປີ 1903]] [[ໝວດໝູ່:ລັດທິມາກ-ເລນິນ]] 3m685jq0mks7o4mjvhi6zp2vcn13sny 0 22550 129686 116384 2026-08-06T18:41:08Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129686 wikitext text/x-wiki {{ແປ}}{{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ນິຄົມ|name=ໂຕຣອນໂຕ|official_name=ເມືອງໂຕຣອນໂຕ|settlement_type=[[List of cities in Ontario|ເມືອງ]] ([[List of municipalities in Ontario#Single-tier municipalities|single-tier]])<!-- Consensus see: [[Wikipedia talk:WikiProject Ontario/Archive 1#City infoboxes: "tier" or "conventional" municipal statuses (or both)?]] -->|image_skyline={{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | perrow = 1/2/2/2 | caption_align = center | image1 = CC 2022-06-18 193-Pano (cropped lossless).jpg<!--Please don't change without consensus in article talk page--> | caption1 = Skyline of [[Downtown Toronto]] and [[CN Tower]] | image2 = Ontario Legislative Building, Toronto, South view 20170417 1.jpg<!--Please don't change without consensus in article talk page--> | caption2 = [[Ontario Legislative Building]] | image3 = Nathan Phillips Square (33343114810).jpg<!--Please don't change without consensus in article talk page--> | caption3 = [[Toronto Sign]] & [[Toronto City Hall|City Hall]] | image4 = Toronto - ON - Humber Bay und Humber Bay Arch Bridge.jpg<!--Please don't change without consensus in article talk page--> | caption4 = [[Humber Bay Arch Bridge]] | image5 = Casa Loma (23170005321).jpg<!--Please don't change without consensus in article talk page--> | caption5 = [[Casa Loma]] | image6 = Royal Ontario Museum in Fall 2021.jpg | caption6 = [[Royal Ontario Museum]] | image7 = Scarborough bluffs -b.jpg | caption7 = [[Scarborough Bluffs]] }}|image_size=250px|image_flag=Toronto Flag.svg|flag_size=125px|flag_link=Flag of Toronto|image_seal=Coat of arms of Toronto.png|seal_type=Coat of arms|seal_size=95px|seal_link=Coat of arms of Toronto|image_blank_emblem=Toronto, City of.svg|blank_emblem_type=Logo|blank_emblem_size=140px|etymology=From the [[Mohawk language|Mohawk]] word {{lang|iro|tkaronto}} ('tree in the water there'), the name of a channel between Lakes [[Lake Simcoe|Simcoe]] and [[Lake Couchiching|Couchiching]]|nicknames=[[Name of Toronto#Nicknames|See list]]|motto=Diversity Our Strength<ref>{{cite web |url=https://www.toronto.ca/city-government/awards-tributes/tributes/history-of-city-symbols/ |website=www.toronto.ca |title=History of City Symbols |publisher=City of Toronto |year=2020 |access-date=October 27, 2020 |archive-date=August 12, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812134238/https://www.toronto.ca/city-government/awards-tributes/tributes/history-of-city-symbols/ |url-status=live |last1=Toronto |first1=City of }}</ref><ref>{{cite book |title=The Social Construction of Diversity: Recasting the Master Narrative of Industrial Nations |url=https://archive.org/details/socialconstructi0000unse_p1m3 |last1=Harzig |first1=Christiane |last2=Juteau |first2=Danielle |author2-link=Danielle Juteau |last3=Schmitt |first3=Irina |publisher=Berghahn Books |year=2006 |isbn=978-1-57181-376-3 |page=[https://archive.org/details/socialconstructi0000unse_p1m3/page/310 310] |quote=In reflecting and capturing this sense of the city, one of the first actions of the newly amalgamated Toronto City Council in 1998 was to adopt "Diversity Our Strength" as its official motto. }}</ref>{{efn|The motto is typically rendered without punctuation, while the city's coat of arms uses [[Bullet (typography)|typographical bullets]] to space the words used in the motto. However, some sources from the municipal government of Toronto use punctuation to describe the motto as "Diversity, Our Strength."<ref>{{Cite web |url=https://www.toronto.ca/city-government/accessibility-human-rights/equity-diversity-inclusion/ |title=Equity, Diversity & Inclusion |author=City of Toronto Government |date=August 18, 2017 |access-date=October 27, 2020 |archive-date=October 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009135713/https://www.toronto.ca/city-government/accessibility-human-rights/equity-diversity-inclusion/ |url-status=live }}</ref>}}|image_map={{hidden begin|title=OpenStreetMap|ta1=center}}{{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=250|frame-height=200|frame-align=center|zoom=8|type=point|title=Toronto|marker=city|type2=shape|stroke-width2=2|stroke-color2=#808080}}{{hidden end}}|coordinates={{coord|43.65|N|79.38|W|region:CA-ON_type:city|display=inline,title}}|pushpin_map=Ontario#Canada|pushpin_mapsize=250px|pushpin_map_caption=Location of Toronto in Ontario|pushpin_label=Toronto|pushpin_label_position=left|pushpin_relief=yes|subdivision_type=ປະເທດ|subdivision_name=ການາດາ|subdivision_type1=[[Provinces and territories of Canada|Province]]|subdivision_name1=[[Ontario]]|subdivision_type2=[[List of regions of Canada|Region]]|subdivision_name2=[[Southern Ontario]]|parts_type=[[Amalgamation of Toronto|Communities]]|parts={{hlist|[[East York]]|[[Etobicoke]]|[[North York]]|[[Old Toronto]]|[[Scarborough, Ontario|Scarborough]]|[[York, Toronto|York]]}}|established_title1=Established|established_date1={{start date and age|1793|08|27}} (as [[York, Upper Canada|York]])|established_title2=[[Municipal corporation|Incorporated]]|established_date2={{start date and age|1834|03|06}} (as [[Municipal government of Toronto|City of Toronto]])|established_title3=[[List of census divisions of Ontario|Amalgamated into division]]|established_date3={{start date and age|1953|01|20}} (as [[Metropolitan Toronto]])|established_title4=[[Merger (politics)|Amalgamated]]|established_date4={{start date and age|1998|01|01}} (as current City of Toronto)|government_type=[[List of municipalities in Ontario#Single-tier municipalities|Single-tier municipality]] with a [[Mayor–council government|mayor–council system]]|governing_body=[[Toronto City Council]]|leader_title=[[Mayor of Toronto|Mayor]]|leader_name=[[Olivia Chow]]|leader_title1=[[Deputy Mayor of Toronto|Statutory Deputy Mayor]]|leader_name1=[[Ausma Malik]]|unit_pref=Metric|total_type=City|area_footnotes=<ref name=CityPop/><ref name=UAPop/><ref name=CMAPop/>|area_magnitude=|area_total_km2=631.10|area_urban_km2=1829.05|area_metro_km2=5902.75|elevation_m=76.5|population_as_of=[[2021 Canadian census|2021]]|population_footnotes=<ref name=CityPop>{{cite web |title=Population and dwelling counts, for Canada, provinces and territories, and census subdivisions (municipalities), 2021 and 2016 censuses – 100% data |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810000202 |publisher=Statistics Canada |date=9 February 2022 |access-date=28 April 2025}}</ref><ref name=UAPop>{{cite web |title=Population and dwelling counts, for Canada and population centres, 2021 and 2016 censuses – 100% data |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810001101 |publisher=Statistics Canada |date=9 February 2022 |access-date=28 April 2025}}</ref><ref name=CMAPop>{{cite web |title=Population and dwelling counts, for Canada, provinces and territories, census metropolitan areas and census agglomerations, 2021 and 2016 censuses – 100% data |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810000501 |publisher=Statistics Canada |date=9 February 2022 |access-date=28 April 2025}}</ref>|population_rank=[[List of North American cities by population|4th]] in North America<br />[[List of the largest municipalities in Canada by population|1st]] in Canada|population_density_km2=4,427.8|population_total=2,794,356<!--Please don't change until the 2026 Canadian Census is released per [[WP:CANPOP]]--> ([[List of the largest population centres in Canada|1st]])|population_blank1_title=Metro|population_blank1=6,202,225<!--Please don't change until the 2026 Canadian Census is released per [[WP:CANPOP]]--> ([[List of census metropolitan areas and agglomerations in Canada|1st]])|population_blank2_title=[[Golden Horseshoe|Region]]|population_blank2=9,765,188<!--Please don't change until the 2026 Canadian Census is released per [[WP:CANPOP]]-->|pop_est_as_of=|population_est=|population_demonym=Torontonian|population_note=|postal_code_type=Postal code span|postal_code=[[List of postal codes of Canada: M|M]]|area_codes=[[Area codes 416, 647, and 437|416, 647, 437]]|blank_name_sec1=[[Gross domestic product|GDP]] (Toronto {{Abbr|CMA|Census metropolitan area}})|blank_info_sec1={{CAD|link=yes}}473.7&nbsp;billion (2021)<ref>{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=3610046801 |title=Gross domestic product (GDP) at basic prices, by census metropolitan area (CMA) |date=January 25, 2025 |access-date=January 25, 2025 |archive-date=January 22, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122184338/https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=3610046801 |url-status=live }}</ref>|blank1_name_sec1=GDP per capita (Toronto {{Abbr|CMA|Census metropolitan area}})|blank1_info_sec1={{CAD}}73,176 (2021)|timezone=[[Eastern Standard Time|EST]]|utc_offset=−05:00|timezone_DST=[[Eastern Daylight Time|EDT]]|utc_offset_DST=−04:00|website={{Official URL}}}}'''ໂຕຣອນໂຕ''' ເປັນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນປະເທດການາດາ, ໂຕຣອນໂຕເປັນສູນກາງລະຫວ່າງປະເທດຂອງທຸລະກິດ, ການເງິນ, ສິລະປະ, ກິລາ, ແລະວັດທະນະທໍາແລະເປັນຫນຶ່ງໃນບັນດາເມືອງທີ່ຫຼາກຫຼາຍວັດທະນະທໍາທີ່ສຸດໃນໂລກ.<ref name="Vipond2017">{{Cite book|title=Making a Global City: How One Toronto School Embraced Diversity|chapter=https://books.google.com/books?id=_p7CDgAAQBAJ&pg=PP147}}</ref><ref name="Varady2012">{{Cite book|title=Desegregating the City: Ghettos, Enclaves, and Inequality|chapter=https://books.google.com/books?id=uifwpL0qZ_EC&pg=PA3}}</ref><ref name="HuskenNeubert2011">{{Cite book|title=Negotiating Rites|chapter=https://books.google.com/books?id=WhtwAgAAQBAJ&pg=PA163}}</ref> == ອ້າງອີງ == <references /> sfjy66g474ymhdht8dpkrnjbuekprcm 0 22703 129758 120337 2026-08-06T20:51:36Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129758 wikitext text/x-wiki {{template:ຂະຫຍາຍ}} {{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ຕຳແໜ່ງທາງການເມືອງ|post=President|body=the United States|insignia=Seal Of The President Of The United States Of America.svg|insigniasize=100|insigniacaption=[[ປະທັບຕາຂອງປະທານາທິບໍດີສະຫະລັດ|ປະທັບຕາປະທານາທິບໍດີ]]|flag=Flag of the President of the United States of America.svg|flagsize=125|flagborder=yes|flagcaption=[[ທຸງຂອງປະທານາທິບໍດີສະຫະລັດ|ທຸງປະທານາທິບໍດີ]]|image=January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|incumbent=[[ໂດນັລ ທຣັມ]]|incumbentsince=ວັນທີ 20 ມັງກອນ 2025|department={{plainlist| * [[ສາຂາບໍລິຫານຂອງລັດຖະບານສະຫະລັດ]] * [[ຫ້ອງການບໍລິຫານຂອງປະທານປະເທດ]] }}|style={{plainlist| * [[President (government title)|ທ່ານປະທານປະເທດ]]<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1891/08/02/archives/how-to-address-the-president-he-is-not-your-excellency-or-your.html |agency=The Washington Star |title=How to Address the President; He Is Not Your Excellency or Your Honor, But Mr. President |date=August 2, 1891 |work=The New York Times |url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html |title=USGS Correspondence Handbook—Chapter 4 |date=July 18, 2007 |publisher=United States Geological Survey |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926000950/http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html |archive-date=September 26, 2012 |access-date=November 15, 2012}}</ref> (ບໍ່ເປັນທາງການ) * [[The Honourable#United States|The Honorable]]<ref>{{Cite web |url=http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm |title=Models of Address and Salutation |publisher=[[International Trade Administration]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100720073107/http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm |archive-date=July 20, 2010 |access-date=September 4, 2010 }}</ref> (ຢ່າງເປັນທາງການ) * [[Excellency|His Excellency]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120927014351/http://www.un.int/protocol/documents/Hspmfm.pdf "Heads of State, Heads of Government, Ministers for Foreign Affairs"], Protocol and Liaison Service, [[United Nations]]. Retrieved November 1, 2012.</ref><ref>{{Cite web |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2010/09/01/remarks-president-obama-president-mubarak-his-majesty-king-abdullah-prim |title=Remarks by President Obama, President Mubarak, His Majesty King Abdullah, Prime Minister Netanyahu and President Abbas Before Working Dinner |last=The White House Office of the Press Secretary |date=September 1, 2010 |via=[[NARA|National Archives]] |publisher=The White House |access-date=July 19, 2011}}</ref> (ການ​ທູດ) }}|member_of={{plainlist| * [[ຫ້ອງການຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ|Cabinet]] * [[ສະພານະໂຍບາຍພາຍໃນຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ|ສະພານະໂຍບາຍພາຍໃນປະເທດ]] * [[ສະພາເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດ (ສະຫະລັດ)|ສະພາເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດ]] * [[ສະພາຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງຊາດຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ|ສະພາຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງຊາດ]] }}|residence=[[ເຮືອນສີຂາວ]]|seat=[[ວໍຊິງຕັນ ດີ.ຊີ.]]|appointer=[[United States Electoral College|Electoral College]] or via succession|termlength=ສີ່ປີ|termlength_qualified=[[Twenty-second Amendment to the United States Constitution|renewable once]]|constituting_instrument=[[ລັດຖະທຳມະນູນສະຫະລັດ]] (1789)|succession=[[ເສັ້ນ​ການ​ສືບ​ທອດ​ຕໍາ​ແຫນ່ງ​ປະ​ທາ​ນາ​ທິ​ບໍ​ດີ​ສະ​ຫະ​ລັດ​ອາ​ເມລິ​ກາ|ເສັ້ນ​ການ​ສືບ​ທອດ]]|formation={{start date and age|1789|3|4|p=1|br=1}}<ref name="formation">"The conventions of nine states having adopted the Constitution, Congress, in September or October, 1788, passed a resolution in conformity with the opinions expressed by the Convention and appointed the first Wednesday in March of the ensuing year as the day, and the then seat of Congress as the place, 'for commencing proceedings under the Constitution.' <p>"Both governments could not be understood to exist at the same time. The new government did not commence until the old government expired. It is apparent that the government did not commence on the Constitution's being ratified by the ninth state, for these ratifications were to be reported to Congress, whose continuing existence was recognized by the Convention, and who were requested to continue to exercise their powers for the purpose of bringing the new government into operation. In fact, Congress did continue to act as a government until it dissolved on the first of November by the successive disappearance of its members. It existed potentially until March 2, the day preceding that on which the members of the new Congress were directed to assemble." {{ussc|name=Owings v. Speed|link=supreme.justia.com|volume=18|page=420|pin=422|year=1820|reporter=Wheat|reporter-volume=5}}</p></ref><ref>{{Cite book |last=Maier |first=Pauline |title=Ratification: The People Debate the Constitution, 1787–1788 |url=https://archive.org/details/ratificationpeop00paul |date=2010 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-684-86854-7 |location=New York, New York |page=[https://archive.org/details/ratificationpeop00paul/page/433 433] |author-link=Pauline Maier}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics/ |title=March 4: A forgotten huge day in American history |date=March 4, 2013 |publisher=[[National Constitution Center]] |location=Philadelphia |access-date=July 29, 2018 |archive-date=February 24, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180224184927/https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics |url-status=dead }}</ref>|first=[[ຈອດ ວໍຊິງຕັນ]]<ref>{{Cite web |url=https://www.mountvernon.org/library/digitalhistory/digital-encyclopedia/article/presidential-election-of-1789/ |title=Presidential Election of 1789 |website=Digital Encyclopedia |publisher=Mount Vernon Ladies' Association |location=Mount Vernon, Virginia |access-date=July 29, 2018}}</ref>|salary=$400,000 ຕໍ່ປີ{{efn-ua|In addition to $100,000 in travel reimbursement, $19,000 for entertainment and $50,000 for additional expenses.<ref name="cnbc">{{Cite web |last=Elkins |first=Kathleen |date=2018-02-19 |title=Here's the last time the president of the United States got a raise |url=https://www.cnbc.com/2018/02/16/how-much-the-president-on-the-united-states-gets-paid.html |access-date= |website=[[CNBC]] |language=en}}</ref>}}|website={{url|https://www.whitehouse.gov/|whitehouse.gov}}|name=ປະທານາທິບໍດີສະຫະລັດ}} '''ປະທານາທິບໍດີສະຫະລັດ''' ([[ພາສາອັງກິດ|ອັງກິດ]]: President of the United States; '''POTUS''') ເປັນ​ປະ​ມຸກ​ລັດ ​ແລະ​ເປັນ​ຫົວ​ຫນ້າ​ລັດ​ຖະ​ບານ ​ຂອງ[[ສະຫະລັດອາເມຣິກາ|​ສະຫະລັດອາເມຣິກາ]]​. == ເອກະສານອ້າງອີງ == [[ໝວດ:ປະທານາທິບໍດີສະຫະລັດອາເມຣິກາ]] <references /> j42ffb74j0jgh201jccjjb1689v920f 0 22832 129702 126207 2026-08-06T18:55:32Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129702 wikitext text/x-wiki {{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ປະເທດ|conventional_long_name=ສະຫະລັດອາຣັບເອມີເຣດ|common_name=UAE|native_name={{native name|ar|الإمارات العربية المتحدة}}<br />{{resize|85%|{{transliteration|ar|al-Imārāt al-‘Arabīyah al-Muttaḥidah}}}}|image_flag=Flag of the United Arab Emirates.svg|flag_type=[[ທຸງຂອງສະຫະລັດອາຣັບເອມີເຣດ|ທຸງ]]|image_coat=Emblem of the United Arab Emirates.svg|symbol_type=[[ເຄື່ອງ​ມື​ຂອງ​ສະ​ຫະ​ລັດ​ອາ​ຣັບ​ເອ​ມີ​ເຣດ|ສັນຍາລັກ]]|national_motto={{lang|ar|الله، الوطن، الرئيس}}|englishmotto="[[Allah]], [[ຊາດ]], [[President (government title)|ປະທານາທິບໍດີ]]"|national_anthem={{lang|ar|عيشي بلادي}}<br />{{transliteration|ar|[[Ishy Bilady|Īshī Bilādī]]}}<br />"ອາຍຸຍືນປະເທດຂອງຂ້ອຍ" <div style="display: inline-block; margin-top: 0.4em;">[[File:UAE national anthem.ogg]]</div>|image_map=United Arab Emirates (orthographic projection).svg|map_caption={{map caption |location_color= green |region=the [[Arabian Peninsula]] |region_color= none}}|image_map2={{maplink |frame=yes | frame-width=275 |frame-height=275 |frame-align=center | text= '''United Arab Emirates''' | type=line|id=Q878|stroke-width=1|stroke-colour=#0000ff|title=UAE }}|capital=[[ອາບູດາບີ]]|coordinates={{Coord|24|28|N|54|22|E|type:city}}|largest_city=<!-- Don't change to Abu Dhabi without a citation -->[[ດູໄບ]]<br />{{coord|25|15|N|55|18|E|display=inline}}|official_languages=[[ພາສາອາຣັບມາດຕະຖານທັນສະໄໝ|ພາສາອາຣັບ]]<ref>{{cite web |title=Fact sheet |url=https://u.ae/en/about-the-uae/fact-sheet |website=United Arab Emirates |publisher=U.ae |access-date=31 August 2020 |archive-date=18 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231118101755/https://u.ae/en/about-the-uae/fact-sheet |url-status=live }}</ref>|common_languages=[[Emirati Arabic]], [[ພາສາອັງກິດ]]{{efn|English is the most commonly spoken language in the UAE.<ref name="Siemund">{{cite journal |last1=Siemund |first1=Peter |last2=Al-Issa |first2=Ahmad |last3=Leimgruber |first3=Jakob R. E. |title=Multilingualism and the role of English in the United Arab Emirates |journal=World Englishes |date=June 2021 |volume=40 |issue=2 |pages=191–204 |doi=10.1111/weng.12507 |s2cid=219903631 |language=en |issn=0883-2919|doi-access=free }}</ref><ref name="visitdubai">{{cite web |title=What Languages are Spoken in Dubai? {{!}} Visit Dubai |url=https://www.visitdubai.com/en/articles/spoken-languages-in-dubai#:~:text=Absolutely.,English%20is%20always%20an%20option. |website=www.visitdubai.com |publisher=Dubai Department of Economy and Tourism |access-date=15 May 2023 |language=en |archive-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115224604/https://www.visitdubai.com/en/articles/spoken-languages-in-dubai#:~:text=Absolutely.,English%20is%20always%20an%20option. |url-status=live }}</ref>}}|ethnic_groups={{tree list}} * 59.4% [[South Asian diaspora|South Asian]] ** 38.2% [[Indians in the United Arab Emirates|Indian]] ** 9.5% [[Bangladeshis in the United Arab Emirates|Bangladeshi]] ** 9.4% [[Pakistanis in the United Arab Emirates|Pakistani]] ** 2.3% [[South Asian ethnic groups|other]] * 11.6% [[Emiratis|Emirati Arab]] * 10.2% [[Expatriates in the United Arab Emirates#Egyptians|Egyptian]] * 6.1% [[Filipinos in the United Arab Emirates|Filipino]] * 12.8% [[Expatriates in the United Arab Emirates|other]] {{tree list/end}}|ethnic_groups_ref=<ref name="WorldFactbook" />|ethnic_groups_year=2015|religion={{tree list}} *74.5% [[Islam in the United Arab Emirates|Islam]] ([[State religion|official]]) **63.3% [[Sunni Islam]] **6.7% [[Shia Islam in the United Arab Emirates|Shia Islam]] **4.4% [[Islamic schools and branches|other]] *12.9% [[Christianity in the United Arab Emirates|Christianity]] *6.2% [[Hinduism in the United Arab Emirates|Hinduism]] *3.2% [[Religion in the United Arab Emirates|Buddhism]] *1.3% [[Irreligion in the United Arab Emirates|Agnosticism]] *1.9% [[Religion in the United Arab Emirates|other]] {{tree list/end}}|religion_year=2020|religion_ref=<ref name="WorldFactbook" />|demonym=[[Emiratis|Emirati]]<ref name=WorldFactbook />|government_type=Federal [[semi-constitutional monarchy]]<ref>{{cite book|last=Stewart|first=Dona J.|title=The Middle East Today: Political, Geographical and Cultural Perspectives|publisher=Routledge|date=2013|location=London and New York|isbn=978-0-415-78243-2|page=155}}</ref><ref>{{cite book|last=Day|first=Alan John|title=Political Parties of The World|url=https://archive.org/details/politicalparties0004daya|publisher=Stockton|date=1996|isbn=1-56159-144-0|page=[https://archive.org/details/politicalparties0004daya/page/599 599]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://elaws.moj.gov.ae/MainArabicTranslation.aspx?val=UAE-MOJ_LC-En/00_CONSTITUTION/UAE-LC-En_1971-07-18_00000_Dos.html&np=&lmp=undefined|title=United Arab Emirates Constitution|work=UAE Ministry of Justice|access-date=10 October 2018|archive-date=11 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181011053637/https://elaws.moj.gov.ae/MainArabicTranslation.aspx?val=UAE-MOJ_LC-En/00_CONSTITUTION/UAE-LC-En_1971-07-18_00000_Dos.html&np=&lmp=undefined|url-status=live}}</ref>|leader_title1=[[President of the United Arab Emirates|President]]|leader_name1=[[Mohamed bin Zayed Al Nahyan]]|leader_title2=[[ລາຍຊື່ນາຍົກລັດຖະມົນຕີຂອງສະຫະລັດອາຣັບເອມີເຣດ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]]|leader_name2=[[Mohammed bin Rashid Al Maktoum]]|leader_title3=[[ຮອງປະທານາທິບໍດີສະຫະລັດອາຣັບເອມີເຣດ|ຮອງປະທານ]]|leader_name3={{plainlist| * Mohammed bin Rashid Al Maktoum * [[Mansour bin Zayed Al Nahyan]] }}|legislature={{plainlist| * [[Federal Supreme Council]] }}|sovereignty_type=[[History of the United Arab Emirates|Establishment]]|established_event1=[[British protectorate]] as part of [[Trucial States]]|established_date1=1820 ແລະ 1892|established_event2=[[ວັນຊາດ (ສະຫະລັດອາຣັບເອມີເຣດ)|ປະກາດເອກະລາດ]]ຈາກສະຫະລາຊະອານາຈັກ|established_date2=2 ທັນວາ 1971|established_event3=Admission of [[Emirate of Ras Al Khaimah|Ras Al Khaimah]]|established_date3=10 ກຸມພາ 1972|area_km2=83,600|area_rank=ທີ 114|area_sq_mi=32,278 <!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]-->|percent_water=negligible|population_estimate_year=2024|population_estimate=11,027,129<ref>{{Cite web |title=Statistics by Subject - Population |url=https://fcsc.gov.ae/en-us/Pages/Statistics/Statistics-by-Subject.aspx#/?folder=Demography%20and%20Social/Population/Population&subject=Demography%20and%20Social |access-date=2 November 2023 |website=Federal Competitiveness and Statistics Centre |archive-date=4 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204085440/https://fcsc.gov.ae/en-us/Pages/Statistics/Statistics-by-Subject.aspx#/?folder=Demography%20and%20Social/Population/Population&subject=Demography%20and%20Social |url-status=live }}</ref>|population_census=4,106,427|population_census_year=2005|population_density_km2=132|population_density_sq_mi=341.6<!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]-->|population_density_rank=83rd|GDP_PPP={{increase}} $849.8 ຕື້<ref name="GCCWEO-OCT24">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=419,443,449,453,456,466,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,PCPIPCH,LP,&sy=2022&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Report for Selected Countries and Subjects: October 2024|publisher=[[International Monetary Fund]]|website=imf.org}}</ref>|GDP_PPP_year=2024|GDP_PPP_rank=ທີ 34|GDP_PPP_per_capita={{increase}} $77,251<ref name="GCCWEO-OCT24" />|GDP_PPP_per_capita_rank=ທີ 14|GDP_nominal={{increase}} 545.1 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="GCCWEO-OCT24" />|GDP_nominal_year=2024|GDP_nominal_rank=ທີ 26|GDP_nominal_per_capita={{increase}} $49,550<ref name="GCCWEO-OCT24" />|GDP_nominal_per_capita_rank=ທີ 21|Gini=26 <!--number only-->|Gini_year=2018|Gini_change=<!--increase/decrease/steady-->|Gini_ref=<ref>{{cite web|title=GINI index (World Bank estimate) – United Arab Emirates|url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=AE|website=data.worldbank.org|publisher=World Bank|access-date=30 March 2020|archive-date=30 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200330025458/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=AE|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/|title=Gini Index coefficient|publisher=[[The World Factbook]]|access-date=24 September 2024|archive-date=17 ກໍລະກົດ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210717071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison|url-status=dead}}</ref>|HDI=0.940 <!--number only-->|HDI_year=2023 <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->|HDI_change=increase <!--increase/decrease/steady-->|HDI_ref=<ref name="UNDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}</ref>|HDI_rank=ທີ 15|currency=[[United Arab Emirates dirham|UAE dirham]]|currency_code=AED|calling_code=[[Telephone numbers in the United Arab Emirates|+971]]|time_zone=[[Time in the United Arab Emirates|GST]]|utc_offset=+04:00|cctld={{unbulleted list |[[.ae]] |[[emarat|امارات.]]}}|footnotes=<div style="background:#ddf;padding:0.2em;font-size:135%;text-align:center;">'''[[Portal:United Arab Emirates|United Arab Emirates portal]]'''</div>|linking_name=}} '''ສະຫະລັດອາຣັບເອມີເຣດ''' ([[ພາສາອາຣັບ|ອາຣັບ]]: الإمارات العربية المتحدة; [[ພາສາອັງກິດ|ອັງກິດ]]: United Arab Emirates, '''UAE''')​ ແມ່ນ​ປະ​ເທດ​ໃນ[[ອາຊີຕາເວັນຕົກ|​ອາ​ຊີ​ຕາ​ເວັນ​ຕົກ]], ໃນ[[ຕາເວັນອອກກາງ|​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ກາງ]], ໃນ​ຕອນ​ທ້າຍ​ພາກ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ຂອງ ​ແຫຼມ​ອາ​ຣາ​ເບຍ​. == ອ້າງອີງ == [[ໝວດ:ປະເທດໃນອາຊີຕາເວັນຕົກ]] [[ໝວດ:ປະເທດໃນອາຊີ]] <references /> 7i3t4u4437lhj06ee55ai33eyobs3tv 0 24063 129763 123115 2026-08-06T20:59:38Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129763 wikitext text/x-wiki {{template:ຂະຫຍາຍ}}{{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ນິຄົມ|name=ບູໂນສ ແອຣີສ|image_skyline={{multiple image | perrow = 1/3/2/2 | border = infobox | total_width = 305 | caption_align = center | image1 = Puente de la Mujer y rascacielos de Puerto Madero.jpg | caption1 = [[Puerto Madero]] | image2 = Caminito, La Boca.jpg | caption2 = [[Caminito]] in [[La Boca]] | image3 = 20060128 - Obelisco (Buenos Aires).jpg | caption3 = [[Obelisco de Buenos Aires]] | image4 = Torre_Monumental_(Buenos_Aires)_edit.jpg | caption4 = [[Torre Monumental]] | image5 = Catedral Metropolitana - Buenos Aires2.jpg | caption5 = [[Buenos Aires Metropolitan Cathedral]] | image6 = Plaza de Mayo panorama.jpg | caption6 = [[Casa Rosada]] and the [[Plaza de Mayo]] | image7 = Teatro_Colón,_Buenos_Aires_01.jpg | caption7 = [[Teatro Colón]] | image8 = CongresodelaNacionArgentina-nov2017.jpg | caption8 = [[Palace of the Argentine National Congress]] | color = green }}|image_caption=<!-- symbols -->|image_flag=Bandera de la Ciudad de Buenos Aires.svg|flag_size=100|image_seal=Escudo de la Ciudad de Buenos Aires.svg|seal_size=60|seal_type=Coat of arms|image_blank_emblem=Ba logo gold.svg|blank_emblem_type=ໂລໂກ້|blank_emblem_size=80|nicknames=Baires,<ref>{{cite web | url=https://www.cooperatingvolunteers.com/home/5-cosas-que-tienes-que-ver-en-buenos-aires/ | title=5 cosas que tienes que ver en Buenos aires | date=7 March 2016 | access-date=9 November 2023 | archive-date=27 December 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181227230439/https://www.cooperatingvolunteers.com/home/5-cosas-que-tienes-que-ver-en-buenos-aires/ | url-status=live }}</ref> The Queen of [[Río de la Plata|El Plata]] ({{lang|es|La reina del Plata}})<ref>{{cite web |url=http://www.perfil.com/sociedad/en-la-reina-del-plata-solo-el-3-de-las-calles-tiene-nombre-de-mujer.phtml |title=En la 'Reina del Plata', sólo el 3% de las calles tiene nombre de mujer |language=es |last=Corsalini |first=Claudio |date=4 February 2017 |access-date=25 November 2017 |work=Perfil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201103329/http://www.perfil.com/sociedad/en-la-reina-del-plata-solo-el-3-de-las-calles-tiene-nombre-de-mujer.phtml |archive-date=1 December 2017 |url-status=live }}</ref><ref name="Short history">{{cite book |title=Argentina: A Short History |url=https://archive.org/details/argentinashorthi0000lewi |first=Colin M. |last=Lewis |publisher=Oneworld Publications |location=Oxford |year=2002 |isbn=1-85168-300-3 }}</ref><br/>The Paris of South America ({{lang|es|La París de Sudamérica}})<ref>{{cite news |last1=Green |first1=Toby |title=The Paris of South America |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/the-paris-of-south-america-5365543.html |work=[[The Independent]] |access-date=9 June 2020 |date=4 February 2001 |archive-date=9 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609202918/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/the-paris-of-south-america-5365543.html |url-status=live }}</ref>|image_map=|mapsize=|map_caption=ສະຖານທີ່ຢູ່ໃນອາເຈນຕິນາ|pushpin_map=Argentina#South America|pushpin_relief=1|coordinates={{coord|34|36|14|S|58|22|53|W|region:AR|display=inline,title}}|subdivision_type=ປະເທດ|subdivision_name={{flag|Argentina}}|established_title1=[[ເສັ້ນເວລາຂອງບູໂນສ ແອຣີສ|ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນ]]|established_date1=*{{Start date and age|1536|02|02|df=y}} (by [[Pedro de Mendoza]])|established_title2=ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃໝ່|established_date2=*{{Start date and age|1580|06|11|df=y}} (by [[Juan de Garay]])|government_type=[[Autonomous]]|governing_body=[[Buenos Aires City Legislature|City Legislature]]|parts_type=Districts|parts=[[Communes of Buenos Aires#List of comunas|15]]|leader_title=[[List of mayors and chiefs of government of Buenos Aires|Chief of Government]]|leader_name=[[Jorge Macri]] ([[Republican Proposal|PRO]])|leader_title1=Deputy Chief of Government|leader_name1=[[Clara Muzzio]]|leader_title2=[[Argentine Chamber of Deputies|National Deputies]]|leader_name2=[[List of current Argentine deputies|25]]|leader_title3=[[Argentine Senate|National Senators]]|leader_name3={{Plainlist| *[[Patricia Bullrich]] ([[La Libertad Avanza|LLA]]) *[[Agustín Monteverde]] ([[La Libertad Avanza|LLA]]) *[[Mariano Recalde]] ([[Homeland Force|FP]])}}|elevation_m=25|elevation_ft=82|area_total_km2=205.9|area_footnotes=<ref name="Indec.Census2022">{{cite web |title=Cuadro 2. Total del país. Total de población, densidad y superficie - Ciudad Autónoma de Buenos Aires (205.9 km²) y 24 Partidos del Gran Buenos Aires (3,773.3 km²) [2022] |url=https://www.indec.gob.ar/ftp/cuadros/poblacion/c2022_tp_est_c2.xlsx |publisher=[[National Institute of Statistics and Census of Argentina|INDEC]] |website=www.indec.gob.ar |date=21 November 2023 |access-date=27 January 2025}}</ref>|area_urban_km2=3979.2|area_urban_footnotes={{efn|[[Greater Buenos Aires]] – Autonomous City and 24 districts ([[Partidos of Buenos Aires|partidos]])}}<ref name="Indec.Census2022" />|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=13267|area_metro_footnotes={{efn|According to [[National Institute of Statistics and Census of Argentina|INDEC]], the Metropolitan Region of Buenos Aires has Autonomous City and 39 districts (partidos):<ref name="Indec.Census(2022)"/> ''Almirante Brown, Avellaneda, Berazategui, Berisso, Brandsen, Campana, Cañuelas, Ensenada, Escobar, Esteban Echeverría, Exaltación de la Cruz, Ezeiza, Florencio Varela, General Rodríguez, General San Martín, Hurlingham, Ituzaingó, José C. Paz, La Matanza, Lanús, La Plata, Lomas de Zamora, Luján, Malvinas Argentinas, Marcos Paz, Merlo, Moreno, Morón, Pilar, Presidente Perón, Quilmes, San Fernando, San Isidro, San Miguel, San Vicente, Tigre, Tres de Febrero, Vicente López y Zárate.''}}<ref name="Indec.Census(2022)">{{cite news |title=Región Metropolitana: Ciudad Autónoma de Buenos Aires y 39 partidos de la provincia de Buenos Aires (2022) [pg.7-10] |url=https://www.indec.gob.ar/ftp/cuadros/poblacion/censo2022_rmba.pdf |publisher=[[National Institute of Statistics and Census of Argentina|INDEC]] |website=www.indec.gob.ar |isbn=978-950-896-676-6 |date=September 2024 |access-date=27 January 2025}}</ref>|population_total=3121707|population_as_of=ສຳມະໂນຄົວ 2022|population_footnotes=<ref name="Indec.Census2022" />|population_density_km2={{#expr:3121707/205.9 round 0}}|population_urban=13971006|population_urban_footnotes=<ref name="Indec.Census2022" />|population_density_urban_km2={{#expr:13971006/3979.2 round 0}}|population_metro=16366641|population_metro_footnotes=<ref name="Indec.Census(2022)" /><ref>{{cite web|title=Mercado de trabajo. Tasas e indicadores socioeconómicos (EPH)|date=18 Dec 2024 |url=https://www.indec.gob.ar/uploads/informesdeprensa/mercado_trabajo_eph_3trim241364F3C2B4.pdf |page=17 |publisher=[[INDEC]]}}</ref>|population_density_metro_km2={{#expr:16366641/13267 round 0}}|population_rank=[[ລາຍຊື່ເມືອງໃນອາເຈນຕິນາໂດຍປະຊາກອນ|ອັນດັບທີ 1 ໃນອາເຈນຕິນາ]]<br/>[[ລາຍຊື່ເມືອງໃນອາເມລິກາໃຕ້|ອັນດັບທີ 7 ໃນອາເມລິກາໃຕ້]]|timezone1=[[Argentina Time|ART]]|utc_offset1=−03:00|area_code=[[Argentine telephone numbering plan|011]]|website={{URL|https://buenosaires.gob.ar/inicio/|buenosaires.gob.ar}}|population_demonyms={{lang|es|[[Porteño (Argentina)|porteño]]}} (m), {{lang|es|porteña}} (f) <!-- Spanish demonyms are always displayed in lower-case -->|demographics_type2=GDP {{Nobold|(Nominal, 2023)}}|demographics2_footnotes=|demographics2_title1=Metro|demographics2_info1=235,6 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ<ref name="TelluBase"/>|demographics2_title2=ຕໍ່ຫົວຄົນ|demographics2_info2=US$ 15,200<ref name="TelluBase">{{cite web|url=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase_factsheet_arg.pdf|publisher=Tellusant|title=TelluBase—Argentina Fact Sheet (Tellusant Public Service Series)|access-date=2024-01-11|archive-date=16 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240116134959/https://tellusant.com/repo/tb/tellubase_factsheet_arg.pdf|url-status=live}}</ref>|blank_name_sec2=[[ດັດຊະນີການພັດທະນາມະນຸດ|HDI]] (2021)|blank_info_sec2=0.882 {{color|darkgreen|very high}} ([[List of Argentine provinces by Human Development Index|1st]])<ref name="ArgentinaHDI">{{cite web|title=El mapa del desarrollo humano en Argentina|url=https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2022-11/PNUD_ElMapaDelDesarrollo_FINAL_1.pdf|work=[[United Nations Development Programme]]|date=25 June 2023|access-date=25 June 2023|archive-date=11 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611203524/https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2022-11/PNUD_ElMapaDelDesarrollo_FINAL_1.pdf|url-status=live}}</ref>|settlement_type=[[ນະຄອນຫຼວງ|ນະຄອນຫຼວງ]] ແລະ [[ເມືອງປົກຄອງຕົນເອງ]]|official_name=ເມືອງປົກຄອງຕົນເອງ ບູໂນສ ແອຣີສ<br />{{nobold|{{lang|es|Ciudad Autónoma de Buenos Aires}}}}|postal_code_type=[[ລະຫັດໄປສະນີ]]|postal_code=B1601XXX to B8512XXX<ref>{{cite web|title=Buenos Aires Postal Codes|url=https://postalcodes.azinfoportal.com/argentina/buenos-aires|website=postalcodes.azinfoportal.com|access-date=27 February 2024|archive-date=8 ພະຈິກ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241108173155/https://postalcodes.azinfoportal.com/argentina/buenos-aires|url-status=dead}}</ref>|iso_code=AR-B<ref>{{cite web|title=Argentina Country Codes|url=https://codesofcountry.com/countries/ar|website=codesofcountry.com|access-date=27 February 2024|archive-date=3 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240703181011/https://codesofcountry.com/countries/ar|url-status=dead}}</ref>}}'''ບູໂນສ ແອຣີສ''' ({{Langx|es|Buenos Aires}}), ມີຊື່ທາງການວ່າ '''ເມືອງປົກຄອງຕົນເອງ ບູໂນສ ແອຣີສ''' ({{Langx|es|Ciudad Autónoma de Buenos Aires}}), ແມ່ນ[[ນະຄອນຫຼວງ]] ແລະ ເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງ[[ປະເທດອາກຊັງຕີນ]]. == ອ້າງອີງ == <references /> 0tuf07rbypr1olr4whtrau3nwk5aqup 0 24106 129718 123396 2026-08-06T19:46:28Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129718 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country|conventional_long_name=ສາທາລະນະລັດອາຣັບຊີເຣຍ|common_name=ຊີ​ເຣຍ|native_name={{native name|ar|اَلْجُمْهُورِيَّةُ ٱلْعَرَبِيَّةُ ٱلْسُوْرِيَّة|italics=on}}<br />{{transliteration|ar|al-Jumhūriyyah al-ʿArabiyyah as-Sūriyyah}}|image_flag=Flag of the United Arab Republic (1958–1971), Flag of Syria (1980–2024).svg|image_coat=Emblem of Syria (1980–2024).svg|symbol_type=[[Coat of arms of Ba'athist Syria|ສັນຍາລັກ]]<br>(1980–2024)|year_end=2024|year_start=1963|flag_type=[[Flag of Syria#United Arab Republic and Ba'athist Syria|ທຸງ]]<br>(1980–2024)|coa_size=85|recognized_national_languages=|religion_year=|motto={{lang|ar|وَحْدَةٌ، حُرِّيَّةٌ، اِشْتِرَاكِيَّةٌ}}<br />{{transliteration|ar|[[Waḥda, Ḥurriyya, Ishtirākiyya]]}}<br />"ສາມັກຄີ, ເສລີພາບ, ສັງຄົມນິຍົມ"|national_anthem={{lang|ar|حُمَاةَ الدَّيَّارِ}}<br />{{transliteration|ar|[[Ḥumāt ad-Diyār]]}}<br />"Guardians of the Homeland"{{parabr}}{{center|[[File:National Anthem of Syria.ogg]]}}|national_motto=|image_map={{Switcher|[[File:Syria (orthographic projection) disputed (Hatay claim).svg|frameless]]<br />{{Legend|#336830|ຊີເຣຍສະໄໝບະອັດ}} {{Legend|#61E760|[[Hatay dispute]] and [[Israeli-occupied territories]]}}|Show globe|[[File:Syria - Location Map (2013) - SYR - UNOCHA.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Syria|default=1}}|capital=[[ດາມາສກັສ]]|coordinates={{Coord|33|30|N|36|18|E|type:city}}|largest_city=[[ດາມາສກັສ]]|official_languages=[[ພາສາອາຣັບມາດຕະຖານທັນສະໄໝ|ພາສາອາຣັບ]]<ref>{{cite web |title=Constitution of the Syrian Arab Republic – 2012 |url=https://www.ilo.org/dyn/natlex/docs/ELECTRONIC/91436/106031/F-931434246/constitution2.pdf |access-date=31 August 2020 |publisher=International Labour Organization |archive-date=6 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161106062722/https://www.ilo.org/dyn/natlex/docs/ELECTRONIC/91436/106031/F-931434246/constitution2.pdf |url-status=live }}</ref>|ethnic_groups=80–90% [[Arabs]]<br />9–10% [[Kurds]] <br />1–10% [[Ethnic groups in Syria|others]]|ethnic_groups_year=|religion={{Tree list}} * 87% [[Islam in Syria|Islam]] ** 74% [[Sunni Islam]] ** 13% [[Alawites|Alawism]] and other [[Shia Islam]] * 10% [[Christianity in Syria|Christianity]] * 3% [[Druze in Syria|Druze]] {{Tree list/end}}|p1=Second Syrian Republic|flag_p1=Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg|s1=ຊີເຣຍ<!--DO NOT CHANGE TO SYRIAN ARAB REPUBLIC, FOURTH SYRIAN REPUBLIC PER CONSISTENCY AND WP:COMMONNAME-->|flag_s1=Flag of Syria.svg|government_type=[[Neo-Ba'athism|Neo-Ba'athist]] one-party state<ref>Sources: * {{Cite book | last1=Shively | first1=W. Phillips | last2=Schultz | first2=David |title=Power and Choice: An Introduction to Political Science |publisher=Rowman & Littlefield |year=2022 |isbn=9781538151860 |page=188 |chapter=7: Democracies and Authoritarian System}} * {{Cite book | last1=Derbyshire | first1=J. Denis | last2=Derbyshire | first2=Ian |title=Encyclopedia of World Political Systems |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-0-7656-8025-9 |location=New York, NY |page=610 |chapter=Syria}} * {{Cite book |last=Mira |first=Rachid |title=Political Economy in the Middle East and North Africa |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=978-1-032-21214-2 |location=New York, NY |pages=273, 274}} * {{Cite book |last=Jones |first=Jeremy |title=Negotiating Change: The New Politics of the Middle East |url=https://archive.org/details/negotiatingchang0000jone |publisher=I.B. Tauris |year=2007 |isbn=978-1-84511-269-1 |location=New York, NY |pages=[https://archive.org/details/negotiatingchang0000jone/page/96 96]–102 |chapter=4. Syria and Lebanon: Party Problems}} * {{Cite book |title=Principles of Comparative Politics |url=https://archive.org/details/principlesofcomp0000clar |publisher=Sage Publishing |year=2013 |isbn=978-1-60871-679-1 |last1=Clark |first1=William Roberts |last2=Golder |first2=Matt |last3=Golder |first3=Sona Nadenichek |edition=2nd |location=US |page=611 |chapter=14. Social Cleavages and Party Systems}}</ref> under a totalitarian dictatorship<ref>Sources: * {{Cite book |last1=Khamis |first1=Sahar |last2=Gold |first2=Paul B. |last3=Vaughn |first3= Katherine |title=The Oxford Handbook of Propaganda Studies |publisher=Oxford University Press |year=2013 |isbn=978-0-19-976441-9 |editor-last1=Auerbach|editor-first1=Jonathan |editor-last2=Castronovo |editor-first2=Russ |location=New York, NY |page=422 |chapter=Chapter 22: Propaganda in Egypt and Syria's 'Cyberwars': Contexts, Actors, Tools, and Tactics}} * {{Cite book |last=Wieland |first=Carsten |title=Syria and the Neutrality Trap: The Dilemmas of Delivering Humanitarian Aid Through Violent Regimes |publisher=I.B. Tauris |year=2018 |isbn=978-0-7556-4138-3 |location=London |page=68 |chapter=Chapter 6: De-neutralizing Aid: All Roads Lead to Damascus}} * {{Cite book |last=Ahmed |first=Saladdin |title=Totalitarian Space and the Destruction of Aura |publisher=Suny Press |year=2019 |isbn=9781438472911 |location=Albany, NY |pages=144, 149}} * {{Cite book |last=Hensman |first=Rohini |title=Indefensible: Democracy, Counterrevolution, and the Rhetoric of Anti-Imperialism |publisher=Haymarket Books |year=2018 |isbn=978-1-60846-912-3 |location=Chicago, IL |chapter=7: The Syrian Uprising}} * {{Cite book |last=Meininghaus |first=Esther |title=Creating Consent in Ba'thist Syria: Women and Welfare in a Totalitarian State |publisher=I.B. Tauris |year=2016 |isbn=978-1-78453-115-7 |pages=32, 69}}</ref>|title_leader=[[ລາຍຊື່ປະທານາທິບໍດີຊີເຣຍ|ປະທານາທິບໍດີ]]|leader1=[[Lu'ay al-Atassi]]|year_leader1=1963 (first)|leader2=[[Amin al-Hafiz]]|year_leader2=1963–1966|leader3=[[Nureddin al-Atassi]]|year_leader3=1966–1970|leader4=[[Ahmad al-Khatib]] (acting)|year_leader4=1970–1971|leader5=[[Hafez al-Assad]]|year_leader6=2000|leader6=[[Abdul Halim Khaddam]] (acting)|year_leader7=2000–2024 (last)|leader7=[[ບາຊາ ອາລ-ອາຊາດ]]|year_leader5=1971–2000|title_representative=[[ລາຍຊື່ນາຍົກລັດຖະມົນຕີຂອງຊີເຣຍ|ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]]|representative1=[[Khalid al-Azm]]|year_representative1=1963 (first)|representative2=[[Mohammad Ghazi al-Jalali]]|year_representative2=2024 (last)|title_deputy=[[ຮອງປະທານາທິບໍດີຊີເຣຍ|ຮອງປະທານາທິບໍດີ]]|deputy1=[[Muhammad Umran]]|year_deputy1=1963–1964 (first)|deputy2=[[Najah al-Attar]]|year_deputy2=2006–2024 (last)|deputy3=[[Faisal Mekdad]]|year_deputy3=2024 (last)|legislature={{nowrap|[[People's Assembly of Syria|ສະພາປະຊາຊົນ]]}}|established_event7=[[2012 Constitution of Ba'athist Syria|Last constitution]]|established_date7=27 ກຸມພາ 2012|area_km2=185180<ref>{{cite web |url=http://www.mofa.gov.sy/cweb/MOEX_NEW/syria/Overview.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20120511155611/http://mofa.gov.sy/cweb/MOEX_NEW/syria/Overview.htm|url-status=dead|archive-date=11 May 2012|title= Syrian ministry of foreign affairs}}</ref>|area_rank=ທີ 87 <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]]-->|area_sq_mi=71479 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] -->|percent_water=1.1|population_estimate=25,000,753<ref>{{cite web |url=https://www.worldometers.info/world-population/syria-population/ |title=Syria Population |website=World of Meters.info |access-date=6 November 2024 |archive-date=21 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221140204/https://www.worldometers.info/world-population/syria-population/ |url-status=live }}</ref>|population_estimate_year=2024|population_density_km2=118.3|population_density_sq_mi=306.5 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->|GDP_PPP={{nowrap|$50.28 billion<ref name="CIA">{{cite web | url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/#people-and-society | title=Syria | work=The World Factbook | publisher=Central Intelligence Agency | access-date=7 April 2021 | archive-date=3 February 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210203054123/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/#people-and-society | url-status=live }}</ref><!--end nowrap:-->}}|GDP_PPP_year=2020|GDP_PPP_rank=|GDP_PPP_per_capita=$2,900<ref name="CIA" />|GDP_PPP_per_capita_rank=|GDP_nominal={{nowrap|$11.08 billion<ref name="CIA" />}}|GDP_nominal_year=2020|GDP_nominal_per_capita=$533<ref name="CIA" />|GDP_nominal_per_capita_rank=|Gini=26.6 <!-- number only -->|Gini_year=2022|Gini_ref=<ref>{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=World Bank GINI index |publisher=World Bank |access-date=22 January 2013 |archive-date=9 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150209003326/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |url-status=live }}</ref>|Gini_rank=|HDI=0.557 <!--number only-->|HDI_year=2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year -->|HDI_ref=<ref>{{Cite web |date=13 March 2024 |title=Human Development Report 2023–24 |url=http://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |website=[[United Nations Development Programme]] |publisher=United Nations Development Programme |pages=274–277 |language=en |access-date=3 May 2024 |archive-date=1 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240501075007/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |url-status=live }}</ref>|currency=[[Syrian pound]]|currency_code=SYP|time_zone=[[ເວລາມາດຕະຖານອາຣາເບຍ]]|utc_offset=+3|drives_on=ຂວາ|calling_code=[[Telephone numbers in Syria|+963]]|iso3166code=SY|cctld=[[.sy]]<br />[[سوريا.]]|religion_ref=<ref name="CIA - The World Factbook">{{cite web |title=Syria: People and society |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/#people-and-society |website=The World Factbook |date=10 May 2022 |publisher=CIA |access-date=30 December 2021 |archive-date=3 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203054123/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/#people-and-society |url-status=live }}</ref>|demonym=Syrian|date_start=8 ມີນາ|event_start=[[1963 Syrian coup d'état|Ba'athist coup]]|event1={{nowrap|[[1966 Syrian coup d'état|Neo-Ba'athist coup]]}}|date_event1={{nowrap|ວັນທີ 21–23 ກຸມພາ 1966}}|event2=[[Six-Day War]]|date_event2=ວັນທີ 5–10 ມິຖຸນາ 1967|event3=[[Corrective Revolution (Syria)|Assadist coup]]|date_event3=ວັນທີ 13–16 ພະຈິກ 1970|event4=[[Yom Kippur War]]|date_event4=ວັນທີ 6–25 ຕຸລາ 1973|event5=[[Syrian occupation of Lebanon|Occupation of<br>Lebanon]] began|date_event5=1 ມິຖຸນາ 1976|event6=[[Islamic uprising in Syria|Islamist uprising]]|date_event6=1976–1982|event7={{nowrap|[[Damascus Spring]]}}|date_event7=2000–2001|event8={{nowrap|[[Cedar Revolution|Withdrawal from Lebanon]]}}|date_event8=ວັນທີ 30 ເມສາ 2005|event9=[[Syrian civil war|Civil war]] began|date_event9=15 ມີນາ 2011|event10=[[2012 Constitution of Ba'athist Syria|New constitution]]|date_event10=26 ກຸມພາ 2012|event_end=[[Fall of Damascus (2024)|Fall of Damascus]]|date_end=8 ທັນວາ|ethnic_groups_ref=<ref name="CIA - The World Factbook"/><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/syria/35817.htm|title=Syria (10/03)|website=U.S. Department of State|access-date=8 December 2024|archive-date=22 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241122104052/https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/syria/35817.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.voanews.com/a/syria_religious_ethinic_groups/1568679.html|title=Syria's Religious, Ethnic Groups|date=20 December 2012|access-date=8 December 2024|archive-date=8 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208102030/https://www.voanews.com/a/syria_religious_ethinic_groups/1568679.html|url-status=live}}</ref><ref name="Khalifa2013">{{citation|last=Khalifa|first=Mustafa|year=2013|title=The impossible partition of Syria|url=http://www.arab-reform.net/en/node/510|pages=3–5|journal=[[Arab Reform Initiative]]|access-date=12 March 2025|archive-date=9 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009155010/http://www.arab-reform.net/en/node/510|url-status=live}}</ref><ref name=Shoup>{{citation|last=Shoup|first=John A.|year=2018|title=The History of Syria|page=6|publisher=[[ABC-CLIO]]|isbn=978-1440858352|quote=Syria has several other ethnic groups, the Kurds... they make up an estimated 9 percent...Turkomen comprise around 4–5 percent of the total population. The rest of the ethnic mix of Syria is made of Assyrians (about 4 percent), Armenians (about 2 percent), and Circassians (about 1 percent).}}</ref>|era={{hlist|[[ສົງຄາມເຢັນ]]|[[Arab Cold War]]|[[War on terror]]|[[ລະດູບານໃໝ່ອາຣັບ]]|[[Arab Winter]]}}|today=ຊີ​ເຣຍ<br />[[Israeli occupation of the Golan Heights|Israel]] (disputed)}}'''ຊີເຣຍສະໄໝບະອັດ''', ມີຊື່ທາງການວ່າ '''ສາທາລະນະລັດອາຣັບຊີເຣຍ''', ແມ່ນ[[ປະເທດຊີເຣຍ]]ລະຫວ່າງປີ 1963 ແລະ 2024. == ອ້າງອີງ == [[ໝວດ:ອະດີດສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມ]] <references /> {{Stub}} 74gia41nzv2473tbp9e2dx2436qcw2j 0 24392 129764 125929 2026-08-06T20:59:59Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129764 wikitext text/x-wiki {{Infobox treaty | name = ສົນທິສັນຍາ ຝຣັ່ງ-ສະຍາມ ຄ.ສ. 1893 | image = | date_signed = 3 ຕຸລາ 1893 | location_signed = [[ບາງກອກ]], [[ສະຍາມ]] | signatories = {{flag|France|1794}} [[ສາທາລະນະລັດຝຣັ່ງທີ 3]]<br>{{flag|Thailand|1855}} [[ລາຊະອານາຈັກສະຍາມ]] | language = ຝຣັ່ງ ແລະ ໄທ | effect = ສະຍາມສະລະສິດທິເໜືອດິນແດນຝັ່ງຊ້າຍແມ່ນ້ຳຂອງໃຫ້ແກ່ຝຣັ່ງ }} '''ສົນທິສັນຍາ ຝຣັ່ງ-ສະຍາມ ສະບັບວັນທີ 3 ຕຸລາ 1893''' ແມ່ນຂໍ້ຕົກລົງທີ່ຍຸດຕິ '''ວິກິດການ ຮ.ສ. 112''' (ສົງຄາມຝຣັ່ງ-ສະຍາມ) ແລະ ເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງການສ້າງຕັ້ງ [[ລາວໃນອາລັກຂາຂອງຝຣັ່ງ]] ຢ່າງເປັນທາງການ. ເຫດການນີ້ຖືເປັນຈຸດປ່ຽນຄັ້ງປະຫວັດສາດທີ່ກຳນົດເສັ້ນຊາຍແດນລະຫວ່າງ ລາວ ແລະ ໄທ ໂດຍໃຊ້ [[ແມ່ນ້ຳຂອງ]] ເປັນເສັ້ນແບ່ງເຂດຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ. == ຄວາມເປັນມາ == ໃນຊ່ວງທ້າຍສະຕະວັດທີ 19, ອໍານາດຂອງຕາເວັນຕົກໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍເຂົ້າມາໃນອິນດູຈີນ. ຝຣັ່ງມີຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈະຂະຫຍາຍອິດທິພົນໃຫ້ຄວບຄຸມແມ່ນ້ຳຂອງທັງໝົດ ເພື່ອໃຊ້ເປັນເສັ້ນທາງການຄ້າສູ່ປະເທດຈີນ. ຄວາມຂັດແຍ່ງລະຫວ່າງ ສະຍາມ (ໄທ) ແລະ ຝຣັ່ງ ໄດ້ທະວີຄວາມຮຸນແຮງຂຶ້ນຈົນນຳໄປສູ່ເຫດການທີ່ເຮືອຮົບຝຣັ່ງປິດປາກອ່າວໄທ (ວິກິດການປາກນ້ຳ). == ເນື້ອໃນສຳຄັນ == ພາຍຫຼັງການເຈລະຈາ, ສະຍາມຈຳຕ້ອງຍອມຮັບເງື່ອນໄຂຂອງຝຣັ່ງ ເພື່ອຮັກສາເອກະລາດສ່ວນໃຫຍ່ໄວ້ ໂດຍມີເນື້ອໃນຫຼັກຄື: * ລັດຖະບານສະຍາມ ຕ້ອງສະລະສິດທິທັງໝົດເໜືອດິນແດນຝັ່ງຊ້າຍຂອງແມ່ນ້ຳຂອງ (ປະເທດລາວໃນປັດຈຸບັນ) ແລະ ບັນດາເກາະດອນຕ່າງໆ ໃນແມ່ນ້ຳຂອງ ໃຫ້ແກ່ລັດຖະບານຝຣັ່ງ. * ຫ້າມສະຍາມສົ່ງກອງທະຫານ ຫຼື ເຮືອຮົບ ເຂົ້າໄປໃນເຂດ 25 ກິໂລແມັດ ຈາກຝັ່ງຂວາຂອງແມ່ນ້ຳຂອງ. * ສະຍາມຕ້ອງຊົດໃຊ້ຄ່າເສຍຫາຍໃຫ້ແກ່ຝຣັ່ງ.<ref>{{cite book |last=Stuart-Fox |first=Martin |title=A History of Laos |url=https://archive.org/details/historyoflaos0000stua |publisher=Cambridge University Press |year=1997 |pages=[https://archive.org/details/historyoflaos0000stua/page/24 24]-25}}</ref> == ຜົນກະທົບຕໍ່ປະເທດລາວ == ສົນທິສັນຍານີ້ເຮັດໃຫ້ດິນແດນລາວຖືກແບ່ງອອກເປັນສອງສ່ວນຄື ຝັ່ງຊ້າຍແມ່ນ້ຳຂອງ (ຂຶ້ນກັບຝຣັ່ງ) ແລະ ຝັ່ງຂວາແມ່ນ້ຳຂອງ (ຍັງຢູ່ໃນເຂດອິດທິພົນຂອງສະຍາມ ບາງສ່ວນ). ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ນີ້ຖືເປັນການລວບລວມແຜ່ນດິນລາວໃຫ້ຢູ່ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງດຽວກັນອີກຄັ້ງໃນນາມ "ລາວໃນອາລັກຂາຂອງຝຣັ່ງ" ເຊິ່ງເປັນພື້ນຖານໃຫ້ແກ່ປະເທດລາວໃນຍຸກປັດຈຸບັນ.<ref>{{cite web |title=ວັນປະກາດເອກະລາດ 12 ຕຸລາ ແລະ ຄວາມເປັນມາຂອງຊາດລາວ |publisher=Lao National Radio |url=http://lnr.org.la/history-12oct }}{{Dead link|date=ກຸມພາ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ອ້າງອີງ == {{Reflist}} [[ໝວດ:ປະຫວັດສາດລາວ]] [[ໝວດ:ສົນທິສັນຍາ]] [[ໝວດ:ຍຸກອາລັກຂາຂອງຝຣັ່ງ]] iasi5bdv409aaxoz0mcjtaesidcm482 0 24409 129695 125925 2026-08-06T18:48:38Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129695 wikitext text/x-wiki {{Infobox government | government_name = ລັດຖະບານ ຜຸຍ ຊະນະນິກອນ | image = | date_start = 18 ສິງຫາ 1958 | date_end = 31 ທັນວາ 1959 | country = {{flag|Laos}} ພະຣາຊະອານາຈັກລາວ | leader_title = ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ | leader_name = [[ຜຸຍ ຊະນະນິກອນ]] | status = ລັດຖະບານຂວາຈັດ (ຕໍ່ຕ້ານຄອມມູນິດ) | key_event = ການຈັບກຸມຜູ້ນຳແນວລາວຮັກຊາດ, ເຫດການກອງພັນທີ 2 }} '''ວິກິດການການເມືອງລາວ ປີ 1959''' ຫຼື ມັກຖືກເຊື່ອມໂຍງກັບບົດບາດຂອງ '''ຕະກູນຊະນະນິກອນ''' ແມ່ນຊ່ວງເວລາແຫ່ງຄວາມວຸ້ນວາຍທາງການເມືອງທີ່ຮຸນແຮງໃນພະຣາຊະອານາຈັກລາວ ພາຍໃຕ້ການນຳຂອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ [[ຜຸຍ ຊະນະນິກອນ]]. ເຫດການນີ້ເປັນຈຸດສິ້ນສຸດຂອງຄວາມພະຍາຍາມປອງດອງຊາດຄັ້ງທຳອິດ ແລະ ເປັນການເປີດສາກສົງຄາມກາງເມືອງຮອບໃໝ່. == ການຂຶ້ນສູ່ອຳນາດ == ຫຼັງຈາກການເລືອກຕັ້ງເພີ່ມເຕີມໃນປີ 1958 ເຊິ່ງ [[ແນວລາວຮັກຊາດ]] ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະຢ່າງຖ້ວມທົ້ນ, ຝ່າຍຂວາ ແລະ ສະຫະລັດອາເມລິກາ ມີຄວາມກັງວົນຕໍ່ອິດທິພົນຂອງຄອມມູນິດ. ນຳໄປສູ່ການລົ້ມເລີກລັດຖະບານປະສົມຂອງ [[ເຈົ້າສຸວັນນະພູມາ]] ແລະ ແຕ່ງຕັ້ງ ທ່ານ ຜຸຍ ຊະນະນິກອນ ຂຶ້ນເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແທນ ໂດຍໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜຸນຈາກກຸ່ມ "ຄະນະກໍາມະການປ້ອງກັນຜົນປະໂຫຍດແຫ່ງຊາດ" (CDNI). == ນະໂຍບາຍຕໍ່ຕ້ານຄອມມູນິດ == ລັດຖະບານຂອງ ທ່ານ ຜຸຍ ໄດ້ດຳເນີນນະໂຍບາຍທີ່ແຂງກ້າວ: * ຍົກເລີກການໃຊ້ງານ [[ຄະນະກໍາມະການຄວບຄຸມສາກົນ]] (ICC). * ພະຍາຍາມປົດອາວຸດ ແລະ ຍຸບເລີກກອງພັນຂອງຝ່າຍປະເທດລາວ (ນຳໄປສູ່ເຫດການ [[ກອງພັນທີ 2]] ຜ່າວົງລ້ອມ). * '''ການຈັບກຸມຜູ້ນຳ:''' ໃນເດືອນກໍລະກົດ 1959, ລັດຖະບານໄດ້ສັ່ງຈັບກຸມ [[ເຈົ້າສຸພານຸວົງ]] ແລະ ຜູ້ນຳແນວລາວຮັກຊາດອີກ 15 ທ່ານ ໄປຂັງໄວ້ທີ່ຄຸກໂພນເຄັງ (ກ່ອນທີ່ທ່ານຈະໂຕນຄຸກໄດ້ສຳເລັດໃນປີ 1960).<ref>{{cite book |last=Dommen |first=Arthur J. |title=The Indochinese Experience of the French and the Americans |url=https://archive.org/details/indochineseexper0000domm |year=2001 |publisher=Indiana University Press}}</ref> == ຜົນກະທົບ == ການກະທຳຂອງລັດຖະບານ ຜຸຍ ຊະນະນິກອນ ເຮັດໃຫ້ສະຖານະການແຕກຫັກຢ່າງສົມບູນ ຝ່າຍປະເທດລາວໄດ້ກັບຄືນສູ່ການຕໍ່ສູ້ດ້ວຍອາວຸດ ແລະ ນຳໄປສູ່ການລັດປະຫານຂອງ [[ກອງແລ]] ໃນປີ 1960. ຕະກູນຊະນະນິກອນ ໄດ້ກາຍເປັນສັນຍະລັກຂອງກຸ່ມອະນຸລັກນິຍົມຂວາຈັດໃນການເມືອງລາວສະໄໝນັ້ນ.<ref>{{cite web |title=ປະຫວັດສາດການເມືອງລາວ: ຍຸກວິກິດການ |publisher=Lao Studies Review |url=http://laostudies.org/history-1959 }}{{Dead link|date=ກຸມພາ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ອ້າງອີງ == {{Reflist}} [[ໝວດ:ການເມືອງລາວ]] [[ໝວດ:ນາຍົກລັດຖະມົນຕີລາວ]] [[ໝວດ:ປະຫວັດສາດລາວ]] b955ach4puayb5ihlv2e2m0oywe1tw3 0 24411 129696 124579 2026-08-06T18:48:55Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129696 wikitext text/x-wiki '''ຈິນຕະນາການໃໝ່''' ({{lang-en|New Economic Mechanism - NEM}}) ແມ່ນນະໂຍບາຍການປະຕິຮູບເສດຖະກິດທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງ [[ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ]] ເຊິ່ງຖືກຮັບຮອງໃນກອງປະຊຸມໃຫຍ່ ຄັ້ງທີ IV ຂອງ [[ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ]] ໃນປີ ຄ.ສ 1986 ພາຍໃຕ້ການນຳຂອງເລຂາທິການໃຫຍ່ [[ໄກສອນ ພົມວິຫານ]]. == ສາເຫດຂອງການປະຕິຮູບ == ພາຍຫຼັງປີ 1975, ລາວໄດ້ໃຊ້ລະບົບເສດຖະກິດແບບວາງແຜນລວມສູນ (Central Planned Economy) ຕາມແບບໂຊວຽດ. ແຕ່ເນື່ອງຈາກສະພາບເສດຖະກິດທີ່ຝືດເຄືອງ, ການຜະລິດບໍ່ພຽງພໍ ແລະ ບັນຫາເງິນເຟີ້, ລັດຖະບານຈຶ່ງເຫັນຄວາມຈຳເປັນຕ້ອງປັບປ່ຽນແນວຄິດໃນການພັດທະນາປະເທດໃໝ່. == ເນື້ອໃນສຳຄັນ == ນະໂຍບາຍຈິນຕະນາການໃໝ່ ປະກອບດ້ວຍການປ່ຽນແປງຫຼັກດັ່ງນີ້: * '''ການເປີດເສລີທາງການຄ້າ:''' ຍົກເລີກການຜູກຂາດຂອງລັດ ອະນຸຍາດໃຫ້ເອກະຊົນດຳເນີນທຸລະກິດ ແລະ ກຳນົດລາຄາຕາມກົນໄກຕະຫຼາດ. * '''ການລົງທຶນຕ່າງປະເທດ:''' ເປີດປະເທດຮັບການລົງທຶນຈາກຕ່າງຊາດ (FDI) ແລະ ສ້າງສາຍພົວພັນກັບປະເທດຕ່າງໆ ບໍ່ວ່າຈະເປັນ ໄທ, ຈີນ ແລະ ຕະເວັນຕົກ. * '''ການເງິນການທະນາຄານ:''' ປະຕິຮູບລະບົບທະນາຄານ ໃຫ້ມີຄວາມທັນສະໄໝ ແລະ ເປັນເອກະລາດຫຼາຍຂຶ້ນ.<ref>{{cite book |last=Stuart-Fox |first=Martin |title=Laos: Politics, Economics and Society |url=https://archive.org/details/laospoliticsecon0000stua |year=1986 |publisher=Lynne Rienner Publishers}}</ref> == ຜົນສຳເລັດ == ການປະຕິຮູບນີ້ເຮັດໃຫ້ເສດຖະກິດລາວຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນດີຂຶ້ນ, ແລະ ນຳໄປສູ່ການເຂົ້າເປັນສະມາຊິກຂອງ [[ອາຊຽນ]] ໃນປີ 1997 ແລະ [[ອົງການການຄ້າໂລກ]] (WTO) ໃນເວລາຕໍ່ມາ. ຖືເປັນພື້ນຖານຂອງການພັດທະນາປະເທດລາວໃນຍຸກປັດຈຸບັນ.<ref>{{cite report |title=Lao PDR Economic Monitor |publisher=World Bank |year=2020 |url=https://www.worldbank.org/en/country/lao}}</ref> == ອ້າງອີງ == {{Reflist}} [[ໝວດ:ເສດຖະກິດລາວ]] [[ໝວດ:ປະຫວັດສາດລາວຫຼັງປີ 1975]] [[ໝວດ:ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ]] ri7afqikge743qgzxoonbfpvy0fook2 0 24423 129738 124602 2026-08-06T20:09:01Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129738 wikitext text/x-wiki {{Infobox political system | name = ລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ | native_name = Constitutional Monarchy | image = | caption = ແຜນທີ່ສະແດງປະເທດທີ່ໃຊ້ລະບອບລາຊາທິປະໄຕ (ສີແດງ ແລະ ສີຂຽວ) ໃນປັດຈຸບັນ | date_established = | region = ທົ່ວໂລກ (ໂດຍສະເພາະ ເອີຣົບ ແລະ ອາຊີ) | characteristics = ພະມະຫາກະສັດເປັນປະມຸກແຫ່ງລັດ<br>ອຳນາດຖືກຈຳກັດໂດຍລັດຖະທຳມະນູນ<br>ມີລັດຖະສະພາ ແລະ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ }} '''ລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ''' ({{lang-en|Constitutional Monarchy}}) ຫຼື '''ປໍລະມິດຖາຢາສິດທິລາດ''' ແມ່ນຮູບແບບການປົກຄອງທີ່ [[ພະມະຫາກະສັດ]] (ເຊັ່ນ: ກະສັດ, ລາຊິນີ, ຫຼື ຈັກກະພັດ) ຊົງດຳລົງຕຳແໜ່ງເປັນ [[ປະມຸກແຫ່ງລັດ]] ແຕ່ໃຊ້ອຳນາດພາຍໃຕ້ຂອບເຂດທີ່ກຳນົດໄວ້ໃນ [[ລັດຖະທຳມະນູນ]] (ບໍ່ວ່າຈະເປັນລາຍລັກອັກສອນ ຫຼື ບໍ່ກໍຕາມ). ລະບອບນີ້ມີຄວາມແຕກຕ່າງຈາກ [[ສົມບູລະນາຍາສິດທິລາດ]] (Absolute Monarchy) ທີ່ພະມະຫາກະສັດມີອຳນາດເດັດຂາດພຽງຜູ້ດຽວ. ໃນລະບອບລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ, ພະມະຫາກະສັດມັກຈະມີອຳນາດທາງການເມືອງທີ່ຈຳກັດ ຫຼື ເປັນພຽງສັນຍະລັກຂອງຊາດ ໂດຍມີຄຳກ່າວວ່າ "ພະມະຫາກະສັດຊົງປົກເກົ້າ ແຕ່ບໍ່ປົກຄອງ" (The King reigns but does not rule). == ລັກສະນະສຳຄັນ == * '''ປະມຸກແຫ່ງລັດ:''' ພະມະຫາກະສັດເປັນສູນລວມຈິດໃຈຂອງຊາດ ແລະ ປະຕິບັດພະະລາຊະກໍລະນີຍະກິດທາງພິທີການ. * '''ປະມຸກຝ່າຍບໍລິຫານ:''' [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] ເປັນຫົວໜ້າລັດຖະບານ ແລະ ມີອຳນາດໃນການບໍລິຫານປະເທດຕົວຈິງ. * '''ອຳນາດອະທິປະໄຕ:''' ເປັນຂອງປະຊາຊົນ ໂດຍໃຊ້ອຳນາດຜ່ານທາງ [[ລັດຖະສະພາ]] ທີ່ມາຈາກການເລືອກຕັ້ງ. == ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ == ລະບອບນີ້ເລີ່ມຕົ້ນພັດທະນາຢ່າງຊັດເຈນໃນ [[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]] ຫຼັງຈາກການ [[ປະຕິວັດອັນຮຸ່ງໂລດ]] (Glorious Revolution) ໃນປີ ຄ.ສ. 1688 ເຊິ່ງນຳໄປສູ່ການອອກກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສິດທິ (Bill of Rights 1689) ທີ່ຈຳກັດອຳນາດຂອງກະສັດ ແລະ ເພີ່ມອຳນາດໃຫ້ແກ່ລັດຖະສະພາ. ແນວຄິດນີ້ໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປທົ່ວເອີຣົບ ແລະ ອາຊີ ໃນເວລາຕໍ່ມາ. == ຕົວຢ່າງໃນຕ່າງປະເທດ == ປັດຈຸບັນມີຫຼາຍປະເທດທົ່ວໂລກທີ່ໃຊ້ລະບອບນີ້ ເຊັ່ນ: * '''ເອີຣົບ:''' [[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]], [[ແອດສະປາຍ]], [[ນອກແວ]], [[ຊູແອັດ]], [[ດານມາກ]], [[ໂຮນລັງ]], [[ແບນຊິກ]]. * '''ອາຊີ:''' [[ຍີ່ປຸ່ນ]], [[ໄທ]], [[ກຳປູເຈຍ]], [[ມາເລເຊຍ]]. == ລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນໃນລາວ == ປະເທດລາວເຄີຍໃຊ້ລະບອບການປົກຄອງແບບລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ ໃນຊ່ວງ [[ພະລາຊະອານາຈັກລາວ]] ລະຫວ່າງປີ ຄ.ສ. 1947 ເຖິງ 1975. * '''ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນ:''' ພາຍຫຼັງການປະກາດໃຊ້ [[ລັດຖະທຳມະນູນ ແຫ່ງ ພະລາຊະອານາຈັກລາວ 1947]] ໃນວັນທີ 11 ພຶດສະພາ 1947. * '''ໂຄງສ້າງ:''' [[ພະເຈົ້າສີສະຫວ່າງວົງ]] (ແລະ ຕໍ່ມາແມ່ນ [[ພະເຈົ້າສະຫວ່າງວັດທະນາ]]) ຊົງເປັນປະມຸກແຫ່ງລັດ, ມີສະພາແຫ່ງຊາດທີ່ມາຈາກການເລືອກຕັ້ງ ແລະ ມີລັດຖະບານບໍລິຫານປະເທດ. * '''ຈຸດສິ້ນສຸດ:''' ລະບອບນີ້ສິ້ນສຸດລົງເມື່ອ [[ຂະບວນການປະເທດລາວ]] ໄດ້ປະກາດລົບລ້າງສະຖາບັນພະມະຫາກະສັດ ແລະ ສ້າງຕັ້ງ [[ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ]] ໃນວັນທີ 2 ທັນວາ 1975.<ref>{{cite book |last=Stuart-Fox |first=Martin |title=A History of Laos |url=https://archive.org/details/historyoflaos0000stua |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}</ref> == ອ້າງອີງ == {{Reflist}} [[ໝວດ:ຮູບແບບການປົກຄອງ]] [[ໝວດ:ລະບອບລາຊາທິປະໄຕ]] [[ໝວດ:ລັດຖະທຳມະນູນ]] 2x7dauiy6xqtgsvof4ik2vb7pbwslqr 0 24432 129748 124618 2026-08-06T20:40:20Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129748 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ຄວາມຂັດແຍ່ງມົ້ງ (ຂະບວນການເຈົ້າຟ້າ) | partof = ຄວາມຂັດແຍ່ງພາຍໃນລາວ | date = 1975 – ປະມານປີ 2000s | place = ເຂດໄຊສົມບູນ, ຊຽງຂວາງ (ພູເບ້ຍ) | combatant1 = {{flag|Laos}} [[ກອງທັບປະຊາຊົນລາວ]]<br>{{flag|Vietnam}} ກອງທັບຫວຽດນາມ (ຊ່ວງຕົ້ນ) | combatant2 = ກຸ່ມຕໍ່ຕ້ານລັດຖະບານ (ຊາວມົ້ງ)<br>ຂະບວນການເຈົ້າຟ້າ | commander1 = ລັດຖະບານ ສປປ ລາວ | commander2 = [[ຈົງ ຕົວ ເຮີ]] (Zong Zoua Her)<br>[[ປາ ເກົາ ເຮີ]] (Pa Kao Her) }} '''ຂະບວນການເຈົ້າຟ້າ''' ({{lang-en|Chao Fa}}; Hmong: ''Cob Fab'') ແມ່ນກຸ່ມກອງຫຼອນຕິດອາວຸດຂອງຊົນເຜົ່າ [[ມົ້ງ]] ບາງສ່ວນ ທີ່ເຄື່ອນໄຫວຕໍ່ຕ້ານລັດຖະບານ [[ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ]] ພາຍຫຼັງປີ 1975. ຖານທີ່ໝັ້ນຫຼັກຂອງຂະບວນການນີ້ຢູ່ໃນເຂດພູດອຍທຸລະກັນດານ ບໍລິເວນ [[ພູເບ້ຍ]] ແລະ ເຂດພິເສດໄຊສົມບູນໃນອະດີດ. == ຄວາມເປັນມາ == ຫຼັງຈາກ [[ສົງຄາມລັບ]] ສິ້ນສຸດລົງ ແລະ ຝ່າຍ [[ວັງປາວ]] ໄດ້ລີ້ໄພໄປຕ່າງປະເທດ, ກອງກຳລັງມົ້ງບາງສ່ວນທີ່ຕົກຄ້າງ (ບໍ່ສາມາດອົບພະຍົບໄດ້) ໄດ້ສືບຕໍ່ຈັບອາວຸດຂຶ້ນຕໍ່ສູ້ ພາຍໃຕ້ການນຳຂອງ [[ຈົງ ຕົວ ເຮີ]]. ພວກເຂົາເຊື່ອໃນລັດທິ "ເຈົ້າຟ້າ" ທີ່ປະສົມປະສານຄວາມເຊື່ອດັ້ງເດີມ ກັບ ອຸດົມການທາງການເມືອງທີ່ຕ້ອງການເຂດປົກຄອງຕົນເອງ. == ສະຖານະການ == * '''ຊ່ວງປີ 1975-1980:''' ມີການປະທະກັນຢ່າງຮຸນແຮງ ລັດຖະບານໄດ້ດຳເນີນການປາບປາມແລະປິດລ້ອມພື້ນທີ່. * '''ຊ່ວງຫຼັງປີ 1990:''' ຂະບວນການເລີ່ມອ່ອນແອລົງ ເນື່ອງຈາກຂາດການສະໜັບສະໜຸນຈາກພາຍນອກ ແລະ ນະໂຍບາຍນິລະໂທດກຳຂອງລັດຖະບານ ທີ່ຊັກຊວນໃຫ້ປະຊາຊົນລົງມາຕັ້ງຖິ່ນຖານຢູ່ພື້ນຮາບ. == ປັດຈຸບັນ == ໃນປັດຈຸບັນ, ຄວາມຂັດແຍ່ງທາງການທະຫານຂະໜາດໃຫຍ່ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງແລ້ວ. ລັດຖະບານລາວໄດ້ພັດທະນາພື້ນທີ່ອະດີດເຂດຂັດແຍ່ງໃຫ້ເປັນແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ພື້ນທີ່ເສດຖະກິດ ແຕ່ຍັງຄົງມີລາຍງານຂ່າວກ່ຽວກັບເຫດການຄວາມບໍ່ສະຫງົບຂະໜາດນ້ອຍເປັນບາງຄັ້ງຄາວໃນອະດີດ.<ref>{{cite book |title=Tragic Mountains: The Hmong, the Americans, and the Secret Wars for Laos |url=https://archive.org/details/tragicmountainsh0000hami |author=Jane Hamilton-Merritt |year=1993}}</ref> == ອ້າງອີງ == {{Reflist}} [[ໝວດ:ປະຫວັດສາດລາວຫຼັງປີ 1975]] [[ໝວດ:ຊົນເຜົ່າມົ້ງ]] [[ໝວດ:ຄວາມຂັດແຍ່ງທາງການທະຫານ]] g7wzoioerj71vcom1cusd4aywnz82dj 0 24537 129733 125930 2026-08-06T20:00:59Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129733 wikitext text/x-wiki {{Infobox political system | name = ອຳນາດອະທິປະໄຕ | native_name = Sovereignty | image = Leviathan by Thomas Hobbes.jpg | caption = ປົກປຶ້ມ "Leviathan" (1651) ຂອງ ໂທມັສ ຮອບສ໌ ເຊິ່ງພັນລະນາເຖິງອຳນາດສູງສຸດຂອງລັດ | characteristics = ອຳນາດສູງສຸດໃນການປົກຄອງລັດ ໂດຍປາສະຈາກການແຊກແຊງຈາກພາຍນອກ | examples = ອະທິປະໄຕທາງດິນແດນ<br>ອະທິປະໄຕທາງການເມືອງ<br>ອະທິປະໄຕຂອງປວງຊົນ }} '''ອຳນາດອະທິປະໄຕ''' ({{lang-en|Sovereignty}}) ແມ່ນອຳນາດສູງສຸດ ແລະ ເດັດຂາດໃນການປົກຄອງ [[ລັດ]] ໂດຍບໍ່ຂຶ້ນກັບອຳນາດຂອງລັດອື່ນ ຫຼື ອົງການຈັດຕັ້ງພາຍນອກ. ມັນແມ່ນອົງປະກອບທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງຄວາມເປັນລັດເອກະລາດ ເຊິ່ງກວມເອົາສິດທິອັນຊອບທຳໃນການຕັດສິນບັນຫາພາຍໃນ, ການອອກກົດໝາຍ, ການຮັກສາຄວາມສະຫງົບ ແລະ ການດຳເນີນຄວາມສຳພັນກັບຕ່າງປະເທດ.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/sovereignty |title=Sovereignty |publisher=Encyclopedia Britannica |accessdate=2026-01-27}}</ref> ໃນທາງລັດຖະສາດ ແລະ ກົດໝາຍສາກົນ, ອຳນາດອະທິປະໄຕແມ່ນຫົວໃຈຫຼັກຂອງ [[ລະບົບລັດສຟາເລຍ]] ທີ່ຢຶດຖືຫຼັກການທີ່ວ່າ ແຕ່ລະລັດມີສິດອຳນາດພຽງຜູ້ດຽວເໜືອດິນແດນຂອງຕົນ. == ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ == ແນວຄິດກ່ຽວກັບອຳນາດອະທິປະໄຕ ມີວິວັດທະນາການມາແຕ່ສະໄໝບູຮານ ແຕ່ເລີ່ມມີຄວາມຊັດເຈນຂຶ້ນໃນ [[ຍຸກແຫ່ງຄວາມຮູ້ແຈ້ງ]] (Age of Enlightenment): * '''ສົນທິສັນຍາວෙສຟາເລຍ (1648):''' ຖືເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງແນວຄິດອະທິປະໄຕສະໄໝໃໝ່ ເຊິ່ງກຳນົດວ່າລັດຕ່າງໆ ບໍ່ຄວນແຊກແຊງກິດຈະການພາຍໃນຂອງກັນ ແລະ ກັນ. * '''[[ຊອງ ໂບແດງ]] (Jean Bodin):''' ນັກປັດຊະຍາຝຣັ່ງ ໄດ້ນິຍາມວ່າ ອຳນາດອະທິປະໄຕຄື "ອຳນາດສູງສຸດ, ເດັດຂາດ ແລະ ຖາວອນ" ຂອງລັດ. * '''[[ໂທມັສ ຮອບສ໌]] (Thomas Hobbes):''' ສະເໜີວ່າ ປະຊາຊົນຕ້ອງມອບອຳນາດໃຫ້ຜູ້ປົກຄອງ (ລັດ) ເພື່ອຮັກສາຄວາມສະຫງົບຮຽບຮ້ອຍ.<ref>{{cite book |last=Philpott |first=Daniel |title=Revolutions in Sovereignty: How Ideas Shaped Modern International Relations |url=https://archive.org/details/revolutionsinsov0000phil |publisher=Princeton University Press |year=2001}}</ref> == ປະເພດ ແລະ ມິຕິຂອງອຳນາດອະທິປະໄຕ == ອຳນາດອະທິປະໄຕ ສາມາດຈຳແນກອອກເປັນຫຼາຍມິຕິ ດັ່ງນີ້: === 1. ອະທິປະໄຕພາຍໃນ (Internal Sovereignty) === ໝາຍເຖິງ ອຳນາດສູງສຸດຂອງລັດໃນການຄວບຄຸມ ແລະ ບໍລິຫານກິດຈະການພາຍໃນເຂດແດນຂອງຕົນ ປະກອບດ້ວຍ: * '''ອຳນາດນິຕິບັນຍັດ:''' ການອອກກົດໝາຍບັງຄັບໃຊ້. * '''ອຳນາດບໍລິຫານ:''' ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດນະໂຍບາຍສາທາລະນະ. * '''ອຳນາດຕຸລາການ:''' ການຕັດສິນຄະດີຄວາມຕ່າງໆ. * '''ການຜູກຂາດການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງ:''' ລັດເປັນຜູ້ດຽວທີ່ມີສິດໃຊ້ກຳລັງ (ຕຳຫຼວດ, ທະຫານ) ຢ່າງຖືກກົດໝາຍ. === 2. ອະທິປະໄຕພາຍນອກ (External Sovereignty) === ໝາຍເຖິງ ຄວາມເປັນເອກະລາດຈາກການຄວບຄຸມຂອງລັດອື່ນ ແລະ ການໄດ້ຮັບການຮັບຮອງຈາກປະຊາຄົມໂລກ. ລັດທີ່ມີອະທິປະໄຕພາຍນອກ ມີສິດໃນການ: * ເຮັດສົນທິສັນຍາກັບຕ່າງປະເທດ. * ປະກາດສົງຄາມ ຫຼື ສັນຕິພາບ. * ເຂົ້າຮ່ວມອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນ (ເຊັ່ນ: [[ສະຫະປະຊາຊາດ]], [[ອາຊຽນ]]). === 3. ອະທິປະໄຕຂອງປວງຊົນ (Popular Sovereignty) === ແມ່ນແນວຄິດທີ່ວ່າ ຄວາມຊອບທຳຂອງລັດ ມາຈາກຄວາມຍິນຍອມຂອງປະຊາຊົນ. ໃນລະບອບປະຊາທິປະໄຕ, ປະຊາຊົນແມ່ນເຈົ້າຂອງອຳນາດອະທິປະໄຕ ແລະ ໃຊ້ອຳນາດນັ້ນຜ່ານທາງຜູ້ຕາງໜ້າທີ່ມາຈາກການເລືອກຕັ້ງ.<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/about-us/un-charter |title=Charter of the United Nations |publisher=United Nations}}</ref> == ອຳນາດອະທິປະໄຕ ໃນ ສປປ ລາວ == ສຳລັບ [[ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ]], ການປົກປ້ອງອຳນາດອະທິປະໄຕ ແມ່ນພາລະກິດລະດັບຊາດ ຫຼັງຈາກທີ່ໄດ້ຕໍ່ສູ້ກູ້ຊາດຍາດເອົາເອກະລາດມາໄດ້ໃນປີ 1975. * '''ການຮັບຮອງໃນລັດຖະທຳມະນູນ:''' ** '''ມາດຕາ 1:''' ລະບຸວ່າ ສປປ ລາວ ເປັນ "ປະເທດເອກະລາດ ທີ່ມີ '''ອຳນາດອະທິປະໄຕ''' ແລະ ຜືນແຜ່ນດິນອັນຄົບຖ້ວນ ລວມທັງນ່ານນ້ຳ ແລະ ນ່ານຟ້າ". ** '''ມາດຕາ 2:''' ຢືນຢັນຫຼັກການ '''ອະທິປະໄຕຂອງປວງຊົນ''' ວ່າ "ລັດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ແມ່ນລັດປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນ. ອຳນາດທັງໝົດ ເປັນຂອງປະຊາຊົນ, ໂດຍປະຊາຊົນ ແລະ ເພື່ອຜົນປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າ".<ref>{{cite web |url=https://na.gov.la/laws/constitution/ |title=ລັດຖະທຳມະນູນ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ (ສະບັບປັບປຸງ ປີ 2015) |publisher=ສະພາແຫ່ງຊາດ |accessdate=2026-01-20 }}{{Dead link|date=ກຸມພາ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''ນະໂຍບາຍຕ່າງປະເທດ:''' ລາວຢຶດໝັ້ນໃນນະໂຍບາຍ "ສັນຕິພາບ, ເອກະລາດ, ມິດຕະພາບ ແລະ ການຮ່ວມມື" ໂດຍເນັ້ນການເຄົາລົບອະທິປະໄຕເຊິ່ງກັນ ແລະ ກັນ, ບໍ່ແຊກແຊງກິດຈະການພາຍໃນ ແລະ ແກ້ໄຂຂໍ້ຂັດແຍ່ງໂດຍສັນຕິວິທີ. == ສິ່ງທ້າທາຍໃນຍຸກປັດຈຸບັນ == ໃນຍຸກ [[ໂລກາພິວັດ]] (Globalization), ແນວຄິດເລື່ອງອຳນາດອະທິປະໄຕແບບເດັດຂາດ ກຳລັງຖືກທ້າທາຍຈາກ: * '''ກົດໝາຍສາກົນ ແລະ ສິດທິມະນຸດ:''' ບາງຄັ້ງອະທິປະໄຕຂອງລັດອາດຖືກຈຳກັດ ຫາກມີການລະເມີດສິດທິມະນຸດຢ່າງຮຸນແຮງ (ຫຼັກການ R2P). * '''ການຮ່ວມມືລະດັບພາກພື້ນ:''' ການເຂົ້າເປັນສະມາຊິກຂອງອົງການເຊັ່ນ [[ສະຫະພາບເອີຣົບ]] ຫຼື [[ປະຊາຄົມອາຊຽນ]] ເຮັດໃຫ້ລັດຕ້ອງແບ່ງປັນອຳນາດການຕັດສິນໃຈບາງຢ່າງຮ່ວມກັນ. == ອ້າງອີງ == {{Reflist}} [[ໝວດ:ລັດຖະສາດ]] [[ໝວດ:ກົດໝາຍສາກົນ]] [[ໝວດ:ທິດສະດີການເມືອງ]] [[ໝວດ:ການເມືອງ]] 8qbqel9l3ngcirjm692i64wihmd38ba 0 24538 129775 125271 2026-08-06T21:21:14Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129775 wikitext text/x-wiki {{Infobox political system | name = ລັດທິເສລີນິຍົມ | native_name = Liberalism | image = John Locke.jpg | caption = [[ຈອນ ລັອກ]] (John Locke) ນັກປັດຊະຍາສະຕະວັດທີ 17 ຜູ້ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງວ່າເປັນ "ບິດາແຫ່ງລັດທິເສລີນິຍົມ" | date_established = [[ຍຸກແຫ່ງຄວາມຮູ້ແຈ້ງ]] | region = ທົ່ວໂລກ | characteristics = ສິດທິສ່ວນບຸກຄົນ, ເສລີພາບ, ຄວາມສະເໝີພາບຕໍ່ໜ້າກົດໝາຍ, ການຍິນຍອມຂອງຜູ້ຖືກປົກຄອງ }} '''ລັດທິເສລີນິຍົມ''' ({{lang-en|Liberalism}}) ແມ່ນ [[ອຸດົມການທາງການເມືອງ]] ແລະ ປັດຊະຍາທາງສິນທຳ ທີ່ວາງຢູ່ບົນພື້ນຖານຂອງ '''ເສລີພາບ''', '''ຄວາມຍິນຍອມຂອງຜູ້ຖືກປົກຄອງ''' ແລະ '''ຄວາມສະເໝີພາບຕໍ່ໜ້າກົດໝາຍ'''. ນັກເສລີນິຍົມເຊື່ອວ່າ ມະນຸດທຸກຄົນມີສິດທິຂັ້ນພື້ນຖານມາແຕ່ກຳເນີດ [[ສິດທິທຳມະຊາດ]] ແລະ ໜ້າທີ່ຫຼັກຂອງລັດຖະບານຄືການປົກປ້ອງສິດທິເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນການຄວບຄຸມຊີວິດຂອງປະຊາຊົນ.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/liberalism |title=Liberalism |publisher=Encyclopedia Britannica |accessdate=2026-01-27}}</ref> ລັດທິເສລີນິຍົມ ໄດ້ກາຍເປັນແຮງຂັບເຄື່ອນສຳຄັນໃນການປ່ຽນແປງໂລກສະໄໝໃໝ່ ໂດຍສະເພາະໃນຊ່ວງ [[ຍຸກແຫ່ງຄວາມຮູ້ແຈ້ງ]] ເພື່ອຕໍ່ຕ້ານລະບອບສົມບູລະນາຍາສິດທິລາດ ແລະ ສິດທິພິເສດຂອງຊົນຊັ້ນສັກດີນາ. == ຫຼັກການພື້ນຖານ == ເຖິງແມ່ນວ່າລັດທິເສລີນິຍົມຈະມີຫຼາຍຮູບແບບ ແຕ່ທັງໝົດລ້ວນຢຶດຖືຫຼັກການຮ່ວມກັນດັ່ງນີ້: * '''ສິດທິສ່ວນບຸກຄົນ :''' ເຊື່ອວ່າບຸກຄົນມີສິດໃນຊີວິດ, ເສລີພາບ ແລະ ຊັບສິນ ເຊິ່ງລັດຈະລ່ວງລະເມີດບໍ່ໄດ້. * '''ເສລີພາບ :''' ສະໜັບສະໜຸນເສລີພາບໃນການປາກເວົ້າ, ການພິມຈຳໜ່າຍ, ການນັບຖືສາສະໜາ ແລະ ການໂຮມຊຸມນຸມ. * '''ຄວາມສະເໝີພາບ :''' ພົນລະເມືອງທຸກຄົນຕ້ອງເທົ່າທຽມກັນພາຍໃຕ້ກົດໝາຍ ໂດຍບໍ່ຈຳແນກຊາດກຳເນີດ. * '''ການຍິນຍອມຂອງປະຊາຊົນ :''' ຄວາມຊອບທຳຂອງລັດຖະບານ ຕ້ອງມາຈາກການຍອມຮັບຂອງປະຊາຊົນ ຜ່ານລະບົບ [[ປະຊາທິປະໄຕ]] ແລະ ການເລືອກຕັ້ງ.<ref>{{cite book |last=Locke |first=John |title=Two Treatises of Government |year=1689}}</ref> * '''ເສດຖະກິດຕະຫຼາດ :''' ສະໜັບສະໜຸນການຄ້າເສລີ, ກຳມະສິດສ່ວນບຸກຄົນ ແລະ ການແຂ່ງຂັນທີ່ເປັນທຳ. == ປະເພດຂອງເສລີນິຍົມ == ລັດທິເສລີນິຍົມໄດ້ມີວິວັດທະນາການມາຕາມຍຸກສະໄໝ ໂດຍແບ່ງອອກເປັນ 2 ສາຍຫຼັກ: === 1. ເສລີນິຍົມຄລາສສິກ === ເກີດຂຶ້ນໃນສະຕະວັດທີ 18-19 (ນຳໂດຍ [[ອາດາມ ສະມິດ]] ແລະ ຈອນ ລັອກ). * '''ຈຸດເນັ້ນ:''' ເນັ້ນ "ເສລີພາບທາງລົບ" ຄືການປາສະຈາກການແຊກແຊງຈາກລັດ. * '''ເສດຖະກິດ:''' ເຊື່ອໃນລະບົບຕະຫຼາດເສລີສຸດຂີດ ລັດຖະບານມີໜ້າທີ່ພຽງແຕ່ປ້ອງກັນປະເທດ ແລະ ຮັກສາກົດໝາຍ, ບໍ່ຄວນແຊກແຊງເສດຖະກິດ. === 2. ເສລີນິຍົມສັງຄົມ === ເກີດຂຶ້ນໃນທ້າຍສະຕະວັດທີ 19 ເຖິງປັດຈຸບັນ. * '''ຈຸດເນັ້ນ:''' ເນັ້ນ "ເສລີພາບທາງບວກ" ຄືການທີ່ບຸກຄົນຈະມີເສລີພາບແທ້ຈິງໄດ້ ຕ້ອງມີປັດໃຈພື້ນຖານໃນການດຳລົງຊີວິດ. * '''ບົດບາດລັດ:''' ເຫັນດີໃຫ້ລັດເຂົ້າມາມີບົດບາດໃນການສ້າງ [[ລັດສະຫວັດດີການ]] , ການສຶກສາ, ສາທາລະນະສຸກ ແລະ ການເກັບພາສີຄົນຮັ່ງມີ ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນຄວາມບໍ່ສະເໝີພາບໃນສັງຄົມ.<ref>{{cite book |last=Freeden |first=Michael |title=The New Liberalism: An Ideology of Social Reform |url=https://archive.org/details/newliberalismide0000free |publisher=Oxford University Press |year=1978}}</ref> == ບໍລິບົດໃນ ສປປ ລາວ == ເຖິງແມ່ນວ່າ [[ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ]] ຈະປົກຄອງດ້ວຍລະບອບປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນ ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງ [[ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ]] (ເຊິ່ງຢຶດຖືລັດທິມາກ-ເລນິນ), ແຕ່ກໍໄດ້ມີການປັບໃຊ້ '''"ເສລີນິຍົມທາງເສດຖະກິດ"''' ບາງສ່ວນ ນັບຕັ້ງແຕ່ປີ 1986 ເປັນຕົ້ນມາ: * '''ຈິນຕະນາການໃໝ່:''' ນະໂຍບາຍນີ້ໄດ້ປ່ຽນຈາກລະບົບເສດຖະກິດວາງແຜນລວມສູນ ມາເປັນ [[ກົນໄກເສດຖະກິດຕະຫຼາດ]] ທີ່ມີການຄຸ້ມຄອງຂອງລັດ. * '''ການເປີດກວ້າງ:''' ອະນຸຍາດໃຫ້ເອກະຊົນມີກຳມະສິດໃນການດຳເນີນທຸລະກິດ, ສົ່ງເສີມການລົງທຶນຈາກຕ່າງປະເທດ ແລະ ເຂົ້າຮ່ວມ [[ອົງການການຄ້າໂລກ]] (WTO). * '''ຂໍ້ສັງເກດ:''' ລາວຮັບເອົາກົນໄກຕະຫຼາດ ຂອງເສລີນິຍົມ ແຕ່ຍັງຄົງຮັກສາໂຄງສ້າງທາງການເມືອງແບບສັງຄົມນິຍົມໄວ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງ.<ref>{{cite news |url=http://kpl.gov.la/detail.aspx?id=50789 |title=40 ປີ ແຫ່ງການປ່ຽນແປງໃໝ່ທາງດ້ານເສດຖະກິດຂອງລາວ |work=KPL Lao News Agency |date=2025-12-02}}</ref> == ອ້າງອີງ == {{Reflist}} [[ໝວດ:ອຸດົມການທາງການເມືອງ]] [[ໝວດ:ປັດຊະຍາ]] [[ໝວດ:ລັດຖະສາດ]] l4r517vak1ov18w5r170q05qu8pxmlj 0 24539 129726 125279 2026-08-06T19:53:25Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129726 wikitext text/x-wiki {{Infobox political system | name = ລັດທິຊາດນິຍົມ | native_name = Nationalism | image = | caption = | region = ທົ່ວໂລກ | characteristics = ຄວາມຈົງຮັກພັກດີຕໍ່ຊາດ, ສິດໃນການກຳນົດຊະຕາກຳຕົນເອງ, ການສ້າງລັດ-ຊາດ | examples = [[ຂະບວນການລາວອິດສະຫຼະ]], [[ການປະຕິວັດຝຣັ່ງ]] }} '''ລັດທິຊາດນິຍົມ''' ({{lang-en|Nationalism}}) ແມ່ນ [[ອຸດົມການທາງການເມືອງ]] ແລະ ຂະບວນການທາງສັງຄົມ ທີ່ເນັ້ນໜັກຄວາມຈົງຮັກພັກດີ, ຄວາມຜູກພັນ ແລະ ຄວາມພູມໃຈໃນ [[ຊາດ]] ຂອງຕົນເໜືອກວ່າສິ່ງອື່ນໃດ. ແນວຄິດນີ້ຢຶດຖືຫຼັກການທີ່ວ່າ ກຸ່ມຄົນທີ່ມີປະຫວັດສາດ, ວັດທະນະທຳ, ພາສາ ຫຼື ເຊື້ອຊາດດຽວກັນ ຄວນຮວມຕົວັນເປັນຊາດດຽວ ແລະ ມີສິດໃນການປົກຄອງຕົນເອງ ໂດຍປາສະຈາກການແຊກແຊງຈາກພາຍນອກ.<ref>{{cite book |last=Smith |first=Anthony D. |title=Nationalism: Theory, Ideology, History |url=https://archive.org/details/nationalismtheor0000smit_b5h1 |publisher=Polity |year=2010}}</ref> ລັດທິຊາດນິຍົມ ເປັນແຮງຂັບເຄື່ອນສຳຄັນໃນການສ້າງຕັ້ງ "ລັດ-ຊາດ" ໃນຍຸກປັດຈຸບັນ ແລະ ເປັນເຄື່ອງມືສຳຄັນໃນການຕໍ່ສູ້ເພື່ອເອກະລາດຂອງປະເທດຫົວເມືອງຂຶ້ນໃນສະຕະວັດທີ 20. == ປະເພດຂອງລັດທິຊາດນິຍົມ == ນັກວິຊາການໄດ້ແບ່ງລັດທິຊາດນິຍົມອອກເປັນຫຼາຍຮູບແບບ ແຕ່ສອງຮູບແບບຫຼັກຄື: * '''ຊາດນິຍົມທາງພົນລະເມືອງ :''' ກຳນົດຄວາມເປັນຊາດໂດຍອີງໃສ່ການເປັນພົນລະເມືອງຮ່ວມກັນ, ການເຄົາລົບກົດໝາຍ ແລະ ຄ່ານິຍົມທາງການເມືອງ ໂດຍບໍ່ຈຳແນກເຊື້ອຊາດ ຫຼື ສາສະໜາ. * '''ຊາດນິຍົມທາງຊາດຕິພັນ :''' ກຳນົດຄວາມເປັນຊາດໂດຍອີງໃສ່ເຊື້ອຊາດ, ສາຍເລືອດ, ບັນພະບູລຸດ ຫຼື ສາສະໜາ ທີ່ສືບທອດກັນມາ. == ລັດທິຊາດນິຍົມ ໃນປະຫວັດສາດລາວ == ໃນບໍລິບົດຂອງ [[ປະເທດລາວ]], ລັດທິຊາດນິຍົມ ມີວິວັດທະນາການທີ່ຕິດພັນກັບການຕໍ່ສູ້ເພື່ອຄວາມຢູ່ລອດຂອງຊາດ: === 1. ຍຸກກໍ່ຕົວ ແລະ ຕໍ່ຕ້ານອານານິຄົມ === ໃນຊ່ວງທີ່ລາວຕົກເປັນຫົວເມືອງຂຶ້ນຂອງຝຣັ່ງ, ໄດ້ເກີດກະແສຊາດນິຍົມຂຶ້ນໃນກຸ່ມປັນຍາຊົນລາວ ເພື່ອປຸກລະດົມໃຫ້ຄົນລາວຮັກຊາດ ແລະ ຫວງແຫນວັດທະນະທຳ. * '''ການຟື້ນຟູວັດທະນະທຳ:''' ບຸກຄົນສຳຄັນເຊັ່ນ ທ່ານ [[ມະຫາສິລາ ວີລະວົງ]] ໄດ້ຄົ້ນຄວ້າປະຫວັດສາດ ແລະ ວັນນະຄະດີລາວ ເພື່ອສ້າງຄວາມພູມໃຈໃນອັດຕະລັກຂອງຊາດ. * '''ຂະບວນການລາວອິດສະຫຼະ:''' ໃນປີ 1945, ລັດທິຊາດນິຍົມໄດ້ພັດທະນາເປັນຂະບວນການທາງການເມືອງທີ່ຊັດເຈນ ພາຍໃຕ້ການນຳຂອງ [[ເຈົ້າເພັດຊະລາດ]] ໂດຍມີເປົ້າໝາຍເພື່ອປະກາດເອກະລາດ ແລະ ລວມລາວໃຫ້ເປັນເອກະພາບ.<ref>{{cite book |last=Evans |first=Grant |title=A Short History of Laos: The Land in Between |url=https://archive.org/details/shorthistoryofla0000evan |publisher=Allen & Unwin |year=2002}}</ref> === 2. ຍຸກປະຕິວັດ ແລະ ສ້າງສາ === ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງ [[ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ]], ລັດທິຊາດນິຍົມໄດ້ຖືກປະສົມປະສານເຂົ້າກັບອຸດົມການສັງຄົມນິຍົມ. * '''ຄວາມສາມັກຄີປອງດອງ:''' ເນັ້ນການສ້າງຄວາມເປັນ "ຊາດລາວ" ທີ່ປະກອບດ້ວຍປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າ ໂດຍບໍ່ແບ່ງແຍກຊົນຊັ້ນ ຫຼື ເຜົ່າພັນ. * '''ການປົກປັກຮັກສາຊາດ:''' ປູກຝັງຈິດສຳນຶກໃຫ້ປະຊາຊົນມີຄວາມຕື່ນຕົວໃນການປົກປ້ອງອະທິປະໄຕຂອງຊາດ.<ref>{{cite news |url=http://www.pasaxon.org.la |title=ເສີມຂະຫຍາຍມູນເຊື້ອຮັກຊາດ ແລະ ຄວາມສາມັກຄີປອງດອງ |work=ໜັງສືພິມປະຊາຊົນ |date=2025-12-02}}</ref> == ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງ ຊາດນິຍົມ ແລະ ຮັກຊາດ == ເຖິງວ່າຈະມີຄວາມໝາຍໃກ້ຄຽງກັນ, ແຕ່ '''ລັດທິຊາດນິຍົມ''' ມັກຈະໝາຍເຖິງອຸດົມການທາງການເມືອງທີ່ເນັ້ນຜົນປະໂຫຍດຂອງຊາດຕົນເປັນໃຫຍ່, ໃນຂະນະທີ່ '''ຄວາມຮັກຊາດ''' ແມ່ນຄວາມຮູ້ສຶກຜູກພັນທາງຈິດໃຈ ແລະ ຄວາມເສຍສະລະເພື່ອບ້ານເກີດເມືອງນອນ. == ອ້າງອີງ == {{Reflist}} [[ໝວດ:ອຸດົມການທາງການເມືອງ]] [[ໝວດ:ປະຫວັດສາດລາວ]] [[ໝວດ:ລັດຖະສາດ]] g3bahxlguy7vkzo2r2x266lj5ejv1g6 0 24540 129710 125912 2026-08-06T19:26:37Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129710 wikitext text/x-wiki {{Infobox political system | name = ລະບົບລັດຖະສະພາ | native_name = Parliamentary System | image = Palace of Westminster, London - Feb 2007.jpg | caption = ພະລາຊະວັງເວສມິນສເຕີ (ລັດຖະສະພາອັງກິດ) ຕົ້ນແບບຂອງລະບົບລັດຖະສະພາທົ່ວໂລກ | region = ທົ່ວໂລກ (ເອີຣົບ, ອາຊີ, ເຄືອຈັກກະພົບ) | characteristics = ຝ່າຍບໍລິຫານມາຈາກຝ່າຍນິຕິບັນຍັດ<br>ຫົວໜ້າລັດຖະບານແຍກຕ່າງຫາກຈາກປະມຸກລັດ<br>ຄວາມຮັບຜິດຊອບຕໍ່ສະພາ | examples = [[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ]], [[ຍີ່ປຸ່ນ]], [[ອິນເດຍ]], [[ສປປ ລາວ]] (ຮູບແບບສະພາແຫ່ງຊາດ) }} '''ລະບົບລັດຖະສະພາ''' ຫຼື '''ລະບົບສະພາ''' ({{lang-en|Parliamentary System}}) ແມ່ນລະບົບການປົກຄອງແບບປະຊາທິປະໄຕ ທີ່ຝ່າຍບໍລິຫານ [[ລັດຖະບານ]] ໄດ້ຮັບຄວາມຊອບທຳທາງປະຊາທິປະໄຕ ແລະ ອຳນາດ ມາຈາກຝ່າຍນິຕິບັນຍັດ [[ລັດຖະສະພາ]] ແລະ ຕ້ອງຮັບຜິດຊອບຕໍ່ລັດຖະສະພາ. ໃນລະບົບນີ້, ບໍ່ມີການແບ່ງແຍກອຳນາດຢ່າງເດັດຂາດລະຫວ່າງ[[ຝ່າຍບໍລິຫານ]] ແລະ [[ຝ່າຍນິຕິບັນຍັດ]] ຄືກັບ [[ລະບົບປະທານາທິບໍດີ]]. ດັ່ງນັ້ນ, ຖ້າຫາກລັດຖະສະພາບໍ່ໄວ້ວາງໃຈໃນການເຮັດວຽກຂອງລັດຖະບານ ກໍສາມາດລົງມະຕິປົດລັດຖະບານອອກຈາກຕຳແໜ່ງໄດ້.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/parliamentary-democracy |title=Parliamentary Democracy |publisher=Encyclopedia Britannica |accessdate=2026-01-27}}</ref> == ລັກສະນະສຳຄັນ == ລະບົບລັດຖະສະພາມີຈຸດເດັ່ນທີ່ແຕກຕ່າງຈາກລະບົບອື່ນໆ ດັ່ງນີ້: === 1. ການແຍກຕຳແໜ່ງປະມຸກລັດ ແລະ ຫົວໜ້າລັດຖະບານ === ໃນລະບົບສະພາ ຈະມີຜູ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງສູງສຸດ 2 ຕຳແໜ່ງຄື: * '''ປະມຸກລັດ (Head of State):''' ອາດຈະເປັນ [[ພະມະຫາກະສັດ]] (ເຊັ່ນ: ອັງກິດ, ຍີ່ປຸ່ນ, ໄທ) ຫຼື [[ປະທານປະເທດ]] ທີ່ບໍ່ມີອຳນາດບໍລິຫານເຕັມຕົວ (ເຊັ່ນ: ເຢຍລະມັນ, ອິນເດຍ). ປະມຸກລັດມັກຈະມີບົດບາດທາງພິທີການ ແລະ ເປັນສູນລວມຈິດໃຈ. * '''ຫົວໜ້າລັດຖະບານ (Head of Government):''' ປົກກະຕິແມ່ນ [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] (Prime Minister) ເຊິ່ງເປັນຜູ້ມີອຳນາດບໍລິຫານຕົວຈິງ, ເປັນຜູ້ຈັດຕັ້ງລັດຖະບານ ແລະ ບໍລິຫານປະເທດ. === 2. ຄວາມຮັບຜິດຊອບຕໍ່ສະພາ === ລັດຖະບານຕ້ອງລາຍງານການເຮັດວຽກ ແລະ ຕອບຄຳຖາມຕໍ່ສະພາ. ສະພາມີອຳນາດຄວບຄຸມລັດຖະບານຜ່ານກົນໄກຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: * ການຕັ້ງກະທູ້ຖາມ. * ການອະພິປາຍ. * '''ການລົງມະຕິບໍ່ໄວ້ວາງໃຈ (Vote of No Confidence):''' ຖ້າສະພາລົງມະຕິບໍ່ໄວ້ວາງໃຈ, ລັດຖະບານຕ້ອງລາອອກ ຫຼື ຍຸບສະພາເພື່ອເລືອກຕັ້ງໃໝ່. === 3. ທີ່ມາຂອງຝ່າຍບໍລິຫານ === ສະມາຊິກລັດຖະບານ (ລັດຖະມົນຕີ) ມັກຈະຖືກຄັດເລືອກມາຈາກສະມາຊິກສະພາ ຫຼື ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງຈາກສະພາ ເຮັດໃຫ້ທັງສອງຝ່າຍມີຄວາມກ່ຽວພັນກັນຢ່າງໃກ້ຊິດ (Fusion of Powers).<ref>{{cite book |last=Lijphart |first=Arend |title=Patterns of Democracy |url=https://archive.org/details/patternsofdemocr0000lijp |publisher=Yale University Press |year=1999}}</ref> == ຂໍ້ດີ ແລະ ຂໍ້ເສຍ == * '''ຂໍ້ດີ:''' ການອອກກົດໝາຍ ແລະ ນະໂຍບາຍເຮັດໄດ້ໄວ ເພາະຝ່າຍບໍລິຫານມີສຽງສ່ວນຫຼາຍໃນສະພາ, ຫຼຸດຜ່ອນຄວາມຂັດແຍ່ງລະຫວ່າງສອງອຳນາດ. * '''ຂໍ້ເສຍ:''' ອາດເກີດຄວາມບໍ່ໝັ້ນຄົງຖ້າເປັນລັດຖະບານປະສົມຫຼາຍພັກ, ແລະ ຂາດການກວດກາຖ່ວງດຶງອຳນາດທີ່ເຂັ້ມຂຸ້ນເທົ່າກັບລະບົບປະທານາທິບໍດີ. == ລະບົບສະພາ ໃນ ສປປ ລາວ == [[ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ]] ໃຊ້ຮູບແບບການປົກຄອງແບບ '''ປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນ''' ທີ່ມີໂຄງສ້າງຄ້າຍຄືກັບລະບົບລັດຖະສະພາ (Parliamentary-like system) ແຕ່ມີລັກສະນະສະເພາະຕົວຄື "ພັກນຳພາ, ລັດຄຸ້ມຄອງ, ປະຊາຊົນເປັນເຈົ້າ": * '''ອົງການສູງສຸດ:''' [[ສະພາແຫ່ງຊາດ]] ຖືເປັນ "ອົງການຕົວແທນແຫ່ງສິດ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊົນ" ແລະ ເປັນ "ອົງການອຳນາດລັດສູງສຸດ". * '''ການເລືອກຕັ້ງຜູ້ນຳ:''' ສະພາແຫ່ງຊາດ ເປັນຜູ້ເລືອກຕັ້ງ [[ປະທານປະເທດ]] (ປະມຸກລັດ) ແລະ ຮັບຮອງການແຕ່ງຕັ້ງ [[ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ]] (ຫົວໜ້າລັດຖະບານ) ຕາມການສະເໜີຂອງປະທານປະເທດ. * '''ການກວດກາ:''' ລັດຖະບານມີພັນທະຕ້ອງລາຍງານວຽກງານຕໍ່ສະພາແຫ່ງຊາດ ໃນກອງປະຊຸມສະໄໝສາມັນ. ສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດ (ສສຊ) ມີສິດຊັກຖາມ ແລະ ປະກອບຄຳເຫັນຕໍ່ການປະຕິບັດໜ້າທີ່ຂອງລັດຖະບານ.<ref>{{cite web |url=https://na.gov.la/laws/constitution/ |title=ລັດຖະທຳມະນູນ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ (ສະບັບປັບປຸງ ປີ 2015) |publisher=ສະພາແຫ່ງຊາດ |accessdate=2026-01-27 }}{{Dead link|date=ກຸມພາ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ອ້າງອີງ == {{Reflist}} [[ໝວດ:ລະບົບການປົກຄອງ]] [[ໝວດ:ລັດຖະສະພາ]] [[ໝວດ:ລັດຖະສາດ]] 5uebo77skc30ecq0eq0paszk9zld1w8 0 24714 129782 126571 2026-08-06T21:27:16Z InternetArchiveBot 13695 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129782 wikitext text/x-wiki {{ກ່ອງຂໍ້ມູນ ນິຄົມ|name=ເທວອາວີຟ|native_name={{native name|he|תל אביב|italics=off}}<br />{{native name|ar|تل أبيب|italics=off}}|other_name=|official_name=Tel Aviv-Yafo (ເທວອາວີຟ ຢາໂຟ)|settlement_type=[[ເມືອງໃນອິດສຣາແອນ|ເມືອງ]]|iso_code=IL-TA|image_skyline={{Multiple image | perrow = 1/3/2/1 | border = infobox | total_width = 300 | caption_align = center | image1 = Sarona_CBD_01_(cropped).jpg | caption1 = [[List of tallest buildings in Tel Aviv|ສະກາຍໄລນ໌ແຫ່ງ Tel Aviv]] ພ້ອມດ້ວຍ [[Azrieli Sarona Tower|Azrieli Sarona]] ແລະ [[Azrieli Center]] towers | image2 = Entamu_del_bulevar_Rothschild.jpg | caption2 = [[Rothschild Boulevard]] | image3 = ISR-2015-Jaffa-Clock tower-cropped.jpg | caption3 = [[Jaffa Clock Tower]] | image4 = Tel Aviv Promenade panoramics (cropped).jpg | caption4 = [[Tel Aviv promenade]] | image5 = Rabin_Squre_eco_pool.jpg | caption5 = [[ຈະຕຸລັດຣາບິນ]] ແລະ [[Tel Aviv City Hall|ຊີຕີ້ຮໍ]] | image6 = Tel Aviv-Yafo (12275871006).jpg | caption6 = [[ຫໍພິພິທະພັນແຫ່ງເທວອາວີຟ]] | image7 = PikiWiki_Israel_68164_port_of_jaffa.jpg | caption7 = [[Old Jaffa]] ແລະ [[Jaffa Port]] | color = red }}|image_flag=Tel Aviv flag.svg|flag_alt=|image_shield=[[File:TelAvivEmblem.svg|60px]]|shield_alt=|image_blank_emblem=Logo of Tel Aviv-Yafo.svg|blank_emblem_type=[[Brandmark]]|nickname={{unbulleted list |'ເມື່ອງທຳອິດຂອງຮີບູ' |'[[ໄວທ໌ຊີ້ຕີ້ Tel Aviv)|ເດີໄວທ໌ຊີ້ຕີ້]]' |'ໂນສະຕອັບຊີ້ຕິ້' |'ເດີບັບບັລ' | 'TLV' |'ເດີບິກໂອເຣນ' }}|motto=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Israel#Asia#Earth|pushpin_label_position=left|pushpin_map_alt=|pushpin_map_caption=Location within Israel##Location within Asia##Location on Earth|pushpin_relief=1|subdivision_type=[[List of sovereign states|Country]]|subdivision_name={{flag|Israel}}|subdivision_type1=[[Districts of Israel|District]]|subdivision_name1={{flag|Tel Aviv District|name=Tel Aviv}}|subdivision_type2=ເຂດມະຫານະຄອນ|subdivision_name2=[[Gush Dan]]|subdivision_type3=|subdivision_name3=|established_title=ສ້າງຕັ້ງ|established_date={{start date|df=yes|1909|04|11}}|established_title1=|established_date1=|founder=|named_for=[[Tel Abib]] in Ezekiel 3:15,<ref name="Ezekiel 3">{{bibleverse||Ezekiel|3:15|HE}}</ref> via [[Theodor Herzl|Herzl]]'s ''[[Altneuland]]''|seat_type=|seat=|government_footnotes=|government_type=[[Mayor–council government|Mayor–council]]|governing_body=[[Tel Aviv-Yafo Municipality]]|leader_title=[[ເຈົ້າຄອງນະຄອນ Tel Aviv|ເຈົ້າຄອງນະຄອນ]]|leader_name=[[Ron Huldai]]|unit_pref=|area_magnitude=|area_footnotes=|area_total_km2=52|area_total_sq_mi=|area_land_km2=|area_land_sq_mi=|area_water_km2=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=176|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=1516|area_metro_sq_mi=|area_note=|elevation_footnotes=|elevation_m=5|elevation_ft=|population_as_of={{Israel populations|Year}}|population_footnotes={{Israel populations|reference}}|population_total={{Israel populations|Tel Aviv - Yafo}}|population_density_km2=auto|population_rank=[[List of Israeli cities|ອັນດັບ 2]] ໃນອິດສຣາເອລ|population_urban=1,388,400|population_metro=4,156,900|population_density_rank=[[List of Israeli cities|ອັນດັບ 12]] ໃນອີດສຣາເອລ|population_density_urban_km2=8057.7|population_density_metro_km2=2286|population_est=|pop_est_as_of=|population_demonym=Tel Avivian<ref>{{cite book |title=Tel Aviv: Mythography of a City |first=Maoz |last=Azaryahu |year=2007 |publisher=Syracuse University Press |location=Syracuse, New York |isbn=978-0-8156-3129-3 |pages=133–134}}</ref><ref>{{cite book |title=A Place in History: Modernism, Tel Aviv, and the Creation of Jewish Urban Space |url=https://archive.org/details/placeinhistorymo0000mann |first=Barbara E. |last=Mann |year=2006 |publisher=Stanford University Press |location=Stanford, California |isbn=978-0-8047-5019-6 |pages=[https://archive.org/details/placeinhistorymo0000mann/page/148 148], 166}}</ref><ref>{{cite book |title=The Cities Book: A Journey Through the Best Cities in the World |url=https://archive.org/details/citiesbookjourne0000unse_p4t8 |year=2009 |publisher=Lonely Planet |location=Melbourne, Oakland and London |isbn=978-1-74179-887-6 |pages=[https://archive.org/details/citiesbookjourne0000unse_p4t8/page/380 380]–381}}</ref>|population_note=|demographics_type2=GDP|demographics2_footnotes=<ref>{{Cite web|url=https://m.calcalist.co.il/Article.aspx?guid=3552158|title=Instead of talking about national economy, we should talk about cities|website=calcalist.co.il|date=17 November 2011 |access-date=12 November 2023|archive-date=12 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231112100135/https://m.calcalist.co.il/Article.aspx?guid=3552158|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=436,&s=NGDPD,&sy=2020&ey=2022&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook database: October 2023|website=imf.org|access-date=12 November 2023|archive-date=12 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231112100021/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=436,&s=NGDPD,&sy=2020&ey=2022&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|url-status=live}}</ref>|demographics2_title1=Metro|demographics2_info1=[[US$]]310 ຕື້ (2022)|timezone1=[[Israel Standard Time|IST]]|utc_offset1=+2|timezone1_DST=[[Israel Summer Time|IDT]]|utc_offset1_DST=+3|postal_code_type=[[Postal codes in Israel|Postal code]]|postal_code=61XXXXX|area_code_type=[[Telephone numbers in Israel|Area code]]|area_code=+972-3|website={{URL|http://tel-aviv.gov.il/eng/Pages/HomePage.aspx|tel-aviv.gov.il}}|footnotes={{designation list | embed = yes | designation1 = WHS | designation1_offname = [[ໄວທ໌ຊີຕີ້ (Tel Aviv)|ໄວທ໌ຊີຕີ້ແຫ່ງ Tel Aviv]] | designation1_date = 2003 | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/1096] | designation1_criteria = ii, iv | designation1_type = ທາງວັດທະນະທຳ | designation1_free1name = ພາກພື້ນ | designation1_free1value = [[ລາຍຊື່ມໍລະດົກໂລກໃນອິດສຣາເອລ|ອິດສະຣາເອນ]] | designation1_meaning of name = Ancient Hill of Spring (see [[Altneuland|here]]) }}}}'''ເທວອາວີຟ''', {{Efn|{{langx|he|תֵּל אָבִיב|translit=Tēl ʾĀvīv}}, {{IPA|he|tel aˈviv|IPA}}; {{langx|ar|تَلّ أَبِيب|translit=Tall ʾAbīb}}, {{IPA|ar|tall ʔa.biːb|IPA}}}} ມີຊື່ທາງການວ່າ '''ເທວອາວີຟ-ຢາໂຟ''', {{Efn|{{langx|he|תֵּל אָבִיב-יָפוֹ|translit=Tēl ʾĀvīv-Yāfō}} or {{langx|he|תֵּל אָבִיב־יָפוֹ|translit=Tēl ʾĀvīv-Yāfō}}, {{IPA|he|tel aˈviv jaˈfo|IPA}}; {{langx|ar|تَلّ أَبِيب – يَافَا|translit=Tall ʾAbīb-Yāfā}}, {{IPA|ar|tall ʔa.biːb jaː.fa|IPA}}}} ແລະ ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນນາມ '''ເທວອາວີຟ-ຈາຟຟາ''', ເປັນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນເຂດນະຄອນຫຼວງ ກູຊດານ ຂອງ [[ປະເທດອິດສະຣາເອນ|ອິດສະຣາເອນ]]. ຕັ້ງຢູ່ ແຄມຝັ່ງທະເລເມດີແຕຣາເນຂອງອິດສະຣາເອນ ແລະ ມີປະຊາກອນປະມານ 495,230 ຄົນ, ມັນເປັນສູນກາງ ເສດຖະກິດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີ ຂອງປະເທດ ແລະ ເປັນ ສູນກາງເຕັກໂນໂລຊີຊັ້ນສູງ ທົ່ວໂລກ. ຖ້າ ເຢຣູຊາເລັມຕາເວັນອອກ ຖືກພິຈາລະນາວ່າເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງອິດສະຣາເອນ, ເທວອາວີຟຈະເປັນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດອັນດັບສອງຂອງປະເທດ, ຫຼັງຈາກ [[ເຢ​ຣູ​ຊາ​ເລັມ|ເຢຣູຊາເລັມ]]; ຖ້າບໍ່, ເທວອາວີຟເປັນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດ, ນຳໜ້າ ເຢຣູຊາເລັມຕາເວັນຕົກ . {{Efn|West and East Jerusalem combined have 901,000 residents, more than twice as many as Tel Aviv-Yafo. West Jerusalem alone has a population of 348,000.<ref>{{cite book |url=https://jerusaleminstitute.org.il/wp-content/uploads/2019/05/PUB_505_facts-and-trends_eng_2019_web.pdf |page=14 |publisher=Jerusalem Institute for Policy Research |title=Jerusalem Facts and Trends 2019 |first1=Michal |last1=Korach |first2=Maya |last2=Choshen |access-date=8 July 2019 |archive-date=2 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702012955/https://jerusaleminstitute.org.il/wp-content/uploads/2019/05/PUB_505_facts-and-trends_eng_2019_web.pdf |url-status=live }}</ref>}} ເມືອງເທວອາວີຟຖືກປົກຄອງໂດຍ ເທດສະບານເທວອາວີຟ-ຢາໂຟ, ນຳພາໂດຍເຈົ້າຄອງນະຄອນ ຣອນ ຮູລໄດ, ແລະເປັນບ່ອນຕັ້ງຂອງ ສະຖານທູດຕ່າງປະເທດ ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງອິດສະຣາເອນ. {{Efn|[[Jerusalem]] is Israel's capital according to the [[Jerusalem Law]] passed in 1980. The presidential residence, government offices, supreme court and parliament ([[Knesset]]) are located there. The [[Palestinian Authority]] foresees East Jerusalem as the capital of its future state. The UN does not recognize Jerusalem as Israel's capital, taking the position that the final status of Jerusalem is pending future negotiations between Israel and the Palestinian Authority.<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/israel.pdf |title=Map of Israel |access-date=29 June 2017 |archive-date=1 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601135924/https://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/israel.pdf |url-status=live }}&nbsp;{{small|(319&nbsp;KB)}}</ref> Countries maintain their embassies in Tel Aviv and its suburbs, or suburbs of Jerusalem, such as [[Mevaseret Zion]].<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |website=CIA World Factbook |title=Israel |date=21 June 2022 |access-date=24 January 2021 |archive-date=13 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210913131645/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead }}</ref> The Czech Republic, Guatemala, Honduras, Taiwan, the United States, and Vanuatu recognize Jerusalem as the capital of Israel.}} ມັນເປັນ ເມືອງລະດັບ beta+ ຂອງໂລກ ແລະຢູ່ໃນອັນດັບທີ 53 ໃນ ດັດຊະນີສູນການເງິນໂລກ ປີ 2022. ເທວອາວີຟມີ ເສດຖະກິດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດອັນດັບສາມ ຫຼື ສີ່ ແລະເສດຖະກິດ ຕໍ່ຫົວຄົນ ທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນ [[ຕາເວັນອອກກາງ]]. <ref>{{Cite web|title=Global Financial Centres Index #23|archive-url=https://www.longfinance.net/documents/1318/GFCI23.pdf}}</ref> <ref name="Brookings">{{Cite web|archive-url=https://www.brookings.edu/research/global-metro-monitor/|title=Global city GDP 2014}}</ref> ເທວອາວີຟຖືກຈັດອັນດັບເປັນສູນກາງລະບົບນິເວດ ສຕາດອັບທົ່ວໂລກອັນດັບທີ 4. <ref name="Wrobel-2024">{{Cite news |last=Wrobel |first=Sharon |date=10 June 2024 |title=Tel Aviv moves up to 4th place in annual ranking of global tech ecosystems |url=https://www.timesofisrael.com/tel-aviv-moves-up-to-4th-place-in-annual-ranking-of-global-tech-ecosystems/}}</ref> <ref name="Genome">{{Cite web|title=Startup Genome|archive-url=https://startupgenome.com/report/gser2024}}</ref> ປະຈຸບັນເມືອງນີ້ມີຄ່າຄອງຊີບສູງທີ່ສຸດໃນໂລກ. <ref name="BBCcol">{{Cite web|title=Tel Aviv named as world's most expensive city to live in|archive-url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-59489259}}</ref> <ref>{{Cite web|title=This is now the world's most expensive city to live in, study says|archive-url=https://www.cnbc.com/2021/11/30/this-is-now-the-worlds-most-expensive-city-to-live-in-eiu.html#:~:text=Tel%20Aviv%2C%20Israel%2C%20is%20now,from%20fifth%20place%20last%20year.}}</ref> ເທວອາວີຟມີນັກທ່ອງທ່ຽວສາກົນຫຼາຍກວ່າ 2.5&nbsp;ລ້ານຄົນໃນແຕ່ລະປີ. <ref name="Goldman-2012">{{Cite news |last=Goldman |first=Yoel |date=12 June 2012 |title=MasterCard ranks Tel Aviv as fifth most visited city in Middle East and Africa |url=http://www.timesofisrael.com/mastercard-ranks-tel-aviv-as-fifth-most-visited-city-in-middle-east-and-africa/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120615203611/http://www.timesofisrael.com/mastercard-ranks-tel-aviv-as-fifth-most-visited-city-in-middle-east-and-africa/ |archive-date=15 June 2012 |access-date=12 June 2012 |work=[[The Times of Israel]]}}</ref> <ref name="Sapty-2011">{{Cite news |last=Sapty |first=Tanya |date=19 July 2011 |title=Tourists rank Jerusalem and Tel Aviv among top cities to visit |url=https://www.haaretz.com/travel/travel-news/tourists-rank-jerusalem-and-tel-aviv-among-top-cities-to-visit-1.374032 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111112145431/http://www.haaretz.com/travel/travel-news/tourists-rank-jerusalem-and-tel-aviv-among-top-cities-to-visit-1.374032 |archive-date=12 November 2011 |work=[[Haaretz]]}}</ref> ເທວອາວີຟເປັນບ່ອນຕັ້ງຂອງ ມະຫາວິທະຍາໄລເທວອາວີຟ, ເຊິ່ງເປັນມະຫາວິທະຍາໄລທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນປະເທດທີ່ມີນັກສຶກສາຫຼາຍກວ່າ 30,000 ຄົນ. <references /> opx85583ujzukazco48usdlsjlu4a6u 0 24752 129760 127751 2026-08-06T20:52:59Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129760 wikitext text/x-wiki [[File:Vlogger greeting viewer.jpg|thumb|[[ຢູທູບເບີ]] (Vlogger) ກຳລັງກ່າວທັກທາຍ[[ຜູ້ຊົມ]]]] Vlog (ວລັອກ ຫຼື ວີລັອກ){{Refnest|group="ໝາຍເຫດ"|ການອອກສຽງໃນ[[ພາສາອັງກິດ]]ແມ່ນ {{IPAc-en|v|l|ɒ|ɡ}}<ref>{{cite news | url=https://www.theguardian.com/world/2009/jul/09/merriam-webster-dictionary-new-words | title=Merriam-Webster releases list of new words to be included in dictionary | date=July 9, 2009 }}</ref> ແຕ່ໃນບາງປະເທດມັກເອີ້ນວ່າ "ບີລັອກ" ຫຼື "ວີລັອກ". ໃນບົດຄວາມນີ້ຈະໃຊ້ຄຳວ່າ Vlog ເປັນພາສາອັງກິດໃນບາງສ່ວນເພື່ອຄວາມຊັດເຈນ.}} ແມ່ນຮູບແບບໜຶ່ງຂອງ[[ບລັອກ]] (Blog) ທີ່ໃຊ້[[ວິດີໂອ]]ເປັນສື່ກາງຫຼັກ, ຫຍໍ້ມາຈາກຄຳວ່າ ວິດີໂອລັອກ (video log) ຫຼື ວິດີໂອບລັອກ (video blog). ເນື້ອຫາຂອງ Vlog ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນການປະສົມປະສານລະຫວ່າງວິດີໂອ (ຫຼືລິ້ງວິດີໂອ) ເຂົ້າກັບຂໍ້ຄວາມອະທິບາຍ, ຮູບພາບ ແລະ [[ເມຕາເດຕາ]] (Metadata) ອື່ນໆ. ວິດີໂອອາດຈະເປັນການຖ່າຍແບບບາດດຽວຈົບ ຫຼື ມີການຕັດຕໍ່ຫຼາຍພາກສ່ວນເຂົ້າກັນ. Vlog ແມ່ນໝວດໝູ່ທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມສູງໃນເວັບໄຊ [[ຢູທູບ]] (YouTube). ໃນຊຸມປີມໍ່ໆມານີ້, ການສ້າງ Vlog ໄດ້ສ້າງຊຸມຊົນຂະໜາດໃຫຍ່ໃນ[[ສື່ສັງຄົມອອນລາຍ]] ແລະ ກາຍເປັນໜຶ່ງໃນຮູບແບບຄວາມບັນເທີງດີຈີຕອນທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມທີ່ສຸດ. ເຊື່ອກັນວ່າ Vlog ສາມາດຖ່າຍທອດເນື້ອຫາ ແລະ ຄວາມຮູ້ສຶກໄດ້ເລິກເຊິ່ງກວ່າບລັອກທີ່ເປັນຕົວໜັງສື<ref name=":03">{{Cite journal|last1=Huh|first1=Jina|date=2014-08-25|title=Health Vlogs as Social Support for Chronic Illness Management|journal=ACM Transactions on Computer-Human Interaction}}</ref>. ນອກຈາກນີ້, Vlog ຍັງສາມາດສົ່ງຜ່ານລະບົບ [[RSS]] ຫຼື [[Atom]] ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ຊົມສາມາດຕິດຕາມ ແລະ ເບິ່ງຜ່ານອຸປະກອນມືຖື ຫຼື ຄອມພິວເຕີໄດ້ໂດຍອັດຕະໂນມັດ (ເບິ່ງເພີ່ມເຕີມຢູ່ທີ່ [[ວິດີໂອພອດແຄສ]]). == ປະຫວັດ == Nelson Sullivan ສິລະປິນຊາວນິວຢອກ ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກໃນການບັນທຶກວິດີໂອໃນຮູບແບບທີ່ຄ້າຍກັບບລັອກໃນຊຸມປີ 1980 ຢູ່ບໍລິເວນນິວຢອກ ແລະ ເຊົາແຄໂຣໄລນາ<ref>{{Cite web|title=Remembering New York's Downtown Documentarian Nelson Sullivan|url=https://www.vice.com/en_us/article/8gdv3v/remembering-downtowns-documentarian-nelson-sullivan|last=Colucci|first=Emily|date=2014-07-07|website=Vice}}</ref>. ໃນວັນທີ 2 ມັງກອນ 2000, Adam Kontras ໄດ້ໂພສວິດີໂອລົງໃນບລັອກຂອງລາວເພື່ອແຈ້ງໃຫ້ໝູ່ເພື່ອນ ແລະ ຄອບຄົວຊາບກ່ຽວກັບການເດີນທາງໄປ [[ລອສແອງເຈລີສ]] ເພື່ອເຮັດຕາມຄວາມຝັນໃນວົງການບັນເທີງ ເຊິ່ງຕໍ່ມາກາຍເປັນວິດີໂອບລັອກທີ່ຍາວນານທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດ<ref name="kontraspost">{{cite web|url=http://www.4tvs.com/Journey/Pages/J1200.html |title=Talk about moving in the 21st Century... |last=Kontras |first=Adam |date=January 2, 2000 }}</ref>. ໃນເດືອນພະຈິກ ປີດຽວກັນ, Adrian Miles ໄດ້ໃຊ້ຄຳວ່າ "vog" ເພື່ອອ້າງເຖິງວິດີໂອບລັອກຂອງລາວ<ref name="milesvideo1">{{cite web|url=http://vogmae.net.au/vog/2000/11/welcome/ |title=Welcome |last=Miles |first=Adrian |date=November 27, 2000 }}</ref>. ໃນປີ 2004, Steve Garfield ໄດ້ເປີດຕົວວິດີໂອບລັອກຂອງຕົນເອງ ແລະ ປະກາດວ່າປີດຽວກັນນັ້ນແມ່ນ "ປີແຫ່ງວິດີໂອບລັອກ"<ref name="garfieldyearoftheblog">{{cite web|url=http://homepage.mac.com/stevegarfield/videoblog/year_of.html |title=2004: The Year of the Video Blog |last=Garfield |first=Steve |date=January 1, 2004 }}</ref>. === ຢູທູບ (YouTube) === [[File:Dmitry Medvedev videoblog 30 November 2008.ogg|thumb|ວິດີໂອບລັອກຂອງອະດີດປະທານາທິບໍດີຣັດເຊຍ [[Dmitry Medvedev]] ທີ່ໂພສໃນເດືອນພະຈິກ 2008.]] ນັບຕັ້ງແຕ່ປີ 2005 ເປັນຕົ້ນມາ, Vlog ໄດ້ແຜ່ຫຼາຍຢ່າງໄວວາ ຍ້ອນການກຳເນີດຂອງເວັບໄຊ [[ຢູທູບ]]. Jawed Karim ຜູ້ຮ່ວມກໍ່ຕັ້ງເວັບໄຊ ໄດ້ອັບໂຫຼດວິດີໂອ Vlog ທຳອິດຂອງຢູທູບໃນຊື່ "Me at the zoo" (ຂ້ອຍຢູ່ສວນສັດ) ໃນເດືອນເມສາ 2005 ຜ່ານຊ່ອງ "jawed"<ref>{{cite news |title=YouTube created a FOMO viewing culture over the past 13 years |work=Polygon |date=April 23, 2018}}</ref>. ຄວາມງ່າຍດາຍ ແລະ ຄວາມເປັນທຳມະຊາດຂອງການບັນທຶກຊີວິດປະຈຳວັນໄດ້ກາຍເປັນເອກະລັກຂອງ Vlog ແລະ ເປັນຮູບແບບຫຼັກຂອງ [[ຢູທູບເບີ]] (YouTuber)<ref>{{cite book |last1=Duplantier |first1=Aaron |title=Authenticity and How We Fake It |url=https://archive.org/details/authenticityhoww0000aaro |date=2016 |publisher=McFarland |isbn=9780786498499}}</ref>. === ກິດຈະກຳ ແລະ ງານຕ່າງໆ === ກິເນສບຸກ (Guinness World Records): Charles Trippy ເຈົ້າຂອງຊ່ອງ "Internet Killed Television" ໄດ້ຮັບການບັນທຶກສະຖິຕິໂລກໃນຖານະຜູ້ທີ່ໂພສ Vlog ສ່ວນຕົວຕິດຕໍ່ກັນທຸກມື້ດົນທີ່ສຸດໃນໂລກ (ຫຼາຍກວ່າ 3,000 ວິດີໂອ ນັບຮອດປີ 2019)<ref>{{cite web|url=http://www.guinnessworldrecords.com/records-11000/most-consecutive-daily-personal-video-blogs-posted-on-youtube/|title=Most consecutive daily personal video blogs posted on YouTube|publisher=Guinness World Record}}</ref>. VidCon: ແມ່ນງານປະຊຸມປະຈຳປີທີ່ຈັດຂຶ້ນຢູ່ລອສແອງເຈລີສ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ສ້າງເນື້ອຫາ ແລະ ຜູ້ຊົມໄດ້ພົບປະແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫັນ ແລະ ກິດຈະກຳທາງທຸລະກິດ<ref name="vidcon">{{cite web|url=http://vidcon.com/about|title=Vidcon|publisher=Vidcon|access-date=2026-05-16|archive-date=2014-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203204649/http://vidcon.com/about/|url-status=dead}}</ref>. == ການນຳໃຊ້ == ການສຶກສາ: Vlog ຖືກນຳມາໃຊ້ໃນການຮຽນ-ການສອນເພື່ອຊ່ວຍໃຫ້ຜູ້ຮຽນພັດທະນາທັກສະການປາກເວົ້າ ແລະ ການສື່ສານ<ref name=":13">{{Cite journal|last=Liu|first=Mei-hui|date=July 2016|title=Blending a class video blog to optimize student learning outcomes in higher education|journal=The Internet and Higher Education}}</ref>. ສຸຂະພາບ: ມີການໃຊ້ Vlog ເພື່ອແບ່ງປັນປະສົບການ ແລະ ສ້າງຊຸມຊົນຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ປ່ວຍພະຍາດຊື້ເຮື້ອ ເຊັ່ນ ມະເຮັງ ຫຼື ເບົາຫວານ<ref name=":03" />. == ປະເພດຂອງ Vlog == Vlog ສ່ວນຕົວ: ບັນທຶກເລື່ອງລາວສ່ວນຕົວເພື່ອແບ່ງປັນໃຫ້ຜູ້ອື່ນຊົມ. Vlog ຖ່າຍທອດສົດ: ການໃຊ້ລະບົບ [[YouTube Live]], [[Instagram]] ຫຼື [[Facebook Live]] ເພື່ອສື່ສານແບບສົດໆ. Vlog ເພື່ອການສຶກສາ: ເນັ້ນການໃຫ້ຄວາມຮູ້ໃນຫົວຂໍ້ໃດໜຶ່ງ. Vlog ເພື່ອການສົນທະນາ: ເນັ້ນການແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫັນໃນປະເດັນຕ່າງໆ. == ເບິ່ງເພີ່ມເຕີມ == * [[ບລັອກ]] (Blog) * [[ຢູທູບເບີ]] (YouTuber) * [[ວິດີໂອພອດແຄສ]] (Video podcast) == ໝາຍເຫດ == {{Reflist|group="ໝາຍເຫດ"}} == ເອກະສານອ້າງອີງ == {{Reflist|2}} [[ໝວດ:ອິນເຕີເນັດ]] [[ໝວດ:ວິດີໂອອອນລາຍ]] [[ໝວດ:ການສື່ສານ]] 1uvv3nvttkvu8vim6pp6u7ktcv6k8l2 0 24813 129773 127026 2026-08-06T21:12:12Z InternetArchiveBot 13695 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129773 wikitext text/x-wiki {{ຄຸນນະພາບການແປ}}{{Infobox officeholder|image=Presiden Sukarno (retouched).jpg|caption=ຮູບຄົນຢ່າງເປັນທາງການ, {{circa|1949}}|order=1st|office=ປະທານາທິບໍດີອິນໂດເນເຊຍ|term_start=ວັນທີ 18 ສິງຫາ 1945|term_end=ວັນທີ 12 ມີນາ 1967{{efn|On 11 March 1966, Sukarno, confronted by Generals [[Basuki Rahmat]], [[Mohammad Jusuf]], and [[Amir Machmud]], who were sent by [[Suharto]], [[Supersemar|signed an order]] "delegating to [[General officer|General]] Suharto the authority 'to take all necessary steps to guarantee security and calm and the stability of the running of the [[Government of Indonesia|government]] and the course of the revolution,' and also to preserve the personal safety of the [[President of Indonesia|president]]." This effectively ended Sukarno's presidential powers. However, he remained the nominal president. Later in the month, a new cabinet was announced.<ref>{{cite book|last=Legge|first=John|date=1 September 1985|title=Sukarno: A Political Biography|publisher=[[Allen & Unwin]]}}</ref>}}|primeminister={{collapsible list|title={{nobold|''ເບິ່ງລາຍຊື່''}} | [[Sutan Sjahrir]] {{nowrap|(1945–1947)}} | [[Amir Sjarifuddin]] {{nowrap|(1947–1948)}} | Mohammad Hatta {{nowrap|(1948–1950)}} | [[Abdul Halim (Indonesia)|Abdul Halim]] (1950) | [[Mohammad Natsir]] {{nowrap|(1950–1951)}} | [[Soekiman Wirjosandjojo]] {{nowrap|(1951–1952)}} | [[Wilopo]] {{nowrap|(1952–1953)}} | [[Ali Sastroamidjojo]] {{nowrap|(1953–1955)}} | [[Burhanuddin Harahap]] {{nowrap|(1955–1956)}} | Ali Sastroamidjojo {{nowrap|(1956–1957)}} | Djuanda Kartawidjaja {{nowrap|(1957–1959)}} | ''Himself'' (1959–1966){{efn|''[[De facto]]'' (self-appointed)<ref>{{Cite book|last=Ricklefs|first=M.C.|author-link= M. C. Ricklefs|title=A History of Modern Indonesia Since c.1300|url=https://archive.org/details/historyofmoderni0000rick_m3c8|publisher=MacMillan|location=London|edition=4th|year=2008|orig-date=1981|isbn=978-0-230-54685-1}}</ref>}} | ຊູຮາຣ໌ໂຕ (1966–1967){{efn|As [[Ampera Cabinet#Cabinet Presidium|Chairman of the Cabinet Presidium]]}}}}|vicepresident=[[Mohammad Hatta]] {{nowrap|(1945–1956)}}|predecessor=''Office established''|successor=[[ຊູຮາຣ໌ໂຕ]]|office1=[[United States of Indonesia|President of the United States of Indonesia]]|term_start1=27 ທັນວາ 1949|term_end1=ວັນທີ 17 ສິງຫາ 1950|primeminister1=Mohammad Hatta|vicepresident1=Mohammad Hatta|predecessor1=[[Tony Lovink]] (as [[Governor-General of the Dutch East Indies|High Commissioner of the Dutch East Indies]])|successor1=''Himself'' (as ປະທານາທິບໍດີອິນໂດເນເຊຍ)|order2=ທີ 12|office2=ນາຍົກລັດຖະມົນຕີອິນໂດເນເຊຍ|status2=''[[De facto]]'' ([[Guided Democracy in Indonesia|self-appointed]])|term_start2=ວັນທີ 9 ກໍລະກົດ 1959|term_end2=ວັນທີ 25 ກໍລະກົດ 1966|president2=''Himself''|deputy2=[[Deputy Prime Minister of Indonesia#Guided democracy era|''ເບິ່ງລາຍຊື່'']]|predecessor2=[[Djuanda Kartawidjaja]]|successor2=ຊູຮາຣ໌ໂຕ (as [[Ampera Cabinet#Cabinet Presidium|Chairman of the Cabinet&nbsp;Presidium]])|birth_name=Koesno Sosrodihardjo|birth_date={{birth date|1901|06|06|df=y}}|birth_place=[[ສຸຣາບາຢາ|ໂຊຣາບາຈາ]], [[ອິນດີ້ຕາເວັນອອກຂອງໂຮນລັງ]]|death_date={{death date and age|1970|06|21|1901|06|06|df=y}}|death_place=[[ຈາກາຕາ]], [[ປະເທດອິນໂດເນເຊຍ]]|resting_place=[[Grave of Sukarno]]|party=[[ນັກການເມືອງອິດສະຫຼະ|ອິດສະຫຼະ]]|otherparty=[[ພັກຊາດອິນໂດເນເຊຍ|PNI]] (1927–1931)|height={{height|cm=172|precision=0}}<ref>{{cite web|url=https://bertuahpos.com/berita-pilihan/penasaran-tidak-berapa-sih-tinggi-badan-semua-presiden-indonesia.html|title=Penasaran Tidak, Berapa Sih Tinggi Badan Semua Presiden Indonesia|first=J|last=Romi|editor=Hendra|orig-date=11 May 2020|date=24 November 2020|website=BertuahPos|language=id|trans-title=Are You Curious, How Tall Are All the Presidents of Indonesia|access-date=6 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812130627/https://bertuahpos.com/berita-pilihan/penasaran-tidak-berapa-sih-tinggi-badan-semua-presiden-indonesia.html|archive-date=12 August 2020|url-status=live}}</ref>|spouse={{plainlist| * {{marriage|[[Siti Oetari]]|1921|1923|end=div.}} * {{marriage|[[Inggit Garnasih]]|1923|1943|end=div.}} * {{marriage|[[Fatmawati]]|1943|1953|end=sep.}} * {{marriage|[[Siti Hartini]]|7 July 1953}} * {{marriage|[[Maharani Wisma Susana&nbsp;Siregar]]|1958|1962|end=div.}} * {{marriage|[[Sakiko Kanase]]|1958|1959|end=died}} * {{marriage|[[Kartini Manoppo]]|1959|1968|end=div.}} * {{marriage|[[Dewi Sukarno|Naoko Nemoto]]|1962}} * {{marriage|[[Haryati]]|1963|1966|end=div.}} * {{marriage|[[Amelia De La Rama]]|1964}} * {{marriage|[[Yurike Sanger]]|1964|1968|end=div.}} * {{marriage|[[Heldy Djafar]]|1966|1969|end=div.}}}}|children=14, ລວມທັງ [[Rukmini Sukarno|Rukmini]], [[Megawati Sukarnoputri|Megawati]], [[Rachmawati Sukarnoputri|Rachmawati]], [[Sukmawati Sukarnoputri|Sukmawati]], and [[Guruh Sukarnoputra|Guruh]]|father=Soekemi Sosrodihardjo|mother=Ida Ayu Nyoman Rai|education=[[Hogere Burgerschool|Hogere Burgerschool te Soerabaja]]|alma_mater=[[Bandung Institute of Technology|Technische Hoogeschool te&nbsp;Bandoeng]] ([[Engineer's degree#Indonesia|Ir.]])|occupation={{hlist|ນັກການເມືອງ|ວິສະວະກອນ|ນັກເຄື່ອນໄຫວ}}|awards={{ubl|[[Lenin Peace Prize]] (1960)|[[National Hero of Indonesia|National Hero]] (1988, 2012)}}|signature=Sukarno Signature.svg|nickname={{hlist|Bung Karno|Great Lover|{{nowrap|Padoeka Jang Moelia}}}}|module={{listen|embed=yes|filename=President Sukarno announces Dwikomando Rakyat.ogg|title=ສຽງຂອງຊູກາໂນ|type=speech|description=Sukarno announcing the ''[[Indonesia–Malaysia confrontation#Expansion of the conflict to the Malaysian Peninsula|Dwi Komando Rakyat]]'' during the [[Indonesia–Malaysia confrontation]]<br>ບັນທຶກວັນທີ 3 ພຶດສະພາ 1964|pos=center}}}}'''ຊູກາໂນ''' ({{Langx|id|Soekarno, Sukarno}}; 6 ມິຖຸນາ 1901 – 21 ມິຖຸນາ 1970) ເປັນ[[ນັກການເມືອງ]][[ຊາດອິນໂດເນເຊຍ]], [[ນັກປາຖະກະຖາ]] ແລະ [[ນັກປະຕິວັດ]], ແລະ ເປັນ ປະທານາທິບໍດີທຳອິດຂອງ[[ປະເທດອິນໂດເນເຊຍ]], ດຳລົງຕຳແໜ່ງຕັ້ງແຕ່ປີ 1945 ຫາ 1967. == ອ້າງອີງ == [[ໝວດ:ປະທານາທິບໍດີອິນໂດເນເຊຍ]] <references /> {{Stub}} p7ev12eqgynx8j46o56uwv0lr6cjhql 0 24840 129687 127778 2026-08-06T18:42:30Z InternetArchiveBot 13695 Add 4 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129687 wikitext text/x-wiki '''ເປເຣສໂຕຣຍກາ''' ({{lang-ru|Перестройка}}; ແປວ່າ "ການປັບໂຄງສ້າງ" ຫຼື "ການປະຕິຮູບ") ແມ່ນຂະບວນການເຄື່ອນໄຫວທາງການເມືອງ ແລະ ທາງເສດຖະກິດ ທີ່ເກີດຂຶ້ນພາຍໃນ[[ພັກກອມມູນິດແຫ່ງສະຫະພາບໂຊວຽດ]] (CPSU) ໃນຊ່ວງກາງຫາທ້າຍທົດສະວັດທີ 1980 <ref name="gorbachev1987">{{cite book |last=Gorbachev |first=Mikhail |title=Perestroika: New Thinking for Our Country and the World |url=https://archive.org/details/perestroikanewth0000gorb_j4h6 |publisher=Harper & Row |year=1987 |isbn=978-0060390858}}</ref>. ນະໂຍບາຍນີ້ມີຄວາມຕິດພັນຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນກັບ [[ມິຮາອີວ ກໍບາຊອບ]] (Mikhail Gorbachev) ເຊິ່ງເປັນຜູ້ນຳຂອງ[[ສະຫະພາບໂຊວຽດ]]ໃນເວລານັ້ນ. ຄຳວ່າ "ເປເຣສໂຕຣຍ ກາ" ໝາຍເຖິງການປັບປ່ຽນໂຄງສ້າງທາງເສດຖະກິດ ແລະ ລະບົບການເມືອງຂອງໂຊວຽດ ເຊິ່ງມັກຈະຖືກນຳມາປະຕິບັດຄວບຄູ່ກັບນະໂຍບາຍ '''"[[ກລາດສະນອດ]]"''' (Glasnost) ທີ່ໝາຍເຖິງຄວາມໂປ່ງໃສ ຫຼື ການເປີດກວ້າງທາງສັງຄົມ. [[ຮູບ:The_Soviet_Union_1988_CPA_5942_stamp_(Perestroika_(reformation)._Worker._Industries_and_agriculture).jpg|thumb|ສະແຕມໄປສະນີ "ເປເຣສໂຕຣຍກາ", 1988]] ເປົ້າໝາຍເບື້ອງຕົ້ນຂອງເປເຣສໂຕຣຍກາ ບໍ່ແມ່ນການຍົກເລີກລະບົບ[[ສັງຄົມນິຍົມ]], ແຕ່ເປັນການປັບປຸງລະບົບໃຫ້ມີປະສິດທິພາບຫຼາຍຂຶ້ນ ເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫາການຢຸດສະຫງັກທາງເສດຖະກິດ ແລະ ປັບຕົວເຂົ້າກັບໂລກຍຸກສະໄໝໃໝ່. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ນະໂຍບາຍດັ່ງກ່າວໄດ້ນຳໄປສູ່ຜົນກະທົບທີ່ບໍ່ຄາດຄິດ ຄືການສູນເສຍອຳນາດຄວບຄຸມຂອງລັດຖະບານກາງ, ວິກິດການທາງເສດຖະກິດທີ່ຮ້າຍແຮງກວ່າເກົ່າ, ແລະ ໃນທີ່ສຸດກໍກາຍເປັນໜຶ່ງໃນປັດໄຈຫຼັກທີ່ນຳໄປສູ່[[ການລົ້ມສະຫຼາຍຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ]] ໃນທ້າຍປີ 1991 <ref name="brown1996">{{cite book |last=Brown |first=Archie |title=The Gorbachev Factor |url=https://archive.org/details/gorbachevfactor00brow_0 |publisher=Oxford University Press |year=1996 |isbn=978-0192880529}}</ref>. == ຄວາມເປັນມາ ແລະ ສາເຫດຂອງການປະຕິຮູບ == ກ່ອນການຂຶ້ນກຳອຳນາດຂອງ ມິຮາອິວ ກໍບາຊອບ ໃນເດືອນມີນາ 1985, ສະຫະພາບໂຊວຽດໄດ້ຜ່ານໄລຍະເວລາທີ່ເອີ້ນວ່າ '''"ຍຸກແຫ່ງການຢຸດສະຫງັກ"''' (Era of Stagnation) ເຊິ່ງເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນໃນສະໄໝການນຳຂອງ ທ່ານ [[ເລໂອນິດ ແບລັຈເນັບ]] (Leonid Brezhnev) <ref name="taubman2017">{{cite book |last=Taubman |first=William |title=Gorbachev: His Life and Times |url=https://archive.org/details/gorbachevhislife0000taub |publisher=W. W. Norton & Company |year=2017 |isbn=978-0393647013}}</ref>. * '''ບັນຫາທາງເສດຖະກິດລວມສູນ:''' ເສດຖະກິດແບບວາງແຜນລວມສູນ (Command economy) ຂອງໂຊວຽດເລີ່ມສະແດງຄວາມອ່ອນແອ. ການຈັດສັນຊັບພະຍາກອນທີ່ບໍ່ມີປະສິດທິພາບ, ການຂາດການປະດິດສ້າງທາງເຕັກໂນໂລຊີ, ແລະ ຄຸນນະພາບສິນຄ້າອຸປະໂພກບໍລິໂພກທີ່ຕໍ່າ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ມາດຕະຖານການດຳລົງຊີວິດຂອງປະຊາຊົນຫຼຸດລົງຢ່າງຊັດເຈນ ເມື່ອທຽບກັບບັນດາປະເທດ[[ລັດທິທຶນນິຍົມ|ທຶນນິຍົມ]]ຕາເວັນຕົກ. * '''ພາລະລາຍຈ່າຍທາງທະຫານ:''' ສະຫະພາບໂຊວຽດຕ້ອງແບກຮັບພາລະຄ່າໃຊ້ຈ່າຍມະຫາສານໃນ[[ສົງຄາມເຢັນ]], ໂດຍສະເພາະການແຂ່ງຂັນສະສົມອາວຸດກັບ[[ສະຫະລັດອາເມຣິກາ]] ແລະ ການເຮັດ[[ສົງຄາມໂຊວຽດ-ອັຟການິສະຖານ]]ທີ່ແກ່ຍາວ. ເມື່ອກໍບາຊອບກາຍເປັນເລຂາທິການໃຫຍ່ຂອງພັກກອມມູນິດສະຫະພາບໂຊວຽດ ດ້ວຍໄວພຽງ 54 ປີ, ທ່ານຈຶ່ງເຫັນຄວາມຈຳເປັນຮີບດ່ວນທີ່ຕ້ອງມີການ "ປັບໂຄງສ້າງ" ເພື່ອຮັກສາສະຖານະພາບການເປັນມະຫາອຳນາດຂອງປະເທດໄວ້. == ການປະຕິຮູບທາງເສດຖະກິດ == ເປເຣສໂຕຣຍກາ ໄດ້ພະຍາຍາມແນະນຳອົງປະກອບບາງຢ່າງຂອງ[[ເສດຖະກິດຕະຫລາດ|ເສດຖະກິດຕະຫຼາດ]]ເຂົ້າສູ່ລະບົບສັງຄົມນິຍົມຂອງໂຊວຽດ ໂດຍຜ່ານການອອກກົດໝາຍປະຕິຮູບທີ່ສຳຄັນຫຼາຍສະບັບໃນຊ່ວງປີ 1987 ຫາ 1988 <ref name="kotkin2001">{{cite book |last=Kotkin |first=Stephen |title=Armageddon Averted: The Soviet Collapse, 1970-2000 |url=https://archive.org/details/armageddonaverte00kotk |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0192802453}}</ref>: * '''ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍວິສາຫະກິດຂອງລັດ (Law on State Enterprises, 1987):''' ກົດໝາຍສະບັບນີ້ອະນຸຍາດໃຫ້ວິສາຫະກິດຂອງລັດມີສິດອຳນາດໃນການຕັດສິນໃຈຫຼາຍຂຶ້ນວ່າຈະຜະລິດສິນຄ້າປະເພດໃດ ໂດຍອີງໃສ່ຄວາມຕ້ອງການຂອງລູກຄ້າ ແທນທີ່ຈະລໍຖ້າແຕ່ຄຳສັ່ງຈາກອົງການວາງແຜນຂອງລັດ (Gosplan). ໂຮງງານຕ້ອງສາມາດຫາລາຍໄດ້ກຸ້ມຕົນເອງ (Self-financing). * '''ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສະຫະກອນ (Law on Cooperatives, 1988):''' ນີ້ແມ່ນການປ່ຽນແປງທີ່ຮາກຖານທີ່ສຸດ ເພາະມັນເປັນຄັ້ງທຳອິດນັບຕັ້ງແຕ່ນະໂຍບາຍເສດຖະກິດໃໝ່ (NEP) ຂອງ ວະລາດິເມຍ ເລນິນ ໃນຊຸມປີ 1920 ທີ່ອະນຸຍາດໃຫ້ປະຊາຊົນສາມາດເປັນເຈົ້າຂອງທຸລະກິດເອກະຊົນໄດ້ໃນຮູບແບບຂອງ "ສະຫະກອນ". == ການປະຕິຮູບທາງການເມືອງ == ເຖິງແມ່ນວ່າເປົ້າໝາຍຫຼັກຂອງເປເຣສໂຕຣຍກາແມ່ນການຟື້ນຟູເສດຖະກິດ, ແຕ່ກໍບາຊອບຮັບຮູ້ວ່າ ການປະຕິຮູບເສດຖະກິດຈະບໍ່ມີທາງສຳເລັດຫາກປາສະຈາກການປ່ຽນແປງທາງການເມືອງ ເນື່ອງຈາກການຕໍ່ຕ້ານຈາກກຸ່ມອະນຸລັກນິຍົມພາຍໃນພັກເອງ <ref name="taubman2017" />. * '''ການຫັນເປັນປະຊາທິປະໄຕ:''' ກໍບາຊອບໄດ້ນຳສະເໜີແນວຄວາມຄິດ ''Demokratizatsiya'' ໂດຍລະບົບການເລືອກຕັ້ງຖືກດັດແປງໃຫ້ມີຜູ້ສະໝັກຫຼາຍຄົນ (Multi-candidate elections) ໃນການເລືອກຕັ້ງທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ລະດັບຊາດ. * '''ການສ້າງຕັ້ງລັດຖະສະພາໃໝ່:''' ໃນປີ 1989, ໄດ້ມີການຈັດຕັ້ງສະພາຜູ້ແທນປະຊາຊົນ (Congress of People's Deputies) ເຊິ່ງເປັນອົງການນິຕິບັນຍັດຊຸດໃໝ່. ໃນສະພານີ້ ມີການໂຕ້ຖຽງທາງການເມືອງຢ່າງເປີດເຜີຍຜ່ານການຖ່າຍທອດສົດທາງໂທລະພາບ. == ຜົນກະທົບທີ່ບໍ່ຄາດຄິດ ແລະ ການລົ້ມສະຫຼາຍ == ແທນທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ເສດຖະກິດເຂັ້ມແຂງຂຶ້ນຕາມຄວາມຄາດຫວັງ, ເປເຣສໂຕຣຍກາກັບນຳໄປສູ່ຄວາມວຸ້ນວາຍຢ່າງໜັກໜ່ວງໃນຊ່ວງປີ 1989–1991 <ref name="kotkin2001" />: * '''ວິກິດການເສດຖະກິດຂັ້ນຮຸນແຮງ:''' ການຮື້ຖອນລະບົບແຜນການລວມສູນເກົ່າ ກ່ອນທີ່ກົນໄກຕະຫຼາດອິດສະຫຼະໃໝ່ຈະເຮັດວຽກໄດ້ຢ່າງສົມບູນ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເກີດຊ່ອງຫວ່າງທາງເສດຖະກິດ. ລະບົບຕ່ອງໂສ້ການຜະລິດຂາດສະບັ້ນ, ເກີດ[[ສະພາວະເງິນເຟີ້|ໄພເງິນເຟີ້]]ຢ່າງໜັກ, ແລະ ບັນຫາສິນຄ້າອຸປະໂພກ-ບໍລິໂພກຂາດແຄນຈົນເຖິງຂັ້ນວິກິດ. * '''ການຕື່ນຕົວຂອງລັດທິຊາດນິຍົມ:''' ຍ້ອນນະໂຍບາຍກລາດສະນອດທີ່ໃຫ້ເສລີພາບໃນການສະແດງອອກ, ບວກກັບຄວາມອ່ອນແອຂອງລັດຖະບານກາງ, ສາທາລະນະລັດຕ່າງໆພາຍໃນສະຫະພາບໂຊວຽດ (ໂດຍສະເພາະລັດບານຕິກເຊັ່ນ: [[ແອັດສະໂຕນີ]], [[ລັດເວຍ]], [[ລິດຕົວນີ]]) ໄດ້ເລີ່ມປະທ້ວງຮຽກຮ້ອງເອກະລາດ. * '''ການລັດຖະປະຫານປີ 1991:''' ກຸ່ມຄອມມູນິດຝ່າຍຂວາຈັດ (Hardliners) ໄດ້ພະຍາຍາມກໍ່ລັດຖະປະຫານເພື່ອຢຶດອຳນາດຈາກກໍບາຊອບໃນເດືອນສິງຫາ 1991 ແຕ່ລົ້ມເຫຼວ. ເຫດການນີ້ໄດ້ທຳລາຍອຳນາດສູນກາງຂອງໂຊວຽດຢ່າງສິ້ນເຊີງ ແລະ ນຳໄປສູ່ການປະກາດຍຸບເລີກສະຫະພາບໂຊວຽດຢ່າງເປັນທາງການໃນວັນທີ 26 ທັນວາ 1991. == ມໍລະດົກ == ມໍລະດົກຂອງເປເຣສໂຕຣຍກາ ມີການຕີລາຄາທີ່ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ: * '''ໃນທັດສະນະຂອງຊາວຕາເວັນຕົກ:''' ນະໂຍບາຍນີ້ຖືກຍົກຍ້ອງວ່າເປັນສິ່ງທີ່ຊ່ວຍຢຸດຕິສົງຄາມເຢັນຢ່າງສັນຕິ, ເປີດປະຕູສູ່ການລົ້ມລົງຂອງ[[ກຳແພງເບີລິນ]] ແລະ ນຳເອົາເສລີພາບມາສູ່ບັນດາປະເທດໃນເອີຣົບຕາເວັນອອກ <ref name="brown1996" />. * '''Clean ໃນທັດສະນະຂອງຊາວລັດເຊຍຈຳນວນຫຼາຍ:''' ເປເຣສໂຕຣຍກາ ມັກຈະຖືກມອງໃນແງ່ລົບວ່າເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງຄວາມວຸ້ນວາຍ, ການປະສົບໄພພິບັດທາງເສດຖະກິດໃນຊຸມປີ 1990 ແລະ ການສູນເສຍສະຖານະພາບການເປັນມະຫາອຳນາດຂອງໂລກ <ref name="sakwa1990">{{cite book |last=Sakwa |first=Richard |title=Gorbachev and His Reforms, 1985–1990 |publisher=Prentice-Hall |year=1990 |isbn=978-0133622604}}</ref>. == ເອກະສານອ້າງອີງ == {{reflist}} == ເບິ່ງຕື່ມ == * [[ກລາດສະນອດ]] (Glasnost) * [[ມິຮາອີວ ກໍບາຊອບ]] * [[ການລົ້ມສະຫຼາຍຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ]] [[ໝວດໝູ່:ປະຫວັດສາດສະຫະພາບໂຊວຽດ]] [[ໝວດໝູ່:ປະຫວັດສາດເສດຖະກິດ]] [[ໝວດໝູ່:ຄຳສັບພາສາລັດເຊຍ]] g8muaodfh4hw9or0zou6fqs63tg0z8w 0 24917 129769 127900 2026-08-06T21:06:28Z InternetArchiveBot 13695 Add 5 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260806)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 129769 wikitext text/x-wiki '''ປິຕາທິປະໄຕ''' ({{lang-en|Patriarchy}}) ຫລື '''ລະບົບຊາຍເປັນໃຫຍ່''' ແມ່ນລະບົບສັງຄົມທີ່ຜູ້ຊາຍມີອຳນາດຫຼັກ ແລະ ຄອບຄອງບົດບາດຄວາມເປັນຜູ້ນຳທາງການເມືອງ, ສິດທິອຳນາດທາງສິນທຳ, ເອກະສິດທາງສັງຄົມ ແລະ ການຄວບຄຸມຊັບສິນ. ໃນລະດັບຄອບຄົວ, ຜູ້ເປັນພໍ່ ຫຼື ຕົວແທນທີ່ເປັນເພດຊາຍຈະມີອຳນາດເໜືອຜູ້ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍ. ບາງສັງຄົມທີ່ເປັນປິຕາທິປະໄຕຍັງມີລັກສະນະການສືບເຊື້ອສາຍທາງຝ່າຍຊາຍ ເຊິ່ງຊັບສິນ ແລະ ຖານະທາງສັງຄົມຈະຖືກສືບທອດຈາກພໍ່ໄປຫາລູກຊາຍ.<ref>{{cite book |last=Walby |first=Sylvia |title=Theorizing Patriarchy |url=https://archive.org/details/theorizingpatria0000walb |publisher=Blackwell Publishers |year=1990 |isbn=978-0631147688 |pages=[https://archive.org/details/theorizingpatria0000walb/page/17 17]-20}}</ref> ໃນທາງສັງຄົມວິທະຍາ ແລະ ທິດສະດີສະຕີນິຍົມ (Feminist theory), ຄຳວ່າປິຕາທິປະໄຕຖືກໃຊ້ເພື່ອອະທິບາຍເຖິງໂຄງສ້າງທາງສັງຄົມທີ່ກວ້າງຂວາງ ເຊິ່ງບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນການກະທຳຂອງບຸກຄົນເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ເປັນລະບົບສະຖາບັນທີ່ໃຫ້ສິດທິພິເສດແກ່ເພດຊາຍ ແລະ ກົດຂີ່ທາງເພດອື່ນໆ (ໂດຍສະເພາະແມ່ຍິງ).<ref>{{cite book |last=Johnson |first=Allan G. |title=The Gender Knot: Unraveling Our Patriarchal Legacy |url=https://archive.org/details/isbn_2901592133832 |publisher=Temple University Press |year=2005 |edition=Revised |isbn=978-1592133840 |pages=[https://archive.org/details/isbn_2901592133832/page/27 27]-29}}</ref> == ທີ່ມາຂອງຄຳ ແລະ ນິຣຸກຕິສາດ == ຄຳວ່າ "Patriarchy" ມາຈາກພາສາເກຣັກບູຮານ ຄຳວ່າ ''patriarkhēs'' (πατριάρχης), ເຊິ່ງໝາຍເຖິງ "ບິດາ ຫຼື ຫົວໜ້າຄອບຄົວ". ເຊິ່ງເກີດຈາກການປະສົມຄຳລະຫວ່າງ ''patria'' (πατριά) ໝາຍເຖິງ "ເຊື້ອສາຍ" ຫຼື "ຄອບຄົວ" ແລະ ''arkhein'' (ἄρχειν) ໝາຍເຖິງ "ການປົກຄອງ" ຫລື "ຜູ້ມີອຳນາດ".<ref>{{cite web |url=https://www.etymonline.com/word/patriarchy |title=Etymology of patriarchy |website=Online Etymology Dictionary |access-date=May 23, 2026}}</ref> ໃນເບື້ອງຕົ້ນ, ຄຳນີ້ຖືກນຳໃຊ້ເພື່ອອະທິບາຍເຖິງລະບົບການປົກຄອງຄອບຄົວທີ່ຜູ້ຊາຍອາວຸໂສທີ່ສຸດເປັນຜູ້ຕັດສິນໃຈທຸກຢ່າງ, ແຕ່ໃນຊຸມປີ 1960 ແລະ 1970 ນັກວິຊາການຝ່າຍສະຕີນິຍົມ (Second-wave feminism) ໄດ້ຂະຫຍາຍຄວາມໝາຍເພື່ອໃຫ້ຄອບຄຸມເຖິງລະບົບສັງຄົມທັງໝົດ. == ປະຫວັດສາດ ແລະ ຕົ້ນກຳເນີດ == ນັກປະຫວັດສາດ, ນັກມະນຸດສະວິທະຍາ ແລະ ນັກບູຮານຄະດີ ສ່ວນໃຫຍ່ເຫັນດີວ່າ ລະບົບຊາຍເປັນໃຫຍ່ບໍ່ໄດ້ເປັນສິ່ງທີ່ມີມາແຕ່ກຳເນີດຂອງມະນຸດຊາດ ຫຼື ເປັນກົດເກນທາງຊີວະວິທະຍາ, ແຕ່ເປັນຜົນຜະລິດຈາກການພັດທະນາທາງປະຫວັດສາດ ແລະ ວັດທະນະທຳ. ການສຶກສາທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດໃນປະເດັນນີ້ຄືຜົນງານຂອງ [[ເກີດາ ເລີເນີ]] ໃນປຶ້ມຊື່ດັງ ''The Creation of Patriarchy'' (1986). ເລີເນີອະທິບາຍວ່າ ປິຕາທິປະໄຕ ເລີ່ມກໍ່ຕົວຂຶ້ນໃນຍຸກຫີນໃໝ່ເມື່ອມະນຸດປ່ຽນຈາກການລ່າສັດ-ເກັບຫາອາຫານມາເປັນສັງຄົມກະສິກຳ. ເມື່ອມະນຸດເລີ່ມມີການສະສົມຊັບສິນ, ທີ່ດິນ ແລະ ສັດລ້ຽງ, ຄວາມຕ້ອງການໃນການຄວບຄຸມແຮງງານ (ໂດຍສະເພາະຄວາມສາມາດໃນການສືບພັນຂອງແມ່ຍິງເພື່ອຜະລິດກຳລັງແຮງງານ) ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ຂະບວນການນີ້ໃຊ້ເວລາຫຼາຍກວ່າ 2,500 ປີ ຕັ້ງແຕ່ປະມານ 3100 ຫາ 600 ປີ ກ່ອນ ຄ.ສ. ໃນພາກພື້ນ[[ເມໂຊໂປຕາມີ]] (Mesopotamia).<ref>{{cite book |last=Lerner |first=Gerda |title=The Creation of Patriarchy |url=https://archive.org/details/creationofpatria0000lern |publisher=Oxford University Press |year=1986 |isbn=978-0195051858 |pages=[https://archive.org/details/creationofpatria0000lern/page/8 8]-11, 212-216}}</ref> ພ້ອມກັນນັ້ນ, ການເກີດຂຶ້ນຂອງລັດ, ການທະຫານ ແລະ ສາສະໜາທີ່ມີພະເຈົ້າອົງດຽວເປັນເພດຊາຍ ກໍ່ຍິ່ງເປັນການສ້າງຄວາມຊອບທຳໃຫ້ກັບອຳນາດຂອງຜູ້ຊາຍໃນສັງຄົມ.<ref>{{cite book |last=Boulding |first=Elise |title=The Underside of History: A View of Women through Time |publisher=Sage Publications |year=1976 |isbn=978-0803902131 |pages=152-155}}</ref> == ທິດສະດີສະຕີນິຍົມ ແລະ ສັງຄົມວິທະຍາ == ນັກສັງຄົມວິທະຍາຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ປິຕາທິປະໄຕ ແຝງຕົວຢູ່ໃນທຸກໂຄງສ້າງຂອງສັງຄົມມະນຸດປັດຈຸບັນ. ນັກທິດສະດີສະຕີນິຍົມແບ່ງແຍກການເຮັດວຽກຂອງລະບົບນີ້ອອກເປັນຫຼາຍມິຕິ: === ໂຄງສ້າງ 6 ປະການຂອງ ຊິລເວຍ ວໍລບີ === [[ຊິລເວຍ ວໍລບີ]] ນັກສັງຄົມວິທະຍາຊາວອັງກິດ ໄດ້ສະເໜີໂຄງສ້າງຫຼັກ 6 ປະການທີ່ເຮັດໃຫ້ລະບົບປິຕາທິປະໄຕຍັງຄົງຢູ່ໄດ້ແກ່:<ref>{{cite journal |last=Walby |first=Sylvia |title=Theorising Patriarchy |journal=Sociology |volume=23 |issue=2 |year=1989 |pages=213-234 |doi=10.1177/0038038589023002004}}</ref> # '''ຮູບແບບການຜະລິດໃນຄົວເຮືອນ:''' ຜູ້ຍິງມັກຈະຕ້ອງຮັບຜິດຊອບວຽກບ້ານ ແລະ ການລ້ຽງດູລູກໂດຍບໍ່ໄດ້ຮັບຄ່າຕອບແທນ. # '''ການຈ້າງງານ:''' ຜູ້ຍິງມັກຈະໄດ້ຮັບຄ່າຈ້າງໜ້ອຍກວ່າ, ຖືກກີດກັນຈາກຕຳແໜ່ງບໍລິຫານ ແລະ ຕ້ອງເຮັດວຽກໃນຂະແໜງທີ່ໄດ້ຮັບຄ່າຕອບແທນຕ່ຳ. # '''ລັດປິຕາທິປະໄຕ:''' ນະໂຍບາຍ ແລະ ກົດໝາຍຂອງລັດມັກຈະເອື້ອປະໂຫຍດໃຫ້ກັບຜູ້ຊາຍ. # '''ຄວາມຮຸນແຮງຂອງຜູ້ຊາຍ:''' ການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງທາງເພດ ແລະ ຄວາມຮຸນແຮງໃນຄອບຄົວເປັນເຄື່ອງມືໃນການຄວບຄຸມຜູ້ຍິງ. # '''ເພດວິຖີ (Sexuality):''' ມາດຕະຖານສອງຊັ້ນທາງເພດທີ່ຄາດຫວັງໃຫ້ຜູ້ຍິງຕ້ອງຮັກສານວນສະຫງວນ, ຂະນະທີ່ຍົກຍ້ອງປະສົບການທາງເພດຂອງຜູ້ຊາຍ. # '''ວັດທະນະທຳ ແລະ ສະຖາບັນ:''' ສື່ມວນຊົນ, ການສຶກສາ, ແລະ ສາສະໜາ ທີ່ຜະລິດຊ້ຳຄວາມຄິດທີ່ວ່າຜູ້ຊາຍເໜືອກວ່າຜູ້ຍິງ. === ຜົນກະທົບຕໍ່ຜູ້ຊາຍ (Toxic Masculinity) === ນັກຄິດເຊັ່ນ [[ແບລ ຮຸກສ໌]] ໄດ້ໂຕ້ແຍ້ງວ່າ ປິຕາທິປະໄຕ ບໍ່ພຽງແຕ່ທຳລາຍຜູ້ຍິງເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງເປັນອັນຕະລາຍຕໍ່ຜູ້ຊາຍເອງດ້ວຍ. ລະບົບນີ້ບັງຄັບໃຫ້ເດັກຊາຍຕ້ອງຕັດຂາດຈາກອາລົມຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຕົນເອງ, ຫ້າມສະແດງຄວາມອ່ອນແອ (ເຊັ່ນ: ການຮ້ອງໄຫ້) ແລະ ຕ້ອງໃຊ້ຄວາມກ້າວລ້າວເພື່ອພິສູດ "ຄວາມເປັນຊາຍ". ສິ່ງນີ້ມັກນຳໄປສູ່ບັນຫາສຸຂະພາບຈິດ, ການຂ້າຕົວຕາຍ ແລະ ຄວາມໂດດດ່ຽວໃນກຸ່ມຜູ້ຊາຍ.<ref>{{cite book |last=hooks |first=bell |title=The Will to Change: Men, Masculinity, and Love |url=https://archive.org/details/willtochangemenm00hook |publisher=Atria Books |year=2004 |isbn=978-0743456081 |pages=[https://archive.org/details/willtochangemenm00hook/page/18 17]-19, 30-34}}</ref> == ສັນຍາທາງເພດ (The Sexual Contract) == ນັກລັດຖະສາດ [[ແຄໂຣລ ເພດແມນ]] (Carole Pateman) ໃນປຶ້ມ ''The Sexual Contract'' (1988) ອະທິບາຍວ່າ ແນວຄິດສັນຍາປະຊາຄົມ (Social Contract) ຂອງນັກຄິດຍຸກແສງສະຫວ່າງທາງປັນຍາ (ເຊັ່ນ: [[ຈອນ ລັອກ]] ຫຼື [[ຊັງ-ຊາກ ຣູໂຊ|ຊັງ'''-'''ຊາກ ຣູໂຊ]]) ເຊິ່ງອ້າງວ່າສັງຄົມເກີດຈາກສັນຍາລະຫວ່າງບຸກຄົນທີ່ເທົ່າທຽມກັນນັ້ນ ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວໄດ້ກີດກັນແມ່ຍິງອອກໄປ. ລະບົບສັງຄົມຍຸກໃໝ່ຈຶ່ງຖືກສ້າງຂຶ້ນເທິງ "ສັນຍາທາງເພດ" ທີ່ຜູ້ຊາຍຕົກລົງຮ່ວມກັນເພື່ອແບ່ງປັນອຳນາດເໜືອຜູ້ຍິງ.<ref>{{cite book |last=Pateman |first=Carole |title=The Sexual Contract |url=https://archive.org/details/sexualcontract0000pate |publisher=Stanford University Press |year=1988 |isbn=978-0804714778 |pages=[https://archive.org/details/sexualcontract0000pate/page/1 1]-5}}</ref> == ການທັບຊ້ອນກັນຂອງຄວາມກົດຂີ່ (Intersectionality) == ໃນທ້າຍສະຕະວັດທີ 20, ໄດ້ມີການພັດທະນາທິດສະດີທາງແນວຄິດວ່າ ປິຕາທິປະໄຕ ບໍ່ໄດ້ເຮັດວຽກຢ່າງໂດດດ່ຽວ, ແຕ່ມັນທັບຊ້ອນ ແລະ ສົ່ງເສີມກັນກັບລະບົບການກົດຂີ່ອື່ນໆ ເຊັ່ນ: [[ການຢຽດເຊື້ອຊາດ]], [[ລັດທິທຶນນິຍົມ]], [[ຈັກກະພັດນິຍົມ]] ແລະ [[ການຢຽດຄົນຮັກຮ່ວມເພດ]]. ແນວຄິດ Intersectionality ເຊິ່ງສະເໜີໂດຍ [[ຄິມເບີລີ ເຄຣນຊໍ]] ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ແມ່ຍິງທຸກຄົນບໍ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກລະບົບຊາຍເປັນໃຫຍ່ໃນລະດັບດຽວກັນ. ຕົວຢ່າງ: ແມ່ຍິງຜິວດຳທີ່ຢູ່ໃນຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ ຈະປະເຊີນກັບຄວາມກົດຂີ່ທີ່ແຕກຕ່າງ ແລະ ໜັກໜ່ວງກວ່າແມ່ຍິງຜິວຂາວທີ່ມີຖານະຮັ່ງມີ, ເພາະນາງຕ້ອງປະເຊີນທັງການຢຽດທາງເພດ, ການຢຽດສີຜິວ ແລະ ການຂູດຮີດທາງຊົນຊັ້ນພ້ອມໆກັນ.<ref>{{cite journal |last=Crenshaw |first=Kimberlé |title=Demarginalizing the Intersection of Race and Sex: A Black Feminist Critique of Antidiscrimination Doctrine, Feminist Theory and Antiracist Politics |journal=University of Chicago Legal Forum |volume=1989 |issue=1 |year=1989 |pages=139-167}}</ref> == ເບິ່ງເພີ່ມເຕີມ == * [[ສະຕີນິຍົມ]] (Feminism) * [[ບົດບາດຍິງ-ຊາຍ]] (Gender roles) * [[ມາຕາທິປະໄຕ]] (Matriarchy) * [[ຄວາມບໍ່ເທົ່າທຽມທາງເພດ]] (Gender inequality) * [[ມາດຕະຖານຄວາມເປັນຊາຍທີ່ເປັນພິດ]] (Toxic masculinity) == ເອກະສານອ້າງອີງ == {{Reflist}} 47vf6nj60l7vr1xin7ilf4zz4z24pdw